athanasius-theology.contra-gentes 10
Tοῦτο δὲ τὸ ἔθος οὐ καινὸν οὐδὲ ἀπὸ τῆς Ῥωμαίων ἤρξατο βουλῆς , ἀλλ’ ἦν ἄνωθεν προγιγνόμενον καὶ προμελετώμενον ἐπὶ τὴν τῶν εἰδώλων ἔννοιαν . καὶ γὰρ πάλαι παρ’ Ἕλλησι διαβεβοημένοι θεοὶ Ζεὺς καὶ Ποσειδῶν καὶ Ἀπόλλων καὶ Ἥφαιστος καὶ Ἑρμῆς · καὶ ἐν θηλείαις Ἥρα καὶ Δήμητρα καὶ Ἀθηνᾶ καὶ Ἄρτεμις , ταῖς Θησέως τοῦ παρὰ τοῖς Ἕλλησιν ἱστορουμένου διαταγαῖς ἐκρίθησαν λέγεσθαι . καὶ οἱ μὲν διαταξάμενοι ὡς ἄνθρωποι ἀποθνήσκοντες θρηνοῦνται . οὓς δὲ διετάξαντο , οὗτοι ὡς θεοὶ προσκυνοῦνται . ὢ πολλῆς ἐναντιότητος καὶ μανίας . τὸν διαταξάμενον εἰδότες , οὓς διετάξατο προτιμῶσι . καὶ εἴθε μέχρις ἀρρένων εἱστήκει τούτων ἡ εἰδωλομανία καὶ μὴ εἰς θηλείας κατέφερον τὴν θείαν προσηγορίαν . καὶ γὰρ καὶ γυναῖκας , ἃς οὐδὲ εἰς κοινὴν περὶ πραγμάτων συμβουλίαν λαμβάνειν ἀσφαλές , ταύτας τῇ τοῦ θεοῦ τιμῇ θρησκεύουσι καὶ σέβουσιν , ὡς αἱ μὲν παρὰ Θησέως διαταγεῖσαι , ὡς προειρήκαμεν , παρὰ δὲ Αἰγυπτίοις Ἶσις καὶ καὶ Νεωτέρα καὶ παρ’ ἄλλοις Ἀφροδίτη . τὰ γὰρ τῶν ἄλλων ὀνόματα οὐδὲ λέγειν εὐαγὲς ἡγοῦμαι , πάσης χλεύης ὄντα . πολλοὶ γὰρ οὐ μόνον ἐν τοῖς πάλαι , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς καθ’ ἡμᾶς χρόνοις ἀποβαλόντες φίλτατα καὶ ἀδελφοὺς καὶ συγγενεῖς καὶ γυναῖκας , πολλαὶ δὲ καὶ ἄνδρας ἀποβαλοῦσαι , οὓς πάντας ἡ φύσις ἤλεγξεν ἀνθρώπους εἶναι θνητούς , τούτους καὶ ταύτας διὰ τὸ πολὺ περὶ αὐτῶν πένθος ἀναζωγραφήσαντες καὶ θυσίας ἀναπλάσαντες ἀνέθηκαν , οὓς οἱ μετὰ ταῦτα διὰ τὴν πλάσιν καὶ τὴν τοῦ τεχνίτου φιλοτιμίαν θεοὺς ἐθρήσκευσαν , πρᾶγμα πάσχοντες οὐ κατὰ φύσιν . οὓς γὰρ οἱ γονεῖς ὡς μὴ ὄντας θεοὺς ἐθρήνησαν , οὐκ ἂν γάρ , εἴπερ ᾔδεισαν αὐτοὺς θεούς , ὡς ἀπολομένους ἐκόψαντο . τούτου γὰρ χάριν οὐ μόνον οὐ νομίζοντες αὐτοὺς εἶναι θεούς , ἀλλὰ μηδ’ ὅλως ὑπάρχειν , ἐν εἰκόνι τούτους ἐτυπώσαντο , ἵνα τοῦ μηκέτι εἶναι τὴν διὰ τῆς εἰκόνος δόκησιν ὁρῶντες παραμυθῶνται . τούτοις ὅμως οἱ ἄφρονες ὡς θεοῖς εὔχονται καὶ τὴν τοῦ ἀληθινοῦ θεοῦ τιμὴν τούτοις περιτιθέασιν . γοῦν Αἰγύπτῳ εἰσέτι καὶ νῦν ὁ περὶ Ὀσίρεως καὶ Ὥρου καὶ Τυφῶνος καὶ τῶν ἄλλων θρῆνος τῆς ἀπωλείας . καὶ τὰ ἐν Δωδώνῃ χαλκεῖα καὶ οἱ ἐν Κρήτῃ Κορύβαντες τὸν Δία μὴ εἶναι θεὸν ἐλέγχουσιν , ἀλλ’ ἄνθρωπον καὶ τοῦτον ἐκ πατρὸς ὠμοβόρου γενόμενον . καὶ τό γε θαυμαστόν , ὅτι καὶ ὁ πάνυ παρ’ Ἕλλησι σοφὸς καὶ πολλὰ καυχησάμενος , ὡς περὶ θεοῦ διανοηθείς , ὁ Πλάτων , εἰς τὸν Πειραιᾶ μετὰ Σωκράτους κατέρχεται , τὴν ἀνθρώπου τέχνῃ πλασθεῖσαν Ἄρτεμιν προσκυνήσων .
