athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 28
28 . Ἰδοὺ πολλοὶ φωστῆρες , καὶ οὐ μόνος ὁ ἥλιος , οὐδὲ σελήνη μόνη , ἀλλʼ ἕκαστον μὲν ἕν ἐστι κατʼ οὐσίαν , μία δὲ καὶ κοινὴ πάντων ἐστὶν ἡ λειτουργία · καὶ τὸ ἑκάστου λεῖπον παρὰ τοῦ ἑτέρου πληροῦται · καὶ τοῦ φωτίζειν ἡ χρεία παρὰ πάντων γίνεται . Ἥλιος γοῦν τοῦ μεθʼ ἡμέραν μόνου διαστήματος φαίνειν ἔχει τὴν ἐξουσίαν , καὶ ἡ σελήνη τὴν νύκτα · οἱ δὲ ἀστέρες μετὰ τούτων τοὺς καιροὺς καὶ ἐνιαυτοὺς ἐκτελοῦσι , καὶ ἕκαστος εἰς σημεῖα γίνεται πρὸς τὴν ἀπαιτοῦσαν χρείαν . Οὕτω καὶ ἡ γῆ οὐκ εἰς πάντα , ἀλλʼ εἰς μόνους τοὺς καρποὺς , καὶ βάσιν εἶναι τῶν ἐν αὐτῇ ζώων · τό τε ‘στερέωμα διαχωρίζειν ἀνὰ μέσον ὕδατος καὶ ὕδατος,ʼ καὶ ἡ θέσις τῶν φωστήρων ἐν αὐτῷ ἐστιν · οὕτω καὶ τὸ πῦρ καὶ τὸ ὕδωρ , μετὰ τῶν ἄλλων πάντων γέγονε , εἰς τὴν τῶν σωμάτων σύστασιν · καὶ ὅλως οὐδὲ ἓν μόνον , ἀλλʼ ἕκαστον τῶν γενομένων , ὥσπερ ‘ἀλλήλων ὄντα μέλη , ἓν καθάπερ σῶμα,ʼ τὸν κόσμον ἀποτελοῦσιν . Εἰ τοίνυν οὕτω καὶ τὸν Υἱὸῳ ὑπολαμβάνουσιν εἶναι , βαλλέσθωσαν παρὰ πάντων , μέρος νομίζοντες εἶναι τῶν πάντων τὸν Λόγον , καὶ μέρος οὐχ ἱκανὸν ἄνευ τῶν ἄλλων πρὸς τὴν ἐγχειρισθεῖσαν αὐτῷ λειτουργίαν . Εἰ δὲ τοῦτο ἐκ φανεροῦ δυσσεβές ἐστιν , ἐπιγνώτωσαν ὅτι μὴ τῶν γενητῶν ἐστιν ὁ Λόγος , ἀλλὰ τοῦ μὲν Πατρὸς μόνος ἴδιος Λόγος , τῶν δὲ γενητῶν δημιουργός . Ἀλλʼ εἰρήκασι · ‘Κτίσμα μὲν ἔστι , καὶ τῶν γενητῶν · ὡς δὲ παρὰ διδασκάλου καὶ τεχνίτου μεμάθηκε τὸ δημιουργεῖν , καὶ οὕτως ὑπηρέτησε τῷ διδάξαντι Θεῷ.’ Ταῦτα γὰρ καὶ Ἀστέριος ὁ σοφιστὴς , ὡς μαθὼν ἀρνεῖσθαι τὸν Κύριον , γράψαι τετόλμηκεν , οὐ συνορῶν τὴν ἐκ τούτων ἀλογίαν . Εἰ γὰρ διδακτόν ἐστι τὸ δημιουργεῖν , σκοπείτωσαν μὴ καὶ αὐτὸν τὸν Θεὸν εἴπωσι μὴ φύσει , ἀλλʼ ἐπιστήμῃ δημιουργὸν εἶναι , ὥστε καὶ δυνατὸν μεταπίπτειν ἀπʼ αὐτοῦ . Ἔπειτα εἰ ἡ Σοφία τοῦ Θεοῦ ἐκ διδασκαλίας ἐκτήσατο τὸ δημιουργεῖν , πῶς ἔτι σοφία ἐστὶ , δεομένη μαθημάτων ; τί δὲ ἦν καὶ πρὸ τοῦ μαθεῖν ; σοφία γὰρ οὐκ ἦν , λειπομένη διδασκαλίας . Κενὸν ἄρα τι πρᾶγμα ἦν , καὶ οὐκ ἔστιν οὐσιώδης σοφία · ἀλλʼ ἐκ προκοπῆς ἔσχε τὸ ὄνομα τῆς σοφίας , καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἔσται σοφία , ἕως ἂν ὃ μεμάθηκε φυλάττῃ . Ὃ γὰρ μὴ φύσει τινὶ , ἀλλʼ ἐκ μαθήσεως προσγέγονε , δυνατόν ἐστι καὶ ἀπομαθεῖν ποτε . Τοιαῦτα δὲ λέγειν περὶ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ , οὐ Χριστιανῶν , ἀλλὰ Ἑλλήνων ἐστί .
