athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 18
18 . Οὐκοῦν πολλῷ μᾶλλον ὁ Πέτρος οὐ ποίημα τὴν οὐσίαν τοῦ Λόγου σημαίνων ταῦτʼ ἔλεγεν · ᾔδει γὰρ αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , ὁμολογήσας , ‘Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς , ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ζῶντος · ἀλλὰ τὴν κατὰ χάριν ποιηθεῖσαν καὶ γενομένην καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτοῦ βασιλείαν καὶ κυριότητα . Καὶ γὰρ ταῦτα λέγων , οὐκ ἐσιώπησε περὶ τῆς ἀϊδίου καὶ πατρικῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ · ἀλλὰ καὶ προειρηκὼς ἦν ὅτι καὶ τὸ Πνεῦμα ἐξέχεεν ἐφʼ ἡμᾶς . Τὸ δὲ μετʼ ἐξουσίας διδόναι τὸ Πνεῦμα οὐ κτίσματος οὐδὲ ποιήματός ἐστιν , ἀλλὰ Θεοῦ δῶρον . Τὰ μὲν γὰρ κτίσματα ἁγιάζεται παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος · ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ ἁγιαζόμενος παρὰ τοῦ Πνεύματος , ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς διδοὺς αὐτὸ τοῖς πᾶσι , δείκνυται μὴ κτίσμα , ἀλλὰ Υἱὸς ἀληθινὸς τοῦ Πατρὸς ὤν . Πλὴν ὅτι ὁ διδοὺς τὸ Πνεῦμα , ὁ αὐτὸς λέγεται καὶ πεποιῆσθαι · πεποιῆσθαι μὲν ἐν ἡμῖν Κύριος διὰ τὸ ἀνθρώπινον , διδοὺς δὲ , ὅτι τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστίν . Ἦν γὰρ ἀεὶ καὶ ἔστιν , ὥσπερ Υἱὸς , οὕτω καὶ Κύριος καὶ παμβασιλεὺς τῶν πάντων , ὅμοιος ὢν κατὰ πάντα τοῦ Πατρὸς , καὶ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχων , ὡς εἴρηκεν αὐτός . Φέρε λοιπὸν καὶ αὐτὸ τὸ ἐν ταῖς Παροιμίαις λεγόμενον · ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ , εἰς ἔργα αὐτοῦ , θεωρήσωμεν·’ εἰ καὶ μάλιστα , δειχθέντος τοῦ Λόγου , ὅτι μὴ ποίημά ἐστι , δέδεικται ὅτι μηδὲ κτίσμα ἐστί . Ταὐτὸν γάρ ἐστιν εἰπεῖν ποίημα καὶ κτίσμα · ὥστε καὶ τὴν ἀπόδειξιν τὴν περὶ τοῦ μὴ εἶναι ποίημα τὴν αὐτὴν εἶναι καὶ περὶ τοῦ μὴ εἶναι κτίσμα . Διὸ καὶ θαυμάσειεν ἄν τις αὐτοὺς ἐπινοοῦντας ἑαυτοῖς προφάσεις εἰς ἀσέβειαν , καὶ μὴ αἰσχυνομένους ἐπὶ τοῖς γενομένοις καθʼ ἕκαστον ἐλέγχοις . Πρότερον μὲν γὰρ ἐπενόουν ἀπατᾷν πυνθανόμενοι τῶν ἀκεραίων · ‘Ὁ ὢν τὸν μὴ ὄντα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἐποίησεν , ἢ τὸν ὄντα;’ καὶ . ‘Εἰ εἶχες υἱὸν , πρὶν γεννήσῃς;’ ὡς δὲ δέδεικται τοῦτο σαθρὸν , ἐφεῦρον λέγειν · ‘Ἓν τὸ ἀγένητον , ἢ δύο;’ εἶτʼ ἐν τούτῳ διελεγχθέντες συνῆψαν εὐθύς · ‘Αὐτεξούσιός ἐστι , καὶ τρεπτῆς ἐστι φύσεως;’ Ἀλλὰ ἐκβληθέντος καὶ τούτου , πάλιν ἐφεῦρον λέγειν · ‘Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων.’ Ὡς δὲ καὶ τοῦτο ἡ ἀλήθεια διήλεγξε , νῦν λοιπὸν ἐκεῖνα πάντα συνάγοντες , διὰ τοῦ ‘ποιήματος καὶ κτίσματος,ʼ τὴν αἵρεσιν αὐτῶν συνιστᾷν νομίζουσι . Πάλιν γὰρ ἐκεῖνα σημαίνουσι , καὶ οὐκ ἀφίστανται τῶν ἰδίων κακονοιῶν , τὰ αὐτὰ ποικίλως ἀντιμεταβάλλοντες καὶ μεταστρέφοντες , ὅπως ἴσως τῇ ποικιλίᾳ τινὰς ἀπατῆσαι δυνηθῶσιν . Εἰ καὶ τὰ μάλιστα τοίνυν καὶ τὰ προειρημένα δείκνυσιν αὐτῶν καὶ ταύτην τὴν ἐπίνοιαν ματαίαν · ὅμως , ἐπειδὴ τῷ ἐκ τῶν Παροιμιῶν ῥητῷ τεθρυλλήκασι τὰ πανταχοῦ , καὶ παρὰ πολλοῖς τοῖς ἀγνοοῦσι τὴν Χριστιανῶν πίστιν δοκοῦσι τι λέγειν , ἀναγκαῖον καὶ αὐτὸ τὸ ῥητὸν , ὥσπερ τὸ πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν,ʼ οὕτω καὶ τὸ ‘ἔκτισε,’ καθʼ ἑαυτὸ ἐξετάσαι · ἵνʼ , ὡς ἐν πᾶσι , καὶ ἐν τούτῳ δειχθῶσι μηδὲν πλέον ἔχοντες ἢ φαντασίαν .
