aspasius.in-ethica-nichomachea-commentaria 1
Ἡ περὶ τὰ ἤθη πραγματεία καὶ μάλιστα ἡ πολιτικὴ ἠθικὴ ] κατὰ μὲν τὸ ἀναγκαῖον τῆς θεωρητικῆς φιλοσοφίας , κατὰ δὲ τὸ τίμιον ὑστέρα . ᾗ μὲν γὰρ ἀδύνατον καλῶς ζῆν μὴ σώφρονας ὄντας καὶ δικαίους καὶ ὅλως τὸ ἦθος κεκοσμημένους καὶ εἰς συμμετρίαν τινὰ τὰ τῆς ψυχῆς πάθη καταστήσαντας , ταύτῃ δόξειεν εἶναι ἀναγκαία ἡ πολιτικὴ καὶ ἠθικὴ καὶ τοῦτο προτέρα οὐδὲν γὰρ πλέον ἀνύει οὐδ’ εἴ τις πᾶσαν γνῶσιν καὶ θεωρίαν κτήσαιτο μὴ πεπαιδευμένος τὸ ἦθος ) , ᾗ δὲ περὶ τῶν τιμιωτάτων καὶ θειοτάτων ἡ σοφία πραγματεύεται καὶ θεωρεῖ τὰ τῆς φύσεως ἔργα καὶ ἔτι ἄλλα πολὺ ἀμείνω καὶ κρείττω τῶν ἐκ φύσεως συνεστώτων , ὧν ἐστιν ἡ πρώτη φιλοσοφία θεωρητική , ταύτῃ προτέρα καὶ τιμιωτέρα λέγοιτ’ ἄν ἡ θεωρητική · ὡς γὰρ τὰ ὑποκείμενα ἔχει πρὸς ἄλληλα , οὕτως καὶ αἱ περὶ αὐτὰ ἐπιστῆμαι · ἔστι δὲ τιμιώτερα καὶ κρείττω περὶ ἃ ἡ σοφία τῶν ὑπὸ τὴν πολιτικὴν καὶ ἠθικήν , ὥστε πολλῷ ἀν’ εἴη τιμιωτέρα τούτων ἡ σόφ’ ία . καὶ γὰρ εἰ μὲν ἄνευ σώματος ἦμεν , οὐδὲν ἂν ἔδει τὴν φύσιν ἡμῶν ἄλλο ἔχειν ἔργον ἢ τὴν θεωρίαν , νῦν δὲ ἡ τοῦ σώματος φύσις ἡδοναῖς καὶ λύπαις συνεζευγμένη σωματικαῖς ἐξ ἀνάγκης ἐποίησεν ἡμᾶς ἐπιμελεῖσθαι καὶ σωφροσύνης καὶ ἐγκρατείας καὶ πολλῶν ἄλλων τοιούτων ἀρετῶν , ὧν οὐκ εἰκὸς μετεῖναι τῷ θεῷ διὰ τὸ μήτε ἡδονῶν μήτε λυπῶν σωματικῶν μετέχειν . ἐξ ἀνάγκης οὖν τοῦ σώματος φαινόμεθα τὴν πλείστην περὶ τὰ ἤθη ἐπιμέλειαν πορίζεσθαι , ἐπεὶ καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ φρόνησις , ὧν τὸ θεῖον δοκεῖ μετέχειν , πολὺ μὲν λείπονται τοῦ θεοῦ . δεόμεθα δὲ αὐτῶν διὰ τὰς ἀδικίας καὶ πλεονεξίας τὰς ὑπ’ ἀλλήἀλλήλων γινομένας , ἐπεὶ τό γε θεῖον εἰκός ἐστι δικαιοσύνῃ πρὸς ἡμᾶς μόνῃ χρῆ · σθαι τῇ θεωρητικῇ καὶ ἐν τούτῳ διατελεῖν . ὅτι μὲν οὖν τιμιωτέρα ἐστὶν ἡ σοφία τῆς πολιτικῆς , ἐκ τούτων καὶ τῶν τοιούτων ἄν τις κατανοήσειεν , ἡ δὲ ἠθική , καθάπερ προείρηται , ἀναγκαιοτάτη • ἡμῖν δὲ καὶ πρώτως ταύτην ἐπιτηδεύειν προσήκει καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ , ὥσπερ καὶ Σωκράτης ἠξίου , οὐκ ἀτιἀτιμάζων τὴν περὶ τὰ θεῖα γνῶσιν καὶ τῶν φύσει συντεινόντων παριεὶς τὴν ἐπιστήμην ὡς περιττήν , ἀλλ’ ἀναγκαίαν ἡγούμενος τὴν τοῦ ἤθους ἐπιμέλειαν καὶ οἱ Πυθαγόρειοι δὲ πρῶτον ἐπαίδευον τοὺς συ-ίἴ̀ινομονου καὶ ἤθεσι καὶ λόγοις . φαίνεται δὲ ὁ Ἀριστοτέλης περὶ πλείστου ταύτην τὴν διδασκαλίαν ποιεῖσθαι · λέγει δὲ αὐτὴν εἶναι περὶ τοῦ ἀνθρωπίνου τέλους , ἥτις ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία . ἃ δὲ λέγει ἔχουσιν οὕτως . Πᾶσα τέχνη 〈 ἕως τοῦ προτιμᾶν τὴν ἀλήθειαν 〉 . Πρῶτον οὖν ῥητέον περὶ τέχνης καὶ περὶ μεθόδου , ἔτι καὶ περὶ πράξεως καὶ προαιρέσεως . λέγεται δὲ τέχνη παρ’ αὐτοῖς τριχῶς · καὶ γὰρ τὸ γένος τῶν τεχνῶν ἀπασῶν τέχνη λέγεται · διαιροῦσι γὰρ τὰς τέχνας λ-έγοντες τὰς μὲν ποιητικὰς τὰς δὲ θεωρητικάς , ὁρίσαιτο δ’ ἄν τις τὴν οὕτω λεγομένην τέχνην σύστημα ἐκ θεωρημάτων εἰς ἓν τέλος φερόντων . ἄλλως δὲ λέγουσι τέχνην τὸ κοινὸν τῆς πρακτικῆς καὶ τῆς ποιητικῆς · διαιροῦσι γὰρ τὸ μὲν τέχνην λέγοντες τὸ δὲ ἐπιστήμην , τὴν θεωρητικὴν πᾶσαν ἐπιστήμην ὀνομάζοντες , τὴν δὲ τοιαύτην ὑπογράψειεν ἄν τις σύσιημα ἐκ θεωρημάτων εἰς πράξεις φερόντων ἢ ποιήσεις . ἰδίως δὲ καλεῖν εἰώθασι τέχνην τὴν ποιητικήν . ἀποδίδωσι δὲ αὐτῷ λόγον ὁ Ἀριστοτέλης λέγων ’ τέχνη ἐστὶν ἕξις μετὰ λόγου ποιητική᾿ , λόγον δὲ λαμβάνει οὔτε τὸν ἐπαγωγικὸν οὔτε τὸν συλλογιστικὸν ἀλλὰ τὸν ἁπλοῦν καὶ τεχνικόν , ᾧ χρῶνται οἱ δημιουργοὶ τῶν τεχνῶν · ποιήποιήματα μὲν γάρ ἐστι καὶ τὰ τῶν ἀλόγων , οἷον τῶν μὲν μελισσῶν τὰ κηρία , ἀραχνῶν δὲ τὰ ἀράχνια καλούμενα · ἀλλ’ οὐδὲν τούτων μετὰ λόγου ποιεῖ , ἀλλ᾿ ὁρμῇ φυσικῇ χρώμενα τὰ ζῷα · τὰ δὲ τεχνικὰ ποιήματα λογικῶν ἐστι ποιήματα καὶ τῷ λόγῳ χρωμένων . περὶ μὲν οὖν τέχνης ταῦτα εἰρήσθω . τὴν δὲ μέθοδον ἔνιοι μὲν ᾠήθησαν κατὰ ταὐτὸν τῇ τέχνῃ καὶ ἐκ παραλλήλου εἰρῆσθαι , ἔνιοι δὲ δύναμιν ὁμοίως ἔχουσαν πρὸς τὰ ὑφ’ αὑτὴν ἀντικείμενα . ἔστι μὲν γὰρ καὶ τῶν λογικῶν ἑκάστην τεχνῶν ἐπιστήμην ἀκοῦσαι τῶν ἀντικειμένων , οἷον ἰατρικὴ ὑγιεινῶν καὶ νοσερῶν , ἀλλ’ οὐ πρὸς ἄμφω ὁμοίως ἔχει , ἀλλὰ τὸ μὲν προηγουμένως αἱρεῖται , τὸ δὲ γιγνώσκει μόνον . ῥητορικὴ δὲ καὶ διαλεκτική εἰσι μὲν ἐπιχειρητικαὶ ἀμφότεραι , ἀλλ’ ὁμοίως ἔχουσι πρὸς τὸ ἐπιχειρεῖν εἰς τὰ ἀντικείμενα . ἐπεὶ δὲ φαίνεται καὶ τὴν πολιτικὴν ἢ ἠθικὴν μέθοδον ὀνομάζων οὐ μόνον τὴν ῥητορικὴν καὶ διαλεκτικήν , ἔνιοι ἔφασαν μέθοδον · ὀνομάζεσθαι πᾶσαν δύναμιν ἢ ἕξιν τὴν ὡς ἐπὶ πολύ . ἐοίκασι δὲ καὶ οὗτοι ἀπολελεῖφθαι τῆς τοῦ ὀνόματος χρήσεως · μέθοδον γὰρ ὀνομάζει καὶ τὴν πρώτην φιλοσοφίαν καὶ τὴν περὶ ἀποδείξεως ἐπιστήμην · εἶπεν οὖν μέθοδον εἶναι ἕξιν θεωρητικὴν τῶν ὑφ’ αὑτὴν μετὰ λόγου ἐπακτικοῦ ἢ συλλογιστικοῦ . καλείσθω δέ μοι συλλογισμὸς κοινῶς καὶ τὸ ἐνθύμημα , ἐπαγωγὴ δὲ καὶ τὸ παράδειγμα . εἰκότως δὲ μέθοδος πᾶσα ἡ τοιαύτη λέγεται δύναμις ἡ διὰ συλλογισμο.