athanasius-theology.de-incarnatione-verbi 43
Διατί οὖν , ἐὰν λέγωσιν , οὐχὶ δι’ ἄλλων μερῶν καλλιόνων τῆς κτίσεως ἐφάνη , καὶ καλλίονι ὀργάνῳ οἷον ἡλίῳ ἢ σελήνῃ ἢ ἄστροις ἢ πυρὶ ἢ αἰθέρι οὐ κέχρηται , ἀλλὰ ἀνθρώπῳ μόνῳ , γινωσκέτωσαν ὅτι οὐκ ἐπιδείξασθαι ἦλθεν ὁ κύριος , ἀλλὰ θεραπεῦσαι καὶ διδάξαι τοὺς πάσχοντας . ἐπιδεικνυμένου μὲν γὰρ ἦν μόνον ἐπιφανῆναι καὶ καταπλῆξαι τοὺς ὁρῶντας · θεραπεύοντος δὲ καὶ διδάσκοντός ἐστι , μὴ ἁπλῶς ἐπιδημῆσαι , ἀλλ’ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν δεομένων γενέσθαι , καὶ ὡς οἱ χρῄζοντες φέρουσιν ἐπιφανῆναι , ἵνα μὴ τῷ ὑπερβάλλοντι τὴν χρείαν τῶν πασχόντων αὐτοὺς τοὺς δεομένους ταράξῃ , καὶ ἀνωφελὴς τούτοις ἡ ἐπιφάνεια τοῦ θείου γένηται . οὐδὲν τοίνυν τῶν ἐν τῇ κτίσει πεπλανημένον ἦν εἰς τὰς περὶ θεοῦ ἐννοίας , εἰ μὴ μόνος ὁ ἄνθρωπος . ἀμέλει , οὐχ ἥλιος , οὐ σελήνη , οὐκ οὐρανός , οὐ τὰ ἄστρα , οὐχ ὕδωρ , οὐκ αἰθὴρ παρήλλαξαν τὴν τάξιν , ἀλλ’ εἰδότες τὸν ἑαυτῶν δημιουργὸν καὶ βασιλέα λόγον μένουσιν ὡς γεγόνασιν · ἄνθρωποι δὲ μόνοι ἀποστραφέντες τὸ καλόν , λοιπὸν τὰ οὐκ ὄντα ἀντὶ τῆς ἀληθείας ἐπλάσαντο , καὶ τὴν εἰς θεὸν τιμὴν καὶ τὴν περὶ αὐτοῦ γνῶσιν δαίμοσι καὶ ἀνθρώποις ἐν λίθοις ἀνατεθείκασιν . ὅθεν εἰκότως , ἐπειδὴ παριδεῖν τὸ τηλικοῦτον οὐκ ἄξιον ἦν τῆς τοῦ θεοῦ ἀγαθότητος , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ αὐτὸν διέποντα καὶ ἡγεμονεύοντα οὐκ ἠδυνήθησαν αὐτὸν γνῶναι οἱ ἄνθρωποι , μέρος τοῦ ὅλου λαμβάνει ἑαυτῷ ὄργανον τὸ ἀνθρώπινον σῶμα , καὶ ἐπιβαίνει τούτῳ , ἵν’ ἐπειδὴ ἐν τῷ ὅλῳ αὐτὸν οὐκ ἠδυνήθησαν γνῶναι , κἂν ἐν τῷ μέρει μὴ ἀγνοήσωσιν αὐτόν · καὶ ἐπειδὴ ἀναβλέψαι οὐκ ἠδυνήθησαν εἰς τὴν ἀόρατον αὐτοῦ δύναμιν , κἂν ἐκ τῶν ὁμοίων λογίσασθαι καὶ θεωρῆσαι δυνηθῶσιν αὐτόν . ἄνθρωποι γὰρ ὄντες , διὰ τοῦ καταλλήλου σώματος καὶ τῶν δι’ αὐτοῦ θείων ἔργων , ταχύτερον καὶ ἐγγύτερον τὸν τούτου πατέρα γινώσκειν δυνήσονται , συγκρίνοντες ὡς οὐκ ἀνθρώπινα , ἀλλὰ θεοῦ ἔργα ἐστί , τὰ ὑπ’ αὐτοῦ γινόμενα . καὶ ἐὰν ἄτοπον ἦν κατ’ αὐτοὺς διὰ τῶν τοῦ σώματος ἔργων τὸν λόγον γνωρίζεσθαι , πάλιν ἄτοπον ἂν εἴη ἐκ τῶν ἔργων τοῦ παντὸς γινώσκεσθαι τοῦτον . ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ κτίσει ὤν , οὐδέν τι τῆς κτίσεως μεταλαμβάνει , ἀλλὰ μᾶλλον τὰ πάντα τῆς αὐτοῦ δυνάμεως μεταλαμβάνει , οὕτως καὶ τῷ σώματι ὀργάνῳ χρώμενος , οὐδενὸς τῶν τοῦ σώματος μετεῖχεν , ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἡγίαζε καὶ τὸ σῶμα . εἰ γὰρ δὴ καὶ ὁ παρὰ τοῖς Ἕλλησι θαυμαζόμενος Πλάτων φησὶν ὅτι ὁρῶν τὸν κόσμον ὁ γεννήσας αὐτὸν χειμαζόμενον καὶ κινδυνεύοντα εἰς τὸν τῆς ἀνομοιότητος δύνειν τόπον , καθίσας ἐπὶ τοὺς οἴακας τῆς Ψυχῆς βοηθεῖ , καὶ πάντα τὰ πταίσματα διορθοῦται · τί ἄπιστον λέγεται παρ’ ἡμῖν , εἰ πλανωμένης τῆς ἀνθρωπότητος ἐκάθισεν ὁ λόγος ἐπὶ ταύτην , καὶ ἄνθρωπος ἐπεφάνη , ἵνα χειμαζομένην αὐτὴν περισώσῃ διὰ τῆς κυβερνήσεως αὐτοῦ καὶ ἀγαθότητος ;