Lemmas: οὗτος δέ ὁ ἔθος οὖον καινός οὐδέ ἀπό ὁ Ῥωμαῖος ἄρχω βουλή , ἀλλά εἰμί ἄνωθεν προγίγνομαι καί προμελετάω ἐπί ὁ ὁ εἴδωλον ἔννοια . καί γάρ πάλαι παρά Ἕλλην διαβοάω θεός Ζεύς καί Ποσειδῶν καί Ἀπόλλων καί Ἥφαιστος καί Ἑρμῆς · καί ἐν θῆλυς Ἥρα καί Δημήτηρ καί Ἀθηνᾶ καί Ἄρτεμις , ὁ Θησεύς ὁ παρά ὁ Ἕλλην ἱστορέω διαταγή κρίνω λέγω . καί ὁ μέν διατάσσω ὡς ἄνθρωπος ἀποθνῄσκω θρηνώ . ὅς δέ διατάσσω , οὗτος ὡς θεός προσκυνέω . ὦ πολύς ἐναντιότης καί μανία . ὁ διατάσσω οἶδα , ὅς διατάσσω προτιμάω . καί εἴθε μέχρι ἄρσην ἵστημι οὗτος ὁ εἰδωλολατρία καί μή εἰς θῆλυς καταφέρω ὁ θεῖος προσηγορία . καί γάρ καί γυνή , ὅς οὐδέ εἰς κοινός περί πρᾶγμα συμβουλία λαμβάνω ἀσφαλής , οὗτος ὁ ὁ θεός τιμή θρησκεύω καί σέβω , ὡς ὁ μέν παρά Θησεύς διατάσσω , ὡς προαγορεύω , παρά δέ Αἰγύπτιος Ἶσις καί καί Νεωτέρα καί παρά ἄλλος Ἀφροδίτη . ὁ γάρ ὁ ἄλλος ὄνομα οὐδέ λέγω εὐαγής ἡγέομαι , πᾶς χλεύη εἰμί . πολύς γάρ οὖον μόνος ἐν ὁ πάλαι , ἀλλά καί ἐν ὁ κατά ἐγώ χρόνος ἀποβάλλω φίλος καί ἀδελφός καί συγγενής καί γυνή , πολύς δέ καί ἀνήρ ἀποβάλλω , ὅς πᾶς ὁ φύσις ἐλέγχω ἄνθρωπος εἰμί θνητός , οὗτος καί οὗτος διά ὁ πολύς περί αὐτός πένθος ἀναζωγραφέω καί θυσία ἀναπολάζω ἀνατίθημι , ὅς ὁ μετά οὗτος διά ὁ πλάσις καί ὁ ὁ τεχνίτης φιλοτιμία θεός θρησκεύω , πρᾶγμα πάσχω οὖον κατά φύσις . ὅς γάρ ὁ γονεύς ὡς μή εἰμί θεός θρηνέω , οὐ εἄν γάρ , εἴπερ οἶδα αὐτός θεός , ὡς ἀπόλλυμι κόπτω . οὗτος γάρ χάρις οὖον μόνος οὖον νομίζω αὐτός εἰμί θεός , ἀλλά μηδέ ὅλως ὑπάρχω , ἐν εἰκών οὗτος τυπόω , ἵνα ὁ μηκέτι εἰμί ὁ διά ὁ εἰκών δόκησις ὁράω παραμυθόομαι . οὗτος ὅμως ὁ ἄφρων ὡς θεός εὔχομαι καί ὁ ὁ ἀληθινός θεός τιμή οὗτος περιτίθημι . γοῦν Αἴγυπτος εἰσέτι καί νῦν ὁ περί Ὄσιρις καί Ὧρος καί Τυφῶν καί ὁ ἄλλος θρῆνος ὁ ἀπώλεια . καί ὁ ἐν Δωδώνη χαλκεῖον καί ὁ ἐν Κρήτη Κορύβας ὁ Ζεύς μή εἰμί θεός ἐλέγχω , ἀλλά ἄνθρωπος καί οὗτος ἐκ πατήρ ὠμοβόρος γίγνομαι . καί ὁ γε θαυμαστός , ὅτι καί ὁ πάνυ παρά Ἕλλην σοφός καί πολύς καυχάομαι , ὡς περί θεός διανοέομαι , ὁ Πλάτων , εἰς ὁ Πειραιεύς μετά Σωκράτης κατέρχομαι , ὁ ἄνθρωπος τέχνη πλάσσω Ἄρτεμις προσκυνέω .