athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 24
24 . Οὐκ ἂν δὲ οὐδὲ αὐτὸς προσεκυνήθη , οὐδὲ ταῦτʼ ἐλέγετο περὶ αὐτοῦ , εἰ ὅλως τῶν κτισμάτων ἦν . Νῦν δὲ ἐπειδὴ οὐκ ἔστι κτίσμα , ἀλλʼ ἴδιον τῆς οὐσίας τοῦ προσκυνουμένου Θεοῦ γέννημα , καὶ φύσει Υἱός ἐστι , διὰ τοῦτο προσκυνεῖται , καὶ Θεὸς πιστεύεται , καὶ Κύριος στρατιῶν καὶ ἐξουσιαστὴς καὶ παντοκράτωρ ἐστὶν , ὡς ὁ Πατήρ · αὐτὸς γὰρ εἴρηκε · ‘Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ ἐμά ἐστιν · Υἱοῦ γὰρ ἴδιον τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχειν , καὶ τοιοῦτον αὐτὸν εἶναι , ὡς ἐν αὐτῷ θεωρεῖσθαι τὸν Πατέρα · καὶ δι᾿ αὐτοῦ τὰ πάντα πεποιῆσθαι , καὶ ἐν αὐτῷ τὴν σωτηρίαν τῶν πάντων γίνεσθαί τε καὶ συνίστασθαι · ἐπεὶ καλὸν αὐτοὺς ἔρεσθαι καὶ τοῦτο , ἵνʼ ἔτι μᾶλλον ὁ ἔλεγχος τῆς αἱρέσεως αὐτῶν φαίνηται · διὰ τί , πάντων ὄντων κτισμάτων , καὶ πάντων ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἐχόντων τὴν σύστασιν , τοῦ τε Υἱοῦ καὶ αὐτοῦ ὄντος καθʼ ὑμᾶς κτίσματος καὶ ποιήματος , καὶ ἑνὸς τῶν οὐκ ὄντων ποτὲ , διʼ αὐτοῦ μόνου τὰ πάντα πεποίηκε , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν;’ ἢ διὰ τί , ὅταν μὲν ‘τὰ πάνταʼ λέγηται , οὐ τὸν Υἱόν τις ἐν τοῖς πᾶσι σημαίνεσθαι νοεῖ , ἀλλὰ τὰ γενητά ; ὅταν δὲ περὶ τοῦ Λόγου λέγωσιν αἱ γραφαὶ , οὐκ ἐκ τῶν πάντων πάλιν αὐτὸν ὄντα νοοῦσιν , ἀλλὰ τῷ Πατρὶ συντάττουσιν αὐτὸν , ἐν ᾧ τὴν πάντων πρόνοιαν καὶ σωτηρίαν ἐργάζεται καὶ ποιεῖ ὁ Πατὴρ , καὶ μάλιστα δυναμένων τῶν πάντων τῷ αὐτῷ προστάγματι , ᾧ κἀκεῖνος παρὰ μόνου τοῦ Θεοῦ γέγονε , γενέσθαι ; Οὐ γὰρ κάμνει ὁ Θεὸς προστάττων , οὐδὲ ἀσθενεῖ πρὸς τὴν τῶν πάντων ἐργασίαν , ἵνα τὸν μὲν Υἱὸν μόνος μόνον κτίσῃ , εἰς δὲ τὴν τῶν ἄλλων δημιουργίαν ὑπουργοῦ καὶ βοηθοῦ χρείαν ἔχῃ τοῦ Υἱοῦ , Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ ὑπέρθεσιν ἔχει , ὅπερ ἂν ἐθελήσῃ γενέσθαι · ἀλλὰ μόνον ἠθέληκε , καὶ ὑπέστη τὰ πάντα , καὶ ‘τῷ βουλήματι αὐτοῦ οὐδεὶς ἀνθέστηκε.’ Τίνος οὖν ἕνεκα οὐ γέγονε τὰ πάντα παρὰ μόνου τοῦ Θεοῦ τῷ προστάγματι , ᾧ γέγονε καὶ ὁ Υἱὸς , ἢ διὰ τί διὰ τούτου πάντα γέγονε , καίτοι καὶ αὐτοῦ γενητοῦ τυγχάνοντος , λεγέτωσαν . Ἀλογία μὲν οὖν πᾶσα παῤ αὐτοῖς · φασὶ δὲ ὅμως περὶ τούτου , ὡς ἄρα ‘θέλων ὁ Θεὸς τὴν γενητὴν κτίσαι φύσιν , ἐπειδὴ ἑώρα μὴ δυναμένην αὐτὴν μετασχεῖν τῆς τοῦ Πατρὸς ἀκράτου χειρὸς , καὶ τῆς παῤ αὐτοῦ δημιουργίας , ποιεῖ καὶ κτίζει πρώτως μόνος μόνον ἔνα , καὶ καλεῖ τοῦτον Υἱὸν καὶ Λόγον , ἵνα , τούτου μέσου γενομένου , οὕτω λοιπὸν καὶ τὰ πάντα διʼ αὑτοῦ γενέσθαι δυνηθῇ.’ Ταῦτα οὐ μόνον εἰρήκασιν , ἀλλὰ καὶ γράψαι τετολμήκασιν Εὐσέβιός τε καὶ Ἄρειος , καὶ ὁ θύσας Ἀστέριος .
