athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 38
38 . Τοῦτο δὲ καὶ μόνον φθεγξάμενοι , πῶς οὐκ ἄξιοι παντὸς μίσους εἰσίν ; εἰ γὰρ , ὡς αὐτοὶ νομίζουσιν , οὐ διὰ τὴν ἐκ Πατρὸς γέννησιν καὶ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας Υἱός ἐστιν , ἀλλὰ διὰ τὰ λογικὰ λόγος , καὶ διὰ τὰ σοφιζόμενα σοφία , καὶ διὰ τὰ δυναμούμενα δύναμις λέγεται · πάντως που καὶ διὰ τοὺς υἱοποιουμένους υἱὸς ἐκλήθη · καὶ τάχα διὰ τὰ ὄντα ἔχει καὶ τὸ εἶναι κατʼ ἐπίνοιαν . Τί οὖν ἄρα λοιπόν ἐστιν αὐτός ; οὐδὲν γὰρ ἂν εἴη τούτων αὐτὸς , εἰ ὀνόματα μόνον ἐστὶν αὐτοῦ ταῦτα , καὶ μόνην τοῦ εἶναι φαντασίαν ἔχει , διʼ ἡμᾶς καὶ τοῖς ὀνόμασι τούτοις καλλωπιζόμενος . Ἀλλὰ καὶ τοῦτο διαβολικὴ μᾶλλόν ἐστιν ἀπόνοια , τάχα δὲ καὶ πλεῖον , ὅτι ἑαυτοὺς μὲν ἀληθῶς ὑφεστάναι θέλουσι , τὸν δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγον ὀνόματι μόνον εἶναι νομίζουσιν . Πῶς δὲ οὐ τερατολογία αὐτῶν καὶ ταῦτα , λέγειν μὲν Σοφίαν συνυπάρχουσαν τῷ Πατρὶ , μὴ λέγειν δὲ ταύτην εἶναι τὸν Χριστὸν , ἀλλὰ πολλὰς κτιστὰς δυνάμεις καὶ σοφίας εἶναι , τούτων δὲ μίαν εἶναι τὸν Κύριον , τὸν καὶ τῇ κάμπῃ καὶ τῇ ἀκρίδι παραβαλλόμενον παῤ αὐτῶν ; πῶς δὲ καὶ οὐ πανοῦργοι , ὅτι , παῤ ἡμῶν μὲν ἀκούοντες συνυπάρχειν τὸν Λόγον τῷ Πατρὶ , γογγύζουσιν εὐθὺς φάσκοντες · ‘Οὐκοῦν δύο ἀγένητα λέγετε ; αὐτοὶ δὲ λέγοντες τὸ ‘ἡ ἀγένητος αὐτοῦ σοφία,ʼ οὐχ ὁρῶσι κατʼ αὐτῶν φθάνουσαν , ἢν αἰτιῶνται , ματαίαν μέμψιν ; Καὶ γὰρ κἀκείνη πάλιν αὐτῶν ἡ διάνοια πῶς οὐ πάνυ μωρὰ , λέγειν τὴν ἀγένητον συνυπάρχουσαν τῷ Θεῷ Σοφίαν αὐτὸν εἶναι τὸν Θεόν ; Τὸ γὰρ συνυπάρχον οὐχ ἑαυτῷ , τινὶ δὲ συνυπάρχει , ὡς περὶ τοῦ Κυρίου λέγουσιν οἱ εὐαγγελισταὶ , ὅτι συνῆν τοῖς μαθηταῖς · οὐ γὰρ ἑαυτῷ , ἀλλὰ τοῖς μαθηταῖς συνῆν · εἰ μὴ ἄρα σύνθετον εἴποιεν τὸν Θεὸν , ἔχοντα συμπεπλεγμένην ἢ συμπληρωτικὴν τῆς οὐσίας ἑαυτοῦ σοφίαν , ἀγένητον οὖσαν καὶ αὐτὴν , ἥντινα καὶ δημιουργὸν αὐτοὶ ἀντεισάγουσι τοῦ κόσμου , ἵνα καὶ τοῦ δημιουργεῖν τὸν Υὁὸν ἀφέλωνται . Πάντα γὰρ βιάζονται λέγειν , ἵνα μὴ περὶ τοῦ Κυρίου φρονήσωσιν ἐν ἀληθείᾳ .
