athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 32
32 . Ἀπὸ δὴ τούτων ἔστι συνορᾷν , ὡς οὐ πρὸς ἡμᾶς ἔχουσιν τὴν μάχην οἱ Ἀρειανοὶ περὶ τῆς αἱρέσεως , ἀλλὰ σχηματίζονται μὲν πρὸς ἡμᾶς , πρὸς αὐτὴν δὲ τὴν θεότητα μάχονται . Εἰ μὲν γὰρ ἡμῶν ἦν ἡ φωνὴ ἡ λέγουσα , ‘Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου,ʼ μικρὰ ἧν αὐτοῖς ἡ παῤ ἡμῶν μέμψις · εἰ δὲ τοῦ Πατρός ἐστιν ἡ φωνὴ , καὶ οἱ μὲν μαθηταὶ ἤκουσαν , αὐτὸς δὲ ὁ Υἱὸς περὶ ἑαυτοῦ λέγει , ‘Πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με·’ πῶς οὐ κατὰ τοὺς μυθευομένους γίγαντας καὶ αὐτοὶ νῦν θεομαχοῦσι , ‘τὴν γλῶττανʼ ἔχοντες , ὡς εἶπεν ὁ ψάλλων , ‘μάχαιραν ὀξεῖαν εἰς ἀσέβειαν ; Οὔτε γὰρ τὴν φωνὴν τοῦ Πατρὸς ἐφοβήθησαν , οὔτε τοῦ Σωτῆρος ᾐδέσθησαν τὰ ῥήματα · ἀλλʼ οὐδὲ τοῖς ἁγίοις ἐπείσθησαν , τοῦ μὲν γράφοντος , ‘ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ·’ καὶ , ‘Χριστὸς Θεοῦ δύναμις , καὶ Θεοῦ σοφία·’ τοῦ δὲ ψάλλοντος , ‘ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς , ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς , καὶ , ‘πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας · καὶ τῶν μὲν προφητῶν λεγόντων , ‘καὶ ἐγένετο Λόγος Κυρίου πρὸς μέ·’ τοῦ δὲ Ἰωάννου , ‘ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος·’ καὶ τοῦ Λουκᾶ , ‘καθὼς παρέδωκαν ἡμῖν οἱ ἀπʼ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ Λόγου·ʼ ὡς καὶ πάλιν Δαυῒδ λέγει , ‘ἀπέστειλε τὸν Λόγον αὐτοῦ , καὶ ἰάσατο αὐτούς.’ Ταῦτα γὰρ πάντα τὴν μὲν Ἀρειανὴν αἵρεσιν στηλιτεύει πανταχοῦ , τὴν δὲ τοῦ Λόγου ἀϊδιότητα σημαίνει , καὶ ὅτι οὐ ξένος , ἀλλʼ ἴδιος τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἐστί . Πότε γὰρ εἶδέ τις φῶς χωρὶς τοῦ ἀπαυγάσματος ; Ἢ τίς τολμᾷ λέγειν ἀλλότριον εἶναι τὸν χαρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως ; ἢ πῶς οὐ μαίνεται πλέον ὁ κἂν ἐνθυμούμενος ἄλογον καὶ ἄσοφόν ποτε τὸν Θεόν ; Τοιαῦτα γὰρ τὰ παραδείγματα καὶ τοιαύτας τὰς εἰκόνας ἔθηκεν ἡ γραφὴ , ἵνʼ ἐπειδὴ ἀδύνατός ἐστιν ἡ ἀνθρωπίνη φύσις περὶ Θεοῦ καταλαβεῖν , κἂν ἐκ τούτων ὀλιγοστῶς πως καὶ ἀμυδρῶς , ὡς ἐφικτόν ἐστι , διανοεῖσθαι δυνηθῶμεν . Καὶ ὥσπερ περὶ τοῦ εἶναι Θεὸν καὶ πρόνοιαν αὐτάρκης ἡ κτίσις πρὸς τὴν γνῶσιν · ‘Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται·’ καὶ οὐ φωνὰς ἀπαιτοῦντες παῤ αὐτῶν μανθάνομεν , ἀλλʼ ἀκούοντες μὲν τῶν γραφῶν πιστεύομεν , καὶ αὐτὴν δὲ τὴν τάξιν τῶν πάντων θεωροῦντες καὶ τὴν ἁρμονίαν , ἐπιγινώσκομεν τοῦτον εἶναι πάντων ποιητὴν καὶ Δεσπότην καὶ Θεὸν , τούτου τε τὴν εἰς πάντα πρόνοιάν τε θαυμαστὴν καὶ ἡγεμονίαν καταλαμβάνομεν · τὸν αὐτὸν τρόπον περὶ τῆς τοῦ Υἱοῦ θεότητος ἱκανῶν ὄντων τῶν προειρημένων ῥητῶν , περιττὸν , μᾶλλον δὲ καὶ μανίας πλέον ἐστὶν ἀμφιβάλλειν , καὶ αἱρετικῶς πυνθάνεσθαι , ‘Πῶς οὖν δύναται ἀϊδίως εἶναι ὁ Υἱός ; ἢ πῶς δύναται ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Πατρὸς , καὶ μὴ μέρος εἶναι ; τὸ γὰρ ἔκ τινος εἶναι λεγόμενον μέρος ἐστὶν αὐτοῦ · τὸ δὲ μεριζόμενον οὐκ ἔστιν ὁλόκληρον.ʼ