ῦ καὶ δι’ ἐπαγωγῆς δεῖξις καὶ μέθοδος ὡς ἀληθῶς , ὡς ἀλλαχοῦ εἴρηται . τὴν δὲ πρᾶξιν ἔνιοι μὲν ἀπέδοσαν ἐνέργειαν λογικήν · κατὰ δὲ τοῦτο λέγοιτ’ ἂν καὶ ἡ θεωρία πρᾶξις · ἐνέργεια γὰρ λογική · λέγεται δὲ πρᾶξις καὶ ἡ κατὰ πρακτικὴν ἐπιστήμην ἐνέργεια . πρακτικαὶ δὲ λέγονται μὲν κοινῶς πᾶσαι , ὧν μὴ ἔστι ποίημά τι ἄλλο παρὰ τὴν πρᾶξιν , οἷον ὀρχηστικὴ καὶ αὐλητική , ἰδίως δὲ ἥ τε πολιτικὴ καὶ ἠθικὴ πρακτικαὶ λέγονται καὶ πράξεις αἱ περὶ τὸ καλὸν καὶ αἰσχρὸν ἐνέργειαι . περὶ δὲ προαιρέσεως ἐρεῖ μὲν καὶ αὐτὸς προελθών · τοσοῦτον δὲ προληπτέον , ὅτι καὶ ἔστιν ἡ προαίρεσις ὄρεξις βουλευτική . ἐπειδὰν γὰρ βουλευσάμενός τις ἕληται καὶ ἡ ὄρεξις ἐπακολουθήσῃ τῷ λογισμῷ ἢ ἀνάπαλιν ὀρεχθεὶς καὶ βουλευσάμενος ἕληται , προαίρεσις τὸ τοιοῦτόν ἐστιν . διόπερ αἵ τε ἀρεταὶ καὶ αἱ κακίαι προαιρέσεις τινές · τῶν μὲν γὰρ ἀρετῶν ὅ τε λογισμὸς καὶ ἡ ὄρεξις ἀγαθή , τῶν δὲ κακιων τοὐναντίον . Πᾶσα δέ , φησί , τέχνη καὶ πᾶσα μέθοδος καὶ πρᾶξις καὶ προαίρεσις ἀγαθοῦ τινος ἐφίεται . αἵ τε γὰρ τέχναι καὶ αἱ μέθοδοι τοῦ ἰδίου τέλους ὡς ἀγαθοῦ ἐφίενται . καὶ μὴν αἱ πράξεις καὶ αἱ προαιρέσεις ἐστι τῆς πηδαλιουργικῆς · καὶ γὰρ προστάσσει αὐτή , οἷον δεῖ ποιεῖν τὸ πηδάλιον καὶ οἷον ἀρχιτεκτονεῖ καὶ γενομένῳ χρῆται . καὶ δῆλον ὡς τὸ πηδάλιον , ὅπερ ἐστὶ τέλος τῆς πηδαλιουργικῆς , ἕνεκεν τοῦ τέλους ἐστὶ τῆς κυβερνητικῆς . εἰπὼν δὲ ὅτι τὰ τῶν ἀρχιτεκτονικῶν τέλη αἱρετώτερα τῶν ὑφ’ αὑτά ( διὰ γὰρ τὰ τῶν ἀπχιτεχτονικῶν τέλη διώκεται καὶ τὰ τῶν ὑφ’ αὑτὰ τέλη ) , πάλιν ὑπομιμνήσκει , ὅτι οὐδὲν διαφέρει τὰς ἐνεργείας αὐτὰς εἶναι τὰ τέλη ἢ ἄλλα τινὰ παρὰ τὰς ἐνεργείας ποιήματα . εἰ μὲν οὖν οὕτως ἔχει τὰ πράγματα , ὡς ἄλλο τέλος ἄλλῳ ἀεὶ γίνεσθαι καὶ πράττεσθαι , ἀθλιώτατον ἂν ἦν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος μηδέποτε δυνάμενον ἐντυχεῖν τῷ δι’ αὑτὸ αἱρετῷ μηδὲ παῦλαν ἔχειν τῆς ὀρέξεως . ἐπεὶ δὲ ἔστι τι τέλος πάντων τῶν πρακτῶν , ὃ δι’ αὑτὸ αἱρούμεθα , δῆλον ὡς τοῦτ’ ἂν εἴη τἀγαθὸν καὶ τὸ ἄριστον · τούτου γὰρ ἕνεκεν καὶ τὰ λοιπὰ τέλη . ἔχει δὲ καὶ πρὸς τὸ βιῶναι καλῶς ἡ γνῶσις αὐτοῦ μεγάλην ῥοπήν · οἱ μὲν γὰρ ἄλλοτε ἄλλας αἱρούμενοι πράξεις καὶ μὴ πρὸς ἓν ἀποβλέποντες πεπλανημένως ζῶσι καὶ οὐδέποτ’ ἂν ἐπιτύχοιεν τοῦ ἀγαθοῦ . εἰ δέ τις διαθρήσας τὴν εὐδαιμονίαν καὶ τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθόν , σκοπὸν τοῦτο θέμενος καθάπερ τοξότης , πάσας αὑτοῦ τὰς πράξεις ἀπευθύνει πρὸς αὐτόν , ἀνάγκη πᾶσα αὐτὸν εὐδαίμονα γενέσθαι καὶ καλῶς διαβιῶναι · . διὸ πειρατέον τὸ τέλος τοῦτο περιλαβεῖν τί τέ ἐστιν καὶ τίνος τῶν ἐπιστημῶν ἢ δυνάμεων . οὐκ ἀλόγως δὲ ἀξιοῖ τί τέ ἐστιν ἅμα καὶ τίνος τέλος λαβεῖν . ἀλλ’ ἀνάγκη τῶν πρός τι ἅμα εἶναι τὴν γνῶσιν , τὸ δὲ τέλος τινὸς τέχνης ἢ δυνάμεως . δεῖ οὖν ἅμα καὶ τὸ τέλος τί ἐστι λαβεῖν καὶ τίνος ἐπιστήμης ἢ δυνάμεως τέλος . Ἡ δὲ δύναμις πολλαχῶς λέγεται παρ’ αὐτοῖς · καὶ γὰρ τὰς ἕξεις δυνάμεις λέγουσιν , ἐνίοτε δὲ τὸ ἄμεινον μέρος τῶν ἕξεων · τὴν μὲν γὰρ ὑγίειαν δύναμιν , τὴν δὲ νόσον ἀδυναμίαν . ἔστι δ’ ὅτε τὴν ἐπιτηδειότητα δύναμιν ὀνομάζουσιν , οἷον τὸν παῖδα ἔχειν δύναμιν πυκτικήν τὸ δ’ αὐτὸ τοῦτο καὶ δύναμιν λέγειν ] . ὀνομάζει δὲ δυνάμεις καὶ τὰ ἀγαθὰ ἐκεῖνα , οἷς ἔστιν εὖ καὶ μὴ εὖ χρήσασθαι , οἷον πλοῦτον καὶ ὑγίειαν . λέγουσι δὲ δυνάμεις ἐνίοτε τὰς ὁμοίως ἐχούσας πρὸς τὰ ἀντικείμενα τῶν ὑφ’ αὑτάς , οἷον ῥητορικὴν καὶ διαλεκτικήν . ἔοικε δὲ νῦν λαμβάνειν δύναμιν ἀντὶ τῆς ἕξεως . ἐπειδὴ γὰρ ἔνιοι ἡγοῦνται τὴν πολιτικὴν ἐπιστήμην εἶναι καὶ τὴν φρόνησιν , ἔνιοι δὲ οὐκ ἐπιστήμην ἀλλ’ ὅμοιόν <τι> τῇ ἐπιστήμῃ , μέλλων πολιτικῆς τέλος ἐρεῖν τὸ ἀνθρώπινον ζητεῖ , τίνος ἐπιστήμης ἐστὶ τέλος ἢ δυνάμεως , ὡς ἄν εἰ ἔλεγε , τίνος ἐπιστήμης ἢ ἕξεως . Δόξειε δ’ ἄν , φησί , τῆς κυριωτάτης καὶ μάλιστα ἀρχιτεχτονικῆς · τοιαύτη δὲ ἡ πολιτική · ἔχει γὰρ τὰ ὑπάρχοντα τῇ ἀρχιτεκτονικῇ · καὶ γὰρ προστάττει πάσαις ταῖς λοιπαῖς ἐπιστήμαις · ποίας γὰρ δεῖ μανθάνειν ἐν τῇ πόλει καὶ ἐπιτηδεύειν καὶ μέχρι τίνος ἀρχιτεκτονεῖ , καὶ τὰ τέλη τῶν λοιπῶν ἕνεκεν τοῦ τέλους αὐτῆς . εἰσὶ γοῦν ὑπ’ αὐτὴν ἅπασαι καὶ αἱ ἐντιμόταται δυνάμεις , οἷον στρατηγικὴ ῥητορικὴ οἰκονομική . στρατηγικὴν δὲ καὶ οἰκονομικὴν νῦν λέγει οὐ τὰς ἀρετάς , δυνάμεις γὰρ αὐτὰς λέγει . αἱ δὲ δυνάμεις εἰσὶν αἷς οἷόν τε εὖ καὶ μὴ εὖ χρῆσθαι · τοιαύτη δὲ ἡ ῥητορικὴ καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἡ χρηματιστική , ἧς νῦν μέμνηται , καὶ ἡ στρατηγικὴ δέ τίς ἐστι δύναμις τοῦ ἡγεῖσθαι στρατεύματος καὶ κρατεῖν δύνασθαι τῶν πολεμικῶν . ὑπάρχει δὲ τῇ πολιτικῇ καὶ τὸ χρῆσθαι ταῖς πρακτικαῖς τῶν ἐπιστημῶν καὶ τὸ νομοθετεῖν <ἢ> προστάττειν τίνα δεῖ πράττειν καὶ τίνων καὶ τοῦτο τεκμήριόν ἐστι τοῦ προστακτικὴν αὐτὴν εἶναι ταῖς ἄλλαις καὶ ἀρχιτεκτονικήν , ὥστε τὸ ταύτης τέλος περιέχει καὶ τὰ τῶν ἄλλων . εἰ δὲ οὕτως ἔχει τοῦτ’ ἄν εἴη τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθὸν καὶ τέλος . Ἐπεὶ δὲ πολιτικῆς τέλος εἶπε τὴν εὐδαιμονίαν , δοκεῖ δὲ τέλος τῆς πολιτικῆς εὐδαιμονία πόλεως εἶναι , ἡ δὲ ἠθικὴ πραγματεύεται περὶ τὸ ἴδιον ἑκάστου τέλος καὶ ἑκάστου εὐδαιμονίαν , πρὸς τοῦτο ἐπιφέρει , ὅτι ἓν καὶ ταὐτόν ἐστιν ἑνὶ καὶ πόλει εὐδαιμονία · τῷ γὰρ εἴδει ἡ αὐτή ἐστιν · ἐνεργεῖ γὰρ κατ’ ἀρετὴν τελείαν καὶ πόλεως εὐδαιμονία καὶ ἑνὸς ἑκάστου , ἀλλὰ μείζων γε καὶ τελειοτέρα ἡ τῆς πόλεως διὰ τὸ περὶ μείζω εἶναι τὴν ἐνέργειαν . οὕτω γὰρ λέγεται μείζων , ἐπεὶ τῷ γε εἴδει οὐδὲν διαφέρει · ἀπὸ τοῦ μείζονος οὖν κλητέον αὐτὴν καὶ θετέον τὴν εὐδαιμονίαν τέλος τῆς πολιτικῆς . ἡ μὲν οὖν μέθοδος , ἣν νῦν παραδίδωσιν , ἐφίεται ἐρεῖν καὶ τὸ τέλος εἰπεῖν τί ἐστι τὸ ἀγαθὸν τὸ ἀνθρώπινον καὶ ἡ εὐδαιμονία , ἐπειδὴ ἡ μέθοδος πολιτική τις . εἰδῶν γὰρ τῆς πολιτικῆς τὸ μὲν τῷ κοινῷ ὀνόματι καλεῖται πολιτική , ὅ ἐστι πόλεως ἐπιμέλεια , τὸ δὲ οἰκονομικὴ περὶ οἴκου ἐπιμέλειαν οὖσα ὥσπερ δὲ οἶκος μόριον πόλεως , οὕτως καὶ ἡ οἰκονομικὴ μόριον τῆς πολιτικῆς . τρίτον δέ ἐστιν εἶδος καὶ μόριον πολιτικῆς ἡ περὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν πολιτῶν ἐπιμέλεια , καλεῖται δὲ ἠθική . μόριον δὲ ἕκαστος μὲν τῶν πολιτῶν τῆς πόλεως , ἡ δὲ ἠθικὴ τῆς πολιτικῆς . Μετὰ ταῦτα λέγει , πῶς ἱκανῶς ἂν λέγοιτο ἠθικὰ κατὰ τὴν ἠθικὴν μέθοδον . εἰ γάρ , φησί , κατὰ τὴν ὑποκειμένην ὕλην διασαφηθείη , λέγοιτ’ ἂν ἱκανῶς . τῶν γὰρ ὑποκειμένων ὑλῶν ταῖς μεθόδοις καὶ ταῖς ἐπιστήμαις αἱ μὲν δέχονται τὸ ἀκριβές , λέγει δὲ τὸ ἐξ ἀναγκαίων ἀναγκαῖον συμπεραίνεσθαι , οἷον γεωμετρία καὶ ἀριθμητικὴ καὶ γυμναστική . διόπερ καὶ τὸ ἀκριβὲς καὶ τὸ ἀναγκαῖον οὐχ ὁμοίως ἐν ἅπασι τοῖς λόγοις ἐπιζητητέον . οὐ γὰρ ἐν τοῖς δηuιουρ·ίουμένοις πᾶσιν ἡ αὐτὴ ἀκρίβεια γενέσθαι δύναται . ἐν γοῦν τῇ μολίβδῳ οὐχ οὕτω δημιουργήσει ὁ ἀκριβέστατος τεχνίτης ὡς ἢ χαλκῷ μὲν ἢ ἐλέφαντι διὰ τὸ μὴ δέχεσθαι τὴν μόλιβδον τὴν τῆς τέχνης ἀκρίβειαν . ταῦτα δὲ λέγει , ἐπεὶ ἡ πολιτικὴ καὶ ὅλως ἡ φρόνησις περὶ ὕλην ἐστὶ τὴν ἀνθρωπίνην καὶ πράξεις τὰς ἀνθρωπίνας καὶ αἷς τὸ μὲν ὡς ἐπὶ πολὺ πάσαις συνῳκείωται , τὸ δ’ ἀναγκαῖον ἢ οὐκ ἔστιν ἢ μικρότατον · ἔτι δὲ αἱ αὐταὶ πράξεις παρὰ τοὺς καιροὺς καὶ τὰ πρόσωπα τά τε δρῶντα καὶ τὰ πάσχοντα καὶ παρὰ ἄλλας τοιαύτας αἰτίας ὁτὲ μὲν καλαὶ ὁτὲ δὲ αἰσχραὶ γίνονται , οἷον παρακαταθήκης ἀπόδοσις οὐκ ἀεὶ καλή . καὶ μὴν ὃ λέγει ἀληθές , ὅτι τὰ καλὰ καὶ τὰ δίκαια , περὶ ὧν ἡ πολιτικὴ σκοπεῖται , πολλὴν ἔχει πλάνην διὰ τὸ ἄλλως ἄλλοις περὶ τοῦ δικαίου φέρεσθαι , ὅθεν καὶ δοκεῖ νόμῳ μόνον , φύσει δὲ μή . ἔστι δὲ καὶ περὶ τὰ ἄλλα ἀγαθὰ ἃ καλὰ μὲν οὔ , καλεῖται ἀγαθὰ δὲ μόνον , οἷον πλοῦτον ὑγίειαν · προστίθησι δὲ καὶ ἀνδρείαν , ἥτις ἤδη καλόν . ἡ δὲ πλάνη γίνεται , διότι πολλαὶ συμβαίνουσιν ἀπ’ αὐτῶν βλάβαι . χρὴ δὲ οὐχ οὕτω κρίνειν αὐτά , ἀλλὰ τὰ μὲν ὄργανα καλούμενα τῆς ἀρετῆς ἀγαθὰ δεῖ νομίζειν , διότι ὑπουργεῖ τῶν ἀγαθῶν πρὸς τὰς ἐνεργείας , τὴν δὲ ἀνδρείαν διότι καλόν . ἀγαπητὸν οὖν περὶ τούτων κἀν τύπῳ εἰπεῖν καὶ ἐκ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ συμπεράνασθαι . εἴρηται γὰρ ἐν τοῖς Ἀναλυτικοῖς , ὅτι ἐκ μὲν ἀναγκαίων ἀναγκαῖον συμπεραίνεται , ἐκ δὲ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . λέγει δὲ ὅτι οὐ μόνον χρὴ τὸν λέγοντα κτὰ τὴν ὑποκειμένην ὕλην λέγειν ἀλλὰ καὶ τὸν ἀκούοντα οὕτως ἀποδέχεσθαι . πεπαιδευμένου γάρ ἐστιν κατὰ τὸ ὑποκείμενον πρᾶγμα ἀπαιτεῖν τοὺς λόγους . Μνημονεύσας δὲ περὶ ἀκροατοῦ , οἷον δεῖ αὐτὸν εἶναι , μικρὰ περὶ αὐτοῦ παρεκβὰς λέγει , ὅτι καθ’ ἓν ἕκαστόν ἐστι πρᾶγμα κριτὴς ἀγαθὸς ὁ περὶ ἐκεῖνο πεπαιδευμένος ὤν . λέγει δὲ τοὺς πεπαιδευμένους περὶ ἕκαστον μὲν τοὺς μετρίως ἐκείνου μετεσχηκότας , οἷον περὶ γεωμετρίας τοὺς μετρίως καὶ μέχρι τινὸς γεμωμετρήσαντας . περὶ πᾶν δὲ ἔλεγε πεπαιδευμένον τὸν περὶ πάντα τὰ μαθήματα οὕτως ἔχοντα , ὥστε μέχρι τινὸς αὐτῶν μετεσχηκέναι . γίνεται δὲ ὁ πεπαιδευμένος καὶ τῶν αὐτοῦ τελειοτέρων κριτὴς τῷ ἔχειν ἀρχάς , κριτὴς δὲ ἐπὶ τοσοῦτον , ὥστε γνωρίζειν τόν τε γεωμετρικὸν καὶ μή , καὶ τῷ μὲν προστίθεσθαι περὶ γεωμετρικῶν τῷ δὲ ἀπειθεῖν . εἰκάζειν δὲ τῷ μὲν ἀπαιδεύτῳ τὸν νέον παντάπασι . λέγει δὲ νέον τὸν παῖδα · ἡγεῖται δὲ τὸν παῖδα μὴ ἐπιτήδειον εἶναι τῶν ἠθικῶν ἀκούειν λόγων διὰ τὸ μηδέπω ἔχειν ἀρχὰς λογικάς . διό φησι μὴ εἶναι οἰκεῖον ἀκροατὴν τὸν νέον , τουτέστι τὸν παῖδα , δι’ ἓν μὲν ὅτι ἄπειρός ἐστι τῶν κατὰ τὸν βίον πράξεων , δι’ ἕτερον δὲ ὅτι κατὰ πάθος ζῇ ὥσπερ τὰ ἄλλα ζῷα καὶ λόγου ἄμοιρα . πλὴν τοσοῦτον διαφέρει τῶν ἀλόγων ζῴων , ὅσον ἀφορμὴν ἔχει τῇ ψυχῇ τοῦ λόγου . ἐθίζειν μὲν οὖν ἀξιοῖ τοὺς παῖδας , τοὺς δὲ τῆς πολιτικῆς ἢ ἠθικῆς λόγους μὴ παραδιδόναι . καὶ γὰρ καταφρονήσουσιν ὡς ἄλλου τινὸς μαθήματος μὴ ἀναγκαίου ἀκούοντες καὶ ἀνωφελῶς ἀκούσονται . λογικοῦ γὰρ ἡ προαίρεσις , μὴ κτώμενοι δὲ προαίρεσιν ἀγαθὴν οὐδὲ πράξουσι οὐδὲν τῶν κατὰ λόγον . διαφέρειν δὲ οὐδὲν ἡγεῖται νέον τὴν ἡλικίαν καὶ τὸ ἦθος νεαρόν . οὗτοι δέ εἰσιν οἱ κτὰ πάθος ζῶντες , οἷοιπερ οἱ ἀκρατεῖς · τοῖς δὲ κατὰ λόγον τὸν φύσει παραγινόμενον τοῖς ἀνθρώποις ἀπό τινος ἡλικίας δυναμένοις ποιεῖσθαι τὰς ὀρέας , πολλοῦ ἂν ἄξιον εἴη τι περὶ τούτων εἰδέναι . Πρὶν δὲ εἰπεῖν περὶ ὧν ἑξῆς λέγει , ἄξιον ἀπορῆσαι , πῶς τὴν εὐδαιμονίαν τέλος τῆς πολιτικῆς εἴρηκεν · ἡ μὲν γὰρ πολιτικὴ πρακτικὴ τίς ἐστι · πάσης δὲ πρακτικῆς ἐπιστήμης τέλος πρᾶξις , ὥστε ἡ εὐδαιμονία ἐν πράξει · δοκεῖ δὲ αὕτη εἶναι ἐν θεωρίᾳ καὶ τό γε μέγιστον τοῦ . τέλους ἐν τούτῳ . ἆρ’ οὖν κατὰ πρᾶξιν λέγει τὴν ἐνίων τοὺς πρώτους λόγους , ὅθεν καί φησι “ δόξειε δ’ ἂν τῆς κυριωτάτης ” ὡς ἂν τὴν δόξαν ἐκθέμενος τὴν περὶ τῆς εὐδαιμονίας ; . εἶτα οροϊὼν ἀκριβοῖ τὸν περὶ αὐτῆς λόγον καί φησιν ἱέν ἐνερ - γείᾳ εἶναι κατ’ ἀρετὴν τελείαν’ , ὥστε εἶναι αὐτὴν τέλος τῆς τελείας ἀρετῆς · αὕτη δέ ἐστιν ἡ ἐκ πασῶν τῶν ἀρετῶν τῶν τε πρακτικῶν καὶ τῶν θεωρητικῶν . ἢ διττὴν τίθεται τὴν εὐδαιμονίαν τὴν μὲν πρακτικὴν ὡς ἀτελεστέραν , τὴν δ’ ἐξ ἀμφοῖν ὡς τελειοτέραν ; ἢ ἔστι πὼς εἰπεῖν τὴν μὲν εὐδαιμονίαν θεωρητικὴν ἅμα καὶ πρακτικὴν οὖσαν τέλος εἶναι τῆς πολιτικῆς ; διὸ προστάττει αὐτὴ τοὺς μέλλοντας ἀρίστους τῶν πολιτικῶν ἔσεσθαι μὴ μόνον πρακτικοὺς ἀλλὰ καὶ θεωρητικοὺς εἶναι δόξειε δ’ ἂν κατά γε τοῦτο ἐλάττων εἶναι ἡ σόφ’ ία καὶ ὅλως ἡ θεωρητικὴ ἐπιστήμη τῆς πολιτικῆς , εἴ γε ἡ μὲν προστάττει , ἡ δὲ προστάττεται . ἀλλὰ ταύτην γε λύει τὴν ἀπορίαν προιών · φησὶ γὰρ τὸ μηδὲν κωλύειν τὴν ἐλάττω προστάσσειν περὶ τῶν κρειττόνων , οἷον <προστάσσει> ἡ πολιτικὴ καὶ ναοὺς θεῶν κατασκευάζεσθαι καὶ σέβειν αὐτοὺς οὐ δήπου κρείτἐπιτήδιον 4 N 6 τὸν βίον corr . ex τῶν βίων N 7 ἄλλα Z : ἄλογα N ἄμοιρα corr . ex εὔμοιρα Z 8 διαφέρει corr . ex διαφέρῃ Z 10 μὴ ἀναγκαίου μαθήματος Ν 12 διαφέρειν—ἐν τοῖς Φυσικοῖς ( p . 