athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 16
16 . Ὁ τοίνυν Πέτρος , μαθὼν ταῦτα παρὰ τοῦ Σωτῆρος , κατʼ ἀμφότεραδιορθούμενος τοὺς Ἰουδαίους φησίν—Ὦ Ἰουδαῖοι , τὸν Χριστὸν καταγγέλλουσιν ἔρχεσθαι αἱ θεῖαι γραφαὶ , καὶ ὑμεῖς μὲν ψιλὸν ἄνθρωπον αὐτὸν , ὡς ἕνα τῶν ἐκ τοῦ Δαβὶδ , νομίζετε . τὰ δὲ γεγραμμένα περὶ αὐτοῦ οὐ τοιοῦτον αὐτὸν , οἷον ὑμεῖς λέγετε , σημαίνουσιν · ἀλλὰ μᾶλλον Κύριον καὶ Θεὸν , καὶ ἀθάνατον , καὶ χορηγὸν ζωῆς καταγγέλλουσιν . Ὁ μὲν γὰρ Μωσῆς εἴρηκεν , ‘Ὄψεσθε τὴν ζωὴν ὑμῶν κρεμαμένην ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν·᾿ ὁ δὲ Δαβὶδ ἐν μὲν τῷ ἑκατοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ · ‘Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου , ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου·ʼ ἐν δὲ τῷ πεντεκαιδεκάτῳ · κάτῳ · ‘Οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην , οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.᾿ Ὅτι μὲν οὖν οὐκ εἰς τὸν Δαβὶδ φθάνει τὰ τοιαῦτα ῥητὰ , αὐτὸς μὲν μαρτυρεῖ , ‘Κύριον ἑαυτοῦʼ φάσκων εἶναι τὸν ἐρχόμενον · συνορᾶτε δὲ καὶ ὑμεῖς , ὅτι ἀπέθανε , καὶ τὰ λείψανα αὐτοῦ παῤ ὑμῖν ἐστιν . Ὅτι δὲ τὸν Χριστὸν τοιοῦτον εἶναι δεῖ , οἷον αὐτὸν λέγουσιν εἶναι αἱ γραφαὶ , πάντως καὶ ὑμεῖς συνομολογήσετε · παρὰ Θεοῦ γὰρ εἴρηνται οἱ λόγοι , καὶ οὐ δύναται ψεῦδος ἐν αὐτοῖς εἶναι . Εἰ μὲν οὖν δύνασθε εἰπεῖν , ὡς ἐλθόντος πρότερον τοιούτου , καὶ δύνασθε δεῖξαι Θεὸν αὐτὸν εἶναι , ἀφʼ ὧν ἐποίησε σημείων καὶ τεράτων , εἰκότως ἡμῖν διαμάχεσθε · εἰ δὲ δεῖξαι μὲν οὐ δύνασθε ὡς ἐλθόντα , προσδοκᾶτε δὲ ἀκμὴν τοιοῦτον , ἐπίγνωτε τὸν καιρὸν ἀπὸ τοῦ Δανιήλ · εἰς τὸν παρόντα γὰρ χρόνον τὰ λεχθέντα παῤ αὐτοῦ φθάνει . Εἰ δὲ ὁ παρὼν καιρὸς οὗτός ἐστιν ἐκεῖνος ὁ πάλαι προκαταγγελλόμενος , καὶ τὰ γενόμενα δὲ νῦν ἐφʼ ἡμῖν ἑωράκατε , γνῶτε ὅτι οὗτος ὁ Ἰησοῦς , ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε , οὗτός ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ προσδοκώμενος · ὁ μὲν γὰρ Δαβὶδ καὶ πάντες οἱ προφῆται ἀπέθανον , καὶ τὰ μνήματα πάντων παῤ ὑμῖν ἐστιν · ἡ δὲ γενομένη νῦν ἀνάστασις ἔδειξεν