athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 21
21 . Εἰ δὲ ἃ ὁ Πατὴρ ἐργάζεται , ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ἐργάζεται · καὶ ἃ κτίζει ὁ Υἱὸς , ταῦτα τοῦ Πατρός ἐστι κτίσματα · ἔργον δὲ καὶ κτίσμα ἐστὶ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός · ἢ καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν ἐργάσεται , καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν ἔσται κτίζων · ( ἐπειδὴ ἃ ἐργάζεται ὁ Πατὴρ , ταῦτα καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐστιν ἔργα · ) ὅπερ ἄτοπον ἂν εἴη καὶ ἀδύνατον · ἢ τὰ τοῦ Πατρὸς κτίζων καὶ ἐργαζόμενος , αὐτὸς οὐκ ἂν εἴη ἔργον οὐδὲ κτίσμα , ἵνα μὴ , ὁ αὐτὸς ποιητικὸν αἴτιον ὢν , ἐν τοῖς ποιουμένοις εὑρίσκηται ποιῶν , ὅπερ γέγονεν αὐτός · μᾶλλον δὲ μηδὲ ποιεῖν δυνάμενος . Πῶς γὰρ , εἰ καθʼ ὑμᾶς ‘ἐξ οὐκ ὄντων γέγονεν,ʼ οἷός τέ ἐστι τὰ οὐκ ὄντα εἰς τὸ εἶναι δημιουργεῖν ; Εἰ δὲ , κτίσμα ὢν , δημιουργεῖ καὶ αὐτὸς κτίσμα , ἔσται καὶ ἐφʼ ἑκάστου κτίσματος τὸ αὐτὸ νοούμενον , ὥστε δύνασθαι καὶ αὐτὰ δημιουργεῖν . Καὶ εἰ τοῦτο οὕτω βούλεσθε , τίς ἡ χρεία τοῦ Λόγου , δυναμένων τῶν ὑποβεβηκότων παρὰ τῶν ὑπερεχόντων γίνεσθαι ; ἢ ὅλως δυναμένου καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν ἑκάστου τῶν γενομένων ἀκοῦσαι παρὰ τοῦ Θεοῦ , ‘Γενοῦ,ʼ καὶ , ‘Ποιήθητι·’ καὶ οὕτως ἂν ἕκαστον · ἐδημιουργεῖτο . Ἀλλʼ οὐδὲ γέγραπται τοῦτο , οὔτε δυνατὸν ἦν . Τῶν γὰρ γινομένων οὐδέν ἐστι ποιητικὸν αἴτιον · ‘πάντα γὰρ διὰ τοῦ Λόγου γέγονεν οὐκ ἂν ἐργασαμένου καὶ αὐτοῦ τὰ πάντα , εἰ καὶ αὐτὸς ὁ Λόγος τῶν κτισμάτων ἦν · οὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἄγγελοι δημιουργεῖν δυνήσονται , κτίσματα ὄντες καὶ αὐτοὶ , ( κἂν Οὐαλεντῖνος καὶ Μαρκίων καὶ Βασιλείδη τοιαῦτα φρονῶσι , καὶ ὑμεῖς ἐκείνων ζηλωταὶ τυγχάνητε · ) οὐδὲ ὁ ἥλιος , κτίσμα ὢν , ποιήσει ποτὲ τὸ μὴ ὂν εἰς τὸ εἶναι · οὐδὲ ἄνθρωπος ἄνθρωπον πλάσει , οὐδὲ λίθος λίθον ἐπινοήσει , οὐδὲ ξύλον ξύλον αὐξήσει · ἀλλʼ ὁ Θεὸς μέν ἐστιν ὁ ‘πλάσσων ἐν κοιλίᾳʼ ἄνθρωπον , καὶ ὄρη τιθεὶς , καὶ ξύλον μηκύνων · ὁ δὲ ἄνθρωπος , ἐπιστήμης ὢν δεκτικὸς , ταύτην τὴν ὕλην συντίθησι καὶ μεταύῤῥυθμίζει , καὶ τὰ ὄντα ἐργάζεται , ὡς ἔμαθε · καὶ ἀγαπᾷ , ὅτι μόνον γέγονε · τήν τε φύσιν ἐπιγινώσκων τὴν ἑαυτοῦ , ἐάν τινος δέηται , τὸν Θεὸν οἶδεν αἰτεῖν .
