athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 44
44 . Τοιαύτην μὲν οὖν ἡγοῦμαι τὴν διάνοιαν τοῦ ῥητοῦ καὶ μάλα ἐκκλησιαστικὴν οὖσαν , Καὶ δεύτερον δὲ ὅμως τις ἐπιχειρήσειεν εἰς τὸ ῥητὸν , ἐκ παραλλήλου λέγων τὰ αὐτά · ὅτι οὐ τὸν Λόγον αὐτὸν , ᾗ Λόγος ἐστὶν , ὑψοῦσθαι σημαίνει · ( ἔστι γὰρ , ὡς προείρηται μικρῷ πρόσθεν , ὕψιστος καὶ ὅμοιος ὢν τῷ Πατρί · ) ἀλλὰ διὰ τὴν ἐνανθρώπησιν αὐτοῦ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεώς ἐστι δηλωτικὸν τὸ ῥητόν . Λέγων γοῦν , ‘ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν μέχρι θανάτου,ʼ εὐθὺς ἐπήγαγε τὸ ‘διὰ τοῦτο ὑπερύψωσεʼ δεῖξαι θέλων , ὅτι εἰ καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγεται τεθνηκέναι , ἀλλʼ ὡς ζωὴ ὢν ὑψώθη τῇ ἀναστάσει · ‘ὁ γὰρ καταβὰς , αὐτός ἐστι καὶ ὁ ἀναστάς.’ Κατέβη γὰρ σωματικῶς · ἀνέστη δὲ , ὅτι Θεὸς ἦν αὐτὸς ἐν σώματι . Καὶ τοῦτο πάλιν ἐστὶν οὗ χάριν ἐπήγαγε τῇ διανοίᾳ ταύτῃ τὸν ‘διὸ’ σύνδεσμον , οὐ ‘μισθὸν ἀρετῆςʼ οὐδὲ προκοπῆς , ἀλλʼ αἰτίας δηλωτικὸν , διʼ ἣν ἡ ἀνάστασις γέγονε · καὶ δι᾿ ἣν αἰτίαν οἱ μὲν ἄλλοι ἄνθρωποι ἀπὸ Ἀδὰμ καὶ μέχρι νῦν ἀπέθανον καὶ ἔμειναν νεκροὶ , οὗτος δὲ μόνος ὁλόκληρος ἐκ νεκρῶν ἀνέστη . Ἡ δὲ αἰτία αὕτη ἐστιν , ἢν αὐτὸς προείρηκεν , ὅτι , Θεὸς ὢν , ἄνθρωπος γέγονεν . Οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι πάντες ἄνθρωποι , μόνον ἐξ Ἀδὰμ ὄντες , ἀπέθανον , καὶ τὸν θάνατον εἶχον ‘βασιλεύονταʼ κατʼ αὐτῶν · οὗτος δὲ ‘ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ἐξ οὐρανοῦ ἐστιν·’ ὁ γὰρ ‘Λόγος σὰρξ ἐγένετο·’ Καὶ λέγεται ὁ τοιοῦτος ‘ἄνθρωπος ἐξ οὐρανοῦʼ καὶ ‘ἐπουράνιος,’ διὰ τὸ ‘ἐξ οὐρανοῦ καταβεβηκέναιʼ τὸν Λόγον · διὸ ‘οὐδὲ κεκράτηται ὑπὸ τοῦ θανάτου.᾿ Εἰ γὰρ καὶ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν , συγχωρήσας μέχρι θανάτου φθάσαι τὸ ἴδιον ἑαυτοῦ σῶμα , διὰ τὸ εἶναι αὐτὸ δεκτικὸν θανάτου · ἀλλʼ ἐκ γῆς ὑπερυψώθη , διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐν σώματι Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , Ἴσον γοῦν ἐστι τὸ ἐνταῦθα λεγόμενον , ‘διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε,’ τῷ λεγομένῳ ἐν ταῖς Πράξεσι παρὰ τοῦ Πέτρου · ‘ὃν ὁ Θεὸς ἀνέστησε , λύσας τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου , καθότι οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπʼ αὐτοῦ.’ Ὡς γὰρ παρὰ τῷ Παύλῳ γέγραπται · ἐπειδὴ , ‘ἐν μορφῇ Θεοῦʼ ὢν , γέγονεν ἄνθρωπος , καὶ ‘ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν μέχρι θανάτου , διὸ καὶ ὁ Θεὸς ὑπερύψωσεν αὐτόν·’ οὕτως καὶ παρὰ τοῦ Πέτρου λέγεται , ὅτι ἐπειδὴ , Θεὸς ὢν , γέγονεν ἄνθρωπος , τὰ δὲ σημεῖα καὶ τὰ τέρατα ἀπέδειξεν αὐτὸν καὶ τοῖς ὁρῶσι Θεὸν , διὰ τοῦτο ‘δυνατὸν οὐκ ἦν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ θανάτου . Ἀνθρώπῳ δὲ δυνατὸν οὐκ ἦν τοῦτο κατορθῶσαι , ἴδιον γὰρ τῶν ἀνθρώπων ὁ θάνατος · διὰ τοῦτο Θεὸς ὢν ὁ Λόγος γέγονε σὰρξ , ἵνα , θανατωθεὶς σαρκὶ,’ ζωοποιήσῃ πάντας τῇ ἑαυτοῦ δυνάμει .
