athanasius-theology.liber-de-definitionibus-sp pg028_0281.1
A ἐκεῖνο τὸ πνεῦμα ψυχὴ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ , τὰν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ ἡ ψυχὴ ἔμελλεν εἶναι . Ἐὰν οὖν ὑπὲργει ἡ ψυχὴ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ , διὰ τί οὐχ ἔστι πάντοτε ἀναλλοίωτος , ἀτρέπτως , ὡςπερ ὁ Θεός ; ἐκεῖνος γὰρ λέγει ὅτι : « Αὐτὸς ἐγώ εἰμι , καὶ οὐχ ἡλλοιῶμαι . » « Ἡ δὲ ψυχὴ ποτε μὲν οὖσα μωρὰ , ποτὲ δὲ φρόνιμος · καὶ ποτε μὲν ἀμαρτωλὸς , ποτὲ δὲ δικαία · καὶ ἄλλοτε πιστή , καὶ ἄλλοτε ἀπίστος · καὶ ποτε μὲν ἀγνοοῦσα , ποτὲ δὲ γινώσκουσα · καὶ ποτε μὲν πρόθυμος οὖσα , ποτὲ δὲ ὀκνηρά . Ταῦτα ἔχουσα , πῶς δύναται λέγεσθαι ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Θεοῦ ; οὐχ ἔστι τοῦτο , οὐχ ἔστι . Τὸ δὲ ἐμφύσημα ἐκεῖνο , ψυχὴν ἐδημιούργησεν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ , λογικὴν καὶ νοεράν . Διὰ τοῦτο καὶ ἡ ψυχὴ νοεῖ τὰ ἄνω φαντάζεται , καὶ τὰ ἐκεῖθεν ζητεῖ καὶ οὐρέγεται καὶ ποθεῖ , ὅτι ἐκεῖθεν ἔχει τὴν δημιουργίαν . Ἡ δὲ τῶν ἀλόγων , οὐχ οὕτως , ἀλλ’ ἐπίγειος οὖσα , τὰ ἐπίγεια μόνα ζητεῖ · διὸ καὶ συναποθνῄσκει τῷ σώματι . Τοῦ δὲ ἀνθρώπου ἡ ψυχὴ , ἀείως ὑπάρχει καὶ ἀτελεύτητος . Ἔχει δὲ ἡ ψυχὴ τρία μέρη , λογικόν , θυμικόν καὶ ἐπιθυμητικόν . Καὶ διὰ μὲν τοῦ λογικοῦ μέρους ἀγαπᾷ τὸν Θεόν · διὰ τοῦ θυμικοῦ μέρους ὀργίζεται τοῖς δαιμονίοις , ἀνδρίζομένη κατ’ αὐτῶν · διὰ δὲ τοῦ ἐπιθυμητικοῦ μέρους ἐπιθυμεῖ τὰ αἰώνια ἀγαθά . Ἔχει δὲ ὁ ἄνθρωπος αἰσθήσεις πέντε σωματικάς , καὶ πέντε ψυχικάς · αἱ σωματικαὶ μὲν εἰσιν · ὄρασις , ἀκοή , ὀσφρησις , γεῦσις , καὶ ἀφή . Θεωρεῖται δὲ ἐν μὲν τῇ ὄψει τὸ λευκὸν καὶ μέλαν , ἐν δὲ τῇ ἀκοῇ , τὸ ὀξύ καὶ τὸ βαρύ · ἐν δὲ τῇ ὀσφρήσει τὸ εὖοσμον καὶ δυσὀδές · ἐν δὲ τῇ γεύσει τὸ γλυκὺ καὶ πικρόν · ἐν δὲ τῇ ἀφῇ , τὸ σκληρὸν καὶ μαλακὸν καὶ θερμὸν καὶ ψυχρόν · τῆς δὲ ψυχῆς