athanasius-theology.contra-gentes 11
Ταύτας δὲ καὶ τὰς τοιαύτας τῆς εἰδωλομανίας εὑρέσεις ἄνωθεν καὶ πρὸ πολλοῦ προεδίδασκεν ἡ γραφὴ λέγουσα · πορνείας ἐπίνοια εἰδώλων · εὕρεσις δὲ αὐτῶν φθορὰ ζωῆς . οὔτε γὰρ ἦν ἀπ’ ἀρχῆς οὔτε εἰς τὸν αἰῶνα ἔσται . κενοδοξία γὰρ ἀνθρώπων ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον καὶ διὰ τοῦτο σύντομον αὐτῶν τέλος ἐπενοήθη . ἀώρῳ γὰρ πένθει τρυχόμενος πατήρ , τοῦ ταχέως ἀφαιρεθέντος τέκνου εἰκόνα ποιήσας , τὸν τότε νεκρὸν ἄνθρωπον νῦν ὡς ζῶντα ἐτίμησε καὶ παρέδωκε τοῖς ὑποχειρίοις μυστήρια καὶ τελετάς . εἶτ’ ἐν χρόνῳ κρατυνθὲν τὸ ἀσεβὲς ἔθος ὡς νόμος ἐφυλάχθη . καὶ τυράννων ἐπιταγαῖς ἐθρησκεύετο τὰ γλυπτά , οὓς ἐν ὄψει μὴ δυνάμενοι τιμᾶν ἄνθρωποι διὰ τὸ μακρὰν οἰκεῖν , τὴν πόρρωθεν ὄψιν ἀνατυπωσάμενοι ἐμφανῆ εἰκόνα τοῦ τετιμημένου βασιλέως ἐποίησαν , ἵνα τὸν ἀπόντα ὡς παρόντα κολακεύωσι διὰ τῆς σπουδῆς . εἰς ἐπίτασιν δὲ θρησκείας καὶ τοὺς ἀγνοοῦντας ἡ τοῦ τεχνίτου προετρέψατο φιλοτιμία · ὁ μὲν γὰρ ἴσως τῷ κρατοῦντι βουλόμενος ἀρέσαι , ἐξεβιάσατο τῇ τέχνῃ τὴν ὁμοιότητα ἐπὶ τὸ κάλλιον · τὸ δὲ πλῆθος ἐφελκόμενον διὰ τὸ εὔχαρι τῆς ἐργασίας τὸν πρὸ ὀλίγου τιμηθέντα ἄνθρωπον νῦν σέβασμα ἐλογίσαντο . καὶ τοῦτο ἐγεγόνει τῷ βίῳ εἰς ἔνεδρον · ὅτι ἢ συμφορᾷ ἢ τυραννίδι δουλεύσαντες ἄνθρωποι , τὸ ἀκοινώνητον ὄνομα λίθοις καὶ ξύλοις . τοιαύτης τοίνυν τῆς τῶν εἰδώλων εὑρέσεως ἐπὶ μάρτυρι τῇ γραφῇ παρὰ τοῖς ἀνθρώποις ἀρξαμένης καὶ ἀναπλασθείσης , ὥρα λοιπόν σοι καὶ τὸν κατ’ αὐτῆς ἔλεγχον ἀποδεῖξαι , οὐ τοσοῦτον ἔξωθεν , ὅσον ἀφ’ ὧν οὗτοι περὶ αὐτῶν φρονοῦσι τὰ τεκμήρια λαμβάνοντας . εἰ γάρ τις τῶν παρ’ αὐτοῖς λεγομένων θεῶν , ἵνα πρῶτον ἀπὸ τούτων τῶν κάτωθεν ἄρξωμαι , λάβοι τὰς πράξεις , εὑρήσει μὴ μόνον οὐκ εἶναι αὐτοὺς θεούς , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀνθρώπων τοὺς αἰσχίστους γεγονότας . γὰρ οἷόν ἐστιν ἰδεῖν τοὺς παρὰ ποιηταῖς τοῦ Διὸς ἔρωτας καὶ τὰς ἀσελγείας ; οἷόν ἐστιν αὐτὸν ἀκούειν ἁρπάζοντα μὲν τὸν Γανυμήδην καὶ τὰς κλοπιμαίους ἐργαζόμενον μοιχείας , δεδιότα δὲ καὶ δειλιῶντα μὴ παρὰ γνώμην αὐτοῦ τὰ τῶν Τρώων ἀπόληται τείχη ; οἷόν ἐστιν ἰδεῖν αὐτὸν ἀχθόμενον ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ υἱέος αὐτοῦ Σαρπηδόνος καὶ βουλόμενον αὐτῷ βοηθῆσαι καὶ μὴ δυνάμενον · καὶ ἐπιβουλευόμενον μὲν ὑπὸ τῶν ἄλλων λεγομένων <rdg wit="#b2 " type="orthographic">ἐπὶ</rdg> </app> ??? AvS θεῶν , Ἀθηνᾶς δὴ λέγω καὶ Ἥρας καὶ Ποσειδῶνος , βοηθούμενον δὲ ὑπὸ Θέτιδος γυναικὸς καὶ τοῦ ἑκατονταχείρου Αἰγαίωνος · καὶ νικώμενον ὑπὸ ἡδονῶν , δουλεύοντα δὲ γυναιξὶ καὶ δι’ αὐτὰς ἐν ἀλόγοις ζώοις τετράποσί τε καὶ πτηνοῖς ταῖς φαντασίαις παρακινδυνεύοντα . καὶ πάλιν αὐτὸν μὲν κρυπτόμενον διὰ τὴν τοῦ πατρὸς ἐπιβουλήν , τὸν δὲ Κρόνον ὑπ’ αὐτοῦ δεσμευόμενον κἀκεῖνον ἀποτέμνοντα τὸν πατέρα ; ἆρ’ οὖν ἄξιον τοῦτον ὑπονοεῖν θεόν , τοσαῦτα δράσαντα καὶ διαβληθέντα , ἃ μηδὲ οἱ κοινοὶ Ῥωμαίων νόμοι καὶ τοὺς ἁπλῶς ἀνθρώπους ἐπιτρέπουσι ποιεῖν ;
