athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 41
41 . Ἀλλʼ ἀκουέτωσαν μὲν αἱ ἄλλαι αἱρέσεις καὶ Μανιχαῖοι ὅτι εἷς ἐστιν ὁ τοῦ μὲν Χριστοῦ Πατὴρ , τῆς δὲ κτίσεως δεσπότης καὶ ποιητὴς διὰ τοῦ ἰδίου Λόγου · ἀκουέτωσαν δὲ ἰδίᾳ καὶ Ἀρειομανῖται ὅτι εἷς ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος , ὁ μόνος ἴδιος καὶ γνήσιος ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ ὢν Υἱὸς , καὶ ἀχώριστον ἔχων πρὸς τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ τὴν ἑνότητα τῆς θεότητος , ὡς πολλάκις εἴπομεν , μαθόντες παῤ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος . Ἐπεὶ εἰ μὴ οὕτως ἔχει , διὰ τί ‘δι’ αὐτοῦ κτίζειʼ ὁ Πατὴρ , καὶ ἐν αὐτῷ ‘ἀποκαλύπτεται’ οἷς ἐὰν θέλῃ , καὶ φωτίζει τούτους ; ἢ διὰ τί καὶ ἐν τῇ τελειώσει τοῦ βαπτίσματος συγκατονομάζεται τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός ; εἰ μὲν γὰρ αὐτάρκης οὐκ ἔστιν ὁ Πατὴρ , ἀσεβὴς ἡ φωνή · εἰ δὲ αὐτάρκης ( τοῦτο γὰρ θέμις εἰπεῖν ) , τίς ἡ χρεία τοῦ Υἱοῦ ἢ εἰς τὴν δημιουργίαν ἢ εἰς τὸ ἅγιον λουτρόν ; ποία γὰρ κοινωνία τῷ κτίσματι πρὸς τὸν κτίστην ; ἢ διὰ τί τὸ πεποιημένον συναριθμεῖται τῷ ποιήσαντι εἰς τὴν τῶν πάντων τελείωσιν ; ἢ διὰ τί καθʼ ὑμᾶς ἡ πίστις εἰς ἕνα κτίστην καὶ εἰς ἓν κτίσμα παραδίδοται ; Εἰ μὲν γὰρ ἵνα συναφθῶμεν τῇ θεότητι , τίς χρεία τοῦ κτίσματος ; εἰ δὲ ἵνα ἑνωθῶμεν τῷ Υἱῷ κτίσματι ὄντι , περιττὴ καθʼ ὑμᾶς ἡ ἐν τῷ βαπτίσματι τοῦ Υἱοῦ ὀνομασία · ὁ γὰρ αὐτὸν υἱοποιήσας Θεὸς ἱκανός ἐστι καὶ ἡμᾶς υἱοποιῆσαι . Ἄλλως τε εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱὸς , μιᾶς οὔσης τῆς φύσεως τῶν λογικῶν κτισμάτων , οὐδεμία παρὰ κτίσματος κτίσμασι βοήθεια γενήσεται , διὰ τὸ πάντας δεῖσθαι τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ χάριτος . Ὀλίγα μὲν οὖν προλαβόντες εἴπομεν ὡς ἀκολούθως ‘διʼ αὐτοῦ γέγονε τὰ πάντα·’ ἐπειδὴ δὲ καὶ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἡ ἀκολουθία πεποίηκεν ἡμᾶς μνημονεῦσαι , ἀναγκαῖον , ὥς γε νοῶ καὶ πεπίστευκα , λέγειν , οὐχ ὡς μὴ αὐτάρκους ὄντος τοῦ Πατρὸς , συνονομάζεται καὶ ὁ Υἱὸς , οὐδὲ ἀπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν · ἀλλʼ ἐπειδὴ Λόγος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ καὶ ἰδία Σοφία , ἀπαύγασμά τε ὢν αὐτοῦ , ἀεί ἐστι μετὰ τοῦ Πατρὸς , διὰ τοῦτο ἀδύνατον , παρέχοντος τοῦ Πατρὸς , μὴ ἐν τῷ Υἱῷ δίδοσθαι τὴν χάριν · ἐν τῷ Πατρὶ γάρ ἐστιν ὁ Υἱὸς , ὡς τὸ ἀπαύγασμα ἐν τῷ φωτί . Οὐ γὰρ ὡς ἐνδεὴς ὁ Θεὸς , ἀλλʼ ὡς Πατὴρ , ‘τῇ ἑαυτοῦ Σοφίᾳ τεθεμελίωκε τὴν γῆν,ʼ καὶ τῷ ἐξ αὐτοῦ ‘Λόγῳ τὰ πάντα πεποίηκε,’ τό τε ἅγιον λουτρὸν ἐν τῷ Υἱῷ βεβαιοῖ . Ἔνθα γὰρ ὁ Πατὴρ , ἐκεῖ καὶ ὁ Υἱός ἐστιν · ὡς ἔνθα τὸ φῶς , ἐκεῖ καὶ τὸ ἀπαύγασμα . Καὶ ὥσπερ ἃ ὁ Πατὴρ ἐργάζεται , διὰ τοῦ Υἱοῦ ἐργάζεται , καὶ λέγει αὐτὸς ὁ Κύριος , ‘ἂ βλέπω τὸν Πατέρα ποιοῦντα , ταῦτα κἀγὼ ποιῶ·’ οὕτω καὶ τοῦ βαπτίσματος διδομένου , ὃν βαπτίζει ὁ Πατὴρ , τοῦτον ὁ Υἱὸς βαπτίζει · καὶ ὃν ὁ Υἱὸς βαπτίζει , οὗτος ἐν Πνεύματι ἁγίῳ τελειοῦται . Πάλιν τε ὥσπερ τοῦ ἡλίου φαίνοντος , λέγοι ἄν τις καὶ τὸ ἀπαύγασμα φωτίζειν · ἓν γάρ ἐστι τὸ φῶς , καὶ οὐκ ἔστι διελεῖν , οὐδὲ ἀποσχίσαι · οὕτως ἔνθα πάλιν ὁ Πατήρ ἐστιν ἢ ὀνομάζεται , ἐκεῖ πάντως καὶ ὁ Υἱὸς ὑπάρχει · ὀνομάζεται δὲ ἐν τῷ βαπτίσματι ὁ Πατήρ · ἀνάγκη καὶ τὸν Υἱὸν συγκατονομάζεσθαι .
Lemmas: 41 . ἀλλά ἀκούω μέν ὁ ἄλλος αἵρεσις καί Μανιχαῖος ὅτι εἷς εἰμί ὁ ὁ μέν Χριστός πατήρ , ὁ δέ κτίσις δεσπότης καί ποιητής διά ὁ ἴδιος Λόγος · ἀκούω δέ ἴδιος καί Ἀρειομανίτης ὅτι εἷς εἰμί ὁ ὁ Θεός Λόγος , ὁ μόνος ἴδιος καί γνήσιος ἐκ ὁ οὐσία αὐτός εἰμί υἱός , καί ἀχώριστος ἔχω πρός ὁ πατήρ ἑαυτοῦ ὁ ἑνότης ὁ θεότης , ὡς πολλάκις εἶπον , μανθάνω παρά αὐτός ὁ Σωτήρ . ἐπεί εἰμί μή οὕτως ἔχω , διά τίς δίδωμι αὐτός κτίζω ὁ πατήρ , καί ἐν αὐτός ἀποκαλύπτω ὅς ἐάν ἐθέλω , καί φωτίζω οὗτος ; ἢ διά τίς καί ἐν ὁ τελείωσις ὁ βάπτισμα συγκατονομαζω ὁ πατήρ ὁ υἱός ; εἰμί μέν γάρ αὐτάρκης οὐ εἰμί ὁ πατήρ , ἀσεβής