athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 37
37 . Διὸ καὶ θαυμάζω , πῶς , ἑνὸς ὄντος τοῦ Θεοῦ , οὗτοι κατὰ τὰς ἰδίας ἐπινοίας πολλὰς εἰκόνας καὶ σοφίας καὶ λόγους εἰσάγουσι , καὶ ἄλλον μὲν εἶναι τὸν ἴδιον καὶ φύσει Λόγον τοῦ Πατρὸς λέγουσιν , ἐν ᾧ καὶ τὸν Υἱὸν πεποίηκε , τὸν δὲ ἀληθῶς Υἱὸν κατʼ ἐπίνοιαν μόνον λέγεσθαι ‘Λόγον , ὡς ‘ἄμπελον,’ καὶ ‘ὁδὸν,ʼ καὶ ‘θύραν,’ καὶ ‘ξύλον ζωῆς.’ ‘Σοφίαν’ τε ὀνόματι λέγεσθαι αὐτόν φασιν , ἄλλην μέντοι εἶναι τὴν ἰδίαν καὶ ἀληθινὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς , τὴν ἀγεννήτως συνυπάρχουσαν αὐτῷ , ἐν ᾖ καὶ τὸν Υἱὸν ποιήσας , ὠνόμασε κατὰ μετουσίαν ἐκείνης ‘σοφίαν’ αὐτόν . Ταῦτα δὲ οὐχ ἕως λόγων μόνον αὐτοῖς ἔφθασεν , ἀλλʼ Ἄρειος μὲν ἐν τῇ ἑαυτοῦ ‘Θαλείᾳ συνέθηκεν , ὁ δὲ σοφιστὴς Ἀστέριος ἔγραψεν , ἅπερ καὶ ἐν τοῖς προτέροις εἴπομεν , οὕτως · ‘Οὐκ εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος Χριστὸν κηρύσσειν τὴν τοῦ Θεοῦ δύναμιν ἢ τὴν τοῦ Θεοῦ σοφίαν , ἀλλὰ δίχα τῆς τοῦ ἄρθρου προσθήκης , δύναμιν Θεοῦ καὶ Θεοῦ σοφίαν · ἄλλην μὲν εἶναι τὴν ἰδίαν αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ δύναμιν τὴν ἔμφυτον αὐτῷ καὶ συνυπάρχουσαν αὐτῷ ἀγεννήτως κηρύσσων , γεννητικὴν μὲν οὖσαν δηλονότι τοῦ Χριστοῦ , δημιουργικὴν δὲ τοῦ παντὸς κόσμου , περὶ ἧς ἐν τῇ πρὸς Ῥωμαίους ἐπιστολῇ διδάσκων λέγει , Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται , ἥ τε ἀίδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης . Ὥσπερ γὰρ τὴν εἰρημένην ἐνταῦθα θειότητα οὐκ ἄν τις φαίη Χριστὸν εἶναι , ἀλλ’ αὐτὸν ὑπάρχειν τὸν Πατέρα · οὕτως οἶμαι καὶ ἡ ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης , οὐχ ὁ μονογενὴς Υἱὸς , ἀλλʼ ὁ γεννήσας ὑπάρχει Πατήρ . Ἄλλην δὲ δύναμιν καὶ σοφίαν διδάσκει Θεοῦ εἶναι διὰ Χριστοῦ δεικνυμένην.ʼ Καὶ μετʼ ὀλίγα ὁ αὐτὸς Ἀστέριός φησι · ‘Καίτοι γε ἡ μὲν ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ σοφία , ἢν ἄναρχόν τε καὶ ἀγέννητον οἱ τῆς ἀληθείας ἀποφαίνονται λογισμοὶ . μία ἂν εἴη δήπουθεν καὶ ἡ αὐτή · πολλαὶ δὲ αἱ καθʼ ἕκαστον ὑπʼ αὐτοῦ κτισθεῖσαι , ὧν πρωτότοκος καὶ μονογενὴς ὁ Χριστός · πᾶσαί γε μὴν ὁμοίως εἰς τὸν κεκτημένον ἀνήρτηνται · καὶ πᾶσαι δυνάμεις αὐτοῦ τοῦ κτίσαντος καὶ χρωμένου καλοῦνται δικαίως · οἷον ὁ μὲν προφήτης τὴν ἀκρίδα , δίκην τῶν ἀνθρωπίνων ἁμαρτημάτων θεήλατον γινομένην , οὐ “ δύναμιν μόνον , ἀλλὰ καὶ “ μεγάλην ” φησὶν ὑπʼ αὐτοῦ προσαγορεύεσθαι τοῦ Θεοῦ · ὁ δέ γε μακάριος Δαυῒδ ἐν πλείοσι τῶν ψαλμῶν οὐκ ἀγγέλοις μόνον , ἀλλὰ καὶ δυνάμεσιν αἰνεῖν παρακελεύεται τὸν Θεόν.’
