athanasius-theology.contra-gentes 1
Ἡ μὲν περὶ τῆς θεοσεβείας καὶ τῆς τῶν ὅλων ἀληθείας γνῶσις , οὐ τοσοῦτον τῆς παρὰ τῶν ἀνθρώπων διδασκαλίας δεῖται , ὅσον ἀφ’ ἑαυτῆς ἔχει τὸ γνώριμον · μόνον γὰρ οὐχὶ καθ’ ἡμέραν τοῖς ἔργοις κέκραγε , καὶ ἡλίου λαμπρότερον ἑαυτὴν διὰ τῆς Χριστοῦ διδασκαλίας ἐπιδείκνυται · ποθοῦντι δέ σοι ὅμως τὰ περὶ ταύτης ἀκοῦσαι , φέρε , ὦ μακάριε , ὡς ἂν οἷοί τε ὦμεν ὀλίγα τῆς κατὰ Χριστὸν πίστεως ἐκθώμεθα . δυναμένω μέν σοι καὶ ἀπὸ τῶν θείων λογίων ταύτην εὑρεῖν · φιλοκάλως δὲ ὅμως , καὶ παρ’ ἑτέρων ἀκούοντι · αὐτάρκεις μὲν γὰρ εἰσιν αἱ ἅγιαι καὶ θεόπνευστοι γραφαὶ πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας ἀπαγγελίαν · εἰσὶ δὲ καὶ πολλοὶ τῶν μακαρίων ἡμῶν διδασκάλων εἰς διδασκάλων ταῦτα συνταχθέντες λόγοι · οἷς ἐάν τις ταῦτα ἐντύχοι , εἴσεται μέν πως τὴν τῶν γραφῶν ἑρμηνείαν , ἧς δὲ ὀρέγεται γνώσεως τυχεῖν δυνήσεται . ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰς τῶν διδασκάλων συντάξεις ἐν χερσὶ νῦν οὐκ ἔχομεν , ἀναγκαῖόν ἐστιν ἃ παρ’ ἐκείνων ἐμάθομεν , ταῦτα καὶ ἀπαγγέλλειν καὶ γράφειν σοι · λέγω δὴ τὴν κατὰ τὸν σωτῆρα Χριστὸν πίστιν · ἵνα μήτε εὐτελῆ τις τὴν τοῦ καθ’ ἡμᾶς λόγου διδασκαλίαν ἡγήσηται , μήτε ἄλογον τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν ὑπολάβη · ὁποῖα διαβάλλοντες Ἕλληνες χλευάζουσι καὶ πλατὺ γελῶσι καθ’ ἡμῶν · οὐδὲν ἕτερον , ἢ τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ προφέροντες · ἐφ’ ὧ μάλιστα καὶ τὴν ἀναισθησίαν αὐτῶν οἰκτειρήσειεν ἄν τις · ὅτι τὸν σταυρὸν διαβάλλοντες , οὐχ ὁρῶσι τὴν τούτου δύναμιν πᾶσαν τὴν οἰκουμένην πεπληρωκυῖαν · καὶ ὅτι δι’ αὐτοῦ τὰ τῆς θεογνωσίας ἔργα πᾶσι πεφανέρωται · οὐκ ἂν γὰρ εἴπερ ἦσαν καὶ αὐτοὶ γνησίως ἐπιστήσαντες αὐτοῦ τῆ θεότητι τὸν νοῦν , ἐχλεύαζον τὸ τηλικοῦτον · ἀλλὰ μᾶλλον καὶ αὐτοὶ τοῦτον ἐπεγίνωσκον σωτῆρα τοῦ παντός , καὶ τὸν σταυρὸν μὴ βλάβην , ἀλλὰ θεραπείαν τῆς κτίσεως γεγονέναι . εἰ γὰρ τοῦ σταυροῦ γενομένου πᾶσα μὲν εἰδωλολατρεία καθῃρέθη · πᾶσα δὲ δαιμόνων