Lemmas: 32 . ἀπό δή οὗτος εἰμί συνοράω , ὡς οὖον πρός ἐγώ ἔχω ὁ μάχη ὁ Ἀρειανός περί ὁ αἵρεσις , ἀλλά σχηματίζω μέν πρός ἐγώ , πρός αὐτός δέ ὁ θεότης μάχομαι . εἰμί μέν γάρ ἐγώ εἰμί ὁ φωνή ὁ λέγω , Οὗτος εἰμί ὁ υἱός μου,ʼ μικρός ἧμαι αὐτός ὁ παρά ἐγώ μέμψις · εἰμί δέ ὁ πατήρ εἰμί ὁ φωνή , καί ὁ μέν μαθητής ἀκούω , αὐτός δέ ὁ υἱός περί ἑαυτοῦ λέγω , Πόρος δέ πᾶς βουνός γεννάω μεʹ πῶς οὖον κατά ὁ μυθέομαι Γίγας καί αὐτός νῦν θεομαχέω , τῆ γλῶσσα ἔχω , ὡς εἶπον ὁ ψάλλω , μάχαιρα ὀξύς εἰς ἀσέβεια ; οὔτε γάρ ὁ φωνή ὁ πατήρ φοβέω , οὔτε ὁ Σωτήρ αἰδέομαι ὁ ῥῆμα · ἀλλά οὐδέ ὁ ἅγιος πείθω , ὁ μέν γράφω , ὅς εἰμί ἀπαύγασμα ὁ δόξα καί χαρακτήρ ὁ ὑπόστασις αὐτός καί , ‘Χριστὸς Θεός δύναμις , καί Θεός σοφία ὁ δέ ψάλλω , ὅστις παρά σύ πηγή ζωή , ἐν ὁ φάος σύ ὁράω φάος , καί , πάντης ἐν σοφία ποιέω · καί ὁ μέν προφήτης λέγω , καί γίγνομαι Λόγος κύριος πρός μέμα ὁ δέ Ἰωάννης , ἐν ἀρχή εἰμί ὁ Λόγος καί ὁ Λουκᾶς , κατατίθημι παραδίδωμι ἐγώ ὁ ἀπό ἀρχή αὐτόπτης καί ὑπηρέτης γίγνομαι ὁ Λόγος ὡς καί πάλιν Δαυΐδ λέγω , ἀποστέλλω ὁ Λόγος αὐτός , καί ἰάομαι αὐτός οὗτος γάρ πᾶς ὁ μέν Ἀρειανός αἵρεσις στηλιτεύω πανταχοῦ , ὁ δέ ὁ Λόγος ἀιδιότης σημαίνω , καί ὅτι οὖον ξένος , ἀλλά ἴδιος ὁ ὁ πατήρ οὐσία εἰμί . πότος γάρ εἶδον τις φάος Χωρὶς ὁ ἀπαύγασμα ; ἤ τίς τολμάω λέγω ἀλλότριος εἰμί ὁ χαρακτήρ ὁ ὑπόστασις ; ἢ πῶς οὖον μαίνομαι πλέω ὁ κἀν ἐνθυμέομαι ἄλογος καί ἄσοφος ποτός ὁ Θεός ; τοιοῦτος γάρ ὁ παράδειγμα καί τοιοῦτος ὁ εἰκών τίθημι ὁ γραφή , ἵνα ἐπεί ἀδύνατος εἰμί ὁ ἀνθρώπινος φύσις περί Θεός καταλαμβάνω , κἀν ἐκ οὗτος ὀλιγοστός πως καί ἀμυδρός , ὡς ἐφικτός εἰμί , διανοέομαι δύναμαι . καί ὥσπερ περί ὁ εἰμί θεός καί πρόνοια αὐτάρκης ὁ κτίσις πρός ὁ γνῶσις · Ἐκ γάρ μέγεθος καί καλλονή κτίσμα ἀνάλογος ὁ γενεσιουργός αὐτός θεωρέω καί οὖον φωνή ἀπαιτέω παρά αὐτός μανθάνω , ἀλλά ἀκούω μέν ὁ γραφεύς πιστεύω , καί αὐτός δέ ὁ τάξις ὁ πᾶς θεωρέω καί ὁ ἁρμονία , ἐπιγιγνώσκω οὗτος εἰμί πᾶς ποιητής καί δεσπότης καί θεός , οὗτος τε ὁ εἰς πᾶς πρόνοια τε θαυμαστός καί ἡγεμονία καταλαμβάνω · ὁ αὐτός τρόπος περί ὁ ὁ υἱός θεότης ἱκανός εἰμί ὁ προερέω ῥητός , περισσός , μᾶλλον δέ καί μανία πλέω εἰμί ἀμφιβάλλω , καί αἱρετικός πυνθάνομαι , Πῶς οὖν δύναμαι ἀΐδιος εἰμί ὁ υἱός ; ἢ πῶς δύναμαι ἐκ ὁ οὐσία εἰμί ὁ πατήρ , καί μή μέρος εἰμί ; ὁ γάρ ἐκ τις εἰμί λέγω μέρος εἰμί αὐτός · ὁ δέ μερίζω οὐ εἰμί ὁλόκληρος