9,28 ) Classical Journal XXVIII ; 31 ( ) . 311 22 φησι ] p . 1094a26 κυριότητος N : κυριωτιτος Z corr . a Z2 in κυριωτάτης 23 φησιν ] Α 6 p . 1098a 16 24 τελείαν scripsi : τέλος NZ 27 τελειοτέραν Z : τελειότητα N 29 αὐτὴ M : αὕτη Z 30 καὶ om . N 31 ὅλως corr . ex ὅμως Z2 : ὅμως N 32 προστάσσεται Z γε om . N 33 μηδὲν scripsi : μηδὲ NZ προστάσσει addidi 34 ναοὺς ] νέους N : α νέους Z de sententia cf . Z 13 p . 1145a10 τῶν οὖσα τῶν θεῶν · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ περὶ τῆς σοφίας ἔπι ἤγουν πολὺ θειοτέρας καὶ τιμιωτέρας αὐτῆς ἐπιδείκνυσιν . Ἐπεὶ δὲ περὶ τούτων ἠπόρηται , πάλιν ἐπὶ τὸν συνεχῆ τοῖς εἰρημένοις λόγον ἐπανέλθωμεν . ἀναλαβὼν δὲ λέγει τὸν ἐξ ἀρχῆς λόγον , πᾶσαν γνῶσιν καὶ προαίρεσιν ἀγαθοῦ ὀρέγεσθαι , ἐν μὲν τῇ γνώσει τὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν μέθοδον περιλαβών , ἐν δὲ τῇ προαιρέσει τὴν πρᾶξιν , ἐπεὶ αἱ πράξεις ὡς ἀπὸ προαιρέσεως ἐνεργοῦνται . τί οὖν ἐστιν τὸ τέλος τῆς πολιτικῆς ἢ τὸ ἀκρότατον τῶν πρακτῶν ἀ.γαθῶν ; οὐκ ἀλόγως δὲ προσέθηκε πρακτῶν , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἁπλῶς μὲν ἀκρότατον ἀγαθὸν τὸ πρῶτον αἴτιον , τῶν δὲ πρακτῶν ἡ εὐδαιμονία , περὶ ἧς νῦν ἡ σκέψις . τὸ μὲν οὖν ὄνομα ταὐτὸν ὑπὸ πάντων ὁμολογεῖται · εὐδαιμονίαν γὰρ ὀνομάζουσι τὸ ἀκρότατον τῶν τελῶν . τὸ δὲ εὖ ζῆν καὶ τὸ εὖ πράττειν ταὐτὸν ὑπολαμβάνουσι τῷ εὐδαιμονεῖν . ταῦτα δὲ προσέθηκε καταβαλλόμενος ἤδη τὰς ἀρχὰς εἰς τὴν αὑτοῦ περὶ εὐδαιμονίας δόξαν . ἐν πράξει γὰρ αὐτὴν καὶ ἐνεργείᾳ τιθέμενος προσάγεται ἤδη τὴν πάντων ἀνθρώπων ὁμολογίαν , ὡς ὑπὸ τῆς ἀληθείας ἀγομένων ἐπὶ <τὸ> τὸ εὖ ζῆν καὶ τὸ εὖ πράττειν καὶ τὸ εὐδαιμονεῖν μηδὲν ἀλλήλων διαφέρειν λέγειν . ἀλλ’ οὖν ὀνόματι μὲν τῷ αὐτῷ πάντες ὀνομάζουσιν , εὐδαιμονίαν λέγοντες , περὶ δὲ τῆς εὐδαιμονίας , τί ἐστιν , ἀμφισβητοῦσιν , καὶ οὐ μόνον τοῖς σοφοῖς οἱ πολλοὶ ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ἀλλήλοις καὶ αὐτοὶ αὑτοῖς , συμμετατιθέντες κατὰ τὴν αὑτῶν χρείαν τὴν εὐδαιμονίαν . ἔνιοι δὲ ᾤοντο τἀγαθὸν ἄλλο τι εἶναι παρὰ τὴν εὐδαιμονίαν , τὴν ἰδέαν τὴν τοῦ ἀγαθοῦ · τοῦτο γὰρ εὐδαιμονία οὐκ ἐδόκει εἶναι ἀνθρωπίνη , ἡ δὲ γνῶσις αὐτοῦ εὐδαιμονία . τὸ μὲν οὖν πάσας ἐξετάζειν τὰς δόξας ὡς μάταιον παραιτεῖται , τὰς δὲ ὡς μάλιστα ἐπιπολαζούσας ἢ δοκούσας ἔχειν τινὰ λόγον ἐξετάζειν ἐπαγ - γέλλεται . Ἀξιοῖ δὲ μὴ λανθάνειν , ὅτι διαφέρουσιν οἵ τε ἀπὸ τῶν φύσει λόγοι καὶ οἱ ἐπὶ τὰς φύσει ἀρχάς · ἔσονται γὰρ καὶ αἱ ἀρχαὶ αἱ μὲν φύσει αἱ δὲ ὡς πρὸς ἡμᾶς . εἴρηται δὲ περὶ τούτων καὶ ἐν τοῖς Φυσικοῖς · ἠπόρει δὲ καὶ Πλάτων’ πόθεν ἀρκτέον ἐν τ·οῖς λόγοις καὶ ποίαις ἀρχαῖς χρηστέον · φησὶν οὖν ἐν τούτοις ἀρκτέον εἶναι ἀπὸ τῶν ἡμῖν γνωρίμων καὶ χρήσεται προϊόντος τοῦ λόγου φανεροῖς τισι καὶ γνωρίμοις ἡμῖν . διό , φησί , δεῖ τοῖς ἤθεἤγουν σιν ἦχθαι καλῶς τὸν περὶ καλῶν καὶ πολιτικῶν ἀκουσό μένον . παραγίνεται γὰρ αὐτῷ τὸ ὅτι ἐξ ἐθῶν , ὃ ἄν ἔχῃ , οὐδὲν ἔτι δεῖται τοῦ διότι πρός γε τὰς πράξεις . ὁμοίως γὰρ πράξει ὁ πεπεισμένος ὅτι τόδε ἦν τὸ καλὸν τῷ καὶ τὴν αἰτίαν εἰδότι , ἐπεὶ πρός γε τὸ βεβαιοτέραν ἔχειν τὴν κατάληψιν διαφέρει ὅ γε τοιοῦτος · καὶ νὴ Δία ὅτι καλὸν μὲν ἡ σωφροσύνη , αἰσχρὸν δὲ ἡ ἀκολασία καὶ ὅλως ἡ μὲν ἀρετὴ καλόν , ἡ δὲ κακία κακόν , λάβοι ἄν ῥᾳδίως ἀρχὴν διὰ τὸ καλῶς ἦχθαι . λέγει δὲ ἀρχὰς τὰς τοῦ ὅτι τόδε καλὸν ἢ τόδε αἰσχρὸν ἢ εἴ τινες ταύταις ὅμοιαι . ᾧ δὲ μηδέτερον ὑπάρχει , μήτε τὸ ἔχειν μήτε τὸ λαβεῖν ῥᾳδίως , ἀκουσάτω τοῦ ‘Ησιόδου . εἰκάζει δὲ τῷ μὲν δι’ αὑτοῦ πάντα νοοῦντι τὸν ἔχοντα ταύτας τὰς ἀρχάς , τὸν δὲ δυνάμενον ῥᾳδίως λαβεῖν μηδέπω δὲ ἔχοντα τῷ πειθομένῳ τοῖς εὖ λέγουσιν , ἀχρεῖον δὲ τὸν μηδετέρως διακείμενον καὶ ἐοικέναι τῷ μήτε νοοῦντι μήτε ἄλλου ἀκούοντι . Ἡμεῖς δέ , φησί , λέγωμεν , ὅθεν παρεξέβημεν . τριῶν γὰρ ὄντων βίων βίων τοῦ τε θεωρητικοῦ καὶ τοῦ ἀπολαυστικοῦ καὶ τοῦ χρηματιστικοῦ , οὐκ ἀλόγως ἐκ τούτων τῶν βίων ὁρμώμενοι καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἄλλοι ἄλλην εὐδαιμονίαν τίθενται διὰ τὸ τὴν εὐδαιμονίαν μηδὲν ἄλλο εἶναι ἢ βίον τέλειον . οἱ μὲν οὖν πολλοὶ καὶ ἐπιπολαιότατοι τιμῶντες τὸν ἀπολαυστικὸν βίον τέλος τίθενται τὴν ἡδονήν · αὕτη γὰρ οὔτε τὸ ἐπ’ ἄλλοις εἶναι δοκεῖ ἔχειν οὔτε τὸ εὐαφαίρετον . ἡ δὲ τιμὴ ἐπὶ τοῖς τιμῶσίν ἐστιν , οὐκ ἐπὶ τοῖς ἔχουσι , διὸ καὶ εὐαφαίρετος · ἐπ’ ἄλλοις γὰρ ἔστι τιμᾶν καὶ ἀτιμάζειν · ἔτι δὲ καὶ ὅσοι εὖ πεφυκότες ἀσπάζονται τὴν τιμήν , διὰ τοῦτο φαίνονται διώκειν αὐτήν , ὅπως λαβόντες πολλοὺς μάρτυρας καὶ μάλιστα τοὺς ἀγαθοὺς πιστεύωσιν ἑαυτοὺς ἀγαθοὺς εἷναι . εἰ δὲ ἡ τιμὴ διὰ τὴν ἀρετήν , δῆλον ὡς τέλος ἄν εἴη μᾶλλον ἡ ἀρετή . τὸ γὰρ οὗ ἕνεκα τέλος · ἔτι δὲ αὕτη ἀτελεστέρα . τίς γὰρ ἄν εἴποι εὐδαίμονα τὸν ἔχοντα τὴν ἀρετήν , ἀπρακτοῦντα δὲ καὶ καθεύδοντα παρ’ ὅλον τὸν βίον , οἷον καὶ τὸν Ἐνδυμίωνα μυθολογοῦσιν ; ἢ τίς ἂν εἴποι εὐδαίμονα τὸν τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν ἔχοντα παρ’ ὅλον τὸν βίον καὶ κακοπαθοῦντα ; οὐδεὶς γὰρ αὐτὸν εὐδαιμονίσειεν , εἰ καὶ ὅτι μάλιστα τὴν ἀρετὴν ἔχοι , εἰ μὴ θέσιν διαφυλάττει , τουτέστιν παράδοξον λόγον . εἰρῆσθαι δέ φησι περὶ τούτων καὶ ἐν τοῖς ἐγκυκλίοις . ἔστι δὲ αὐτοῖς προβλήματα ἐγκύκλια παντοδαπά · διὸ καὶ ἐγκύκλια ὠνομάζετο , διὰ τὸ ἐγκυκλίως αὐτοὺς καθημένους ἐπιχειρεῖν εἰς τὸ προτεθέν · ἢ διὰ τὸ ἐν κύκλῳ περιεστῶτας ἀκροᾶσθαι . περὶ δὲ τοῦ θεωρητικοῦ βίου ὕστερον ἐπισκέψεσθαί φησι . τὸν δὲ χρηματιστὴν βίαιον λέγουσι , τουτέστι μικρόν , ὡς πρὸς εὐδαιμονίαν βίαιον λέγοντες τοῦτον · ὁ γὰρ πλοῦτος οὐ τὸ ζητούμενον ἀγαθὸν ἀλλὰ χρήσιμον καὶ ἄλλου χάριν . χρήσιμα δὲ λέγουσιν ἀγαθὰ διὰ τὴν χρείαν · ἔστι δὲ τοιοῦτον ὁ πλοῦτος . πῶς δὲ ἄλλου χάριν αἱρετὸν τὸν πλοῦτον εἴρηκεν , ἐν ἄλλοις δι’ αὑτὸν ἀγαθὸν λέγων καὶ δι’ αὑτὸν αἱρετόν ; ἢ ὅτι τῷ μέν , τῷ κατὰ φύσιν διακειμένῳ , ἁρμόττειν λέγεται καὶ τῷ ἀγαθῷ ἁπλῶς ἀγαθόν ἐστι καὶ δι’ αὑτὸ αἱρετόν · ἢ διότι ὄργανόν ἐστι τῷ ἀγαθῷ πᾶν γὰρ ὄργανον δι’ ἕτερον ) ταύτῃ ἄλλου χάριν αἱρετόν . διὰ τὸ φίλους ἄνδρας εἰσαγαγεῖν τὰ εἴδη οὐχ ὡς ἐκείνων ταὐτὸν ἡγουμένων τὸ καθόλου καὶ τὴν ἰδέαν , ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτὸς οὐδέν φησιν εἶναι τὴν ἰδέαν ἢ τὸ καθόλου , τοῦτο δὲ λαβόντας χωριστὸν ποιεῖσθαι τοὺς τὰς ἰδέας τιθεμένους . Οἱ δὲ κομίζοντες τὴν δόξαν ταύτην ἕως καὶ περὶ μὲν τούτων ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω . Οἱ ἀναιρετικοὶ λόγοι δόγματος οἱ μὲν ἀπλῶς ἀναιροῦσιν , οἱ δὲ ἐκ τῶν δοκούντων τοῖς τιθεμένοις τὸ δόγμα , οἷον οὐ μόνον ἀναιροῦσιν ἀλλὰ καὶ τοὺς εἰρηκότας ἐλέγχουσιν οὐχ ὁμολογοῦντας αὑτοῖς . τοιοῦτος δέ ἐστι καὶ ὁ πρῶτος λόγος πρὸς τοὺς τὴν τοῦ ἀγαθοῦ ἰδέαν εἶναι λέγοντας . φησὶ γὰρ ὅτι οἱ κομίσαντες τὴν δόξαν ταύτην οὐκ ἐποίουν ἰδέας τούτων ἐν οἷς ἐστι τὸ πρῶτον καὶ τὸ ὕστερον · ἔστω γάρ , φησί , πρότερον οὗ μὴ ὄντος οὐκ ἂν εἴη τὸ ὕστερον , ὄντος δὲ οὐκ ἀνάγκη τὸ ὕστερον εἶναι . διόπερ , φησίν , οὐδὲ τῶν ἀριθμῶν ἐποίουν ἰδέας , οἷον αὐτοαριθμὸν διὰ τὸ εἶναι προτέραν τὴν δυάδα τῶν ἄλλων · ἀναιρουμένης γὰρ αὐτῆς ἀναιροῦνται καὶ οἱ λοιποί . τὸ δὲ ἀγαθὸν λέγουσι καὶ ἐν τῷ τί ἐστιν , τουτέστιν οὐσίᾳ , καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις κατηγορίαις · καὶ ἔστι τὸ καθ’ αὑτό , ὅπερ ἐστὶν ἡ οὐσία , πρότερον τῇ φύσει τῶν ἄλλων κατηγοριῶν . ὁ δὲ τοῦ πρός τι μόνον ἐμνημόνευσεν , ἐπειδὴ γνωριμωτέρως τούτου προτέρα ἡ οὐσία . σχέσις γάρ ἐστι τῆς οὐσίας πρὸς ἄλλο τι , διὸ παραφυάδι εἰκάζει τὸ πρός τι . πᾶσα γὰρ παραφυὰς ὑστέρα ἐκείνου ᾧ παραπέφυκεν • ὥστε οὐκ ἄν εἴη κοινή τις τούτων ἰδέα . ὁ δὲ λόγος ὡς περιλαβόντι εἰπεῖν ἔχει οὕτως · ἐν οἷς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον οὐκ ἔστιν , οὐδεμία ἰδέα τούτων . εἰς παραμυθίαν δὲ τοῦ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον εἷναι ἐν τἀγαθῷ , διείλετο ποσαχῶς λέγεται τὸ ἀγαθόν · ὅτι καὶ ἐν ταῖς δέκα κατηγορίαις ἡ μὲν οὐσία καθ’ αὑτήν ἐστι καὶ ὄν , τὰ δὲ ἄλλα συμβεβηκότα , πρότερον δὲ τὸ καθ’ αὑτὸ τῶν συμβεβηκότων . τὴν μὲν οὖν πρώτην πρότασιν ἐκ τῆς δόξης ἔλαβε τῶν τὰς ἰδέας εἰσηγουμένων , τὴν δὲ ἑξῆς αὐτὸς τίθησιν . οὐ γ ἂρ ἂν συγχωροῖεν τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον εἶναι ἐν τοῖς ἀιδίοις , ἀλλ’ ἅμα τῇ φύσει ταῦτα . † τοὐ ἀγαθοῦ δὲ ποσαχῶς ἔχουσα τὸ ἀγαθόν . ὁ δὲ ἑξῆς λόγος ἔγκειται ὑποθετικῶς οὕτως · εἰ τὸ ἀγαθὸν ἰσαχῶς λέγεται τῷ ὄντι , δῆλον ὅτι οὐκ ἂν εἴη καθόλου καὶ ἓν τὸ ἀγαθόν . τούτῳ δὲ ἕπεται τὸ μηδεμίαν ἰδέαν εἷναι ἀγαθοῦ . κατηγορικῶς δὲ οὕτως ἂν λεχθείη · τῶν πολλαχῶς λεγομένων οὐκ ἔστι μία ἰδέα · τὰ ἀγαθὰ λέγεται πολλαχῶς · οὐκ ἄρα οἷόν τε μίαν αὐτῶν ἰδέαν εἶναι . δοκεῖ δὲ καὶ οὗτος ὁ λόγος καὶ ὁ πρότερος οἱ αὐτοὶ εἶναι · ἐκ γὰρ τῆς διαιρ·έσεως τῆς τῶν ἀγαθῶν καὶ τοῦ πολλαχῶς ταῦτα λέγεσθαι τὴν ἀπόδειξιν ποιεῖσθαι δοκοῦσιν . οὐ μήν εἰσιν οἱ αὐτοί , ἀλλ’ ὁ μὲν πρότερος ἐκ τοῦ μὴ εἶναι κοινὴν ἰδέα τούτων , ἐν οἷς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , εἶναι δὲ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἐν τοῖς ἀγα - θοῖς , ὁ δὲ ὕστερος παντελῶς ἄλλας ἔχει τὰς προτάσεις · ἐκ γὰρ τούτων πολλαχῶς λεγομένων μὴ εἶναι ἰδέαν , τὸ δ’ ἀγαθὸν πολλαχῶς λέγεσθαι ἐπιφέρει τὸ συμπέρασμα . ἑκατέρᾳ δ’ αὐτῶν ἡ δευτέρα πρότασις τὴν παραμυθίαν ἔχει · ἐκ τῆς διαιρέσεως τῶν ἀγαθῶν · ὁ δὲ τρίτος λόγος κεῖται μὲν καὶ αὐτὸς ὑποθετικῶς . ἰσοδυναμεῖ δὲ τούτῳ τῶν κατὰ μίαν ἰδέαν μία καὶ ἐπιστήμη · τῶν δ’ ἀγαθῶν οὐκ ἔστι μία ἐπιστήμη . τοῦτο δ’ ὑπομιμνήσκει · πολλαὶ ἐπιστῆμαι καὶ τῶν ὑπὸ μίαν τῶν κατηγοριῶν , οἷον καιρός ἐστι τῆς τοῦ ποτὲ κατηγορίας · ἐν πολέμῳ γὰρ στρατηγικὴ ἐπιστήμη τοῦ καιροῦ , ἐν νόσῳ δὲ ἰατρικὴ καὶ τὸ μέτριον δέ ἐστι τῆς τοῦ ποσοῦ ἢ μᾶλλον τῆς τοῦ πρός τι , ἀλλ’ ἐν τροφῇ μὲν ἰατρικὴ ἐπιστήμη , ἐν πόνοις δὲ γυμναστική . ὅτι δὲ τῶν ὑπὸ μίαν ἰδέαν μία καὶ ἐπιστήμη ῥᾴδιον μαθεῖν . καὶ γὰρ ἀνθρώπου