Lemmas: 37 . Διὸ καί θαυμάζω , πῶς , εἷς εἰμί ὁ Θεός , οὗτος κατά ὁ ἴδιος ἐπίνοια πολύς εἰκών καί σοφία καί λόγος εἰσάγω , καί ἄλλος μέν εἰμί ὁ ἴδιος καί φύσις Λόγος ὁ πατήρ λέγω , ἐν ὅς καί ὁ υἱός ποιέω , ὁ δέ ἀληθής υἱός κατά ἐπίνοια μόνος λέγω Λόγος , ὡς Ἅμπελος καί ὁράω καί ‘θύραν,’ καί ξύλος ἵζω Σοφία τε ὄνομα λέγω αὐτός φημί , ἄλλος μέντοι εἰμί ὁ ἴδιος καί ἀληθινός Σοφία ὁ πατήρ , ὁ ἀγέννητος συνυπάρχω αὐτός , ἐν εἰμί καί ὁ υἱός ποιέω , ὀνομάζω κατά μετουσία ἐκεῖνος σοφία αὐτός . οὗτος δέ οὐ ἠώς λόγος μόνος αὐτός φθάνω , ἀλλά Ἄρειος μέν ἐν ὁ ἑαυτοῦ Θάλεια συντίθημι , ὁ δέ Σοφιστὴς Ἀστέριος γράφω , ὅσπερ καί ἐν ὁ πρότερος εἶπον , οὕτως · Οὐ εἶπον ὁ μακάριος Παῦλος Χριστός κηρύσσω ὁ ὁ Θεός δύναμις ἢ ὁ ὁ Θεός σοφία , ἀλλά δίχα ὁ ὁ ἄρθρον προσθήκη , δύναμις Θεός καί Θεός σοφία · ἄλλος μέν εἰμί ὁ ἴδιος αὐτός ὁ Θεός δύναμις ὁ ἔμφυτος αὐτός καί συνυπάρχω αὐτός ἀγέννητος κηρύσσω , γεννητικός μέν εἰμί δηλονότι ὁ Χριστός , δημιουργικός δέ ὁ πᾶς κόσμος , περί ὅς ἐν ὁ πρός Ῥωμαῖος ἐπιστολή διδάσκω λέγω , ὁ γάρ ἀόρατος αὐτός ἀπό κτίσις κόσμος ὁ ποίημα νοέω καθοράω , ὅς τε ἀίδιος αὐτός δύναμις καί θεότης . ὥσπερ γάρ ὁ εἴρω ἐνταῦθα θειότης οὐ ἄν τις φημί Χριστός εἰμί , ἀλλά αὐτός ὑπάρχω ὁ πατήρ · οὕτως οἴομαι καί ὁ ἀΐδιος αὐτός δύναμις καί θεότης , οὐ ὁ μονογενής υἱός , ἀλλά ὁ γεννάω ὑπάρχω Πατήρ . ἄλλος δέ δύναμις καί σοφία διδάσκω Θεός εἰμί διά Χριστός δείκνυμι καί μετά ὀλίγος ὁ αὐτός Ἀστέριος φημί · Καίτης γε ὁ μέν ἀΐδιος αὐτός δύναμις καί σοφία , εἄν ἄναρχος τε καί ἀγέννητος ὁ ὁ ἀλήθεια ἀποφαίνω λογισμός . εἷς εἄν εἰμί δήπουθεν καί ὁ αὐτός · πολύς δέ ὁ κατά ἕκαστος ὑπό αὐτός κτίζω , ὅς πρωτότοκος καί μονογενής ὁ Χριστός · πᾶς γε μήv ὁμοίως εἰς ὁ κτάομαι ἀναρτάω · καί πᾶς δύναμις αὐτός ὁ κτίζω καί χράω καλέω δικαίως · οἷος ὁ μέν προφήτης ὁ ἀκρίς , δίκη ὁ ἀνθρώπινος ἁμάρτημα θεήλατος γίγνομαι , οὖον “ δύναμις μόνος , ἀλλά καί “ μέγας ” φημί ὑπό αὐτός προσαγορεύω ὁ Θεός · ὁ δέ γε μακάριος Δαυΐδ ἐν πλείων ὁ ψαλμός οὐ ἄγγελος μόνος , ἀλλά καί δύναμις αἰνέω παρακελεύομαι ὁ Θεός