athanasius-theology.contra-gentes 21
Περὶ δὲ τῆς δευτέρας αὐτῶν καὶ βαθυτέρας δῆθεν ἀπολογίας καὶ ταῦτα ἄν τις ἀκολούθως εἴποι · εἰ οὐ διὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ θεοῦ ἐπιφάνειαν πεποίηται ὑμῖν , ὦ Ἕλληνες ταῦτα , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀγγέλων ἐκεῖ παρουσίαν , διὰ τί τὰ ἀγάλματα , δι’ ὧν ἐπικαλεῖσθε τὰς δυνάμεις κρείττονα , καὶ ὑπὲρ αὐτὰς τὰς ἐπικληθείσας δυνάμεις ποιεῖτε ; χάριν γὰρ τῆς περὶ θεοῦ καταλήψεως γλύφοντες τὰς μορφάς , ὥς φατε , αὐτοῦ τοῦ θεοῦ τὴν τιμὴν καὶ προσηγορίαν αὐτοῖς τοῖς γλύμμασι περιτίθετε , πρᾶγμα πάσχοντες οὐκ εὐαγές . ὁμολογοῦντες γὰρ ὑπεραίρειν τὴν τοῦ θεοῦ δύναμιν τῆς τῶν ἀγαλμάτων σμικρότητος καὶ διὰ τοῦτο μὴ τολμῶντες τὸν θεὸν δι’ αὐτῶν , τὰς δὲ ἐλάττω δυνάμεις ἐπικαλεῖσθαι , αὐτοὶ ταύτας ὑπερβάντες , οὗ τὴν παρουσίαν ἐφοβήθητε , τούτου τὴν προσηγορίαν τοῖς λίθοις καὶ ξύλοις ἀνεθήκατε , καὶ θεοὺς ἀντὶ λίθων καὶ τέχνης ἀνθρώπων ὀνομάζετε καὶ προσκυνεῖτε . εἰ γὰρ καὶ ὡς γράμματά εἰσιν ὑμῖν ταῦτα , ὡς ψεύδεσθε , τῆς ἐπὶ θεὸν θεωρίας οὐ δίκαιον τὰ σημαίνοντα τοῦ σημαινομένου προτιμᾶν . οὐδὲ γὰρ εἰ γράφοι τις τὸ βασιλέως ὄνομα , ἀκινδύνως ἔχοι τὸ γράμμα προτιμῶν τοῦ βασιλέως . ἀλλ’ ὁ τοιοῦτος θάνατον μὲν ἔχει τὴν ζημίαν , τὸ δὲ γράμμα τῇ τοῦ γράψαντος ἐπιστήμῃ τετύπωται . οὕτω καὶ ὑμεῖς , εἴπερ ἐρρωμένον εἴχετε τὸν λογισμόν , οὐκ ἂν τὸ τηλικοῦτον τῆς θειότητος γνώρισμα εἰς ὕλην κατεφέρετε , ἀλλὰ καὶ τὸ γλύμμα οὐκ ἂν προετιμήσατε τοῦ γλύψαντος ἀνθρώπου . εἰ γὰρ καὶ ὅλως ὡς γράμματα σημαίνουσι τὴν τοῦ θεοῦ ἐπιφάνειαν , καὶ διὰ τοῦτο ὡς θεὸν σημαίνοντα θεοποιίας εἰσὶν ἄξια . ἀλλὰ γοῦν τὸν ταῦτα γλύψαντα καὶ χαράξαντα φημὶ δὴ πάλιν τὸν τεχνίτην , πολλῷ πλέον ἔδει θεοποιηθῆναι , ὡς μᾶλλον ἐκείνων δυνατώτερον καὶ θειότερον ὑπάρχοντα , ὅσῳ κἀκεῖνα κατὰ τὴν αὐτοῦ βούλησιν ἐξέσθη καὶ τετύπωται . εἰ τοίνυν τὰ γράμματα θαύματός εἰσιν ἄξια , πολλῷ πλέον ὁ γράψας ὑπεραίρει τῷ θαύματι διὰ τὴν τέχνην καὶ τὴν τῆς ψυχῆς ἐπιστήμην . οὐκοῦν εἰ μὴ διὰ τοῦτο θεοὺς αὐτοὺς ἄξιον νομίζειν , πάλιν αὐτοὺς ἄν τις ἔροιτο περὶ τῆς τῶν εἰδώλων μανίας , τὴν αἰτίαν τῆς τοιαύτης αὐτῶν μορφῆς παρ’ αὐτῶν ἀξιῶν μαθεῖν .