φαντασία τῷ σημείῳ τούτῳ ἀπελαύνεται · καὶ μόνος ὁ Χριστὸς προσκυνεῖται · καὶ δι’ αὐτοῦ γινώσκεται ὁ πατήρ · καὶ οἱ μὲν ἀντιλέγοντες καταισχύνονται · ὁ δὲ τῶν ἀντιλεγόντων ὁσημέραι τὰς ψυχὰς ἀφανῶς μεταπείθει · πῶς εἰκότως γὰρ ἄν τις εἴποι πρὸς αὐτούς · ἔτι ἀνθρώπινόν ἐστιν ἐπινοεῖν τὸ πρᾶγμα · καὶ οὐ μᾶλλον ὁμολογεῖν θεοῦ λόγον καὶ σωτῆρα εἶναι τοῦ παντὸς τὸν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ἀναβάντα · πάσχειν δὲ καὶ οὗτοι μοι δοκοῦσιν ὅμοιον , ὡς εἴ τις τὸν μὲν ἥλιον ὑπὸ νεφῶν σκεπόμενον διαβάλλοι , τὸ δὲ τούτου φῶς θαυμάζοι · βλέπων ὅτι πᾶσα ἡ κτίσις ὑπὸ τούτου καταλάμπεται , ὡς γὰρ καλὸν τὸ φῶς , καὶ καλλίων ὁ τοῦ φωτὸς ἀρχηγὸς ἥλιος , οὕτως θείου πράγματος ὄντος τὸ τὴν οἰκουμένην πᾶσαν τῆς αὐτοῦ γνώσεως πεπληρῶσθαι · ἀνάγκη τὸν ἀρχηγὸν καὶ ἡγεμόνα τοῦ τοιούτου κατορθώματος εἶναι θεὸν καὶ θεοῦ λόγον . λέγομεν οὖν ὡς ἐφικτὸν ἡμῖν πρότερον διελέγξαντες τὴν τῶν ἀπίστων ἀμαθίαν , ἵνα τῶν ψευδῶν διελεγχθέντων λοιπὸν ἡ ἀλήθεια δι’ ἑαυτῆς ἐπιλάμψῃ · καὶ θαρρῇς καὶ αὐτός , ὦ ἄνθρωπε , ὅτι ἀληθεία πεπίστευκας · καὶ τὸν Χριστὸν γινώσκων οὐκ ἠπατήθης · πρέπειν δέ σοι ἡγοῦμαι φιλοχρίστω ὄντι , τὰ περὶ Χριστοῦ διαλέγεσθαι · ἐπεί , καὶ πάντων τιμιωτέραν τὴν περὶ τούτου γνῶσιν καὶ πίστιν ἡγεῖσθαί σε πεπίστευκα .
Lemmas: ὁ μέν περί ὁ θεοσέβεια καί ὁ ὁ ὅλος ἀλήθεια γνῶσις , οὖον τοσοῦτος ὁ παρά ὁ ἄνθρωπος διδασκαλία δήω , ὅσος ἀπό ἑαυτοῦ ἔχω ὁ γνώριμος · μόνος γάρ οὐ κατά ἡμέρα ὁ ἔργον κράζω , καί ἥλιος λαμπρός ἑαυτοῦ διά ὁ Χριστός διδασκαλία ἐπιδείκνυμι · ποθέω δέ σύ ὅμως ὁ περί οὗτος ἀκούω , φέρω , εἰμί μακάριος , ὡς εἄν οἷος τε εἰμί ὀλίγος ὁ κατά Χριστός πίστις ἐκτίθημι . δύναμαι μέν σύ καί ἀπό ὁ θεῖον λόγιος οὗτος εὑρίσκω · φιλόκαλος δέ ὅμως , καί παρά ἕτερος ἀκούω · αὐτάρκης μέν γάρ εἰμί ὁ ἅγιος καί θεόπνευστος γραφή πρός ὁ ὁ ἀλήθεια ἀπαγγελία · εἰμί δέ καί πολύς ὁ μακάριος ἐγώ διδάσκαλος εἰς διδάσκαλος οὗτος συντάσσω λόγος · ὅς ἐάν τις οὗτος ἐντυγχάνω , εἶμι μέν πως ὁ ὁ γραφεύς ἑρμηνεία , ὅς δέ ὀρέγω γνῶσις τυγχάνω δύναμαι . ἀλλά ἐπεί ὁ ὁ διδάσκαλος συντάσσω ἐν χείρ νῦν οὐ ἔχω , ἀναγκαῖον εἰμί ὁ παρά ἐκεῖνος μανθάνω , οὗτος καί ἀπαγγέλλω καί γράφω σύ · λέγω δή ὁ κατά ὁ σωτήρ Χριστός πίστις · ἵνα μήτε εὐτελής τις ὁ ὁ κατά ἐγώ λόγος διδασκαλία ἡγέομαι , μήτε ἄλογος ὁ εἰς Χριστός πίστις ὑπολαμβάνω · ὁποῖος διαβάλλω Ἕλλην χλευάζω καί πλατύς γελάω κατά ἐγώ · οὐδείς ἕτερος , ἢ ὁ σταυρός ὁ Χριστός προφέρω · ἐπί ἵημι μάλιστα καί ὁ ἀναισθησία αὐτός οἰκτειρέω ἄν τις · ὅτι ὁ σταυρός διαβάλλω , οὐ ὁράω ὁ οὗτος δύναμις πᾶς ὁ οἰκέω πληρόω · καί ὅτι διά αὐτός ὁ ὁ θεογνωσία ἔργον πᾶς φανερόω · οὐ εἄν γάρ εἴπερ εἰμί καί αὐτός γνήσιος ἐφίστημι αὐτός τῆ θεότης ὁ νόος , χλευάζω ὁ τηλικόσδε · ἀλλά μᾶλλον καί αὐτός οὗτος ἐπιγιγνώσκω σωτήρ ὁ πᾶς , καί ὁ σταυρός μή βλάβη , ἀλλά θεραπεία ὁ κτίσις γίγνομαι . εἰμί γάρ ὁ σταυρός γίγνομαι πᾶς μέν εἰδωλολατρία καθαιρέω · πᾶς δέ δαίμων φαντασία ὁ σημεῖον οὗτος ἀπελαύνω · καί μόνος ὁ Χριστός προσκυνέω · καί διά αὐτός γιγνώσκω ὁ πατήρ · καί ὁ μέν ἀντιλέγω καταισχύνω · ὁ δέ ὁ ἀντιλέγω ὁσημέραι ὁ ψυχή ἀφανής μεταπείθω · πῶς εἰκότως γάρ ἄν τις εἶπον πρός αὐτός · ἔτι ἀνθρώπινος εἰμί ἐπινοέω ὁ πρᾶγμα · καί οὖον μᾶλλον ὁμολογέω θεός λόγος καί σωτήρ εἰμί ὁ πᾶς ὁ ἐπί ὁ σταυρός ἀναβαίνω · πάσχω δέ καί οὗτος ἐγώ δοκέω ὅμοιος , ὡς εἰμί τις ὁ μέν ἥλιος ὑπό νέφος σκέπω διαβάλλω , ὁ δέ οὗτος φάος θαυμάζω · βλέπω ὅτι πᾶς ὁ κτίσις ὑπό οὗτος καταλάμπω , ὡς γάρ καλός ὁ φάος , καί καλός ὁ ὁ φάος ἀρχηγός ἥλιος , οὕτως θεῖον πρᾶγμα εἰμί ὁ ὁ οἰκέω πᾶς ὁ αὐτός γνῶσις πληρόω · ἀνάγκη ὁ ἀρχηγός καί ἡγεμών ὁ τοιοῦτος κατόρθωμα εἰμί θεός καί θεός λόγος . λέγω οὖν ὡς ἐφικτός ἐγώ πρότερος διελέγχω ὁ ὁ ἄπιστος ἀμαθία , ἵνα ὁ ψευδής διελέγχω λοιπός ὁ ἀλήθεια διά ἑαυτοῦ ἐπιλάμπω · καί θαρσέω καί αὐτός , εἰμί ἄνθρωπος , ὅτι ἀλήθεια πιστεύω · καί ὁ Χριστός γιγνώσκω οὐ ἀπατάω · πρέπω δέ σύ ἡγέομαι φιλόχριστος εἰμί , ὁ περί Χριστός διαλέγω · ἐπεί , καί πᾶς τίμιος ὁ περί οὗτος γνῶσις καί πίστις ἡγέομαι σύ πιστεύω .