Lemmas: 18 . οὐκοῦν πολύς μᾶλλον ὁ Πέτρος οὖον ποίημα ὁ οὐσία ὁ Λόγος σημαίνω αὐτός λέγω · οἶδα γάρ αὐτός υἱός ὁ Θεός , ὁμολογέω , ‘Σὺ εἰμί ὁ Χριστός , ὁ υἱός ὁ Θεός ζῶ · ἀλλά ὁ κατά χάρις ποιέω καί γίγνομαι καί εἰς ἐγώ αὐτός βασίλειος καί κυριότης . καί γάρ οὗτος λέγω , οὐ σιωπάω περί ὁ ἀΐδιος καί πατρικός θεότης ὁ υἱός ὁ Θεός · ἀλλά καί προερέω εἰμί ὅτι καί ὁ πνεῦμα ἐκχέω ἐπί ἐγώ . ὁ δέ μετά ἐξουσία δίδωμι ὁ πνεῦμα οὖον κτίσμα οὐδέ ποίημα εἰμί , ἀλλά Θεός δῶρον . ὁ μέν γάρ κτίσμα ἁγίζω παρά ὁ ἅγιος πνεῦμα · ὁ δέ υἱός οὐ ἁγίζω παρά ὁ πνεῦμα , ἀλλά μᾶλλον αὐτός δίδωμι αὐτός ὁ πᾶς , δείκνυμι μή κτίσμα , ἀλλά υἱός ἀληθινός ὁ πατήρ εἰμί . πλήν ὅτι ὁ δίδωμι ὁ πνεῦμα , ὁ αὐτός λέγω καί ποιέω · ποιέω μέν ἐν ἐγώ Κύριος διά ὁ ἀνθρώπινος , δίδωμι δέ , ὅτι ὁ Θεός Λόγος εἰμί . ἦς γάρ ἀεί καί εἰμί , ὥσπερ υἱός , οὗτος καί Κύριος καί παμβασιλεύς ὁ πᾶς , ὅμοιος εἰμί κατά πᾶς ὁ πατήρ , καί πᾶς ὁ ὁ πατήρ ἔχω , ὡς εἴρω αὐτός . φέρω λοιπός καί αὐτός ὁ ἐν ὁ παροιμία λέγω · Κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὁδός αὐτός , εἰς ἔργον αὐτός , θεωρέω εἰμί καί μάλιστα , δείκνυμι ὁ Λόγος , ὅτι μή ποίημα εἰμί , δείκνυμι ὅτι μηδέ κτίσμα εἰμί . ταυτός γάρ εἰμί εἶπον ποίημα καί κτίσμα · ὥστε καί ὁ ἀπόδειξις ὁ περί ὁ μή εἰμί ποίημα ὁ αὐτός εἰμί καί περί ὁ μή εἰμί κτίσμα . Διὸ καί θαυμάζω ἄν τις αὐτός ἐπινοέω ἑαυτοῦ πρόφασις εἰς ἀσέβεια , καί μή αἰσχύνω ἐπί ὁ γίγνομαι κατά ἕκαστος ἐλέγχω . πρότερος μέν γάρ ἐπινοέω ἀπατάω πυνθάνομαι ὁ ἀκέραιος · Ὁ εἰμί ὁ μή εἰμί ἐκ ὁ μή εἰμί ποιέω , ἢ ὁ ὄντα;’ καί . Εἰ ἔχω υἱός , πρίν γεννάω ὡς δέ δείκνυμι οὗτος σαθρός , ἐφευρίσκω λέγω · Ἓ ὁ ἀγένητος , ἢ ὅδε εἶτα ἐν οὗτος διελέγχω συνάπτω εὐθύς · Αὐτεξούσιος εἰμί , καί τρεπτός εἰμί φύσις ἀλλά ἐκβάλλω καί οὗτος , πάλιν ἐφευρίσκω λέγω · Τοσοῦτος ἀγαθός γίγνομαι ὁ ἀγγέλλω ὡς δέ καί οὗτος ὁ ἀλήθεια διελέγχω , νῦν λοιπός ἐκεῖνος πᾶς συνάγω , διά ὁ ποίημα καί κτίσματος,ʼ ὁ αἵρεσις αὐτός συνιστάω νομίζω . πάλιν γάρ ἐκεῖνος σημαίνω , καί οὐ ἀφίστημι ὁ ἴδιος κακόνοια , ὁ αὐτός ποικίλως ἀντιμεταβάλλω καί μεταστρέφω , ὅπως ἴσως ὁ ποικιλίας τις ἀπατάω δύναμαι . εἰμί καί ὁ μάλιστα τοίνυν καί ὁ προερέω δείκνυμι αὐτός καί οὗτος ὁ ἐπίνοια μάταιος · ὅμως , ἐπεί ὁ ἐκ ὁ παροιμία ῥητός θρυλέω ὁ πανταχοῦ , καί παρά πολύς ὁ ἀγνοέω ὁ Χριστιανός πίστις δοκέω τίς λέγω , ἀναγκαῖος καί αὐτός ὁ ῥητός , ὥσπερ ὁ πιστόν εἰμί ὁ ποιέω αὐτός οὗτος καί ὁ οἰκτίζω κατά ἑαυτοῦ ἐξετάζω · ἵνα , ὡς ἐν πᾶς , καί ἐν οὗτος δείκνυμι μηδείς πλέω ἔχω ἢ φαντασία .