athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 9
9 . Ἰδοὺ γὰρ ἡμεῖς μὲν ἐκ τῶν θείων γραφῶν παῤῥησιαζόμεθα περὶ τῆς εὐσεβοῦς πίστεως , καὶ ὡς λύχνον ἐπὶ τῆς λυχνίας τιθέαμεν λέγοντες · Υἱὸς ἀληθινὸς φύσει καὶ γνήσιός ἐστι τοῦ Πατρὸς , ἴδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ , Σοφία μονογενὴς , καὶ Λόγος ἀληθινὸς καὶ μόνος τοῦ Θεοῦ οὗτός ἐστιν · οὐκ ἔστι κτίσμα οὔτε ποίημα , ἀλλʼ ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γέννημα . Διὸ Θεός ἐστιν ἀληθινὸς , ἀληθινοῦ Πατρὸς ‘ ὁμοούσιος᾿ ὑπάρχων . Τὰ δʼ ἄλλα , οἷς εἷπεν , ‘Ἐγὼ εἴπα , θεοί ἐστε,᾿ μόνον μετοχῇ τοῦ Λόγου διὰ τοῦ Πνεύματος ταύτην ἔχουσι τὴν χάριν παρὰ τοῦ Πατρός . ‘Χαρακτὴρ γάρ ἐστι τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως , καὶ ‘ φῶς ἐκ φωτὸς,ʼ καὶ δύναμις καὶ εἰκὼν ἀληθινὴ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας , Τοῦτο γὰρ πάλιν εἶπεν ὁ Κύριος · ‘Ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν Πατέρα.᾿ Ἀεὶ δὲ ἦν καὶ ἔστι , καὶ οὐδέποτε οὐκ ἦν . Ἀϊδίου γὰρ ὄντος τοῦ Πατρὸς , ἀΐδιος ἂν εἴη καὶ ὁ τούτου Λόγος καὶ ἡ Σοφία . Αὐτοὶ δὲ τί ἄρα ἡμῖν ἐκ τῆς πανεγκλήτου ‘Θαλίαςʼ προφέρουσιν ; ἢ πρῶτον ἀναγνώτωσαν αὐτὴν , μιμούμενοι τὸ ἦθος τοῦ γράψαντος , ἵνα κἂν παῤ ἑτέρων χλευαζόμενοι μάθωσιν ἐν ποίῳ κεῖνται πτώματι , καὶ οὕτω λοιπὸν λεγέτωσαν . Τί δʼ ἂν εἴποιεν ἐξ αὐτῆς , ἢ ὅτι ‘ οὐκ ἀεὶ ὁ Θεὸς Πατὴρ ἦν , ἀλλʼ ὕστερον γέγονεν · οὐκ ἀεὶ ἦν ὁ Υἱὸς , οὐ γὰρ ἦν πρὶν γεννηθῇ · οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Πατρός · ἀλλʼ ἐξ οὐκ ὄντων ὑπέστη καὶ αὐτός · οὐκ ἔστιν ἴδιος τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός · κτίσμα γάρ ἐστι καὶ ποίημα · καὶ οὐκ ἔστιν ἀληθινὸς Θεὸς ὁ Χριστὸς , ἀλλὰ μετοχῇ καὶ αὐτὸς ἐθεοποιήθη · οὐκ οἶδε τὸν Πατέρα ἀκριβῶς ὁ Υἱὸς , οὔτε ὁρᾷ ὁ Λόγος τὸν Πατέρα τελείως , καὶ οὔτε συνιεῖ , οὔτε γινώσκει ἀκριβῶς ὁ Λόγος τὸν Πατέρα · οὐκ ἔστιν ὁ ἀληθινὸς καὶ μόνος αὐτὸς τοῦ Πατρὸς Λόγος , ἀλλʼ ὀνόματι μόνον λέγεται λόγος καὶ σοφία , καὶ χάριτι