athanasius-theology.oratio-i-contra-arianos 17
17 . Ἔστι μὲν οὖν καὶ τοῦτο μόνον ἱκανὸν ἀνατρέπειν τὴν Ἀρειανὴν αἵρεσιν · ὅμως δὲ καὶ ἐκ τούτου ἄν τις ἴδοι τὸ ἀλλόδοξον αὐτῆς . Εἰ ποιητὴς καὶ κτίστης ἐστὶν ὁ Θεὸς , διὰ Υἱοῦ δὲ τὰ ποιήματα κτίζει , καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλως ἰδεῖν τὰ γινόμενα ἢ διὰ τοῦ Λόγου γινόμενα · πῶς οὐ βλάσφημον , ποιητοῦ ὄντος τοῦ Θεοῦ , λέγειν τὸν δημιουργικὸν αὐτοῦ Λόγον καὶ τὴν Σοφίαν ‘ μὴ εἶναί ποτε ; ᾿ Ἴσον γάρ ἐστιν εἰπεῖν ὅτι μηδὲ ποιητής ἐστιν ὁ Θεὸς , οὐκ ἔχων ἴδιον ἐξ αὐτοῦ δημιουργικὸν Λόγον , ἀλλʼ ἔξωθεν ἐπεισαγόμενός ἐστι καὶ ξένος αὐτοῦ , καὶ ἀνόμοιος κατʼ οὐσίαν τυγχάνων , ἐν ᾧ δημιουργεῖ . Ἔπειτα λεγέτωσαν ἡμῖν—μᾶλλον δὲ κἂν ἐκ τούτου βλεπέτωσαν τὴν δυσσέβειαν ἑαυτῶν ἐκ τοῦ λέγειν , ‘ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἢν,ʼ καὶ , οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ·᾿ Εἰ γὰρ οὐκ ἀϊδίως σύνεστιν ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ , οὐκ ἔστιν ἡ Τριὰς ἀΐδιος · ἀλλὰ μονὰς μὲν ἦν πρότερον , ἐκ προσθήκης δὲ γέγονεν ὕστερον Τριὰς , καὶ προϊόντος τοῦ χρόνου κατʼ αὐτοὺς ηὔξησε καὶ συνέστη τῆς θεολογίας ἡ γνῶσις . Πάλιν τε , εἰ οὐκ ἔστιν ὁ Υἱὸς ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γέννημα , ἀλλʼ ἐξ οὐκ ὄντων γέγονεν , ἐξ οὐκ ὄντων συνίσταται Τριὰς , καὶ ‘ ἦν ποτε ὅτε οὐν ἦνʼ Τριὰς , ἀλλὰ μονάς · καὶ ποτὲ μὲν ἐλλειπὴς Τριὰς , ποτὲ δὲ πλήρης · ἐλλειπὴς μὲν πρὶν γένηται ὁ Υἱὸς , πλήρης δὲ ὅτε γέγονε · καὶ λοιπὸν καὶ τὸ γενητὸν τῷ κτίστῃ συναριθμεῖται , καὶ τό ποτε μὴ ὂν τῷ ἀεὶ ὄντι συνθεολογεῖται καὶ συνδοξάζεται · καὶ τό γε μεῖζον , ἀνόμοιος ἑαυτῆς ἡ Τριὰς εὑρίσκεται , ξέναιςʼ καὶ ἀλλοτρίαις φύσεσί τε καὶ ταῖς οὐσίαις συνισταμένη . Τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν εἰπεῖν ἢ γενητὴν τὴν τῆς Τριάδος σύστασιν . Ποταπὴ οὖν αὕτη θεοσέβεια ἡ μηδὲ ἑαυτῇ ὁμοία τυγχάνουσα , ἀλλʼ ἐκ προσθήκης χρόνων πληρουμένη , καὶ ποτὲ μὲν μὴ οὕτως , ποτὲ δὲ οὕτως οὖσα ; εἰκὸς γὰρ αὐτὴν καὶ πάλιν λήψεσθαι προσθήκην , καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον , ὡς ἅπαξ καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν ἐκ προσθήκης ἔσχε τὴν σύστασιν . Οὐκ ἀμφίβολον δὲ ὅτι καὶ δυνατὸν αὐτὴν μειοῦσθαι . Τὰ γὰρ προστιθέμενα φανερὸν ὅτι καὶ ἀφαιρεῖσθαι δύναται .