εἰς τοῦτον φθάνειν τὰ γεγραμμένα . Τὸ μὲν γὰρ σταυρωθῆναι , δείκνυσι τὸ ‘ὄψεσθε τὴν ζωὴν ὑμῶν κρεμαμένην·’ καὶ τὸ τῇ λόγχῃ δὲ τρωθῆναι τὴν πλευρὰν , πληροῖ τὸ ‘Ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη·’ τὸ δὲ μὴ μόνον ἐξαναστῆναι , ἀλλὰ καὶ παλαιοὺς νεκροὺς ἐκ τῶν μνημείων ἐγεῖραι ( τούτους γὰρ ἑωράκασιν ὑμῶν οἱ πλεῖστοι ) , τουτέστι τὸ ‘ Οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην·’ καὶ τὸ ‘Κατέπιεν ὁ θάνατος ἰσχύσας · καὶ πάλιν , ‘Ἀφεῖλεν ὁ Θεός.’ Τὸ δὲ καὶ τοιαῦτα σημεῖα ποιῆσαι αὐτὸν , οἷα γέγονε , δείκνυσι Θεὸν εἶναι τὸν ἐν σώματι , καὶ αὐτὸν εἶναι τὴν ζωὴν καὶ Κύριον τοῦ θανάτου . Ἔπρεπε γὰρ τὸν Χριστὸν , τὸν ἄλλοις ζωὴν διδόντα , αὐτὸν μὴ κρατεῖσθαι ὑπὸ τοῦ θανάτου · τοῦτο δὲ οὐκ ἂν ἐγεγόνει εἰ , ὡς ὑμεῖς νομίζετε , ψιλὸς ἄνθρωπος ἦν ὁ Χριστός . Ἀλλὰ μὴν αὐτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ · ἄνθρωποι γὰρ πάντες ὑπεύθυνοι θανάτου εἰσί , Μηκέτι τοιγαροῦν ἀμφιβαλλέτω τις , ἀλλʼ ἀσφαλῶς γινωσκέτω πᾶς οἶκος Ἰσραὴλ , ὅτι οὗτος ὁ Ἰησοῦς , ὃν ἐθεωρήσατε σχήματι ἄνθρωπον , τοιοῦντα σημεῖα καὶ τοιαῦτα ἔργα , ἃ μηδεὶς πώποτε πεποίηκεν , αὐτός ἐστιν ὁ Χριστὸς καὶ Κύριος πάντων . Καὶ γὰρ καὶ ἄνθρωπος γενόμενος , καὶ κληθεὶς Ἰησοῦς , ὥσπερ ἐν τοῖς προτέροις εἴπομεν , οὐκ ἠλαττώθη τῷ ἀνθρωπίνῳ πάθει , ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐν τῷ ποιηθῆναι ἄνθρωπος , ζώντων καὶ νεκρῶν ἀποδείκνυται Κύριος . ‘Ἐπειδὴ γὰρ,ʼ ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος , ‘ἐν τῇ σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν Θεὸν , ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς διὰ τῆς μωρίας τοῦ κηρύγματος σῶσαι τοὺς πιστεύοντας · οὕτω καὶ ἡμεῖς οἱ ἄνθρωποι , ἐπειδὴ οὐκ ἠθελήσαμεν διὰ τοῦ Λόγου αὐτοῦ ἐπιγνῶναι τὸν Θεὸν , καὶ δουλεῦσαι τῷ φύσει δεσπότῃ ἡμῶν τῷ Λόγῳ τοῦ Θεοῦ , ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς ἐν ἀνθρώπῳ δεῖξαι τὴν ἑαυτοῦ κυριότητα , καὶ πάντας ἑλκῦσαι πρὸς ἑαυτόν . Διʼ ἀνθρώπου δὲ ψιλοῦ τοῦτο ποιῆσαι ἀπρεπὲς ἦν , ἵνα μὴ , ἄνθρωπον Κύριον ἔχοντες , ἀνθρωπολάτραι γενώμεθα · διὰ τοῦτο αὐτὸς ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο , καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν , καὶ οὕτως ἐποίησεν αὐτὸν Κύριον καὶ Χριστὸν ὁ Πατὴρ , ἴσον τῷ εἰπεῖν , ‘εἰς τὸ κυριεύειν αὐτὸν καὶ βασιλεύειν ἐποίησεν · ἵνʼ ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ , ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε , ὥσπερ πᾶν γόνυ κάμπτει , οὕτω καὶ Κύριον καὶ βασιλέα αὐτόν τε τὸν Υἱὸν ἐπιγινώσκωμεν , καὶ δι᾿ αὐτοῦ τὸν Πατέρα.’
Lemmas: 16 . ὁ τοίνυν Πέτρος , μανθάνω οὗτος παρά ὁ Σωτήρ , κατά αμφοτεραδιορθοω ὁ Ἰουδαῖος φησίν—Ὦ Ἰουδαῖος , ὁ Χριστός καταγγέλλω ἔρχομαι ὁ θεῖος γραφή , καί σύ μέν ψιλός ἄνθρωπος αὐτός , ὡς εἷς ὁ ἐκ ὁ Δαυίδ , νομίζω . ὁ δέ γράφω περί αὐτός οὖον τοιοῦτος αὐτός , οἷος σύ λέγω , σημαίνω · ἀλλά μᾶλλον κύριος καί θεός , καί ἀθάνατος , καί χορηγός ζωή καταγγέλλω . ὁ μέν γάρ Μωσῆς εἴρω , Ὄπτω ὁ ζωή σύ κρεμάννυμι ἀπέναντι ὁ ὀφθαλμός ὑμνέω ὁ δέ Δαυίδ ἐν μέν ὁ ἑκατοστός ἐννάω ψαλμός · Εἶπος ὁ Κύριος ὁ κύριος ἐγώ · κάθημαι ἐκ δεξιός ἐγώ , ἠώς εἄν τίθημι ὁ ἐχθρός σύ ὑποπόδιον ὁ πούς σου·ʼ ἐν δέ ὁ πεντεκαιδέκατος · κάτος · Οὐ ἐγκαταλείπω ὁ Ψυχή ἐγώ εἰς ᾍδης , οὐδέ δίδωμι ὁ ὅσιος σύ ὁράω διαφθορά ὅτι2 μέν οὖν οὐ εἰς ὁ Δαυίδ φθάνω ὁ τοιοῦτος ῥητός , αὐτός μέν μαρτυρέω , Κύριος ἑαυτοῦ φάσκω εἰμί ὁ ἔρχομαι · συνοράω δέ καί σύ , ὅτι ἀποθνῄσκω , καί ὁ λείψανον αὐτός παρά σύ εἰμί . ὅτι2 δέ ὁ Χριστός τοιοῦτος εἰμί δεῖ , οἷος αὐτός λέγω εἰμί ὁ γραφή , πάντως καί σύ συνομολογώ · παρά Θεός γάρ εἴρω ὁ λόγος , καί οὖον δύναμαι ψεῦδος ἐν αὐτός εἰμί . εἰμί μέν οὖν δύναμαι εἶπον , ὡς ἔρχομαι πρότερος τοιοῦτος , καί δύναμαι δείκνυμι θεός αὐτός εἰμί , ἀπό ὅς ποιέω σημεῖον καί τέρας , εἰκότως ἐγώ διαμάχομαι · εἰμί δέ δείκνυμι μέν οὖον δύναμαι ὡς ἔρχομαι , προσδοκάω δέ ἀκμή τοιοῦτος , ἐπιγιγνώσκω ὁ καιρός ἀπό ὁ Δανιήλ · εἰς ὁ πάρειμι γάρ χρόνος ὁ λέγω παρά αὐτός φθάνω . εἰμί δέ ὁ πάρειμι καιρός οὗτος εἰμί ἐκεῖνος ὁ πάλαι προκαταγγέλλω , καί ὁ γίγνομαι δέ νῦν ἐπί ἐγώ ὁράω , γιγνώσκω ὅτι οὗτος ὁ Ἰησοῦς , ὅς σύ σταυρόω , οὗτος εἰμί ὁ Χριστός ὁ προσδοκάω · ὁ μέν γάρ Δαυίδ καί πᾶς ὁ προφήτης ἀποθνῄσκω , καί ὁ μνῆμα πᾶς παρά σύ εἰμί · ὁ δέ γίγνομαι νῦν ἀνάστασις δείκνυμι εἰς οὗτος φθάνω ὁ γράφω . ὁ μέν γάρ σταυρόω , δείκνυμι ὁ ὄπτω ὁ ζωή σύ κρεμάννυμι καί ὁ ὁ λόγχη δέ τιτρώσκω ὁ πλευρά , πληρόω ὁ Ὡς πρόβατον ἐπί σφαγή ἄγω ὁ δέ μή μόνος ἐξανίστημι , ἀλλά καί παλαιός νεκρός ἐκ ὁ μνημεῖον ἐγείρω ( οὗτος γάρ ὁράω σύ ὁ πλεῖστος ) , τουτέστι ὁ ‘ οὐ ἐγκαταλείπω ὁ Ψυχή ἐγώ εἰς ᾅδην·’ καί ὁ ‘Κατέπιεν ὁ θάνατος ἰσχύω · καί πάλιν , ‘Ἀφεῖλεν ὁ Θεός ὁ δέ καί τοιοῦτος σημεῖον ποιέω αὐτός , οἷος γίγνομαι , δείκνυμι θεός εἰμί ὁ ἐν σῶμα , καί αὐτός εἰμί ὁ ζωή καί κύριος ὁ θάνατος . πρέπω γάρ ὁ Χριστός , ὁ ἄλλος ζωή δίδωμι , αὐτός μή κρατέω ὑπό ὁ θάνατος · οὗτος δέ οὐ εἄν γίγνομαι εἰμί , ὡς σύ νομίζω , ψιλός ἄνθρωπος εἰμί ὁ Χριστός . ἀλλά μήv αὐτός εἰμί ὁ υἱός ὁ Θεός · ἄνθρωπος γάρ πᾶς ὑπεύθυνος θάνατος εἰμί , μηκέτι τοιγάρ ἀμφιβάλλω τις , ἀλλά ἀσφαλῶς γιγνώσκω πᾶς οἶκος Ἰσραήλ , ὅτι οὗτος ὁ Ἰησοῦς , ὅς θεωρέω σχῆμα ἄνθρωπος , τοιουειντα σημεῖον καί τοιοῦτος ἔργον , ὁ μηδείς πώποτε ποιέω , αὐτός εἰμί ὁ Χριστός καί Κύριος πᾶς . καί γάρ καί ἄνθρωπος γίγνομαι , καί καλέω Ἰησοῦς , ὥσπερ ἐν ὁ πρότερος εἶπον , οὐ ἐλασσόω ὁ ἀνθρώπινος πάθος , ἀλλά μᾶλλον καί ἐν ὁ ποιέω ἄνθρωπος , ζῶ καί νεκρός ἀποδείκνυμι Κύριος . Ἐπειδή γὰρ,ʼ ὡς εἶπον ὁ ἀπόστολος , ἐν ὁ σοφία ὁ Θεός οὐ γιγνώσκω ὁ κόσμος διά ὁ σοφία ὁ θεός , εὐδοκέω ὁ θεός διά ὁ μωρία ὁ κήρυγμα σῴζω ὁ πιστεύω · οὗτος καί ἐγώ ὁ ἄνθρωπος , ἐπεί οὐ ἐθέλω διά ὁ Λόγος αὐτός ἐπιγιγνώσκω ὁ θεός , καί δουλεύω ὁ φύσις δεσπότης ἐγώ ὁ Λόγος ὁ Θεός , εὐδοκέω ὁ θεός ἐν ἄνθρωπος δείκνυμι ὁ ἑαυτοῦ κυριότης , καί πᾶς ἕλκω πρός ἑαυτοῦ . διά ἄνθρωπος δέ ψιλός οὗτος ποιέω ἀπρεπής εἰμί , ἵνα μή , ἄνθρωπος κύριος ἔχω , ἀνθρωπολάτρης γίγνομαι · διά οὗτος αὐτός ὁ Λόγος σάρξ γίγνομαι , καί καλέω ὁ ὄνομα αὐτός Ἰησοῦς , καί οὕτως ποιέω αὐτός κύριος καί Χριστός ὁ πατήρ , ἴσος ὁ εἶπον , εἰμί ὁ κυριεύω αὐτός καί βασιλεύω ποιέω · ἵνα ἐν ὁ ὄνομα Ἰησοῦς , ὅς σύ σταυρόω , ὥσπερ πᾶς γόνυ κάμπτω , οὗτος καί κύριος καί βασιλεύς αὐτός τε ὁ υἱός ἐπιγιγνώσκω , καί διά αὐτός ὁ Πατέρας