athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 5
5 . Ἡ μὲν οὖν ἀρχὴ τῆς Ἀρειανῆς ‘Θαλείαςʼ καὶ κουφολογίας , ἦθος ἔχουσα καὶ μέλος θηλυκὸν , αὕτη · ‘Κατὰ πίστιν ἐκλεκτῶν Θεοῦ , συνετῶν Θεοῦ , παίδων ἁγίων , ὀρθοτόμων , ἅγιον Θεοῦ πνεῦμα λαβόντων , τάδε ἔμαθον ἔγωγε ὑπὸ τῶν σοφίας μετεχόντων , ἀστείων , θεοδιδάκτων , κατὰ πάντα σοφῶν τε . Τούτων κατʼ ἴχνος ἦλθον ἐγὼ βαίνων ὁμοδόξως ὁ περικλυτὸς , ὁ πολλὰ παθὼν διὰ τὴν Θεοῦ δόξαν , ὑπό τε Θεοῦ μαθὼν σοφίαν καὶ γνῶσιν ἐγὼ ἔγνων Τὰ δὲ ἐν αὐτῇ κροτούμενα παῤ αὐτοῦ σκώμματα φευκτὰ καὶ μεστὰ δυσσεβείας τοιαῦτά ἐστιν . ‘Οὐκ ἀεὶ ὁ Θεὸς Πατὴρ ἦν · ἀλλʼ ἦν ὅτε ὁ Θεὸς μόνος ἦν , καὶ οὔπω Πατὴρ ἦν · ὕστερον δὲ ἐπιγέγονε Πατήρ . Οὐκ ἀεὶ ἦν ὁ Υἱός · πάντων γὰρ γενομένων ἐξ οὐκ ὄντων , καὶ πάντων ὄντων κτισμάτων καὶ ποιημάτων γενομένων , καὶ αὐτὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐξ οὐκ ὄντων γέγονε , καὶ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν · καὶ οὐκ ἦν πρὶν γένηται , ἀλλʼ ἀρχὴν τοῦ κτίζεσθαι ἔσχε καὶ αὐτός . Ἦν γὰρ , φησὶ , ‘μόνος ὁ Θεὸς , καὶ οὔπω ἦν ὁ Λόγος καὶ ἡ σοφία . Εἶτα θελήσας ἡμᾶς δημιουργῆσαι , τότε δὴ πεποίηκεν ἕνα τινὰ , καὶ ὠνόμασεν αὐτὸν Λόγον καὶ Σοφίαν καὶ Υἱὸν , ἵνα ἡμᾶς διʼ αὐτοῦ δημιουργήσῃ . Δύο γοῦν σοφίας , φησὶν , ‘εἶναι , μίαν μὲν τὴν ἰδίαν καὶ συνυπάρχουσαν τῷ Θεῷ , τὸν δὲ Υἱὸν ἐν ταύτῃ τῇ σοφίᾳ γεγενῆσθαι , καὶ ταύτης μετέχοντα ὠνομάσθαι μόνον σοφίαν καὶ λόγον . Ἡ σοφία γὰρ,᾿ φησὶ , ‘ τῇ σοφίᾳ ὑπῆρξε σοφοῦ Θεοῦ θελήσει·᾿ Οὕτω καὶ ‘ Λόγον ἕτερον εἶναι,ʼ λέγει , ‘ παρὰ τὸν Υἱὸν ἐν τῷ Θεῷ , καὶ τούτου μετέχοντα τὸν Υἱὸν ὠνομάσθαι πάλιν κατὰ χάριν Λόγον καὶ Υἱὸν αὐτόν,᾿ Ἔστι δὲ καὶ τοῦτο τῆς αἱρέσεως αὐτῶν ἴδιον φρόνημα , δηλούμενον ἐν ἑτέροις αὐτῶν συγγράμμασιν , ὅτι ‘ πολλαὶ δυνάμεις εἰσί · καὶ ἡ μὲν μία τοῦ Θεοῦ ἐστιν ἰδία φύσει καὶ ἀΐδιος · ὁ δὲ Χριστὸς πάλιν οὐκ ἔστιν ἀληθινὴ δύναμις τοῦ Θεοῦ , ἀλλὰ μία τῶν λεγομένων δυνάμεών ἐστι καὶ αὐτὸς , ὧν μία καὶ “ ἡ ἀκρὶς καὶ ἡ κάμπη ” οὐ “ δύναμις ” μόνον , ἀλλὰ καὶ “ μεγάλη ” προσαγορεύεται · αἱ δʼ ἄλλαι πολλαὶ καὶ ὅμοιαί εἰσι τῷ Υίῷ , περὶ ὧν καὶ Δαβὶδ ψάλλει λέγων , “ Κύριος τῶν δυνάμεων . ” Καὶ τῇ μὲν φύσει , ὥσπερ πάντες , οὕτω καὶ αὐτὸς ὁ Λόγος ἐστὶ τρεπτὸς , τῷ δὲ ἰδίῳ αὐτεξουσίῳ , ἕως βούλεται , μένει καλός · ὅτε μέντοι θέλει , δύναται τρέπεσθαι καὶ αὐτὸς ὥσπερ καὶ ἡμεῖς , τρεπτῆς ὢν φύσεως . Διὰ τοῦτο γὰρ , φησὶ , καὶ προγινώσκων ὁ Θεὸς ἔσεσθαι καλὸν αὐτὸν , προλαβῶν αὐτῷ ταύτην τὴν δόξαν δέδωκεν , ἣν ἄνθρωπος καὶ ἐκ τῆς ἀρετῆς ἔσχε μετὰ ταῦτα · ὥστε ἐξ ἔργων αὐτοῦ , ὧν προέγνω ὁ Θεὸς , τοιοῦτον αὐτὸν νῦν γεγονέναι πεποίηκε.᾿
