athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 46
46 . Ὅτι μὲν οὖν τὰ φύσει τὴν οὐσίαν ἔχοντα κτιστὴν κτίσματα λέγεται καὶ κτίζεται , ἀρκεῖ ταῦτα πρὸς ὑπόμνησιν εἰρῆσθαι , πλήρους οὔσης τῆς γραφῆς · ὅτι δὲ ἡ τοῦ ἔκτισεʼ μόνη λέξις λεγομένη οὐ πάντως τὴν οὐσίαν καὶ τὴν γένεσιν σημαίνει , ὁ μὲν Δαυῒδ ψάλλει , ‘Γραφήτω αὕτη εἰς γενεὰν ἑτέραν , καὶ λαὸς ὁ κτιζόμενος αἰνέσει τὸν Κύριον·’ καὶ πάλιν , ‘Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ , ὁ Θεός·’ ὁ δὲ Παῦλος ἐν τῇ πρὸς Ἐφεσίους φησὶ , ‘τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καταργήσας , ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον·’ καὶ πάλιν · ἐνδύσασθε τὸν καινὸν ἄνθρωπον , τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ὁσιότητι τῆς ἀληθείας.’ Οὔτε γὰρ ὁ Δαυῒδ λαόν τινα κατʼ οὐσίαν κτιζόμενον ἔλεγεν , οὔτε καρδίαν ἑτέραν ηὔχετο λαβεῖν , παῤ ἣν εἶχεν · ἀλλὰ τὴν κατὰ Θεὸν ἀνανέωσιν καὶ ἀνακαίνισιν ἐσήμαινεν . Οὔτε δὲ ὁ Παῦλος κατʼ οὐσίαν κτιζομένους ἐν τῷ Κυρίῳ δύο τινὰς ἐδήλου , ἀλλʼ οὐδὲ ἄλλον τινὰ ἐνδύσασθαι ἡμᾶς ἄνθρωπον συνεβούλευεν · ἀλλὰ τὸν μὲν κατὰ Θεὸν ἄνθρωπον , τὸν κατʼ ἀρετὴν βίον ἔλεγε , τοὺς δὲ κτιζομένους ἐν Χριστῷ τοὺς ἀνακαινιζομένους ἐν αὐτῷ δύο λαοὺς ἐσήμαινε . Tοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ λεγόμενον παρὰ τῷ Ἱερεμίᾳ , ‘Ἔκτισε Κύριος σωτηρίαν καινὴν εἰς καταφύτευσιν , ἐν ᾗ σωτηρίᾳ περιελεύσονται ἄνθρωποι·’ τοῦτο δὲ λέγων οὐκ οὐσίαν τινὰ κτίσματος σημαίνει , ἀλλὰ τὴν ἐν ἀνθρώποις ἀνακαινιζομένην σωτηρίαν προφητεύει , τὴν γενομένην ἐν Χριστῷ πρὸς ἡμᾶς . Τοιαύτης δὴ οὔσης καὶ τῆς διαφορᾶς , περί τε τῶν κτισμάτων καὶ τοῦ λεγομένου μόνον ‘ἔκτισεν,ʼ εἰ μὲν εὕρητέ που τὸν Κύριον λεγόμενον ἐν τῇ θείᾳ γραφῇ ‘κτίσμαʼ δείξατε καὶ μάχεσθε · εἰ δὲ μὴ γέγραπταί που κτίσμα εἶναι αὐτὸν , λέγει δὲ αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐν Παροιμίαις , ‘Κύριος ἔκτισέ με,ʼ ἐντράπητε ὑπὸ τῆς προειρημένης διαφορᾶς , καὶ τῶν παροιμιωδῶς εἰρημένων · καὶ λοιπὸν τὸ ‘ἔκτισεʼ μὴ κτίσμα ἀκούετε , ἀλλὰ τὸ περὶ αὐτὸν γενόμενον ἀνθρώπινον · τούτου γὰρ ἴδιόν ἐστι καὶ τὸ κτίζεσθαι . Ἐπεὶ πῶς οὐκ ἀδικεῖτε , ὅτι παρὰ μὲν τοῦ Δαυῒδ καὶ τοῦ Παύλου ἀκούοντες τὸ ‘ἔκτισεν’ οὐ τὴν οὐσίαν καὶ τὴν γένεσιν νοεῖτε , ἀλλὰ τὴν ἀνανέωσιν · παρὰ δὲ τοῦ Κυρίου ἀκούοντες τὸ ‘ἔκτισε,’ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ τοῖς κτίσμασι συναριθμεῖτε ; πάλιν τε ἀκούοντες , ‘Ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον , καὶ ὑπήρεισε στύλους ἑπτὰ,ʼ τὸν μὲν ‘οἶκον’ ἀλληγορεῖτε , τὸ δὲ ‘ἔκτισεν’ οὕτω λαμβάνοντες μεταποιεῖτε αὐτὸ εἰς κτίσμα · καὶ οὔτε τὸ εἶναι αὐτὸν δημιουργὸν ἐδυσώπησεν ὑμᾶς , οὔτε τὸ εἶναι αὐτὸν μόνον ἴδιον γέννημα τοῦ Πατρὸς ἐφοβήθητε · ἀλλὰ ἁπλῶς , ὡς πρὸς αὐτὸν ἀπογραψάμενοι , μάχεσθε , ἐλάττονά τε περὶ αὐτοῦ μᾶλλον ἢ περὶ ἀνθρώπων νοεῖτε .