μία ἐπιστήμη καὶ ἵππου μία . εἰ δέ τις λέγει ὅτι ὑγιείας οὐ μία , καίτοι κατὰ μίαν ὑγίειαν λέγεται , καὶ ἔστιν ἄλλη μὲν ἐπιστήμη ἀνθρώπων ὑγιείας , ἄλλη δὲ ἵππων , ῥητέον ὅτι μία ἐστὶν ἐπιστήμη ἰατρική , ἧς δύο μέρη · καὶ γὰρ ὑγίεια μία ἧς δύο εἴδη καὶ εἰσὶ δύο ἄρ’ ὡς ἐπ’ ἄλλων ἔχει . τὰ δὲ μετὰ ταῦτα κοινῶς ἀπορεῖ πρὸς τὸν τὰς ἰδέας λέγοντα , καὶ οἷον ὁ τοῦ αὐτοανθρώπου καὶ ἀνθρώπου λόγος , ᾗ ἄνθρωπος , οὐδὲν ταύτῃ διοίσουσιν , ὥστε οὐδὲ τὸ αὐτοδὲ ἀγαθὸν τοῦ ἐν μέρει ἀγαθοῦ , ᾗ ἀγαθόν • οὐδ’ ὅτι ἀίδιον τὸ αὐτοαγαθὸν καὶ ὁ αὐτοάνθρωπος · ταύτῃ μὲν γὰρ διοίσει , ᾖ <δ᾿> ἀγαθὸν ἢ ἡ ἄνθρωπος , διοίσει · ὥσπερ οὐδὲ τὸ πολυχρόνιον λευκότερον τοῦ ἐφημέρου . πιδανώτερον ἐοίκασιν οἱ Πυθαγόρειοι λέγειν , ἐπειδὴ τοὺς ἀριθμοὺς ἀπὸ τῶν ἰδεῶν εἶναι λέγουσιν , ὡς ἔστι λαβεῖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὑπ’ αὐτῶν · ἀκολουθεῖ γὰρ αὐτοῖς λέγειν καὶ τῶν ἰδεῶν εἶναι ὅρους , ἐπειδὴ φαίνονται οἱ τὰς ἰδέας εἰσηγησάμενοι διὰ τὸ σφόδρα σεμνύνειν τὸ ἓν εἰς τὴν τῶν ἰδεῶν ἐπίνοιαν ἐλθεῖν . τὰ μὲν γὰρ πολλὰ καὶ κατὰ μέρος αἰσθητὰ ῥευστὰ ᾤοντο καὶ φθαρτὰ οὐδὲ τῷ ὄντι ὄντα , τὰ δέ , τὰ παρὰ τὰ καθ’ ἕκαστα νοητὰ οὐκ αἰσθητὰ ἀλλ’ ὄντως ὄντα · διὰ ταῦτα δὲ ἐποίησαν τὰς ἰδέας . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης φησίν , εἴπερ ἄρα δεῖ σεμνύνειν τὸ ἕν , πιθανώτερον τοὺς Πυθαγορείους τοῦτο πεποιηκέναι · δύο γὰρ συστοιχίας θέμενοι , τὴν μὲν ἀγαθῶν , τὴν δὲ κακῶν δεκάδα , ἐν τῇ ἑτέρᾳ , τῇ τῶν ἀγαθῶν συστοιχίᾳ , τὸ ἓν ἐτίθεσαν . εἰσὶ δὲ αὐτοῖς αἱ συστοιχίαι αἵδε · ἀγαθὸν κακόν , πέρας ἄπειρον , περιττὸν ἄρτιον , ἓν οὐχ ἕν , δεξιὸν ἀριστερόν . ἄρρεν θῆλυ , ἠρεμοῦν κινούμενον , εὐθὺ καμπύλον , φῶς σκότος , τετράγωνον ἑτερόμηκες . ἅμα γὰρ ἐσέμνυνον τὸ ἕν , ἅμα δὲ οὐκ ἐποίησαν οὐσίας τινάς , ἐν μὲν τῷ αὐτῷ λόγῳ οὔσας ταῖς αἰσθηταῖς οὐσίας · νοητας δὲ * * * Τοῖς δὲ λεχθεῖσιν ἀμφισβήτησίς τις ὑποφαίνεται . εἴποιεν γὰρ ἂν οἱ τὰς ἰδέας διηγούμενοι τοὺς μὲν λεχθέντας νῦν ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους λόγους εἰρῆσθαι , ὡς τῆς τἀγαθοῦ ἰδέας πάντων οὔσης τῶν ἀγαθῶν τῆς αὐτῆς , τὸ δὲ οὐχ οὕτως ἔχειν . εἶναι γὰρ διαφορὰς ἐν τοῖς ἀγαθοῖς · τὰ μὲν γὰρ εἶναι ἀγαθὰ καθ’ αὑτά , τὰ δὲ δι’ ἕτερα . ταῦτα δὲ λέγεται ἀγαθὰ τῷ ποιητικὰ εἶναι τῶν καθ’ αὑτὰ ἀγαθῶν ἢ φυλακτικὰ ἢ τῶν ἐναντίων κωλυτικά · τὰ δὲ οὐ τῶν καθ’ αὑτὰ μὲν ἀγαθῶν , ἀλλ’ ὅσα δι’ αὑτὰ αἱρετά , οἷον αἵ τε ἀρεταὶ καὶ τιμαί · ἰατρεία δὲ καὶ ὅσα τοιαῦτα ἀγαθὰ δι’ ἕτερα . ἴσως δ’ εἴποιεν καὶ ὑγίειαν καὶ πλοῦτον καὶ ὅσα τοιαῦτα δι’ ἕτερα ἀγαθὰ εἶναι , ὄργανα γὰρ τῆς ἀρετῆς , ὧν ποιητικὰ μὲν ἀγαθά , ὅσα ποιητικά ἐστι τῶν καθ’ αὑτὰ ἀγαθῶν , οἷον τὸ ἡδὺ μὲν ἡδονῆς ποιητικόν , γυμνάσιον δὲ ὑγιείας , εἴπερ ἔστιν ὑγίεια τῶν καθ’ αὑτὰ ἀγαθῶν · μάθησις δὲ καὶ ἄσκησις καὶ πόνοι ἀρετῆς ποιητικά . τὰ δὲ φυλακτικά ἐστιν ὅσα διατηρητικά ἐστι τῶν καθ’ αὑτὰ ἀγαθῶν , οἷον ὑγιείας μὲν διατηρητικὰ ἃ παραδιδόασιν οἱ ἰατροὶ ὑγιεινὰ λέγοντες · αἰσθήσεως δὲ καθ’ αὑτὴν οὔσης , τὰ διατηρητικὰ τῆς αἰσθήσεως κωλυτικὰ δὲ τῶν ἐναντίων εἴη μὲν ἄν πὼς ταῦτα καὶ φυλακτικὰ τῶν ἀγαθῶν καὶ κωλυτικὰ τῶν ἐναντίων · εἰσὶ δὲ καὶ αἱ ἰατρεῖαι κωλυτικαί πὼς τῶν ἐναντίων τῇ ὑγιείᾳ καὶ τῇ αἰσθήσει . διττῶς δὴ λεγομένου τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τοῦ μὲν δι’ αὑτὸ αἱρετοῦ ὄντος , τοῦ δὲ δι’ ἕτερον , χωρίσαντες ἀπὸ τῶν ὠφελίμων τὰ καθ’ αὑτὰ ἀγαθὰ σκεψώμεθα , φησίν , εἰ λέγεται κατὰ μίαν ἰδέαν . ὠφέλιμα δὲ ἰδίως λέγουσι τὰ δι’ ἕτερα ἀγαθά . εἶτα ὁρίζεται καθ’ αὑτὰ εἶναι τὰ ὅσα καὶ μονούμενα διώκεται , οἷον τὸ φρονεῖν καὶ τὸ ὁρᾶν καὶ ἀβλαβεῖς ἡδοναὶ καὶ τιμαί · ταῦτα γὰρ καὶ καθ’ ἑαυτά , εἰ καὶ δι’ ἄλλο τί ἐστιν αἱρετά οἷον εὐδαιμονίαν ἀνθρώπων . Μετὰ ταῦτα δὲ μνημονεύει τοῦ ἐκείνων λόγου · ἡγοῦνται γὰρ τὴν γνῶσιν τῆς τἀγαθοῦ ἰδέας συλλαμβάνειν πρὸς τὰ πρακτέα τῶν ἀγαθῶν . παράδειγμα γάρ ἐκείνην ἔχοντες καὶ τὰ ἡμῖν ἀγαθὰ εἰσόμεθα , ὥσπερ ὁ τὸν Σωκράτην εἰδὼς γνωριεῖ καὶ τὸν ὅμοιον τῷ Σωκράτει . τὸν δὲ λόγον τοῦτον πιθανὸν μὲν εἶναί φησιν , οὐχ ὁμολογεῖν δὲ αὐτῷ τὰς ἐπιστήμας · πάσας μὲν γὰρ ἀγαθοῦ τινος ἐφίεσθαι , ἀγαθὸν γὰρ ἑκάστῃ τὸ ἴδιον τέλος , μηδεμίαν δὲ ἐπιζητεῖν τὴν ἰδέαν τἀγαθοῦ . καὶ γὰρ οὐδὲν ὄφελος εἶναι ὑφάντῃ κα . τέκτονι ἢ ἰατρῷ ἢ στρατηγῷ τεθεαμένῳ τὴν ἰδέ.αν πρὸς τὸ γνωρίζειν τὸ ἑαυτοῦ τέλος . οὐδὲ γὰρ ὑγίειαν . ἰατρὸς τὴν κοινὴν ἀλλὰ τὴν ἀνθρώπου ἐπισκέπτεται , μᾶλλον δὲ ἴσως τὴν τοῦδε τοῦ ἀνθρώπου , οἷον Σωκράτους · [ τὸν ] καθ’ ἕκαστον γὰρ ἰᾶται . ἢ ὅτι αἱ μὲν ἄλλαι τέχναι οὐκ εἰσὶ περὶ ἀγαθά , ἀλλὰ περὶ μέσα τινά , καὶ οὐδὲ τὰ τέλη αὐτῶν ἀγαθά , ἡ δὲ πολιτικὴ καὶ ἠθικὴ περὶ τὰ ἀνθρώπων ἀγαθά , ὥστε δέοι ἂν αὐτῇ τῆς τἀγαθοῦ γνώσεως ἢ εἰ μὴ τοῦτο , τῆς γε ἰδέας καθ’ ἣν τὸ τέλος ἑκάστης λέγεται , οἷον ἰατρικῆς ὑγίεια τέλος καὶ ἔστι γε αὐτουγίεια τέλος . ἀλλ’ οὐδέν , φησί , τῷ ἰατρῷ δεῖ γνώσεως τῆς αὐτοϋγιείας πρὸς τὸ ἰατρικώτερον γενέσθαι . φαίνεται δὲ οὐδὲ τὴν καθόλου ὑγίειαν ζητεῖν ἥτις ἐστίν , ἀλλὰ τὴν τοῦ ἀνθρώπου . μᾶλλον δὲ τὴν τοῦδε . καθ’ ἕκαστον γὰρ ἰώμενος τὴν ἑκάστου ὑγίειαν ἐπισκοπεῖ . τοσοῦτον ἀπέχει τοῦ τὴν ἰδέαν ζητεῖν τὴν τῆς ὑγιείας . Πἀλιν δ’ ἐπανέλθωμεν ἕως τοῦ οὐδὲ ὀλίγος χρόνος . ἐπάνεισιν ἐπὶ τὸν ἐξ ἀρχῆς λόγον ζητῶν τί τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθόν ἐμμεθόδως δὲ χρῆται τῇ αἰτίᾳ τῶν γνωριμωτέρων 〈 πρὸς 〉 τὰ ἧττον γνώριμα . ἔστι δὲ γνωριμώτερον τοῦ ἀνθρωπίνου ἀγαθοῦ τὸ τῶν τεχνῶν , ἔτι δὲ τὸ τῶν κατὰ μέρος τοῦ καθόλου , ἔτι δὲ πασῶν τούτων ἔχουσα τέλος , ὑπὲρ οὗ τὰ λοιπὰ πράττεται πάντα [ τὰ ἔμ.