athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 59
59 . Καὶ ὁ ἀπόστολος δὲ αὐτὸς οὐ τὴν οὐσίαν τοῦ Λόγου προηγουμένως συγκρῖναι θέλων πρὸς τὰ γενητὰ ἔλεγε , ‘τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων·’ ἀσύγκριτος γὰρ , μᾶλλον δὲ ἄλλο καὶ ἄλλο ἐστίν · ἀλλὰ πρὸς τὴν ἔνσαρκον ἐπιδημίαν τοῦ Λόγου βλέπων καὶ τὴν τότε παῤ αὐτοῦ γενομένην οἰκονομίαν , ἠθέλησε δεῖξαι οὐχ ὅμοιον εἶναι τοῦτον τοῖς πρότερον · ἵνα , ὅσῳ τῇ φύσει διαφέρει τῶν προαποσταλέντων παῤ αὐτοῦ , τοσούτῳ καὶ πλέον ἡ παῤ αὐτοῦ καὶ δι᾿ αὐτοῦ γενομένη χάρις κρείττων τῆς διʼ ἀγγέλων διακονίας γένηται . Δούλων μὲν γὰρ ἦν ἀπαιτεῖν μόνον τοὺς καρποὺς , Υἱοῦ δὲ καὶ δεσπότου χαρίσασθαι τὰς ὀφειλὰς , καὶ μεταθεῖναι τὸν ἀμπελῶνα . Καὶ τὰ ἐπιφερόμενα γοῦν παρὰ τοῦ ἀποστόλου δείκνυσι τὴν διαφορὰν τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὰ γενητὰ λέγοντος · ‘Διὰ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως προσέχειν ἡμᾶς τοῖς ἀκουσθεῖσι , μήποτε παραῤῥυῶμεν . Εἰ γὰρ ὁ δι᾿ ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος , καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν · πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα , τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας ; ἥτις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυρίου , ὑπὸ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη.ʼ Εἰ δὲ τῶν γενητῶν εἷς ἦν ὁ Υἱὸς , οὐ ‘κρείττωνʼ αὐτῶν ἦν , οὔτε ἐν τῇ ‘παρακοῇ’ τὸ μεῖζον τῆς τιμωρίας διʼ αὐτὸν ἀπέκειτο . Οὐδὲ γὰρ ἐν τῇ διακονίᾳ τῶν ἀγγέλων ἐνῆν καθʼ ἕκαστον αὐτῶν τὸ μεῖζον καὶ ἔλαττον ἐν τοῖς παραβαίνουσιν · ἀλλʼ εἷς ἦν ὁ νόμος , καὶ μία ἡ κατὰ τῶν παραβαινόντων ἐκδικία . Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔστι τῶν γενητῶν ὁ Λόγος , ἀλλʼ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς , διὰ τοῦτο ὅσῳ κρείττων αὐτὸς , καὶ τὰ διʼ αὐτοῦ κρείττονα καὶ παρηλλαγμένα ἐστὶ , τοσούτῳ καὶ ἡ τιμωρία χείρων γένοιτο . Θεασάσθωσαν γοῦν τὴν διὰ τοῦ Υἱοῦ χάριν , καὶ ἐπιγνώτωσαν καὶ ἐκ τῶν ἔργων μαρτυρούμενον αὐτὸν , ὅτι τῶν μὲν γενητῶν ἄλλος ἐστὶ , μόνος δὲ αὐτὸς Υἱὸς ἀληθινὸς ‘ἐν τῷ Πατρὶ , καὶ ὁ Πατὴρ ἐν αὐτῷ.’ Ὁ νόμος δὲ ‘δι᾿ ἀγγέλων ἐλαλήθη,’ καὶ ‘οὐδένα τετελείωκεʼ δεόμενος τῆς τοῦ Λόγου ἐπιδημίας , ὡς εἴρηκεν ὁ Παῦλος · ἡ δὲ τοῦ Λόγου ἐπιδημία ‘τετελείωκε τὸ ἔργον’ τοῦ Πατρός . Καὶ τότε μὲν ‘ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωσέως ὁ θάνατος ἐβασίλευσεν·’ ἡ δὲ τοῦ Λόγου παρουσία κατήργησε τὸν θάνατον·’ καὶ οὐκέτι μὲν ‘ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκομεν · ἐν δὲ τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιούμεθα.’ Καὶ τότε μὲν ἀπὸ Δὰν μέχρι Βηρσαβεὲ ὁ νόμος κατηγγέλλετο , καὶ ἐν μόνῃ ‘τῇ Ἰουδαίᾳ γνωστὸς ἦν ὁ Θεός·’ νῦν δὲ ‘εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν,’ καὶ ‘πᾶσα ἡ γῆ πεπλήρωται τῆς περὶ Θεοῦ γνώσεως,’ οἵ τε μαθηταὶ ‘ἐμαθήτευσαν πάντα τὰ ἔθνη,ʼ καὶ πεπλήρωται νῦν τὸ γεγραμμένον ‘Ἔσονται πάντες διδακτοὶ Θεοῦ.’ Καὶ τότε μὲν τύπος ἦν τὰ δεικνύμενα , ἄρτι δὲ ἡ ἀλήθεια πεφανέρωται · καὶ τοῦτο πάλιν αὐτὸς ὁ ἀπόστολος μετὰ ταῦτα φανερώτερον ἐξηγεῖται λέγων , κατὰ τοσοῦτον κρείττονος διαθήκης γέγονεν ἔγγυος Ἰησοῦς·’ καὶ πάλιν , ‘νῦν δὲ διαφορωτέρας τετύχηκε λειτουργίας , ὅσῳ καὶ κρείττονός ἐστι διαθήκης μεσίτης , ἥτις ἐπὶ κρείττοσιν ἐπαγγελίαις νενομοθέτηται·’ καὶ , ‘οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος , ἐπεισαγωγὴ δὲ κρείττονος ἐλπίδος.᾿ Καὶ αὖθίς φησιν · ‘Ἀνάγκη οὖν τὰ μὲν ὑποδείγματα τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς τούτοις καθαρίζεσθαι · αὐτὰ δὲ τὰ ἐπουράνια κρείττοσι θυσίαις παρὰ ταύτας.’ Τὸ ἄρα ‘κρεῖττον’ καὶ νῦν καὶ διʼ ὅλων τῷ Κυρίῳ ἀνατίθησι , τῷ κρείττονι καὶ ἄλλῳ παρὰ τὰ γενητὰ τυγχάνοντι . Κρείττων γὰρ ἡ δι᾿ αὐτοῦ θυσία , κρείττων ἡ ἐν αὐτῷ ἐλπὶς , καὶ αἱ διʼ αὐτοῦ ἐπαγγελίαι , οὐχ ὡς πρὸς μικρὰ μεγάλαι συγκρινόμεναι , ἀλλʼ ὡς ἄλλαι πρὸς ἄλλα τὴν φύσιν τυγχάνουσαι · ἐπεὶ καὶ ὁ ταῦτα οἰκονομήσας κρείττων τῶν γενητῶν ἐστι .
Lemmas: 59 . καί ὁ ἀπόστολος δέ αὐτός οὖον ὁ οὐσία ὁ Λόγος προηγουμένως συγκρίνω ἐθέλω πρός ὁ γενητός λέγω , τοσοῦτος ἀγαθός γίγνομαι ὁ ἀγγέλλω Ἀσύγκριτος γάρ , μᾶλλον δέ ἄλλος καί ἄλλος εἰμί · ἀλλά πρός ὁ ἔνσαρκος ἐπιδημία ὁ Λόγος βλέπω καί ὁ τότε παρά αὐτός γίγνομαι οἰκονομία , ἐθέλω δείκνυμι οὐ ὅμοιος εἰμί οὗτος ὁ πρότερος · ἵνα , ὅσος ὁ φύσις διαφέρω ὁ προαποστέλλω παρά αὐτός , τοσοῦτος καί πλέω ὁ παρά αὐτός καί διά αὐτός γίγνομαι χάρις ἀγαθός ὁ διά ἄγγελος διακονία γίγνομαι . Δοῦλος μέν γάρ εἰμί ἀπαιτέω μόνος ὁ καρπός1 , υἱός δέ καί δεσπότης χαρίζομαι ὁ ὀφειλή , καί μετατίθημι ὁ ἀμπελών . καί ὁ ἐπιφέρω γοῦν παρά ὁ ἀπόστολος δείκνυμι ὁ διαφορά ὁ υἱός πρός ὁ γενητός λέγω · Διά οὗτος δεῖ περισσός προσέχω