athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 80
80 . Οὐ δεῖ δὲ πάλιν ξενίζεσθαι , εἰ τὸν ἐν ἡμῖν τύπον ὄντα ὡς περὶ ἑαυτοῦ ἐστι λέγων ὁ Υἱὸς , ὅπου γε ( τὸ αὐτὸ γὰρ λέγειν οὐκ ὀκνητέον ) καὶ Σαύλου τότε διώκοντος τὴν ἐκκλησίαν , ἐν ᾗ τύπος ἦν αὐτοῦ καὶ εἰκὼν , ὡς αὐτὸς διωκόμενος ἔλεγε · ‘Σαῦλε , τί με διώκεις;’ Οὐκοῦν , ὥσπερ εἴρηται , εἰ ἔλεγεν αὐτὸς ὁ τύπος τῆς Σοφίας ὁ ὢν ἐν τοῖς ἔργοις τὸ ‘Κύριος ἔκτισέ με εἰς ἔργα,’ οὐκ ἄν τις ἐξενίσθη · οὕτως ἐὰν καὶ αὐτὴ ἡ ἀληθινὴ καὶ δημιουργὸς Σοφία , ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος , λέγῃ τὰ τῆς εἰκόνος ἑαυτοῦ ὡς περὶ ἑαυτοῦ , τὸ ‘Κύριος ἔκτισέ με εἰς ἔργα,᾿ μηδεὶς , ἀφεὶς τὴν ἐν κόσμῳ καὶ τοῖς ἔργοις ἐγκτισθεῖσαν , νομιζέτω περὶ τῆς οὐσίας τῆς αὐτοσοφίας εἰρῆσθαι τὸ ‘ἔκτισεν·᾿ ἵνα μὴ , ‘τὸν οἶνον ὕδατι μίσγων , κλέπτειν δοκῇ τὴν ἀλήθειαν . Αὕτη μὲ γὰρ κτίζουσα καὶ δημιουργός ἐστιν · ὁ δὲ ταύτης τύπος ἐγκτίζεται τοῖς ἔργοις , ὥσπερ καὶ τῆς εἰκόνος τὸ κατʼ εἰκόνα . ‘Ἀρχὴν δὲ ὁδῶν’ λέγει , ἐπειδὴ ἡ τοιαύτη σοφία ἀρχή τις καὶ ὥσπερ στοιχείωσις τῆς ἐπὶ Θεὸν γνώσεως γίνεται · ταύτῃ γὰρ πρώτῃ ὥσπερ ἐπιβάς τις τῇ ὁδῷ , καὶ ταύτην φυλάττων τῷ φόβῳ τοῦ Θεοῦ ( ὡς εἶπεν ὁ Σολομὼν , ‘ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίουʼ ) εἶτα ἐπαναβαίνων τῇ διανοίᾳ , καὶ νοήσας τὴν ἐν τῇ κτίσει δημιουργὸν Σοφίαν , νοήσει ἐν αὐτῇ καὶ τὸν αὐτῆς Πατέρα , ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος εἴρηκεν , ‘Ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς , ἑώρακε τὸν Πατέρα·’ καὶ ὡς ὁ Ἰωάννης γράφει , ‘ὁ ὁμολογῶν τὸν Υἱὸν , καὶ τὸν Πατέρα ἔχει ‘Πρὸ τοῦ αἰῶνος δὲ , φησὶν , ‘ἐθεμελίωσέ με,’ ἐπειδὴ ἐν τῷ αὐτῆς τύπῳ ἑδραῖα καὶ ἀεὶ μένει τά ἔργα . Εἶτα ἵνα μή τις , ἀκούων περὶ τῆς οὕτως ἐν τοῖς ἔργοις κτισθείσης σοφίας , νομίσῃ τὴν ἀληθινὴν Σοφίαν τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱὸν εἶναι τῇ φύσει κτίσμα , ἀναγκαίως ἐπήγαγε , ‘πρὸ τοῦ ὄρη,’ καὶ , ‘πρὸ τοῦ τὴν γῆν,’ καὶ , πρὸ τῶν ὑδάτων,’ καὶ , ‘πρὸ πάντων βουνῶν γεννᾷ με·’ ἵνα ἐν μὲν τῷ λέγειν ‘πρὸ πάσης κτίσεως ( τὴν γὰρ πᾶσαν κτίσιν ἐν τούτοις ἐδήλωσε ) δείξῃ ὅτι μὴ κατʼ οὐσίαν συνεκτίσθη τοῖς ἔργοις . Εἰ γὰρ ‘εἰς τὰ ἔργα’ ἐκτίσθη , πρὸ δὲ τῶν ἔργων ἐστὶ , δῆλον ὅτι καὶ πρὸ τοῦ ἐκτίσθαι ἐστίν . Οὐκ ἄρα τῇ φύσει καὶ οὐσίᾳ κτίσμα ἐστὶν , ἀλλʼ , ὡς αὐτὸς ἐπήγαγε , γέννημά ἐστι . Τί δὲ διαφέρει ἢ πῶς διέστηκε τὴν φύσιν κτίσμα γεννήματος , δέδεικται ἐν τοῖς ἔμπροσθεν .
