athanasius-theology.contra-gentes 7
Ἄλλως τε · καὶ τοῦτο γὰρ ἄν τις αὐτοῖς εἴποι . εἰ τὰ φαινόμενα ἔργα τοῦ φαύλου ἐστί , τί τὸ ἔργον τοῦ ἀγαθοῦ , φαίνεται γὰρ οὐδὲν πλὴν μόνης τῆς τοῦ δημιουργοῦ κτίσεως ; τί δὲ καὶ τοῦ εἶναι τὸν ἀγαθὸν γνώρισμα , οὐκ ὄντων αὐτοῦ ἔργων δι’ ὧν ἂν γνωσθείη ; γὰρ τῶν ἔργων ὁ δημιουργὸς γινώσκεται . πῶς δὲ ὅλως καὶ δύο ἂν εἴη ἐναντία ἀλλήλων , ἢ τί τὸ διαιροῦν ἐστι ταῦτα , ἵνα χωρὶς ἀλλήλων γένωνται ; εἶναι γὰρ αὐτὰ ἅμα ἀδύνατον διὰ τὸ ἀναιρετικὰ ἀλλήλων εἶναι , ἀλλ’ οὐδὲ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ δυνηθείη ἂν εἶναι διὰ τὸ ἄμικτον καὶ ἀνόμοιον αὐτῶν τῆς . οὐκοῦν ἐκ τρίτου τὸ διαιροῦν φανήσεται καὶ αὐτὸ θεός . ἀλλὰ ποίας ἂν εἴη καὶ τὸ τρίτον φύσεως ; πότερον τῆς τοῦ καλοῦ ἢ τοῦ φαύλου ; ἄδηλον φανήσεται . τῆς γὰρ ἀμφοτέρων εἶναι αὐτὸ ἀδύνατον . Σαθρᾶς δὴ τοίνυν τῆς τοιαύτης αὐτῶν διανοίας φαινομένης , ἀνάγκη τὴν ἀλήθειαν διαλάμπειν τῆς ἐκκλησιαστικῆς γνώσεως , ὅτι κακὸν οὐ παρὰ θεοῦ οὐδὲ ἐν θεῷ , οὔτε ἐξ ἀρχῆς γέγονεν , οὔτε οὐσία τίς ἐστιν αὐτοῦ , ἀλλὰ ἄνθρωποι κατὰ στέρησιν τῆς τοῦ καλοῦ φαντασίας ἑαυτοῖς ἐπινοεῖν ἤρξαντο καὶ ἀναπλάττειν τὰ οὐκ ὄντα καὶ ἅπερ βούλονται . ὡς γὰρ ἄν τις ἡλίου φαίνοντος καὶ πάσης τῆς γῆς τῷ φωτὶ τούτου καταλαμπομένης , καμμύων τοὺς ὀφθαλμοὺς σκότος ἑαυτῷ ἐπινοῇ , οὐκ ὄντος σκότους . καὶ λοιπὸν ὡς ἐν σκότει πλανώμενος περιπατῇ · πολλάκις πίπτων καὶ κατὰ κρημνῶν ὑπάγων , νομίζων οὐκ εἶναι φῶς , ἀλλὰ σκότος . δοκῶν γὰρ βλέπειν , οὐδ’ ὅλως ὁρᾷ , οὕτως καὶ ἡ ψυχὴ τῶν ἀνθρώπων καμμύσασα τὸν ὀφθαλμόν , δι’ οὗ τὸν θεὸν ὁρᾶν δύναται , ἑαυτῇ τὰ κακὰ ἐπενόησεν , ἐν οἷς κινουμένη οὐκ οἶδεν , ὅτι δοκοῦσά τι ποιεῖν , οὐδὲν ποιεῖ . τὰ οὐκ ὄντα γὰρ ἀναπλάττεται , καὶ οὐχ ὁποία γέγονε , τοιαύτη καὶ ἔμεινεν , ἀλλ’ ὁποίαν ἑαυτὴν ἐνέφυρε τοιαύτη καὶ φαίνεται . γέγονε μὲν γὰρ εἰς τὸ ὁρᾶν τὸν θεὸν καὶ ὑπ’ αὐτοῦ φωτίζεσθαι . αὕτη δὲ ἀντὶ τοῦ θεοῦ τὰ φθαρτὰ καὶ τὸ σκότος ἐζήτησεν , ὥς που καὶ τὸ πνεῦμα ἐγγράφως φησίν · ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον ἐποίησεν εὐθῆ . αὐτοὶ δὲ ἐζήτησαν λογισμοὺς . κακίας δὴ οὖν εὕρεσις καὶ ἐπίνοια τοῖς ἀνθρώποις ἐξ ἀρχῆς , οὕτω γέγονε καὶ πέπλασται . πῶς δὲ καὶ εἰς τὴν τῶν εἰδώλων μανίαν καταβεβήκασιν , ἤδη λέγειν ἀναγκαῖον , ἵνα γινώσκῃς , ὅτι ὅλως ἡ τῶν εἰδώλων εὕρεσις οὐκ ἀπὸ ἀγαθοῦ , ἀλλ’ ἀπὸ κακίας γέγονε . τὸ δὲ τὴν ἀρχὴν ἔχον κακήν , ἐν οὐδενί ποτε καλὸν κριθείη , ὅλον ὂν φαῦλον .
