athanasius-theology.epistulae-quattuor-ad-serapionem pg026_0303.1
A λόγος ἐπαξίως διερμηνεύσαι δυνήσεται τὰ ὑπὲρ τὴν γεννητὴν δύνα φύσιν ; « Ἡ ποία τις ὅμως ἀκοὴ συνέβαιναι ( 48 ) δύναται , ἡ μὴ ἔξεστιν ἀνθρώποις μήτε ἀκοῦσαι , μήτε λαλεῖν ; Περί μὲν οὖν ὧν ἤκουσεν ὁ Παῦλος , οὕτως εἴρηκε · περὶ δὲ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ · « ὡς ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ ! Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Κυρίου ; Ἡ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο ; » Ὁ γοῦν Ἀβραὰμ οὔτε περιεργάσατο , οὔδὲ ἀνέκρινε τὸν λαλοῦντα , ἀλλ’ « ἐπίστευσε , καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην » · οὕτω Μωϋσῆς πιστὸς ἐκλήθη θεράπων · Εἰ δὲ οἱ τὰ ( 49 ) Ἀρειοῦ φρονούντες , ἐπεὶ εἰς τὴν κακόνυχον αὐτῶν ψυχὴν οὐκ εἰσλεύσεται σοφία , οὐ δύνανται νοεῖν οὔδὲ πιστεύειν περὶ τῆς ἀδιαίρέτου καὶ ἁγίας Τριάδος , μὴ διὰ τοῦτο καὶ τὴν ἀλήθειαν ( 50 ) παρεξηγέσθωσαν , μηδὲ ἅπερ αὐτοὶ μὴ δύνανται νοεῖν , ταῦτα λεγέσθωσαν μηδὲ εἶναι δύνασθαι . B Πράγμα γὰρ πάσχουν ἀποπτόντων · ὅτι , μὴ δυνάμενοι νοεῖν , πῶς ἀδιαίρετός ἐστιν ἡ ἁγία Τριάς , ποιοῦσιν οἱ μὲν Ἀρειανοὶ ἐν ( 51 ) τὸν Υἱὸν μετὰ τῆς κτίσεως · οἱ δὲ τροπικοὶ τὸ Πνεῦμα καὶ αὐτοὶ τοῖς κτίσμασι συναριθμοῦσιν . Ἔδει δὲ αὐτοὺς ἢ καθόλου μὴ νοοῦντας σιωπᾶν , καὶ μὴ συντάσσειν , μήτε ἐκεῖνους τὸν Υἱόν , μήτε τούτους τὸ Πνεῦμα τοῖς κτίσμασιν · ἢ τὸ γεγραμμένον ἐπιγινώσκον , καὶ τῷ Πατρὶ συνάπτειν τὸν Υἱόν , καὶ τὸ Πνεῦμα μὴ διαιρεῖν ἀπὸ τοῦ Υἱοῦ , ἵνα τὸ ἀδιαίρετον καὶ ὁμοφυὲς ἀληθῶς τῆς ἁγίας Τριάδος διαμείνῃ . Ταῦτα μαθόντας αὐτοὺς ἔδει μὴ τολμᾶν , μηδ’ ἀμφιβάλλοντας ἐρωτᾶν , πῶς ταῦτα γένοιτο , ἵνα , χἂν ὁ ἐρωτώμενος ἀπορῇ λέγειν , μὴ ἐπινοῶσιν αὐτοὶ κακονοίας ἑαυτοῖς . Ἔστι μὲν γὰρ πᾶσι τοῖς γεννητοῖς , μάλιστα δὲ ἡμῖν τοῖς ἀνθρώποις ἀδύνατον ἐπαξίως εἰπεῖν περὶ τῶν ἀπορρήτων ( 52 ) . Τολμηρότερον δὲ πάλιν , μὴ δυνάμενους λέγειν , ἐπινοεῖν ἐπὶ τούτων καινοτέρας λέξεις παρὰ τὰς τῶν Γραφῶν . Ἄλλως τε καὶ μανιώδης ἡ τοιαύτη ἐπιχείρησις τοῦ τε ἐρωτῶντος καὶ τοῦ χάν ὅμως ( 53 ) ἐνθυμουμένου ἀποκρίνασθαι . Οὐδὲ γὰρ οὔδὲ περὶ τῶν γεννητῶν οὕτω τις ἐρωτῶν νομισθεῖ νοῦν ἔχειν ὁρθόν .