Lemmas: 21 . εἰμί δέ ὁ ὁ πατήρ ἐργάζομαι , οὗτος καί ὁ υἱός ἐργάζομαι · καί ὁ κτίζω ὁ υἱός , οὗτος ὁ πατήρ εἰμί κτίσμα · ἔργον δέ καί κτίσμα εἰμί ὁ πατήρ ὁ υἱός · ἢ καί αὐτός ἑαυτοῦ ἐργάζομαι , καί αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί κτίζω · ( ἐπεί ὁ ἐργάζομαι ὁ πατήρ , οὗτος καί ὁ υἱός εἰμί ἔργον · ) ὅσπερ ἄτοπος εἄν εἰμί καί ἀδύνατος · ἢ ὁ ὁ πατήρ κτίζω καί ἐργάζομαι , αὐτός οὐ εἄν εἰμί ἔργον οὐδέ κτίσμα , ἵνα μή , ὁ αὐτός ποιητικός αἴτιος εἰμί , ἐν ὁ ποιέω εὑρίσκω ποιέω , ὅσπερ γίγνομαι αὐτός · μᾶλλον δέ μηδέ ποιέω δύναμαι . Πῶς γάρ , εἰμί κατά σύ ‘ἐξ οὐ εἰμί ἔγγονος οἷος τε εἰμί ὁ οὐ εἰμί εἰς ὁ εἰμί δημιουργέω ; εἰμί δέ , κτίσμα εἰμί , δημιουργέω καί αὐτός κτίσμα , εἰμί καί ἐπί ἕκαστος κτίσμα ὁ αὐτός νοέω , ὥστε δύναμαι καί αὐτός δημιουργέω . καί εἰμί οὗτος οὗτος βούλομαι , τίς ὁ χρεία ὁ Λόγος , δύναμαι ὁ ὑποβαίνω παρά ὁ ὑπερέχω γίγνομαι ; ἢ ὅλως δύναμαι καί κατά ὁ ἀρχή ἕκαστος ὁ γίγνομαι ἀκούω παρά ὁ Θεός , Γεών καί , ‘Ποιήθητι·’ καί οὕτως εἄν ἕκαστος · δημιουργέω . ἀλλά οὐδέ γράφω οὗτος , οὔτε δυνατός εἰμί . ὁ γάρ γίγνομαι οὐδείς εἰμί ποιητικός αἴτιος · πάντης γάρ διά ὁ Λόγος γίγνομαι οὐ εἄν ἐργάζομαι καί αὐτός ὁ πᾶς , εἰμί καί αὐτός ὁ Λόγος ὁ κτίσμα εἰμί · οὐδέ γάρ οὐδέ ἄγγελος δημιουργέω δύναμαι , κτίσμα εἰμί καί αὐτός , ( κἀν Οὐαλεντῖνος καί Μαρκίων καί Βασιλείδη τοιοῦτος φρονέω , καί σύ ἐκεῖνος ζηλωτής τυγχάνω · ) οὐδέ ὁ ἥλιος , κτίσμα εἰμί , ποιέω ποτέ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί · οὐδέ ἄνθρωπος ἄνθρωπος πλάσσω , οὐδέ λίθος λίθος ἐπινοέω , οὐδέ ξύλον ξύλον αὐξάνω · ἀλλά ὁ θεός μέν εἰμί ὁ πλάσσω ἐν κοιλία ἄνθρωπος , καί ὄρος τίθημι , καί ξύλον μηκύνω · ὁ δέ ἄνθρωπος , ἐπιστήμη εἰμί δεκτικός , οὗτος ὁ ὕλη συντίθημι καί μεταυρρυθμιζεω , καί ὁ εἰμί ἐργάζομαι , ὡς μανθάνω · καί ἀγαπάω , ὅτι μόνος γίγνομαι · ὁ τε φύσις ἐπιγιγνώσκω ὁ ἑαυτοῦ , ἐάν τις δήω , ὁ θεός οἶδα αἰτέω .