Lemmas: 28 . ἰδέ πολύς φωστήρ , καί οὖον μόνος ὁ ἥλιος , οὐδέ σελήνη μόνος , ἀλλά ἕκαστος μέν εἷς εἰμί κατά οὐσία , εἷς δέ καί κοινός πᾶς εἰμί ὁ λειτουργία · καί ὁ ἕκαστος λείπω παρά ὁ ἕτερος πληρόω · καί ὁ φωτίζω ὁ χρεία παρά πᾶς γίγνομαι . Ἥλιος γοῦν ὁ μετά ἡμέρα μόνος διάστημα φαίνω ἔχω ὁ ἐξουσία , καί ὁ σελήνη ὁ νύξ · ὁ δέ ἀστήρ μετά οὗτος ὁ καιρός καί ἐνιαυτός ἐκτελέω , καί ἕκαστος εἰς σημεῖον γίγνομαι πρός ὁ ἀπαιτέω χρεία . οὕτως καί ὁ γῆ οὐ εἰς πᾶς , ἀλλά εἰς μόνος ὁ καρπός1 , καί βάσις εἰμί ὁ ἐν αὐτός ζῷον · ὁ τε στερέωμα διαχωρίζω ἀνά μέσος ὕδωρ καί εὕδω καί ὁ θέσις ὁ φωστήρ ἐν αὐτός εἰμί · οὗτος καί ὁ πῦρ καί ὁ ὕδωρ , μετά ὁ ἄλλος πᾶς γίγνομαι , εἰς ὁ ὁ σῶμα σύστασις · καί ὅλως οὐδέ εἷς μόνος , ἀλλά ἕκαστος ὁ γίγνομαι , ὥσπερ ἀλλήλων εἰμί μέλος , εἷς καθάπερ εἰμί ὁ κόσμος ἀποτελέω . εἰμί τοίνυν οὗτος καί ὁ υἱόω ὑπολαμβάνω εἰμί , βάλλω παρά πᾶς , μέρος νομίζω εἰμί ὁ πᾶς ὁ Λόγος , καί μέρος οὐ ἱκανός ἄνευ ὁ ἄλλος πρός ὁ ἐγχειρίζω αὐτός λειτουργία . εἰμί δέ οὗτος ἐκ φανερός δυσσεβής εἰμί , ἐπιγιγνώσκω ὅτι μή ὁ γενητός εἰμί ὁ Λόγος , ἀλλά ὁ μέν πατήρ μόνος ἴδιος Λόγος , ὁ δέ γενητός δημιουργός . ἀλλά εἴρω · Κτίσμα μέν εἰμί , καί ὁ γενητός · ὡς δέ παρά διδάσκαλος καί τεχνίτης μανθάνω ὁ δημιουργέω , καί οὕτως ὑπηρετέω ὁ διδάσκω Θεός οὗτος γάρ καί Ἀστέριος ὁ Σοφιστὴς , ὡς μανθάνω ἀρνέομαι ὁ κύριος , γράφω τολμάω , οὖον σύνορος ὁ ἐκ οὗτος ἀλογία . εἰμί γάρ διδακτός εἰμί ὁ δημιουργέω , σκοπέω μή καί αὐτός ὁ θεός εἶπον μή φύσις , ἀλλά ἐπιστήμη δημιουργός εἰμί , ὥστε καί δυνατός μεταπίπτω ἀπό αὐτός . ἔπειτα εἰμί ὁ Σοφία ὁ Θεός ἐκ διδασκαλία κτάομαι ὁ δημιουργέω , πῶς ἔτι σοφία εἰμί , δήω μάθημα ; τίς δέ εἰμί καί πρό ὁ μανθάνω ; σοφία γάρ οὐ εἰμί , λείπω διδασκαλία . κενός ἄρα τίς πρᾶγμα εἰμί , καί οὐ εἰμί οὐσιώδης σοφία · ἀλλά ἐκ προκοπή ἔχω ὁ ὄνομα ὁ σοφία , καί ἐπί τοσοῦτος εἰμί σοφία , ἠώς εἄν ὅς μανθάνω φυλάσσω . ὅς γάρ μή φύσις τις , ἀλλά ἐκ μάθησις προσγίγνομαι , δυνατός εἰμί καί ἀπομανθάνω ποτός . τοιοῦτος δέ λέγω περί ὁ Λόγος ὁ Θεός , οὖον Χριστιανός , ἀλλά Ἕλλην εἰμί .