athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 21
21 . Φέρε τοίνυν , ἴδωμεν τὰ τοῦ Πατρὸς , ἵνα καὶ τὴν εἰκόνα ἐπιγνῶμεν , εἰ αὐτοῦ ἐστιν . Ἀΐδιός ἐστιν ὁ Πατὴρ , ἀθάνατος , δυνατὸς , φῶς , βασιλεὺς , παντοκράτωρ , Θεὸς , Κύριος , κτίστης , καὶ ποιητής . Ταῦτα εἶναι δεῖ ἐν τῇ εἰκόνι , ἵνα ἀληθῶς ‘ ὁ τὸν Υἱὸν ἑωρακὼς ἴδῃ τὸν Πατέρα.’ Εἰ δὲ μὴ οὕτως ἐστὶν , ἀλλʼ ὡς οἱ Ἀρειανοὶ φρονοῦσιν , γενητός ἐστι , καὶ οὐκ ἀΐδιος ὁ Υἱὸς , οὐκ ἔστιν αὕτη τοῦ Πατρὸς ἀληθὴς εἰκὼν , εἰ μὴ ἄρα λοιπὸν ἀπερυθριάσαντες εἴπωσιν , ὅτι καὶ τὸ ‘εἰκόναʼ λέγεσθαι τὸν Υἱὸν οὐχ ὁμοίας οὐσίας ἐστὶ γνώρισμα , ὄνομα δὲ μόνον ἐστὶν αὐτοῦ , Ἀλλὰ τοῦτο πάλιν , ὦ Χριστομάχοι , οὐκ ἔστιν εἰκὼν , οὐδὲ χαρακτήρ . Ποία γὰρ ἐμφέρεια τῶν ἐξ οὐκ ὄντων πρὸς τὸν κτίσαντα τὰ οὐκ ὄντα εἰς τὸ εἶναι ; ἢ πῶς τῷ ὄντι τὸ οὐκ ἂν ὅμοιον εἶναι δύναται , λειπόμενον τῷ ποτε μὴ εἶναι , καὶ τῷ πρὸς τὰ γενόμενα τὴν σύνταξιν ἔχειν ; Τοιοῦτον γὰρ αὐτὸν εἶναι θέλοντες οἱ Ἀρειανοὶ , λογισμοὺς ἑαυτοῖς ἐπενόησαν , λέγοντες · ‘ Εἰ γέννημά ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς καὶ εἰκὼν , καὶ ὅμοιός ἐστι κατὰ πάντα τοῦ Πατρὸς , ὀφείλει πάντως , ὥσπερ γεγέννηται , γεννᾷν καὶ ὁ Υἱὸς , καὶ γίνεσθαι καὶ αὐτὸς πατὴρ υἱοῦ · πάλιν τε ὁ ἐξ αὐτοῦ γεννώμενος γεννᾷν καὶ αὐτὸς , καὶ καθεξῆς ἕως εἰς ἄπειρον · τοῦτο γὰρ ὅμοιον δείκνυσι τὸν γεννηθέντα τοῦ γεννήσαντος,᾿ Ἐφευρεταὶ δυσφημιῶν ἀληθῶς οἱ θεομάχοι , οἵτινες , ἵνα μὴ τὸν Υἱὸν εἰκόνα τοῦ Πατρὸς ὁμολογήσωσι , σωματικὰ καὶ γήϊνα περὶ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς φρονοῦσι , τομὰς καὶ ἀποῤῥοίας καὶ ἐπιῤῥοίας κατηγοροῦντες κατʼ αὐτοῦ . Εἰ μὲν οὖν ὡς ἄνθρωπός ἐστιν ὁ Θεὸς , γινέσθω καὶ γεννητὴς , ὡς ἄνθρωπος , ἵνα καὶ ὁ Υἱὸς ἑτέρου γίνηται πατὴρ , καὶ οὕτω καθεξῆς ἐξ ἀλλήλων γινέσθωσαν , ἵνα καὶ εἰς πλῆθος θεῶν ἡ διαδοχὴ κατʼ αὐτοὺς αὐξάνῃ · εἰ δὲ ‘οὐκ ἔστιν ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός·᾿ ( οὐκ ἔστι γάρ · ) οὐ δεῖ τὰ ἀνθρώπων ἐπʼ αὐτοῦ λογίζεσθαι . Τὰ μὲν γὰρ ἄλογα ζῶα καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκ δημιουργικῆς ἀρχῆς κατὰ διαδοχῆς ἀλλήλων γεννῶνται · καὶ ὁ γεννώμενος , ἐκ γεννωμένου πατρὸς γεννηθεὶς , εἰκότως καὶ αὐτὸς ἑτέρου γίνεται πατὴρ , ἔχων ἐκ πατρὸς ἐν ἑαυτῷ τοῦτο , ἐξ οὗ καὶ αὐτὸς γέγονε . Διὸ οὐδέ ἐστιν ἐν τοῖς τοιούτοις κυρίῳς ‘ πατὴῤ καὶ κυρίως ‘ υἱὸς,ʼ οὐδὲ ἕστηκεν ἐπʼ αὐτῶν τὸ ‘ πατὴρ’ καὶ τὸ ‘ υἱός · ’ ὁ γὰρ αὐτὸς υἱὸς μὲν τοῦ γεννήσαντος , πατὴρ δὲ τοῦ γεννωμένου ἐξ αὐτοῦ . Ἐπὶ δὲ τῆς θεότητος οὐκ ἔστιν οὕτως · οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός · οὔτε γὰρ ὁ Πατὴρ ἐκ πατρός ἐστι · διὸ οὐδὲ γεννᾷ τὸν γεννησόμενον πατέρα · οὔτε ὁ Υἱὸς ἐξ ἀποῤῥοίας ἐστὶ τοῦ Πατρὸς , οὐδὲ ἐκ γεννηθέντος Πατρὸς γεγέννηται · διὸ οὐδὲ γεγέννηται εἰς τὸ γεννᾷν . Ὅθεν ἐπὶ τῆς θεότητος μόνης ὁ ‘πατὴρ’ κυρίως πατήρ ἐστι , καὶ ὁ ‘υἱὸς κυρίως υἱός ἐστι , καὶ ἐπὶ τούτων καὶ μόνων ἕστηκε τὸ πατὴρ ἀεὶ πατὴρ εἶναι , καὶ τὸ υἱὸς ἀεὶ υἱὸς εἶναι .
Lemmas: 21 . φέρω τοίνυν , ὁράω ὁ ὁ πατήρ , ἵνα καί ὁ εἰκών ἐπιγιγνώσκω , εἰμί αὐτός εἰμί . ἀΐδιος εἰμί ὁ πατήρ , ἀθάνατος , δυνατός , φάος , βασιλεύς , παντοκράτωρ , θεός , Κύριος , Κτίστης , καί ποιητής . οὗτος εἰμί δεῖ ἐν ὁ εἰκών , ἵνα ἀληθής ‘ ὁ ὁ υἱός ὁράω ὁράω ὁ Πατέρας εἰμί δέ μή οὕτως εἰμί , ἀλλά ὡς ὁ Ἀρειανός φρονέω , γενητός εἰμί , καί οὐ ἀΐδιος ὁ υἱός , οὐ εἰμί οὗτος ὁ πατήρ ἀληθής εἰκών , εἰμί μή ἄρα λοιπός ἀπερυθριάω εἶπον , ὅτι καί ὁ ‘εἰκόναʼ λέγω ὁ υἱός οὐ ὅμοιος οὐσία εἰμί γνώρισμα , ὄνομα δέ μόνος εἰμί αὐτός , ἀλλά οὗτος πάλιν , εἰμί Χριστομάχος , οὐ εἰμί εἰκών , οὐδέ χαρακτήρ . Ποία γάρ ἐμφέρεια ὁ ἐκ οὐ εἰμί πρός ὁ κτίζω ὁ οὐ εἰμί εἰς ὁ εἰμί ; ἢ πῶς ὁ εἰμί ὁ οὐ εἄν ὅμοιος εἰμί δύναμαι , λείπω ὁ ποτός μή εἰμί , καί ὁ πρός ὁ γίγνομαι ὁ σύνταξις ἔχω ; τοιοῦτος γάρ αὐτός εἰμί ἐθέλω ὁ Ἀρειανός , λογισμός ἑαυτοῦ ἐπινοέω , λέγω · ‘ εἰμί γέννημα εἰμί ὁ υἱός ὁ πατήρ καί εἰκών , καί ὅμοιος εἰμί κατά πᾶς ὁ πατήρ , ὀφείλω πάντως , ὥσπερ γεννάω , γεννάω καί ὁ υἱός , καί γίγνομαι καί αὐτός πατήρ υἱός · πάλιν τε ὁ ἐκ αὐτός γεννάω γεννάω καί αὐτός , καί καθεξῆς ἠώς εἰς ἤπειρος · οὗτος γάρ ὅμοιος δείκνυμι ὁ γεννάω ὁ γεννάω ἐφευρετής δυσφημία ἀληθής ὁ θεομάχος , ὅστις , ἵνα μή ὁ υἱός εἰκών ὁ πατήρ ὁμολογέω , σωματικός καί γήινος περί αὐτός ὁ πατήρ φρονέω , τομή καί ἀπόρροια καί ἐπίρροια κατηγορέω κατά αὐτός . εἰμί μέν οὖν ὡς ἄνθρωπος εἰμί ὁ θεός , γίγνομαι καί γεννητής , ὡς ἄνθρωπος , ἵνα καί ὁ υἱός ἕτερος γίγνομαι πατήρ , καί οὗτος καθεξῆς ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι , ἵνα καί εἰς πλῆθος θεός ὁ διαδοχή κατά αὐτός αὐξάνω · εἰμί δέ οὐ εἰμί ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός ( οὐ εἰμί γάρ · ) οὖον δεῖ ὁ ἄνθρωπος ἐπί αὐτός λογίζομαι . ὁ μέν γάρ ἄλογος ζῷον καί ὁ ἄνθρωπος ἐκ δημιουργικός ἀρχή κατά διαδοχή ἀλλήλων γεννάω · καί ὁ γεννάω , ἐκ γεννάω πατήρ γεννάω , εἰκότως καί αὐτός ἕτερος γίγνομαι πατήρ , ἔχω ἐκ πατήρ ἐν ἑαυτοῦ οὗτος , ἐκ ὅς καί αὐτός γίγνομαι . Διὸ οὐδέ εἰμί ἐν ὁ τοιοῦτος κύριος ‘ πατήρ καί κύριος ‘ υἱὸς,ʼ οὐδέ ἵστημι ἐπί αὐτός ὁ ‘ πατήρ καί ὁ ‘ υἱός · ’ ὁ γάρ αὐτός υἱός μέν ὁ γεννάω , πατήρ δέ ὁ γεννάω ἐκ αὐτός . ἐπί δέ ὁ θεότης οὐ εἰμί οὕτως · οὖον γάρ ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός · οὔτε γάρ ὁ πατήρ ἐκ πατήρ εἰμί · διό οὐδέ γεννάω ὁ γεννάω πατήρ · οὔτε ὁ υἱός ἐκ ἀπόρροια εἰμί ὁ πατήρ , οὐδέ ἐκ γεννάω πατήρ γεννάω · διό οὐδέ γεννάω εἰς ὁ γεννάω . ὅθεν ἐπί ὁ θεότης μόνος ὁ πατήρ κύριος πατήρ εἰμί , καί ὁ υἱός κύριος υἱός εἰμί , καί ἐπί οὗτος καί μόνος ἵστημι ὁ πατήρ ἀεί πατήρ εἰμί , καί ὁ υἱός ἀεί υἱός εἰμί .