athanasius-theology.oratio-ii-contra-arianos 19
19 . Καὶ πρῶτά γε ἴδωμεν ἅπερ ἐπιδεδώκασι κατὰ τὴν ἀρχὴν , ἡνίκα ἡ αἵρεσις ἐπλάττετο παῤ αὐτῶν , τῷ μακαρίτῃ Ἀλεξάνδρῳ . Ἔγραψαν τοίνυν λέγοντες · ‘Κτίσμα ἐστὶν , ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων · ποίημά ἐστιν , ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν ποιημάτων · γέννημά ἐστιν , ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν γεννημάτων.ʼ Θεασάσθω δὴ ἕκαστος τὸ πανοῦργον καὶ δόλιον τῆς αἱρέσεως ταύτης · εἰδυῖα γὰρ τὸ πικρὸν τῆς ἰδίας κακοφροσύνης , καλλωπίζειν ἑαυτὴν βιάζεται πιθανότητι ῥημάτων · καὶ λέγει μὲν , ὅπερ φρονεῖ , ὅτι ‘κτίσμα ἐστὶ , νομίζει δὲ δύνασθαι κρύπτειν ἑαυτὴν ἐν τῷ λέγειν , ‘ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων·’ Μᾶλλον δὲ οὕτω γράψαντες , διὰ τούτων πλέον ἤλεγξαν ἑαυτῶν τὴν ἀσέβειαν . Εἰ γὰρ ὅλως καθʼ ὑμᾶς κτίσμα ἐστὶ , πῶς ὑποκρίνεσθε λέγοντες , ‘ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων ; καὶ εἰ ὅλως ποίημά ἐστι , πῶς ‘οὐχ ὡς ἓν τῶν ποιημάτων;’ ἐν οἷς καὶ τὸν ἰὸν τῆς αἱρέσεως θεωρεῖν ἔξεστι . Λέγοντες γὰρ ‘γέννημα , ἀλλʼ οὐχ ὡς ἓν τῶν γεννημάτων,’ πολλοὺς υἱοὺς συντάττουσι , καὶ τούτων ἕνα εἶναι τὸν Κύριον δογματίζουσιν · ὡς μηκέτι κατʼ αὐτοὺς μονογενῆ εἶναι , ἀλλʼ ἐκ πολλῶν ἀδελφῶν ἕνα καὶ αὐτὸν γέννημα καὶ Υἱὸν χρηματίζειν . Τίς οὖν χρεία τῆς ὑποκρίσεως , ὥστε λέγειν μὲν αὐτὸν κτίσμα , λέγειν δὲ αὐτὸν μὴ κτίσμα ; καὶ γὰρ καὶ ἐὰν λέγητε , οὐχ ὡς ἓν τῶν κτισμάτων,ʼ ἀνόητον ὑμῶν τὸ τοιοῦτον σόφισμα δειχθήσεται · ἓν γὰρ πάλιν τῶν κτισμάτων αὐτὸν εἶναι λέγετε · καὶ οἷα ἄν τις εἴποι καὶ περὶ τῶν ἄλλων κτισμάτων , τοιαῦτα καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ φρονεῖτε , ὡς ἀληθῶς μωροὶ καὶ τυφλοί.ʼ Ποῖον γὰρ καὶ ἕτερον τῶν κτισμάτων τοιοῦτόν ἐστιν , οἷον γέγονε καὶ τὸ ἕτερον , ἵνα τοῦτο περὶ Υἱοῦ ὡς ἐξαίρετόν τι λέγητε ; Καὶ πᾶσα ἡ φαινομένη κτίσις ἐν ἓξ ἡμέραις γέγονε · καὶ τῇ μὲν πρώτῃ τὸ φῶς , ὅπερ ἐκάλεσεν ἡμέραν · τῇ δὲ δευτέρᾳ τὸ στερέωμα · καὶ τῇ τρίτῃ , συναγαγὼν τὰ ὕδατα , ἔδειξε τὴν ξηρὰν , καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ ποικίλους προήγαγε καρπούς · καὶ τῇ μὲν τετάρτῃ πεποίηκε τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην , καὶ πάντα τὸν τῶν ἀστέρων χορόν · τῇ δὲ πέμπτῃ τῶν ἐν τῇ θαλάσσῃ ζώων , καὶ τῶν ἐν τῷ ἀέρι πετεινῶν τὴν γένεσιν ἔκτισε · τῇ δὲ ἕκτῃ τὰ τετράποδα τὰ ἐπὶ τῆς γῆς πεποίηκε , καὶ λοιπὸν τὸν ἄνθρωπον . ‘Τά τε ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου , τοῖς ποιήμασι νοούμενα , καθορᾶται · καὶ οὔτε τὸ φῶς ὡς ἡ νὺξ , οὔτε ὁ ἥλιος ὡς ἡ σελήνη , οὔτε τὰ ἄλογα ὡς ὁ λογικὸς ἄνθρωπός ἐστιν · οὔτε οἱ ἄγγελοι ὡς οἱ θρόνοι , οὔτε οἱ θρόνοι ὡς αἱ ἐξουσίαι · ἀλλὰ πάντα μέν ἐστι κτίσματα , ἕκαστον δὲ τῶν γενομένων ‘κατὰ γένος’ τῇ ἰδίᾳ οὐσίᾳ , ὡς γέγονεν , ἐστί τε καὶ μένει .
