athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 28
28 . Ὅτι δὲ οὐ δεῖ τὴν τοῦ Θεοῦ γέννησιν παραβάλλειν τῇ τῶν ἀνθρώπων φύσει , καὶ νομίζειν ‘ μέρος’ εἶναι τοῦ Θεοῦ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ , ἢ ὅλως τι ‘πάθοςʼ σημαίνειν τὴν γέννησιν , φθάσαντες μὲν εἴπομεν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , καὶ νῦν δὲ τὰ αὐτά φαμεν · ‘οὐκ ἔστιν ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός,᾿ Ἄνθρωποι μὲν γὰρ παθητικῶς γεννῶσι , ῥευστὴν ἔχοντες τὴν φύσιν , καὶ χρόνους ἀναμένοντες διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς ἰδίας φύσεως · ἐπὶ δὲ Θεοῦ τοῦτο λέγειν οὐκ ἔστιν . Οὐ γὰρ ἐκ μερῶν συγκείμενός ἐστιν , ἀλλὰ καὶ ἀπαθὴς ὢν καὶ ἀπλοῦς , ἀπαθῶς καὶ ἀμερίστως τοῦ Υἱοῦ Πατήρ ἐστι · καὶ τούτου πάλιν μέγα τεκμήριον καὶ ἀπόδειξις ἐκ τῶν θείων γραφῶν . Ὁ Λόγος γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱός ἐστιν αὐτοῦ , καὶ ὁ Υἱὸς Λόγος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς καὶ Σοφία · Λόγος δὲ καὶ Σοφία οὔτε κτίσμα οὔτε μέρος ἐστὶ τούτου , οὗ καὶ ἔστι Λόγος , οὔτε κατὰ πάθος ἐστὶ γέννημα . Ἀμφότερα γοῦν ἡ γραφὴ συνάπτουσα , ‘Υἱὸν᾿ μὲν ἔφησεν , ἵνα τὸ φύσει καὶ ἀληθινὸν τῆς οὐσίας γέννημα εὐαγγελίσηται · ἵνα δὲ μή τις ἀνθρώπινον ὑπολάβοι τὸ γέννημα , πάλιν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ σημαίνων , ‘Λόγονʼ αὐτὸν εἶναι καὶ Σοφίαν καὶ ἀπαύγασμά φησιν . Ἐκ γὰρ τούτου καὶ τὸ ἀπαθὲς τῆς γεννήσεως , καὶ τὸ ἀΐδιον , καὶ τῷ Θεῷ πρέπον λογιζόμεθα . Ποῖον οὖν πάθος , ἢ ποῖον μέρος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς ὁ Λόγος , καὶ ἡ Σοφία , καὶ τὸ ἀπαύγασμα ; Καὶ τοῦτο δυνατὸν καὶ αὐτοὺς τοὺς ἄφρονας μαθεῖν . Ὡς γὰρ γυναικῶν ἐπύθοντο περὶ υἱοῦ , οὕτως καὶ ἄνδρας ἐπερωτάτωσαν περὶ τοῦ λόγου , ἵνα μάθωσιν ὅτι οὔτε πάθος αὐτῶν , οὔτε μέρος ἐστὶ τοῦ νοῦ τούτων ὁ λόγος ὃν προφέρονται . Εἰ δὲ τῶν ἀνθρώπων , καίτοι παθητῶν ὄντων καὶ μεριστῶν ὄντων , τοιοῦτος ὁ λόγος , διὰ τί περὶ τοῦ ἀσωμάτου καὶ ἀμερίστου Θεοῦ πάθη καὶ μέρη λογίζονται , ἵνα , τοῦτο προσποιούμενοι δῆθεν εὐλαβεῖσθαι , ἀρνήσωνται τὴν ἀληθῇ καὶ φύσει γέννησιν τοῦ Υἱοῦ ; Καὶ ὅτι μὲν τὸ ἐκ τοῦ Θεοῦ γέννημα οὐκ ἔστι πάθος , ἱκανῶς διὰ τῶν ἔμπροσθεν ἀποδέδεικται · δέδεικται δὲ καὶ ἰδίᾳ νῦν ὁ Λόγος οὐ κατὰ πάθος γεννώμενος . Ἀκουέτωσαν δὲ καὶ περὶ τῆς Σοφίας τὰ αὐτά · οὐκ ἔστιν ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός·᾿ μὴ ἀνθρώπινον φανταζέσθωσαν καὶ ἐν τούτῳ περὶ αὐτοῦ . Καὶ γὰρ τῶν ἀνθρώπων πάλιν δεκτικῶν σοφίας γεγονότων , ὁ Θεὸς , οὐδενὸς μετέχων , αὐτὸς τῆς ἑαυτοῦ Σοφίας Πατήρ ἐστιν , ἧς οἱ μετέχοντες εἰώθασι σοφοὶ καλεῖσθαι · καὶ ἔστι καὶ αὐτὴ ἡ Σοφία οὐ πάθος , οὐδὲ μέρος , ἀλλὰ γέννημα ἴδιον τοῦ πατρός . Διὰ τοῦτο ἀεὶ Πατὴρ , καὶ οὐκ ἐπιγέγονε τῷ Θεῷ τὸ ‘πατὴρ,᾿ ἵνα μὴ καὶ τρεπτὸς εἶναι νομισθῇ . Εἰ γὰρ καλὸν τὸ εἶναι αὐτὸν Πατέρα , οὐκ ἀεὶ δὲ ἦν Πατὴρ , οὐκ ἀεὶ ἄρα τὸ καλὸν ἦν ἐν αὐτῷ .
