athanasius-theology.contra-gentes 6
μὲν οὖν τινὲς πλανηθέντες τῆς ὁδοῦ καὶ τὸν Χριστὸν οὐκ ἐγνωκότες ἐν ὑποστάσει καὶ καθ’ ἑαυτὴν εἶναι τὴν κακίαν ἀπεφήναντο , ἁμαρτάνοντες κατὰ δύο ταῦτα · ἢ τὸν δημιουργὸν τοῦ εἶναι ποιητὴν τῶν ὄντων , οὐκ ἂν γὰρ εἴη τῶν ὄντων κύριος , εἴ γε κατ’ αὐτοὺς ἡ κακία ὑπόστασιν ἔχει καθ’ ἑαυτὴν καὶ οὐσίαν · ἢ πάλιν θέλοντες αὐτὸν ποιητὴν εἶναι τῶν ὅλων , ἐξ ἀνάγκης καὶ τοῦ κακοῦ δώσουσιν εἶναι · ἐν γὰρ τοῖς οὖσι καὶ τὸ κακὸν κατ’ αὐτούς ἐστι . τοῦτο δὲ ἄτοπον καὶ ἀδύνατον ἂν φανείη . γὰρ ἐκ τοῦ καλοῦ τὸ κακόν , οὐδὲ ἐν αὐτῶ ἐστὶν οὐδὲ δι’ αὐτοῦ . ἐπεὶ οὐκέτι καλὸν ἂν εἴη μεμιγμένην ἔχον τὴν φύσιν , ἢ αἴτιον γινόμενον . οἱ δὲ ἀπὸ τῶν αἱρέσεων ἐκπεσόντες τῆς ἐκκλησιαστικῆς διδασκαλίας καὶ περὶ τὴν πίστιν ναυαγήσαντες , καὶ οὗτοι μὲν ὑπόστασιν τοῦ κακοῦ παραφρονοῦσιν εἶναι . ἀναπλάττονται δὲ ἑαυτοῖς παρὰ τὸν ἀληθινὸν τοῦ Χριστοῦ πατέρα , θεὸν ἕτερον , καὶ τοῦτον ἀγένητον , τοῦ κακοῦ ποιητὴν καὶ τῆς κακίας ἀρχηγόν , τὸν καὶ τῆς κτίσεως δημιουργόν . τούτους δὲ εὐχερῶς ἄν τις ἐλέγξειεν ἔκ τε θείων τῶν γραφῶν καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἐν ἀνθρώποις διανοίας , ἀφ’ ἧς καὶ ταῦτα ἀναπλασάμενοι μαίνονται · μὲν οὖν κύριος καὶ σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ εὐαγγελίοις φησὶ βεβαιῶν τὰ Μωυσέως ρήματα · ὅτι κύριος ὁ θεὸς εἷς ἐστι · καὶ ἐξομολογοῦμαί σοι πάτερ , κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς . εἰ δὲ εἷς ἐστιν ὁ θεὸς , καὶ οὗτος οὐρανοῦ καὶ γῆς κύριος , πῶς ἄλλος ἂν εἴη θεὸς παρὰ ; ποῦ δὲ καὶ ἔσται ὁ κατ’ αὐτοὺς θεός , τὰ πάντα τοῦ μόνου καὶ ἀληθινοῦ θεοῦ πληροῦντος κατὰ τὴν τοῦ οὐρανοῦ καὶ γῆς περίληψιν ; πῶς δὲ καὶ ἄλλος ἂν εἴη ποιητής , ὧν αὐτὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ Χριστοῦ ἐστι κύριος κατὰ τὴν τοῦ σωτῆρος φωνήν ; εἰ μὴ ἄρα ὡς ἐν ἰσοστασίῳ καὶ τὸν τοῦ ἀγαθοῦ θεοῦ τὸν φαῦλον δύνασθαι γενέσθαι κύριον εἴποιεν . ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο λέγωσιν , ὅρα εἰς ὅσην ἀσέβειαν ἐκπίπτουσιν . ἐν γὰρ τοῖς τὰ ἴσα δυναμένοις τὸ ὑπερέχον καὶ κρεῖττον οὐκ ἂν εὑρεθείη . καὶ γὰρ εἰ μὴ θέλοντος τοῦ ἑτέρου τὸ ἕτερόν ἐστιν , ἴση ἀμφοτέρων ἡ δύναμις καὶ ἡ ἀσθένειά ἐστιν · ἴση μὲν , ὅτι νικῶσιν ἀλλήλων τὴν βούλησιν ἐν τῷ εἶναι . ἀσθένεια δὲ ἀμφοτέρων ἐστίν , ὅτι μὴ βουλομένοις αὐτοῖς παρὰ γνώμην ἀποβαίνει τὰ πράγματα . ἔστι γὰρ καὶ ὁ ἀγαθὸς παρὰ γνώμην τοῦ φαύλου , ἔστι καὶ ὁ φαῦλος παρὰ βούλησιν τοῦ ἀγαθοῦ .
