athanasius-theology.contra-gentes 22
μορφῆς παρ’ αὐτῶν ἀξιῶν Εἰ μὲν γάρ , ὅτι ἀνθρωπόμορφόν ἐστι τὸ θεῖον , διὰ τοῦτο οὕτω τετύπωται , διὰ τί καὶ ἀλόγων αὐτῷ τύπους περιτιθέασιν ; εἰ δὲ ζώων ἀλόγων ἐστὶν ὁ τούτου , τύπος διὰ τί καὶ λογικῶν αὐτῷ περιτιθέασι γλυφάς ; εἰ δὲ τὸ συναμφότερόν ἐστι καὶ ἐξ ἀμφοτέρων κατειλήφασι τὸν θεόν , ὅτι τε ἀλόγων καὶ λογικῶν ἔχει τοὺς τύπους , τί διαιροῦσι τὰ συνημμένα καὶ χωρίζουσι τὴν ἀλόγων καὶ ἀνθρώπων γλυφήν , καὶ οὐ πάντοτε ἐξ ἀμφοτέρων αὐτὸν γλύφουσιν , ὁποῖα τὰ παρὰ τοῖς μύθοις ἐστὶ πλάσματα , ἡ Σκύλλα καὶ γλύφουσιν , ὁποῖα τὰ παρὰ τοῖς μύθοις ἐστὶ πλάσματα , ἡ Χάρυβδις καὶ ὁ Ἱπποκένταυρος καὶ ὁ παρ’ Αἰγυπτίοις κυνοκέφαλος Ἄνουβις ; ἔδει γὰρ ἢ μόνους αὐτοὺς οὕτω γράφεσθαι διφυεῖς ἢ μίαν αὐτῶν ἐχόντων μορφήν , μὴ καὶ τὴν ἄλλην ἀναπλάττεσθαι κατ’ αὐτῶν . καὶ πάλιν εἰ ἀρρενικαὶ τούτων εἰσὶν αἱ μορφαί , διὰ τί καὶ θηλειῶν αὐτοῖς περιτιθέασι τύπους ; εἰ δὲ θηλυκῶν εἰσι , διὰ τί καὶ ἀρρενικῶν κατ’ αὐτῶν ψεύδονται τὰς μορφάς ; εἰ δὲ πάλιν τὸ συναμφότερόν εἰσιν , ἔδει μὴ διαιρεῖσθαι , ἀλλ’ ἀμφότερα συνάπτεσθαι καὶ γίνεσθαι κατὰ τοὺς λεγομένους ἑρμαφροδίτους , ἵνα μὴ μόνον ἀσέβειαν καὶ συκοφαντίαν , ἀλλὰ καὶ γέλωτας αὐτῶν ἡ δεισιδαιμονία τοῖς ὁρῶσι παράσχῃ , καὶ ὅλως εἰ σωματοειδὲς τὸ θεῖον ὑπολαμβάνουσιν , ὥστε καὶ γαστέρα καὶ χεῖρας καὶ πόδας καὶ πάλιν αὐχένα καὶ στήθη καὶ τὰ ἄλλα τὰ πρὸς γένεσιν ἀνθρώπων μέλη ἐπινοεῖν αὐτῷ καὶ ἀναπλάττειν . ὅρα εἰς ὅσην ἀσέβειαν καὶ ἀθεότητα καταπέπτωκε τούτων ὁ νοῦς , ὥστε τοιαῦτα ὑπονοεῖν περὶ τοῦ θείου . ἀκολουθεῖ γὰρ αὐτῷ καὶ τὰ ἄλλα τοῦ σώματος πάντως πάσχειν , ὥστε καὶ τέμνεσθαι καὶ διαιρεῖσθαι καὶ πάλιν ἐξ ὅλου φθείρεσθαι . ταῦτα δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα οὐκ ἴδια θεοῦ , ἀλλὰ μᾶλλον τῶν ἐπὶ γῆς σωμάτων ἐστίν . ὁ μὲν γὰρ θεὸς ἀσώματός ἐστὶ καὶ ἄφθαρτος καὶ ἀθάνατος , οὐδενὸς εἰσοτιοῦν δεόμενος . ταῦτα δὲ καὶ φθαρτὰ καὶ σωμάτων εἰσὶ τύποι καὶ τῆς παρ’ αὐτῶν ἐπιδεόμενα χρείας , ὥσπερ καὶ πρότερον εἴρηται . πολλάκις γοῦν ὁρῶμεν ἀνακαινουμένους τοὺς παλαιωθέντας καὶ οὓς ὁ χρόνος ἢ ὑετὸς ἢ ἄλλό τι τῶν ἐπὶ γῆς ζώων ἠφάνισε , τούτους ἀναπλαττομένους . ἐφ’ ᾧ ἄν τις αὐτῶν καταγνώσηται τῆς παραφροσύνης , ὅτι ὧν αὐτοὶ ποιηταὶ τυγχάνουσι , τούτους θεοὺς ἀναγορεύουσι . καὶ οὓς αὐτοὶ ταῖς τέχναις περικοσμοῦσιν ἕνεκα τοῦ μὴ φθαρῆναι παρὰ τούτων , αὐτοὶ σωτηρίαν αἰτοῦσι . καὶ οὓς οὐκ ἀγνοοῦσι δεομένους τῆς αὐτῶν ἐπιμελείας , παρὰ τούτων αὐτοὶ τὰς ἑαυτῶν χρείας ἀξιοῦσιν ἀναπληροῦσθαι . καὶ οὓς ἐν μικροῖς οἰκίσκοις κατακλείουσι , τούτους οὐρανοῦ καὶ γῆς ἁπάσης δεσπότας οὐκ αἰσχύνονται καλοῦντες .
