athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 44
44 . Ταῦτα πρὸ τοῦ ῥητοῦ τῶν Παροιμιῶν τέως διελάβομεν , ἐνιστάμενοι πρὸς τὰς ἀλόγους ἐκ καρδίας αὐτῶν μυθοπλαστίας · ἵνα γνόντες ὡς οὐχ ἁρμόζει λέγειν ‘κτίσμαʼ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , μάθωσι καλῶς ἀναγινώσκειν καὶ αὐτοὶ τὸ ἐν ταῖς Παροιμίαις ῥητὸν , ὀρθὴν ἔχον καὶ αὐτὸ τὴν διάνοιαν . Γέγραπται μὲν γάρ · ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ·ʼ ἀλλʼ ἐπειδὴ παροιμίαι εἰσὶ , καὶ παροιμιωδῶς ἐλέχθη , οὐ δεῖ τὴν πρόχειρον λέξιν ἀπλῶς οὕτως ἐκλαμβάνειν , ἀλλὰ τὸ πρόσωπον ζητεῖν , καὶ οὕτω μετʼ εὐσεβείας τὸν νοῦν ἐφαρμόζειν αὐτῷ . Τὰ γὰρ ἐν παροιμίαις λεγόμενα , οὐκ ἐκ φανεροῦ λέγεται , ἀλλὰ κεκρυμμένως ἀπαγγέλλεται , ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος ἐδίδαξεν ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγελίῳ , λέγων , ‘Ταῦτα ἐν παροιμίαις λελάληκα ὑμῖν , ἀλλʼ ἔρχεται ὥρα , ὅτε οὐκέτι ἐν παροιμίαις λαλήσω ὑμῖν , ἀλλὰ παῤῥησίᾳ.’ Οὐκοῦν ἀποκαλύπτειν χρὴ τὸν νοῦν τοῦ ῥητοῦ , ὡς κεκρυμμένον τε τοῦτον ζητεῖν , καὶ μὴ ὡς ἐν παῤῥησίᾳ εἰρημένον ἀπλῶς ἐκλαμβάνειν , ἵνα μὴ παρεξηγούμενοι πλανηθῶμεν ἀπὸ τῆς ἀληθείας . Εἰ μὲν οὖν περὶ ἀγγέλου ἢ ἑτέρου τινὸς τῶν γενητῶν ἐστι τὸ γεγραμμένον , ὡς περὶ ἑνὸς ἡμῶν τῶν ποιημάτων , ἔστω λεγόμενον τὸ ‘ἔκτισέ με·’ εἰ δὲ ἡ Σοφία τοῦ Θεοῦ ἐστιν , ἐν ᾗ πάντα τὰ γενητὰ δεδημιούργηται , ἡ περὶ ἑαυτῆς λέγουσα · τί δεῖ νοεῖν ἢ ὅτι τὸ ‘ἔκτισεʼ φάσκουσα , οὐκ ἐναντίον τῷ ‘ἐγέννησεʼ λέγει ; οὐδὲ ὡς ἐπιλαθομένη ὅτι κτίζουσά ἐστι καὶ δημιουργὸς , ἢ ἀγνοοῦσα τὴν διαφορὰν τοῦ κτίζοντος καὶ τῶν κτισμάτων , ἐν τοῖς κτίσμασιν ἑαυτὴν συναριθμεῖ · ἀλλά τινα νοῦν , ὡς ἐν παροιμίαις , οὐ παῤῥησίᾳ , κεκρυμμένον δὲ σημαίνει · ὃν τοῖς μὲν ἀγίοις ἐνέπνεε προφητεύειν , αὐτὴ δὲ μετʼ ὀλίγα ἐκ παραλλήλου τὸ ‘ἔκτισενʼ ἐν ἑτέραις λέξεσι σημαίνουσά φησιν · ‘Ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον.’ Δῆλον δέ ἐστιν οἶκον εἶναι τῆς Σοφίας τὸ ἡμέτερον σῶμα , ὅπερ ἀναλαβὼν γέγονεν ἄνθρωπος · καὶ εἰκότως παρὰ μὲν Ἰωάννου λέγεται , ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο·’ διὰ δὲ Σολομῶνος περὶ ἑαυτῆς ἡ Σοφία μετὰ παρατηρήσεώς φησιν , οὐχ ὅτι ‘κτίσμα εἰμὶ,ʼ ἀλλὰ μόνον ὅτι ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ,’ ἀλλ᾿ οὐκ ‘εἰς τὸ εἶναί με ἔκτισεν,’ οὐδὲ ‘ὅτι κτίσματος ἀρχὴν καὶ γένεσιν ἔχω.’