Lemmas: διατί οὖν , ἐάν λέγω , οὐ διά ἄλλος μέρος καλός ὁ κτίσις φαίνω , καί καλός ὄργανον οἷος ἥλιος ἢ σελήνη ἢ ἄστρον ἢ πῦρ ἢ αἰθήρ οὖον χράομαι , ἀλλά ἄνθρωπος μόνος , γιγνώσκω ὅτι οὐ ἐπιδείκνυμι ἔρχομαι ὁ κύριος , ἀλλά θεραπεύω καί διδάσκω ὁ πάσχω . ἐπιδείκνυμι μέν γάρ εἰμί μόνος ἐπιφαίνω καί καταπλήσσω ὁ ὁράω · θεραπεύω δέ καί διδάσκω εἰμί , μή ἁπλόος ἐπιδημέω , ἀλλά ἐπί ὠφέλεια ὁ δήω γίγνομαι , καί ὡς ὁ χρῄζω φέρω ἐπιφαίνω , ἵνα μή ὁ ὑπερβάλλω ὁ χρεία ὁ πάσχω αὐτός ὁ δήω ταράσσω , καί ἀνωφελής οὗτος ὁ ἐπιφάνεια ὁ θεῖον γίγνομαι . οὐδείς τοίνυν ὁ ἐν ὁ κτίζω πλανάω εἰμί εἰς ὁ περί θεός ἔννοια , εἰμί μή μόνος ὁ ἄνθρωπος . ἀμελέω , οὐ ἥλιος , οὖον σελήνη , οὐ οὐρανός , οὖον ὁ ἄστρον , οὐ ὕδωρ , οὐ αἰθήρ παραλλάσσω ὁ τάξις , ἀλλά οἶδα ὁ ἑαυτοῦ δημιουργός καί βασιλεύς λόγος μένω ὡς γίγνομαι · ἄνθρωπος δέ μόνος ἀποστρέφω ὁ καλός , λοιπός ὁ οὐ εἰμί ἀντί ὁ ἀλήθεια πλάσσω , καί ὁ εἰς θεός τιμή καί ὁ περί αὐτός γνῶσις δαίμων καί ἄνθρωπος ἐν λίθος ἀνατίθημι . ὅθεν εἰκότως , ἐπεί παρεῖδον ὁ τηλικόσδε οὐ ἄξιος εἰμί ὁ ὁ θεός ἀγαθότης , ἀλλά καί ἐν ὁ ὅλος αὐτός διέπω καί ἡγεμονεύω οὐ δύναμαι αὐτός γιγνώσκω ὁ ἄνθρωπος , μέρος ὁ ὅλος λαμβάνω ἑαυτοῦ ὄργανον ὁ ἀνθρώπινος σῶμα , καί ἐπιβαίνω οὗτος , ἵνα ἐπεί ἐν ὁ ὅλος αὐτός οὐ δύναμαι γιγνώσκω , κἀν ἐν ὁ μέρος μή ἀγνοέω αὐτός · καί ἐπεί ἀναβλέπω οὐ δύναμαι εἰς ὁ ἀόρατος αὐτός δύναμις , κἀν ἐκ ὁ ὅμοιος λογίζομαι καί θεωρέω δύναμαι αὐτός . ἄνθρωπος γάρ εἰμί , διά ὁ κατάλληλος σῶμα καί ὁ διά αὐτός θεῖον ἔργον , ταχύς καί ἐγγύς ὁ οὗτος πατήρ γιγνώσκω δύναμαι , συγκρίνω ὡς οὐ ἀνθρώπινος , ἀλλά θεός ἔργον εἰμί , ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι . καί ἐάν ἄτοπος εἰμί κατά αὐτός διά ὁ ὁ σῶμα ἔργον ὁ λόγος γνωρίζω , πάλιν ἄτοπος εἄν εἰμί ἐκ ὁ ἔργον ὁ πᾶς γιγνώσκω οὗτος . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ κτίζω εἰμί , οὐδείς τίς ὁ κτίσις μεταλαμβάνω , ἀλλά μᾶλλον ὁ πᾶς ὁ αὐτός δύναμις μεταλαμβάνω , οὕτως καί ὁ σῶμα ὄργανον χράω , οὐδείς ὁ ὁ σῶμα μετέχω , ἀλλά μᾶλλον αὐτός ἁγίζω καί ὁ σῶμα . εἰμί γάρ δή καί ὁ παρά ὁ Ἕλλην θαυμάζω Πλάτων φημί ὅτι ὁράω ὁ κόσμος ὁ γεννάω αὐτός χειμάζω καί κινδυνεύω εἰς ὁ ὁ ἀνομοιότης δύο τόπος , καθίζω ἐπί ὁ Οἴαξ ὁ Ψυχή βοηθέω , καί πᾶς ὁ πταῖσμα διορθόω · τίς ἄπιστος λέγω παρά ἐγώ , εἰμί πλανάω ὁ ἀνθρωπότης καθίζω ὁ λόγος ἐπί οὗτος , καί ἄνθρωπος φαίνω , ἵνα χειμάζω αὐτός περισῴζω διά ὁ κυβέρνησις αὐτός καί ἀγαθότης ;