ὁ φωνή · εἰμί δέ αὐτάρκης ( οὗτος γάρ θέμις εἶπον ) , τίς ὁ χρεία ὁ υἱός ἢ εἰς ὁ δημιουργία ἢ εἰς ὁ ἅγιος λουτρόν ; ποῖος γάρ κοινωνία ὁ κτίσμα πρός ὁ κτίστης ; ἢ διά τίς ὁ ποιέω συναριθμέω ὁ ποιέω εἰς ὁ ὁ πᾶς τελέω ; ἢ διά τίς κατά σύ ὁ πίστις εἰς εἷς κτίστης καί εἰς εἷς κτίσμα παραδίδωμι ; εἰμί μέν γάρ ἵνα συνάπτω ὁ θεότης , τίς χρεία ὁ κτίσμα ; εἰμί δέ ἵνα ἐνωθέω ὁ υἱός κτίσμα εἰμί , περισσός κατά σύ ὁ ἐν ὁ βάπτισμα ὁ υἱός ὀνομασία · ὁ γάρ αὐτός υἱοποιέω θεός ἱκανός εἰμί καί ἐγώ υἱοποιέω . ἄλλος τε εἰμί κτίσμα εἰμί ὁ υἱός , εἷς εἰμί ὁ φύσις ὁ λογικός κτίσμα , οὐδείς παρά κτίσμα κτίσμα βοήθεια γίγνομαι , διά ὁ πᾶς δήω ὁ παρά ὁ Θεός χάρις . Ὀλίγος μέν οὖν προλαμβάνω εἶπον ὡς ἀκόλουθος ‘διʼ αὐτός γίγνομαι ὁ πάντα·’ ἐπεί δέ καί ὁ ἅγιος βάπτισμα ὁ ἀκολουθία ποιέω ἐγώ μνημονεύω , ἀναγκαῖος , ὅς γε νοέω καί πιστεύω , λέγω , οὐ ὡς μή αὐτάρκης εἰμί ὁ πατήρ , συνονομάζω καί ὁ υἱός , οὐδέ ἀπλόος καί ὡς τυγχάνω · ἀλλά ἐπεί Λόγος εἰμί ὁ Θεός καί ἴδιος Σοφία , ἀπαύγασμα τε εἰμί αὐτός , ἀεί εἰμί μετά ὁ πατήρ , διά οὗτος ἀδύνατος , παρέχω ὁ πατήρ , μή ἐν ὁ υἱός δίδωμι ὁ χάρις · ἐν ὁ πατήρ γάρ εἰμί ὁ υἱός , ὡς ὁ ἀπαύγασμα ἐν ὁ φάος . οὖον γάρ ὡς ἐνδεής ὁ θεός , ἀλλά ὡς πατήρ , τῆ ἑαυτοῦ Σοφία θεμελιόω ὁ εἰμί καί ὁ ἐκ αὐτός Λόγος ὁ πᾶς ποιέω ὁ τε ἅγιος λουτρόν ἐν ὁ υἱός βεβαιόω . ἔνθα γάρ ὁ πατήρ , ἐκεῖ καί ὁ υἱός εἰμί · ὡς ἔνθα ὁ φάος , ἐκεῖ καί ὁ ἀπαύγασμα . καί ὥσπερ ὁ ὁ πατήρ ἐργάζομαι , διά ὁ υἱός ἐργάζομαι , καί λέγω αὐτός ὁ Κύριος , ὅς βλέπω ὁ πατήρ ποιέω , οὗτος ἐγώ ποιέω οὗτος καί ὁ βάπτισμα δίδωμι , ὅς βαπτίζω ὁ πατήρ , οὗτος ὁ υἱός βαπτίζω · καί ὅς ὁ υἱός βαπτίζω , οὗτος ἐν πνεῦμα ἅγιος τελειόω . πάλιν τε ὥσπερ ὁ ἥλιος φαίνων , λέγω ἄν τις καί ὁ ἀπαύγασμα φωτίζω · εἷς γάρ εἰμί ὁ φάος , καί οὐ εἰμί διαιρέω , οὐδέ ἀποσχίζω · οὕτως ἔνθα πάλιν ὁ Πατήρ εἰμί ἢ ὀνομάζω , ἐκεῖ πάντως καί ὁ υἱός ὑπάρχω · ὀνομάζω δέ ἐν ὁ βάπτισμα ὁ Πατήρ · ἀνάγκη καί ὁ υἱός συγκατονομαζω .