athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 29
29.‘ Ἀλλʼ ἰδοὺ᾿ φασὶ , ‘καὶ ἀεὶ ποιητής ἐστιν ὁ Θεὸς , καὶ οὐκ ἐπιγέγονεν αὐτῷ τοῦ δημιουργεῖν ἡ δύναμις · ἆρʼ οὖν , ἐπειδὴ δημιουργός ἐστιν , ἀίδιά ἐστι καὶ τὰ ποιήματα , καὶ οὐ θέμις εἰπεῖν οὐδὲ ἐπὶ τούτων , Οὐκ ἦν πρὶν γενηθῇ ; ʼ Ἄφρονες οἱ Ἀρειανοί · τί γὰρ ὅμοιον υἱὸς καὶ ποίημα , ἵνα τὰ ἐπὶ τοῦ πατρὸς ταῦτα καὶ ἐπὶ τῶν δημιουργῶν εἴπωσι ; πῶς δὲ , τοσαύτης διαφορᾶς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν δειχθείσης γεννήματος καὶ ποιήματος , ἐμμένουσι τῇ ἀμαθίᾳ ; Πάλιν οὖν τὸ αὐτό λεκτέον · τὸ ποίημα ἔξωθεν τοῦ ποιοῦντός ἐστιν , ὥσπερ εἴρηται , ὁ δὲ υἱὸς ἴδιον τῆς οὐσίας γέννημά ἐστι · διὸ καὶ τὸ μὲν ποίημα οὐκ ἀνάγκη ἀεὶ εἶναι · ὅτε γὰρ βούλεται ὁ δημιουργὸς , ἐργάζεται · τὸ δὲ γέννημα οὐ βουλήσει ὑπόκειται , ἀλλὰ τῆς οὐσίας ἐστὶν ἰδιότης . Καὶ ποιητὴς μὲν ἂν εἴη καὶ λέγοιτο , κἂν μήπω ᾖ τὰ ἔργα · πατὴρ δὲ οὐκ ἂν λεχθείη οὐδʼ ἂν εἴη , μὴ ὑπάρχοντος υἱοῦ . Ἐὰν δὲ περιεργάζωνται διὰ τί ὁ Θεὸς , ἀεὶ δυνάμενος ποιεῖν , οὐκ ἀεὶ ποιεῖ , μαινομένων μὲν καὶ αὕτη ἡ τόλμα . ‘Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Κυρίου , ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο ; ᾿ ἢ πῶς ‘ ἐρεῖ τὸ πλάσμαʼ τῷ κεραμεῖ , ‘ Τί με οὕτως ἐποίησας ; ᾿ Ἵνα δὲ , κἂν ἀμυδρόν τινα λογισμὸν εὑρόντες , μὴ σιωπήσωμεν , ἀκουέτωσαν ὅτι , εἰ καὶ τῷ Θεῷ δυνατὸν ἀεὶ ποιεῖν , ἀλλʼ οὐκ ἠδύνατο τὰ γενητὰ ἀΐδια εἶναι · ἐξ οὐκ ὄντων γάρ ἐστι , καὶ οὐκ ἧν πρὶν γένηται . Τὰ δὲ οὐκ ὄντα πρὶν γένηται πῶς ἡδύνατο συνυπάρχειν τῷ ἀεὶ ὄντι Θεῷ ; Διὸ καὶ πρὸς τὸ λυσιτελὲς αὐτῶν ἀφορῶν ὁ Θεὸς , ὅτε εἶδεν ὅτι δύναται γενόμενα διαμένειν , τότε καὶ πεποίηκε πάντα . Καὶ ὥσπερ δυνάμενος καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ , ἢ ἐπὶ Νῶε , ἢ ἐπὶ Μωϋσέως ἀποστεῖλαι τὸν ἑαυτοῦ Λόγον , οὐκ ἀπέστειλεν εἰ μὴ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων·᾿ τοῦτο γὰρ εἶδε λυσιτελεῖν πάσῃ τῇ κτίσει · οὕτω καὶ τὰ γενητὰ , ὅτε ἠθέλησε καὶ λυσιτελὲς ἦν αὐτοῖς , ἐποίησεν . Ὁ δέ γε Υἱὸς , οὐκ ὢν ποίημα , ἀλλʼ ἴδιος τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς , ἀεὶ ἔστιν · ἀεὶ γὰρ ὄντος τοῦ Πατρὸς , ἀεὶ εἶναι δεῖ καὶ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας αὐτοῦ , ὅπερ ἐστὶν ὁ Λόγος αὐτοῦ καὶ ἡ Σοφία . Καὶ τὰ μὲν κτίσματα κἂν μηδέπω ὑπάρχῃ . οὐκ ἐλαττοῖ τὸν ποιητήν · ἔχει γὰρ τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν , ὅτε βούλεται · τὸ δὲ γέννημα , ἐὰν μὴ ἀεὶ συνῇ τῷ Πατρὶ , ἐλάττωμα τῆς τελειότητος τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἐστιν . Ὅθεν τὰ μὲν ποιήματα , ὅτε ἠθέλησεν , ἐδημιουργήθη διὰ τοῦ Λόγου αὐτοῦ · ὁ δὲ Υἱὸς ἀεί ἐστιν ἴδιον γέννημα τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας .
Lemmas: 29.‘ ἀλλά ἰδοῦ φημί , καί ἀεί ποιητής εἰμί ὁ θεός , καί οὐ ἔπειμι αὐτός ὁ δημιουργέω ὁ δύναμις · ἆρα οὖν , ἐπεί δημιουργός εἰμί , ἀίδιος εἰμί καί ὁ ποίημα , καί οὖον θέμις εἶπον οὐδέ ἐπί οὗτος , οὐ εἰμί πρίν γίγνομαι ; ʼ ἄφρων ὁ αρειανός · τίς γάρ ὅμοιος υἱός καί ποίημα , ἵνα ὁ ἐπί ὁ πατήρ οὗτος καί ἐπί ὁ δημιουργός εἶπον ; πῶς δέ , τοσοῦτος διαφορά ἐν ὁ ἔμπροσθεν δείκνυμι γέννημα καί ποίημα , ἐμμένω ὁ ἀμαθία ; πάλιν οὖν ὁ αὐτός λεκτέος · ὁ ποίημα ἔξωθεν ὁ ποιέω εἰμί , ὥσπερ εἴρω , ὁ δέ υἱός ἴδιος ὁ οὐσία γέννημα εἰμί · διό καί ὁ μέν ποίημα οὐ ἀνάγκη ἀεί εἰμί · ὅτε γάρ βούλομαι ὁ δημιουργός , ἐργάζομαι · ὁ δέ γέννημα οὖον βούλομαι ὑπόκειμαι , ἀλλά ὁ οὐσία εἰμί ἰδιότης . καί ποιητής μέν εἄν εἰμί καί λέγω , κἀν μήπω εἰμί ὁ ἔργον · πατήρ δέ οὐ εἄν λέγω οὐδέ εἄν εἰμί , μή ὑπάρχω υἱός . ἐάν δέ περιεργάζομαι διά τίς ὁ θεός , ἀεί δύναμαι ποιέω , οὐ ἀεί ποιέω , μαίνομαι μέν καί οὗτος ὁ τόλμα . Τίς γάρ γιγνώσκω νόος κύριος , ἢ τίς σύμβουλος αὐτός γίγνομαι ; ᾿ ἢ πῶς ‘ εἴρω ὁ πλάσμα ὁ κεραμεύς , ‘ τις ἐγώ οὕτως ποιέω ; ᾿ ἵνα δέ , κἀν ἀμυδρός τις λογισμός εὑρίσκω , μή σιωπάω , ἀκούω ὅτι , εἰμί καί ὁ Θεός δυνατός ἀεί ποιέω , ἀλλά οὐ δύναμαι ὁ γενητός ἀΐδιος εἰμί · ἐκ οὐ εἰμί γάρ εἰμί , καί οὐ ἧμαι πρίν γίγνομαι . ὁ δέ οὐ εἰμί πρίν γίγνομαι πῶς ἡδύνω συνυπάρχω ὁ ἀεί εἰμί Θεός ; Διὸ καί πρός ὁ λυσιτελής αὐτός ἀφοράω ὁ θεός , ὅτε ὁράω ὅτι δύναμαι γίγνομαι διαμένω , τότε καί ποιέω πᾶς . καί ὥσπερ δύναμαι καί ἐκ ἀρχή ἐπί ὁ Ἀδάμ , ἢ ἐπί Νῶε , ἢ ἐπί Μωϋσῆς ἀποστέλλω ὁ ἑαυτοῦ Λόγος , οὐ ἀποστέλλω εἰμί μή ἐπί συντέλεια ὁ αἰών οὗτος γάρ ὁράω λυσιτελέω πᾶς ὁ κτίζω · οὗτος καί ὁ γενητός , ὅτε ἐθέλω καί λυσιτελής εἰμί αὐτός , ποιέω . ὁ δέ γε υἱός , οὐ εἰμί ποίημα , ἀλλά ἴδιος ὁ οὐσία ὁ πατήρ , ἀεί εἰμί · ἀεί γάρ εἰμί ὁ πατήρ , ἀεί εἰμί δεῖ καί ὁ ἴδιος ὁ οὐσία αὐτός , ὅσπερ εἰμί ὁ Λόγος αὐτός καί ὁ Σοφία . καί ὁ μέν κτίσμα κἀν μηδέπω ὑπάρχω . οὐ ἐλασσόω ὁ ποιητής · ἔχω γάρ ὁ δύναμαι δημιουργέω , ὅτε βούλομαι · ὁ δέ γέννημα , ἐάν μή ἀεί συνίημι ὁ πατήρ , ἐλάττωμα ὁ τελειότης ὁ οὐσία αὐτός εἰμί . ὅθεν ὁ μέν ποίημα , ὅτε ἐθέλω , δημιουργέω διά ὁ Λόγος αὐτός · ὁ δέ υἱός ἀεί εἰμί ἴδιος γέννημα ὁ ὁ πατήρ οὐσία .