Lemmas: μέν οὖν τις πλανάω ὁ ὁδός καί ὁ Χριστός οὐ γιγνώσκω ἐν ὑπόστασις καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ κακία ἀποφαίνω , ἁμαρτάνω κατά δύο οὗτος · ἢ ὁ δημιουργός ὁ εἰμί ποιητής ὁ εἰμί , οὐ εἄν γάρ εἰμί ὁ εἰμί κύριος , εἰμί γε κατά αὐτός ὁ κακία ὑπόστασις ἔχω κατά ἑαυτοῦ καί οὐσία · ἢ πάλιν ἐθέλω αὐτός ποιητής εἰμί ὁ ὅλος , ἐκ ἀνάγκη καί ὁ κακός δίδωμι εἰμί · ἐν γάρ ὁ εἰμί καί ὁ κακός κατά αὐτός εἰμί . οὗτος δέ ἄτοπος καί ἀδύνατος εἄν φαίνω . γάρ ἐκ ὁ καλός ὁ κακός , οὐδέ ἐν αὐτός εἰμί οὐδέ διά αὐτός . ἐπεί οὐκέτι καλός εἄν εἰμί μίγνυμι ἔχω ὁ φύσις , ἢ αἴτιος γίγνομαι . ὁ δέ ἀπό ὁ αἵρεσις ἐκπίτνω ὁ ἐκκλησιαστικός διδασκαλία καί περί ὁ πίστις ναυαγέω , καί οὗτος μέν ὑπόστασις ὁ κακός παραφρονέω εἰμί . ἀναπλάσσω δέ ἑαυτοῦ παρά ὁ ἀληθινός ὁ Χριστός πατήρ , θεός ἕτερος , καί οὗτος ἀγένητος , ὁ κακός ποιητής καί ὁ κακία ἀρχηγός , ὁ καί ὁ κτίσις δημιουργός . οὗτος δέ εὐχερής ἄν τις ἐλέγχω ἐκ τε θεῖον ὁ γραφεύς καί ἐκ αὐτός ὁ ἐν ἄνθρωπος διάνοια , ἀπό ὅς καί οὗτος ἀναπλάσσω μαίνομαι · μέν οὖν κύριος καί σωτήρ ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός ἐν ὁ ἑαυτοῦ εὐαγγέλιον φημί βεβαιόω ὁ Μωυσῆς ῥῆμα · ὅτι κύριος ὁ θεός εἷς εἰμί · καί ἐξομολογέω σύ πατήρ , κύριος ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . εἰμί δέ εἷς εἰμί ὁ θεός , καί οὗτος οὐρανός καί γῆ κύριος , πῶς ἄλλος εἄν εἰμί θεός παρά ; ποῦ δέ καί εἰμί ὁ κατά αὐτός θεός , ὁ πᾶς ὁ μόνος καί ἀληθινός θεός πληρόω κατά ὁ ὁ οὐρανός καί γῆ περίληψις ; πῶς δέ καί ἄλλος εἄν εἰμί ποιητής , ὅς αὐτός ὁ θεός καί πατήρ ὁ Χριστός εἰμί κύριος κατά ὁ ὁ σωτήρ φωνή ; εἰμί μή ἄρα ὡς ἐν ἰσοστάσιος καί ὁ ὁ ἀγαθός θεός ὁ φαῦλος δύναμαι γίγνομαι κύριος εἶπον . ἀλλά ἐάν οὗτος λέγω , ὁράω εἰς ὅσος ἀσέβεια ἐκπίπτω . ἐν γάρ ὁ ὁ ἴσος δύναμαι ὁ ὑπερέχω καί ἀγαθός οὐ εἄν εὑρίσκω . καί γάρ εἰμί μή ἐθέλω ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος εἰμί , ἴσος ἀμφότερος ὁ δύναμις καί ὁ ἀσθένεια εἰμί · ἴσος μέν , ὅτι νικάω ἀλλήλων ὁ βούλησις ἐν ὁ εἰμί . ἀσθένεια δέ ἀμφότερος εἰμί , ὅτι μή βούλομαι αὐτός παρά γνώμη ἀποβαίνω ὁ πρᾶγμα . εἰμί γάρ καί ὁ ἀγαθός παρά γνώμη ὁ φαῦλος , εἰμί καί ὁ φαῦλος παρά βούλησις ὁ ἀγαθός .