athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 4
4 . Ὥσπερ τοίνυν ἀναγινώσκοντες ταῦτα διανοούμεθα καλῶς , καὶ ἀκούοντες ‘δοῦλον’ τὸν Σολομῶνα , οὐ νομίζομεν αὐτὸν εἶναι δοῦλον , ἀλλὰ φύσει καὶ γνήσιον υἱὸν , οὕτως ἐὰν καὶ περὶ τοῦ Σωτῆρος τοῦ ἀληθῶς ὁμολογουμένου Υἱοῦ , καὶ φύσει Λόγου ὄντος , λέγωσιν οἱ ἅγιοι , ‘πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν·ʼ ἢ αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐὰν λέγῃ , ‘Κύριος ἔκτισέ μέ·’ καὶ ‘ἐγὼ δοῦλος σὸς , καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης σου·ʼ καὶ ὅσα τοιαῦτα · μὴ διὰ τοῦτο ἀρνείσθωσάν τινες τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ ἰδιότητα · ἀλλʼ , ὡς ἐπὶ Σολομῶνος καὶ τοῦ Δαβὶδ , διανοείσθωσαν ὀρθῶς περὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ . Ἐπεὶ , εἰ ἀκούοντες Σολομῶνα ‘δοῦλον,’ ὁμολογοῦσιν υἱὸν , πῶς οὐ πολλάκις ἀπολωλέναι δίκαιοί εἰσιν , ὅτι τὴν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ Κυρίου διάνοιαν οὐ σώζουσιν , ἀλλʼ ὅταν μὲν ἀκούωσι ‘γέννημα , καὶ Λόγον , καὶ Σοφίαν,ʼ βιάζονται παρερμηνεύειν , καὶ ἀρνεῖσθαι τὴν φύσει καὶ γνησίαν γέννησιν τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ · ἀκούοντες δὲ ‘ποιήματος’ φωνὰς καὶ λέξεις , εὐθὺς εἰς τὸ νομίζειν φύσει ποίημα τὸν Υἱὸν καταφέρονται , καὶ ἀρνοῦνται τὸν Λόγον · καίτοι δυνάμενοι , διὰ τὸ γεγενῆσθαι αὐτὸν ἄνθρωπον , πάσας τὰς τοιαύτας λέξεις ἐπιῤῥίπτειν ἐπὶ τὸ ἀνθρώπινον αὐτοῦ ; Πῶς οὖν καὶ οὗτοι οὐ ‘βδελυκτοὶʼ παρὰ τῷ Κυρίῳ δείκνυνται , ‘δισσὰ στάθμιαʼ παῤ ἑαυτοῖς ἔχοντες , καὶ τῷ μὲν ἐκεῖνα λογιζόμενοι , τῷ δὲ τὸν Κύριον βλασφημοῦντες ; Ἀλλʼ ἴσως τὸ μὲν ‘δοῦλος’ ὡς κατὰ διάθεσιν λεγόμενον συντίθενται , τὸ δὲ ‘τῷ ποιήσαντι’ κατέχουσιν , ὡς μέγα τι βοήθημα τῆς αἱρέσεως αὐτῶν . Ἔστι δὲ αὐτοῖς καὶ τοῦτο κάλαμος τεθλασμένος τὸ ἔρεισμα · καταγνώσονται γὰρ εὐθὺς ἑαυτῶν , εἰ μάθοιεν τὸ τῆς γραφῆς ἰδίωμα . Καὶ γὰρ ὥσπερ ‘δοῦλος’ λέγεται ὁ Σολομῶν , καίπερ ὢν υἱὸς , οὕτως , ἵνα τὰ ἐν τοῖς προτέροις εἰρημένα πάλιν εἴπωμεν , εἰ καὶ ‘ποιουμένους καὶ κτιζομένους καὶ γινομένουςʼ τοὺς ἐξ ἑαυτῶν φυομένους υἱοὺς λέγοιεν οἱ γονεῖς , οὐδὲν ἧττον οὐκ ἀρνοῦνται τὴν φύσιν . Ὁ γοῦν Ἐζεχίας , ὡς ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ γέγραπται , εὐχόμενος ἔλεγεν · ‘Ἀπὸ γὰρ τῆς σήμερον παιδία ποιήσω , ἃ ἀναγγελοῦσι τὴν δικαιοσύνην σου , Κύριε τῆς σωτηρίας μου᾿ . Καὶ αὐτὸς μὲν ἔλεγε , ‘ποιήσω·’ ὁ δὲ προφήτης ἔν τε αὐτῷ τῷ βιβλίῳ , καὶ τῇ τετάρτῃ τῶν Βασιλειῶν οὕτω φησί · ‘καὶ οἱ υἱοί σου , οἳ ἐξελεύσονται ἐκ σοῦ.’ Ἀντὶ τοῦ ‘γεννᾷνʼ ἄρα τὸ ‘ποιήσω’ εἴρηκε · καὶ τοὺς ἐξ αὐτοῦ φυομένους , ὡς ποιουμένους φησί . Καὶ οὐ διαφέρεταί τις , ὡς περὶ τοῦ φύσει γεννήματός ἐστιν ἡ λέξις . Καὶ Εὔα δὲ τεκοῦσα τὸν Κάϊν , εἶπεν , ‘Ἐκτησάμην ἄνθρωπον διὰ τοῦ Θεοῦ.’ Ἀντὶ τοῦ ‘τεκεῖν,ʼ ἄρα καὶ αὐτὴ τὸ ‘ἐκτησάμην’ εἴρηκε . Καὶ γὰρ πρότερον ἰδοῦσα τὸν τόκον , ὕστερον εἶπε τὸ ‘ἐκτησάμην.ʼ Καὶ οὐ διὰ τὸ ‘ἐκτησάμην , ’ νομίσειεν ἄν τις ἔξωθεν ἠγοράσθαι τὸν Κάϊν , καὶ μὴ ἐξ αὐτῆς τετέχθαι . Καὶ ὁ πατριάρχης δὲ Ἰακὼβ ἔλεγε τῷ Ἰωσὴφ , ‘Νῦν οὖν οἱ δύο υἱοί σου , οἱ γενόμενοί σοι ἐν Αἰγύπτῳ , πρὸ τοῦ με ἐλθεῖν πρὸς σὲ εἰς Αἴγυπτον , ἐμοί εἰσιν , Ἐφραῒμ καὶ Μανασσῆς Καὶ ἡ Υραφὴ δὲ περὶ τοῦ Ἰώβ φησιν , ‘ἐγένοντο αὐτῷ υἱοὶ ἑπτὰ , καὶ θυγατέρες τρεῖς·’ ὥσπερ καὶ Μωϋσῆς εἴρηκεν ἐν τῷ νόμῳ · ‘Ἐὰν δὲ γένωνταί τινι υἱοί καὶ , ‘ἐὰν ποιήσῃ υἱόν.’
Lemmas: 4 . ὥσπερ τοίνυν ἀναγιγνώσκω οὗτος διανοέομαι καλῶς , καί ἀκούω δοῦλος ὁ Σολομών , οὖον νομίζω αὐτός εἰμί δοῦλος , ἀλλά φύσις καί γνήσιος υἱός , οὕτως ἐάν καί περί ὁ Σωτήρ ὁ ἀληθής ὁμολογέω υἱός , καί φύσις Λόγος εἰμί , λέγω ὁ ἅγιος , πιστός εἰμί ὁ ποιέω αὐτός ἢ αὐτός περί ἑαυτοῦ ἐάν λέγω , Κύριος κτίζω μέμα καί ἐγώ δοῦλος σός , καί υἱός ὁ παιδίσκη σου·ʼ καί ὅσος τοιοῦτος · μή διά οὗτος ἀρνέομαι τις ὁ ἐκ ὁ πατήρ αὐτός ἰδιότης · ἀλλά , ὡς ἐπί Σολομών καί ὁ Δαυίδ , διανοέομαι ὀρθῶς περί ὁ πατήρ καί ὁ υἱός . ἐπεί , εἰμί ἀκούω Σολομών ‘δοῦλον,’ ὁμολογέω υἱός , πῶς οὖον πολλάκις ἀπόλλυμι δίκαιος εἰμί , ὅτι ὁ αὐτός ἐπί ὁ κύριος διάνοια