Lemmas: 5 . ὁ μέν οὖν ἀρχή ὁ αρειανός Θάλεια καί κουφολογία , ἦθος ἔχω καί μέλος θηλυκός , οὗτος · Κατά πίστις ἐκλεκτός Θεός , συνετός Θεός , παῖς ἅγιος , ὀρθοτομέω , ἅγιος Θεός πνεῦμα λαμβάνω , ὅδε μανθάνω ἔγωγε ὑπό ὁ σοφία μετέχω , ἀστεῖος , θεοδίδακτος , κατά πᾶς σοφός τε . οὗτος κατά ἴχνος ἔρχομαι ἐγώ βαίνω ὁμόδοξος ὁ περικλυτός , ὁ πολύς πάσχω διά ὁ Θεός δόξα , ὑπό τε Θεός μανθάνω σοφία καί γνῶσις ἐγώ γιγνώσκω ὁ δέ ἐν αὐτός κροτέω παρά αὐτός σκῶμμα φευκτός καί μεστός δυσσέβεια τοιοῦτος εἰμί . Οὐ ἀεί ὁ θεός πατήρ εἰμί · ἀλλά εἰμί ὅτε ὁ θεός μόνος εἰμί , καί οὔπω πατήρ εἰμί · ὕστερος δέ ἔπειμι Πατήρ . οὐ ἀεί εἰμί ὁ υἱός · πᾶς γάρ γίγνομαι ἐκ οὐ εἰμί , καί πᾶς εἰμί κτίσμα καί ποίημα γίγνομαι , καί αὐτός ὁ ὁ Θεός Λόγος ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι , καί εἰμί ποτός ὅτε οὐ εἰμί · καί οὐ εἰμί πρίν γίγνομαι , ἀλλά ἀρχή ὁ κτίζω ἔχω καί αὐτός . ἦς γάρ , φημί , μόνος ὁ θεός , καί οὔπω εἰμί ὁ Λόγος καί ὁ σοφία . εἶτα ἐθέλω ἐγώ δημιουργέω , τότε δή ποιέω εἷς τις , καί ὀνομάζω αὐτός Λόγος καί Σοφία καί υἱός , ἵνα ἐγώ διά αὐτός δημιουργέω . δύο γοῦν σοφία , φημί , εἶμι , εἷς μέν ὁ ἴδιος καί συνυπάρχω ὁ Θεός , ὁ δέ υἱός ἐν οὗτος ὁ σοφία γίγνομαι , καί οὗτος μετέχω ὀνομάζω μόνος σοφία καί λόγος . ὁ σοφία γρά φημί , ‘ ὁ σοφία ὑπάρχω σοφός Θεός θελέω οὕτως καί ‘ Λόγος ἕτερος εἰμί λέγω , ‘ παρά ὁ υἱός ἐν ὁ Θεός , καί οὗτος μετέχω ὁ υἱός ὀνομάζω πάλιν κατά χάρις Λόγος καί υἱός αὐτός εἰμί δέ καί οὗτος ὁ αἵρεσις αὐτός ἴδιος φρόνημα , δηλέομαι ἐν ἕτερος αὐτός σύγγραμμα , ὅτι ‘ πολύς δύναμις εἰμί · καί ὁ μέν εἷς ὁ Θεός εἰμί ἴδιος φύσις καί ἀΐδιος · ὁ δέ Χριστός πάλιν οὐ εἰμί ἀληθινός δύναμις ὁ Θεός , ἀλλά εἷς ὁ λέγω δύναμις εἰμί καί αὐτός , ὅς εἷς καί “ ὁ ἀκρίς καί ὁ κάμπος ” οὖον “ δύναμις ” μόνος , ἀλλά καί “ μέγας ” προσαγορεύω · ὁ δέ ἄλλος πολύς καί ὅμοιος εἰμί ὁ υἱός , περί ὅς καί Δαυίδ ψάλλω λέγω , “ Κύριος ὁ δύναμις . ” καί ὁ μέν φύσις , ὥσπερ πᾶς , οὗτος καί αὐτός ὁ Λόγος εἰμί τρεπτός , ὁ δέ ἴδιος αὐτεξούσιος , ἠώς βούλομαι , μένω καλός · ὅτε μέντοι ἐθέλω , δύναμαι τρέπω καί αὐτός ὥσπερ καί ἐγώ , τρεπτός εἰμί φύσις . Ζεύς οὗτος γάρ , φημί , καί προγιγνώσκω ὁ θεός εἰμί καλός αὐτός , προλαμβάνω αὐτός οὗτος ὁ δόξα δίδωμι , ὅς ἄνθρωπος καί ἐκ ὁ ἀρετή ἔχω μετά οὗτος · ὥστε ἐκ ἔργον αὐτός , ὅς προγιγνώσκω ὁ θεός , τοιοῦτος αὐτός νῦν γίγνομαι ποιέω