athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 57
57 . Ἀμέλει ἐπὶ μὲν τῆς κτίσεως οὐκ εἴρηκε Μωσῆς · ‘Ἐν ἀρκῇ ἐγέννησεν,᾿ οὐδὲ , ‘Ἐν ἀρχῇ ἦν·᾿ ἀλλ᾿ ‘Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν·᾿ οὐδὲ ὁ Δαβὶδ ἔψαλεν · ‘Αἱ χεῖρές σου ἐγέννησάν με , ἀλλʼ ‘ἐποίησάν με καὶ ἔπλασάν με,’ πανταχοῦ τὸ ‘ἐποίησεν,᾿ ἐπὶ τῶν κτισμάτων λέγων · ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ ἔμπαλιν · οὐ γὰρ εἴρηκεν ‘ἐποίησα,᾿ ησα,᾿ ἀλλ᾿ , ‘ἐγέννησα,᾿ καὶ , ‘γεννᾷ με,᾿ καὶ , ‘ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου Λόγον ἀγαθόν καὶ ἐπὶ μὲν τῆς κτίσεως , ‘ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ , ‘ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος.᾿ Διαφέρει δὲ τοῦτο , ὅτι τὰ μὲν κτίσματα ὑπὸ τὴν ἀρχὴν πεποίηται , καὶ διαστηματικὴν ἀρχὴν τοῦ εἶναι ἔχει · διόπερ καὶ τὸ λεγόμενον ἐπʼ αὐτῶν , ‘ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ἴσον ἐστὶ τῷ εἰπεῖν πάλιν ἐπʼ αὐτῶν τὸ ‘ἀπʼ ἀρχῆς ἐποίησεν,᾿ ὥσπερ ὁ Κύριος , εἰδὼς ὅπερ ἐποίησεν , ἐδίδαξεν , ὅτε τοὺς Φαρισαίους ἐνέτρεπε λέγων , ‘ἀπ᾿ ἀρχῆς δὲ ὁ κτίσας αὐτοὺς , ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν ησεν αὐτούς.᾿ Ἀπὸ γὰρ ἀρχῆς τινος τοῦ μὴ εἶναί ποτε γέγονε καὶ ἐκτίσθη τὰ γενητά . Τοῦτο καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐσήμαινεν ἐν ψαλμοῖς , λέγον , ‘Καὶ σὺ κατʼ ἀρχὰς , Κύριε , τὴν γῆν ἐθεμελίωσας · καὶ πάλιν , ‘Μνήσθητι τῆς συναγωγῆς σου , ἧς ἐκτήσω ἀπʼ ἀρχῆς Δῆλον δέ ἐστιν ὅτι τὸ ‘κατʼ ἀρχὰς’ γινόμενον ἀρχὴν ἔχει τοῦ κτίζεσθαι , καὶ ὅτι τὴν συναγωγὴν ἀπό τινος ἀρχῆς ἐκτήσατο ὁ Θεός . Ὅτι δὲ τὸ ‘ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν,᾿ ἐκ τοῦ λέγειν ‘ἐποίησεν᾿ τὸ ‘ἤρξατο ποιεῖν᾿ ἐστιν , αὐτὸς Μωσῆς τοῦτο δηλοῖ μετὰ τὴν τῶν πάντων τελεσιουργίαν λέγων · ‘Καὶ εὐλόγησεν ὁ Θεὸς τὴν ἡμέραν τὴν ἑβδόμην , καὶ ἡγίασεν αὐτὴν , ὅτι ἐν αὐτῇ κατέπαυσεν ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ , ὧν ἤρξατο ὁ Θεὸς ποιῆσαι.᾿ Οὐκοῦν τὰ μὲν κτίσματα ἤρξατο γίνεσθαι · ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος , οὐκ ἔχων ἀρχὴν τοῦ εἶναι , εἰκότως οὐκ ἤρξατο τοῦ εἶναι , οὐδὲ ἤρξατο γίνεσθαι , ἀλλʼ ἦν ἀεί . Καὶ τὰ μὲν ἔργα ἀρχὴν ἐν τῷ ποιεῖσθαι ἔχει , καὶ προάγει τῶν γινομένων ἡ ἀρχή · ὁ δὲ Λόγος , οὐκ ὢν τῶν γινομένων , μᾶλλον τῶν ἀρχὴν ἐχόντων αὐτὸς δημιουργὸς γίνεται . Καὶ τῶν μὲν γενητῶν τὸ εἶναι ἐν τῷ γίνεσθαι μετρεῖται , καὶ ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεται ταῦτα διὰ τοῦ Λόγου ποιεῖν ὁ Θεὸς , ἵνα καὶ τὸ μὴ εἶναι , πρὶν γενέσθαι , ταῦτα γινώσκηται · ὁ δὲ Λόγος τὸ εἷναι οὐκ ἐν ἄλλῃ ἀρχῇ ἔχει , ἀλλʼ ἐν τῷ Πατρὶ , τῷ καὶ κατʼ ἐκείνους ἀνάρχῳ , ἵνα καὶ αὐτὸς ἀνάρχως ὑπάρχῃ ἐν τῷ Πατρὶ , γέννημα καὶ οὐ κτίσμα τυγχάνων αὐτοῦ .
