athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 56
56 . Ἐπεὶ εἰ κατʼ ἐκείνους , ὡς κτιστῆς οὔσης τῆς οὐσίας τοῦ Λόγου , λέγει , ‘Κύριος ἔκτισέ με,ʼ κτίσμα ὢν , οὐ διʼ ἡμᾶς ἐκτίσθη . Διʼ ἡμᾶς δὲ μὴ κτισθέντος αὐτοῦ , οὐκ ἐκτίσθημεν ‘ἐν αὐτῶ·’ μὴ κτισθέντες δὲ ἐν αὐτῷ , οὐκ εἴχομεν αὐτὸν ἐν ἑαυτοῖς , ἀλλʼ ἔξωθεν εἴχομεν , εἰ ἄρα παῤ αὐτοῦ τὴν μάθησιν ὡς παρὰ διδασκάλου ἐδεξάμεθα . Οὕτω δὲ ἡμῶν ὄντων , οὐδὲν ἧττον πάλιν ἡ ἁμαρτία τῆς σαρκὸς ‘ἐβασίλευσεν ἐμμένουσα , καὶ μὴ ἐκβληθεῖσα ἐξ αὐτῆς . Ἀλλὰ ὁ ἀπόστολος ἐναντιοῦται τούτοις πρὸ ὀλίγων τούτων φάσκων · ‘Αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημα , κτισθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.᾿ Εἰ δὲ ἐν Χριστῷ ἡμεῖς ἐκτίσθημεν , οὐκ ἔστιν ἄρα αὐτὸς ὁ κτιζόμενος , ἀλλʼ ἡμεῖς ἐσμεν ἐν αὐτῷ κτιζόμενοι · καὶ διʼ ἡμᾶς ἐστιν ἡ τοῦ ‘ἔκτισε φωνή . Διὰ γὰρ τὴν ἡμῶν χρείαν , καίτοι κτίστης ὢν ὁ Λόγος , ὑπέμεινε καὶ τὴν τῶν κτιζομένων φωνήν · καὶ οὐκ ἔστιν αὐτοῦ , ᾗ Λόγος ἐστὶν , ἰδία ἡ φωνὴ , ἀλλʼ ἡμῶν τῶν ἐν αὐτῷ κτιζομένων ἐστὶ τὸ ‘ἔκτισε.᾿ Καὶ ὥσπερ Πατρὸς ὄντος ἀεὶ , ἀεί ἐστι καὶ ὁ τούτου Λόγος , καὶ ὢν ἀεὶ , λέγει , ‘ἐγὼ ἤμην , ᾗ προσέχαιρε · καθ᾿ ἡμέραν δὲ εὐφραινόμην ἐν προσώπῳ αὐτοῦ·᾿ καὶ , ‘ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·᾿ οὕτως ὅτε διὰ τὴν ἡμῶν χρείαν γέγονεν ἄνθρωπος , ἀκολούθως τὰ ἡμῶν , ὡς ἡμεῖς , αὐτὸς λέγει , ‘Κύριος ἔκτισέ με·᾿ ἵνα , αὐτοῦ ἐνοικήσαντος ἐν τῇ σαρκὶ , τελείως ἡ ἁμαρτία ἐξωσθῇ τῆς σαρκὸς , καὶ ἡμεῖς ἐλεύθερον ἔχωμεν τὸ φρόνημα . Τί δὲ ἔδει γενόμενον αὐτὸν ἄνθρωπον εἰπεῖν ; ‘Ἐν ἀρχῇ ἤμην ἄνθρωπος;’ ἀλλʼ οὔτε γε ἥρμοζεν αὐτῷ τοῦτο , οὔτε ἀληθὲς ἦν · ὥσπερ δὲ τοῦτο οὐκ ἔπρεπεν εἰπεῖν , οὕτως οἰκεῖον καὶ ἴδιον ἐπʼ ἀνθρώπου ἐστὶ λέγειν τὸ ‘ἔκτισε,’ καὶ , ‘ἐποίησεν αὐτόν.’ Διὰ τοῦτο γοῦν καὶ ἡ αἰτία τοῦ ‘ἔκτισε’ πρόσκειται , ἥτις ἐστὶ τῶν ἔργων ἡ χρεία . Ἔνθα δὲ ἡ αἰτία πρόσκειται , αὐτὴ ἡ αἰτία πάντως διαλύει τὸ ἀνάγνωσμα καλῶς . Καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα ἐν μὲν τῷ ‘ἔκτισε,’ τὴν αἰτίαν τίθησι ‘τὰ ἔργα·᾿ τὴν δὲ ἐκ τοῦ Πατρὸς γέννησιν ἀπολελυμένως σημαίνων , εὐθὺς ἐπήγαγε · ‘πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με·᾿ οὐ διὰ τί , ὤσπερ ἐπὶ τοῦ ‘ἔκτισέ με,᾿ προσέθηκε λέγων , ‘εἰς ἔργα,’ ἀλλὰ ἀπολελυμένως , ‘γεννᾷ μεʼ ὥσπερ τὸ ‘ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος.᾿ Καὶ γὰρ καὶ εἰ μὴ τὰ ἔργα ἔκτιστο , ἀλλʼ ἦν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ , ‘καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος Τὸ δὲ γενέσθαι αὐτὸν ἄνθρωπον οὐκ ἂν ἐγένετο , εἰ μὴ τῶν ἀνθρώπων ἡ χρεία γέγονεν αἰτία . Οὐκ ἔστιν ἄρα κτίσμα ὁ Υἱός · εἰ γὰρ κτίσμα ἦν , οὐκ ἂν εἶπε , ‘γεννᾷ με·᾿ ὅτι τὰ μὲν κτίσματα ἔξωθέν ἐστιν ἔργα τοῦ ποιοῦντος , τὸ δὲ γέννημα οὐκ ἔξωθεν , ὡς ἔργον , ἀλλʼ ἐκ τοῦ Πατρός ἐστιν ἴδιον τῆς οὐσίας . Διόπερ τὰ μὲν , κτίσματα · ὁ δὲ , Λόγος τοῦ Θεοῦ Υἱὸς μονογενής .
