athanasius-theology.homilia-in-passionem-domini-et-in-parasceve-sp pg028_0537.2
21 Ἐκπλήττει τὴν διάνοιαν ἡ γῆ , χρεμαμένη προστάγματι . καὶ τὸ βαρύ στοιχεῖον τοῖς ὕδασιν ἐποιοῦμενον . Τί δ' ἂν τις εἴποι , θάλατταν ἡπλωμένην ὧν , καὶ φάμῳ ( 21 ) μέν δεδεμένην , πνεύμασι δὲ κυβερνωμένην ; Ἄλλα πάντα μὲν καλὰ καὶ λίαν καλά , καὶ τῆς τοῦ δημιουργοῦ σοφίας τεχνάσματα · ἡγοῦμεν δὲ τούτων τὸ κάλλος ὁ ἄνθρωπος τῇ τῆς τιμῆς ὑπερβολῇ , τοῖς τιμωμένοις τὴν ὕβριν γενήσας . Θαῦμα γὰρ τῇ κτίσει προσενέγκας ὑπερβαίνον τὰ μέτρα τῆς κτίσεως , ἀδύσεις τοῖς τιμωμένοις κατέχεεν . Οὕτω πλάνης μήτηρ ἡ κτίσις ἄκουσα γέγονεν . Ἄλλ' ὁκτείρας τὴν πλανωμένην ὁ Θεός , καὶ φέρει σταυρὸν ἐν μέσῳ , θεογνωσίας ἀνθρώποις ὀργανον , τῆς κτίσεως δυνατώτερον . Ἀπράκτως γοῦν ὁ οὐρανὸς πρὸς ἀσεβείας ( 22 ) γέγονε διόρθωσις . Καὶ ἥλιος μὲν ἠσχύνετο προσκυνούμενος , κωλύειν δὲ τοὺς προσκυνούντας οὐκ ἴσχυεν . Γῆ , τὰ τοῦ σώματος φάρμακα βρύουσα , τῇ ψυχῇ νοσοῦσῃ βοήθειν οὐκ ἠδύνατο . Θάλασσα πειρᾶσθαι πρὸς τὸ πᾶθος ἠλέγχετο . Καὶ ἄνθρωπος τυφλῶντων περιήγε τὴν κτίσιν , καὶ τὸ προσπίπτον ψιλαφῶν προσεκύνει , Θεὸν εὑρεῖν οὐ δυνάμενος · ὅν δὲ τῆς κτίσεως ὅλης δῆμος κηρύττων πρὸς τὴν ἑνὸς Θεοῦ διδασκαλίαν προσάγειν οὐκ ἐξήρκεσεν . Ἄλλ' ὃ μὴ πεποίηκεν οὐρανός , τοῦτο ἐργασεν ὁ σταυρός · καὶ ὃν ἥλιος οὐκ ἐδίδαξε , σταυρὸς ἀναλαμψὰς ἐφωταγώγησε · καὶ ξύλον εὐτελὲς φυτευθὲν οἰκουμένην ἀσεβούσαν πρὸς εὐσέβειαν ἐγεώργησεν . Ξύλον καταδίκης ὀργανον τοῖς καταδίκους ἐλευθερίαν ἐχαριστορήσεν . Ἡττῶντες ( 23 ) πρὸς σωτηρίαν ἀνθρώπων ἡ κτίσις , καὶ σταυρὸς εἰσελθὼν ἰατρὸς ἀνεδείχθη . Ἐπειδὴ γὰρ ὁ θάνατος , τῷ τῷ πάλα βακτηρίᾳ χρησάμενος , τὴν τῶν ἀνθρώπων ρίζαν ἐπολέμησεν , ὁδὸν εὑρὼν εἰς παρεῖσθουν τὴν ἐν βρώσει παραβάσιν · τότε , παρανοῦσις οὕτω τῇ κτίσει τὸν θάνατον τὰ γένη συνήπτετο ( 24 ) . καὶ οἱ κοινωνοὶ τῆς φύσεως ἐγίνοντο κληρονόμοι κολάσεως . Οἰκτείρας τοὺς πλασθέντας ὁ πλάστης , ξύλον ἀντιφάρμακον ξύλῳ τῇ φύσει χαρίζεται . καὶ πᾶθους οἰκονομίας εἰσῆγεν πᾶθους ἀλεξιφάρμακον καὶ θανάτῳ κρατοῦντι · ἄνατον ἀνθολίσας καταγωνίσαιτο · καὶ πάλιν ἐλεύθερος ὁ ἄνθρωπος , οἷς ἐδῆθη πρὸς θάνατον , τοῖς αὐτοῖς τὴν ἀθανασίαν ( 25 ) εὐράμενος · δι' ὧν γὰρ κατεκρίνετο , διὰ τούτων ἐλύετο .
