athanasius-theology.de-incarnatione-verbi 2
εἰ γὰρ αὐτομάτως τὰ πάντα χωρὶς προνοίαςκατ’ αὐτοὺς γέγονεν , ἔδει τὰ πάντα ἁπλῶς γεγενῆσθαι καὶ ὅμοια εἶναι καὶ μὴ διάφορα . ὡς γὰρ ἐπὶ σώματος ἑνὸς ἔδει τὰ πάντα εἶναι ἥλιον ἢ σελήνην , καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων ἔδει τὸ ὅλον εἶναι χεῖρα , ἢ ὀφθαλμόν , ἢ πόδα . νῦν δὲ οὐκ ἔστι μὲν οὕτως · ὁρῶμεν δὲ τὸ μέν , ἥλιον · τὸ δέ , σελήνην · τὸ δέ , γῆν · καὶ πάλιν ἐπὶ τῶν ἀνθρωπίνων σωμάτων , τὸ μέν , πόδα · τὸ δέ χεῖρα · τὸ δέ , κεφαλήν . ἡ δὲ τοιαύτη διάταξις οὐκ αὐτομάτως αὐτὰ γεγενῆσθαι γνωρίζει , ἀλλ’ αἰτίαν τούτων προηγεῖσθαι δείκνυσιν · ἀφ’ ἧς καὶ τὸν διαταξάμενον καὶ πάντα ποιήσαντα θεὸν ἔστι νοεῖν . ἄλλοι δέ , ἐν οἷς ἐστι καὶ ὁ μέγας παρ’ Ἕλλησι Πλάτων , ἐκ προϋποκειμένης καὶ ἀγενήτου ὕλης πεποιηκέναι τὸν θεὸν τὰ ὅλα διηγοῦνται · μὴ ἂν γὰρ δύνασθαί τι ποιῆσαι τὸν θεὸν εἰ μὴ προϋπέκειτο ἡ ὕλη · ὥσπερ καὶ τῷ τέκτονι προϋποκεῖσθαι δεῖ τὸ ξύλον , ἵνα καὶ ἐργάσασθαι δυνηθῇ . οὐκ ἴσασι δὲ τοῦτο λέγοντες ὅτι ἀσθένειαν περιτιθέασι τῷ θεῷ · εἰ γὰρ οὐκ ἔστι τῆς ὕλης αὐτὸς αἴτιος , ἀλλ’ ὅλως ἐξ ὑποκειμένης ὕλης ποιεῖ τὰ ὄντα , ἀσθενὴς εὑρίσκεται , μὴ δυνάμενος ἄνευ τῆς ὕλης ἐργάσασθαί τι τῶν γενομένων · ὥσπερ ἀμέλει καὶ τοῦ τέκτονος ἀσθένειά ἐστι τὸ μὴ δύνασθαι χωρὶς τῶν ξύλων ἐργάσασθαί τι τῶν ἀναγκαίων . καὶ καθ’ ὑπόθεσιν γάρ , εἰ μὴ ἦν ἡ ὕλη , οὐκ ἂν εἰργάσατό τι ὁ θεός . καὶ πῶς ἔτι ποιητὴς καὶ δημιουργὸς ἂν λεχθείη ἐξ ἑτέρου τὸ ποιεῖν ἐσχηκώς , λέγω δὴ ἐκ τῆς ὕλης · ἔσται δέ , εἰ οὕτως ἔχει , κατ’ αὐτοὺς ὁ θεὸς τεχνίτης μόνον καὶ οὐ κτίστης εἰς τὸ εἶναι , εἴ γε τὴν ὑποκειμένην ὕλην ἐργάζεται , τῆς δὲ ὕλης οὐκ ἔστιν αὐτὸς αἴτιος . καθόλου γὰρ οὐδὲ κτίστης ἂν λεχθείη , εἴ γε μὴ κτίζει τὴν ὕλην , ἐξ ἧς καὶ τὰ κτισθέντα γέγονεν . οἱ δὲ ἀπὸ τῶν αἱρέσεων ἄλλον ἑαυτοῖς ἀναπλάττονται δημιουργὸν τῶν πάντων παρὰ τὸν πατέρα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , τυφλώττοντες μέγα καὶ περὶ ἃ φθέγγονται . τοῦ γὰρ κυρίου λέγοντος πρὸς τοὺς Ἰουδαίους · οὐκ ἀνέγνωτε ὅτι ἀπ’ ἀρχῆς ὁ κτίσας ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς · καὶ εἶπεν · ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ προσκολληθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ · καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν · εἶτα σημαίνων τὸν κτίσαντά φησιν · ὃ οὖν ὁ θεὸς συνέζευξεν , ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω , πῶς οὗτοι ξένην τοῦ πατρὸς τὴν κτίσιν εἰσάγουσιν · εἰ δὲ κατὰ τὸν Ἰωάννην πάντα περιλαβόντα καὶ λέγοντα πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο · καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν , πῶς ἂν ἄλλος εἴη ὁ δημιουργός , παρὰ τὸν πατέρα τοῦ Χριστοῦ ;
