athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 45
45 . Ἐπειδὴ δὲ αὐτὸς λέγεται ‘ὑψῶσθαι,ʼ καὶ ὅτι ὁ Θεὸς αὐτῷ ‘ἐχαρίσατο,᾿ καὶ νομίζουσιν οἱ αἱρετικοὶ ἐλάττωμα εἶναι ἢ πάθος τῆς τοῦ Λόγου οὐσίας , ἀναγκαῖον εἰπεῖν πῶς καὶ ταῦτα λέγεται . Ὑψῶσθαι γὰρ λέγεται αὐτὸς ἀπὸ τῶν ‘κατωτέρων μερῶν τῆς γῆς,’ ἐπεὶ καὶ αὐτοῦ λέγεται ὁ θάνατος εἶναι . Αὐτοῦ δὲ λέγεται ἀμφότερα , ἐπειδὴ αὐτοῦ ἦν , καὶ οὐχ ἑτέρου , σῶμα τὸ ὑψωθὲν ἀπό τῶν νεκρῶν καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀναληφθέν . Αὐτοῦ δὲ πάλιν ὄντος τοῦ σώματος , καὶ οὐκ ὄντος ἐκτὸς αὐτοῦ τοῦ Λόγου , εἰκότως ὑψουμένου τοῦ σώματος , αὐτὸς , ὡς ἄνθρωπος , διὰ τὸ σῶμα ‘ὑψοῦσθαιʼ λέγεται . Εἰ μὲν οὖν οὐ γέγονεν ἄνθρωπος , μὴ λεγέσθω περὶ αὐτοῦ ταῦτα · εἰ δὲ ‘ὁ Λόγος γέγονε σὰρξ,ʼ ἀνάγκη ὡς περὶ ἀνθρώπου λέγεσθαι αὐτοῦ τήν τε ἀνάστασιν καὶ τὴν ὕψωσιν , ἵνʼ ὁ μὲν θάνατος λεγόμενος αὐτοῦ λύτρον ᾖ τῆς τῶν ἀνθρώπων ἁμαρτίας , καὶ κατάργησις τοῦ θανάτου , ἡ δὲ ἀνάστασις καὶ ἡ ὕψωσις βεβαία δι᾿ αὐτὸν εἰς ἡμᾶς διαμένῃ . Ἐπ᾿ ἀμφοτέρων δὲ εἴρηκεν , ‘ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε,ʼ καὶ , ‘ὁ Θεὸς αὐτῷ ἐχαρίσατο·ʼ ἵνα καὶ ἐκ τούτου δείξῃ πάλιν , ὅτι μὴ ὁ Πατήρ ἐστιν ὁ γενόμενος σὰρξ , ἀλλʼ ὁ τούτου Λόγος ἐστὶν ὁ γενόμενος ἄνθρωπος , ὁ ‘λαμβάνων’ ἀνθρωπίνως παρὰ τοῦ Πατρὸς , καὶ ‘ὑψούμενος’ παῤ αὐτοῦ , ὥσπερ εἴρηται . Δῆλον δὲ , καὶ οὐκ ἂν ἀμφιβάλοι τις , ὅτι ἃ δίδωσιν ὁ Πατὴρ , διὰ τοῦ Υίοῦ δίδωσι . Καὶ ἔστι παράδοξον καὶ ἐκπλῆξαι δυνάμενον ἀληθῶς · ἣν γὰρ δίδωσιν ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς χάριν , ταύτην αὐτὸς ὁ Υἱὸς λέγεται ‘δέχεσθαι·’ καὶ τὴν ὕψωσιν , ἣν ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς ποιεῖ , ταύτην ὡς αὐτὸς ‘ὑψούμενόςʼ ἐστιν ὁ Υἱός . Αὐτὸς γὰρ ὁ ὢν τοῦ Θεοῦ Υἱὸς , αὐτὸς γέγονε καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου · καὶ ὡς μὲν Λόγος , τὰ παρὰ τοῦ Πατρὸς δίδωσι · πάντα γὰρ , ἃ ποιεῖ καὶ δίδωσιν ὁ Πατὴρ , δι᾿ αὐτοῦ ποιεῖ τε καὶ παρέχει · ὡς δὲ Υἱὸς ἀνθρώπου , αὐτὸς ἀνθρωπίνως λέγεται τὰ παῤ ἑαυτοῦ δέχεσθαι , διὰ τὸ μὴ ἑτέρου , ἀλλʼ αὐτοῦ εἶναι τὸ σῶμα , τὸ φύσιν ἔχον τοῦ δέχεσθαι τὴν χάριν , καθάπερ εἴρηται . Ἐλάμβανε γὰρ κατὰ τὸ ὑψοῦσθαι τὸν ἄνθρωπον · ὕψωσις δὲ ἦν τὸ θεοποιεῖσθαι αὐτόν . Αὐτὸς δὲ ὁ Λόγος εἶχεν ἀεὶ τοῦτο κατὰ τὴν πατρικὴν ἑαυτοῦ θεότητα καὶ τελειότητα .