Lemmas: 44 . οὗτος πρό ὁ ῥητός ὁ παροιμία τέως διαλαμβάνω , ἐνίστημι πρός ὁ ἄλογος ἐκ Καρδία αὐτός μυθοπλασία · ἵνα γιγνώσκω ὡς οὐ ἁρμόζω λέγω Ἔκτισμα ὁ υἱός ὁ Θεός , μανθάνω καλῶς ἀναγιγνώσκω καί αὐτός ὁ ἐν ὁ παροιμία ῥητός , ὀρθός ἔχω καί αὐτός ὁ διάνοια . γράφω μέν γάρ · Κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὁδός αὐτός εἰς ἔργον αὐτός ἀλλά ἐπεί παροιμία εἰμί , καί παροιμιωδῶς λέγω , οὖον δεῖ ὁ πρόχειρον λέξις ἀπλόος οὕτως ἐκλαμβάνω , ἀλλά ὁ πρόσωπον ζητέω , καί οὗτος μετά εὐσέβεια ὁ νόος ἐφαρμόζω αὐτός . ὁ γάρ ἐν παροιμία λέγω , οὐ ἐκ φανερός λέγω , ἀλλά κεκρυμμένως ἀπαγγέλλω , ὡς αὐτός ὁ Κύριος διδάσκω ἐν ὁ κατά Ἰωάννης εὐαγγέλιον , λέγω , ‘Ταῦτα ἐν παροιμία λαλέω σύ , ἀλλά ἔρχομαι ὥρα , ὅτε οὐκέτι ἐν παροιμία λαλέω σύ , ἀλλά παρησία οὐκοῦν ἀποκαλύπτω χρή ὁ νόος ὁ ῥητός , ὡς κρύπτω τε οὗτος ζητέω , καί μή ὡς ἐν παρρησία εἴρω ἀπλόος ἐκλαμβάνω , ἵνα μή παρεξηγέομαι πλανάω ἀπό ὁ ἀλήθεια . εἰμί μέν οὖν περί ἄγγελος ἢ ἕτερος τις ὁ γενητός εἰμί ὁ γράφω , ὡς περί εἷς ἐγώ ὁ ποίημα , ἵστημι λέγω ὁ κτίζω μεʹ εἰμί δέ ὁ Σοφία ὁ Θεός εἰμί , ἐν ὅς πᾶς ὁ γενητός δημιουργέω , ὁ περί ἑαυτοῦ λέγω · τίς δεῖ νοέω ἢ ὅτι ὁ κτίζω φάσκω , οὐ ἐναντίος ὁ ἐγγεννάω λέγω ; οὐδέ ὡς ἐπιλανθάνω ὅτι κτίζω εἰμί καί δημιουργός , ἢ ἀγνοέω ὁ διαφορά ὁ κτίζω καί ὁ κτίσμα , ἐν ὁ κτίσμα ἑαυτοῦ συναριθμώ · ἀλλά τις νόος , ὡς ἐν παροιμία , οὖον παρρησία , κρύπτω δέ σημαίνω · ὅς ὁ μέν ἀγάω εμπνέω προφητεύω , αὐτός δέ μετά ὀλίγος ἐκ παράλληλος ὁ κτίζω ἐν ἕτερος λέξις σημαίνω φημί · Ἡ Σοφία οἰκοδομέω ἑαυτοῦ οἶκος Δῆλος δέ εἰμί οἶκος εἰμί ὁ Σοφία ὁ ἡμέτερος σῶμα , ὅσπερ ἀναλαμβάνω γίγνομαι ἄνθρωπος · καί εἰκότως παρά μέν Ἰωάννης λέγω , ὅς Λόγος σάρξ εἰμί διά δέ Σολομών περί ἑαυτοῦ ὁ Σοφία μετά παρατήρησις φημί , οὐ ὅτι κτίσμα εἰμί ἀλλά μόνος ὅτι Κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὁδός αὐτός εἰς ἔργον αὐτός ἀλλά οὐ εἰμί ὁ εἰμί ἐγώ ἐκτίνω οὐδέ ὅστις κτίσμα ἀρχή καί γένεσις ἔχω