Lemmas: 46 . ὅτι2 μέν οὖν ὁ φύσις ὁ οὐσία ἔχω κτίστης κτίσμα λέγω καί κτίζω , ἀρκέω οὗτος πρός ὑπόμνησις εἴρω , πλήρης εἰμί ὁ γραφεύς · ὅτι δέ ὁ ὁ εκτίω μόνος λέξις λέγω οὖον πάντως ὁ οὐσία καί ὁ γένεσις σημαίνω , ὁ μέν Δαυΐδ ψάλλω , ‘Γραφήτω οὗτος εἰς γενεά ἕτερος , καί λαός ὁ κτίζω αἴνεσις ὁ Κύριος καί πάλιν , Καρδία καθαρός κτίζω ἐν ἐγώ , ὁ Θεός ὁ δέ Παῦλος ἐν ὁ πρός Ἐφέσιος φημί , ‘τὸν νόμος ὁ ἐντολή ἐν δόγμα καταργέω , ἵνα ὁ δύο κτίζω ἐν ἑαυτοῦ εἰς εἷς καινός ἄνθρωπος καί πάλιν · ἐνδύω ὁ καινός ἄνθρωπος , ὁ κατά θεός κτίζω ἐν δικαιοσύνη καί ὁσιότης ὁ ἀλήθεια οὔτε γάρ ὁ Δαυΐδ λαός τις κατά οὐσία κτίζω λέγω , οὔτε Καρδία ἕτερος εὔχομαι λαμβάνω , παρά ὅς ἔχω · ἀλλά ὁ κατά θεός ἀνανέωσις καί ἀνακαίνισις σημαίνω . οὔτε δέ ὁ Παῦλος κατά οὐσία κτίζω ἐν ὁ κύριος δύο τις δηλόω , ἀλλά οὐδέ ἄλλος τις ἐνδύω ἐγώ ἄνθρωπος συμβουλεύω · ἀλλά ὁ μέν κατά θεός ἄνθρωπος , ὁ κατά ἀρετή βίος λέγω , ὁ δέ κτίζω ἐν Χριστός ὁ ανακαινιζόμενος ἐν αὐτός δύο λαός σημαίνω . οἰόω εἰμί καί ὁ λέγω παρά ὁ Ἱερεμίας , ‘Ἔκτισε Κύριος σωτηρία καινός εἰς καταφύτευσις , ἐν ὅς σωτηρία περιέρχομαι ἄνθρωπος οὗτος δέ λέγω οὐ οὐσία τις κτίσμα σημαίνω , ἀλλά ὁ ἐν ἄνθρωπος ἀνακαινίζω σωτηρία προφητεύω , ὁ γίγνομαι ἐν Χριστός πρός ἐγώ . τοιοῦτος δή εἰμί καί ὁ διαφορά , περί τε ὁ κτίσμα καί ὁ λέγω μόνος οἰκτίζω εἰμί μέν εὑρίσκω ποῦ ὁ κύριος λέγω ἐν ὁ θεῖος γράφω Ἔκτισμα δείκνυμι καί μάχομαι · εἰμί δέ μή γράφω ποῦ κτίσμα εἰμί αὐτός , λέγω δέ αὐτός περί ἑαυτοῦ ἐν παροιμία , Κύριος κτίζω εἰμί ἐντρέπω ὑπό ὁ προερέω διαφορά , καί ὁ παροιμιωδῶς εἴρω · καί λοιπός ὁ κτίζω μή κτίσμα ἀκούω , ἀλλά ὁ περί αὐτός γίγνομαι ἀνθρώπινος · οὗτος γάρ ἴδιος εἰμί καί ὁ κτίζω . ἐπεί πῶς οὐ ἀδικέω , ὅτι παρά μέν ὁ Δαυΐδ καί ὁ Παῦλος ἀκούω ὁ κτίζω οὖον ὁ οὐσία καί ὁ γένεσις νοέω , ἀλλά ὁ ἀνανέωσις · παρά δέ ὁ κύριος ἀκούω ὁ οἰκτίζω ὁ οὐσία αὐτός ὁ κτίσμα συναριθμέω ; πάλιν τε ἀκούω , Ἡ Σοφία οἰκοδομέω ἑαυτοῦ οἶκος , καί ὑπερείδω στῦλος ἐπτός ὁ μέν οἶκος ἀλληγορέω , ὁ δέ κτίζω οὗτος λαμβάνω μεταποιέω αὐτός εἰς κτίσμα · καί οὔτε ὁ εἰμί αὐτός δημιουργός δυσωπέω σύ , οὔτε ὁ εἰμί αὐτός μόνος ἴδιος γέννημα ὁ πατήρ φοβέω · ἀλλά ἁπλόος , ὡς πρός αὐτός ἀπογράφω , μάχομαι , ἐλαχύς τε περί αὐτός μᾶλλον ἢ περί ἄνθρωπος νοέω .