athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 35
35 . Ἐκεῖνοι μὲν οὖν , ὥσπερ ἐπιλαθόμενοι τῶν προλεχθέντων κατʼ αὐτῶν ἐλέγχων , τοιούτοις πάλιν ‘ἑαυτοὺςʼ δεσμοῖς ἀσεβείας ‘περιπείροντεςʼ διαλογίζονται τοιαῦτα · ὁ δὲ τῆς ἀληθείας λόγος ἐλέγχει τούτους οὕτως . Εἰ μὲν περὶ ἀνθρώπου τινὸς διαλογίζονται , ἀνθρωπίνως καὶ περὶ τοῦ λόγου αὐτοῦ καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ λογιζέσθωσαν · εἰ δὲ περὶ τοῦ Θεοῦ τοῦ κτίσαντος τοὺς ἀνθρώπους , μηκέτι ἀνθρωπίνως , ἀλλὰ ἄλλως ὑπὲρ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν διανοείσθωσαν . Ὁποῖος γὰρ ἂν ᾖ ὁ γεννῶν , τοιοῦτον ἀνάγκη καὶ τὸ γέννημα εἶναι · καὶ ὁποῖος ἂν ὁ τοῦ Λόγου Πατὴρ , τοιοῦτος ἂν εἴη καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ . Ὁ μὲν οὖν ἄνθρωπος ἐν χρόνῳ γεννώμενος , ἐν χρόνῳ καὶ αὐτὸς γεννᾶ τὸ τέκνον · καὶ ἐπειδὴ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος γέγονε , διὰ τοῦτο καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ παύεται , καὶ οὐ μένει · ‘ὁ δὲ Θεὸς οὐχ ὡς ἄνθρωπός ἐστι·ʼ τοῦτο γὰρ εἶπεν ἡ γραφή · ἀλλʼ ‘ὤν ἐστι καὶ ἀεί ἐστι · διὰ τοῦτο καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ ὤν ἐστι , καὶ ἀϊδίως ἐστὶ μετὰ τοῦ Πατρὸς , ὡς ἀπαύγασμα φωτός . Καὶ ὁ μὲν τῶν ἀνθρώπων λόγος ἐκ συλλαβῶν ἐστι συγκείμενος , καὶ οὔτε ζῇ , οὔτε τι ἐνεργεῖ , ἀλλὰ μόνον ἐστὶ σημαντικὸς τῆς τοῦ λαλοῦντος διανοίας , καὶ μόνον ἐξῆλθε , καὶ παρῆλθε μηκέτι φαινόμενος , ἐπειδὴ οὐδὲ ἦν ὅλως , πρὶν λαληθῇ · διὸ οὔτε ζῇ , οὔτε τι ἐνεργεῖ , οὔτε ὅλως ἄνθρωπός ἐστιν ὁ τῶν ἀνθρώπων λόγος · πάσχει δὲ τοῦτο , καθὰ προεῖπον , ἐπεὶ καὶ ὁ τοῦτον γεννῶν ἄνθρωπος ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἤχει τὴν φύσιν · ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐχ , ὡς ἄν τις εἴποι,’ προφορικός ἐστιν , οὐδὲ ψόφος ῥημάτων , οὐδὲ τὸ προστάξαι Θεὸν , τοῦτό ἐστιν ‘ὁ Υἱός·’ ἀλλʼ ὡς φωτὸς ἀπαύγασμα , οὕτως ἐστὶ γέννημα τέλειον ἐκ τελείου . Διὸ καὶ Θεός ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ · καὶ ‘Θεὸς’ γὰρ ‘ἦν,ʼ φησὶν , ‘ὁ Λόγος.’ Καὶ οἱ μὲν λόγοι τῶν ἀνθρώπων οὐδέν εἰσιν εἰς ἐνέργειαν · διὸ οὐδὲ διὰ λόγων , ἀλλὰ διὰ χειρῶν ἄνθρωπος ἐργάζεται , ὅτι αὗται μὲν ὑπάρχουσιν , ὁ δὲ λόγος αὐτῶν οὐχ ὑφίσταται . Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος , ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος , ‘ζῶν ἐστιν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργὴς , καὶ Heb . τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον , καὶ διικνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος , ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν , καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας · καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ · πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ , πρὸς ὂν ἡμῖν ὁ λόγος . Δημιουργὸς οὖν ἐστι , καὶ ‘χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν,ʼ οὐδὲ δυνατόν τι γίνεσθαι χωρὶς αὐτοῦ .
