athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 50
50 . Τὸ ἄρα πολυθρύλλητον παρʼ ὑμῶν εἰρημένον , ‘Κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἰὸς,ʼ οὐκ ἔστιν ἀληθὲς , ἀλλʼ ὑμῶν φαντασία μόνη · καὶ κατηγορεῖσθε παρὰ τοῦ Σολομώνος , ὅτι πολλάκις αὐτοῦ κατεψεύσασθε . Οὐ γὰρ εἴρηκεν αὐτὸν κτίσμα , ἀλλὰ γέννημα καὶ Σοφίαν Θεοῦ , λέγων , ‘Ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν · καὶ , ‘Ἡ σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον.’ Καὶ αὐτὸ δὲ τὸ ῥητὸν ἐξεταζόμενον ἐλέγχει τὴν δυσσέβειαν ὑμῶν · γέγραπται γὰρ , ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ·’ Οὐκοῦν εἰ πρὸ πάντων ἐστὶν αὐτὸς , λέγει δὲ , ‘ἔκτισέ με,ʼ οὐχ ‘ἵνα ποιήσω τὰ ἔργα,’ ἀλλʼ ‘εἰς τὰ ἔργα,ʼ ἢ δεύτερόν ἐστιν αὐτοῦ τὸ ‘ἔκτισεν,’ ἢ φανήσεται δεύτερος αὐτὸς τῶν ἔργων , εὑρίσκων αὐτὰ κτιζόμενος ἤδη πρὸ αὐτοῦ ὑφεστῶτα , ἐφʼ ἃ καὶ γίνεται . Εἰ δὲ τοῦτο , πῶς ἔτι ‘πρὸ πάντωνʼ ἐστὶν αὐτός ; Πῶς δὲ καὶ ‘πάντα διʼ αὐτοῦ ἐγένετο,ʼ καὶ ‘ἐν αὐτῷ συνέστηκεν;’ Ἰδοὺ γὰρ καθʼ ὑμᾶς καὶ πρὸ αὐτοῦ συνειστήκει τὰ ἔργα , εἰς ἃ κτίζεται καὶ ἀποστέλλεται . Ἀλλʼ οὐκ ἔστιν οὕτω · μὴ γένοιτο · ψευδής ἐστι τῶν αἱρετικῶν ἡ διάνοια . Οὐ γὰρ κτίσμα ἐστὶν , ἀλλὰ κτίστης μέν ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος · τότε δὲ λέγει παροιμιωδῶνς , ‘ἔκτισέ με,ʼ ὅτε τὴν κτιστὴν ἐνεδύσατο σάρκα . Καὶ τοῦτο πάλιν δυνατόν ἐστι καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ῥητοῦ διανοεῖσθαι . Υἱὸς γὰρ ὢν καὶ Πατέρα τὸν Θεὸν ἔχων , ( αὐτοῦ γὰρ ἴδιόν ἐστι γέννημα , ) ὅμως ‘Κύριονʼ νῦν ὀνομάζει τὸν Πατέρα · οὐχ ὅτι δοῦλος ἦν , ἀλλʼ ὅτι ‘τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀνέλαβεν.’ Ἔπρεπε γὰρ αὐτὸν , ὥσπερ ὄντα Λόγον ἐκ τοῦ Πατρὸς , ‘Πατέρα’ τὸν Θεὸν καλεῖν · τοῦτο γὰρ ἴδιον υἱοῦ πρὸς πατέρα · οὕτως ἐλθόντα τελειῶσαι τὸ ἔργον,ʼ καὶ δούλου λαβόντα μορφὴν , ‘Κύριονʼ ὀνομάζειν τὸν Πατέρα . Καὶ ταύτην τὴν διαφορὰν αὐτὸς ἐδίδαξε μετὰ καλῆς τῆς διαστολῆς , λέγων ἐν τοῖς εὐαγγελίοις , ‘Ἐξομολογοῦμαί σοι , Πάτερ · εἶτα , ‘Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς.’ Ἑαυτοῦ μὲν γὰρ εἶναι Πατέρα τὸν Θεὸν λέγει , τῶν δὲ κτισμάτων αὐτὸν ‘Κύριον’ ὀνομάζει · ὡς ἐκ τούτου δείκνυσθαι λευκῶς , ὅτι , ἡνίκα τὸ κτιστὸν ἐνεδύσατο , τότε τὸν Πατέρα καλεῖ ‘Κύριονʼ Καὶ γὰρ καὶ ἐν τῇ προσευχῇ τοῦ Δαυῒδ τὴν αὐτὴν διαφορὰν σημαίνει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον , διὰ τῶν ψαλμῶν λέγον , ‘δὸς τὸ κράτος σου τῷ παιδί σου , καὶ σῶσον τὸν υἱὸν τῆς παιδίσκης σου.’ Ἄλλος γάρ ἐστιν ὁ φύσει καὶ ἀληθινὸς παῖς τοῦ Θεοῦ , καὶ ἄλλα τὰ τῆς παιδίσκης τέκνα , ἥτις ἐστὶ τῶν γενητῶν ἡ φύσις . Διὸ καὶ ὁ μὲν , ὡς Υἱὸς , ἔχει τὸ πατρικὸν κράτος , τὰ δὲ σωτηρίας ἐστὶ δεόμενα .
