athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 67
67 . Πότε οὖν ἔλαβε τὰ ἔργα εἰς τὸ τελειῶσαι , ὦ θεομάχοι ; ἐκ γὰρ τούτου καὶ τὸ ‘ἔκτισεʼ γνωσθήσεται . ‘Κατὰ μὲν οὖν τὴν ἀρχὴν , ὅτε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι αὐτὰ ἐποίει,ʼ ἐὰν εἴπητε , ψεῦδός ἐστιν · οὔπω γὰρ ἦν γενόμενα · φαίνεται δὲ λέγων , ὡς τὰ ἤδη ὄντα λαμβάνων . Ἀλλʼ οὐδὲ τὸν πρὸ τοῦ γένηται ὁ Λόγος σὰρξ χρόνον εἰπεῖν εὐαγὲς , ἵνα μὴ περιττὴ λοιπὸν αὐτοῦ ἡ ἐπιδημία φανῇ · τούτων γὰρ χάριν καὶ ἡ ἐπιδημία ἐγένετο . Οὐκοῦν λείπει λοιπὸν εἰπεῖν ὅτι , ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος , τότε ἔλαβε τὰ ἔργα · τότε γὰρ αὐτὰ καὶ ἐτελείωσεν , ἰασάμενος τὰ τραύματα ἡμῶν , καὶ χαρισάμενος ἡμῖν τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν . Εἰ δὲ ὅτε γέγονεν ὁ Λόγος σὰρξ , τότε ἐδόθη αὐτῷ τὰ ἔργα , δῆλον ὅτι , ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος , τότε καὶ ‘εἰς τὰ ἔργα κτίζεται.’ Οὐκ ἄρα τῆς οὐσίας αὐτοῦ σημαντικόν ἐστι τὸ ‘ἔκτισεν,ʼ ὥσπερ πολλάκις εἴρηται , ἀλλὰ τῆς σωματικῆς αὐτοῦ γενέσεως . Τότε γὰρ διὰ τὸ γεγενῆσθαι ἀπὸ τῆς παραβάσεως ἀτελῆ καὶ χωλὰ τὰ ἔργα , λέγεται σωματικῶς ὅτι ‘κτίζεται,ʼ ἵνα , τελειώσας αὐτὰ καὶ ὁλόκληρα ποιήσας , παραστήσῃ τῷ Πατρὶ τὴν ἐκκλησίαν , ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος , ‘μὴ ἔχουσαν σπῖλον ἢ ῥυτίδα , ἤ τι τῶν τοιούτων , ἀλλʼ ἵνα ᾖ ἁγία καὶ ἄμωμος.᾿ Τετελείωται οὖν ἐν αὐτῷ καὶ ἀποκατεστάθη , ὥσπερ ἦν καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν γεγονὸς , τὸ ἀνθρώπινον γένος , καὶ μείζονι μᾶλλον ‘χάριτι·’ ἀναστάντες γὰρ ἐκ νεκρῶν , οὐκέτι φοβούμεθα θάνατον , ἀλλʼ ἐν Χριστῷ βασιλεύσομεν ἀεὶ ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Τοῦτο δὲ γέγονεν , ἐπειδὴ αὐτὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἴδιος καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς ὢν ἐνεδύσατο τὴν σάρκα , καὶ γέγονεν ἄνθρωπος . Εἰ γάρ , κτίσμα ὢν , ἐγεγόνει ἄνθρωπος , ἔμενεν οὐδὲν ἧττον ὁ ἄνθρωπος , ὥσπερ καὶ ἧν , οὐ συναφθεὶς τῷ Θεῷ . Πῶς γὰρ ἂν , ποίημα ὢν , διὰ ποιήματος συνήπτετο τῷ κτίστῃ ; ἢ ποία βοήθεια παρὰ τῶν ὁμοίων τοῖς ὁμοίοις γένοιτʼ ἂν , δεομένων καὶ αὐτῶν τῆς αὐτῆς βοηθείας ; πῶς δὲ , εἴπερ κτίσμα ἧν ὁ Λόγος , τὴν ἀπόφασιν τοῦ Θεοῦ λῦσαι δυνατὸς ἦν , καὶ ἀφεῖναι τὴν ἁμαρτίαν , γεγραμμένου παρὰ τοῖς προφήταις , ὅτι τοῦτο Θεοῦ ἐστι ; ‘Τίς γὰρ Θεὸς ὥσπερ σὺ , ἐξαίρων ἁμαρτίας , καὶ ὑπερβαίνων βαίνων ἀνομίας;6 Ὁ μὲν γὰρ Θεὸς εἷπε , ‘γῆ εἶ , καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ·’ οἱ δὲ ἄνθρωποι γεγόνασι θνητοί , Πῶς τοίνυν οἷόν τε ἦν παρά τῶν γενητῶν λυθῆναι τὴν ἁμαρτίαν ; ἀλλʼ ἔλυσέ γε αὐτὸς ὁ Κύριος , ὡς εἶπεν αὐτὸς , ‘ἐὰν μὴ ὁ Υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ·᾿ καὶ ἔδειξεν ἀληθῶς ὁ Υἱὸς ὁ ἐλευθερώσας , ὡς οὐκ ἔστι κτίσμα , οὐδὲ τῶν γενητῶν , ἀλλὰ ἴδιος Λόγος , καὶ εἰκὼν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας , τοῦ καὶ κατά τὴν ἀρχὴν ἀποφηναμένου , καὶ ‘ἀφιέντος μόνου τὰς ἁμαρτίας,’ Ἐπειδὴ γάρ εἴρηται ἐν τῷ λόγῳ , γῆ εἶ , καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ , ἀκολούθως δι᾿ αὐτοῦ τοῦ Λόγου καὶ ἐν αὐτῷ ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ λύσις τῆς κατακρίσεως γεγένηται .