ἐγώ ὁ ἀκούω , μήποτε παραλέγω . εἰμί γάρ ὁ διά ἄγγελος λαλέω λόγος γίγνομαι βέβαιος , καί πᾶς παράβασις καί παρακοή λαμβάνω ἔνδικος μισθαποδοσία · πῶς ἐγώ ἐκφεύγω , τηλικόσδε ἀμελέω σωτηρία ; ὅστις ἀρχή λαμβάνω λαλέω διά ὁ κύριος , ὑπό ὁ ἀκούω εἰς ἐγώ βεβαιόω εἰμί δέ ὁ γενητός εἷς εἰμί ὁ υἱός , οὖον ‘κρείττωνʼ αὐτός εἰμί , οὔτε ἐν ὁ παρακούω ὁ μείζων ὁ τιμωρία διά αὐτός ἀπόκειμαι . οὐδέ γάρ ἐν ὁ διακονία ὁ ἄγγελος ἐν-εἰμί κατά ἕκαστος αὐτός ὁ μείζων καί μικρός ἐν ὁ παραβαίνω · ἀλλά εἷς εἰμί ὁ νόμος , καί εἷς ὁ κατά ὁ παραβαίνω Ἐκδικία . ἐπεί δέ οὐ εἰμί ὁ γενητός ὁ Λόγος , ἀλλά υἱός ὁ πατήρ , διά οὗτος ὅσος ἀγαθός αὐτός , καί ὁ διά αὐτός ἀγαθός καί παραλλάσσω εἰμί , τοσοῦτος καί ὁ τιμωρία χείρων γίγνομαι . θεάομαι γοῦν ὁ διά ὁ υἱός χάρις , καί ἐπιγιγνώσκω καί ἐκ ὁ ἔργον μαρτυρέω αὐτός , ὅτι ὁ μέν γενητός ἄλλος εἰμί , μόνος δέ αὐτός υἱός ἀληθινός ἐν ὁ πατήρ , καί ὁ πατήρ ἐν αὐτός ὁ νόμος δέ ‘δι᾿ ἄγγελος λαλέω καί ‘οὐδένα τελειόω δήω ὁ ὁ Λόγος ἐπιδημία , ὡς εἴρω ὁ Παῦλος · ὁ δέ ὁ Λόγος ἐπιδημία τελειόω ὁ ἔργω ὁ πατήρ . καί τότε μέν ἀπό Ἀδάμ μέχρι Μωσῆς ὁ θάνατος βασιλεύω ὁ δέ ὁ Λόγος παρουσία καταργέω ὁ θάνατος καί οὐκέτι μέν ἐν ὁ Ἀδάμ πᾶς ἀποθνῄσκω · ἐν δέ ὁ Χριστός πᾶς ζῳοποιέω καί τότε μέν ἀπό Δάν μέχρι Βηρσαβεέ ὁ νόμος καταγγέλλω , καί ἐν μόνος τῆ Ἰουδαῖος γνωστός εἰμί ὁ Θεός νῦν δέ εἰμί πᾶς ὁ γῆ ἐξέρχομαι ὁ φθόγγος αὐτός καί πάσσω ὁ γῆ πληρόω ὁ περί Θεός γνώσεως,’ ὁ τε μαθητής μαθητεύω πᾶς ὁ ἔθνη,ʼ καί πληρόω νῦν ὁ γράφω Ἔσω πᾶς διδακτός Θεός καί τότε μέν τύπος εἰμί ὁ δείκνυμι , ἄρτι δέ ὁ ἀλήθεια φανερόω · καί οὗτος πάλιν αὐτός ὁ ἀπόστολος μετά οὗτος φανερός ἐξηγέομαι λέγω , κατά τοσοῦτος ἀγαθός διαθήκη γίγνομαι ἔγγυος Ἰησοῦς καί πάλιν , ‘νῦν δέ διάφορος τυγχάνω λειτουργία , ὅσος καί κρείσσων εἰμί διαθήκη μεσίτης , ὅστις ἐπί ἀγαθός ἐπαγγελία νομοθετέω καί , ‘οὐδὲν γάρ τελειόω ὁ νόμος , ἐπεισαγωγή δέ ἀγαθός ἐλπίς καί αὖθις φημί · Ἀνάγκη οὖν ὁ μέν ὑπόδειγμα ὁ ἐν ὁ οὐρανός οὗτος καθαρίζω · αὐτός δέ ὁ ἐπουράνιος ἀγαθός θυσία παρά ταύτας.’ ὁ ἄρα κραίνω καί νῦν καί διά ὅλος ὁ κύριος ἀνατίθημι , ὁ ἀγαθός καί ἄλλος παρά ὁ γενητός τυγχάνω . Κρείττων γάρ ὁ διά αὐτός θυσία , ἀγαθός ὁ ἐν αὐτός Ἐλπὶς , καί ὁ διά αὐτός ἐπαγγελία , οὐ ὡς πρός μικρός μέγας συγκρίνω , ἀλλά ὡς ἄλλος πρός ἄλλος ὁ φύσις τυγχάνω · ἐπεί καί ὁ οὗτος οἰκονομέω ἀγαθός ὁ γενητός εἰμί .