athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 13
13 . Ὅτι μὲν οὖν τὸ ἀίδιον περὶ τοῦ Υἱοῦ αἱ γραφαὶ δείκνυνται λέγουσαι , φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων · ὅτι δὲ ἅπερ φθέγγονται οἱ Ἀρειανοὶ λέγοντες τὸ ‘ οὐκ ἦν,ʼ καὶ τὸ ‘ πρὶν,ʼ καὶ τὸ ‘ ὅτε,ʼ αἱ αὐταὶ γραφαὶ περὶ τῶν κτισμάτων λέγουσι , δηλώσει πάλιν τὰ μέλλοντα λέγεσθαι . Ὁ μὲν γὰρ Μωϋσῆς περὶ τῆς καθʼ ἡμᾶς γενέσεως διηγούμενός φησι , ‘ καὶ πᾶν χλωρὸν ἀγροῦ πρὸ τοῦ γενέσθαι ἐπὶ τῆς γῆς · καὶ πάντα χόρτον ἀγροῦ πρὸ τοῦ ἀνατεῖλαι · οὐ γὰρ ἔβρεξεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὴν γῆν , καὶ ἄνθρωπος οὐκ ἦν ἐργάζεσθαι τὴν γῆν·ʼ καὶ ἐν μὲν τῷ Δευτερονομίῳ · ‘ ὅτε διεμέριζεν ὁ Ὕψιστος ἔθνη.᾿ Ὁ δὲ Κύριος διὰ μὲν ἑαυτοῦ ἔλεγεν · ‘ Εἰ ἠγαπᾶτέ με , ἐχάρητε ἂν , ὅτι εἶπον , Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα , ὅτι ὁ Πατὴρ μείζων μοῦ ἐστι · καὶ νῦν προείρηκα ὑμῖν πρὶν γενέσθαι , ἵνα , ὅταν γένηται , πιστεύσητε·ʼ περὶ δὲ τῆς κτίσεως διὰ Σολομῶνός φησι , ‘ Πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι , καὶ πρὸ τοῦ τὰς ἀβύσσους ποιῆσαι , καὶ πρὸ τοῦ προελθεῖν τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων , καὶ πρὸ τοῦ ὄρη ἑδρασθῆναι , πρὸ δὲ πάντων τῶν βουνῶν γεννῷ με·᾿ καὶ , ‘ πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι , ἐγώ εἰμι.᾿ Περὶ δὲ Ἱερεμίου λέγει , ‘ Πρὸ τοῦ με πλάσαι σε ἐν κοιλίᾳ , ἐπίσταμαί σε.᾿ Καὶ ὁ μὲν Δαβὶδ ψάλλει , ‘ Κύριε , καταφυγὴ ἐγενήθης ἡμῖν ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ · πρὸ τοῦ ὄρη γενηθῆναι καὶ πλασθῆναι τὴν γῆν καὶ τὴν οἰκουμένην , ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος σὺ εἶ · ᾿ ἐν δὲ τῷ Δανιὴλ , ‘ Ἀνεβόησε φωνῇ μεγάλῃ Σουσάννα , καὶ εἶπεν , Ὁ Θεὸς ὁ αἰώνιος , ὁ τῶν κρυπτῶν γνώστης , ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν.᾿ Τὸ ἄρα ‘ οὐκ ἦν ποτε,ʼ καὶ τὸ ‘πρὶν γενέσθαι,ʼ καὶ τὸ ‘ ὅτε,ʼ καὶ ὅσα τοιαῦτά ἐστι λεξείδια ἐπὶ μὲν τῶν γενητῶν καὶ κτισμάτων , τῶν ἐξ οὐκ ὄντων γενομένων , ἁρμόζει λέγεσθαι , ἀλλότρια δὲ τοῦ Λόγου ἐστίν . Εἰ δὲ ταῦτα μὲν ἐπὶ τῶν γενητῶν , τὸ δὲ ‘ ἀεὶʼ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ λέγουσιν αἱ γραφαὶ , οὐκ ἄρα , ὦ θεομάχοι , ἐξ οὐκ ὄντων γέγονεν ὁ Υἱὸς , οὐδὲ ὅλως τῶν γενητῶν ἐστιν ὁ Υἱὸς , ἀλλὰ τοῦ Πατρὸς εἰκὼν καὶ Λόγος ἀΐδιός ἐστιν , οὐδὲ πώποτε οὐκ ὢν , ἀλλὰ ἀεὶ ὢν , ὡς ἀϊδίου ὄντος φωτὸς ἀίδιον ἀπαύγασμα . Τί τοίνυν χρόνους πρὸ τοῦ Υἱοῦ φαντάζεσθε ; ἢ διὰ τί μετὰ χρόνους βλασφημεῖτε τὸν Λόγον , διʼ οὖ καὶ οἱ αἰῶνες γεγόνασι ; πῶς γὰρ ὅλως χρόνος ἢ αἰὼν ὑπέστη μήπω φανέντος καθʼ ὑμᾶς τοῦ Λόγου , διʼ οὗ τὰ πάντα γέγονε , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν;ʼ ἢ διὰ τί , χρόνον σημαίνοντες , οὐ λέγετε φανερῶς , ‘ ἦν χρόνος ὅτε οὐκ ἦν ὁ Λόγος ; ʼ Ἀλλὰ τὸ μὲν ὄνομα τοῦ ‘χρόνου᾿ σκέπετε , πρὸς ἀπάτην τῶν ἀκεραίων , τὸ φρόνημα δὲ ὅλως ἑαυτῶν οὐ κρύπτετε , ἀλλʼ οὐδὲ κρύπτοντες λαθεῖν δύνασθε · πάλιν γὰρ χρόνους σημαίνετε λέγοντες , ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν,ʼ καὶ ‘οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ .
Lemmas: 13 . ὅτι2 μέν οὖν ὁ ἀίδιος περί ὁ υἱός ὁ γραφή δείκνυμι λέγω , φανερός ἐκ ὁ εἴρω · ὅτι δέ ὅσπερ φθέγγομαι ὁ Ἀρειανός λέγω ὁ ‘ οὐ ὅς καί ὁ ‘ ὅς καί ὁ ‘ ὅτε ὁ αὐτός γραφή περί ὁ κτίσμα λέγω , δήλωσις πάλιν ὁ μέλλω λέγω . ὁ μέν γάρ Μωϋσῆς περί ὁ κατά ἐγώ γένεσις διηγέομαι φημί , ‘ καί πᾶς χλωρός ἀγρός πρό ὁ γίγνομαι ἐπί ὁ γῆ · καί πᾶς χόρτος ἀγρός πρό ὁ ἀνατέλλω · οὖον γάρ βρέχω ὁ θεός ἐπί ὁ γῆ , καί ἄνθρωπος οὐ εἰμί ἐργάζομαι ὁ γῆν·ʼ καί ἐν μέν ὁ Δευτερονόμιον · ‘ ὅτε διαμερίζω ὁ ὕψιστος θνῄσκω ὁ δέ Κύριος διά μέν ἑαυτοῦ λέγω · ‘ εἰμί ἀγαπάω ἐγώ , χαίρω εἄν , ὅτι εἶπον , πορεύω πρός ὁ πατήρ , ὅτι ὁ πατήρ μείζων ἐγώ εἰμί · καί νῦν προαγορεύω σύ πρίν γίγνομαι , ἵνα , ὅταν γίγνομαι , πιστεύω περί δέ ὁ κτίσις διά Σολομών φημί , ‘ πρό ὁ ὁ γῆ ποιέω , καί πρό ὁ ὁ ἄβυσσος ποιέω , καί πρό ὁ προέρχομαι ὁ πηγή ὁ ὕδωρ , καί πρό ὁ ὄρος ἑδράζω , πρό δέ πᾶς ὁ βουνός γεννάω μεʹ καί , ‘ πρίν Ἀβραάμ γίγνομαι , ἐγώ εἰμί περι δέ Ἱερεμίας λέγω , ‘ πρό ὁ ἐγώ πλάσσω σύ ἐν κοιλία , ἐπίσταμαι σε καί ὁ μέν Δαυίδ ψάλλω , ‘ κύριος , καταφυγή γίγνομαι ἐγώ ἐν γενεά καί γενεά · πρό ὁ ὄρος γίγνομαι καί πλάσσω ὁ γῆ καί ὁ οἰκέω , ἀπό ὁ αἰών καί ἠώς ὁ αἰών σύ εἰμί · ᾿ ἐν δέ ὁ Δανιήλ , ‘ ἀναβοάω φωνή μέγας Σουσάννα , καί εἶπον , ὁ θεός ὁ αἰώνιος , ὁ ὁ κρυπτός γνώστης , ὁ εἰδοί ὁ πᾶς πρίν γένεσις αὐτός ὁ ἄρα ‘ οὐ εἰμί ποτε,ʼ καί ὁ πρίς εἰμί καί ὁ ‘ ὅτε καί ὅσος τοιοῦτος εἰμί λεξείδιον ἐπί μέν ὁ γενητός καί κτίσμα , ὁ ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι , ἁρμόζω λέγω , ἀλλότριος δέ ὁ Λόγος εἰμί . εἰμί δέ οὗτος μέν ἐπί ὁ γενητός , ὁ δέ ‘ ἄημι ἐπί ὁ υἱός λέγω ὁ γραφή , οὐ ἄρα , εἰμί θεομάχος , ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι ὁ υἱός , οὐδέ ὅλως ὁ γενητός εἰμί ὁ υἱός , ἀλλά ὁ πατήρ εἰκών καί Λόγος ἀΐδιος εἰμί , οὐδέ πώποτε οὐ εἰμί , ἀλλά ἀεί εἰμί , ὡς ἀΐδιος εἰμί φάος ἀίδιος ἀπαύγασμα . τις τοίνυν χρόνος πρό ὁ υἱός φαντάζω ; ἢ διά τίς μετά χρόνος βλασφημέω ὁ Λόγος , διά οὖον καί ὁ αἰών γίγνομαι ; πῶς γάρ ὅλως χρόνος ἢ αἰών ὑφίστημι μήπω φαίνω κατά σύ ὁ Λόγος , διά ὅς ὁ πᾶς γίγνομαι , καί Χωρὶς αὐτός γίγνομαι οὐδέ ὅς ἢ διά τίς , χρόνος σημαίνω , οὖον λέγω φανερῶς , ‘ εἰμί χρόνος ὅτε οὐ εἰμί ὁ Λόγος ; ʼ ἀλλά ὁ μέν ὄνομα ὁ χρόνος σκέπω , πρός ἀπάτη ὁ ἀκέραιος , ὁ φρόνημα δέ ὅλως ἑαυτοῦ οὖον κρύπτω , ἀλλά οὐδέ κρύπτω λανθάνω δύναμαι · πάλιν γάρ χρόνος σημαίνω λέγω , εἰμί ποτός ὅτε οὐ ὅς καί οὐ εἰμί πρίν γεννάω .