athanasius-theology.contra-gentes 19
Τίνα γὰρ ἄλλην αὐτοῖς γλύφοντες ἐπιβάλλουσι μορφὴν ἢ τὴν ἀρρένων καὶ γυναικῶν καὶ τῶν ἔτι κατωτέρω τούτων καὶ ἀλόγων ὄντων τὴν φύσιν πετεινῶν παντοίων , τετραπόδων ἡμέρων τε καὶ ἀγρίων καὶ ἑρπετῶν , ὅσα γῆ καὶ θάλαττα καὶ πᾶσα τῶν ὑδάτων ἡ φύσις φέρει ; εἰς γὰρ τὴν τῶν παθῶν καὶ ἡδονῶν ἀλογίαν πεσόντες οἱ ἄνθρωποι καὶ πλέον οὐδὲν ὁρῶντες ἢ ἡδονὰς καὶ σαρκὸς ἐπιθυμίας , ὡς ἐν τούτοις τοῖς ἀλόγοις τὴν διάνοιαν ἔχοντες , ἐν ἀλόγοις καὶ τὸ θεῖον ἀνεπλάσαντο κατὰ τὴν ποικιλίαν τῶν παθῶν ἑαυτῶν καὶ θεοὺς τοσούτους γλύψαντες . τετραπόδων τε γὰρ εἰκόνες καὶ ἑρπετῶν καὶ πετεινῶν εἰσι παρ’ αὐτοῖς , καθὼς καὶ ὁ τῆς θείας καὶ ἀληθοῦς εὐσεβείας ἑρμηνεύς φησιν · ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν , καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία , φάσκοντες εἶναι σοφοί , ἐμωράνθησαν καὶ ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν · διὸ καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ θεὸς εἰς πάθη ἀτιμίας . προπαθόντες γὰρ τὴν ψυχὴν ταῖς τῶν ἡδονῶν ἀλογίαις , ὡς προεῖπον , ἐπὶ τὴν τοιαύτην θεοπλαστίαν κατέπεσον . καὶ πεσόντες λοιπὸν ὡς παραδοθέντες ἐν τῷ ἀποστραφῆναι τὸν θεὸν αὐτοὺς οὕτως ἐν αὐτοῖς κυλίονται καὶ ἐν ἀλόγοις τὸν τοῦ λόγου πατέρα θεὸν ἀπεικάζουσι . περὶ ὧν οἱ παρ’ Ἕλλησι λεγόμενοι φιλόσοφοι καὶ ἐπιστήμονες ἐλεγχόμενοι μὲν οὐκ ἀρνοῦνται ἀνθρώπων εἶναι καὶ ἀλόγων μορφὰς καὶ τύπους τοὺς φαινομένους αὐτῶν θεούς , ἀπολογούμενοι δὲ λέγουσι διὰ τοῦτο αὐτοὺς ἔχειν , ἵνα διὰ τούτων τὸ θεῖον αὐτοῖς ἀποκρίνηται καὶ φαίνηται . οὐκ ἄλλως γὰρ αὐτὸν τὸν ἀόρατον δύνασθαι γνῶναι , ἢ διὰ τῶν τοιούτων ἀγαλμάτων καὶ τελετῶν . οἱ δὲ ἔτι τούτων φιλοσοφώτεροι καὶ βαθύτερα λέγειν νομίζοντές φασι διὰ τοῦτο ταῦτα κατεσκευάσθαι καὶ τετυπῶσθαι πρὸς ἐπίκλησιν καὶ ἐπιφάνειαν θείων ἀγγέλων καὶ δυνάμεων , ἵνα διὰ τούτων ἐπιφαινόμενοι γνωρίζωσιν αὐτοῖς περὶ τῆς τοῦ θεοῦ γνώσεως , καὶ εἶναι τούτους ὥσπερ γράμματα τοῖς ἀνθρώποις , οἷς ἐντυγχάνοντες δύνανται γινώσκειν περὶ τῆς τοῦ θεοῦ καταλήψεως ἀπὸ τῆς δι’ αὐτῶν γινομένης τῶν θείων ἀγγέλων ἐπιφανείας . ταῦτα μὲν οὕτως ἐκεῖνοι μυθολογοῦσιν · οὐ γὰρ θεολογοῦσι μὴ γένοιτο . ἐὰν δέ τις ἐξετάσῃ τὸν λόγον μετ’ ἐπιμελείας , εὑρήσει τούτων οὐκ ἔλαττον τῶν πρότερον δειχθέντων τὴν δόξαν εἶναι ψευδῆ .
