athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 64
64 . Ἡγοῦμαι δὲ καὶ τοὺς ἀσεβεῖς αὐτοὺς ἐντραπήσεσθαι ἐκ τῆς τοιαύτης διανοίας · εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἔχοι , ὥσπερ εἴπομεν , ἀλλʼ ὡς τῇ οὐσίᾳ κτίσμα ἐν κτίσμασι πρωτότοκον αὐτὸν θελήσουσιν εἶναι πάσης τῆς κτίσεως,᾿ σκοπείτωσαν , ὅτι καὶ τῶν ἀλόγων καὶ τῶν ἀψύχων αὐτὸν ἀδελφὸν καὶ ὅμοιον ὑπονοήσουσιν εἶναι . Πάσης γὰρ τῆς κτίσεως καὶ ταῦτα μέρη τυγχάνει ὄντα · ἀνάγκη δὲ τὸν πρωτότοκον μόνῳ μὲν τῷ χρόνῳ πρῶτον εἶναι , τῷ δὲ γένει καὶ τῇ ὁμοιότητι τὸν αὐτὸν εἶναι πρὸς πάντας . Πῶς οὖν , καὶ τοῦτο λέγοντες , οὐ πᾶσαν ἀσέβειαν ὑπερβάλλουσιν ; ἢ τίς ἀνέξεται τούτων ταῦτα λεγόντων ; ἢ πῶς καὶ μόνον αὐτοὺς ἐνθυμουμένους τοιαῦτα οὐ μισήσειεν ἄν τις ; πᾶσι γάρ ἐστι δῆλον ὅτι οὔτε διʼ ἑαυτὸν , ὡς κτίσμα ὢν , οὔτε διὰ τὸ συγγένειάν τινα κατʼ οὐσίαν πρὸς πᾶσαν τὴν κτίσιν ἔχειν , ‘πρωτότοκος αὐτῆς ἐκλήθη · ἀλλʼ ὅτι καὶ κατʼ ἀρχὴν μὲν δημιουργῶν ὁ λόγος τὰ κτίσματα , συγκαταβέβηκε τοῖς γενητοῖς , ἵνα γενέσθαι ταῦτα δυνηθῇ . Οὐκ ἂν γὰρ ἤνεγκεν αὐτοῦ τὴν φύσιν ἄκρατον καὶ πατρικὴν οὖσαν λαμπρότητα , εἰ μὴ φιλανθρωπίᾳ πατρικῇ συγκαταβὰς ἀντελάβετο , καὶ κρατήσας αὐτὰ εἰς οὐσίαν ἤνεγκε . Καὶ δεύτερον δὲ πάλιν , ὅτι καὶ συγκαταβάντος τοῦ Λόγου , υἱοποιεῖται καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις διʼ αὐτοῦ · ἵνα καὶ αὐτῆς , καθάπερ εἴρηται , ‘πρωτότοκος᾿ κατὰ πάντα γένηται , ἔν τε τῷ κτίζειν , καὶ ἐν τῷ εἰσάγεσθαι ὑπὲρ πάντων εἰς αὐτὴν τὴν οἰκουμένην . Οὕτω γὰρ γέγραπται · ‘ὅταν δὲ εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην , λέγει · Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ.’ Ἀκουέτωσαν οἱ Χριστομάχοι , καὶ σπαραττέτωσαν ἑαυτοὺς , ὅτι τὸ εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν οἰκουμένην ἐποίησε καὶ ‘πρωτότοκον’ πάντων κληθῆναι · ὥστε τοῦ μὲν Πατρὸς εἶναι μονογενῆ τὸν Υἱὸν , διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ μόνον αὐτὸν εἶναι , τῆς δὲ κτίσεως ‘πρωτότοκον’ διὰ τὴν τῶν πάντων υἱοποίησιν , Ὡς δὲ ἐν ἀδελφοῖς πρωτότοκος , καὶ ἐκ νεκρῶν ‘ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων᾿ μένων᾿ ἀνέστη · οὕτως , ἐπειδήπερ ἔπρεπεν ‘ἐν πᾶσιν αὐτὸν πρωτεύειν,᾿ τεύειν,᾿ διὰ τοῦτο καὶ ‘ἀρχὴ ὁδῶν κτίζεται·’ ἵνα , ταύτης ἐπιβάντες καὶ εἰσελθόντες διʼ αὐτοῦ λέγοντος , ‘Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ θύρα,ʼ μεταλαβόντες τε τῆς περὶ τοῦ Πατρὸς γνώσεως , ἀκούσωμεν καὶ ἡμεῖς · ‘Μακάριοι οἱ ἄμωμοι ἐν ὁδῷ,᾿ καὶ , ‘Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ , ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται.’