Lemmas: 35 . ἐκεῖνος μέν οὖν , ὥσπερ ἐπιλανθάνομαι ὁ προλέγω κατά αὐτός ἐλέγχω , τοιοῦτος πάλιν ἑαυτός δεσμός ἀσέβεια περιπείρω διαλογίζομαι τοιοῦτος · ὁ δέ ὁ ἀλήθεια λόγος ἔλεγχος οὗτος οὕτως . εἰμί μέν περί ἄνθρωπος τις διαλογίζομαι , ἀνθρώπινος καί περί ὁ λόγος αὐτός καί ὁ υἱός αὐτός λογίζομαι · εἰμί δέ περί ὁ Θεός ὁ κτίζω ὁ ἄνθρωπος , μηκέτι ἀνθρώπινος , ἀλλά ἄλλως ὑπέρ ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις διανοέομαι . ὁποῖος γάρ εἄν εἰμί ὁ γεννάω , τοιοῦτος ἀνάγκη καί ὁ γέννημα εἰμί · καί ὁποῖος εἄν ὁ ὁ Λόγος πατήρ , τοιοῦτος εἄν εἰμί καί ὁ Λόγος αὐτός . ὁ μέν οὖν ἄνθρωπος ἐν χρόνος γεννάω , ἐν χρόνος καί αὐτός γεννάω ὁ τέκνον · καί ἐπεί ἐκ ὁ μή εἰμί γίγνομαι , διά οὗτος καί ὁ λόγος αὐτός παύω , καί οὖον μένω · ὅς δέ θεός οὐ ὡς ἄνθρωπος ἐστι·ʼ οὗτος γάρ εἶπον ὁ γραφεύς · ἀλλά ὠνέομαι εἰμί καί ἀεί εἰμί · διά οὗτος καί ὁ Λόγος αὐτός εἰμί εἰμί , καί ἀΐδιος εἰμί μετά ὁ πατήρ , ὡς ἀπαύγασμα φάος . καί ὁ μέν ὁ ἄνθρωπος λόγος ἐκ συλλαβή εἰμί σύγκειμαι , καί οὔτε ζῶ , οὔτε τίς ἐνεργέω , ἀλλά μόνος εἰμί σημαντικός ὁ ὁ λαλέω διάνοια , καί μόνος ἐξέρχομαι , καί παρέρχομαι μηκέτι φαίνω , ἐπεί οὐδέ εἰμί ὅλως , πρίν λαλέω · διό οὔτε ζῶ , οὔτε τίς ἐνεργέω , οὔτε ὅλως ἄνθρωπος εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος λόγος · πάσχω δέ οὗτος , καθά προεῖπον , ἐπεί καί ὁ οὗτος γεννάω ἄνθρωπος ἐκ ὁ μή εἰμί ἠχέω ὁ φύσις · ὁ δέ ὁ Θεός Λόγος οὐ , ὡς ἄν τις εἶπον προφορικός εἰμί , οὐδέ ψόφος ῥῆμα , οὐδέ ὁ προστάσσω θεός , οὗτος εἰμί ὅς Υἱός ἀλλά ὡς φάος ἀπαύγασμα , οὕτως εἰμί γέννημα τέλειος ἐκ τέλειος . Διὸ καί Θεός εἰμί εἰκών ὁ Θεός · καί Θεός γάρ εἰμί φημί , ὅς Λόγος καί ὁ μέν λόγος ὁ ἄνθρωπος οὐδείς εἰμί εἰς ἐνέργεια · διό οὐδέ διά λόγος , ἀλλά διά χείρ ἄνθρωπος ἐργάζομαι , ὅτι οὗτος μέν ὑπάρχω , ὁ δέ λόγος αὐτός οὐ ὑφίστημι . ὁ δέ ὁ Θεός Λόγος , ὡς εἶπον ὁ ἀπόστολος , ζῶ εἰμί ὁ Λόγος ὁ Θεός καί ἐνεργός , καί Heb . τομός ὑπέρ πᾶς μάχαιρα δίστομος , καί διικνέομαι ἄχρι μερισμός Ψυχή καί πνεῦμα , ἁρμός τε καί μυελός , καί κριτικός ἐνθύμησις καί ἔννοια Καρδία · καί οὐ εἰμί κτίσις ἀφανής ἐνώπιος αὐτός · πᾶς δέ γυμνός καί τραχηλίζω ὁ ὀφθαλμός αὐτός , πρός εἰμί ἐγώ ὁ λόγος . Δημιουργός οὖν εἰμί , καί χωρίς αὐτός γίγνομαι οὐδέ ὅς οὐδέ δυνατός τίς γίγνομαι Χωρὶς αὐτός .