athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 30
30 . Ταῦτα τοὺς μὲν πιστοὺς εὐφραίνει , τοὺς δὲ αἱρετικοὺς λυπεῖ βλέποντας ἀναιρουμένην αὐτῶν τὴν αἵρεσιν · καὶ γὰρ κἀκείνη πόλιν αὐτῶν ἡ ἐρώτησις ἐν τῷ λέγειν,‘ Ἓν τὸ ἀγένητον , ἢ δύο ; ᾿ οὐκ ὀρθὴν αὐτῶν δείκνυσι τὴν διάνοιαν , ἀλλʼ ὕποπτον καὶ δόλου μεστήν . Οὐ γὰρ ἐπὶ τιμῇ τοῦ Πατρὸς οὕτως ἐρωτῶσιν , ἀλλʼ ἐπὶ ἀτιμίᾳ τοῦ Λόγου . Ἄν γοῦν τις , ἀγνοῶν τὴν πανουργίαν αὐτῶν , ἀποκρίνηται , ‘ Ἓν τὸ ἀγένητον,ʼ εὐθὺς τὸν ἑαυτῶν ἰὸν ἐξεμοῦσι λέγοντες · ‘Οὐκοῦν ὁ Υἱὸς τῶν γενητῶν ἐστι , καὶ καλῶς εἰρήκαμεν , Οὐκ ἦν πρὶν γενηθῇ.᾿ Πάντα γὰρ φυρῶσι καὶ κυκῶσιν , ἵνα μόνον διαστήσωσι τὸν Λόγον ἀπὸ τοῦ Πατρὸς , καὶ τὸν δημιουργὸν τῶν ὅλων τοῖς ποιήμασι συναριθμήσωσι . Πρῶτον μὲν οὖν καὶ κατὰ τοῦτο καταγνώσεώς εἰσιν ἄξιοι , ὅτι μεμφόμενοι τοῖς ἐν Νικαίᾳ συνελθοῦσιν ἐπισκόποις ὡς ἀγράφοις χρησαμένοις λέξεσι , καίτοι μὴ δυσφήμοις , ἀλλ᾿ ἐπʼ ἀναιρέσει τῆς ἀσεβείας αὐτῶν κειμέναις , ηὐτομόλησαν εἰς τὴν αὐτὴν αἰτίαν αὐτοὶ ἐξ ἀγράφων φθεγγόμενοι , καὶ ἐπινοοῦντες λοιδορίας κατὰ τοῦ Κυρίου , ‘ μὴ γινώσκοντες μήτε ἃ λέγουσι , μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται.᾿ Ἐρωτησάτωσαν γοῦν Ἕλληνας , παῤ ὦν ἥκουσαν · ( οὐ γὰρ τῶν γραφῶν , ἀλλʼ ἐκείνων ἐστὶν εὕρεμα · ) ἵνα ἀκούσαντες πόσα σημαινόμενα ἡ λέξις ἔχει , μάθωσιν ὅτι οὐδὲ περὶ ὧν λέγουσιν ἐπίστανται καλῶς ἐρωτᾷν . Κἀγὼ γὰρ διʼ αὐτοὺς ἐπυθόμην λέγεσθαι ἀγένητον τὸ μηδέπω μὲν γενόμενον , δυνάμενον δὲ γενέσθαι,ʼ ὡς τὸ ξύλον τὸ μήπω μὲν γενόμενον , δυνάμενον δὲ γενέσθαι σκάφος . Καὶ αὖθις ἀγένητον λέγεσθαι τὸ ‘μήτε γενόμενον , μήτε δυνάμενον γενέσθαι ποτὲ,ʼ ὡς τὸ τρίγωνον τετράγωνον , καὶ ὁ ἄρτιος ἀριθμὸς περιττός . Οὔτε γὰρ τὸ τρίγωνον γέγονέ ποτε τετράγωνον , οὔτε γένοιτʼ ἄν ποτε · ἀλλʼ οὔτε ὁ ἄρτιος γέγονέ ποτε περιττὸς , οὔτε γένοιτʼ ἄν ποτε περιττός . Λέγεται δὲ πάλιν ἀγένητον τὸ ‘ ὑπάρχον μὲν , μὴ γενηθὲν δὲ ἔκ τινος , μηδὲ ὅλως ἔχον ἑαυτοῦ τινα πατέρα . Προσέθηκε δὲ καὶ ὁ πανοῦργος σοφιστὴς Ἀστέριος , ὁ καὶ τῆς αἱρέσεως συνήγορος , ἐν τῷ ἰδίῳ συνταγματίῳ λέγων , ἀγένητον εἶναι τὸ ‘ μὴ ποιηθὲν , ἀλλʼ ἀεὶ ὄν.᾿ Κατὰ ποῖον οὖν σημαινόμενον νοοῦσι τὸ ἀγένητον , ἔδει προστιθέντας αὐτοὺς ἐρωτᾷν , ἵνα καὶ ὁ ἐρωτώμενος ὀρθῶς ἀποκρίνηται .