Lemmas: 56 . ἐπεί εἰμί κατά ἐκεῖνος , ὡς κτιστός εἰμί ὁ οὐσία ὁ Λόγος , λέγω , Κύριος κτίζω εἰμί κτίσμα εἰμί , οὖον διά ἐγώ κτίζω . διά ἐγώ δέ μή κτίζω αὐτός , οὐ κτίζω ἐν αὐτός μή κτίζω δέ ἐν αὐτός , οὐ ἔχω αὐτός ἐν ἑαυτοῦ , ἀλλά ἔξωθεν ἔχω , εἰμί ἄρα παρά αὐτός ὁ μάθησις ὡς παρά διδάσκαλος δέχομαι . οὕτως δέ ἐγώ εἰμί , οὐδείς κακός πάλιν ὁ ἁμαρτία ὁ σάρξ βασιλεύω ἐμμένω , καί μή ἐκβάλλω ἐκ αὐτός . ἀλλά ὁ ἀπόστολος ἐναντιόομαι οὗτος πρό ὀλίγος οὗτος φάσκω · Αὐτοῦ γάρ εἰμί ποίημα , κτίζω ἐν Χριστός Ἰησοῦς εἰμί δέ ἐν Χριστός ἐγώ κτίζω , οὐ εἰμί ἄρα αὐτός ὁ κτίζω , ἀλλά ἐγώ εἰμί ἐν αὐτός κτίζω · καί διά ἐγώ εἰμί ὁ ὁ κτίζω φωνή . Ζεύς γάρ ὁ ἐγώ χρεία , καίτοι Κτίστης εἰμί ὁ Λόγος , ὑπομένω καί ὁ ὁ κτίζω φωνή · καί οὐ εἰμί αὐτός , ὅς Λόγος εἰμί , ἴδιος ὁ φωνή , ἀλλά ἐγώ ὁ ἐν αὐτός κτίζω εἰμί ὁ ἐκτίνω καί ὥσπερ πατήρ εἰμί ἀεί , ἀεί εἰμί καί ὁ οὗτος Λόγος , καί εἰμί ἀεί , λέγω , ἐγώ εἰμί , ὅς προσχαίρω · κατά ἡμέρα δέ εὐφραίνω ἐν πρόσωπον αὐτός καί , ἐγώ ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ πατήρ ἐν ἐμός οὕτως ὅτε διά ὁ ἐγώ χρεία γίγνομαι ἄνθρωπος , ἀκόλουθος ὁ ἐγώ , ὡς ἐγώ , αὐτός λέγω , Κύριος κτίζω μεʹ ἵνα , αὐτός ἐνοικέω ἐν ὁ σάρξ , τέλειος ὁ ἁμαρτία ἐξωθέω ὁ σάρξ , καί ἐγώ ἐλεύθερος ἔχω ὁ φρόνημα . τις δέ ἐσθίω γίγνομαι αὐτός ἄνθρωπος εἶπον ; Ἐν ἀρχή εἰμί ἄνθρωπος ἀλλά οὔτε γε ἁρμόζω αὐτός οὗτος , οὔτε ἀληθής εἰμί · ὥσπερ δέ οὗτος οὐ πρέπω εἶπον , οὕτως οἰκέω καί ἴδιος ἐπί ἄνθρωπος εἰμί λέγω ὁ οἰκτίζω καί , ποιέω αὐτός Ζεύς οὗτος γοῦν καί ὁ αἰτία ὁ κτίζω πρόσκειμαι , ὅστις εἰμί ὁ ἔργον ὁ χρεία . ἔνθα δέ ὁ αἰτία πρόσκειμαι , αὐτός ὁ αἰτία πάντως διαλύω ὁ ἀνάγνωσμα καλῶς . καί γάρ καί ἐνταῦθα ἐν μέν ὁ οἰκτίζω ὁ αἴτιος τίθημι τάτος ἔργα·᾿ ὁ δέ ἐκ ὁ πατήρ γέννησις ἀπολελυμένως σημαίνω , εὐθύς ἐπάγω · πρός δέ πᾶς βουνός γεννάω μεʹ οὖον διά τίς , ὤσπερ ἐπί ὁ κτίζω μεʹ προστίθημι λέγω , εἰμί ἔργω ἀλλά ἀπολελυμένως , γεννάω μου ὥσπερ ὁ ἐν ἀρχή εἰμί ὁ Λόγος καί γάρ καί εἰμί μή ὁ ἔργον κτίζω , ἀλλά εἰμί ὁ Λόγος ὁ Θεός , καί θεός εἰμί ὁ Λόγος ὁ δέ γίγνομαι αὐτός ἄνθρωπος οὐ εἄν γίγνομαι , εἰμί μή ὁ ἄνθρωπος ὁ χρεία γίγνομαι αἰτία . οὐ εἰμί ἄρα κτίσμα ὁ υἱός · εἰμί γάρ κτίσμα εἰμί , οὐ εἄν εἶπον , γεννάω μεʹ ὅτι ὁ μέν κτίσμα ἔξωθεν εἰμί ἔργον ὁ ποιέω , ὁ δέ γέννημα οὐ ἔξωθεν , ὡς ἔργον , ἀλλά ἐκ ὁ πατήρ εἰμί ἴδιος ὁ οὐσία . διόπερ ὁ μέν , κτίσμα · ὁ δέ , Λόγος ὁ Θεός υἱός μονογενής .