athanasius-theology.contra-gentes 3
Οὕτω μὲν οὖν ὁ δημιουργός , ὥσπερ εἴρηται , τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος κατεσκεύασε καὶ μένειν ἠθέλησεν · οἱ δὲ ἄνθρωποι , κατολιγωρήσαντες τῶν κρειττόνων καὶ ὀκνήσαντες περὶ τὴν τούτων κατάληψιν , τὰ ἐγγυτέρω μᾶλλον ἑαυτῶν ἐζήτησαν · ἐγγύτερα δὲ τούτοις ἦν τὸ σῶμα καὶ αἱ τούτου · ὅθεν τῶν μὲν νοητῶν ἀπέστησαν ἑαυτῶν τὸν νοῦν · ἑαυτοὺς δὲ κατανοεῖν ἤρξαντο . ἑαυτοὺς δὲ κατανοοῦντες καὶ τοῦ τε σώματος καὶ τῶν ἄλλων αἰσθητῶν ἀντιλαμβανόμενοι καὶ ὡς ἐν ἰδίοις ἀπατώμενοι , εἰς ἑαυτῶν ἐπιθυμίαν ἔπεσαν · τὰ ἴδια προτιμήσαντες τῆς πρὸς τὰ θεῖα θεωρίας . ἐνδιατρίψαντες δὲ τούτοις καὶ τῶν ἐγγυτέρω μὴ ἀποστῆναι θέλοντες · μὲν τοῦ σώματος ἡδοναῖς συνέκλεισαν ἑαυτῶν τὴν ψυχὴν τεταραγμένην καὶ πεφυρμένην πάσης ἐπιθυμίας , τέλεον δὲ ἐπελάθοντο τῆς ἐξ ἀρχῆς αὐτῶν παρὰ θεοῦ δυνάμεως . τοῦτο δ’ ἄν τις ἴδοι καὶ ἐκ τοῦ πρώτου πλασθέντος ἀνθρώπου ἀληθές , ὡς αἱ ἱεραὶ περὶ αὐτοῦ λέγουσι γραφαί . κἀκεῖνος γὰρ ἕως μὲν τὸν νοῦν εἶχε πρὸς τὸν θεόν , καὶ τὴν τούτου θεωρίαν , ἀπεστρέφετο sic ? hier ? τὴν πρὸς τὸ σῶμα θεωρίαν · ὅτε δὲ συμβουλία τοῦ ὄφεως ἀπέστη μὲν τῆς πρὸς τὸν θεὸν sic ? hier ? διανοίας · ἑαυτὸν δὲ κατανοεῖν ἤρξατο · τηνικαῦτα καὶ εἰς ἐπιθυμίαν τοῦ σώματος ἔπεσαν , καὶ ἔγνωσαν ὅτι γυμνοὶ ἦσαν . καὶ γνόντες ᾐσχύνθησαν ἔγνωσαν δὲ ἑαυτοὺς γυμνούς , οὐ τοσοῦτον ἀπὸ ἐνδυμάτων , ἀλλ’ ὅτι γυμνοὶ τῆς τῶν θείων θεωρίας γεγόνασι , καὶ πρὸς τὰ ἐναντία τὴν διάνοιαν μετήνεγκαν . ἀποστάντες γὰρ τῆς πρὸς τὸν ἕνα καὶ ὄντα θεὸν λέγω κατανοήσεως καὶ τοῦ πρὸς αὐτὸν πόθου , λοιπὸν εἰς διαφόρους καὶ εἰς τὰς κατὰ μέρος ἐπιθυμίας ἐνέβησαν σώματος . εἶτα οἷα φιλεῖ γίνεσθαι ἑκάστου καὶ πολλῶν ἐπιθυμίαν λαβόντες , ἤρξαντο καὶ τὴν πρὸς αὐτὰς σχέσιν ἔχειν , ὥστε καὶ φοβεῖσθαι ταύτας καταλεῖψαι . ὅθεν δὴ καὶ δειλίαι καὶ φόβοι καὶ ἡδοναὶ καὶ θνητὰ φρονεῖν τῇ ψυχῇ προσγέγονεν . θέλουσα γὰρ ἀποστῆναι τῶν ἐπιθυμιῶν , φοβεῖται τὸν θάνατον καὶ τὸν χωρισμὸν τοῦ σώματος . ἐπιθυμοῦσα δὲ πάλιν καὶ μὴ τυγχάνουσα τῶν ὁμοίων , ἔμαθε φονεύειν καὶ ἀδικεῖν . πῶς δὲ καὶ ταῦτα ποιεῖ , εὔλογον κατὰ δύναμιν σημᾶναι .
Lemmas: οὕτως μέν οὖν ὁ δημιουργός , ὥσπερ εἴρω , ὁ ὁ ἄνθρωπος γένος κατασκευάζω καί μένω ἐθέλω · ὁ δέ ἄνθρωπος , κατολιγωρέω ὁ ἀγαθός καί ὀκνέω περί ὁ οὗτος κατάληψις , ὁ ἐγγυτέρω μᾶλλον ἑαυτοῦ ζητέω · ἐγγύτερος δέ οὗτος εἰμί ὁ σῶμα καί ὁ οὗτος · ὅθεν ὁ μέν νοητός ἀφίστημι ἑαυτοῦ ὁ νόος · ἑαυτοῦ δέ κατανοέω ἄρχω . ἑαυτοῦ δέ κατανοέω καί ὁ τε σῶμα καί ὁ ἄλλος αἰσθητής ἀντιλαμβάνω καί ὡς ἐν ἴδιος ἀπατάω , εἰς ἑαυτοῦ ἐπιθυμία ἔπειμι · ὁ ἴδιος προτιμάω ὁ πρός ὁ θεῖον θεωρία . ἐνδιατρίβω δέ οὗτος καί ὁ ἐγγυτέρω μή ἀφίστημι ἐθέλω · μέν ὁ σῶμα ἡδονή συγκλείω ἑαυτοῦ ὁ ψυχή ταράσσω καί φύρω πᾶς ἐπιθυμία , τελέω δέ ἐπιλανθάνομαι ὁ ἐκ ἀρχή αὐτός παρά θεός δύναμις . οὗτος δέ ἄν τις ὁράω καί ἐκ ὁ πρῶτος πλάσσω ἄνθρωπος ἀληθής , ὡς ὁ ἱερός περί αὐτός λέγω γραφεύς . ἐκεῖνος γάρ ἠώς μέν ὁ νόος ἔχω πρός ὁ θεός , καί ὁ οὗτος θεωρία , ἀποστρέφω sic ? hier ? ὁ πρός ὁ σῶμα θεωρία · ὅτε δέ συμβουλία ὁ ὄφις ἀφίστημι μέν ὁ πρός ὁ θεός sic ? hier ? διάνοια · ἑαυτοῦ δέ κατανοέω ἄρχω · τηνικαῦτα καί εἰς ἐπιθυμία ὁ σῶμα ἔπειμι , καί γιγνώσκω ὅτι γυμνός εἰμί . καί γιγνώσκω αἰσχύνω γιγνώσκω δέ ἑαυτοῦ γυμνός , οὖον τοσοῦτος ἀπό ἔνδυμα , ἀλλά ὅτι γυμνός ὁ ὁ θεῖον θεωρία γίγνομαι , καί πρός ὁ ἐναντίος ὁ διάνοια μεταφέρω . ἀφίστημι γάρ ὁ πρός ὁ εἷς καί εἰμί θεός λέγω κατανόησις καί ὁ πρός αὐτός πόθος , λοιπός εἰς διάφορος καί εἰς ὁ κατά μέρος ἐπιθυμία ἐμβαίνω σῶμα . εἶτα οἷος φιλέω γίγνομαι ἕκαστος καί πολύς ἐπιθυμία λαμβάνω , ἄρχω καί ὁ πρός αὐτός σχέσις ἔχω , ὥστε καί φοβέω οὗτος καταλείβω . ὅθεν δή καί δειλία καί φόβος καί ἡδονά καί θνητός φρονέω ὁ Ψυχή προσγίγνομαι . ἐθέλω γάρ ἀφίστημι ὁ ἐπιθυμία , φοβέω ὁ θάνατος καί ὁ χωρισμός ὁ σῶμα . ἐπιθυμέω δέ πάλιν καί μή τυγχάνω ὁ ὅμοιος , μανθάνω φονεύω καί ἀδικέω . πῶς δέ καί οὗτος ποιέω , εὔλογος κατά δύναμις σημαίνω .