τὰ αἰσθητήρια εἰσι ταῦτα · νοῦς , διάνοια , δόξα , φαντασία , καὶ αἴσθησις . λέγεται δὲ μιᾶς ἑκάστης αἰσθήσεως ὀργανόν , αἰσθητήριον , ἀπὸ τοῦ τηρεῖν τὴν αἴσθησιν αἰσθητικὸν τοῦ ζῴου . Δεῖ δὲ καὶ τοῦτο γινώσκειν , ὅτι πᾶσα σὰρξ καὶ σῶμα λέγεται · οὐ πᾶν δὲ σῶμα , καὶ σὰρξ ὀνομάζεται . Καὶ οἱ ἀστέρες , σώματα ἐπουράνια λέγονται , οὐ μὴν καὶ σάρκες ἐπουράνιοι . Καὶ τὸ μὲν σῶμα διττῶς εἴρηται , σῶμα ὑλικόν , καὶ σῶμα λεπτόν . Καὶ τὸ μὲν ὑλικὸν σῶμα ἐστὶ τὸ κρατουμένον διὰ χειρὸς , καὶ φθορᾷ καὶ θανάτῳ ὑποκείμενον · σῶμα δὲ λεπτόν ἐστι τὸ ἀχράτητον καὶ ἀψηλάφητον , οἷον τοῦ ἡλίου , τῆς · σελήνης , καὶ τῶν ἀστέρων · τὸ δὲ σῶμα τὸ παχύ · καὶ ὑλικόν , ὅπερ λέγεται σὰρξ , συνίσταται ἐκ τεσσάρων στοιχείων , ἐς αἵματος , ἐκ χλῆματος , ἐκ γυμοῦ , καὶ χολῆς , ἡ ὡς ἐξ ἀέρος , γῆς , πυρός , καὶ ὕδατος · τοὐτέστιν , ἐκ θερμοῦ , καὶ ψυχροῦ , καὶ ὑγροῦ , καὶ ξηροῦ . Ὁ ἥλιος τὸ θερμὸν καὶ ζωτικὸν στοιχεῖον · ὁ ἀὴρ τὸ θερμὸν καὶ ὑγρόν · ἡ γῇ τὸ ξηρόν · τὸ ὕδωρ τὸ ὑγρὸν στοιχεῖον τίκτει . Ταῦτά εἰσιν , ἐξ ὧν συνέστηκεν ὁ ἄνθρωπος , μᾶλλον δὲ ἡ σὰρξ τοῦ ἀνθρώπου · διὸ καὶ μετὰ θάνατον πάλιν εἰς αὐτὰ ἀνάλυται .
Lemmas: A ἐκεῖνος ὁ πνεῦμα ψυχή ἐν ὁ ἄνθρωπος , ὁ ἐκ ὁ οὐσία ὁ θεός ὁ ψυχή μέλλω ἔρχομαι . ἐάν οὖν ὑπεργόω ὁ ψυχή ἐκ ὁ οὐσία ὁ θεός , διά τίς οὐ εἰμί πάντοτε ἀναλλοίωτος , ἄτρεπτος , ὡς ὁ θεός ; ἐκεῖνος γάρ λέγω ὅτι : « αὐτός ἐγώ εἰμί , καί οὐ ἀλλοιόω . » « ὁ δέ ψυχή ποτέ μέν εἰμί μωρός , ποτέ δέ φρόνιμος · καί ποτέ μέν ἁμαρτωλός , ποτέ δέ δίκαιος · καί ἄλλοτε πιστός , καί ἄλλοτε Ἀπίστος · καί ποτέ μέν ἀγνοέω , ποτέ δέ γιγνώσκω · καί ποτέ μέν πρόθυμος εἰμί , ποτέ δέ ὀκνηρός . Ταΰς ἔχω , πῶς δύναμαι λέγω ἐκ ὁ οὐσία ἔρχομαι ὁ θεός ; οὐ εἰμί οὗτος , οὐ εἰμί . Τέ δέ ἐμφύσημα ἐκεῖνος , ψυχή δημιουργέω ἐν ὁ ἄνθρωπος , λογικός καί νοερός . Ζεύς οὗτος καί ὁ ψυχή νοέω ὁ ἄνω φαντάζω , καί ὁ ἐκεῖθεν ζητέω καί