Lemmas: 64 . ἡγέομαι δέ καί ὁ ἀσεβής αὐτός ἐντρέπω ἐκ ὁ τοιοῦτος διάνοια · εἰμί γάρ μή οὕτως ἔχω , ὥσπερ εἶπον , ἀλλά ὡς ὁ οὐσία κτίσμα ἐν κτίσμα πρωτότοκος αὐτός ἐθέλω εἰμί πᾶς ὁ κτίσεως,᾿ σκοπέω , ὅτι καί ὁ ἄλογος καί ὁ ἄψυχος αὐτός ἀδελφός καί ὅμοιος ὑπονοέω εἰμί . Πάσης γάρ ὁ κτίσις καί οὗτος μέρος τυγχάνω εἰμί · ἀνάγκη δέ ὁ πρωτότοκος μόνος μέν ὁ χρόνος πρῶτος εἰμί , ὁ δέ γένος καί ὁ ὁμοιότης ὁ αὐτός εἰμί πρός πᾶς . Πῶς οὖν , καί οὗτος λέγω , οὖον πᾶς ἀσέβεια ὑπερβάλλω ; ἢ τίς ἀνέχω οὗτος οὗτος λέγω ; ἢ πῶς καί μόνος αὐτός ἐνθυμέομαι τοιοῦτος οὖον μισέω ἄν τις ; πᾶς γάρ εἰμί δῆλος ὅτι οὔτε διά ἑαυτοῦ , ὡς κτίσμα εἰμί , οὔτε διά ὁ συγγένεια τις κατά οὐσία πρός πᾶς ὁ κτίσις ἔχω , πρωτότοκος αὐτός καλέω · ἀλλά ὅτι καί κατά ἀρχή μέν δημιουργός ὁ λόγος ὁ κτίσμα , συγκαταβαίνω ὁ γενητός , ἵνα γίγνομαι οὗτος δύναμαι . οὐ εἄν γάρ φέρω αὐτός ὁ φύσις ἄκρατος καί πατρικός εἰμί λαμπρότης , εἰμί μή φιλανθρωπία πατρικός συγκαταβαίνω ἀντιλαμβάνω , καί κρατέω αὐτός εἰς οὐσία φέρω . καί δύο δέ πάλιν , ὅτι καί συγκαταβαίνω ὁ Λόγος , υἱοποιέω καί αὐτός ὁ κτίσις διά αὐτός · ἵνα καί αὐτός , καθάπερ εἴρω , πρωτότοκος κατά πᾶς γίγνομαι , ἐν τε ὁ κτίζω , καί ἐν ὁ εἰσάγω ὑπέρ πᾶς εἰς αὐτός ὁ οἰκέω . οὕτως γάρ γράφω · ‘ὅταν δέ εἰσάγω ὁ πρωτότοκος εἰς ὁ οἰκέω , λέγω · καί προσκυνέω αὐτός πᾶς ἄγγελος Θεός ἀκούω ὁ Χριστομάχος , καί σπαραττέτωσαν ἑαυτοῦ , ὅτι ὁ εἰσέρχομαι αὐτός εἰς ὁ οἰκέω ποιέω καί πρωτότοκος πᾶς καλέω · ὥστε ὁ μέν πατήρ εἰμί μονογενής ὁ υἱός , διά ὁ ἐκ αὐτός μόνος αὐτός εἰμί , ὁ δέ κτίσις πρωτότοκος διά ὁ ὁ πᾶς ὑποποίησις , ὡς δέ ἐν ἀδελφός πρωτότοκος , καί ἐκ νεκρός ἀπαρχή ὁ κοιμάω Μένων ἀνίστημι · οὕτως , ἐπεί πρέπω ἐν πᾶς αὐτός πρωτεύω τεύειν,᾿ διά οὗτος καί ἀρχή ὁδός κτίζεται·’ ἵνα , οὗτος ἐπιβαίνω καί εἰσέρχομαι διά αὐτός λέγω , Ἐγώ εἰμί ὁ ὁδός καί ὁ θύρα,ʼ μεταλαμβάνω τε ὁ περί ὁ πατήρ γνῶσις , ἀκούω καί ἐγώ · Μακάριος ὁ ἄμωμος ἐν ὁδός καί , Μακάριος ὁ καθαρός ὁ Καρδία , ὅτι αὐτός ὁ θεός ὁράω