athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 37
37 . Ἐπειδὴ δὲ προφσσίζονται τὰ θεῖα λόγια , καὶ βιάζονται παρεξηγεῖσθαι ταῦτα κατὰ τὸν ἴδιον νοῦν , ἀναγκαῖον τοσοῦτον ἀποκρίνασθαι τούτοις , ὅσον ἐκδικῆσαι τὰ ῥητὰ , καὶ δεῖξαι ταῦτα μὲν ὀρθὴν ἔχοντα τὴν διάνοιαν , ἐκείνους δὲ κακῶς φρονοῦντας . Φασὶ τοίνυν , ὅτι γέγραπται παρὰ μὲν τῷ ἀποστόλῳ , Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε , καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα , ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἱησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων , καὶ ἐπιγείων , καὶ καταχθονίων · παρὰ δὲ τῷ Δαβὶδ , ‘ Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς , ὁ Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου.ʼ Εἶτα ἐπιφέρουσιν ὡς σοφόν τι λέγοντες · ‘ Εἰ διὰ τοῦτο ὑψώθη , καὶ χάριν ἔλαβε , καὶ διὰ τοῦτο κέχρισται , μισθὸν τῆς προαιρέσεως ἔλαβε · προαιρέσει δὲ πράξας , τρεπτῆς ἐστι πάντως φύσεως.᾿ Ταῦτα οὐ μόνον εἰπεῖν , ἀλλὰ καὶ γράψαι τετολμήκασιν Εὐσέβιός τε καὶ Ἅρειος , καὶ οἱ ἀπʼ αὐτῶν δὲ λαλεῖν οὐκ ὀκνοῦσι κατὰ μέσην τὴν ἀγορὰν , οὐχ ὁρῶντες ὅσην μανίαν ὁ λόγος αὐτῶν ἔχει . Εἰ γὰρ μισθὸν προαιρέσεως ἔλαβεν ἃ ἔσχεν , οὐκ ἂν ἐσχηκὼς αὐτὰ εἰ μὴ τοῦ δεομένου τὸ ἔργον ἐνεδείξατο , ἐξ ἀρετῆς ἄρα καὶ βελτιώσεως ταῦτα ἐσχηκὼς , εἰκότως ἐλέχθη διὰ ταῦτα καὶ Υἱὸς καὶ Θεὸς , καὶ οὐκ ἔστιν ἀληθινὸς Υἱός . Τὸ μὲν γὰρ ἔκ τινος κατὰ φύσιν ἀληθινόν ἐστι γέννημα , οἷος ἦν Ἱσαὰκ τῷ Ἀβραὰμ , καὶ Ἱωσὴφ τῷ Ἰακὼβ , καὶ τὸ ἀπαύγασμα τῷ ἡλίῳ · οἱ δὲ ἐξ ἀρετῆς καὶ χάριτος λεγόμενοι , μόνον εἰσὶν ἔχοντες ἀντὶ τῆς φύσεως τὴν ἐκ τοῦ λαβεῖν χάριν , καὶ ἄλλοι παρὰ τὸ δοθὲν αὐτοῖς ὄντες , οἶοί εἰσιν οἱ ἄνθρωποι οἱ κατὰ μετοχὴν νεῦμα λαβόντες , περὶ ὧν καὶ ἔλεγεν · Ὑἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα , αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν.᾿ Ἀμέλει ἐπεὶ μὴ κατὰ φύσιν ἦσαν υἱοὶ , διὰ τοῦτο καὶ τραπέντων αὐτῶν ἀφῃρέθη τὸ Πνεῦμα , καὶ ἀπεκηρύχθησαν · καὶ πάλιν δὲ μετανοοῦντας αὐτοὺς δέξεται , καὶ διδοὺς τὸ φῶς , πάλιν υἱοὺς καλέσει ὁ καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν Θεὸς οὕτω τὴν χάριν αὐτοῖς δεδωκώς .
Lemmas: 37 . ἐπεί δέ προφσσιζοντ ὁ θεῖον λόγιος , καί βιάζομαι παρεξηγέομαι οὗτος κατά ὁ ἴδιος νόος , ἀναγκαῖος τοσοῦτος ἀποκρίνω οὗτος , ὅσος ἐκδικέω ὁ ῥητός , καί δείκνυμι οὗτος μέν ὀρθός ἔχω ὁ διάνοια , ἐκεῖνος δέ κακῶς φρονέω . φημί τοίνυν , ὅτι γράφω παρά μέν ὁ ἀπόστολος , Διὸ καί ὁ θεός αὐτός ὑπερυψόω , καί χαρίζομαι αὐτός ὄνομα ὁ ὑπέρ πᾶς ὄνομα , ἵνα ἐν ὁ ὄνομα Ἱησοῦ πᾶς γόνυ κάμπτω ἐπουράνιος , καί ἐπίγειος , καί καταχθόνιος · παρά δέ ὁ Δαυίδ , ‘ Ζεύς οὗτος χρίω σύ ὁ θεός , ὁ Θεός σύ ἔλαιον ἀγαλλίασις παρά ὁ μέτοχος σου εἶτα ἐπιφέρω ὡς σοφός τίς λέγω · ‘ εἰμί διά οὗτος ὑψόω , καί χάρις λαμβάνω , καί διά οὗτος χρίω , μισθός ὁ προαίρεσις λαμβάνω · προαίρεσις δέ πράσσω , τρεπτός εἰμί πάντως φύσις οὗτος οὖον μόνος εἶπον , ἀλλά καί γράφω τολμάω Εὐσέβιος τε καί Ἄρειος , καί ὁ ἀπό αὐτός δέ λαλέω οὐ ὀκνέω κατά μέσος ὁ ἀγορά , οὐ ὁράω ὅσος μανία ὁ λόγος αὐτός ἔχω . εἰμί γάρ μισθός προαίρεσις λαμβάνω ὁ ἔχω , οὐ εἄν ἔχω αὐτός εἰμί μή ὁ δήω ὁ ἔργον ἐνδείκνυμι , ἐκ ἀρετή ἄρα καί βελτίωσις οὗτος ἔχω , εἰκότως λέγω διά οὗτος καί υἱός καί θεός , καί οὐ εἰμί ἀληθινός υἱός . ὁ μέν γάρ ἐκ τις κατά φύσις ἀληθινός εἰμί γέννημα , οἷος εἰμί Ἰσαάκ ὁ Ἀβραάμ , καί Ἰωσήφ ὁ Ἰακώβ , καί ὁ ἀπαύγασμα ὁ ἥλιος · ὁ δέ ἐκ ἀρετή καί χάρις λέγω , μόνος εἰμί ἔχω ἀντί ὁ φύσις ὁ ἐκ ὁ λαμβάνω χάρις , καί ἄλλος παρά ὁ δίδωμι αὐτός εἰμί , οἷος εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ κατά μετοχή νεῦμα λαμβάνω , περί ὅς καί λέγω · υἱός γεννάω καί ὑψόω , αὐτός δέ ἐγώ ἀθετέω ἀμέλει ἐπεί μή κατά φύσις εἰμί υἱός , διά οὗτος καί τρέπω αὐτός ἀφαιρέω ὁ πνεῦμα , καί ἀποκηρύσσω · καί πάλιν δέ μετανοέω αὐτός δέχομαι , καί δίδωμι ὁ φάος , πάλιν υἱός καλέω ὁ καί κατά ὁ ἀρχή θεός οὗτος ὁ χάρις αὐτός δίδωμι .