athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 3
3 . Οὐκοῦν τοῦ λόγου δεικνύντος πολλὴν ἀτοπίαν κατὰ τῶν λεγόντων μὴ εἶναι Υἱὸν Θεοῦ , ἀλλὰ ποίημα ἀνάγκη λοιπὸν ἡμᾶς συνομολογεῖν Υἱὸν εἶναι τὸν Κύριον . Εἱ δὲ Υἱός ἐστιν , ὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν , ὡμολόγηται δὲ ὁ υἱὸς οὐκ ἔξωθεν , ἀλλʼ ἐκ τοῦ γεννῶντος εἶναι , μὴ διαφερέσθωσαν ταῖς λέξεσι , καθὰ προεῖπον , ἐὰν καὶ ἐπʼ αὐτοῦ τοῦ Λόγου ἀντὶ τοῦ ‘τῷ γεννήσαντι,’ ‘τῷ ποιήσαντιʼ ὀνομάζουσιν οἱ ἅγιοι , ὡς ἀδιαφόρου τοῦ ῥήματος ὄντος ἐπὶ τῶν τοιούτων , ἕως τὸ κατὰ φύσιν ὁμολογεῖται . Οὐ γὰρ αἱ λέξεις τὴν φύσιν παραιροῦνται · ἀλλὰ μᾶλλον ἡ φύσις τὰς λέξεις εἰς ἑαυτὴν ἕλκουσα μεταβάλλει . Καὶ γὰρ οὐ πρότεραι τῶν οὐσιῶν αἱ λέξεις , ἀλλʼ αἱ οὐσίαι πρῶται , καὶ δεύτεραι τούτων αἱ λέξεις . Διὸ καὶ ὅταν ἡ οὐσία ποίημα ἢ κτίσμα ᾖ , τότε τὸ ‘ἐποίησε,ʼ καὶ τὸ ‘ἐγένετο,’ καὶ τὸ ‘ἔκτισε,ʼ κυρίως ἐπʼ αὐτῶν λέγεταί τε καὶ σημαίνει τὸ ποίημα . Ὅταν δὲ ἡ οὐσία γέννημα ᾖ καὶ υἱὸς , τότε τὸ ‘ἐποίησε,ʼ καὶ τὸ ‘ἐγένετο’ καὶ τὸ ‘ἔκτισεν , οὐκ ἔτι κυρίως ἐπʼ αὐτοῦ κεῖται , οὐδὲ ποίημα σημαίνει · ἀλλʼ ἀντὶ τοῦ ‘ἐγέννησε,ʼ τῷ ‘ἐποίησεν,’ ἀδιαφόρως τις κέχρηται ῥήματι . Πολλάκις γοῦν πατέρες τοὺς ἐξ αὐτῶν φύντας υἱοὺς ‘δούλουςʼ ἑαυτῶν ὀνομάζουσι , καὶ οὐκ ἀρνοῦνται τὸ γνήσιον τῆς φύσεως · καὶ πολλάκις τοὺς ἰδίους δούλους φιλοφρονούμενοι ‘τέκναʼ καλοῦσι , καὶ οὐ κρύπτουσι τὴν ἐξ ἀρχῆς αὐτῶν κτῆσιν · τὸ μὲν γὰρ ἐπʼ ἐξουσίας , ὡς πατέρες , λέγουσι · τὸ δὲ φιλανθρώπως ὀνομάζουσι . Σάῤῥα γοῦν ‘τὸν Ἀβραὰμ κύριον ἐκάλει,ʼ καίτοι μὴ δούλη , ἀλλὰ σύζυγος οὖσα · καὶ ὁ μὲν ἀπόστολος Φιλήμονι τῷ κτησαμένῳ συνῆπτεν ὡς ‘ἀδελφὸν’ Ὠνήσιμον τὸν δοῦλον · ἡ δὲ Βηρσαβεὲ , καίτοι μήτηρ οὖσα , τὸν υἱὸν ἐκάλει ‘δοῦλον,ʼ λέγουσα τῷ πατρὶ , ‘τὸν δοῦλόν σου Σολομῶνα·’ εἶτα καὶ Νάθαν ὁ προφήτης , εἰσελθὼν , τὰ αὐτὰ ἐκείνῃ ἔλεγε τῷ Δαβὶδ , ὅτι ‘Σολομῶνα τὸν δοῦλόν σου · καὶ οὐκ ἔμελεν αὐτοῖς τὸν υἱὸν εἰπεῖν ‘δοῦλον , ἀκούων γὰρ κἀκεῖνος ἐπεγίνωσκε τὴν φύσιν , καὶ οὗτοι δὲ λέγοντες οὕτως οὐκ ἠγνόουν τὸ γνήσιον . Κληρονόμον γοῦν ἠξίουν αὐτὸν τοῦ πατρὸς γενέσθαι , ὃν ὡς δοῦλον ἐκάλουν · ἦν γὰρ υἱὸς τῇ φύσει τοῦ Δαβίδ .