Lemmas: 28 . ὅτι2 δέ οὖον δεῖ ὁ ὁ Θεός γέννησις παραβάλλω ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις , καί νομίζω ‘ μέρος εἰμί ὁ Θεός ὁ υἱός αὐτός , ἢ ὅλως τίς ‘πάθοςʼ σημαίνω ὁ γέννησις , φθάνω μέν εἶπον ἐν ὁ ἔμπροσθεν , καί νῦν δέ ὁ αὐτός φημί · οὐ εἰμί ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός Ἄνθρωπος μέν γάρ παθητικός γεννάω , ῥευστός ἔχω ὁ φύσις , καί χρόνος ἀναμένω διά ὁ ἀσθένεια ὁ ἴδιος φύσις · ἐπί δέ Θεός οὗτος λέγω οὐ εἰμί . οὖον γάρ ἐκ μέρος σύγκειμαι εἰμί , ἀλλά καί ἀπαθής εἰμί καί Ἀπλοῦς , ἀπαθής καί ἀμέριστος ὁ υἱός Πατήρ εἰμί · καί οὗτος πάλιν μέγας τεκμήριον καί ἀπόδειξις ἐκ ὁ θεῖον γραφεύς . ὁ Λόγος γάρ ὁ ὁ Θεός υἱός εἰμί αὐτός , καί ὁ υἱός Λόγος εἰμί ὁ πατήρ καί Σοφία · Λόγος δέ καί Σοφία οὔτε κτίσμα οὔτε μέρος εἰμί οὗτος , ὅς καί εἰμί Λόγος , οὔτε κατά πάθος εἰμί γέννημα . Ἀμφότερος γοῦν ὁ γραφή συνάπτω , Υἱός μέν φημί , ἵνα ὁ φύσις καί ἀληθινός ὁ οὐσία γέννημα εὐαγγελίζω · ἵνα δέ μή τις ἀνθρώπινος ὑπολαμβάνω ὁ γέννημα , πάλιν ὁ οὐσία αὐτός σημαίνω , Λόγος αὐτός εἰμί καί Σοφία καί ἀπαύγασμα φημί . ἐκ γάρ οὗτος καί ὁ ἀπαθής ὁ γέννησις , καί ὁ ἀΐδιος , καί ὁ Θεός πρέπω λογίζομαι . Ποῖον οὖν πάθος , ἢ ποῖος μέρος εἰμί ὁ πατήρ ὁ Λόγος , καί ὁ Σοφία , καί ὁ ἀπαύγασμα ; καί οὗτος δυνατός καί αὐτός ὁ ἄφρων μανθάνω . ὡς γάρ γυνή πυνθάνομαι περί υἱός , οὕτως καί ἀνήρ ἐπερωτάω περί ὁ λόγος , ἵνα μανθάνω ὅτι οὔτε πάθος αὐτός , οὔτε μέρος εἰμί ὁ νόος οὗτος ὁ λόγος ὅς προφέρω . εἰμί δέ ὁ ἄνθρωπος , καίτοι παθητός εἰμί καί μεριστός εἰμί , τοιοῦτος ὁ λόγος , διά τίς περί ὁ ἀσώματος καί ἀμέριστος Θεός πάθος καί μέρος λογίζομαι , ἵνα , οὗτος προσποιέω δῆθεν εὐλαβέομαι , ἀρνέομαι ὁ ἀλάομαι καί φύσις γέννησις ὁ υἱός ; καί ὅτι μέν ὁ ἐκ ὁ Θεός γέννημα οὐ εἰμί πάθος , ἱκανῶς διά ὁ ἔμπροσθεν ἀποδείκνυμι · δείκνυμι δέ καί ἴδιος νῦν ὁ Λόγος οὖον κατά πάθος γεννάω . ἀκούω δέ καί περί ὁ Σοφία ὁ αὐτός · οὐ εἰμί ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός μή ἀνθρώπινος φαντάζω καί ἐν οὗτος περί αὐτός . καί γάρ ὁ ἄνθρωπος πάλιν δεκτικός σοφία γίγνομαι , ὁ θεός , οὐδείς μετέχω , αὐτός ὁ ἑαυτοῦ Σοφία Πατήρ εἰμί , ὅς ὁ μετέχω εἴωθα σοφός καλέω · καί εἰμί καί αὐτός ὁ Σοφία οὖον πάθος , οὐδέ μέρος , ἀλλά γέννημα ἴδιος ὁ πατήρ . Ζεύς οὗτος ἀεί πατήρ , καί οὐ ἔπειμι ὁ Θεός ὁ Ἵπατρος ἵνα μή καί τρεπτός εἰμί νομίζω . εἰμί γάρ καλός ὁ εἰμί αὐτός πατήρ , οὐ ἀεί δέ εἰμί πατήρ , οὐ ἀεί ἄρα ὁ καλός εἰμί ἐν αὐτός .