Lemmas: τίς γάρ ἄλλος αὐτός γλύφω ἐπιβάλλω μορφή ἢ ὁ ἄρσην καί γυνή καί ὁ ἔτι κατωτέρω οὗτος καί ἄλογος εἰμί ὁ φύσις πετεινός παντοῖος , τετράπους ἥμερος τε καί ἄγριος καί ἑρπετόν , ὅσος γῆ καί θάλασσα καί πᾶς ὁ ὕδωρ ὁ φύσις φέρω ; εἰς γάρ ὁ ὁ πάθος καί ἡδονή ἀλογία πίπτω ὁ ἄνθρωπος καί πλέω οὐδείς ὁράω ἢ ἡδονά καί σάρξ ἐπιθυμία , ὡς ἐν οὗτος ὁ ἄλογος ὁ διάνοια ἔχω , ἐν ἄλογος καί ὁ θέω ἀναπλάσσω κατά ὁ ποικιλίας ὁ πάθος ἑαυτοῦ καί θεός τοσοῦτος γλύφω . τετράπους τε γάρ εἰκών καί ἑρπετόν καί πετεινός εἰμί παρά αὐτός , καθώς καί ὁ ὁ θεῖος καί ἀληθής εὐσέβεια ἑρμηνεύς φημί · ματαιόω ἐν ὁ διαλογισμός αὐτός , καί σκοτίζω ὁ ἀσύνετος αὐτός καρδία , φάσκω εἰμί σοφός , μωραίνω καί ἀλλάσσω ὁ δόξα ὁ ἄφθαρτος θεός ἐν ὁμοίωμα εἰκών φθαρτός ἄνθρωπος καί πετεινός καί τετράπους καί ἑρπετόν · διό καί παραδίδωμι αὐτός ὁ θεός εἰς πάθος ἀτιμία . προπάσχω γάρ ὁ ψυχή ὁ ὁ ἡδονή ἀλογία , ὡς προεῖπον , ἐπί ὁ τοιοῦτος θεοπλαστία καταπίπτω . καί πίπτω λοιπός ὡς παραδίδωμι ἐν ὁ ἀποστρέφω ὁ θεός αὐτός οὕτως ἐν αὐτός κυλίω καί ἐν ἄλογος ὁ ὁ λόγος πατήρ θεός ἀπεικάζω . περί ὅς ὁ παρά Ἕλλην λέγω φιλόσοφος καί ἐπιστήμων ἐλέγχω μέν οὐ ἀρνέομαι ἄνθρωπος εἰμί καί ἄλογος μορφή καί τύπος ὁ φαίνω αὐτός θεός , ἀπολογέομαι δέ λέγω διά οὗτος αὐτός ἔχω , ἵνα διά οὗτος ὁ θέω αὐτός ἀποκρίνω καί φαίνω . οὐ ἄλλως γάρ αὐτός ὁ ἀόρατος δύναμαι γιγνώσκω , ἢ διά ὁ τοιοῦτος ἄγαλμα καί τελετή . ὁ δέ ἔτι οὗτος φιλόσοφος καί βαθύς λέγω νομίζω φημί διά οὗτος οὗτος κατασκευάζω καί τυπόω πρός ἐπίκλησις καί ἐπιφάνεια θεῖον ἄγγελος καί δύναμις , ἵνα διά οὗτος ἐπιφαίνω γνωρίζω αὐτός περί ὁ ὁ θεός γνῶσις , καί εἰμί οὗτος ὥσπερ γράμμα ὁ ἄνθρωπος , ὅς ἐντυγχάνω δύναμαι γιγνώσκω περί ὁ ὁ θεός κατάληψις ἀπό ὁ διά αὐτός γίγνομαι ὁ θεῖον ἄγγελος ἐπιφάνεια . οὗτος μέν οὕτως ἐκεῖνος μυθολογέω · οὖον γάρ θεολογέω μή γίγνομαι . ἐάν δέ τις ἐξετάζω ὁ λόγος μετά ἐπιμέλεια , εὑρίσκω οὗτος οὐ μικρός ὁ πρότερος δείκνυμι ὁ δόξα εἰμί ψευδής .