Lemmas: 17 . εἰμί μέν οὖν καί οὗτος μόνος ἱκανός ἀνατρέπω ὁ Ἀρειανός αἵρεσις · ὅμως δέ καί ἐκ οὗτος ἄν τις ὁράω ὁ ἀλλόδοξος αὐτός . εἰμί ποιητής καί Κτίστης εἰμί ὁ θεός , διά υἱός δέ ὁ ποίημα κτίζω , καί οὐ εἰμί ἄλλως ὁράω ὁ γίγνομαι ἢ διά ὁ Λόγος γίγνομαι · πῶς οὖον βλάσφημος , ποιητής εἰμί ὁ Θεός , λέγω ὁ δημιουργικός αὐτός Λόγος καί ὁ Σοφία ‘ μή εἰμί ποτός ; ᾿ Ἴσος γάρ εἰμί εἶπον ὅτι μηδέ ποιητής εἰμί ὁ θεός , οὐ ἔχω ἴδιος ἐκ αὐτός δημιουργικός Λόγος , ἀλλά ἔξωθεν ἐπεισάγω εἰμί καί ξένος αὐτός , καί ἀνόμοιος κατά οὐσία τυγχάνω , ἐν ὅς δημιουργέω . ἔπειτα λέγω ἡμῖν—μᾶλλον δέ κἀν ἐκ οὗτος βλέπω ὁ δυσσέβεια ἑαυτοῦ ἐκ ὁ λέγω , ‘ εἰμί ποτός ὅτε οὐ ἤ καί , οὐ εἰμί πρίν γεννάω εἰμί γάρ οὐ ἀΐδιος σύνειμι ὁ Λόγος ὁ πατήρ , οὐ εἰμί ὁ Τριάς ἀΐδιος · ἀλλά μονή μέν εἰμί πρότερος , ἐκ προσθήκη δέ γίγνομαι ὕστερος Τριάς , καί πρόειμι ὁ χρόνος κατά αὐτός αὐξάνω καί συνίστημι ὁ θεολογία ὁ γνῶσις . πάλιν τε , εἰμί οὐ εἰμί ὁ υἱός ἴδιος ὁ ὁ πατήρ οὐσία γέννημα , ἀλλά ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι , ἐκ οὐ εἰμί συνίστημι Τριάς , καί ‘ εἰμί ποτός ὅτε ὀν εἶμαι Τριάς , ἀλλά μόνος · καί ποτέ μέν ἐλλιπής Τριάς , ποτέ δέ πλήρης · ἐλλιπής μέν πρίν γίγνομαι ὁ υἱός , πλήρης δέ ὅτε γίγνομαι · καί λοιπός καί ὁ γενητός ὁ κτίστης συναριθμέω , καί ὁ ποτός μή εἰμί ὁ ἀεί εἰμί συνθεολογέω καί συνδοξάζω · καί ὁ γε μείζων , ἀνόμοιος ἑαυτοῦ ὁ Τριάς εὑρίσκω , ξένη καί ἀλλότριος φύσις τε καί ὁ οὐσία συνίστημι . οὗτος δέ οὐδείς ἕτερος εἰμί εἶπον ἢ γενητός ὁ ὁ Τριάς σύστασις . ποδαπός οὖν οὗτος θεοσέβεια ὁ μηδέ ἑαυτοῦ ὅμοιος τυγχάνω , ἀλλά ἐκ προσθήκη χρόνος πληρόω , καί ποτέ μέν μή οὕτως , ποτέ δέ οὕτως εἰμί ; εἰκός γάρ αὐτός καί πάλιν λαμβάνω προσθήκη , καί οὗτος εἰς ἤπειρος , ὡς ἅπαξ καί κατά ὁ ἀρχή ἐκ προσθήκη ἔχω ὁ σύστασις . οὐ ἀμφίβολος δέ ὅτι καί δυνατός αὐτός μειόω . ὁ γάρ προστίθημι φανερός ὅτι καί ἀφαιρέω δύναμαι .