athanasius-theology.contra-gentes 44
Νεύματι γὰρ καὶ ταῖς δυνάμεσι τοῦ ἐπιστατοῦντος καὶ ἡγεμονεύοντος τῶν πάντων θείου καὶ πατρικοῦ λόγου , οὐρανὸς μὲν περιστρέφεται , τὰ δὲ ἄστρα κινεῖται . καὶ ὁ μὲν ἥλιος φαίνει , ἡ δὲ σελήνη περιπολεῖ καὶ ἀὴρ μὲν ὑπ’ αὐτοῦ φωτίζεται , αἰθὴρ δὲ θερμαίνεται . ἄνεμοι πνέουσι , τὰ ὄρη εἰς ὕψος ἀνατεταμένα ἵσταται , ἡ θάλασσα κυμαίνει καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ζῶα τρέφεται . ἡ γῆ ἀκίνητος μένουσα καρποφορεῖ καὶ ὁ ἄνθρωπος πλάττεται καὶ ζῇ καὶ θνήσκει πάλιν . καὶ ἁπλῶς πάντα ψυχοῦται καὶ κινεῖται · τὸ πῦρ καίει , τὸ ὕδωρ ψύχει , πηγαὶ ἀναβλύζουσι , ποταμοὶ πλημμυροῦσι , καιροὶ καὶ ὧραι παραγίγνονται , ὑετοὶ κατέρχονται , τὰ νέφη πληροῦται , χάλαζα γίνεται , χιὼν καὶ κρύσταλλος πήγνυται , πετεινὰ ἵπταται , ἑρπετὰ πορεύεται , ἔνυδρα νήχεται , θάλαττα πλέεται , γῆ σπείρεται καὶ κατὰ τοὺς ἰδίους καιροὺς χλοηφορεῖ , φυτὰ αὔξει καὶ τὰ μὲν νεάζει , τὰ δὲ πεπαίνεται , τὰ δὲ αὐξάνοντα γηράσκει καὶ φθίνει καὶ τὰ μὲν ἀφανίζεται , τὰ δὲ γεννᾶται καὶ φαίνεται . ταῦτα δὲ πάντα καὶ ἔτι πλείω τούτων , ἃ διὰ τὸ πλῆθος οὐκ ἰσχύομεν ἡμεῖς λέγειν , ὁ παραδοξοποιὸς καὶ θαυματοποιὸς τοῦ θεοῦ λόγος φωτίζων καὶ ζωοποιῶν , τῷ ἑαυτοῦ νεύματι κινεῖ καὶ διακοσμεῖ , ἕνα τὸν κόσμον ἀποτελῶν , οὐκ ἔξωθεν ἑαυτοῦ καὶ τὰς ἀοράτους δυνάμεις ἀφείς . καὶ γὰρ καὶ ταύτας , οἷα δὴ καὶ αὐτῶν ποιητὴς ὑπάρχων , συμπεριλαβὼν ἐν τοῖς ὅλοις , συνέχει καὶ ζωοποιεῖ πάλιν τῷ ἑαυτοῦ νεύματι καὶ τῇ αὐτοῦ προνοίᾳ , καὶ τούτου οὐκ ἄν τι γένοιτο πρὸς ἀπιστίαν ἐφόδιον . ὡς γὰρ τῇ αὐτοῦ προνοίᾳ καὶ σώματα μὲν αὔξει , ψυχὴ δὲ ἡ λογικὴ κινεῖται καὶ τὸ λογίζεσθαι καὶ τὸ ζῆν ἔχει καὶ τοῦτο οὐ πολλῆς ἀποδείξεως δεῖται . ὁρῶμεν γὰρ τὰ γινόμενα . οὕτω δὴ πάλιν αὐτὸς ὁ τοῦ θεοῦ λόγος ἑνὶ καὶ ἁπλῷ νεύματι τῇ ἑαυτοῦ δυνάμει τόν τε ὁρατὸν κόσμον καὶ τὰς ἀοράτους δυνάμεις κινεῖ καὶ συνέχει , ἑκάστῳ τὴν ἰδίαν ἐνέργειαν ἀποδιδούς . ὥστε τὰς μὲν θείας θειοτέρως κινεῖσθαι , τὰ δὲ ὁρατὰ ὥσπερ καὶ ὁρᾶται . αὐτὸς δὲ ἐπὶ πάντων , ἡγεμών τε καὶ βασιλεὺς καὶ σύστασις γινόμενος τῶν πάντων , τὰ πάντα πρὸς δόξαν καὶ γνῶσιν τοῦ ἑαυτοῦ πατρὸς ἐργάζεται , μονονουχὶ διὰ τῶν γιγνομένων ἔργων αὐτοῦ διδάσκων καὶ λέγων · ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων , ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται .
Lemmas: νεῦμα γάρ καί ὁ δύναμις ὁ ἐπιστατέω καί ἡγεμονεύω ὁ πᾶς θεῖον καί πατρικός λόγος , οὐρανός μέν περιστρέφω , ὁ δέ ἄστρον κινέω . καί ὁ μέν ἥλιος φαίνω , ὁ δέ σελήνη περιπολέω καί ἀήρ μέν ὑπό αὐτός φωτίζω , αἰθήρ δέ θερμαίνω . ἄνεμος πνέω , ὁ ὄρος εἰς ὕψος ἀνατείνω ἵστημι , ὁ θάλασσα κυμαίνω καί ὁ ἐν αὐτός ζῷον τρέφω . ὁ γῆ ἀκίνητος μένω καρποφορέω καί ὁ ἄνθρωπος πλάσσω καί ζῶ καί θνῄσκω πάλιν . καί ἁπλόος πᾶς ψυχόω καί κινέω · ὁ πῦρ καίω , ὁ ὕδωρ ψύχω , πηγή ἀναβλύζω , ποταμός πλημμυρέω , καιρός καί ὥρα παραγίγνομαι , ὑετός κατέρχομαι , ὁ νέφος πληρόω , χάλαζα γίγνομαι , χιών καί κρύσταλλος πήγνυμι , πετεινόν πέτομαι , ἑρπετόν πορεύω , ἔνυδρος νήχω , θάλασσα πλέω , γῆ σπείρω καί κατά ὁ ἴδιος καιρός χλοηφορέω , φυτόν αὐξάνω καί ὁ μέν νεάζω , ὁ δέ πεπαίνω , ὁ δέ αὐξάνω γηράσκω καί φθίω καί ὁ μέν ἀφανίζω , ὁ δέ γεννάω καί φαίνω . οὗτος δέ πᾶς καί ἔτι πλείων οὗτος , ὁ διά ὁ πλῆθος οὐ ἰσχύω ἐγώ λέγω , ὁ παραδοξοποιός καί θαυματοποιός ὁ θεός λόγος φωτίζω καί ζωοποιέω , ὁ ἑαυτοῦ νεῦμα κινέω καί διακοσμέω , εἷς ὁ κόσμος ἀποτελέω , οὐ ἔξωθεν ἑαυτοῦ καί ὁ ἀόρατος δύναμις ἀφίημι . καί γάρ καί οὗτος , οἷος δή καί αὐτός ποιητής ὑπάρχω , συμπεριλαμβάνω ἐν ὁ ὅλος , συγχέω καί ζωοποιέω πάλιν ὁ ἑαυτοῦ νεῦμα καί ὁ αὐτός πρόνοια , καί οὗτος οὐ ἄν τίς γίγνομαι πρός ἀπιστία ἐφόδιον . ὡς γάρ ὁ αὐτός πρόνοια καί σῶμα μέν αὐξάνω , ψυχή δέ ὁ λογικός κινέω καί ὁ λογίζομαι καί ὁ ζῶ ἔχω καί οὗτος οὖον πολύς ἀπόδειξις δήω . ὁράω γάρ ὁ γίγνομαι . οὗτος δή πάλιν αὐτός ὁ ὁ θεός λόγος εἷς καί ἁπλόος νεῦμα ὁ ἑαυτοῦ δύναμις ὁ τε ὁρατός κόσμος καί ὁ ἀόρατος δύναμις κινέω καί συγχέω , ἕκαστος ὁ ἴδιος ἐνέργεια ἀποδίδωμι . ὥστε ὁ μέν θεῖος θεῖος1 κινέω , ὁ δέ ὁρατός ὥσπερ καί ὁράω . αὐτός δέ ἐπί πᾶς , ἡγεμών τε καί βασιλεύς καί σύστασις γίγνομαι ὁ πᾶς , ὁ πᾶς πρός δόξα καί γνῶσις ὁ ἑαυτοῦ πατήρ ἐργάζομαι , μονονού διά ὁ γίγνομαι ἔργον αὐτός διδάσκω καί λέγω · ἐκ μέγεθος καί καλλονή κτίσμα , ἀνάλογος ὁ γενεσιουργός θεωρέω .