Lemmas: οὗτος δέ καί ὁ τοιοῦτος ὁ ειδωλομανία εὕρεσις ἄνωθεν καί πρό πολύς προδιδάσκω ὁ γραφή λέγω · πορνεία ἐπίνοια εἴδωλον · εὕρεσις δέ αὐτός φθορά ζωή . οὔτε γάρ εἰμί ἀπό ἀρχή οὔτε εἰς ὁ αἰών εἰμί . κενοδοξία γάρ ἄνθρωπος ἔρχομαι εἰς ὁ κόσμος καί διά οὗτος σύντομος αὐτός τέλος ἐπινοέω . ἄωρος γάρ πένθος τρύχω πατήρ , ὁ ταχέως ἀφαιρέω τέκνον εἰκών ποιέω , ὁ τότε νεκρός ἄνθρωπος νῦν ὡς ζῶ τιμάω καί παραδίδωμι ὁ ὑποχείριος μυστήριον καί τελετή . εἶτα ἐν χρόνος κρατύνω ὁ ἀσεβής ἔθος ὡς νόμος φυλάσσω . καί τύραννος ἐπιταγή θρησκεύω ὁ γλυπτός , ὅς ἐν ὁράω μή δύναμαι τιμάω ἄνθρωπος διά ὁ μακράν οἰκέω , ὁ πόρρωθεν ὄψις ἀνατυπόω ἐμφανής εἰκών ὁ τιμάω βασιλεύς ποιέω , ἵνα ὁ ἄπειμι ὡς πάρειμι κολακεύω διά ὁ σπουδή . εἰς ἐπίτασις δέ θρησκεία καί ὁ ἀγνοέω ὁ ὁ τεχνίτης προτρέπω φιλοτιμία · ὁ μέν γάρ ἴσως ὁ κράτος βούλομαι ἀρέσκω , ἐκβιάζω ὁ τέχνη ὁ ὁμοιότης ἐπί ὁ καλός · ὁ δέ πλῆθος ἐφέλκω διά ὁ εὔχαρις ὁ ἐργασία ὁ πρό ὀλίγος τιμάω ἄνθρωπος νῦν σέβασμα λογίζομαι . καί οὗτος γίγνομαι ὁ βίος εἰς ἔνεδρον · ὅτι ἢ συμφορά ἢ τυραννίς δουλεύω ἄνθρωπος , ὁ ἀκοινώνητος ὄνομα λίθος καί ξύλον . τοιοῦτος τοίνυν ὁ ὁ εἴδωλον εὕρεσις ἐπί μάρτυς ὁ γράφω παρά ὁ ἄνθρωπος ἄρχω καί ἀναπλάσσω , ὥρα λοιπός σύ καί ὁ κατά αὐτός ἔλεγχος ἀποδείκνυμι , οὖον τοσοῦτος ἔξωθεν , ὅσος ἀπό ὅς οὗτος περί αὐτός φρονέω ὁ τεκμήριον λαμβάνω . εἰμί γάρ τις ὁ παρά αὐτός λέγω θεός , ἵνα πρῶτος ἀπό οὗτος ὁ κάτωθεν ἄρχω , λαμβάνω ὁ πρᾶξις , εὑρίσκω μή μόνος οὐ εἰμί αὐτός θεός , ἀλλά καί ὁ ἄνθρωπος ὁ αἰσχρός γίγνομαι . γάρ οἷος εἰμί ὁράω ὁ παρά ποιητής ὁ Ζεύς Ἔρως καί ὁ ἀσέλγεια ; οἷος εἰμί αὐτός ἀκούω ἁρπάζω μέν ὁ Γανυμήδης καί ὁ κλοπιμαίος ἐργάζομαι μοιχεία , δείδω δέ καί δειλιάω μή παρά γνώμη αὐτός ὁ ὁ Τρώς ἀπόλλυμι τεῖχος ; οἷος εἰμί ὁράω αὐτός ἄχθομαι ἐπί ὁ θάνατος ὁ υἱός αὐτός Σαρπηδών καί βούλομαι αὐτός βοηθέω καί μή δύναμαι · καί ἐπιβουλεύω μέν ὑπό ὁ ἄλλος λέγω <rdg wit="#b2 " ὁράω </app> ??? AvS θεός , Ἀθηνᾶ δή λέγω καί Ἥρα καί Ποσειδῶν , βοηθέω δέ ὑπό Θέτις γυνή καί ὁ ἑκατοντάχειρος Αἰγαίων · καί νικάω ὑπό ἡδονή , δουλεύω δέ γυνή καί διά αὐτός ἐν ἄλογος ζῷον τετράπους τε καί πτηνός ὁ φαντασία παρακινδυνεύω . καί πάλιν αὐτός μέν κρύπτω διά ὁ ὁ πατήρ ἐπιβουλή , ὁ δέ Κρόνος ὑπό αὐτός δεσμεύω ἐκεῖνος ἀποτέμνω ὁ πατήρ ; ἆρα οὖν ἄξιος οὗτος ὑπονοέω θεός , τοσοῦτος δράω καί διαβάλλω , ὁ μηδέ ὁ κοινός Ῥωμαῖος νόμος καί ὁ ἁπλόος ἄνθρωπος ἐπιτρέπω ποιέω ;