Lemmas: 24 . οὐ εἄν δέ οὐδέ αὐτός προσκυνέω , οὐδέ αὐτός λέγω περί αὐτός , εἰμί ὅλως ὁ κτίσμα εἰμί . νῦν δέ ἐπεί οὐ εἰμί κτίσμα , ἀλλά ἴδιος ὁ οὐσία ὁ προσκυνέω Θεός γέννημα , καί φύσις υἱός εἰμί , διά οὗτος προσκυνέω , καί θεός πιστεύω , καί Κύριος στρατιά καί ἐξουσιαστής καί παντοκράτωρ εἰμί , ὡς ὁ Πατήρ · αὐτός γάρ εἴρω · Πάντης ὅσος ἔχω ὁ πατήρ ἐμός εἰμί · υἱός γάρ ἴδιος ὁ ὁ πατήρ ἔχω , καί τοιοῦτος αὐτός εἰμί , ὡς ἐν αὐτός θεωρέω ὁ πατήρ · καί διά αὐτός ὁ πᾶς ποιέω , καί ἐν αὐτός ὁ σωτηρία ὁ πᾶς γίγνομαι τε καί συνίστημι · ἐπεί καλός αὐτός ἔρομαι καί οὗτος , ἵνα ἔτι μᾶλλον ὁ ἔλεγχος ὁ αἵρεσις αὐτός φαίνω · διά τίς , πᾶς εἰμί κτίσμα , καί πᾶς ἐκ ὁ μή εἰμί ἔχω ὁ σύστασις , ὁ τε υἱός καί αὐτός εἰμί κατά σύ κτίσμα καί ποίημα , καί εἷς ὁ οὐ εἰμί ποτέ , διά αὐτός μόνος ὁ πᾶς ποιέω , καί Χωρὶς αὐτός γίγνομαι οὐδέ ὅς ἢ διά τίς , ὅταν μέν τάτος λήγω λέγω , οὖον ὁ υἱός τις ἐν ὁ πᾶς σημαίνω νοέω , ἀλλά ὁ γενητός ; ὅταν δέ περί ὁ Λόγος λέγω ὁ γραφή , οὐ ἐκ ὁ πᾶς πάλιν αὐτός εἰμί νοέω , ἀλλά ὁ πατήρ συντάσσω αὐτός , ἐν ὅς ὁ πᾶς πρόνοια καί σωτηρία ἐργάζομαι καί ποιέω ὁ πατήρ , καί μάλιστα δύναμαι ὁ πᾶς ὁ αὐτός πρόσταγμα , ὅς ἐκεῖνος παρά μόνος ὁ Θεός γίγνομαι , γίγνομαι ; οὖον γάρ κάμνω ὁ θεός προστάσσω , οὐδέ ἀσθενής πρός ὁ ὁ πᾶς ἐργασία , ἵνα ὁ μέν υἱός μόνος μόνος κτίζω , εἰς δέ ὁ ὁ ἄλλος δημιουργία ὑπουργέω καί βοηθός χρεία ἔχω ὁ υἱός , οὐδέ γάρ οὐδέ ὑπέρθεσις ἔχω , ὅσπερ εἄν ἐθέλω γίγνομαι · ἀλλά μόνος ἐθέλω , καί ὑφίστημι ὁ πᾶς , καί ‘τῷ βούλημα αὐτός οὐδείς ἀνθίστημι τίς οὖν ἕνεκα οὖον γίγνομαι ὁ πᾶς παρά μόνος ὁ Θεός ὁ πρόσταγμα , ὅς γίγνομαι καί ὁ υἱός , ἢ διά τίς διά οὗτος πᾶς γίγνομαι , καίτοι καί αὐτός γενητός τυγχάνω , λέγω . ἀλογία μέν οὖν πᾶς παρά αὐτός · φημί δέ ὅμως περί οὗτος , ὡς ἄρα θέλων ὁ θεός ὁ γενητός κτίζω φύσις , ἐπεί ὁράω μή δύναμαι αὐτός μετέχω ὁ ὁ πατήρ ἄκρατος χείρ , καί ὁ παρά αὐτός δημιουργία , ποιέω καί κτίζω πρῶτος μόνος μόνος νάω , καί καλέω οὗτος υἱός καί Λόγος , ἵνα , οὗτος μέσος γίγνομαι , οὗτος λοιπός καί ὁ πᾶς διά αὐτός γίγνομαι δύναμαι οὗτος οὖον μόνος εἴρω , ἀλλά καί γράφω τολμάω Εὐσέβιος τε καί Ἄρειος , καί ὁ θύω Ἀστέριος .