Lemmas: 38 . οὗτος δέ καί μόνος φθέγγομαι , πῶς οὐ ἄξιος πᾶς μῖσος εἰμί ; εἰμί γάρ , ὡς αὐτός νομίζω , οὖον διά ὁ ἐκ πατήρ γέννησις καί ὁ ἴδιος ὁ οὐσία υἱός εἰμί , ἀλλά διά ὁ λογικός λόγος , καί διά ὁ σοφίζω σοφία , καί διά ὁ δυναμόω δύναμις λέγω · πάντως ποῦ καί διά ὁ υἱοποιέω υἱός καλέω · καί τάχα διά ὁ εἰμί ἔχω καί ὁ εἰμί κατά ἐπίνοια . τις οὖν ἄρα λοιπός εἰμί αὐτός ; οὐδείς γάρ εἄν εἰμί οὗτος αὐτός , εἰμί ὄνομα μόνος εἰμί αὐτός οὗτος , καί μόνος ὁ εἰμί φαντασία ἔχω , διά ἐγώ καί ὁ ὄνομα οὗτος καλλωπίζω . ἀλλά καί οὗτος διαβολικός μάλα εἰμί ἀπόνοια , τάχα δέ καί πλείων , ὅτι ἑαυτοῦ μέν ἀληθής ὑφίστημι ἐθέλω , ὁ δέ ὁ Θεός Λόγος ὄνομα μόνος εἰμί νομίζω . Πῶς δέ οὖον τερατολογία αὐτός καί οὗτος , λέγω μέν Σοφία συνυπάρχω ὁ πατήρ , μή λέγω δέ οὗτος εἰμί ὁ Χριστός , ἀλλά πολύς κτίστης δύναμις καί σοφία εἰμί , οὗτος δέ εἷς εἰμί ὁ κύριος , ὁ καί ὁ κάμπος καί ὁ ἀκρίς παραβάλλω παρά αὐτός ; πῶς δέ καί οὖον πανοῦργος , ὅτι , παρά ἐγώ μέν ἀκούω συνυπάρχω ὁ Λόγος ὁ πατήρ , γογγύζω εὐθύς φάσκω · Οὐκοῦν δύο ἀγένητος λέγω ; αὐτός δέ λέγω ὁ ἡʹ ἀγένητος αὐτός σοφία,ʼ οὐ ὁράω κατά αὐτός φθάνω , εἄν αἰτιάομαι , μάταιος μέμψις ; καί γάρ ἐκεῖνος πάλιν αὐτός ὁ διάνοια πῶς οὖον πάνυ μωρός , λέγω ὁ ἀγένητος συνυπάρχω ὁ Θεός Σοφία αὐτός εἰμί ὁ Θεός ; ὁ γάρ συνυπάρχω οὐ ἑαυτοῦ , τις δέ συνυπάρχω , ὡς περί ὁ κύριος λέγω ὁ εὐαγγελιστής , ὅτι σύνειμι ὁ μαθητής · οὖον γάρ ἑαυτοῦ , ἀλλά ὁ μαθητής σύνειμι · εἰμί μή ἄρα συντίθημι εἶπον ὁ θεός , ἔχω συμπλέκω ἢ συμπληρωτικός ὁ οὐσία ἑαυτοῦ σοφία , ἀγένητος εἰμί καί αὐτός , ὅστις καί δημιουργός αὐτός ἀντείνω ὁ κόσμος , ἵνα καί ὁ δημιουργέω ὁ Υὁὸν ἀφαιρέω . Πάν γάρ βιάζομαι λέγω , ἵνα μή περί ὁ κύριος φρονέω ἐν ἀλήθεια .