athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 41
41 . Εἰ δὲ καὶ , ὡς ψάλλει Δαυὶδ ἐν τῷ ἑβδομηκοστῷ πρώτῳ ψαλμῷ , ‘Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ , καὶ πρὸ τῆς σελήνης εἰς γενεὰς γενεῶν · πῶς ἐλάμβανεν ὃ εἶχεν ἀεὶ , καὶ πρὶν λαβεῖν νῦν αὐτό ; ἢ πῶς ὑψοῦται , ὁ καὶ πρὶν ὑψωθῆναι ὕψιστος ὥν ; ἢ πῶς ἔλαβε τὸ προσκυνεῖσθαι , ὁ καὶ , πρὶν τοῦτο νῦν λαβεῖν , ἀεὶ προσκυνούμενος ; Οὐκ ἔστιν αἴνιγμα , ἀλλὰ μυστήριον θεῖον · ‘Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος , καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν , καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος·’ φι᾿ ἡμᾶς δὲ ὕστερον οὖτος ‘ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ τὸ λεγόμενον νῦν , ‘ὑπερύψωσεν,ʼ οὐ τὴν οὐσίαν τοῦ Λόγου ὑψουμένην σημαίνει · ἦν γὰρ ἀεὶ καὶ ἔστιν ‘ἴσα Θεῷ·᾿ ἀλλὰ τῆς ἀνθρωπότητός ἐστιν ἡ ὕψωσις . Οὐ πρὶν γοῦν εἴρηται ταῦτα , εἰ μὴ ὅτε γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος · ἵνα γένηται φανερὸν ὅτι τὸ ‘ἐταπείνωσεʼ καὶ τὸ ‘ὑπερύψωσενʼ ἐπὶ τοῦ ἀνθρωπίνου λέγεται · οὗ γάρ ἐστι τὸ ταπεινὸν , τούτου καὶ τὸ ὑψωθῆναι ἂν εἴη · καὶ εἰ διὰ τὴν πρόσληψιν τῆς σαρκὸς τὸ ‘ἐταπείνωσεʼ γέγραπται , δῆλόν ἐστιν ὅτι καὶ τὸ ‘ὑπερύψωσεʼ δι᾿ αὐτήν ἐστι . Τούτου γὰρ ἦν ἐνδεὴς ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ταπεινὸν τῆς σαρκὸς καὶ τοῦ θανάτου . Ἐπεὶ οὖν εἰκὼν ὢν τοῦ Πατρὸς , καὶ ἀθάνατος ὢν ὁ Λόγος , ‘ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ,, καὶ ὑπέμεινε διʼ ἡμᾶς ὡς ἄνθρωπος ἐν τῇ ἑαυτοῦ σαρκὶ τὸν θάνατον , ἵνʼ οὕτως ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν διὰ τοῦ θανάτου προσενέγκῃ τῷ Πατρί · διὰ τοῦτο καὶ ὡς ἄνθρωπος διʼ ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν λέγεται ὑπερυψοῦσθαι , ἵνʼ ὥσπερ τῷ θανάτῳ αὐτοῦ πάντες ἡμεῖς ἀπεθάνομεν ἐν Χριστῷ , οὕτως ἐν αὐτῷ τῷ Χριστῷ πάλιν ἡμεῖς ὑπερυψωθῶμεν , ἔκ τε τῶν νεκρῶν ἐγειρόμενοι , καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνερχόμενοι , ‘ἔνθα πρόδρομος ὑπὲρ , ἡμῶν εἰσῆλθεν Ἰησοῦς , οὐκ εἰς ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν , ἀλλʼ εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν , νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν·᾿ Εἰ δὲ , νῦν ὑπὲρ ἡμῶν εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν εἰσἢλθεν ὁ Χριστὸς , καίτοι καὶ πρὸ τούτου καὶ ἀεὶ Κύριος ὢν , καὶ δημιουργὸς τῶν οὐρανῶν , ὑπὲρ ἡμῶν ἄρα καὶ τὸ ὑψωθῆναι νῦν γέγραπται . Καὶ ὥσπερ αὐτὸς πάντας ἁγιάζων , λέγει πάλιν τῷ Πατρὶ ‘ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἁγιάζειν,’ οὐχ ἵνα ἅγιος ὁ Λόγος γένηται , ἀλλʼ ἵνα αὐτὸς ἐν ἑαυτῷ · ἁγιάσῃ πάντας ἡμᾶς · οὕτως ἄρα καὶ τὸ νῦν λεγόμενον , ‘ὑπερύψωσεν αὐτὸν,ʼ οὐχ ἵνα αὐτὸς ὑψωθῇ · ὕψιστος γάρ ἐστιν · ἀλλʼ ἵνα αὐτὸς μὲν ὑπὲρ ἡμῶν ῾δικαιοσύνη γένηται,᾿ ἡμεῖς δὲ ὑψωθῶμεν ἐν αὐτῷ , καὶ εἰς τὰς πύλας εἰσέλθωμεν τῶν οὐρανῶν , ἃς αὐτὸς πάλιν ὑπὲρ ἡμῶν ἀνέῳξε , λεγόντων τῶν προτρεχόντων , ‘ Ἄρατε πύλας , οἱ ἄρχοντες , ὑμῶν , καὶ ἐπάρθητε , πύλαι αἰώνιοι , καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης.’ Καὶ ὧδε γὰρ οὐκ αὐτῷ ἦσαν αἱ πύλαι κεκλεισμέναι Κυρίῳ καὶ ποιητῇ τῶν πάντων ὄντι , ἀλλὰ διʼ ἡμᾶς καὶ τοῦτο γέγραπται , οἷς ἦν ἡ θύρα κεκλεισμένη τοῦ παραδείσου . Διὸ καὶ ἀνθρωπίνως μὲν , διʼ ἣν ἐφόρει σάρκα , λέγεται περὶ αὐτοῦ τὸ ‘ἄρατε πύλας·’ καὶ τὸ ‘εἰσελεύσεται,’ ὡς ἀνθρώπου εἰσερχομένου · θεϊκῶς δὲ πάλιν περὶ αὐτοῦ λέγεται , ἐπειδὴ καὶ ‘Θεός ἐστιν ὁ Λόγος,ʼ ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Κύριος καὶ ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης . Τὴν δὲ τοιαύτην εἰς ἡμᾶς γενομένην ὕψωσιν προανεφώνει τὸ Πνεῦμα ἐν ὀγδοηκοστῷ ὀγδόῳ ψαλμῷ λέγον · ‘Καὶ ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ὑψωθήσονται , ὅτι τὸ καύχημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν εἶ σύ.᾿ Εἰ δὲ δικαιοσύνη ἐστὶν ὁ Υἱὸς , οὐκ ἄρα αὐτός ἐστιν , ὡς ἐνδεὴς , ὑψούμενος , ἀλλʼ ἡμεῖς ἐσμεν οἱ ἐν τῇ δικαιοσύνῃ ὑψούμενοι , ἥτις ἐστὶν αὐτός .
Lemmas: 41 . εἰμί δέ καί , ὡς ψάλλω Δαυίδ ἐν ὁ ἑβδομηκοστός πρῶτος ψαλμός , Πόρος ὁ ἥλιος διαμένω ὁ ὄνομα αὐτός , καί πρό ὁ σελήνη εἰς γενεά γενεά · πῶς λαμβάνω ὅς ἔχω ἀεί , καί πρίν λαμβάνω νῦν αὐτός ; ἢ πῶς ὑψόω , ὁ καί πρίν ὑψόω ὕψιστος ἀνά ; ἢ πῶς λαμβάνω ὁ προσκυνέω , ὁ καί , πρίν οὗτος νῦν λαμβάνω , ἀεί προσκυνέω ; οὐ εἰμί αἴνιγμα , ἀλλά μυστήριον θέω · Ἐν ἀρχή εἰμί ὁ Λόγος , καί ὁ Λόγος εἰμί πρός ὁ θεός , καί θεός εἰμί ὁ Λόγος φίον ἐγώ δέ ὕστερος οὗτος ὅς Λόγος σάρξ γίγνομαι καί ὁ λέγω νῦν , ὑπερυψόω οὖον ὁ οὐσία ὁ Λόγος ὑψόω σημαίνω · εἰμί γάρ ἀεί καί εἰμί ἴσος Θεός ἀλλά ὁ ἀνθρωπότης εἰμί ὁ ὕψωσις . οὖον πρίν γοῦν εἴρω οὗτος , εἰμί μή ὅτε γίγνομαι σάρξ ὁ Λόγος · ἵνα γίγνομαι φανερός ὅτι ὁ ταπεινόω καί ὁ ὑπερυψόω ἐπί ὁ ἀνθρώπινος λέγω · ὅς γάρ εἰμί ὁ ταπεινός , οὗτος καί ὁ ὑψόω εἄν εἰμί · καί εἰμί διά ὁ πρόσληψις ὁ σάρξ ὁ ταπεινόω γράφω , δῆλος εἰμί ὅτι καί ὁ ὑπερυψόω διά αὐτός εἰμί . οὗτος γάρ εἰμί ἐνδεής ὁ ἄνθρωπος διά ὁ ταπεινός ὁ σάρξ καί ὁ θάνατος . ἐπεί οὖν εἰκών εἰμί ὁ πατήρ , καί ἀθάνατος εἰμί ὁ Λόγος , λαμβάνω ὁ ὁ δοῦλος μορφή ,, καί ὑπομένω διά ἐγώ ὡς ἄνθρωπος ἐν ὁ ἑαυτοῦ σάρξ ὁ θάνατος , ἵνα οὕτως ἑαυτοῦ ὑπέρ ἐγώ διά ὁ θάνατος προσφέρω ὁ πατήρ · διά οὗτος καί ὡς ἄνθρωπος διά ἐγώ καί ὑπέρ ἐγώ λέγω ὑπερυψόω , ἵνα ὥσπερ ὁ θάνατος αὐτός πᾶς ἐγώ ἀποθνῄσκω ἐν Χριστός , οὕτως ἐν αὐτός ὁ Χριστός πάλιν ἐγώ ὑπερυψόω , ἐκ τε ὁ νεκρός ἐγείρω , καί εἰς οὐρανός ανερχόμενος , ἔνθα πρόδρομος ὑπέρ , ἐγώ εἰσέρχομαι Ἰησοῦς , οὐ εἰς ἀντίτυπος ὁ ἀληθινός , ἀλλά εἰς αὐτός ὁ οὐρανός , νῦν ἐμφανίζω ὁ πρόσωπον ὁ Θεός ὑπέρ ἡμῶν·᾿ εἰμί δέ , νῦν ὑπέρ ἐγώ εἰς αὐτός ὁ οὐρανός εἰσέρχομαι ὁ χριστός , καίτοι καί πρό οὗτος καί ἀεί Κύριος εἰμί , καί δημιουργός ὁ οὐρανός , ὑπέρ ἐγώ ἄρα καί ὁ ὑψόω νῦν γράφω . καί ὥσπερ αὐτός πᾶς ἁγίζω , λέγω πάλιν ὁ πατήρ ἑαυτός ὑπέρ ἐγώ αἰγιάζω οὐ ἵνα ἅγιος ὁ Λόγος γίγνομαι , ἀλλά ἵνα αὐτός ἐν ἑαυτοῦ · ἁγίζω πᾶς ἐγώ · οὕτως ἄρα καί ὁ νῦν λέγω , ὑπερυψόω αὐτός οὐ ἵνα αὐτός ὑψόω · ὕψιστος γάρ εἰμί · ἀλλά ἵνα αὐτός μέν ὑπέρ ἐγώ ῾δικαιοσύνη εἰμί ἐγώ δέ ὑψόω ἐν αὐτός , καί εἰς ὁ πύλη εἰσέρχομαι ὁ οὐρανός , ὅς αὐτός πάλιν ὑπέρ ἐγώ ἀνοίγω , λέγω ὁ προτρέχω , ‘ Ἄρατος πύλη , ὁ ἄρχω , σύ , καί ἐπαίρω , Πύλαι αἰώνιος , καί εἰσέρχομαι ὁ βασιλεύς ὁ δόξη καί ὧδε γάρ οὐ αὐτός εἰμί ὁ Πύλαι καλέω κύριος καί ποιητής ὁ πᾶς εἰμί , ἀλλά διά ἐγώ καί οὗτος γράφω , ὅς εἰμί ὁ θύρα καλέω ὁ παράδεισος . Διὸ καί ἀνθρώπινος μέν , διά ὅς φορέω σάρξ , λέγω περί αὐτός ὁ ἄρατος πύλας·’ καί ὁ εἰσέρχομαι ὡς ἄνθρωπος εἰσέρχομαι · θεῖος δέ πάλιν περί αὐτός λέγω , ἐπεί καί Θεός εἰμί ὁ Λόγος ὅτι οὗτος εἰμί ὁ Κύριος καί ὁ βασιλεύς ὁ δόξα . ὁ δέ τοιοῦτος εἰς ἐγώ γίγνομαι ὕψωσις προαναφωνέω ὁ πνεῦμα ἐν ὀγδοηκοστός ὄγδοος ψαλμός λέγω · Κία ἐν ὁ δικαιοσύνη σύ ὑψόω , ὅτι ὁ καύχημα ὁ δύναμις αὐτός εἰμί ὅς εἰμί δέ δικαιοσύνη εἰμί ὁ υἱός , οὐ ἄρα αὐτός εἰμί , ὡς ἐνδεής , ὑψόω , ἀλλά ἐγώ εἰμί ὁ ἐν ὁ δικαιοσύνη ὑψόω , ὅστις εἰμί αὐτός .