athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 19
19 . Εἰ πηγὴ σοφίας καὶ ζωῆς ἐστι καὶ λέγεται ὁ Θεὸς , ὡς διὰ μὲν Ἱερεμίου , ‘ ἐμὲ ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος·᾿ καὶ πάλιν , ‘ Θρόνος δόξης ὑψωμένος , ἁγίασμα ἡμῶν · ὑπομονὴ Ἰσραὴλ , Κύριε , πάντες οἱ ἐγκαταλιπόντες σε αἰσχυνθήτωσαν · ἀφεστηκότες , ἐπὶ τῆς γῆς γραφήτωσαν · ὅτι ἐγκατέλιπον πηγὴν ζωῆς τὸν Κύριον·᾿ ἐν δὲ τῷ Bαροὺχ γέγραπται · ‘ ἐγκατελίπετε τὴν πηγὴν τῆς σοφίας·’ ἀκόλουθον ἂν εἴη τὴν ζωὴν καὶ τὴν σοφίαν μήτε ξένα τῆς οὐσίας τῆς ‘πηγῆςʼ εἶναι , ἀλλʼ ἴδια , μήτε ἀνύπαρκτά ποτε εἶναι , ἀλλʼ ἀεὶ εἶναι . Ἔστι δὲ ταῦτα ὁ Υἱὸς , ὁ λέγων , ‘ Ἐγώ εἰμι ἡ ζωὴ,’ καὶ , ‘ Ἐγὼ ἡ Σοφία κατεσκήνωσα βουλήν.᾿ Πῶς τοίνυν οὐκ ἀσεβεῖ ὁ λέγων , ‘ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός ; ᾿ Ἴσον γάρ ἐστιν εἰπεῖν , ‘ ἦν ποτε ὅτε ἡ πηγὴ ξηρὰ ἦν , χωρὶς τῆς ζωῆς καὶ τῆς σοφίας.᾿ Ἡ δὲ τοιαύτη οὐκ ἂν εἴη πηγή · τὸ γὰρ μὴ ἐξ ἑαυτοῦ γεννῶν οὐκ ἔστι πηγή . Ὅσης δὲ ἀτοπίας γέμον ἐστὶ τοῦτο ὁ μὲν γὰρ Θεὸς τοὺς ποιοῦντας αὐτοῦ τὸ θέλημα ἐπαγγέλλεται ὡς πηγὴν ἔσεσθαι , ἣν μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ , λέγων διὰ Ἡσαΐου τοῦ προφήτου , ‘ Καὶ ἐμπλησθήσῃ , καθάπερ ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχή σου , καὶ τὰ ὀστᾶ σου πιανθήσεται , καὶ ἔσται ὡς κῆπος μεθύων , καὶ ὡς πηγὴ , ἣν μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ·᾿ οὗτοι δὲ τὸν Θεὸν , λεγόμενον καὶ ὄντα πηγὴν τῆς σοφίας , ἄγονον αὐτὸν καὶ λείψαντά ποτε τῆς ἰδίας σοφίας δυσφημεῖν τολμῶσιν . Ἀλλὰ τὰ μὲν παρὰ τούτων ἐστὶ ψεύδη · ἡ δὲ ἀλήθεια μαρτυρεῖ πηγὴν ἀΐδιον εἶναι τὸν Θεὸν τῆς ἰδίας σοφίας . Ἀϊδίου δὲ τῆς πηγῆς οὔσης , ἐξ ἀνάγκης καὶ τὴν Σοφίαν ἀΐδιον εἶναι δεῖ . Ἐν ταύτῃ γὰρ καὶ τὰ πάντα γέγονεν , ὡς ψάλλει Δαβὶδ , ‘Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας·ʼ καὶ Σολομών φησιν , ‘ Ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν , ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς ἐν φρονήσει.᾿ Αὐτή τε ἡ Σοφία ἐστὶν ὁ Λόγος , καὶ ‘ δι᾿ αὐτοῦ,ʼ ὡς Ἰωάννης φησὶν , ‘ ἐγένετο τὰ πάντα , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν.᾿ Καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός · ‘ εἷς γὰρ Θεὸς ὁ Πατὴρ , ἐξ οὗ τὰ πάντα , καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτὸν , καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς , δι᾿ οὖ τὰ πάντα , καὶ ἡμεῖς δι᾿ αὐτοῦ.᾿ Εἰ δὲ τὰ β . πάντα διʼ αὐτοῦ , αὐτὸς οὐκ ἂν εἴη συναριθμούμενος τοῖς πᾶσιν . Ὁ γὰρ τολμῶν τὸν ‘ διʼ οὗ τὰ πάνταʼ λέγειν ἕνα εἶναι τῶν πάντων , πάντως δή που καὶ περὶ Θεοῦ , ‘ἐξ οὗ τὰ πάντα,ʼ τὸ αὐτὸ λογίσεται . Εἰ δὲ τοῦτο ὡς ἄτοπον φεύγει τις , καὶ διίστησιν ὡς ἄλλον ἀπὸ ‘ τῶν πάντων τὸν Θεὸν , ἀκόλουθον ἂν εἴη καὶ τὸν μονογενῆ Υἱὸν , ἴδιον ὄντα τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας , ἄλλον λέγειν εἶναι τῶν πάντων · μὴ ὄντος δὲ αὐτοῦ τῶν πάντων , οὐ θέμις ἐπʼ αὐτοῦ λέγειν τὸ ‘ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν,ʼ καὶ , ‘ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ.ʼ Αἱ τοιαῦται γὰρ φωναὶ κατὰ τῶν ποιημάτων ἁρμόζουσι λέγεσθαι · αὐτὸς δὲ ὁ Υἱὸς τοιοῦτός ἐστιν , οἷός ἐστιν ὁ Πατὴρ , οὗ καὶ ἔστι τῆς οὐσίας ἴδιον γέννημα , Λόγος , καὶ Σοφία . Τοῦτο γὰρ ἴδιον τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα , καὶ τοῦτο τὸν Πατέρα τοῦ Υἱοῦ δείκνυσιν ἴδιον , ὥστε μήτε τὸν Θεὸν λέγειν ποτὲ ἄλογον , μήτε τὸν Υἱὸν ἀνύπαρκτόν ποτε λέγειν . Ἐπεὶ διὰ τί Υἱὸς . εἰ μὴ ἐξ αὐτοῦ ; ἢ διὰ τί Λόγος καὶ Σοφία , εἰ μὴ ἀεὶ καὶ ἴδιον αὐτοῦ ;
Lemmas: 19 . εἰμί πηγή σοφία καί ζωή εἰμί καί λέγω ὁ θεός , ὡς διά μέν Ἱερεμίας , ‘ ἐγώ ἐγκαταλείπω πηγή ὕδωρ ζῶντος·᾿ καί πάλιν , ‘ Θρόνος δόξα ὑψόω , ἁγίασμα ἐγώ · ὑπομονή Ἰσραήλ , κύριος , πᾶς ὁ ἐγκαταλείπω σύ αἰσχύνω · ἀφίστημι , ἐπί ὁ γῆ γραφήω · ὅτι ἐγκαταλείπω πηγή ζωή ὁ Κύριος ἐν δέ ὁ Bαροὺχ γράφω · ‘ ἐγκαταλείπω ὁ πηγή ὁ σοφία ἀκόλουθος εἄν εἰμί ὁ ζωή καί ὁ σοφία μήτε ξένος ὁ οὐσία ὁ ‘πηγῆςʼ εἰμί , ἀλλά ἴδιος , μήτε ἀνύπαρκτος ποτός εἰμί , ἀλλά ἀεί εἰμί . εἰμί δέ οὗτος ὁ υἱός , ὁ λέγω , ‘ ἐγώ εἰμί ὁ οἴζω καί , ‘ ἐγώ ὁ Σοφία κατασκηνόω βουλή Πῶς τοίνυν οὐ ἀσεβής ὁ λέγω , ἦ ποτός ὅτε οὐ εἰμί ὁ υἱός ; ᾿ Ἴσος γάρ εἰμί εἶπον , ‘ εἰμί ποτός ὅτε ὁ πηγή ξηρός εἰμί , Χωρὶς ὁ ζωή καί ὁ σοφία ὁ δέ τοιοῦτος οὐ εἄν εἰμί πηγή · ὁ γάρ μή ἐκ ἑαυτοῦ γεννάω οὐ εἰμί πηγή . ὅσος δέ ἀτοπία γέμω εἰμί οὗτος ὁ μέν γάρ θεός ὁ ποιέω αὐτός ὁ θέλημα ἐπαγγέλλω ὡς πηγή εἰμί , ὅς μή ἐκλείπω ὕδωρ , λέγω διά Ἠσαΐας ὁ προφήτης , ‘ καί ἐμπίμπλημι , καθάπερ ἐπιθυμέω ὁ ψυχή σύ , καί ὁ ὀστέον σύ πιαίνω , καί εἰμί ὡς κῆπος μεθύω , καί ὡς πηγή , ὅς μή ἐκλείπω ὕδωρ οὗτος δέ ὁ θεός , λέγω καί εἰμί πηγή ὁ σοφία , ἄγονος αὐτός καί λείπω ποτός ὁ ἴδιος σοφία δυσφημέω τολμάω . ἀλλά ὁ μέν παρά οὗτος εἰμί ψεύδω · ὁ δέ ἀλήθεια μαρτυρέω πηγή ἀΐδιος εἰμί ὁ θεός ὁ ἴδιος σοφία . ἀΐδιος δέ ὁ πηγή εἰμί , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ Σοφία ἀΐδιος εἰμί δεῖ . ἐν οὗτος γάρ καί ὁ πᾶς γίγνομαι , ὡς ψάλλω Δαυίδ , Πάντης ἐν σοφία ἐποίησας·ʼ καί Σολομών φημί , ‘ ὁ θεός ὁ σοφία θεμελιόω ὁ γῆ , ἑτοιμάζω δέ οὐρανός ἐν φρονέω Αὐτή τε ὁ Σοφία εἰμί ὁ Λόγος , καί ‘ διά αὐτός ὡς Ἰωάννης φημί , ‘ γίγνομαι ὁ πᾶς , καί Χωρὶς αὐτός γίγνομαι οὐδέ ὅς καί αὐτός εἰμί ὁ Χριστός · ‘ εἷς γάρ θεός ὁ πατήρ , ἐκ ὅς ὁ πᾶς , καί ἐγώ εἰς αὐτός , καί εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός , διά οὖον ὁ πᾶς , καί ἐγώ διά αὐτός εἰμί δέ ὁ Β . πᾶς διά αὐτός , αὐτός οὐ εἄν εἰμί συναριθμέω ὁ πᾶς . ὁ γάρ τολμάω ὁ ‘ διά ὅς ὁ λήγω λέγω εἷς εἰμί ὁ πᾶς , πάντως δή ποῦ καί περί Θεός , ‘ἐξ ὅς ὁ πάντης ὁ αὐτός λογίζομαι . εἰμί δέ οὗτος ὡς ἄτοπος φεύγω τις , καί διίστημι ὡς ἄλλος ἀπό ‘ ὁ πᾶς ὁ θεός , ἀκόλουθος εἄν εἰμί καί ὁ μονογενής υἱός , ἴδιος εἰμί ὁ ὁ πατήρ οὐσία , ἄλλος λέγω εἰμί ὁ πᾶς · μή εἰμί δέ αὐτός ὁ πᾶς , οὖον θέμις ἐπί αὐτός λέγω ὁ ‘ εἰμί ποτός ὅτε οὐ ὅς καί , ‘ οὐ εἰμί πρίν γεννάω ὁ τοιοῦτος γάρ φωνή κατά ὁ ποίημα ἁρμόζω λέγω · αὐτός δέ ὁ υἱός τοιοῦτος εἰμί , οἷος εἰμί ὁ πατήρ , ὅς καί εἰμί ὁ οὐσία ἴδιος γέννημα , Λόγος , καί Σοφία . οὗτος γάρ ἴδιος ὁ υἱός πρός ὁ πατήρ , καί οὗτος ὁ πατήρ ὁ υἱός δείκνυμι ἴδιος , ὥστε μήτε ὁ θεός λέγω ποτέ ἄλογος , μήτε ὁ υἱός ἀνύπαρκτος ποτός λέγω . ἐπεί διά τίς υἱός . εἰμί μή ἐκ αὐτός ; ἢ διά τίς Λόγος καί Σοφία , εἰμί μή ἀεί καί ἴδιος αὐτός ;