λέγεται υἱὸς καὶ δύναμις · οὐκ ἔστιν ἄτρεπτος , ὡς ὁ Πατὴρ , ἀλλὰ τρεπτός ἐστι φύσει , ὡς τὰ κτίσματα , καὶ λείπει αὐτῷ εἰς κατάληψιν τοῦ γνῶναι τελείως τὸν Πατέρα ; ʼ Θαυμαστή γε ἡ αἵρεσις , μηδὲ τὸ πιθανὸν ἔχουσα , ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ μὴ εἶναι κατὰ τοῦ ὄντος φανταζομένη , καὶ ἀντὶ εὐφημίας δυσφημίας διόλου προβαλλομένη . Εἴ τις ἄρα , τὰ παρʼ ἀμφοτέρων ἐξετάσας , ἐρωτηθείη τὴν ὁποτέρου πίστιν ἂν ἕλοιτο , ἢ τὰ τίνος ἂν εἴποι ῥήματα πρέποντα εἶναι Θεῷ · μᾶλλον δὲ καὶ εἰπάτωσαν αὐτοὶ οἱ τῆς ἀσεβείας κόλακες , τί πρέπει περὶ Θεοῦ ( ‘Θεὸς γὰρ ἦν ὁ Λόγος·᾿ ) ἐρωτώμενον ἀποκρίνασθαι · ἀπὸ γὰρ τούτου καὶ τὸ ὅλον ἑκατέρων τῶν προβληθέντων γνωσθήσεται τί πρέπει λέγειν , τὸ ἦν , ἢ τὸ οὐκ ἦν · τὸ ἀεὶ , ἢ τὸ πρὶν γενέσθαι · τὸ ἀΐδιον , ἢ τὸ ἀφʼ οὗ καὶ ἐξότε · ἀληθινὸν , ἢ θέσει καὶ μετοχῇ καὶ κατʼ ἐπίνοιαν · τῶν γενητῶν ἕνα λέγειν αὐτὸν , ἢ τῷ Πατρὶ συνάπτειν αὐτόν · ἀνόμοιον αὐτὸν εἶναι κατʼ οὐσίαν τοῦ Πατρὸς , ἢ ὅμοιον καὶ ἴδιον τοῦ Πατρὸς εἶναι · κτίσμα εἶναι , ἢ διʼ αὐτοῦ τὰ κτίσματα γεγενῆσθαι · αὐτὸν εἶναι τὸν τοῦ Πατρὸς Λόγον , ἢ ἕτερον παρὰ τοῦτον , καὶ διʼ ἐκείνου τοῦτον γεγενῆσθαι καὶ διʼ ἄλλης σοφίας · καὶ τοῦτον ὀνόματι μόνον σοφίαν καὶ λόγον κεκλῆσθαι , κἀκείνης τῆς σοφίας τοῦτον μέτοχον καὶ δεύτερον γεγενῆσθαι .
Lemmas: 9 . ἰδέ γάρ ἐγώ μέν ἐκ ὁ θεῖον γραφεύς παρρησιάζομαι περί ὁ εὐσεβής πίστις , καί ὡς λύχνος ἐπί ὁ λυχνίας τίθημι λέγω · υἱός ἀληθινός φύσις καί γνήσιος εἰμί ὁ πατήρ , ἴδιος ὁ οὐσία αὐτός , Σοφία μονογενής , καί Λόγος ἀληθινός καί μόνος ὁ Θεός οὗτος εἰμί · οὐ εἰμί κτίσμα οὔτε ποίημα , ἀλλά ἴδιος ὁ ὁ πατήρ οὐσία γέννημα . Διὸ Θεός εἰμί ἀληθινός , ἀληθινός πατήρ ‘ ὁμοούσιος ὑπάρχω . ὁ δέ ἄλλος , ὅς ἕπω , Ἐγώ εἶπον , θεός εἰμί μόνος μετοχή ὁ Λόγος διά ὁ πνεῦμα οὗτος ἔχω ὁ χάρις παρά ὁ πατήρ . Χαρακτήρ γάρ εἰμί ὁ ὁ πατήρ ὑπόστασις , καί ‘ φάος ἐκ φωτὸς,ʼ καί δύναμις καί εἰκών ἀληθινός ὁ ὁ πατήρ οὐσία , οὗτος γάρ πάλιν εἶπον ὁ Κύριος · Ὁ ἐγώ ὁράω ὁράω ὁ Πατέρας ἀείς δέ εἰμί καί εἰμί , καί οὐδέποτε οὐ εἰμί . ἀΐδιος γάρ εἰμί ὁ πατήρ , ἀΐδιος εἄν εἰμί καί ὁ οὗτος Λόγος καί ὁ Σοφία . αὐτός δέ τίς ἄρα ἐγώ ἐκ ὁ πανέγκλητος Θαλία προφέρω ; ἢ πρῶτος ἀναγνώω αὐτός , μιμέομαι ὁ ἦθος ὁ γράφω , ἵνα κἀν παρά ἕτερος χλευάζω μανθάνω ἐν ποῖος κεῖμαι πτῶμα , καί οὗτος λοιπός λέγω . τις δέ εἄν εἶπον ἐκ αὐτός , ἢ ὅτι ‘ οὐ ἀεί ὁ θεός πατήρ εἰμί , ἀλλά ὕστερος γίγνομαι · οὐ ἀεί εἰμί ὁ υἱός , οὖον γάρ εἰμί πρίν γεννάω · οὐ εἰμί ἐκ ὁ πατήρ · ἀλλά ἐκ οὐ εἰμί ὑφίστημι καί αὐτός · οὐ εἰμί ἴδιος ὁ οὐσία ὁ πατήρ · κτίσμα γάρ εἰμί καί ποίημα · καί οὐ εἰμί ἀληθινός θεός ὁ Χριστός , ἀλλά μετοχή καί αὐτός θεοποιέω · οὐ οἶδα ὁ πατήρ ἀκριβῶς ὁ υἱός , οὔτε ὁράω ὁ Λόγος ὁ πατήρ τέλειος , καί οὔτε συνίζω , οὔτε γιγνώσκω ἀκριβῶς ὁ Λόγος ὁ πατήρ · οὐ εἰμί ὁ ἀληθινός καί μόνος αὐτός ὁ πατήρ Λόγος , ἀλλά ὄνομα μόνος λέγω λόγος καί σοφία , καί χάρις λέγω υἱός καί δύναμις · οὐ εἰμί ἄτρεπτος , ὡς ὁ πατήρ , ἀλλά τρεπτός εἰμί φύσις , ὡς ὁ κτίσμα , καί λείπω αὐτός εἰς κατάληψις ὁ γιγνώσκω τέλειος ὁ πατήρ ; ʼ Θαυμαστή γε ὁ αἵρεσις , μηδέ ὁ πιθανός ἔχω , ἀλλά καί εἰς ὁ μή εἰμί κατά ὁ εἰμί φαντάζω , καί ἀντί Εὐφημία δυσφημία διόλου προβάλλω . εἰμί τις ἄρα , ὁ παρά ἀμφότερος ἐξετάζω , ἐρωτάω ὁ ὁπότερος πίστις εἄν αἱρέω , ἢ ὁ τίς εἄν εἶπον ῥῆμα πρέπω εἰμί Θεός · μᾶλλον δέ καί λέγω αὐτός ὁ ὁ ἀσέβεια κόλαξ , τίς πρέπω περί Θεός ( Θεός γάρ εἰμί ὁ Λόγος ) ἐρωτάω ἀποκρίνω · ἀπό γάρ οὗτος καί ὁ ὅλος ἑκάτερος ὁ προβάλλω γιγνώσκω τίς πρέπω λέγω , ὁ εἰμί , ἢ ὁ οὐ εἰμί · ὁ ἀεί , ἢ ὁ πρίν γίγνομαι · ὁ ἀΐδιος , ἢ ὁ ἀπό ὅς καί ἐξότε · ἀληθινός , ἢ θέσις καί μετοχή καί κατά ἐπίνοια · ὁ γενητός εἷς λέγω αὐτός , ἢ ὁ πατήρ συνάπτω αὐτός · ἀνόμοιος αὐτός εἰμί κατά οὐσία ὁ πατήρ , ἢ ὅμοιος καί ἴδιος ὁ πατήρ εἰμί · κτίσμα εἰμί , ἢ διά αὐτός ὁ κτίσμα γίγνομαι · αὐτός εἰμί ὁ ὁ πατήρ Λόγος , ἢ ἕτερος παρά οὗτος , καί διά ἐκεῖνος οὗτος γίγνομαι καί διά ἄλλος σοφία · καί οὗτος ὄνομα μόνος σοφία καί λόγος καλέω , κά̓κες ὁ σοφία οὗτος μέτοχος καί δύο γίγνομαι .