Lemmas: 80 . οὖον δεῖ δέ πάλιν ξενίζω , εἰμί ὁ ἐν ἐγώ τύπος εἰμί ὡς περί ἑαυτοῦ εἰμί λέγω ὁ υἱός , ὅπου γε ( ὁ αὐτός γάρ λέγω οὐ ὀκνητέον ) καί Σαῦλος τότε διώκω ὁ ἐκκλησία , ἐν ὅς τύπος εἰμί αὐτός καί εἰκών , ὡς αὐτός διώκω λέγω · Σαῦλος , τίς ἐγώ διώκω οὐκοῦν , ὥσπερ εἴρω , εἰμί λέγω αὐτός ὁ τύπος ὁ Σοφία ὁ εἰμί ἐν ὁ ἔργον ὁ Κύριος κτίζω ἐγώ εἰς ἔργω οὐ ἄν τις ξενίζω · οὕτως ἐάν καί αὐτός ὁ ἀληθινός καί δημιουργός Σοφία , ὁ μονογενής ὁ Θεός Λόγος , λέγω ὁ ὁ εἰκών ἑαυτοῦ ὡς περί ἑαυτοῦ , ὁ Κύριος κτίζω ἐγώ εἰς ἔργω μηδείς , ἀφίημι ὁ ἐν κόσμος καί ὁ ἔργον ἐγκτίζω , νομίζω περί ὁ οὐσία ὁ αὐτοσοφία εἴρω ὁ ‘ἔκτισεν·᾿ ἵνα μή , ‘τὸν οἶνος ὕδωρ μίσγω , κλέπτω δοκέω ὁ ἀλήθεια . Ἄτη ἐγώ γάρ κτίζω καί δημιουργός εἰμί · ὁ δέ οὗτος τύπος ἐγκτίζω ὁ ἔργον , ὥσπερ καί ὁ εἰκών ὁ κατά εἰκών . Ἀρχή δέ ὁδάω λέγω , ἐπεί ὁ τοιοῦτος σοφία ἀρχή τις καί ὥσπερ στοιχείωσις ὁ ἐπί θεός γνῶσις γίγνομαι · οὗτος γάρ πρῶτος ὥσπερ ἐπιβαίνω τις ὁ ὁδός , καί οὗτος φυλάσσω ὁ φόβος ὁ Θεός ( ὡς εἶπον ὁ Σολομών , ἀρχή σοφία φόβος Κυρίος ) εἶτα ἐπαναβαίνω ὁ διάνοια , καί νοέω ὁ ἐν ὁ κτίζω δημιουργός Σοφία , νοέω ἐν αὐτός καί ὁ αὐτός πατήρ , ὡς αὐτός ὁ Κύριος εἴρω , Ὁ ἐγώ ὁράω , ὁράω ὁ Πατέρας καί ὡς ὁ Ἰωάννης γράφω , ὅς ὁμολογέω ὁ υἱός , καί ὁ πατήρ ἔχω Πόρος ὁ αἰών δέ , φημί , θεμελιόω μεʹ ἐπεί ἐν ὁ αὐτός τύπος ἑδραῖος καί ἀεί μένω ὁ ἔργον . εἶτα ἵνα μή τις , ἀκούω περί ὁ οὕτως ἐν ὁ ἔργον κτίζω σοφία , νομίζω ὁ ἀληθινός Σοφία ὁ ὁ Θεός υἱός εἰμί ὁ φύσις κτίσμα , ἀναγκαῖος ἐπάγω , πρός ὁ ὄρνυμι καί , πρός ὁ ὁ εἰμί καί , πρό ὁ ὑδάτων,’ καί , πρός πᾶς βουνός γεννάω μεʹ ἵνα ἐν μέν ὁ λέγω πρός πᾶς κτίσις ( ὁ γάρ πᾶς κτίσις ἐν οὗτος δηλόω ) δείκνυμι ὅτι μή κατά οὐσία συγκτίζω ὁ ἔργον . εἰμί γάρ εἰμί ὁ ἔργω κτίζω , πρό δέ ὁ ἔργον εἰμί , δῆλος ὅτι καί πρό ὁ κτίζω εἰμί . οὐ ἄρα ὁ φύσις καί οὐσία κτίσμα εἰμί , ἀλλά , ὡς αὐτός ἐπάγω , γέννημα εἰμί . τις δέ διαφέρω ἢ πῶς διΐστημι ὁ φύσις κτίσμα γέννημα , δείκνυμι ἐν ὁ ἔμπροσθεν .