Lemmas: 30 . οὗτος ὁ μέν πιστός εὐφραίνω , ὁ δέ αἱρετικός λυπέω βλέπω ἀναιρέω αὐτός ὁ αἵρεσις · καί γάρ ἐκεῖνος πόλις αὐτός ὁ ἐρώτησις ἐν ὁ λέγω εἷς ὁ ἀγένητος , ἢ δύο ; ᾿ οὐ ὀρθός αὐτός δείκνυμι ὁ διάνοια , ἀλλά ὕποπτος καί δόλος μεστός . οὖον γάρ ἐπί τιμή ὁ πατήρ οὕτως ἐρωτάω , ἀλλά ἐπί ἀτιμία ὁ Λόγος . ἄν γοῦν τις , ἀγνοέω ὁ πανουργία αὐτός , ἀποκρίνω , ‘ εἷς ὁ ἀγένητος εὐθύς ὁ ἑαυτοῦ ἰός ἐξεμέω λέγω · Οὐκοῦν ὁ υἱός ὁ γενητός εἰμί , καί καλῶς εἴρω , οὐ εἰμί πρίν γεννάω Πάν γάρ φύρω καί κυκάω , ἵνα μόνος διΐστημι ὁ Λόγος ἀπό ὁ πατήρ , καί ὁ δημιουργός ὁ ὅλος ὁ ποίημα συναριθμέω . Πρῶτος μέν οὖν καί κατά οὗτος κατάγνωσις εἰμί ἄξιος , ὅτι μέμφομαι ὁ ἐν Νίκαια συνέρχομαι ἐπίσκοπος ὡς ἄγραφος χράω λέξις , καίτοι μή δύσφημος , ἀλλά ἐπί ἀναίρεσις ὁ ἀσέβεια αὐτός κεῖμαι , αὐτομολέω εἰς ὁ αὐτός αἴτιος αὐτός ἐκ ἄγραφος φθέγγομαι , καί ἐπινοέω λοιδορία κατά ὁ κύριος , ‘ μή γιγνώσκω μήτε ὁ λέγω , μήτε περί τίνω διαβεβαιόω Ἐρωτησάτωσαν γοῦν Ἕλλην , παρά οὖν ἥκω · ( οὖον γάρ ὁ γραφεύς , ἀλλά ἐκεῖνος εἰμί εὕρεμα · ) ἵνα ἀκούω πόσος σημαίνω ὁ λέξις ἔχω , μανθάνω ὅτι οὐδέ περί ὅς λέγω ἐπίσταμαι καλῶς ἐρωτάω . ἀγός γάρ διά αὐτός πυνθάνομαι λέγω ἀγένητος ὁ μηδέπω μέν γίγνομαι , δύναμαι δέ εἰμί ὡς ὁ ξύλον ὁ μήπω μέν γίγνομαι , δύναμαι δέ γίγνομαι σκάφος . καί αὖθις ἀγένητος λέγω ὁ ἀμάω γίγνομαι , μήτε δύναμαι γίγνομαι ὅς ὡς ὁ τρίγωνος τετράγωνος , καί ὁ ἄρτιος ἀριθμός περισσός . οὔτε γάρ ὁ τρίγωνος γίγνομαι ποτός τετράγωνος , οὔτε γίγνομαι ἄν ποτός · ἀλλά οὔτε ὁ ἄρτιος γίγνομαι ποτός περισσός , οὔτε γίγνομαι ἄν ποτός περισσός . λέγω δέ πάλιν ἀγένητος ὁ ‘ ὑπάρχω μέν , μή γίγνομαι δέ ἐκ τις , μηδέ ὅλως ἔχω ἑαυτοῦ τις πατήρ . προστίθημι δέ καί ὁ πανοῦργος Σοφιστὴς Ἀστέριος , ὁ καί ὁ αἵρεσις συνήγορος , ἐν ὁ ἴδιος συνταγμάτιον λέγω , ἀγένητος εἰμί ὁ ‘ μή ποιέω , ἀλλά ἀεί ὅς κατά ποῖος οὖν σημαίνω νοέω ὁ ἀγένητος , ἐσθίω προστίθημι αὐτός ἐρωτάω , ἵνα καί ὁ ἐρωτάω ὀρθῶς ἀποκρίνω .