athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 43
43 . Ἰδοὺ γοῦν τὸ νομιζόμενον παρὰ ἀνθρώποις ‘μωρὸν τοῦ Θεοῦʼ διὰ τὸν σταυρὸν γέγονε πάντων ἐντιμότερον . Ἡ μὲν γὰρ ἀνάστασις ἡμῶν ἐν αὐτῷ ἀπόκειται · οὐκέτι δὲ μόνος ὁ Ἰσραὴλ , ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ ἔθνη λοιπὸν , ὡς προείρηκεν ὁ προφήτης , τὰ μὲν εἴδωλα ἑαυτῶν καταλιμπάνουσι , τὸν δὲ ἀληθινὸν Θεὸν τὸν τοῦ Χριστοῦ Πατέρα ἐπιγινώσκουσι · καὶ ἡ μὲν τῶν δαιμόνων φαντασία κατήργηται , μόνος δὲ ὁ ὄντως Θεὸς ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ προσκυνεῖται . Τὸ δὲ καὶ ἐν σώματι γενόμενον τὸν Κύριον καὶ κληθέντα Ἰησοῦν προσκυνεῖσθαι , πιστεύεσθαί τε αὐτὸν Υἱὸν Θεοῦ , καὶ διʼ αὐτοῦ ἐπιγινώσκεσθαι τὸν Πατέρα , δῆλον ἂν εἴη , καθάπερ εἴρηται , ὅτι οὐχ ὁ Λόγος , ᾗ Λόγος ἐστὶν , ἔλαβε τὴν τοιαύτην χάριν , ἀλλʼ ἡμεῖς . Διὰ γὰρ τὴν πρὸς τὸ σῶμα αὐτοῦ συγγένειαν ‘ναὸς Θεοῦʼ γεγόναμεν καὶ ἡμεῖς , καὶ υἱοὶ Θεοῦ λοιπὸν πεποιήμεθα , ὥστε καὶ ἐν ἡμῖν ἥδη προσκυνεῖσθαι τὸν Κύριον , καὶ τοὺς ὁρῶντας ‘ἀπαγγέλλειν,’ ὡς ὁ ἀπόστολος εἴρηκεν , ‘ὅτι ὄντως ὁ Θεὸς ἐν τούτοις ἐστί·’ καθάπερ καὶ ὁ Ἰωάννης ἐν μὲν τῷ εὐαγγελίῳ φησὶν , ‘Ὅσοι δὲ ἔλαβον αὐτὸν , ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι·’ ἐν δὲ τῇ ἐπιστολῇ γράφει , ‘ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι μένει ἐν ἡμῖν , ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ οὗ ἔδωκεν ἡμῖν.᾿ Γνώρισμα δέ ἐστι καὶ τοῦτο τῆς εἰς ἡμᾶς παρ᾿ αὐτοῦ γενομένης ἀγαθότητος , ὅτι ἡμεῖς μὲν ὑψώθημεν , διὰ τὸ ἐν ἡμῖν εἶναι τὸν ὕψιστον Κύριον , καὶ διʼ ἡμᾶς ἡ χάρις δίδοται , διὰ τὸ γενέσθαι ὡς ἡμᾶς ἄνθρωπον τὸν χορηγοῦντα τὴν χάριν Κύριον · αὐτὸς δὲ ὁ Σωτὴρ ‘ἐταπείνωσεν ἑαυτὸνʼ ἐν τῷ λαβεῖν τὸ ταπεινὸν ἡμῶν σῶμα , ‘δούλου τε μορφὴν ἔλαβεν,ʼ ἐνδυσάμενος τῆν δουλωθεῖσαν σάρκα τῇ ὁμαρτίᾳ . Καὶ αὐτὸς μὲν οὐδὲν παρʼ ἡμῶν εἰς βελτίωσιν ἔσχηκεν · ἀνενδεὴς γάρ ἐστι καὶ πλήρης ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος · ἡμεῖς δὲ παρʼ αὐτοῦ μᾶλλον ἐβελτιώθημεν . Αὐτὸς γάρ ἐστι ‘τὸ φῶς , ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον.ʼ Καὶ μάτην ἐπερείδονται οἱ Ἀρειανοὶ τῷ ‘διὸʼ συνδέσμῳ , διὰ τὸ λέγειν τὸν Παῦλον , ‘Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσεν·᾿ Οὐ γὰρ ἆθλον ἀρετῆς , οὐδὲ βελτίωσιν προκοπῆς αὐτοῦ σημαίνων ἔλεγεν , ἀλλὰ τὸ αἴτιον τῆς εἰς ἡμᾶς γενομένης ὑψώσεως . Τί δὲ τοῦτό ἐστιν ἢ τὸν ‘ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχοντα,ʼ καὶ εὐγενοῦς Πατρὸς Υἱὸν , ‘ταπεινῶσαι ἑαυτὸν’ καὶ δοῦλον ἀνθʼ ἡμῶν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν γενέσθαι ; Εἰ γὰρ μὴ ἄνθρωπος ὁ Κύριος ἐγεγόνει , οὐκ ἂν ἡμεῖς ἀπὸ ἁμαρτιῶν λυτρωθέντες ἐκ νεκρῶν ἀνέστημεν , ἀλλʼ ἐμένομεν ὑπὸ γῆν νεκροί · οὐδʼ ἂν ὑψώθημεν εἰς οὐρανοὺς , ἀλλʼ ἐμένομεν ἐν τῷ ᾅδῃ . Διʼ ἡμᾶς ἄρα καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἐστι τὸ λεγόμενον ‘ὑπερύψωσε’ καὶ ‘ἐχαρίσατο.’
