athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 72
72 . Εἰ δὲ ἔργον ἦν ὁ Λόγος , πάντως ἂν καὶ αὐτὸς ‘ἐν σοφίᾳ ἐγεγόνει , καὶ οὔτ᾿ ἂν διέστελλεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ἔργων ἡ γραφὴ , οὔτε τὰ μὲν ‘ἔργα᾿ ὠνφόμαζε , τὸν δὲ ‘Λόγον καὶ σοφίαν ἰδίαν τοῦ Θεοῦʼ εὐηγγελίζετο . Νῦν δὲ , διαστέλλουσα τῶν ἔργων αὐτὸν , ἡ γραφὴ δείκνυσιν ὅτι τῶν ἔργων δημιουργός ἐστιν ἡ Σοφία , καὶ οὐκ ἔργον . Ταύτη τῇ διαστολῇ καὶ ὁ Παῦλος κέχρηται γράφων Ἑβραίοις · ‘ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ , καὶ ἐνεργὴς , καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον , καὶ διικνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος , ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν , καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας , καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ , πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ , πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος.᾿ Ἰδοὺ γὰρ τὰ μὲν γενητὰ ‘κτίσιν᾿ ὠνόμασε · τὸν δὲ Υἱὸν ‘Λόγον᾿ οἶδεν ὄντα τοῦ Θεοῦ , ὡς ἄλλου ὄντος αὐτοῦ παρὰ τὰ κτίσματα . Πάλιν δὲ λέγων , ‘πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀδθαλμοῖς αὐτοῦ , πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος,ʼ ἄλλον αὐτὸν εἶναι σημαίνει τῶν πάντων . Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ μὲν κρίνει , τῶν δὲ γενητῶν πάντων ἕκαστος ὑπεύθυνός ἐστιν αὐτῷ διδόναι λόγον . Οὕτως ἄρα καὶ ‘τῆς κτίσεως πάσης συστεναζούσης ἡμῖν εἰς τὸ ἐλευθερωθῆναι ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς,ʼ ἄλλος τῶν κτισμάτων δείκνυται εἶναι ὁ Υἱός . Εἰ γὰρ ἦν κτίσμα , εἰς ἧν καὶ αὐτὸς τῶν στεναζόντων , καὶ δεόμενος τοῦ υἱοποιοῦντος καὶ ἐλευθεροῦντος καὶ αὐτὸν μετὰ πάντων . Εἰ δὲ πᾶσα μὲν ἡ κτίσις συστενάζει ἐλευθερίας χάριν τῆς ἀπὸ τῆς φθορᾶς τῆς δουλείας , ὁ δὲ Υἱὸς οὐκ ἔστι τῶν στεναζόντων , οὐδὲ τῶν δεομένων ἐλευθερίας , ἀλλʼ αὐτός ἐστιν ὁ υἱοποιῶν καὶ ἐλευθερῶν τὰ πάντα , λέγων τοῖς τότε Ἰουδαίοις , ‘ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ εἰς τὸν αἰῶνα · ὁ δὲ υἱὸς μένει εἰς τὸν αἰῶνα · ἐὰν οὖν ὁ Υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ , ὄντως ἐλεύθεροι ἔσεσθε·᾿ λευκότερον φωτὸς ἀποδείκνυται καὶ ἐκ τούτων , ὅτι οὐκ ἔστι κτίσμα ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος , ἀλλʼ Υἱὸς ἀληθινὸς καὶ φύσει γνήσιος τοῦ Πατρός . Περὶ μὲν οὖν τοῦ ‘Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν,᾿ εἰ καὶ δι᾿ ὀλίγων , ἀλλʼ ἱκανά ἐστιν , ὥς γε νομίζω , πρόφασιν παρασχεῖν ταῦτα τοῖς λογιωτέροις πλείονα κατασκευάζειν εἰς ἀναίρεσιν τῆς ἀρειανῆς αἱρέσεως · ἐπειδὴ δὲ καὶ τὸν ἑξῆς στίχον ἀναγινώσκοντες οἱ αἱρετικοὶ , κακῶς καὶ περὶ τούτου ἐνθυμούμενοι , νομίζουσιν , ἐπειδὴ γέγραπται , ‘πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με,᾿ εἰς τὴν θεότητα τοῦ Λόγου καὶ μὴ εἰς τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ παρουσίαν εἰρῆσθαι καὶ ταῦτα , ἀναγκαῖον , καὶ τοῦτον τὸν στίχον διαλύοντας , δεῖξαι τὴν πλάνην ἐκείνων .
