athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 62
62 . Εἰ δὲ καὶ ‘πρωτότοκος τῆς κτίσεως λέγεται , ἀλλʼ οὐχ ὡς ἐξισούμενος τοῖς κτίσμασι , καὶ πρῶτος αὐτῶν κατὰ χρόνον , πρωτότοκος λέγεται · ( πῶς γὰρ , ὅπου γε ‘μονογενής’ ἐστιν αὐτός ; ) ἀλλὰ διὰ τὴν πρὸς τὰ κτίσματα συγκατάβασιν τοῦ Λόγου , καθʼ ἣν καὶ ‘πολλῶνʼ γέγονεν ‘ἀδελφός.᾿ Ὁ γάρ τοι μονογενὴς , οὐκ ὄντων ἄλλων ἀδελφῶν , μονογενής ἐστιν · ὁ δὲ πρωτότοκος διὰ τοὺς ἄλλους ἀδελφοὺς πρωτότοκος λέγεται . Διὰ τοῦτο γοῦν οὐδαμοῦ τῶν γραφῶν εἴρηται , ‘πρωτότοκος τοῦ Θεοῦ,᾿ οὐδὲ , ‘κτίσμα τοῦ Θεοῦ·᾿ ἀλλὰ τὸ ‘μονογενὴς,᾿ καὶ τὸ ‘Υἱὸς,᾿ καὶ ὁ Λόγος καἰ ‘ἡ Σοφία,᾿ εἰς τὸν Πατέρα τὴν ἀναφορὰν ἔχει καὶ τὴν ἰδιότητα · ‘ἐθεασάμεθα γὰρ τὴν δόξαν αὐτοῦ , δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ Πατρός·᾿ καὶ ‘ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ·᾿ καὶ , ‘εἰς τὸν αἰῶνα , Κύριε , ὁ Λόγος σου διαμένει·᾿ καὶ ‘Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος , καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν·᾿ καὶ ‘Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία·᾿ καὶ ‘Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός·᾿ καὶ ‘Σὺ εἷ ὁ Χριστὸς , ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ζῶντος . Τὸ δὲ ‘πρωτότοκος’ εἰς τὴν κτίσιν ἔχει τὴν συγκατάβασιν · αὐτῆς γὰρ καὶ ‘πρωτότοκος’ ἐλέχθη . Καὶ τὸ ‘ἔκτισε᾿ δὲ εἰς τὰ ἔργα τὴν χάριν ἔχει · εἰς αὐτὰ γὰρ καὶ κτίζεται . Εἰ μὲν οὖν μονογενής ἐστιν , ὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν , ἑρμηνευέσθω τὸ ‘πρωτότοκος·᾿ εἰ δὲ πρωτότοκός ἐστι , μὴ ἔστω μονογενής . Οὐ δύναται γὰρ ὁ αὐτὸς μονογενής τε καὶ πρωτότοκος εἶναι , εἰ μὴ ἄρα πρὸς ἄλλο καὶ ἄλλο ἵνα μονογενὴς μὲν διὰ τὴν ἐκ Πατρὸς γέννησιν , ὥσπερ εἴρηται , πρωτότοκος δὲ διὰ τὴν εἰς τὴν κτίσιν συγκατάβασιν , καὶ τὴν τῶν πολλῶν ἀδελφοποίησιν . Ἀμέλει , τῶν δύο τούτων ῥητῶν ἀντικειμένων ἀλλήλοις , κρατεῖν ἄν τις εἴποι δικαίως ἐπὶ τοῦ Λόγου τὸ τοῦ μονογενοῦς μᾶλλον ἰδίωμα , διὰ τὸ μὴ εἶναι ἕτερον Λόγον , ἢ ἄλλην Σοφίαν , ἀλλὰ τοῦτον μόνον ἀληθινὸν Υἱὸν εἶναι τοῦ Πατρός . Καὶ γὰρ , ὥσπερ ἔμπροσθεν εἴρηται , οὐ μετά τινος συμπεπλεγμένης αἰτίας , ἀλλὰ ἀπολελυμένως μὲν εἴρηται ἐπʼ αὐτοῦ τὸ ‘ὁ μονογενὴς Υἱὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός·᾿ τὸ δὲ ‘πρωτότοκος συμπεπλεγμένην ἔχει πάλιν τὴν τῆς κτίσεως αἰτίαν , ἣν ἐπήγαγεν ὁ Παῦλος λέγων , ‘ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα.᾿ Εἰ δὲ πάντα τὰ κτίσματα ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη , ἄλλος ἐστὶ τῶν κτισμάτων , καὶ κτίσμα μὲν οὐκ ἔστι , κτίστης δὲ τῶν κτισμάτων .