Lemmas: A λόγος ἐπάξιος διερμηνεύω δύναμαι ὁ ὑπέρ ὁ γεννητής δύναμαι φύσις ; « ὁ ποῖος τις ὅμως ἀκοή συμβαίνω ( 48 ) δύναμαι , ὁ μή ἔξεστι ἄνθρωπος μήτε ἀκούω , μήτε λαλέω ; Περί μέν οὖν ὅς ἀκούω ὁ Παῦλος , οὕτως εἴρω · περί δέ αὐτός ὁ Θεός · « ὡς ἀνεξιχνίαστος ὁ ὁδός αὐτός ! Τῖς γάρ γιγνώσκω νόος κύριος ; ὁ τίς σύμβουλος αὐτός γίγνομαι ; » ὁ γοῦν Ἀβραάμ οὔτε περιεργάζομαι , οὐδέ ἀνακρίνω ὁ λαλέω , ἀλλά « πιστεύω , καί λογίζομαι αὐτός εἰς δικαιοσύνη » · οὗτος Μωϋσῆς πιστός καλέω θεράπων · εἰμί δέ ὁ ὁ ( 49 ) Ἄρειος φρονέω , ἐπεί εἰς ὁ κακόνυχον αὐτός ψυχή οὐ εἰσέρχομαι σοφία , οὖον δύναμαι νοέω οὐδέ πιστεύω περί ὁ αδιαίρετος καί ἅγιος Τριάς , μή διά οὗτος καί ὁ ἀλήθεια ( 50 ) παρεξηγέομαι , μηδέ ὅσπερ αὐτός μή δύναμαι νοέω , οὗτος λέγω μηδέ εἰμί δύναμαι . B πράγμα γάρ πάσχω ἀποπέτομαι · ὅτι , μή δύναμαι νοέω , πῶς ἀδιαίρετος εἰμί ὁ ἅγιος Τριάς , ποιέω ὁ μέν Ἀρειανός ἐν ( 51 ) ὁ υἱός μετά ὁ κτίσις · ὁ δέ τροπικός ὁ πνεῦμα καί αὐτός ὁ κτίσμα συναριθμέω . δέω δέ αὐτός ἢ καθόλου μή νοέω σιωπάω , καί μή συντάσσω , μήτε ἐκεῖνος ὁ υἱός , μήτε οὗτος ὁ πνεῦμα ὁ κτίσμα · ἢ ὁ γράφω ἐπιγιγνώσκω , καί ὁ πατήρ συνάπτω ὁ υἱός , καί ὁ πνεῦμα μή διαιρέω ἀπό ὁ υἱός , ἵνα ὁ ἀδιαίρετος καί ὁμοφυής ἀληθής ὁ ἅγιος Τριάς διαμένω . οὗτος μανθάνω αὐτός ἐσθίω μή τολμάω , μηδέ βάλλω ἐρωτάω , πῶς οὗτος γίγνομαι , ἵνα , εἷς ὁ ἐρωτάω ἀπορέω λέγω , μή ἐπινοέω αὐτός κακόνοια ἑαυτοῦ . εἰμί μέν γάρ πᾶς ὁ γεννητός , μάλιστα δέ ἐγώ ὁ ἄνθρωπος ἀδύνατος ἐπάξιος εἶπον περί ὁ ἀπόρρητος ( 52 ) . τολμηρός δέ πάλιν , μή δυνάμενος λέγω , ἐπινοέω ἐπί οὗτος καινός λέγω παρά ὁ ὁ Γραφής . ἄλλος τε καί μανιώδης ὁ τοιοῦτος ἐπιχείρησις ὁ τε ἐρωτάω καί ὁ χήν ὅμως ( 53 ) ἐνθυμέομαι ἀποκρίνω . οὐδέ γάρ οὐδέ περί ὁ γεννητής οὗτος τις ἐρωτάω νομίζω νόος ἔχω ὀρθός .