Lemmas: 44 . τοιοῦτος μέν οὖν ἡγέομαι ὁ διάνοια ὁ ῥητός καί μάλα ἐκκλησιαστικός εἰμί , καί δύο δέ ὅμως τις ἐπιχειρέω εἰς ὁ ῥητός , ἐκ παράλληλος λέγω ὁ αὐτός · ὅτι οὖον ὁ Λόγος αὐτός , ὅς Λόγος εἰμί , ὑψόω σημαίνω · ( εἰμί γάρ , ὡς προερέω μικρός πρόσθεν , ὕψιστος καί ὅμοιος εἰμί ὁ πατήρ · ) ἀλλά διά ὁ ἐνανθρώπησις αὐτός ὁ ἐκ νεκρός ἀνάστασις εἰμί δηλωτικός ὁ ῥητός . λέγω γοῦν , ταπεινόω ἑαυτοῦ μέχρι θανάτου,ʼ εὐθύς ἐπάγω ὁ διά οὗτος υπερυψώνω δείκνυμι ἐθέλω , ὅτι εἰμί καί ὡς ἄνθρωπος λέγω θνῄσκω , ἀλλά ὡς ζωή εἰμί ὑψόω ὁ ἀνάστασις · ὅς γάρ καταβαίνω , αὐτός εἰμί καί ὁ ἀνίστημι καταβαίνω γάρ σωματικός · ἀνίστημι δέ , ὅτι θεός εἰμί αὐτός ἐν σῶμα . καί οὗτος πάλιν εἰμί ὅς χάρις ἐπάγω ὁ διάνοια οὗτος ὁ δίδωμι σύνδεσμος , οὖον μισθός ἀρετῆς οὐδέ προκοπή , ἀλλά αἴτιος δηλωτικός , διά ὅς ὁ ἀνάστασις γίγνομαι · καί διά ὅς αἴτιος ὁ μέν ἄλλος ἄνθρωπος ἀπό Ἀδάμ καί μέχρι νῦν ἀποθνῄσκω καί μένω νεκρός , οὗτος δέ μόνος ὁλόκληρος ἐκ νεκρός ἀνίστημι . ὁ δέ αἰτία οὗτος εἰμί , εἄν αὐτός προαγορεύω , ὅτι , θεός εἰμί , ἄνθρωπος γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ἄλλος πᾶς ἄνθρωπος , μόνος ἐκ Ἀδάμ εἰμί , ἀποθνῄσκω , καί ὁ θάνατος ἔχω βασιλεύω κατά αὐτός · οὗτος δέ ὅς δύο ἄνθρωπος ἐκ οὐρανός ἐστιν·’ ὁ γάρ Λόγος σάρξ εἰμί καί λέγω ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος ἐκ οὐρανός καί ἐπουράνιος διά ὁ ‘ἐξ οὐρανός καταβαίνω ὁ Λόγος · διό οὐδός κρατέω ὑπό ὁ θανάτης εἰμί γάρ καί ταπεινόω ἑαυτοῦ , συγχωρέω μέχρι θάνατος φθάνω ὁ ἴδιος ἑαυτοῦ σῶμα , διά ὁ εἰμί αὐτός δεκτικός θάνατος · ἀλλά ἐκ γῆ ὑπερυψόω , διά ὁ εἰμί αὐτός ἐν σῶμα υἱός ὁ Θεός , Ἴσος γοῦν εἰμί ὁ ἐνταῦθα λέγω , ‘διὸ καί ὁ θεός αὐτός ὑπερυψόω ὁ λέγω ἐν ὁ Πρᾶξις παρά ὁ Πέτρος · ὅς ὁ θεός ἀνίστημι , λύω ὁ ὠδίς ὁ θάνατος , καθότι οὐ εἰμί δυνατός κρατέω αὐτός ὑπό αὐτός ὡς γάρ παρά ὁ Παῦλος γράφω · ἐπεί , ἐν μορφή Θεός εἰμί , γίγνομαι ἄνθρωπος , καί ταπεινόω ἑαυτοῦ μέχρι θάνατος , διό καί ὁ θεός ὑπερυψόω αὐτός οὕτως καί παρά ὁ Πέτρος λέγω , ὅτι ἐπεί , θεός εἰμί , γίγνομαι ἄνθρωπος , ὁ δέ σημεῖον καί ὁ τέρας ἀποδείκνυμι αὐτός καί ὁ ὁράω θεός , διά οὗτος δυνατός οὐ εἰμί κρατέω αὐτός ὑπό ὁ θάνατος . Ἄνθρωπος δέ δυνατός οὐ εἰμί οὗτος κατορθόω , ἴδιος γάρ ὁ ἄνθρωπος ὁ θάνατος · διά οὗτος θεός εἰμί ὁ Λόγος γίγνομαι σάρξ , ἵνα , θανατόω σαρκίς ζωοποιέω πᾶς ὁ ἑαυτοῦ δύναμις .