Lemmas: 50 . ὁ ἄρα πολυθρύλλητος παρά σύ εἴρω , Κτίσμα εἰμί ὁ Ἰώ οὐ εἰμί ἀληθής , ἀλλά σύ φαντασία μόνος · καί κατηγορέω παρά ὁ Σολομών , ὅτι πολλάκις αὐτός καταψεύδομαι . οὖον γάρ εἴρω αὐτός κτίσμα , ἀλλά γέννημα καί Σοφία Θεός , λέγω , Ὁ θεός ὁ σοφία θεμελιόω ὁ γῆ · καί , Ἡ σοφία οἰκοδομέω ἑαυτοῦ οἶκος καί αὐτός δέ ὁ ῥητός ἐξετάζω ἔλεγχος ὁ δυσσέβεια σύ · γράφω γάρ , Κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὁδός αὐτός εἰς ἔργον αὐτός οὐκοῦν εἰμί πρό πᾶς εἰμί αὐτός , λέγω δέ , κτίζω εἰμί οὐ ἵνα ποιέω ὁ ἔργω ἀλλά εἰμί ὁ ἔργω ἢ δεύτερος εἰμί αὐτός ὁ οἰκτίζω ἢ φαίνω δύο αὐτός ὁ ἔργον , εὑρίσκω αὐτός κτίζω ἤδη πρό αὐτός ὑφίστημι , ἐπί ὁ καί γίγνομαι . εἰμί δέ οὗτος , πῶς ἔτι πρός Παντώνη εἰμί αὐτός ; Πῶς δέ καί πάντης διά αὐτός εἰμί καί ἐν αὐτός συνίστημι ἰδέ γάρ κατά σύ καί πρό αὐτός συνίστημι ὁ ἔργον , εἰς ὁ κτίζω καί ἀποστέλλω . ἀλλά οὐ εἰμί οὗτος · μή γίγνομαι · ψευδής εἰμί ὁ αἱρετικός ὁ διάνοια . οὖον γάρ κτίσμα εἰμί , ἀλλά Κτίστης μέν εἰμί ὁ ὁ Θεός Λόγος · τότε δέ λέγω παροιμιώδης , κτίζω εἰμί ὅτε ὁ κτίστης ἐνδύω σάρξ . καί οὗτος πάλιν δυνατός εἰμί καί ἐκ αὐτός ὁ ῥητός διανοέομαι . υἱός γάρ εἰμί καί πατήρ ὁ θεός ἔχω , ( αὐτός γάρ ἴδιος εἰμί γέννημα , ) ὅμως Κύριος νῦν ὀνομάζω ὁ πατήρ · οὐ ὅτι δοῦλος εἰμί , ἀλλά ὅτι τῆ ὁ δοῦλος μορφή ἀναλαμβάνω πρέπω γάρ αὐτός , ὥσπερ εἰμί Λόγος ἐκ ὁ πατήρ , Πατέρας ὁ θεός καλέω · οὗτος γάρ ἴδιος υἱός πρός πατήρ · οὕτως ἔρχομαι τελειόω ὁ ἔργω καί δοῦλος λαμβάνω μορφή , Κύριος ὀνομάζω ὁ πατήρ . καί οὗτος ὁ διαφορά αὐτός διδάσκω μετά καλός ὁ διαστολή , λέγω ἐν ὁ εὐαγγέλιον , Ἐξομολογέω σύ , πατήρ · εἶτα , Κύριος ὁ οὐρανός καί ὁ ὅς ἑαυτοῦ μέν γάρ εἰμί πατήρ ὁ θεός λέγω , ὁ δέ κτίσμα αὐτός Κύριος ὀνομάζω · ὡς ἐκ οὗτος δείκνυμι λευκός , ὅτι , ἡνίκα ὁ κτιστός ἐνδύω , τότε ὁ πατήρ καλέω Κύριος καί γάρ καί ἐν ὁ προσευχή ὁ Δαυΐδ ὁ αὐτός διαφορά σημαίνω ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος , διά ὁ ψαλμός λέγω , ὅδε ὁ κράτος σύ ὁ παῖς σύ , καί σῴζω ὁ υἱός ὁ παιδίσκη σου ἄλλος γάρ εἰμί ὁ φύσις καί ἀληθινός παῖς ὁ Θεός , καί ἄλλος ὁ ὁ παιδίσκη τέκνον , ὅστις εἰμί ὁ γενητός ὁ φύσις . Διὸ καί ὁ μέν , ὡς υἱός , ἔχω ὁ πατρικός κράτος , ὁ δέ σωτηρία εἰμί δήω .