Lemmas: ἄλλος τε · καί οὗτος γάρ ἄν τις αὐτός εἶπον . εἰμί ὁ φαίνω ἔργον ὁ φαῦλος εἰμί , τίς ὁ ἔργον ὁ ἀγαθός , φαίνω γάρ οὐδείς πλήν μόνος ὁ ὁ δημιουργός κτίσις ; τίς δέ καί ὁ εἰμί ὁ ἀγαθός γνώρισμα , οὐ εἰμί αὐτός ἔργον διά ὅς εἄν γιγνώσκω ; γάρ ὁ ἔργον ὁ δημιουργός γιγνώσκω . πῶς δέ ὅλως καί δύο εἄν εἰμί ἐναντίος ἀλλήλων , ἢ τίς ὁ διαιρέω εἰμί οὗτος , ἵνα Χωρὶς ἀλλήλων γίγνομαι ; εἰμί γάρ αὐτός ἅμα ἀδύνατος διά ὁ ἀναιρετικός ἀλλήλων εἰμί , ἀλλά οὐδέ ἕτερος ἐν ἕτερος δύναμαι εἄν εἰμί διά ὁ ἄμικτος καί ἀνόμοιος αὐτός ὁ . οὐκοῦν ἐκ τρίτος ὁ διαιρέω φαίνω καί αὐτός θεός . ἀλλά Ποίας εἄν εἰμί καί ὁ τρίτος φύσις ; πότερος ὁ ὁ καλός ἢ ὁ φαῦλος ; ἄδηλος φαίνω . ὁ γάρ ἀμφότερος εἰμί αὐτός ἀδύνατος . σαθρός δή τοίνυν ὁ τοιοῦτος αὐτός διάνοια φαίνω , ἀνάγκη ὁ ἀλήθεια διαλάμπω ὁ ἐκκλησιαστικός γνῶσις , ὅτι κακός οὖον παρά θεός οὐδέ ἐν θεός , οὔτε ἐκ ἀρχή γίγνομαι , οὔτε οὐσία τίς εἰμί αὐτός , ἀλλά ἄνθρωπος κατά στέρησις ὁ ὁ καλός φαντασία ἑαυτοῦ ἐπινοέω ἄρχω καί ἀναπλάσσω ὁ οὐ εἰμί καί ὅσπερ βούλομαι . ὡς γάρ ἄν τις ἥλιος φαίνων καί πᾶς ὁ γῆ ὁ φάος οὗτος καταλάμπω , καμμύω ὁ ὀφθαλμός σκότος ἑαυτοῦ ἐπινοέω , οὐ εἰμί σκότος . καί λοιπός ὡς ἐν σκότος πλανάω περιπατέω · πολλάκις πίπτω καί κατά κρημνός ὑπάγω , νομίζω οὐ εἰμί φάος , ἀλλά σκότος . δοκέω γάρ βλέπω , οὐδέ ὅλως ὁράω , οὕτως καί ὁ ψυχή ὁ ἄνθρωπος καμμύω ὁ ὀφθαλμός , διά ὅς ὁ θεός ὁράω δύναμαι , ἑαυτοῦ ὁ κακός ἐπινοέω , ἐν ὅς κινέω οὐ οἶδα , ὅτι δοκέω τίς ποιέω , οὐδείς ποιέω . ὁ οὐ εἰμί γάρ ἀναπλάσσω , καί οὐ ὁποῖος γίγνομαι , τοιοῦτος καί μένω , ἀλλά ὁποῖος ἑαυτοῦ ἐμφύρω τοιοῦτος καί φαίνω . γίγνομαι μέν γάρ εἰς ὁ ὁράω ὁ θεός καί ὑπό αὐτός φωτίζω . οὗτος δέ ἀντί ὁ θεός ὁ φθαρτός καί ὁ σκότος ζητέω , ὅς ποῦ καί ὁ πνεῦμα ἔγγραφος φημί · ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος ποιέω εὐθύς . αὐτός δέ ζητέω λογισμός . κακία δή οὖν εὕρεσις καί ἐπίνοια ὁ ἄνθρωπος ἐκ ἀρχή , οὗτος γίγνομαι καί πλάσσω . πῶς δέ καί εἰς ὁ ὁ εἴδωλον μανία καταβαίνω , ἤδη λέγω ἀναγκαῖος , ἵνα γιγνώσκω , ὅτι ὅλως ὁ ὁ εἴδωλον εὕρεσις οὐ ἀπό ἀγαθός , ἀλλά ἀπό κακία γίγνομαι . ὁ δέ ὁ ἀρχή ἔχω κακός , ἐν οὐδείς ποτός καλός κρίνω , ὅλος εἰμί φαῦλος .