Lemmas: 3 . οὐκοῦν ὁ λόγος δείκνυμι πολύς ἀτοπία κατά ὁ λέγω μή εἰμί υἱός Θεός , ἀλλά ποίημα ἀνάγκη λοιπός ἐγώ συνομολογέω υἱός εἰμί ὁ κύριος . εἰ δέ υἱός εἰμί , ὥσπερ οὖν καί εἰμί , ὁμολογέω δέ ὁ υἱός οὐ ἔξωθεν , ἀλλά ἐκ ὁ γεννάω εἰμί , μή διαφέρω ὁ λέξις , καθά προεῖπον , ἐάν καί ἐπί αὐτός ὁ Λόγος ἀντί ὁ ‘τῷ γεννάω ‘τῷ ποιέω ὀνομάζω ὁ ἅγιος , ὡς ἀδιάφορος ὁ ῥῆμα εἰμί ἐπί ὁ τοιοῦτος , ἠώς ὁ κατά φύσις ὁμολογέω . οὖον γάρ ὁ λέγω ὁ φύσις παραιρέω · ἀλλά μᾶλλον ὁ φύσις ὁ λέγω εἰς ἑαυτοῦ ἕλκω μεταβάλλω . καί γάρ οὖον πρότερος ὁ οὐσία ὁ λέγω , ἀλλά ὁ οὐσία πρῶτος , καί δύο οὗτος ὁ λέγω . Διὸ καί ὅταν ὁ οὐσία ποίημα ἢ κτίσμα εἰμί , τότε ὁ εἶπον καί ὁ εἰμί καί ὁ οἰκτίζω κύριος ἐπί αὐτός λέγω3 τε καί σημαίνω ὁ ποίημα . ὅταν δέ ὁ οὐσία γέννημα εἰμί καί υἱός , τότε ὁ εἶπον καί ὁ ἐγγίγνομαι καί ὁ κτίζω , οὐ ἔτι κύριος ἐπί αὐτός κεῖμαι , οὐδέ ποίημα σημαίνω · ἀλλά ἀντί ὁ εἰμί ὁ εἶπον ἀδιάφορος τις χράομαι ῥῆμα . πολλάκις γοῦν πατήρ ὁ ἐκ αὐτός φύς υἱός ‘δούλουςʼ ἑαυτοῦ ὀνομάζω , καί οὐ ἀρνέομαι ὁ γνήσιος ὁ φύσις · καί πολλάκις ὁ ἴδιος δοῦλος φιλοφρονέομαι τέκνη καλέω , καί οὖον κρύπτω ὁ ἐκ ἀρχή αὐτός κτῆσις · ὁ μέν γάρ ἐπί ἐξουσία , ὡς πατήρ , λέγω · ὁ δέ φιλάνθρωπος ὀνομάζω . Σάρα γοῦν ‘τὸν Ἀβραάμ κύριος ἐκάλειος καίτοι μή δοῦλος , ἀλλά σύζυγος εἰμί · καί ὁ μέν ἀπόστολος Φιλήμων ὁ κτάομαι συνάπτω ὡς ἀδελφός Ὠνήσιμος ὁ δοῦλος · ὁ δέ Βηρσαβεέ , καίτοι μήτηρ εἰμί , ὁ υἱός καλέω ‘δοῦλον,ʼ λέγω ὁ πατήρ , ‘τὸν δοῦλος σύ Σολομών εἶτα καί Νάθαν ὁ προφήτης , εἰσέρχομαι , ὁ αὐτός ἐκεῖνος λέγω ὁ Δαυίδ , ὅτι Σολομών ὁ δοῦλος σύ · καί οὐ μέλω αὐτός ὁ υἱός εἶπον δοῦλος , ἀκούω γάρ ἐκεῖνος ἐπιγιγνώσκω ὁ φύσις , καί οὗτος δέ λέγω οὕτως οὐ ἀγνοέω ὁ γνήσιος . Κληρονόμος γοῦν ἀξιόω αὐτός ὁ πατήρ γίγνομαι , ὅς ὡς δοῦλος καλέω · εἰμί γάρ υἱός ὁ φύσις ὁ Δαβίδ .