Lemmas: 57 . ἀμέλει ἐπί μέν ὁ κτίσις οὐ εἴρω Μωσῆς · Ἐν ἀρκέω εἰμί οὐδέ , Ἐν ἀρχή ἦν·᾿ ἀλλά Ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆν·᾿ οὐδέ ὁ Δαυίδ ψάλλω · ‘Αἱ χείρ σύ γεννάω ἐγώ , ἀλλά ποιέω ἐγώ καί πλάσσω μεʹ πανταχοῦ ὁ εἶπον ἐπί ὁ κτίσμα λέγω · ἐπί δέ ὁ υἱός ὁ ἔμπαλιν · οὖον γάρ εἴρω εἶπον ησα,᾿ ἀλλά , εἰσγίγνομαι καί , γεννάω μεʹ καί , ἐξερεύγομαι ὁ καρδία ἐγώ λόγος ἀγαθός καί ἐπί μέν ὁ κτίσις , ἐν ἀρχή ποιέω ἐπί δέ ὁ υἱός , ἐν ἀρχή εἰμί ὁ Λόγος διαφέρω δέ οὗτος , ὅτι ὁ μέν κτίσμα ὑπό ὁ ἀρχή ποιέω , καί διαστηματικός ἀρχή ὁ εἰμί ἔχω · διόπερ καί ὁ λέγω ἐπί αὐτός , ἐν ἀρχή ποιέω ἴσος εἰμί ὁ εἶπον πάλιν ἐπί αὐτός ὁ ἄπ ἀρχή εἶπον ὥσπερ ὁ Κύριος , εἰδοί ὅσπερ ποιέω , διδάσκω , ὅτε ὁ Φαρισαῖος ἐντρέπω λέγω , ‘ἀπ᾿ ἀρχή δέ ὁ κτίζω αὐτός , ἄρσην καί θῆλυς ποιέω ἀείδω αὐτός ἀπό γάρ ἀρχή τις ὁ μή εἰμί ποτός γίγνομαι καί κτίζω ὁ γενητός . οὗτος καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος σημαίνω ἐν ψαλμός , λέγω , Κία σύ κατά ἀρχή , κύριος , ὁ γῆ θεμελιόω · καί πάλιν , ‘Μνήσθητι ὁ συναγωγή σύ , ὅς κτάομαι ἀπό ἀρχή Δῆλος δέ εἰμί ὅτι ὁ ‘κατʼ ἀρχή γίγνομαι ἀρχή ἔχω ὁ κτίζω , καί ὅτι ὁ συναγωγή ἀπό τις ἀρχή κτάομαι ὁ Θεός . ὅτι2 δέ ὁ ἐν ἀρχή εἶπον ἐκ ὁ λέγω ποιέω ὁ ἄρχω ποιέω εἰμί , αὐτός Μωσῆς οὗτος δηλόω μετά ὁ ὁ πᾶς τελεσιουργία λέγω · Κία εὐλογέω ὁ θεός ὁ ἡμέρα ὁ ἕβδομος , καί ἁγίζω αὐτός , ὅτι ἐν αὐτός καταπαύω ἀπό πᾶς ὁ ἔργον αὐτός , ὅς ἄρχω ὁ θεός ποιέω οὐκοῦν ὁ μέν κτίσμα ἄρχω γίγνομαι · ὁ δέ ὁ Θεός Λόγος , οὐ ἔχω ἀρχή ὁ εἰμί , εἰκότως οὐ ἄρχω ὁ εἰμί , οὐδέ ἄρχω γίγνομαι , ἀλλά εἰμί ἀεί . καί ὁ μέν ἔργον ἀρχή ἐν ὁ ποιέω ἔχω , καί προάγω ὁ γίγνομαι ὁ ἀρχή · ὁ δέ Λόγος , οὐ εἰμί ὁ γίγνομαι , μᾶλλον ὁ ἀρχή ἔχω αὐτός δημιουργός γίγνομαι . καί ὁ μέν γενητός ὁ εἰμί ἐν ὁ γίγνομαι μετρέω , καί ἀπό τις ἀρχή ἄρχω οὗτος διά ὁ Λόγος ποιέω ὁ θεός , ἵνα καί ὁ μή εἰμί , πρίν γίγνομαι , οὗτος γιγνώσκω · ὁ δέ Λόγος ὁ ἵημι οὐ ἐν ἄλλος ἀρχή ἔχω , ἀλλά ἐν ὁ πατήρ , ὁ καί κατά ἐκεῖνος ἄναρχος , ἵνα καί αὐτός ἄναρχος ὑπάρχω ἐν ὁ πατήρ , γέννημα καί οὖον κτίσμα τυγχάνω αὐτός .