Lemmas: εἰμί γάρ αὐτόματος ὁ πᾶς Χωρὶς προνοιάζω αὐτός γίγνομαι , ἐσθίω ὁ πᾶς ἁπλόος γίγνομαι καί ὅμοιος εἰμί καί μή διάφορος . ὡς γάρ ἐπί σῶμα εἷς ἐσθίω ὁ πᾶς εἰμί ἥλιος ἢ σελήνη , καί ἐπί ὁ ἄνθρωπος ἐσθίω ὁ ὅλος εἰμί χείρ , ἢ ὀφθαλμός , ἢ πούς . νῦν δέ οὐ εἰμί μέν οὕτως · ὁράω δέ ὁ μέν , ἥλιος · ὁ δέ , σελήνη · ὁ δέ , γῆ · καί πάλιν ἐπί ὁ ἀνθρώπινος σῶμα , ὁ μέν , πούς · ὁ δέ χείρ · ὁ δέ , κεφαλή . ὁ δέ τοιοῦτος διάταξις οὐ αὐτόματος αὐτός γίγνομαι γνωρίζω , ἀλλά αἴτιος οὗτος προηγέομαι δείκνυμι · ἀπό ὅς καί ὁ διατάσσω καί πᾶς ποιέω θεός εἰμί νοέω . ἄλλος δέ , ἐν ὅς εἰμί καί ὁ μέγας παρά Ἕλλην Πλάτων , ἐκ προυπόκειμαι καί ἀγένητος ὕλη ποιέω ὁ θεός ὁ ὅλος διηγέομαι · μή εἄν γάρ δύναμαι τίς ποιέω ὁ θεός εἰμί μή προυπόκειμαι ὁ ὕλη · ὥσπερ καί ὁ τέκτων προυπόκειμαι δεῖ ὁ ξύλον , ἵνα καί ἐργάζομαι δύναμαι . οὐ οἶδα δέ οὗτος λέγω ὅτι ἀσθένεια περιτίθημι ὁ θεός · εἰμί γάρ οὐ εἰμί ὁ ὕλη αὐτός αἴτιος , ἀλλά ὅλως ἐκ ὑπόκειμαι ὕλη ποιέω ὁ εἰμί , ἀσθενής εὑρίσκω , μή δύναμαι ἄνευ ὁ ὕλη ἐργάζομαι τίς ὁ γίγνομαι · ὥσπερ ἀμελέω καί ὁ τέκτων ἀσθένεια εἰμί ὁ μή δύναμαι Χωρὶς ὁ ξύλον ἐργάζομαι τίς ὁ ἀναγκαῖος . καί κατά ὑπόθεσις γάρ , εἰμί μή εἰμί ὁ ὕλη , οὐ εἄν ἐργάζομαι τίς ὁ θεός . καί πῶς ἔτι ποιητής καί δημιουργός εἄν λέγω ἐκ ἕτερος ὁ ποιέω ἔχω , λέγω δή ἐκ ὁ ὕλη · εἰμί δέ , εἰμί οὕτως ἔχω , κατά αὐτός ὁ θεός τεχνίτης μόνος καί οὖον Κτίστης εἰς ὁ εἰμί , εἰμί γε ὁ ὑπόκειμαι ὕλη ἐργάζομαι , ὁ δέ ὕλη οὐ εἰμί αὐτός αἴτιος . καθόλου γάρ οὐδέ Κτίστης εἄν λέγω , εἰμί γε μή κτίζω ὁ ὕλη , ἐκ ὅς καί ὁ κτίζω γίγνομαι . ὁ δέ ἀπό ὁ αἵρεσις ἄλλος ἑαυτοῦ ἀναπλάσσω δημιουργός ὁ πᾶς παρά ὁ πατήρ ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , τυφλώττω μέγας καί περί ὁ φθέγγομαι . ὁ γάρ κύριος λέγω πρός ὁ Ἰουδαῖος · οὐ ἀναγιγνώσκω ὅτι ἀπό ἀρχή ὁ κτίζω ἄρσην καί θῆλυς ποιέω αὐτός · καί εἶπον · ἕνεκα οὗτος καταλείπω ἄνθρωπος ὁ πατήρ καί ὁ μήτηρ αὐτός καί προσκολλάω ὁ γυνή αὐτός · καί εἰμί ὁ δύο εἰς σάρξ εἷς · εἶτα σημαίνω ὁ κτίζω φημί · ὅς οὖν ὁ θεός συζεύγνυμι , ἄνθρωπος μή χωρίζω , πῶς οὗτος ξένος ὁ πατήρ ὁ κτίσις εἰσάγω · εἰμί δέ κατά ὁ Ἰωάννης πᾶς περιλαμβάνω καί λέγω πᾶς διά αὐτός γίγνομαι · καί Χωρὶς αὐτός γίγνομαι οὐδέ εἷς , πῶς εἄν ἄλλος εἰμί ὁ δημιουργός , παρά ὁ πατήρ ὁ Χριστός ;