Lemmas: 21 ἐκπλήσσω ὁ διάνοια ὁ γῆ , κρεμάννυμι πρόσταγμα . καί ὁ βαρύς στοιχεῖον ὁ ὕδωρ ποιέω . τις δέ ἄν τις λέγω , θάλασσα ἁπλόω ὅς , καί φάμος ( 21 ) μέν δέω , πνεῦμα δέ κυβερνάω ; Ἀλλᾶ πᾶς μέν καλός καί λίαν καλός , καί ὁ ὁ δημιουργός σοφία τέχνασμα · ἡγέομαι δέ οὗτος ὁ κάλλος ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁ τιμή ὑπερβολή , ὁ τιμάω ὁ ὕβρις γίγνομαι . Θαύμας γάρ ὁ κτίσις προσφέρω ὑπερβαίνω ὁ μέτρον ὁ κτίσις , ἀδύσεις ὁ τιμάω καταχέω . οὕτως πλάνης μήτηρ ὁ κτίσις ἀέκων γίγνομαι . ἄλλος οκτειηρα ὁ πλανάω ὁ θεός , καί φέρω σταυρός ἐν μέσος , θεογνωσία ἄνθρωπος ὄργανον , ὁ κτίσις δυνατός . ἄπρακτος γοῦν ὁ οὐρανός πρός ἀσέβεια ( 22 ) γίγνομαι διόρθωσις . καί ἥλιος μέν αἰσχύνω προσκυνέω , κωλύω δέ ὁ προσκυνέω οὐ ἰσχύω . Γῆ , ὁ ὁ σῶμα φάρμακον βρύω , ὁ ψυχή νοσέω βοηθέω οὐ δύναμαι . Θάλασσα πειράω πρός ὁ πάθος ἐλέγχω . καί ἄνθρωπος τυφλόω περίειμι ὁ κτίσις , καί ὁ προσπίπτω ψηλαφάω προσκυνέω , θεός εὑρίσκω οὐ δύναμαι · ὅς δέ ὁ κτίσις ὅλος δῆμος κηρύσσω πρός ὁ εἷς θεός διδασκαλία προσάγω οὐ ἐξαρκέω . ἄλλος ὁ μή ποιέω οὐρανός , οὗτος ἐργάζομαι ὁ σταυρός · καί ὅς ἥλιος Οὐκ διδάσκω , σταυρός ἀναλάμπω φωταγωγώ · καί ξύλον εὐτελής φυτεύω οἰκουμένη ἀσεβέω πρός εὐσέβεια γεωργέω . ξύλον καταδίκη ὄργανον ὁ κατάδικος ἐλευθερία ἐχαριστορήσεν . Ἡττῶντες ( 23 ) πρός σωτηρία ἄνθρωπος ὁ κτίσις , καί σταυρός εἰσέρχομαι ἰατρός ἀναδείκνυμι . Ἐπειδή γάρ ὁ θάνατος , ὁ ὁ πάλη βακτηρία χράω , ὁ ὁ ἄνθρωπος ῥίζα πολεμέω , ὁδός εὑρίσκω εἰς παρεισθέω ὁ ἐν βρῶσις παράβασις · τότε , παρανοέω οὕτως ὁ κτίσις ὁ θάνατος ὁ γένος συνάπτω ( 24 ) . καί ὁ κοινωνός ὁ φύσις γίγνομαι κληρονόμος κόλασις . οἰκτείρω ὁ πλάσσω ὁ πλάστης , ξύλον ἀντιφάρμακον ξύλον ὁ φύσις χαρίζω . καί πάθος οἰκονομία εἰσάγω πάθος ἀλεξιφάρμακον καί θάνατος κράτος · ἄνατος ανθολισαι καταγωνίζομαι · καί πάλιν ἐλεύθερος ὁ ἄνθρωπος , ὅς δέω πρός θάνατος , ὁ αὐτός ὁ ἀθανασία ( 25 ) εὑρίσκω · διά ὅς γάρ κατακρίνω , διά οὗτος λύω .