Lemmas: μορφή παρά αὐτός ἄξιος εἰμί μέν γάρ , ὅτι ἀνθρωπόμορφος εἰμί ὁ θέω , διά οὗτος οὗτος τυπόω , διά τίς καί ἄλογος αὐτός τύπος περιτίθημι ; εἰμί δέ ζῷον ἄλογος εἰμί ὁ οὗτος , τύπος διά τίς καί λογικός αὐτός περιτίθημι γλυφή ; εἰμί δέ ὁ συναμφότεροι εἰμί καί ἐκ ἀμφότερος καταλαμβάνω ὁ θεός , ὅτι τε ἄλογος καί λογικός ἔχω ὁ τύπος , τίς διαιρέω ὁ συνάπτω καί χωρίζω ὁ ἄλογος καί ἄνθρωπος γλυφή , καί οὖον πάντοτε ἐκ ἀμφότερος αὐτός γλύφω , ὁποῖος ὁ παρά ὁ μῦθος εἰμί πλάσμα , ὁ Σκύλλα καί γλύφω , ὁποῖος ὁ παρά ὁ μῦθος εἰμί πλάσμα , ὁ Χάρυβδις καί ὁ ἱπποκένταυρος καί ὁ παρά Αἰγύπτιος κυνοκέφαλος Ἄνουβις ; ἐσθίω γάρ ἢ μόνος αὐτός οὗτος γράφω διφυής ἢ εἷς αὐτός ἔχω μορφή , μή καί ὁ ἄλλος ἀναπλάσσω κατά αὐτός . καί πάλιν εἰμί ἀρρενικός οὗτος εἰμί ὁ μορφή , διά τίς καί θῆλυς αὐτός περιτίθημι τύπος ; εἰμί δέ θηλυκός εἰμί , διά τίς καί ἀρσενικός κατά αὐτός ψεύδω ὁ μορφή ; εἰμί δέ πάλιν ὁ συναμφότεροι εἰμί , ἐσθίω μή διαιρέω , ἀλλά ἀμφότερος συνάπτω καί γίγνομαι κατά ὁ λέγω ἑρμαφρόδιτος , ἵνα μή μόνος ἀσέβεια καί συκοφαντία , ἀλλά καί γέλως αὐτός ὁ δεισιδαιμονία ὁ ὁράω παρέχω , καί ὅλως εἰμί σωματοειδής ὁ θέω ὑπολαμβάνω , ὥστε καί γαστήρ καί χείρ καί πούς καί πάλιν αὐχήν καί στῆθος καί ὁ ἄλλος ὁ πρός γένεσις ἄνθρωπος μέλος ἐπινοέω αὐτός καί ἀναπλάσσω . ὁράω εἰς ὅσος ἀσέβεια καί ἀθεότης καταπίπτω οὗτος ὁ νόος , ὥστε τοιοῦτος ὑπονοέω περί ὁ θεῖον . ἀκολουθέω γάρ αὐτός καί ὁ ἄλλος ὁ σῶμα πάντως πάσχω , ὥστε καί τέμνω καί διαιρέω καί πάλιν ἐκ ὅλος φθείρω . οὗτος δέ καί ὁ τοιοῦτος οὐ ἴδιος θεός , ἀλλά μᾶλλον ὁ ἐπί γῆ σῶμα εἰμί . ὁ μέν γάρ θεός ἀσώματος εἰμί καί ἄφθαρτος καί ἀθάνατος , οὐδείς εἰσέρχομαι δήω . οὗτος δέ καί φθαρτός καί σῶμα εἰμί τύπος καί ὁ παρά αὐτός ἐπιδέω χρεία , ὥσπερ καί πρότερος εἴρω . πολλάκις γοῦν ὁράω ἀνακαινόω ὁ παλαιόω καί ὅς ὁ χρόνος ἢ ὑετός ἢ ἄλλος τίς ὁ ἐπί γῆ ζῷον ἀφανίζω , οὗτος ἀναπλάσσω . ἐπί ὅς ἄν τις αὐτός καταγιγνώσκω ὁ παραφροσύνη , ὅτι ὅς αὐτός ποιητής τυγχάνω , οὗτος θεός ἀναγορεύω . καί ὅς αὐτός ὁ τέχνη περικοσμέω ἕνεκα ὁ μή φθείρω παρά οὗτος , αὐτός σωτηρία αἰτέω . καί ὅς οὐ ἀγνοέω δήω ὁ αὐτός ἐπιμέλεια , παρά οὗτος αὐτός ὁ ἑαυτοῦ χρεία ἀξιόω ἀναπληρόω . καί ὅς ἐν μικρός οἰκίσκος κατακλείω , οὗτος οὐρανός καί γῆ ἅπας δεσπότης οὐ αἰσχύνω καλέω .