athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 51
51 . Εἰ δ᾿ ὅτι ‘παῖς’ ἐκλήθη φλυαροῦσι , γινωσκέτωσαν ὅτι καὶ Ἰσαὰκ παῖς ὠνομάσθη τοῦ’ Ἀβραὰμ , καὶ ὁ υἱὸς τῆς Σουμανίτιδος παιδάριον ἐκλήθη . Εἰδότως ἄρα , δούλων ἡμῶν ὄντων , ὅτε γέγονεν ὡς ἡμεῖς , ‘Κύριον’ τὸν Πατέρα καλεῖ καὶ αὐτὸς , ὡς ἡμεῖς · καὶ τοῦτο δὲ διλανθρωπευόμενος οὕτω πεποίηκεν , ἵνα καὶ ἡμεῖς , δοῦλοι κατὰ φύσιν ὄντες , καὶ δεξάμενοι τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ,ʼ θαῤῥήσωμεν τὸν φύσει Κύριον ἑαυτῶν , τοῦτον τῇ χάριτι ‘Πατέραʼ καλεῖν . Ἀλλʼ ὥσπερ ἡμεῖς τὸν Κύριον ‘Πατέραʼ καλοῦντες , οὐκ ἀρνούμεθα τὴν κατὰ φύσιν δουλείαν · ( αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ἔργα , καὶ ‘αὐτὸς ἐποίησεν ἡμᾶς καὶ οὐχ ἡμεῖς·’ ) οὕτως ὅταν ὁ Υἱὸς τὴν τοῦ δούλου μορφὴν λαμβάνων λέγῃ , ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ,’ μὴ ἀρνείσθωσαν τὴν ἀϊδιότητα τῆς τούτου θεότητος , καὶ ὅτι ‘ἐν ἀρχῇ μὲν ἦν ὁ Λόγος,’ καὶ ‘πάντα διʼ αὐτοῦ γέγονε καὶ ‘ἐν αὐτῷ τὰ πάντα ἐκτίσθη.’ Τὸ δὲ ἐν ταῖς Παροιμίαις ῥητὸν , καθὰ προεῖπον , οὐ τὴν οὐσίαν , ἀλλὰ τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Λόγου σημαίνει · εἰ γὰρ ‘εἰς ἔργαʼ φησὶν ἐκτίσθαι , φαίνεται μὴ τὴν οὐσίαν ἑαυτοῦ σημᾶναι θέλων , ἀλλὰ τὴν εἰς τὰ ἔργα αὐτοῦ οἰκονομίαν γενομένην , ὅπερ δεύτερόν ἐστι τοῦ εἶναι . Τὰ γὰρ γινόμενα καὶ κτιζόμενα προηγουμένως ἔνεκα τοῦ εἶναι καὶ τοῦ ὑπάρχειν πεποίηται , καὶ δεύτερον ἔχουσι τὸ ποιεῖν , περὶ ὧν ἂν αὐτοῖς ὁ Λόγος προστάττῃ , ὡς ἐπὶ πάντων ἔστιν ἰδεῖν τὸ τοιοῦτον . Ἀδὰμ γὰρ ἐκτίσθη , οὐχ ἵνα ἐργάζηται , ἀλλʼ ἵνα πρῶτον ὑπάρχῃ ἄνθρωπος · μετὰ ταῦτα γὰρ ἔλαβε τὴν ἐντολὴν τοῦ ἐργάζεσθαι . Νῶε δὲ ἐκτίσθη οὐ διὰ τὴν κιβωτὸν , ἀλλʼ ἵνα πρῶτον ὑπάρχῃ καὶ ἄνθρωπος γένηται · μετὰ ταῦτα γὰρ ἔλαβεν ἐντολὴν κατασκευάσαι τὴν κιβωτόν · καὶ ἐφʼ ἑκάστου δὲ ζητῶν ταῦτα εὕροι τις . Καὶ γὰρ καὶ Μωσῆς ὁ μέγας πρῶτον ἄνθρωπος γέγονε , καὶ δεύτερον τὴν ἡγεμονίαν τοῦ λαοῦ πεπίστευται . Οὐκοῦν καὶ ἐνταῦθα τοῦτο νοεῖν ἔξεστιν · ὁρᾷς γὰρ , ὅτι οὐκ εἰς τὸ εἶναι κτίζεται , ἀλλ᾿ ‘ἐν ἀρχῇ μὲν ἦν ὁ Λόγος,’ μετὰ ταῦτα δὲ εἰς τὰ ἔργα πέμπεται , καὶ τὴν τούτων οἰκονομίαν · καὶ γὰρ πρὶν γενέσθαι τὰ ἔργα , ἦν μὲν ἀεὶ ὁ Υἱὸς , οὔπω δὲ χρεία ἦν αὐτὸν καὶ κτισθῆναι . Ὄτε δὲ ἐκτίσθη τὰ ἔργα , καὶ χρεία μετὰ ταῦτα γέγονε τῆς εἰς διόρθωσιν αὐτῶν οἰκονομίας , τότε δὴ καὶ ὁ Λόγος δέδωκεν ἑαυτὸν εἰς τὸ συγκαταβῆναι καὶ ὁμοιωθῆναι τοῖς ἔργοις · ὅπερ διὰ μὲν τῆς ‘ἔκτισεʼ λέξεως ἡμῖν δεδήλωκε , διὰ δὲ τοῦ προφήτου Ἡσαΐου τὸ ὅμοιον σημᾶναι θέλων , πάλιν λέγει , ‘Καὶ νῦν οὕτω λέγει Κύριος , ὁ πλάσας με ἐκ κοιλίας δοῦλον ἑαυτῷ , τοῦ συναγαγεῖν τὸν Ἰακὼβ πρὸς αὐτὸν , καὶ Ἰσραήλ · συναχθήσομαι καὶ δοξασθήσομαι ἐναντίον Κυρίου.ʼ