Lemmas: 62 . εἰμί δέ καί πρωτότοκος ὁ κτίσις λέγω , ἀλλά οὐ ὡς ἐξισόω ὁ κτίσμα , καί πρῶτος αὐτός κατά χρόνος , πρωτότοκος λέγω · ( πῶς γάρ , ὅπου γε μονογενής εἰμί αὐτός ; ) ἀλλά διά ὁ πρός ὁ κτίσμα συγκατάβασις ὁ Λόγος , κατά ὅς καί ‘πολλῶνʼ γίγνομαι ἀδελφός ὁ γάρ ὅς μονογενής , οὐ εἰμί ἄλλος ἀδελφός , μονογενής εἰμί · ὁ δέ πρωτότοκος διά ὁ ἄλλος ἀδελφός πρωτότοκος λέγω . Ζεύς οὗτος γοῦν οὐδαμοῦ ὁ γραφεύς εἴρω , πρωτότοκος ὁ Θεός οὐδέ , κτίσμα ὁ Θεός ἀλλά ὁ ‘μονογενὴς,᾿ καί ὁ Ὑἱός καί ὁ Λόγος καίω ἡʹ Σοφία εἰς ὁ πατήρ ὁ ἀναφορά ἔχω καί ὁ ἰδιότης · θεάομαι γάρ ὁ δόξα αὐτός , δόξα ὡς μονογενής παρά Πατρός·᾿ καί ἀποστέλλω ὁ θεός ὁ υἱός αὐτός ὁ μονογενής καί , εἰμί ὁ αἰών , κύριος , ὁ Λόγος σύ διαμένω καί Ἐν ἀρχή εἰμί ὁ Λόγος , καί ὁ Λόγος εἰμί πρός ὁ Θεός καί ‘Χριστὸς Θεός δύναμις καί Θεός σοφία καί Οὗτος εἰμί ὁ υἱός ἐγώ ὁ ἀγαπητός καί ‘Σὺ ὅς ὁ Χριστός , ὁ υἱός ὁ Θεός ζῶ . ὁ δέ πρωτότοκος εἰς ὁ κτίσις ἔχω ὁ συγκατάβασις · αὐτός γάρ καί πρωτότοκος λέγω . καί ὁ κτίζω δέ εἰς ὁ ἔργον ὁ χάρις ἔχω · εἰς αὐτός γάρ καί κτίζω . εἰμί μέν οὖν μονογενής εἰμί , ὥσπερ οὖν καί εἰμί , ἑρμηνεύω ὁ ‘πρωτότοκος·᾿ εἰμί δέ πρωτότοκος εἰμί , μή ἵστημι μονογενής . οὖον δύναμαι γάρ ὁ αὐτός μονογενής τε καί πρωτότοκος εἰμί , εἰμί μή ἄρα πρός ἄλλος καί ἄλλος ἵνα μονογενής μέν διά ὁ ἐκ πατήρ γέννησις , ὥσπερ εἴρω , πρωτότοκος δέ διά ὁ εἰς ὁ κτίσις συγκατάβασις , καί ὁ ὁ πολύς ἀδελφοποίησις . ἀμέλει , ὁ δύο οὗτος ῥητός ἀντίκειμαι ἀλλήλων , κρατέω ἄν τις εἶπον δικαίως ἐπί ὁ Λόγος ὁ ὁ μονογενής μᾶλλον ἰδίωμα , διά ὁ μή εἰμί ἕτερος Λόγος , ἢ ἄλλος Σοφία , ἀλλά οὗτος μόνος ἀληθινός υἱός εἰμί ὁ πατήρ . καί γάρ , ὥσπερ ἔμπροσθεν εἴρω , οὖον μετά τις συμπλέκω αἴτιος , ἀλλά ἀπολελυμένως μέν εἴρω ἐπί αὐτός ὁ ὅς μονογενής υἱός ὁ εἰμί εἰς ὁ κόλπος ὁ Πατρός·᾿ ὁ δέ πρωτότοκος συμπλέκω ἔχω πάλιν ὁ ὁ κτίσις αἴτιος , ὅς ἐπάγω ὁ Παῦλος λέγω , ὅστις ἐν αὐτός κτίζω ὁ πάντης εἰμί δέ πᾶς ὁ κτίσμα ἐν αὐτός κτίζω , ἄλλος εἰμί ὁ κτίσμα , καί κτίσμα μέν οὐ εἰμί , Κτίστης δέ ὁ κτίσμα .