οὖον σῴζω , ἀλλά ὅταν μέν ἀκούω γέννημα , καί Λόγος , καί Σοφία βιάζομαι παρερμηνεύω , καί ἀρνέομαι ὁ φύσις καί γνήσιος γέννησις ὁ ἐκ ὁ πατήρ ὁ υἱός · ἀκούω δέ ‘ποιήματος’ φωνή καί λέγω , εὐθύς εἰς ὁ νομίζω φύσις ποίημα ὁ υἱός καταφέρω , καί ἀρνέομαι ὁ Λόγος · καίτοι δύναμαι , διά ὁ γίγνομαι αὐτός ἄνθρωπος , πᾶς ὁ τοιοῦτος λέγω ἐπιρριπτέω ἐπί ὁ ἀνθρώπινος αὐτός ; Πῶς οὖν καί οὗτος οὖον βδελυκτός παρά ὁ κύριος δείκνυμι , δισσός Σταθμία παρά ἑαυτοῦ ἔχω , καί ὁ μέν ἐκεῖνος λογίζομαι , ὁ δέ ὁ κύριος βλασφημέω ; ἀλλά ἴσως ὁ μέν δοῦλος ὡς κατά διάθεσις λέγω συντίθημι , ὁ δέ ‘τῷ ποιέω κατέχω , ὡς μέγας τίς βοήθημα ὁ αἵρεσις αὐτός . εἰμί δέ αὐτός καί οὗτος κάλαμος θλάω ὁ ἔρεισμα · καταγνοέω γάρ εὐθύς ἑαυτοῦ , εἰμί μανθάνω ὁ ὁ γραφεύς ἰδίωμα . καί γάρ ὥσπερ δοῦλος λέγω ὁ Σολομών , καίπερ εἰμί υἱός , οὕτως , ἵνα ὁ ἐν ὁ πρότερος εἴρω πάλιν εἶπον , εἰμί καί ποιέω καί κτίζω καί γίγνομαι ὁ ἐκ ἑαυτοῦ φύω υἱός λέγω ὁ γονεύς , οὐδείς κακός οὐ ἀρνέομαι ὁ φύσις . ὁ γοῦν Ἐζεχίας , ὡς ἐν ὁ Ἠσαΐας γράφω , εὔχομαι λέγω · ‘Ἀπὸ γάρ ὁ σήμερον παιδίον ποιέω , ὁ ἀναγγέλλω ὁ δικαιοσύνη σύ , κύριος ὁ σωτηρία Μούι . καί αὐτός μέν λέγω , ‘ποιήσω·’ ὁ δέ προφήτης ἐν τε αὐτός ὁ βιβλίον , καί ὁ τέταρτος ὁ Βασίλεια οὗτος φημί · καί ὁ υἱός σύ , ἕ ἐξέρχομαι ἐκ ἵημι ἀντί ὁ γεννάω ἄρα ὁ ποιέω εἴρω · καί ὁ ἐκ αὐτός φύω , ὡς ποιέω φημί . καί οὖον διαφέρω τις , ὡς περί ὁ φύσις γέννημα εἰμί ὁ λέξις . καί Εὔα δέ τίκτω ὁ Κάϊν , εἶπον , ‘Ἐκτησάμην ἄνθρωπος διά ὁ Θεός ἀντί ὁ αἰτέω ἄρα καί αὐτός ὁ κτάομαι εἴρω . καί γάρ πρότερος ὁράω ὁ τόκος , ὕστερος εἶπον ὁ κτάομαι καί οὖον διά ὁ κτάομαι , ’ νομίζω ἄν τις ἔξωθεν ἀγοράζω ὁ Κάϊν , καί μή ἐκ αὐτός τίκτω . καί ὁ πατριάρχης δέ Ἰακώβ λέγω ὁ Ἰωσήφ , Νῦν οὖν ὁ δύο υἱός σύ , ὁ γίγνομαι σύ ἐν Αἴγυπτος , πρό ὁ ἐγώ ἔρχομαι πρός σύ εἰς Αἴγυπτος , ἐγώ εἰμί , Ἐφραίμ καί Μανασσῆς καί ὁ Υραφὴ δέ περί ὁ Ἰώβ φημί , ἐγγίγνομαι αὐτός υἱός ἑπτά , καί θυγάτηρ τρεῖς·’ ὥσπερ καί Μωϋσῆς εἴρω ἐν ὁ νόμος · Ἐάν δέ γίγνομαι τις υἱός καί , ἐά ποιέω υἱός