athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 31
31 . Οὐ μὲν τό γε τῆς ἀληθείας φρόνημα δεῖ σιωπᾷν , ἀλλὰ μάλιστα τοῦτο καὶ μεγαληγορεῖν πρέπει . Ὁ τοῦ Θεοῦ γὰρ Λόγος οὐ δι᾿ ἡμᾶς γέγονεν , ἀλλὰ μᾶλλον ἡμεῖς δι᾿ αὐτὸν γεγόναμεν , καὶ ‘ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα · οὐδὲ διὰ τὴν ἡμῶν ἀσθένειαν οὗτος , ὢν δυνατὸς , ὑπὸ μόνου τοῦ Πατρὸς γέγονεν , ἵνʼ ἡμᾶς διʼ αὐτοῦ ὡς διʼ ὀργάνου δημιουργήσῃ · μὴ γένοιτο · οὐκ ἔστιν οὕτως . Καὶ γὰρ καὶ εἰ δόξαν ἦν τῷ Θεῷ μὴ ποιῆσαι τὰ γενητὰ , ἀλλʼ ἦν οὐδὲν ἧττον ὁ Λόγος ‘πρὸς τὸν Θεὸν,ʼ καὶ ἐν αὐτῷ ἦν ὁ Πατήρ . Τὰ μέντοι γενητὰ ἀδύνατον ἦν χωρὶς τοῦ Λόγου γενέσθαι · οὕτω γὰρ καὶ γέγονε διʼ αὐτοῦ , καὶ εἰκότως . Ἐπειδὴ γὰρ Λόγος ἐστὶν ἴδιος φύσει τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ ὁ Υἱὸς , ἐξ αὐτοῦ τέ ἐστι , καὶ ‘ἐν αὐτῷʼ ἐστιν , ὡς εἶπεν αὐτός · οὐκ ἠδύνατο μὴ διʼ αὐτοῦ γενέσθαι τὰ δημιουργήματα . Καθάπερ γὰρ τὸ φῶς τῷ ἀπαυγάσματι τὰ πάντα φωτίζει , καὶ ἄνευ τοῦ ἀπαυγάσματος οὐκ ἄν τι φωτισθείη , οὕτω καὶ ὁ Πατὴρ , ὡς διὰ χειρὸς , ἐν τῷ Λόγῳ εἰργάσατο τὰ πάντα , καὶ χωρὶς αὐτοῦ οὐδὲν ποιεῖ . Εἶπε γοῦν ὁ Θεὸς , ὡς καὶ Μωσῆς ἐμνημόνευσε , ‘Γενηθήτω φῶς,’ καὶ . ‘συναχθήτω τὸ ὕδωρ,ʼ καὶ , ‘ἐξαγαγέτω ἡ γῆ,’ καὶ , ‘ποιήσωμεν ἄνθρωπον·ʼ ὡς καὶ ὁ ἅγιος ψάλλει Δαυῒδ , ‘Αὐτὸς εἶπε , καὶ ἐγενήθησαν · αὐτὸς ἐνετείλατο , καὶ ἐκτίσθησαν.’ Εἶπε δὲ οὐχ ἵνα ὡς ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων ὑπουργός τις ἀκούσῃ , καὶ μαθὼν τὸ βούλημα τοῦ λέγοντος ἀπελθὼν ἐργάσηται . Τοῦτο γὰρ τῶν μὲν κτισμάτων ἴδιον , ἐπὶ δὲ τοῦ Λόγου τοῦτο νοεῖν ἢ λέγειν ἀπρεπές . Ἒστι γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ δημιουργὸς , καὶ ποιητικὸς , καὶ αὐτός ἐστιν ἡ τοῦ Πατρὸς βουλή . Διὰ τοῦτο γοῦν οὐκ εἶπεν ἡ θεία γραφὴ , ὅτι ἤκουσε καὶ ἀπεκρίνατο ὁ ἀκούων , πῶς ἢ ποῖα βούλεται τὸ γινόμενα γενέσθαι · ἀλλὰ μόνον εἶπεν ὁ Θεὸς , ‘Γενηθήτω·’ καὶ ἐπήγαγε , ‘καὶ ἐγένετο οὕτω.’ Τὸ γὰρ δόξαν καὶ βουληθὲν εὐθὺς ἐγίνετο τῷ Λόγῳ καὶ ἀπηρτίζετο . Ὅταν μὲν γὰρ ὁ Θεὸς ἄλλοις ἢ ἀγγέλοις ἐντέλληται , ἢ τῷ Μωσεῖ ὁμιλῇ , ἢ τῷ Ἀβραὰμ ἐπαγγέλληται · τότε ὁ ἀκούων ἀποκρίνεται · καὶ ὁ μὲν λέγει , ‘κατὰ τί γνώσομαι;’ ὁ δὲ , προχείρισαι ἄλλον·ʼ καὶ πάλιν , ‘ἐὰν ἐρωτήσωσί με , Τί ὄνομα αὐτῷ ; τί ἐρῷ πρὸς αὐτούς;’ Καὶ ὁ ἄγγελος τῷ μὲν Ζαχαρίᾳ ἔλεγε , ‘Τάδε λέγει Κύριος·’ τὸν δὲ Κύριον ἠρώτα , ‘Κύριε παντόκρατορ , ἕως τίνος οὐ μὴ ἐλεήσῃς τὴν Ἱερουσαλήμ;’ καὶ ἐκδέχεται ἀκοῦσαι λόγους καλοὺς καὶ παρακλητικούς.’ Ἔχει γὰρ τούτων ἕκαστος τὸν μεσίτην Λόγον , καὶ τὴν Σοφίαν τοῦ Θεοῦ τὴν γνωρίζουσαν τὸ βούλημα τοῦ Πατρός . Ὅταν δὲ ἐργάζηται αὐτὸς , καὶ κτίζῃ ὁ Λόγος , οὐκ ἔστιν ἐκεῖ ἐρώτησις καὶ ἀπόκρισις · ἐν αὐτῷ γάρ ἐστιν ὁ Πατὴρ , καὶ ὁ Λόγος ἐν τῷ Πατρί · ἀλλʼ ἀρκεῖ τὸ βούλεσθαι , καὶ τὸ ἔργον γίνεται · ἵνα τοῦ μὲν βουλήματος ᾖ γνώρισμα διʼ ἡμᾶς τὸ ‘εἶπε,ʼ τὸ δὲ ‘καὶ ἐγένετο οὕτω,ʼ τό τε ἔργον σημαίνηται τὸ διὰ τοῦ Λόγου καὶ τῆς Σοφίας , ἐν ᾗ καὶ ἡ βούλησίς ἐστι τοῦ Πατρός . Καὶ αὐτὸ δὲ τὸ ‘εἶπεν ὁ Θεὸς,ʼ ἐν τῷ λόγῳ γνωρίζεται · ‘πάντα γὰρ,’ φησὶν , ‘ἐν σοφίᾳ ἐποίησας·’ καὶ , ‘Τῷ Λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν,ʼ καὶ , ‘εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς , διʼ οὗ τὰ πάντα , καὶ ἡμεῖς δι᾿ αὐτοῦ .
Lemmas: 31 . οὖον μέν ὁ γε ὁ ἀλήθεια φρόνημα δεῖ σιωπάω , ἀλλά μάλιστα οὗτος καί μεγαληγορέω πρέπω . ὁ ὁ Θεός γάρ Λόγος οὖον διά ἐγώ γίγνομαι , ἀλλά μᾶλλον ἐγώ διά αὐτός γίγνομαι , καί ἐν αὐτός κτίζω ὁ πᾶς · οὐδέ διά ὁ ἐγώ ἀσθένεια οὗτος , εἰμί δυνατός , ὑπό μόνος ὁ πατήρ γίγνομαι , ἵνα ἐγώ διά αὐτός ὡς διά ὄργανον δημιουργέω · μή γίγνομαι · οὐ εἰμί οὕτως . καί γάρ καί εἰμί δόξα εἰμί ὁ Θεός μή ποιέω ὁ γενητός , ἀλλά εἰμί οὐδείς κακός ὁ Λόγος πρός ὁ Θεός καί ἐν αὐτός εἰμί ὁ Πατήρ . ὁ μέντοι γενητός ἀδύνατος εἰμί Χωρὶς ὁ Λόγος γίγνομαι · οὗτος γάρ καί γίγνομαι διά αὐτός , καί εἰκότως . ἐπεί γάρ Λόγος εἰμί ἴδιος φύσις ὁ οὐσία ὁ Θεός ὁ υἱός , ἐκ αὐτός τε εἰμί , καί ἐν αὐτός εἰμί , ὡς εἶπον αὐτός · οὐ δύναμαι μή διά αὐτός γίγνομαι ὁ δημιούργημα . καθά γάρ ὁ φάος ὁ ἀπαύγασμα ὁ πᾶς φωτίζω , καί ἄνευ ὁ ἀπαύγασμα οὐ ἄν τίς φωτίζω , οὗτος καί ὁ πατήρ , ὡς διά χείρ , ἐν ὁ Λόγος ἐργάζομαι ὁ πᾶς , καί Χωρὶς αὐτός οὐδείς ποιέω . εἶπον γοῦν ὁ θεός , ὡς καί Μωσῆς μνημονεύω , ‘Γενηθήτω Ἰώ καί . συνάγω ὁ ὕδωρ,ʼ καί , ἐξάγω ὁ εἶμι καί , ποιέω ἄνθρωπος ὡς καί ὁ ἅγιος ψάλλω Δαυΐδ , Αὐτός εἶπον , καί γίγνομαι · αὐτός ἐντέλλω , καί κτίζω εἶπον δέ οὐ ἵνα ὡς ἐπί ὁ ἄνθρωπος ὑπουργός τις ἀκούω , καί μανθάνω ὁ βούλημα ὁ λέγω ἀπέρχομαι ἐργάζομαι . οὗτος γάρ ὁ μέν κτίσμα ἴδιος , ἐπί δέ ὁ Λόγος οὗτος νοέω ἢ λέγω ἀπρεπής . εἰμί γάρ ὁ Λόγος ὁ Θεός δημιουργός , καί ποιητικός , καί αὐτός εἰμί ὁ ὁ πατήρ βουλή . Ζεύς οὗτος γοῦν οὐ εἶπον ὁ θεῖος γραφή , ὅτι ἀκούω καί ἀποκρίνω ὁ ἀκούω , πῶς ἢ ποῖος βούλομαι ὁ γίγνομαι γίγνομαι · ἀλλά μόνος εἶπον ὁ θεός , ‘Γενηθήτω·’ καί ἐπάγω , καί γίγνομαι οὗτος ὁ γάρ δόξα καί βούλομαι εὐθύς γίγνομαι ὁ λόγος καί ἀπαρτίζω . ὅταν μέν γάρ ὁ θεός ἄλλος ἢ ἄγγελος ἐντέλλω , ἢ ὁ Μωσῆς ὁμιλέω , ἢ ὁ Ἀβραάμ ἐπαγγέλλω · τότε ὁ ἀκούω ἀποκρίνω · καί ὁ μέν λέγω , κατά τίς γιγνώσκω ὁ δέ , προχειρίζω ἄλλος καί πάλιν , ἐά ἐρωτάω ἐγώ , τις ὄνομα αὐτός ; τίς ἐράω πρός αὐτός καί ὁ ἄγγελος ὁ μέν Ζαχαρίας λέγω , Τάδες λέγω Κύριος ὁ δέ κύριος ἐρωτάω , Κύριος παντοκράτωρ , ἠώς τίς οὖον μή ἐλεέω ὁ Ἱερουσαλήμ καί ἐκδέχομαι ἀκούω λόγος καλός καί παρακλητικός ἔχις γάρ οὗτος ἕκαστος ὁ μεσίτης Λόγος , καί ὁ Σοφία ὁ Θεός ὁ γνωρίζω ὁ βούλημα ὁ πατήρ . ὅταν δέ ἐργάζομαι αὐτός , καί κτίζω ὁ Λόγος , οὐ εἰμί ἐκεῖ ἐρώτησις καί ἀπόκρισις · ἐν αὐτός γάρ εἰμί ὁ πατήρ , καί ὁ Λόγος ἐν ὁ πατήρ · ἀλλά ἀρκέω ὁ βούλομαι , καί ὁ ἔργον γίγνομαι · ἵνα ὁ μέν βούλημα εἰμί γνώρισμα διά ἐγώ ὁ εἶπον ὁ δέ καί γίγνομαι οὗτος ὁ τε ἔργον σημαίνω ὁ διά ὁ Λόγος καί ὁ Σοφία , ἐν ὅς καί ὁ βούλησις εἰμί ὁ πατήρ . καί αὐτός δέ ὁ εἶπον ὁ Θεὸς ἐν ὁ λόγος γνωρίζω · πάντης γὰρ,’ φημί , ἐν σοφία ποιέω καί , ‘Τῷ Λόγος κύριος ὁ οὐρανός ἐστερεώθησαν,ʼ καί , ἵημι Κύριος Ἰησοῦς χριστός , διά ὅς ὁ πᾶς , καί ἐγώ διά αὐτός .