Lemmas: 51 . εἰμί δέ ὅτι παῖος καλέω φλυαρέω , γιγνώσκω ὅτι καί Ἰσαάκ παῖς ὀνομάζω Τούο Ἀβραάμ , καί ὁ υἱός ὁ Σουμανῖτις παιδάριον καλέω . οἶδα ἄρα , δοῦλος ἐγώ εἰμί , ὅτε γίγνομαι ὡς ἐγώ , Κύριος ὁ πατήρ καλέω καί αὐτός , ὡς ἐγώ · καί οὗτος δέ διλανθρωπευμαι οὗτος ποιέω , ἵνα καί ἐγώ , δοῦλος κατά φύσις εἰμί , καί δέχομαι ὁ πνεῦμα ὁ Ἰός θαρσέω ὁ φύσις κύριος ἑαυτοῦ , οὗτος ὁ χάρις Πατέρας καλέω . ἀλλά ὥσπερ ἐγώ ὁ κύριος Πατέρας καλέω , οὐ ἀρνέομαι ὁ κατά φύσις δουλεία · ( αὐτός γάρ εἰμί ἔργον , καί αὐτός ποιέω ἐγώ καί οὐ ἡμεῖς ) οὕτως ὅταν ὁ υἱός ὁ ὁ δοῦλος μορφή λαμβάνω λέγω , Κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὁδός αὐτός μή ἀρνέομαι ὁ ἀιδιότης ὁ οὗτος θεότης , καί ὅτι ἐν ἀρχή μέν εἰμί ὁ Λόγος καί πάντης διά αὐτός γίγνομαι καί ἐν αὐτός ὁ πᾶς κτίζω ὁ δέ ἐν ὁ παροιμία ῥητός , καθά προεῖπον , οὖον ὁ οὐσία , ἀλλά ὁ ἀνθρώπινος ὁ Λόγος σημαίνω · εἰμί γάρ εἰμί ἔργω φημί κτίζω , φαίνω μή ὁ οὐσία ἑαυτοῦ σημαίνω ἐθέλω , ἀλλά ὁ εἰς ὁ ἔργον αὐτός οἰκονομία γίγνομαι , ὅσπερ δεύτερος εἰμί ὁ εἰμί . ὁ γάρ γίγνομαι καί κτίζω προηγουμένως ἕνεκα ὁ εἰμί καί ὁ ὑπάρχω ποιέω , καί δύο ἔχω ὁ ποιέω , περί ὅς εἄν αὐτός ὁ Λόγος προστάσσω , ὡς ἐπί πᾶς εἰμί ὁράω ὁ τοιοῦτος . Ἀδάμ γάρ κτίζω , οὐ ἵνα ἐργάζομαι , ἀλλά ἵνα πρῶτος ὑπάρχω ἄνθρωπος · μετά οὗτος γάρ λαμβάνω ὁ ἐντολή ὁ ἐργάζομαι . Νῶε δέ κτίζω οὖον διά ὁ κιβωτός , ἀλλά ἵνα πρῶτος ὑπάρχω καί ἄνθρωπος γίγνομαι · μετά οὗτος γάρ λαμβάνω ἐντολή κατασκευάζω ὁ κιβωτός · καί ἐπί ἕκαστος δέ ζητέω οὗτος εὑρίσκω τις . καί γάρ καί Μωσῆς ὁ μέγας πρῶτος ἄνθρωπος γίγνομαι , καί δύο ὁ ἡγεμονία ὁ λαός πιστεύω . οὐκοῦν καί ἐνταῦθα οὗτος νοέω ἔξεστι · ὁράω γάρ , ὅτι οὐ εἰς ὁ εἰμί κτίζω , ἀλλά ἐν ἀρχή μέν εἰμί ὁ Λόγος μετά οὗτος δέ εἰς ὁ ἔργον πέμπω , καί ὁ οὗτος οἰκονομία · καί γάρ πρίν γίγνομαι ὁ ἔργον , εἰμί μέν ἀεί ὁ υἱός , οὔπω δέ χρεία εἰμί αὐτός καί κτίζω . ὅτε δέ κτίζω ὁ ἔργον , καί χρεία μετά οὗτος γίγνομαι ὁ εἰς διόρθωσις αὐτός οἰκονομία , τότε δή καί ὁ Λόγος δίδωμι ἑαυτοῦ εἰς ὁ συγκαταβαίνω καί ὁμοιόω ὁ ἔργον · ὅσπερ διά μέν ὁ κτίζω λέξις ἐγώ δηλόω , διά δέ ὁ προφήτης Ἠσαΐας ὁ ὅμοιος σημαίνω ἐθέλω , πάλιν λέγω , Κία νῦν οὗτος λέγω Κύριος , ὁ πλάσσω ἐγώ ἐκ κοιλία δοῦλος ἑαυτοῦ , ὁ συνάγω ὁ Ἰακώβ πρός αὐτός , καί Ἰσραήλ · συνάγω καί δοξάζω ἐναντίος Κυρίος