athanasius-theology.contra-gentes 8
Οὐκ ἀρκεσθεῖσα τῇ τῆς κακίας ἐπινοίᾳ τῶν ἀνθρώπων ἡ ψυχή , κατ’ ὀλίγον καὶ εἰς τὰ χείρονα ἑαυτὴν ἐξάγειν ἤρξατο . μαθοῦσα γὰρ διαφορὰς ἡδονῶν , καὶ ζωσαμένη τὴν τῶν θείων λήθην · ἡδομένη δὲ καὶ πρὸς τὰ τοῦ σώματος πάθη · καὶ πρὸς μόνα τὰ παρόντα καὶ τὰς τούτων δόξας ἀποβλέπουσα , ἐνόμισε μηδὲν ἔτι πλέον εἶναι τῶν βλεπομένων , ἀλλὰ μόνα τὰ πρόσκαιρα καὶ τὰ σωματικὰ εἶναι τὰ καλά . δὲ καὶ ἐπιλαθομένη ἑαυτὴν εἶναι κατ’ εἰκόνα τοῦ ἀγαθοῦ θεοῦ , οὐκ ἔτι μὲν διὰ τῆς ἐν αὐτῆ δυνάμεως τὸν θεὸν λόγον , καθ’ ὃν καὶ γέγονεν ὁρᾷ , ἔξω δὲ ἑαυτῆς γενομένη τὰ οὐκ ὄντα λογίζεται καὶ ἀνατυποῦται . ἐπικρύψασα γὰρ ταῖς ἐπιπλοκαῖς τῶν σωματικῶν ἐπιθυμιῶν τὸ ὡς ἐν αὐτῇ κάτοπτρον , δι’ οὗ μόνου ὁρᾶν ἠδύνατο τὴν εἰκόνα τοῦ πατρός , οὐκέτι μὲν ὁρᾶ ἃ δεῖ ψυχὴν νοεῖν , παντὶ δὲ περιφέρεται καὶ μόνα ἐκεῖνα ὁρᾶ τὰ τῇ αἰσθήσει προσπίπτοντα · ὅθεν δὴ πάσης σαρκικῆς ἐπιθυμίας γέμουσα καὶ ἐν ταῖς τούτων δόξαις ταραττομένη , λοιπὸν ὃν ἐπελάθετο τῇ διανοίᾳ θεόν , τοῦτον ἐν σωματικοῖς καὶ αἰσθητοῖς ἀναπλάττεται τοῖς φαινομένοις τὴν τοῦ θεοῦ προσηγορίαν ἀνατιθεῖσα καὶ μόνα ταῦτα δοξάζουσα , ἅπερ αὐτὴ βούλεται καὶ ὡς ἡδέα . προηγεῖται τοίνυν αἰτία τῆς εἰδωλολατρίας ἡ κακία . μαθόντες γὰρ οἱ ἄνθρωποι τὴν οὐκ οὖσαν κακίαν ἑαυτοῖς ἐπινοεῖν , οὕτως καὶ τοὺς οὐκ ὄντας θεοὺς ἑαυτοῖς ἀνεπλάσαντο . οἷον δὲ εἴ τις εἰς βυθὸν καταδύς , μηκέτι μὲν βλέποι τὸ φῶς μηδὲ τὰ ἐν τῷ φωτὶ φαινόμενα διὰ τὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ πρὸς τὸ κάτω νεῦμα καὶ τὴν τοῦ ὕδατος ἐπικειμένην ἐπίχυσιν αὐτῷ . μόνα δὲ τὰ ἐν τῷ βυθῷ αἰσθόμενος νομίζοι μηδὲν πλέον ἐκείνων εἶναι , ἀλλ’ αὐτὰ τὰ φαινόμενα αὐτῷ τῶν ὄντων εἶναι τὰ κύρια . οὕτως καὶ οἱ πάλαι τῶν ἀνθρώπων παράφρονες καταδύντες εἰς τὰς τῶν σαρκῶν ἐπιθυμίας καὶ φαντασίας καὶ ἐπιλαθόμενοι τῆς περὶ θεοῦ ἐννοίας καὶ δόξης , ἀμυδρῷ τῷ λογισμῷ , μᾶλλον δὲ ἀλογίᾳ χρησάμενοι , τὰ φαινόμενα θεοὺς ἀνετυπώσαντο , τὴν κτίσιν παρὰ τὸν κτίσαντα δοξάζοντες καὶ τὰ ἔργα μᾶλλον ἐκθειάζοντες ἤπερ τὸν τούτων αἴτιον καὶ δημιουργὸν δεσπότην θεόν . ὥσπερ δὲ κατὰ τὸ προλεχθὲν παράδειγμα οἱ εἰς τὸν βυθὸν καταδυόμενοι , ὅσῳ μᾶλλον ἐπικαταβαίνουσι , τοσοῦτον εἰς τὰ σκοτεινότερα καὶ βαθύτερα ὁρμῶσιν . οὕτω καὶ τὸ τῶν ἀνθρώπων πέπονθε γένος . οὐ γὰρ ἁπλῆν ἔσχον τὴν εἰδωλολατρίαν οὐδὲ ἀφ’ ὧν ἤρξαντο , ἐν τούτοις καὶ διέμειναν , ἀλλ’ ὅσον τοῖς πρώτοις ἐνεχρόνιζον , τοσοῦτον ἑαυτοῖς καινοτέρας ἐφεύρισκον δεισιδαιμονίας . καὶ κόρον οὐ λαμβάνοντες τῶν πρώτων ἄλλοις πάλιν ἐνεπίμπλαντο κακοῖς , προκόπτοντες ἐν τοῖς αἰσχίστοις καὶ πλεῖον ἑαυτῶν ἐπεκτείνοντες τὴν ἀσέβειαν . τοῦτο δὲ καὶ ἡ θεία γραφὴ μαρτύρεται λέγουσα · ἔλθῃ ἀσεβὴς εἰς βάθος κακῶν .