Lemmas: 45 . ἐπεί δέ αὐτός λέγω ὑψόω καί ὅτι ὁ θεός αὐτός οἴχομαι καί νομίζω ὁ αἱρετικός ἐλάττωμα εἰμί ἢ πάθος ὁ ὁ Λόγος οὐσία , ἀναγκαῖος εἶπον πῶς καί οὗτος λέγω . Ὑψόω γάρ λέγω αὐτός ἀπό ὁ κάτος μέρος ὁ γῆς,’ ἐπεί καί αὐτός λέγω ὁ θάνατος εἰμί . αὐτός δέ λέγω ἀμφότερος , ἐπεί αὐτός εἰμί , καί οὐ ἕτερος , σῶμα ὁ ὑψόω ἀπό ὁ νεκρός καί εἰς οὐρανός ἀναλαμβάνω . αὐτός δέ πάλιν εἰμί ὁ σῶμα , καί οὐ εἰμί ἐκτός αὐτός ὁ Λόγος , εἰκότως ὑψόω ὁ σῶμα , αὐτός , ὡς ἄνθρωπος , διά ὁ σῶμα ὑψόω λέγω . εἰμί μέν οὖν οὖον γίγνομαι ἄνθρωπος , μή λέγω περί αὐτός οὗτος · εἰμί δέ ὅς Λόγος γίγνομαι σὰρξ,ʼ ἀνάγκη ὡς περί ἄνθρωπος λέγω αὐτός ὁ τε ἀνάστασις καί ὁ ὕψωσις , ἵνα ὁ μέν θάνατος λέγω αὐτός λύτρον εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος ἁμαρτία , καί κατάργησις ὁ θάνατος , ὁ δέ ἀνάστασις καί ὁ ὕψωσις βέβαιος διά αὐτός εἰς ἐγώ διαμένω . ἐπί ἀμφότερος δέ εἴρω , ὅς θεός αὐτός ὑπερυψόω καί , ὅς θεός αὐτός ἐχαρίσατο·ʼ ἵνα καί ἐκ οὗτος δείκνυμι πάλιν , ὅτι μή ὁ Πατήρ εἰμί ὁ γίγνομαι σάρξ , ἀλλά ὁ οὗτος Λόγος εἰμί ὁ γίγνομαι ἄνθρωπος , ὁ λαμβάνω ἀνθρώπινος παρά ὁ πατήρ , καί ὑψόω παρά αὐτός , ὥσπερ εἴρω . Δῆλος δέ , καί οὐ εἄν ἀμφιβάλλω τις , ὅτι ὁ δίδωμι ὁ πατήρ , διά ὁ υἱός δίδωμι . καί εἰμί παράδοξος καί ἐκπλήσσω δύναμαι ἀληθής · ὅς γάρ δίδωμι ὁ υἱός παρά ὁ πατήρ χάρις , οὗτος αὐτός ὁ υἱός λέγω δέχομαι καί ὁ ὕψωσις , ὅς ὁ υἱός παρά ὁ πατήρ ποιέω , οὗτος ὡς αὐτός ὑψόω εἰμί ὁ υἱός . αὐτός γάρ ὁ εἰμί ὁ Θεός υἱός , αὐτός γίγνομαι καί υἱός ἄνθρωπος · καί ὡς μέν Λόγος , ὁ παρά ὁ πατήρ δίδωμι · πᾶς γάρ , ὁ ποιέω καί δίδωμι ὁ πατήρ , διά αὐτός ποιέω τε καί παρέχω · ὡς δέ υἱός ἄνθρωπος , αὐτός ἀνθρώπινος λέγω ὁ παρά ἑαυτοῦ δέχομαι , διά ὁ μή ἕτερος , ἀλλά αὐτός εἰμί ὁ σῶμα , ὁ φύσις ἔχω ὁ δέχομαι ὁ χάρις , καθάπερ εἴρω . λαμβάνω γάρ κατά ὁ ὑψόω ὁ ἄνθρωπος · ὕψωσις δέ εἰμί ὁ θεοποιέω αὐτός . αὐτός δέ ὁ Λόγος ἔχω ἀεί οὗτος κατά ὁ πατρικός ἑαυτοῦ θεότης καί τελειότης .