οὐρέω καί ποθέω , ὅτι ἐκεῖθεν ἔχω ὁ δημιουργία . ὁ δέ ὁ ἄλογος , οὐ οὕτως , ἀλλά ἐπίγειος εἰμί , ὁ ἐπίγειος μόνος ζητέω · διό καί συναποθνήσκω ὁ σῶμα . Τοῦ δέ ἄνθρωπος ὁ ψυχή , ἀείως ὑπάρχω καί ἀτελεύτητος . Ἔχω δέ ὁ ψυχή τρεῖς μέρος , λογικός , θυμικός καί ἐπιθυμητικός . καί διά μέν ὁ λογικός μέρος ἀγαπάω ὁ θεός · διά ὁ θυμικός μέρος ὀργίζω ὁ δαιμόνιος , ἀνδρίζω κατά αὐτός · διά δέ ὁ ἐπιθυμητικός μέρος ἐπιθυμέω ὁ αἰώνιος ἀγαθός . Ἔχω δέ ὁ ἄνθρωπος αἴσθησις πέντε σωματικός , καί πέντε ψυχικός · ὁ σωματικός μέν εἰμί · ὅρασις , ἀκοή , ὄσφρησις , γεῦσις , καί ἁφή . θεωρέω δέ ἐν μέν ὁ ὄψις ὁ λευκός καί μέλας , ἐν δέ ὁ ἀκοή , ὁ ὀξύς καί ὁ βαρύς · ἐν δέ ὁ ὄσφρησις ὁ εὔοσμος καί δυσοδα · ἐν δέ ὁ γεῦσις ὁ γλυκύς καί πικρός · ἐν δέ ὁ ἁφή , ὁ σκληρός καί μαλακός καί θερμός καί ψυχρός · ὁ δέ ψυχή ὁ αἰσθητήριον εἰμί οὗτος · Νοῦς , διάνοια , δόξα , φαντασία , καί αἴσθησις . λέγω δέ εἷς ἕκαστος αἴσθησις ὄργανον , αἰσθητήριον , ἀπό ὁ τηρέω ὁ αἴσθησις αἰσθητικός ὁ ζῷον . Δεύς δέ καί οὗτος γινώσκω , ὅτι πᾶς σάρξ καί σῶμα λέγω · οὐ πᾶς δέ σῶμα , καί σάρξ ὀνομάζω . καί ὁ ἀστήρ , σῶμα ἐπουράνιος λέγω , οὐ μήν καί σάρξ ἐπουράνιος . καί ὁ μέν σῶμα δισσός λέγω , σῶμα ὑλικός , καί σῶμα λεπτός . καί ὁ μέν ὑλικός σῶμα εἰμί ὁ κρατέω διά χείρ , καί φθορά καί θάνατος ὑπόκειμαι · σῶμα δέ λεπτός εἰμί ὁ ἀχράτης καί ἀψηλάφητος , οἷος ὁ ἥλιος , ὁ · σελήνη , καί ὁ ἀστήρ · ὁ δέ σῶμα ὁ παχύς · καί ὑλικός , ὅς λέγω σάρξ , συνίστημι ἐκ τέσσαρες στοιχεῖον , εἰς αἷμα , ἐκ κλῆμα , ἐκ γυμοῦ , καί χολή , ὁ ὡς ἐκ αέρας , γῆ , πῦρ , καί ὕδωρ · τουτέστι , ἐκ θερμός , καί ψυχρός , καί ὑγρός , καί ξηρός . ὁ ἥλιος ὁ θερμός καί ζωτικός στοιχεῖον · ὁ ἀήρ ὁ θερμός καί ὑγρός · ὁ γῆ ὁ ξηρός · ὁ ὕδωρ ὁ ὑγρός στοιχεῖον τίκτω . ταῦτα εἰμί , ἐκ ὅς συνίστημι ὁ ἄνθρωπος , μᾶλλον δέ ὁ σάρξ ὁ ἄνθρωπος · διό καί μετά θάνατος πάλιν εἰς αὐτός ἀναλύτης .