Lemmas: οὐ ἀρκέω ὁ ὁ κακία ἐπίνοια ὁ ἄνθρωπος ὁ ψυχή , κατά ὀλίγος καί εἰς ὁ χείρων ἑαυτοῦ ἐξάγω ἄρχω . μανθάνω γάρ διαφορά ἡδονή , καί ζώννυμι ὁ ὁ θεῖον λήθη · ἥδομαι δέ καί πρός ὁ ὁ σῶμα πάθος · καί πρός μόνος ὁ πάρειμι καί ὁ οὗτος δόξα ἀποβλέπω , νομίζω μηδείς ἔτι πλέω εἰμί ὁ βλέπω , ἀλλά μόνος ὁ πρόσκαιρος καί ὁ σωματικός εἰμί ὁ καλός . δέ καί ἐπιλανθάνω ἑαυτοῦ εἰμί κατά εἰκών ὁ ἀγαθός θεός , οὐ ἔτι μέν διά ὁ ἐν αὐτῆ δύναμις ὁ θεός λόγος , κατά ὅς καί γίγνομαι ὁράω , ἔξω δέ ἑαυτοῦ γίγνομαι ὁ οὐ εἰμί λογίζομαι καί ἀνατυπόω . ἐπικρύπτω γάρ ὁ ἐπιπλοκή ὁ σωματικός ἐπιθυμία ὁ ὡς ἐν αὐτός κάτοπτρον , διά ὅς μόνος ὁράω δύναμαι ὁ εἰκών ὁ πατήρ , οὐκέτι μέν ὁράω ὁ δεῖ ψυχή νοέω , πᾶς δέ περιφέρω καί μόνος ἐκεῖνος ὁράω ὁ ὁ αἴσθησις προσπίπτω · ὅθεν δή πᾶς σαρκικός ἐπιθυμία γέμω καί ἐν ὁ οὗτος δόξα ταράσσω , λοιπός ὅς ἐπιλανθάνομαι ὁ διάνοια θεός , οὗτος ἐν σωματικός καί αἰσθητός ἀναπλάσσω ὁ φαίνω ὁ ὁ θεός προσηγορία ἀνατίθημι καί μόνος οὗτος δοξάζω , ὅσπερ αὐτός βούλομαι καί ὡς ἡδύς . προηγέομαι τοίνυν αἰτία ὁ εἰδωλολατρία ὁ κακία . μανθάνω γάρ ὁ ἄνθρωπος ὁ οὐ εἰμί κακία ἑαυτοῦ ἐπινοέω , οὕτως καί ὁ οὐ εἰμί θεός ἑαυτοῦ ἀναπλάσσω . οἷος δέ εἰμί τις εἰς βυθός καταδύω , μηκέτι μέν βλέπω ὁ φάος μηδέ ὁ ἐν ὁ φάος φαίνω διά ὁ ὁ ὀφθαλμός αὐτός πρός ὁ κάτω νεῦμα καί ὁ ὁ ὕδωρ ἐπίκειμαι ἐπίχυσις αὐτός . μόνος δέ ὁ ἐν ὁ βυθός αἰσθάνομαι νομίζω μηδείς πλέω ἐκεῖνος εἰμί , ἀλλά αὐτός ὁ φαίνω αὐτός ὁ εἰμί εἰμί ὁ κύριος . οὕτως καί ὁ πάλαι ὁ ἄνθρωπος παράφρων καταδύω εἰς ὁ ὁ σάρξ ἐπιθυμία καί φαντασία καί ἐπιλανθάνομαι ὁ περί θεός ἔννοια καί δόξα , ἀμυδρός ὁ λογισμός , μᾶλλον δέ ἀλογία χράω , ὁ φαίνω θεός ἀνατυπόω , ὁ κτίσις παρά ὁ κτίζω δοξάζω καί ὁ ἔργον μᾶλλον ἐκθειάζω ἤ2 ὁ οὗτος αἴτιος καί δημιουργός δεσπότης θεός . ὥσπερ δέ κατά ὁ προλέγω παράδειγμα ὁ εἰς ὁ βυθός καταδύω , ὅσος μᾶλλον ἐπικαταβαίνω , τοσοῦτος εἰς ὁ σκοτεινός καί βαθύς ὁρμάω . οὗτος καί ὁ ὁ ἄνθρωπος πάσχω γένος . οὖον γάρ ἁπλόος ἔχω ὁ εἰδωλολατρία οὐδέ ἀπό ὅς ἄρχω , ἐν οὗτος καί διαμένω , ἀλλά ὅσος ὁ πρῶτος ἐγχρονίζω , τοσοῦτος ἑαυτοῦ καινός ἐφευρίσκω δεισιδαιμονία . καί κόρος οὖον λαμβάνω ὁ πρῶτος ἄλλος πάλιν ἐμπίμπλημι κακός , προκόπτω ἐν ὁ αἰσχρός καί πλείων ἑαυτοῦ ἐπεκτείνω ὁ ἀσέβεια . οὗτος δέ καί ὁ θεῖος γραφή μαρτύρομαι λέγω · ἔρχομαι ἀσεβής εἰς βάθος κακός .