Lemmas: 43 . ἰδέ γοῦν ὁ νομίζω παρά ἄνθρωπος μωρός ὁ Θεός διά ὁ σταυρός γίγνομαι πᾶς ἔντιμος . ὁ μέν γάρ ἀνάστασις ἐγώ ἐν αὐτός ἀπόκειμαι · οὐκέτι δέ μόνος ὁ Ἰσραήλ , ἀλλά καί πᾶς ὁ ἔθνος λοιπός , ὡς προαγορεύω ὁ προφήτης , ὁ μέν εἴδωλον ἑαυτοῦ καταλείπω , ὁ δέ ἀληθινός θεός ὁ ὁ Χριστός πατήρ ἐπιγιγνώσκω · καί ὁ μέν ὁ δαίμων φαντασία καταργέω , μόνος δέ ὁ εἰμί θεός ἐν ὁ ὄνομα ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός προσκυνέω . ὁ δέ καί ἐν σῶμα γίγνομαι ὁ κύριος καί καλέω Ἰησοῦς προσκυνέω , πιστεύω τε αὐτός υἱός Θεός , καί διά αὐτός ἐπιγιγνώσκω ὁ πατήρ , δῆλος εἄν εἰμί , καθάπερ εἴρω , ὅτι οὐ ὁ Λόγος , ὅς Λόγος εἰμί , λαμβάνω ὁ τοιοῦτος χάρις , ἀλλά ἐγώ . Ζεύς γάρ ὁ πρός ὁ σῶμα αὐτός συγγένεια ναός Θεός γίγνομαι καί ἐγώ , καί υἱός Θεός λοιπός ποιέω , ὥστε καί ἐν ἐγώ ἥδη προσκυνέω ὁ κύριος , καί ὁ ὁράω ἀπαγγέλλω ὡς ὁ ἀπόστολος εἴρω , ὅστις εἰμί ὁ θεός ἐν οὗτος ἐστία καθάπερ καί ὁ Ἰωάννης ἐν μέν ὁ εὐαγγέλιον φημί , Ὅσος δέ λαμβάνω αὐτός , δίδωμι αὐτός ἐξουσία τέκνον Θεός γενέσθαι·’ ἐν δέ ὁ ἐπιστολή γράφω , ἐν οὗτος γιγνώσκω ὅτι μένω ἐν ἐγώ , ἐκ ὁ πνεῦμα αὐτός ὅς δίδωμι ἡμῖν.᾿ γνώρισμα δέ εἰμί καί οὗτος ὁ εἰς ἐγώ παρά αὐτός γίγνομαι ἀγαθότης , ὅτι ἐγώ μέν ὑψόω , διά ὁ ἐν ἐγώ εἰμί ὁ ὕψιστος κύριος , καί διά ἐγώ ὁ χάρις δίδωμι , διά ὁ γίγνομαι ὡς ἐγώ ἄνθρωπος ὁ χορηγέω ὁ χάρις κύριος · αὐτός δέ ὁ Σωτήρ ταπεινόω ἑαυτός ἐν ὁ λαμβάνω ὁ ταπεινός ἐγώ σῶμα , δούλος τε μορφή ἔλαβεν,ʼ ἐνδύω ὁ δουλόω σάρξ ὁ ὁμαρτίᾳ . καί αὐτός μέν οὐδείς παρά ἐγώ εἰς βελτίωσις ἔχω · ἀνενδεής γάρ εἰμί καί πλήρης ὁ ὁ Θεός Λόγος · ἐγώ δέ παρά αὐτός μᾶλλον βελτιόω . αὐτός γάρ εἰμί τότος φάος , ὅς φωτίζω πᾶς ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος καί μάτην ἐπερείδω ὁ Ἀρειανός ὁ ὅδε σύνδεσμος , διά ὁ λέγω ὁ Παῦλος , Διό καί ὁ θεός αὐτός ὑπερύψωσις οὖον γάρ ἆθλος ἀρετή , οὐδέ βελτίωσις προκοπή αὐτός σημαίνω λέγω , ἀλλά ὁ αἴτιος ὁ εἰς ἐγώ γίγνομαι ὕψωσις . τις δέ οὗτος εἰμί ἢ ὁ ἐν μορφή Θεός ὑπάρχω καί εὐγενής πατήρ υἱός , ταπεινόω ἑαυτός καί δοῦλος ἀντί ἐγώ καί ὑπέρ ἐγώ γίγνομαι ; εἰμί γάρ μή ἄνθρωπος ὁ Κύριος γίγνομαι , οὐ εἄν ἐγώ ἀπό ἁμαρτία λυτρόω ἐκ νεκρός ἀνίστημι , ἀλλά μένω ὑπό γῆ νεκρός · οὐδέ εἄν ὑψόω εἰς οὐρανός , ἀλλά μένω ἐν ὁ ᾍδης . διά ἐγώ ἄρα καί ὑπέρ ἐγώ εἰμί ὁ λέγω ὑπερυψόω καί χαρίζομαι