Lemmas: 19 . καί πρῶτος γε ὁράω ὅσπερ ἐπιδίδωμι κατά ὁ ἀρχή , ἡνίκα ὁ αἵρεσις πλάσσω παρά αὐτός , ὁ μακαρίτης Ἀλέξανδρος . γράφω τοίνυν λέγω · Κτίσμα εἰμί , ἀλλά οὐ ὡς εἷς ὁ κτίσμα · ποίημα εἰμί , ἀλλά οὐ ὡς εἷς ὁ ποίημα · γέννημα εἰμί , ἀλλά οὐ ὡς εἷς ὁ γέννημα θεάομαι δή ἕκαστος ὁ πανοῦργος καί δόλιος ὁ αἵρεσις οὗτος · οἶδα γάρ ὁ πικρός ὁ ἴδιος κακοφροσύνη , καλλωπίζω ἑαυτοῦ βιάζομαι πιθανότης ῥῆμα · καί λέγω μέν , ὅσπερ φρονέω , ὅτι κτίσμα εἰμί , νομίζω δέ δύναμαι κρύπτω ἑαυτοῦ ἐν ὁ λέγω , ἀλλᾶς οὐ ὡς εἷς ὁ κτισμάτων·’ μᾶλλος δέ οὗτος γράφω , διά οὗτος πλέω ἐλέγχω ἑαυτοῦ ὁ ἀσέβεια . εἰμί γάρ ὅλως κατά σύ κτίσμα εἰμί , πῶς ὑποκρίνομαι λέγω , ἀλλᾶς οὐ ὡς εἷς ὁ κτίσμα ; καί εἰμί ὅλως ποίημα εἰμί , πῶς οὐ ὡς εἷς ὁ ποιέω ἐν ὅς καί ὁ ἰός ὁ αἵρεσις θεωρέω ἔξεστι . λέγω γάρ γέννημα , ἀλλά οὐ ὡς εἷς ὁ γέννημα πολύς υἱός συντάσσω , καί οὗτος εἷς εἰμί ὁ κύριος δογματίζω · ὡς μηκέτι κατά αὐτός μονογενής εἰμί , ἀλλά ἐκ πολύς ἀδελφός εἷς καί αὐτός γέννημα καί υἱός χρηματίζω . Τῖς οὖν χρεία ὁ ὑπόκρισις , ὥστε λέγω μέν αὐτός κτίσμα , λέγω δέ αὐτός μή κτίσμα ; καί γάρ καί ἐάν λέγω , οὐ ὡς εἷς ὁ κτισμάτων,ʼ ἀνόητος σύ ὁ τοιοῦτος σόφισμα δείκνυμι · εἷς γάρ πάλιν ὁ κτίσμα αὐτός εἰμί λέγω · καί οἷος ἄν τις εἶπον καί περί ὁ ἄλλος κτίσμα , τοιοῦτος καί περί ὁ υἱός φρονέω , ὡς ἀληθής μωρός καί τυφλός Ποῖον γάρ καί ἕτερος ὁ κτίσμα τοιοῦτος εἰμί , οἷος γίγνομαι καί ὁ ἕτερος , ἵνα οὗτος περί υἱός ὡς ἐξαιρετός τίς λέγω ; καί πᾶς ὁ φαίνω κτίσις ἐν ἓξ ἡμέρα γίγνομαι · καί ὁ μέν πρῶτος ὁ φάος , ὅσπερ καλέω ἡμέρα · ὁ δέ δύο ὁ στερέωμα · καί ὁ τρίτος , συνάγω ὁ ὕδωρ , δείκνυμι ὁ ξηρός , καί ὁ ἐν αὐτός ποικίλος προάγω καρπός · καί ὁ μέν τέταρτος ποιέω ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη , καί πᾶς ὁ ὁ ἀστήρ χορός · ὁ δέ πέμπτος ὁ ἐν ὁ θάλασσα ζῷον , καί ὁ ἐν ὁ ἀήρ πετεινός ὁ γένεσις κτίζω · ὁ δέ ἕκτος ὁ τετράπους ὁ ἐπί ὁ γῆ ποιέω , καί λοιπός ὁ ἄνθρωπος . Τᾶς τε ἀόρατος αὐτός ἀπό κτίσις κόσμος , ὁ ποίημα νοέω , καθοράω · καί οὔτε ὁ φάος ὡς ὁ νύξ , οὔτε ὁ ἥλιος ὡς ὁ σελήνη , οὔτε ὁ ἄλογος ὡς ὁ λογικός ἄνθρωπος εἰμί · οὔτε ὁ ἄγγελος ὡς ὁ Θρόνοι , οὔτε ὁ Θρόνοι ὡς ὁ ἐξουσία · ἀλλά πᾶς μέν εἰμί κτίσμα , ἕκαστος δέ ὁ γίγνομαι κατά γένος ὁ ἴδιος οὐσία , ὡς γίγνομαι , εἰμί τε καί μένω .