athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 58
58 . Οὕτως ἄρα ἡ θεία γραφὴ τὴν διαφορὰν τοῦ γεννήματος οἶδε καὶ τῶν ποιημάτων , καὶ τὸ μὲν γέννημα ‘Υἱὸν,᾿ οὐκ ἀπό τινος ἀρχῆς ἀρξάμενον , ἀλλʼ ἀΐδιον δείκνυσι · τὸ δὲ ποίημα , ὡς ἔξωθεν ἔργον τοῦ πεποιηκότος τυγχάνον , ἀρξάμενον τοῦ γίνεσθαι σημαίνει . Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Ἰωάννης , περὶ τοῦ Υἱοῦ θεολογῶν , καὶ γινώσκων τὴν τῶν λέξεων διαφορὰν , οὐκ εἶπεν · ‘Ἐν ἀρχῇ γέγονεν , ἢ πεποίηται,᾿ ἀλλ᾿ , ‘Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος·᾿ ἵνα τὸ γέννημα τῷ ‘ἦν᾿ συνεξακούηται , καὶ μὴ ἐν διαστάσει τις λογίσηται , ἀλλʼ ἀεὶ καὶ ἀϊδίως ὑπάρχοντα τὸν Υἱὸν πιστεύῃ . Τούτων δὲ οὕτω δεικνυμένων , πῶς , ὦ Ἀρειανοὶ , μὴ νοήσαντες τὰ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ ῥητὰ , καὶ ἐν τούτῳ πάλιν ἀσεβεῖν εἰς τὸν Κύριον ἐτολμήσατε λέγοντες , ‘ποίημα,᾿ ἢ ‘κτίσμα,᾿ ἤτοι ‘γέννημα εἶναι αὐτόν ; Ταὐτὸν γὰρ τὸ γέννημα καὶ τὸ ποίημα σημαίνειν φάσκετε · καὶ ἐντεῦθεν γὰρ οὐδὲν ἧττον ἀπαίδευτοι καὶ ἀσεβεῖς γνωσθήσεσθε . Τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ῥητόν ἐστι τοῦτο · ‘Οὐκ αὐτὸς οὗτός σου Πατὴρ ἐκτήσατό σε , καὶ ἐποίησέ σε , καὶ ἔκτισέ σε;’ καὶ μετʼ ὀλίγα ἐν τῇ αὐτῇ ᾠδῇ φησι , ‘Θεὸν τὸν γεννήσαντά σε ἐγκατέλιπες , καὶ ἐπελάθου Θεοῦ τοῦ τρέφοντός σε.᾿ Ἡ δὲ διάνοια πάνυ θαυμαστὴ τυγχάνει οὖσα . Οὐ γὰρ εἴρηκε πρῶτον τὸ ‘ἐγέννησεν,᾿ ἵνα μὴ ἀδιάφορος ἡ λέξις ᾖ πρὸς τὸ ‘ἐποίησε,᾿ καὶ πρόφασιν εὕρωσιν οὗτοι λέγειν , ‘Μωσῆς ἐξ ἀρχῆς μὲν εἶπεν εἰρηκέναι τὸν Θεὸν , “ Ποιήσωμεν ἄνθρωπον , ” αὐτὸς δὲ μετὰ ταῦτα ἔφησε , “ Θεὸν τὸν γεννήσαντά σε ἐγκατέλιπες · ” ὡς ἀδιαφόρων τῶν λέξεων οὐσῶν · ταὐτὸν γὰρ τὸ γέννημα καὶ ποίημά ἐστιν.᾿ Ἀλλὰ μετὰ τὸ ‘ἐκτήσατο,᾿ καὶ ‘ἐποίησε,᾿ λοιπὸν ὕστερον τὸ ‘ἐγέννησεν᾿ ἐπήγαγε , ἵνα καὶ ἑρμηνείαν ὁ λόγος ἔχων φανῇ . Ἐν μὲν γὰρ τῷ ‘ἐποίησεν,’ ἀληθῶς σημαίνει τῶν ἀνθρώπων τὸ κατὰ φύσιν , ὅτι ἔργα τέ ἐστι καὶ ποιήματα · ἐν δὲ τῷ ἐγέννησε , δηλοῖ τὴν τοῦ Θεοῦ γενομένην εἰς ἀνθρώπους μετὰ τὸ κτίσαι αὐτοὺς φιλανθρωπίαν · καὶ ἐπειδὴ ἀχάριστοι γεγόνασιν ἐπὶ ταύτῃ , λοιπὸν Μωσῆς ὀνειδίζων αὐτοὺς πρῶτον μέν φησι , ‘Ταῦτα Κυρίῳ ἀνταποδίδοτε;ʼ εἶτα ἐπάγει , ‘Οὐκ αὐτὸς οὗτός σου Πατὴρ ἐκτήσατό σε , καὶ ἐποίησέ σε , καὶ ἔκτισέ σε;ʼ Καὶ δεύτερον πάλιν λέγει , ‘Ἔθυσαν δαιμονίοις καὶ οὐ Θεῷ , θεοῖς οἷς οὐκ ᾔδεισαν · καινοὶ πρόσφατοι ἥκασιν , οὓς οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες αὐτῶν · Θεὸν τὸν γεννήσαντά σε ἐγκατέλιπες.᾿
Lemmas: 58 . οὕτως ἄρα ὁ θεῖος γραφή ὁ διαφορά ὁ γέννημα οἶδα καί ὁ ποίημα , καί ὁ μέν γέννημα Ὑἱός οὐ ἀπό τις ἀρχή ἄρχω , ἀλλά ἀΐδιος δείκνυμι · ὁ δέ ποίημα , ὡς ἔξωθεν ἔργον ὁ ποιέω τυγχάνω , ἄρχω ὁ γίγνομαι σημαίνω . οὕτως γάρ καί ὁ Ἰωάννης , περί ὁ υἱός θεολογέω , καί γιγνώσκω ὁ ὁ λέξις διαφορά , οὐ εἶπον · Ἐν ἀρχή γίγνομαι , ἢ ποιέω ἀλλά , Ἐν ἀρχή εἰμί ὁ Λόγος ἵνα ὁ γέννημα ὁ ἦ συνεξακούω , καί μή ἐν διάστασις τις λογίζομαι , ἀλλά ἀεί καί ἀΐδιος ὑπάρχω ὁ υἱός πιστεύω . οὗτος δέ οὗτος δείκνυμι , πῶς , εἰμί Ἀρειανός , μή νοέω ὁ ἐν ὁ Δευτερονόμιον ῥητός , καί ἐν οὗτος πάλιν ἀσεβέω εἰς ὁ κύριος τολμάω λέγω , ‘ποίημα,᾿ ἢ ‘κτίσμα,᾿ ἤτοι γέννημα εἰμί αὐτός ; ταυτός γάρ ὁ γέννημα καί ὁ ποίημα σημαίνω φάσκω · καί ἐντεῦθεν γάρ οὐδείς κακός ἀπαίδευτος καί ἀσεβής γιγνώσκω . ὁ μέν γάρ πρῶτος ῥητός εἰμί οὗτος · Οὐ αὐτός οὗτος σύ πατήρ κτάομαι σύ , καί ποιέω σύ , καί κτίζω σείω καί μετά ὀλίγος ἐν ὁ αὐτός ᾠδή φημί , Θεός ὁ γεννάω σύ ἐγκαταλείπω , καί ἐπιλανθάνομαι Θεός ὁ τρέφω σε ὁ δέ διάνοια πάνυ θαυμαστός τυγχάνω εἰμί . οὖον γάρ εἴρω πρῶτος ὁ εἰμί ἵνα μή ἀδιάφορος ὁ λέξις εἰμί πρός ὁ εἶπον καί πρόφασις εὑρίσκω οὗτος λέγω , Μωσῆς ἐκ ἀρχή μέν εἶπον εἴρω ὁ θεός , “ ποιέω ἄνθρωπος , ” αὐτός δέ μετά οὗτος φημί , “ θεός ὁ γεννάω σύ ἐγκαταλείπω · ” ὡς ἀδιάφορος ὁ λέξις εἰμί · αὐτός γάρ ὁ γέννημα καί ποίημα εἰμί ἀλλά μετά ὁ ‘ἐκτήσατο,᾿ καί εἶπον λοιπός ὕστερος ὁ γεννάω ἐπάγω , ἵνα καί ἑρμηνεία ὁ λόγος ἔχω φαίνω . ἐν μέν γάρ ὁ εἶπον ἀληθής σημαίνω ὁ ἄνθρωπος ὁ κατά φύσις , ὅτι ἔργον τε εἰμί καί ποίημα · ἐν δέ ὁ γεννάω , δηλόω ὁ ὁ Θεός γίγνομαι εἰς ἄνθρωπος μετά ὁ κτίζω αὐτός φιλανθρωπία · καί ἐπεί ἀχάριστος γίγνομαι ἐπί οὗτος , λοιπός Μωσῆς ὀνειδίζω αὐτός πρῶτος μέν φημί , ‘Ταῦτα κύριος ἀνταποδίδωμι εἶτα ἐπάγω , Οὐ αὐτός οὗτος σύ πατήρ κτάομαι σύ , καί ποιέω σύ , καί κτίζω ὅς καί δύο πάλιν λέγω , ‘εθυσαω δαιμόνιος καί οὖον Θεός , θεός ὅς οὐ οἶδα · καινός πρόσφατος ἥκω , ὅς οὐ οἶδα ὁ πατήρ αὐτός · θεός ὁ γεννάω σύ ἐγκαταλείπω