Lemmas: περι δέ ὁ δύο αὐτός καί βαθύς δῆθεν ἀπολογία καί οὗτος ἄν τις ἀκόλουθος εἶπον · εἰμί οὖον διά ὁ αὐτός ὁ θεός ἐπιφάνεια ποιέω σύ , εἰμί Ἕλλην οὗτος , ἀλλά διά ὁ ἄγγελος ἐκεῖ παρουσία , διά τίς ὁ ἄγαλμα , διά ὅς ἐπικαλέω ὁ δύναμις ἀγαθός , καί ὑπέρ αὐτός ὁ ἐπικαλέω δύναμις ποιέω ; χάρις γάρ ὁ περί θεός κατάληψις γλύφω ὁ μορφή , ὅς φημί , αὐτός ὁ θεός ὁ τιμή καί προσηγορία αὐτός ὁ γλύμμα περιτίθημι , πρᾶγμα πάσχω οὐ εὐαγής . ὁμολογέω γάρ ὑπεραίρω ὁ ὁ θεός δύναμις ὁ ὁ ἄγαλμα μικρότης καί διά οὗτος μή τολμάω ὁ θεός διά αὐτός , ὁ δέ μικρός δύναμις ἐπικαλέω , αὐτός οὗτος ὑπερβαίνω , ὅς ὁ παρουσία φοβέω , οὗτος ὁ προσηγορία ὁ λίθος καί ξύλον ἀνατίθημι , καί θεός ἀντί λίθος καί τέχνη ἄνθρωπος ὀνομάζω καί προσκυνέω . εἰμί γάρ καί ὡς γράμμα εἰμί σύ οὗτος , ὡς ψεύδω , ὁ ἐπί θεός θεωρία οὖον Δίκαιος ὁ σημαίνω ὁ σημαίνω προτιμάω . οὐδέ γάρ εἰμί γράφω τις ὁ βασιλεύς ὄνομα , ἀκίνδυνος ἔχω ὁ γράμμα προτιμάω ὁ βασιλεύς . ἀλλά ὁ τοιοῦτος θάνατος μέν ἔχω ὁ ζημία , ὁ δέ γράμμα ὁ ὁ γράφω ἐπιστήμη τυπόω . οὗτος καί σύ , εἴπερ ῥώννυμι ἔχω ὁ λογισμός , οὐ εἄν ὁ τηλικόσδε ὁ θειότης γνώρισμα εἰς ὕλη καταφέρω , ἀλλά καί ὁ γλύμμα οὐ εἄν προτιμάω ὁ γλύφω ἄνθρωπος . εἰμί γάρ καί ὅλως ὡς γράμμα σημαίνω ὁ ὁ θεός ἐπιφάνεια , καί διά οὗτος ὡς θεός σημαίνω θεοποιΐα εἰμί ἄξιος . ἀλλά γοῦν ὁ οὗτος γλύφω καί χαράσσω φημί δή πάλιν ὁ τεχνίτης , πολύς πλέω ἐσθίω θεοποιέω , ὡς μᾶλλον ἐκεῖνος δυνατός καί θεῖος ὑπάρχω , ὅσος ἐκεῖνος κατά ὁ αὐτός βούλησις ξέω καί τυπόω . εἰμί τοίνυν ὁ γράμμα θαῦμα εἰμί ἄξιος , πολύς πλέω ὁ γράφω ὑπεραίρω ὁ θαῦμα διά ὁ τέχνη καί ὁ ὁ Ψυχή ἐπιστήμη . οὐκοῦν εἰμί μή διά οὗτος θεός αὐτός ἄξιος νομίζω , πάλιν αὐτός ἄν τις ἔρομαι περί ὁ ὁ εἴδωλον μανία , ὁ αἴτιος ὁ τοιοῦτος αὐτός μορφή παρά αὐτός ἄξιος μανθάνω .