Lemmas: 72 . εἰμί δέ ἔργον εἰμί ὁ Λόγος , πάντως εἄν καί αὐτός ἐν σοφία γίγνομαι , καί οὔτε εἄν διαστέλλω αὐτός ἀπό ὁ ἔργον ὁ γραφή , οὔτε ὁ μέν ἔργω ὀνομάζω , ὁ δέ Λόγος καί σοφία ἴδιος ὁ Θεός εὐαγγελίζω . νῦν δέ , διαστέλλω ὁ ἔργον αὐτός , ὁ γραφή δείκνυμι ὅτι ὁ ἔργον δημιουργός εἰμί ὁ Σοφία , καί οὐ ἔργον . Ταύτη ὁ διαστολή καί ὁ Παῦλος χράομαι γράφω Ἑβραῖος · ζῶ γάρ ὁ Λόγος ὁ Θεός , καί ἐνεργός , καί τομός ὑπέρ πᾶς μάχαιρα δίστομος , καί διικνέομαι ἄχρι μερισμός Ψυχή καί πνεῦμα , ἁρμός τε καί μυελός , καί κριτικός ἐνθύμησις καί ἔννοια Καρδία , καί οὐ εἰμί κτίσις ἀφανής ἐνώπιος αὐτός , πᾶς δέ γυμνός καί τραχηλίζω ὁ ὀφθαλμός αὐτός , πρός ὅς ἐγώ ὁ λόγος ἰδέ γάρ ὁ μέν γενητός κτίς ὀνομάζω · ὁ δέ υἱός Λόγος οἶδα εἰμί ὁ Θεός , ὡς ἄλλος εἰμί αὐτός παρά ὁ κτίσμα . πάλιν δέ λέγω , πάντης δέ γυμνός καί τραχηλίζω ὁ ὀδθαλμοῖς αὐτός , πρός ὅς ἐγώ ὁ Ἅλογος ἄλλος αὐτός εἰμί σημαίνω ὁ πᾶς . Ζεύς οὗτος γάρ καί ὁ μέν κρίνω , ὁ δέ γενητός πᾶς ἕκαστος ὑπεύθυνος εἰμί αὐτός δίδωμι λόγος . οὕτως ἄρα καί τῆ κτίσις πᾶς συστενάζω ἐγώ εἰς ὁ ἐλευθερόω ἀπό ὁ δουλεία ὁ φθορᾶς,ʼ ἄλλος ὁ κτίσμα δείκνυμι εἰμί ὁ υἱός . εἰμί γάρ εἰμί κτίσμα , εἰς ἧμαι καί αὐτός ὁ στενάζω , καί δήω ὁ υἱοποιέω καί ἐλευθερόω καί αὐτός μετά πᾶς . εἰμί δέ πᾶς μέν ὁ κτίσις συστενάζω ἐλευθερία χάρις ὁ ἀπό ὁ φθορά ὁ δουλεία , ὁ δέ υἱός οὐ εἰμί ὁ στενάζω , οὐδέ ὁ δήω ἐλευθερία , ἀλλά αὐτός εἰμί ὁ υἱοποιός καί ἐλευθερόω ὁ πᾶς , λέγω ὁ τότε Ἰουδαῖος , ὅς δέ δοῦλος οὖον μένω ἐν ὁ οἰκίον εἰς ὁ αἰών · ὁ δέ υἱός μένω εἰς ὁ αἰών · ἐάν οὖν ὁ υἱός σύ ἐλευθερόω , εἰμί ἐλεύθερος ἀείδω λευκός φάος ἀποδείκνυμι καί ἐκ οὗτος , ὅτι οὐ εἰμί κτίσμα ὁ ὁ Θεός Λόγος , ἀλλά υἱός ἀληθινός καί φύσις γνήσιος ὁ πατήρ . περι μέν οὖν ὁ Κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὁράω εἰμί καί διά ὀλίγος , ἀλλά ἱκανός εἰμί , ὅς γε νομίζω , πρόφασις παρέχω οὗτος ὁ λόγιος πλείων κατασκευάζω εἰς ἀναίρεσις ὁ αρειανός αἵρεσις · ἐπεί δέ καί ὁ ἑξῆς στίχος ἀναγιγνώσκω ὁ αἱρετικός , κακῶς καί περί οὗτος ἐνθυμέομαι , νομίζω , ἐπεί γράφω , πρός ὁ αἰών θεμελιόω μεʹ εἰς ὁ θεότης ὁ Λόγος καί μή εἰς ὁ ἔνσαρκος αὐτός παρουσία εἴρω καί οὗτος , ἀναγκαῖος , καί οὗτος ὁ στίχος διαλύω , δείκνυμι ὁ πλάνη ἐκεῖνος .