Lemmas: 67 . πότος οὖν λαμβάνω ὁ ἔργον εἰς ὁ τελειόω , εἰμί θεομάχος ; ἐκ γάρ οὗτος καί ὁ κτίζω γιγνώσκω . Κατά μέν οὖν ὁ ἀρχή , ὅτε ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί αὐτός ἐπέρχομαι ἐάν εἶπον , ψεῦδος εἰμί · οὔπω γάρ εἰμί γίγνομαι · φαίνω δέ λέγω , ὡς ὁ ἤδη εἰμί λαμβάνω . ἀλλά οὐδέ ὁ πρό ὁ γίγνομαι ὁ Λόγος σάρξ χρόνος εἶπον εὐαγής , ἵνα μή περισσός λοιπός αὐτός ὁ ἐπιδημία φαίνω · οὗτος γάρ χάρις καί ὁ ἐπιδημία γίγνομαι . οὐκοῦν λείπω λοιπός εἶπον ὅτι , ὅτε γίγνομαι ἄνθρωπος , τότε λαμβάνω ὁ ἔργον · τότε γάρ αὐτός καί τελειόω , ἰάομαι ὁ τραῦμα ἐγώ , καί χαρίζομαι ἐγώ ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις . εἰμί δέ ὅτε γίγνομαι ὁ Λόγος σάρξ , τότε δίδωμι αὐτός ὁ ἔργον , δῆλος ὅτι , ὅτε γίγνομαι ἄνθρωπος , τότε καί εἰμί ὁ ἔργον κτίζω οὐ ἄρα ὁ οὐσία αὐτός σημαντικός εἰμί ὁ οἰκτίζω ὥσπερ πολλάκις εἴρω , ἀλλά ὁ σωματικός αὐτός γένεσις . τότε γάρ διά ὁ γίγνομαι ἀπό ὁ παράβασις ἀτελής καί χωλός ὁ ἔργον , λέγω σωματικός ὅτι οἰκτίζω ἵνα , τελειόω αὐτός καί ὁλόκληρος ποιέω , παρίστημι ὁ πατήρ ὁ ἐκκλησία , ὡς εἶπον ὁ ἀπόστολος , μή ἔχω σπῖλος ἢ ῥυτίς , ἤ τίς ὁ τοιοῦτος , ἀλλά ἵνα εἰμί ἅγιος καί ἄμωμος τελειόω οὖν ἐν αὐτός καί ἀποκαθίστημι , ὥσπερ εἰμί καί κατά ὁ ἀρχή γίγνομαι , ὁ ἀνθρώπινος γένος , καί μείζων μᾶλλον ‘χάριτι·’ ἀνίστημι γάρ ἐκ νεκρός , οὐκέτι φοβέω θάνατος , ἀλλά ἐν Χριστός βασιλεύω ἀεί ἐν ὁ οὐρανός . οὗτος δέ γίγνομαι , ἐπεί αὐτός ὁ ὁ Θεός Λόγος ἴδιος καί ἐκ ὁ πατήρ εἰμί ἐνδύω ὁ σάρξ , καί γίγνομαι ἄνθρωπος . εἰμί γάρ , κτίσμα εἰμί , γίγνομαι ἄνθρωπος , μένω οὐδείς κακός ὁ ἄνθρωπος , ὥσπερ καί ἧμαι , οὖον συνάπτω ὁ Θεός . Πῶς γάρ εἄν , ποίημα εἰμί , διά ποίημα συνάπτω ὁ κτίστης ; ἢ ποῖος βοήθεια παρά ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γίγνομαι εἄν , δήω καί αὐτός ὁ αὐτός βοήθεια ; πῶς δέ , εἴπερ κτίσμα ἧμαι ὁ Λόγος , ὁ ἀπόφασις ὁ Θεός λύω δυνατός εἰμί , καί ἀφίημι ὁ ἁμαρτία , γράφω παρά ὁ προφήτης , ὅτι οὗτος Θεός εἰμί ; Τίς γάρ θεός ὥσπερ σύ , ἐξαίρω ἁμαρτία , καί ὑπερβαίνω βαίνω ἀνομία ὁ μέν γάρ θεός ἕπω , γῆ εἰμί , καί εἰς γῆ ἀπέρχομαι ὁ δέ ἄνθρωπος γίγνομαι θνητός , Πῶς τοίνυν οἷος τε εἰμί παρά ὁ γενητός λύω ὁ ἁμαρτία ; ἀλλά λύω γε αὐτός ὁ Κύριος , ὡς εἶπον αὐτός , ἐά μή ὁ υἱός σύ ἐλευθερόω καί δείκνυμι ἀληθής ὁ υἱός ὁ ἐλευθερόω , ὡς οὐ εἰμί κτίσμα , οὐδέ ὁ γενητός , ἀλλά ἴδιος Λόγος , καί εἰκών ὁ ὁ πατήρ οὐσία , ὁ καί κατά ὁ ἀρχή ἀποφαίνω , καί ἀφίημι μόνος ὁ ἁμαρτία ἐπεί γάρ εἴρω ἐν ὁ λόγος , γῆ εἰμί , καί εἰς γῆ ἀπέρχομαι , ἀκόλουθος διά αὐτός ὁ Λόγος καί ἐν αὐτός ὁ ἐλευθερία καί ὁ λύσις ὁ κατάκρισις γίγνομαι .