προσθεν ] , ὥστε καὶ τοῦ ἀνθρώπου τὸ τέλος ᾖ πέφυκεν ἄνθρωπος . τοῦτο δὲ ἀνάγκη τῶν πρακτῶν ἁπάντων εἶναι τέλος · εἴρηται γὰρ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , . ̔́τι ἄλλο τέλος ἄλλῳ οὗ ἕνεκεν , τοῦ δὲ τῆς πολιτικῆς τέλους ἦν ἄνθρωπος τέλος ᾗ ἄνθρωπος , οὗ ἅπαντα τὰ ἄλλα χάριν πράττεται . διόπερ τὸ τῶν ἀνθρωπείων πρακτῶν ἀπάνιων τέλος τοῦτ’ ἂν εἴη τἀγαθόν . τοιοῦτον γάρ τι νῦν ζητεῖται · τὸ γὰρ πρακτὸν ἀγαθὸν εἴη ἂν ζητητέον . εἰ δὲ μὴ ἐν τούτῳ μόνῳ ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλῳ τινὶ ἡ εὐδαιμονία , οἷον εἰ ἐν τῷ θεωρεῖν , ταὐτὸν ἄν εἴη ζητητέον , τίνα τὰ συμπληροῦντα τὸ τέλος . Μεταβαίνων δὲ ὁ λόγος εἰσελήλυθεν εἰς τὸ δεῖν ζητῆσαι , εἰ ἐν ἑνί ἐστιν ἡ εὐδαιμονία ἢ ἐν πλείοσιν . ὁποτέρως δ’ ἄν ἔχῃ * * * ἕπεται τὰ ἑξῆς . φησὶ γὰρ δεῖν διασαφῆσαι περὶ αὐτῶν , μετὰ δὲ διαιρεῖ τί διαφέρει τέλος καὶ τελειότατον τέλος , ἵνα δείξῃ , ὅτι ἡ εὐδαιμονία τέλος ἐσι-ὶ καὶ κυ - ρίως τέλος καὶ τελειότατον τέλος . καλεῖ μὲν γὰρ κοινῶς τέλος ἐν πάσῃ τέχνῃ καὶ πράξει , οὗ ἕνεκεν τὰ λοιπὰ πράιτεται . ἔνθεν μὲν οὖν οὐκ ἔστι τέλος δι’ αὑτὸ αἱρετόν . ἀλλὰ πάντως δι’ ἕτερον . οὐκ ἔστι τέλειον τέλος τὸ τοιοῦτον · ἄλλων γὰρ χάριν πράττεται , ὅπερ οὐ λέγει οἰκεῖον ἀλλὰ τῶν πρὸς τὸ τέλος . τοὀ̓́ῦτα δὲ τὰ ὄργανα πάντα , οἷον πλοῦτος αὐλοί · οἵ τε γὰρ αὐλοὶ τέλος ὄντες αὐλοποιητικῆς ἕνεκεν τῆς αὐλητικῆς εἰσι καὶ τοῦ τέλους αὐτῆς , ὅ τε πλοῦτος , χρηματιστικῆς τέλος , αᾡετός ἐστι διὰ τὴν ἐλευθεριότητος χρῆσιν · τελειότερον δὲ τὸ τῆς αὐλητικῆς τέλος τοῦ τῆς αὐλοποιητικγ͂ͅς · οὐ μόνον δὲ τελειότερον ἀλλὰ καὶ τέλος ἄν εἴη πᾶν τὸ καθ’ αὑτὸ αἱρετὸν κἄν δ-́’ ἕτερον ᾖ , οἷον ἀρετὴ καὶ ἡ ἀβλαβὴς ἡδονὴ καὶ τιμή · τούτων γὰρ ἕκαστον καὶ δι’ αὑτὸ αἱ - ρετὸν καὶ διὰ τὴν εὐδαιμονίαν . τὰ μὲν καθ’ αὑτὰ αἱρετὰ πάντα τελειότερα τῶν δι’ ἕτερον αἱρετῶν μόνον αὐτῶν δὲ αὖ τούτων τελειότερον τὸ μηδέποτε δι’ ἄλλο αἱρετὸν τῶν καὶ καθ’ αὑτὰ αἱρετῶν καὶ δι’ αὐτό , ὃ καὶ τελειότατον φαίη ἄν τις · τοιαύτη γὰρ ἡ εὐδαιμονία . αἱρετωτέρα γάρ ἐστι τῶν δι’ αὑτὰ αἱρετῶν καὶ δι’ αὐτήν , ὅθεν καὶ τελειότατον τέλος καὶ ἀπλῶς καὶ κυρίως , ἐπειδὴ πάντα τὰ ἄλλα ἕνεκεν ταύτης γίνεται . ἔτι δὲ καὶ ἐκ τῆς αὐταρκείας δείκνυσιν ὅτι ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία τελειότατον τέλος · τὸ γὰρ αὔταρκες τέλειον , ἡ δὲ εὐδαιμονία αὔταρκες · τέλειον ἄρα ἡ εὐδαιμονία . ὅτι δὲ τὸ αὔ - ταρκες τέλειον , φανερόν · ἔστι γὰρ αὔταρκες ὃ μονούμενον καὶ χωριζόμενον τῶν ἄλλων αἱρετὸν ποιεῖ τὸν βίον · τὸ δὲ τοιοῦτον ἀνάγκη ὁμολογεῖν τέλειον . εἰπὼν δὲ αὐτάρκη τὴν εὐδαιμονίαν διαρθροῖ , πῶς αὐτὴν λέγει αὐτάρκη καὶ τίνι · οὐ γὰρ τῷ ζῶντι μονώτην τὸν βίον οὐδ’ ὥστε περὶ αὑτὸν ἔχειν τὴν εὐδαιροντίζοντι εἰ ἐν ταῖς μονίαν μηδὲν φροντιζοντι εί εν ταις μεγίσταις συμφοραῖς εἶεν γονεῖς καὶ τέκνα καὶ πόλις καὶ φίλοι . εἰ μὲν γὰρ μοναδικὸν ἦν ζῷον καθάπερ λύκος ἢ λέων , ἴσως ἂν τοιαύτη τις ἦν αὐτοῦ ἡ εὐδαιμονία · ἐπεὶ δὲ πολιτικὸν . ζῷον ὁ ἄνθρωπος καὶ κοινωνικόν , πρῶτον μὲν εἰ μόνος ζῴη καὶ καθ’ αὑτὸν ἐν ἠρεμίᾳ , πάντων αὐτῷ ὑπαρχόντων ἀφθόνως , οὐκ ἔστιν ὅπως εὐδαίμων ἔσται · ἔπειτα δὲ εἰ καὶ ἐν πόλει εἴη , ἐφορῴη δὲ ὑπερβαλλούσας κακοπραγίας γυναι - κὸς καὶ τέκνων καὶ γονέων καὶ πατρίδος , οὐκέτι [ γὰρ ] ἐν αὐταρκείᾳ ἔσται αὐτοῦ ὁ βίος · ἡ γὰρ αὐτάρκεια τοῦ πολιτικοῦ ζῴου περιγέγραπται περὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ καὶ τὴν ψυχήν , ἀλλὰ μετέχειν πὼς αὐτὸν ἀνάγκη τῆς τῶν φιλτάτων δυστυχίας . κακοδαιμονίας μὲν γὰρ ἴσως οὐ μεθέξει δι’ ἄλλους , εὐδαιμονῶν δὲ οὐκ ἔσται μὴ ἔχων τὴν τοῦ πολιτικοῦ εὐδαιμονίαν . ἴσως δ’ ἀμφισβητήσειεν ἄν τις πρὸς ταῦτα ζητῶν τίς ὅρος τῶν εἰρημένων , οἷον εἰ γονεῖς μόνον εὐπραγοῖεν , ἢ εἰ καὶ γονέων γονεῖς καὶ οἱ ἐπὶ τὸ ἄνω πάντες καὶ τέκνα μόνον οὐκ εὐπραγοῦσιν οὐκ ἐμποδισθήσεται αὐτοῦ ἡ εὐδαιμονία · εἰ δὲ μὴ ἐμποδισθήσεται καὶ τέκνα τέκνων καὶ ὅλως οἱ ἔκγονοι καὶ εἰ τεθνεὼς πολλάκις μεταβάλλει ὁτὲ μὲν εἰς εὐδαιμονίαν , ὁτὲ δὲ εἰς κακοδαιμονίαν ἐπὶ ταῖς τῶν ἐκγόνων εὐημερίαις ἢ δυσπραγίαις καὶ πότερον τοὺς φίλους αὐτοῦ μόνον δεῖ εὐπραγεῖν ἢ καὶ τοὺς τῶν φίλων φτγους ἢ μᾶλλον εἶναι πάντων τούτων ὅρον , ἐν πλάτει δέ , ὥστε φέρε εἰπεῖν μέχρι γονέων καὶ τῶν ἔγγιστα φίλων καὶ τέκνων εὐκταίαν εἶναι τὴν εὐπραγίαν καὶ συλλαμβάνειν τῷ εὐδαίμονι μηδὲ ταῦτα εἰς ἄπειρον προιέναι . περὶ μὲν οὖν τούτων εἰσαῦθις ἐπισκεπτέον εἶναί φησι · προστίθησί δὲ ὅτι ἡ εὐδαιμονία πάντων ἐστὶν αἱρετωτάτη μὴ συνριθμουuιένη . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν · παραδέδοται τόπος ὑπ’ αὐτοῦ ὅτι τά πλείω ἀγαθὰ αἱορετώτερά ἐστι τῶν ἐν τῷ αὐτῷ ἀριθμῷ αἱρετώτερα δὲ ἑνὸς ἢ δυοῖν , οἷον . πλοῦτος καὶ ὑγίεια καὶ ἀρετὴ αἱρετώτερα ἑνὸς αὐτῶν ὁποιουοῦν . διαβάλλεται δὲ οὗτος ὁ τόπος · ἐὰν γὰρ ᾖ τῶν ἀγαθῶν τὸ τέλος , τὸ δὲ ἕνεκεν αὐτοῦ προσγίνηται ,  † πάντα αἱρετώτερα ἑνὸς ἢ δυοῖν τοῦ τέ - λους τὰ αἱρειώτερα , οἷον τὰ ὑγιεινὰ μετὰ ὑγιείας οὐκ ἔστιν αἱρετώτερα τῆς ὑγιείας · οὕτω δὴ καὶ πλο·ῦτος καὶ ὑγίεια καὶ τἆλλα μετὰ εὐδαιμονίας οὐκ ἔστιν αἱρειώτερα μόνης έὐδαιμονίας . ἔχοντες γὰρ τὴν εὐοαιμονιαν πάντα ἔχομεν . τούτῳ δὴ νῦν συγχρῆται τῷ τόπῳ · συναριθμεῖσθαι γὰρ λέγεται ἀγαθὰ ἀλλήλοις , ἃ τοιαῦτά ἐστιν ὥστε ἀοͅιθᾳούuιο͂να πάντα αἱρετώτερα εἶναι τοὐ ἑνὸς καὶ τῶν ἐλαττόνων · μὴ συναριθμεῖσθαι δέ , ἃ μὴ ἔστι μετὰ τῶν ἄλλων ἀριθμούμενα , αἱρετώτερα δὲ εἰ καὶ καθ’ αὑτὰ λαμβάνοιντο . τοιαῦτα δὲ τὰ τέλη πάντα ὡς πρὸς τὰ ποιητικὰ αὐτῶν . φησὶ γοῦν τὴν εὐδαιμονίαν αἱρετωτάτην εἶναι μὴ συναριθμουμένην . τουτέστι μὴ πεφυκυῖαν συναριθμεῖσθαι τοῖς ἄλλοις ἀγαθοῖς , ὡς εἴρηται · συναριθμουμένην δέ , τουτέστιν ἐν εἴδει τῶν ἀριθαουυͅένωὶ αἱρετωτέραν εἶναι ἂν μετὰ τοῦ ἐλαχίστου τῶν ἀγαθ’ ὦν , ὅπερ οὐκ ἔστιν ἐπὶ τῆς εὐδαιμονίας , διὸ πάντων αἱρετωτάτην . Ἀλλ’ ἴσως τέλειον μὲν ἀγαθὸν ὁμολογήσαιεν τὴν εὐδαιμονίαν καὶ ἄριστον · δεῖ δὲ ληφθῆναι ἐναργῶς τί ποτέ ἐστιν . εἶτα τρίτην τινὰ παραδίδωσι μέθοδον , δι’ ἧς ἀεὶ τὸ ζητούμενον τέλος εὑρήσομεν ὁτιοῦν . τί ποτέ ἐστι . παντὸς γὰρ τὸ τέλος ἐν τῷ ἔργῳ δοκεῖ εἶναι τὸ εὖ προσλαμβάνον , οἷον σκυτικῆς τέλος ἐν τῷ ἔργῳ τῷ τῆς σκυτικῆς . εἰ οὖν ἔργον σκυτικῆς ὑπόδημα , ἀνθρώπου δὲ ζητοῦμεν τὸ τέλος τί ποτέ ἐστιν , ληπτέον ἄν εἴη τὸ ἔργον τὸ τοῦ ἀνθρώπου ᾗ ἄνθρωπον . ὅτι δέ ἐστιν ἔργον ἀνθρώπου ᾗ ἄν - θρωπος , προσβιβάζει πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ ἄλογον εἶναι τέκτονος μὲν καὶ σκυ - τέως ὁμολογεῖν τι ἔργον εἶναι καὶ ἀνθρώπου τῶν μορίων εἶναι ἔργα , οἷον ὀφθαλμοῦ μὲν τὸ ὁρᾶν , ποδὸς δὲ τὸ βαδίζειν , χειρὸς δὲ τὸ λαμβάνειν καὶ διδόναι καὶ ἄλλο τι τῶν προσηκόντων τῇ χειρί · εἰ οὖ̣ν τῶν μορίων ἑκάστου ἐστὶν ἔργον , εἴη ἂν καὶ ἀνθρώπου . τί οὖν ἐστιν αὐτοῦ ᾗ ἄνθρωπος ; ἆρά γε ζῆν ; ἀλλὰ καὶ τοῦτο κοινὸν καὶ τοῖς φυτοῖς καὶ ὅλως ο̣ὐδὲ ἔργον αὐτοῦ ἐστι τὸ μετέχειν ζωῆς , ἀλλ’ ὑπάρχον ἐκ φύσεως . εἰ οὗν τὸ μὲν ζῆν κοινὸν οὐ μόνον τοῖς ζῴοις ἀλλὰ καὶ τοῖς φυτοῖς , τὸ δὲ ἔργον ἑκάστου ἴδιον , χωρστέὀν ἄν εἴη τὴν θρεπτικὴ ζωήν , ὡς οὐκ ἐν ταύτῃ ὄντος τοῦ ἀνθρω - πίνου ἔργου . ὁμοίως οὐδὲ ἐν τῇ αὐξητικῇ εἴη ἄν · καὶ γὰρ αὕτη κοινὴ φυ - τοῖς . ἀλλ’ οὐδὲ ἐν τῆ αἰσθητικῇ ζωῇ · κοινὴ γὰρ αὕτη καὶ τοῖς ἀλόγοις ζῴοις . λείπεται δὲ τὸ ] ἔργον εἶναι ] τοῦ ἀνθρώπου ἡ πρακτικὴ καὶ λογικὴ ζωή , τουτέστι τὸ ζῆν ὡς λογικόν · ἐν γὰρ τούτῳ τὸ ἴδιον τοῦ ἀνθρώπου , τὸ λογικὸν τῆς ψυχῆς . λέγει δὲ λογικὸν ἀντιδιαιρῶν πρός τε τὸ θρεπτικὸν καὶ τὸ αἰσθητικὸν καὶ τὰς ἄλλας δυνάμεις , ὅσαι κοιναὶ καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις . τούτου δὴ οὖν τοῦ λογικοῦ τὸ μὲν οὕτω λέγεται ὡσεὶ πεφυκὸς πείθεσθαι τῷ λόγῳ , τὸ δὲ ὡς πεφυκὸς ἔχειν ἐν αὑτῷ λόγον . ἐν ἄλλοις δὲ τὸ ὡς πεφυκὸς πείθεσθαι ἄλογον καλεῖ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἴδιον λόγον , ὅθεν καὶ δῆλον ὅτι διαφέρει τοῦτο τὸ ἄλογον καὶ παθητικὸν ἰοῦ τῶν ζῴων · τὸ μὲν γὰρ ἐπιπειθὲς λόγῳ , τὸ δὲ τῶν ἀλόγων ζῴων οὐκ ἐπιπειθές . διχῶς δὲ λεγομένης τῆς λογικῆς ζωῆς τῆς μὲν κατὰ δύναμέν , ἣν καὶ καθεύδοντες ἔχομεν καὶ ἐγρηγορότες μηδὲν δὲ πράττοντες ὡς λογικοί , τῆς δὲ κατ’ ἐνέργειαν , ἣν πράττοντες τοῖς λογικοῖς ἁρμοζόντως ζῆν λεγόμεθα λογικῶς , ἔργον ἀνθρώπου φησὶ θετέον εἶναι τὴν κατ’ ἐνέργειαν λογικὴν ζωήν . εὑρὼν δὲ τὸ ἔργον τοῦ ἀνθρώπου μέτεισι λοιπὸν ἐπὶ τὸ τέλος καὶ τὴν εὐδαιμονίαν . Εἰ γάρ ἐστιν ἔργον ψυχῆς ἐνέργεια κατὰ λόγον ἢ μὴ ἄνευ λόγου ( τοῦτο δὲ προσέθηκε διὰ τὸ παθητικὸν τῆς ψυχῆς , ὃ εἰ καὶ μὴ ἴδιον ἔχει λόγον ἀλλ’ ἐνεργεῖ γε οὐκ ἄνευ λόγου τοῦ ἐν τῷ λογικῷ μορίῳ τῆς ψυχῆς ) , τὸ δ’ αὐτό φαμεν ἔργον εἶναι τῷ γένει τοῦδε καὶ τοῦδε σ.πουδαίου . τῷ γὰρ γένει ἐστὶ ταὐτόν , οὔτε δὲ ἀριθμῷ οὔτε εἴδει τὸ τοῦ σπουδαίου ἔργον καὶ τὸ τοῦ τυχόντος ἐν ᾧτινι ἔργῳ , οἷον ὑπόδημα ἔργον καὶ σπουδαίου σκυτέως καὶ οὐ σπουδαίου · τὸ αὐτὸ οὗν τῷ γένει · τὸ γὰρ ὑπόδημα γένος · τὸ δὲ σπουδαῖον ὑπόδημα καὶ τὸ φαῦλον εἴδη . ἀπλῶς δὲ ἐπὶ πάντων τοῦ αὐτοῦ προτιθεμένου καὶ τῆς κατὰ τοῦτο ὑπεροχῆς τὸ σπουδαῖόν ἐστιν . εἰ οὖν ἔργον ἐστὶν ἀνθρώπου ζωὴ λογική , αὕτη δὲ ψυχῆς ἐνέργεια μετὰ λόγου , σπουδαίου <δὲ> ἀνδρὸς <εὖ> ταῦτα καὶ καλῶς ἐνεργεῖν , ἕκαστον κατὰ τὴν οἰκείαν ἀρετήν , εἴη ἄν τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθὸν ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετήν . περιλαβόντι δὲ ἔσιν εἰπεῖν οὕτως τὸ ὑποθετικόν · εἰ ἔστι ταὐτὸν ἔργον ἀνθρώπου καὶ σπουδαίου ἀνθρώπου μετὰ τῆς τοῦ εὖ προσθέσεως , ἀνθρώπου δὲ ἔργον ζωὴ λογικὴ ἡ κατ’ ἐνέργειαν , σπουδαίου δὲ ἀνδρὸς εὖ ταῦτα καὶ καλῶς ἐνεργεῖν , ἕκαστον δὲ εὖ ἀποτελεῖται κατὰ τὴν οἰκείαν ἀρετήν , εἴη ἄν τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθὸν ψυχῆς λογικῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρειήν · εἰ δὲ πλείους αἱ ἀρεταί , κατὰ τὴν ἀρίστην καὶ τελειοτάτην , ἤτοι θεωρητικήν , περὶ ἧς ὕστερον ἐρεῖ , προϋπαρχούσης δηλονότι τῆς καλοκαγαθίας . ἔτι δὲ ἐν βίῳ τελείῳ · καὶ τοῦτ’ εἰκότως . εἰ γὰρ εὐδαιμονία βίος , ὁ δὲ βίος ἐνέργεια μακρὰ καὶ ἐκ πολλῶν ἐνεργειῶν σύνθετος , ὥστε οὐχ οἷόν τε τὴν εὐδαιμονίαν ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ μόνον εἶναι ἢ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ ἀλλ’ ἐν τελείῳ βίῳ , οὗτος δὲ οὐκ ἀκριβῶς δύναται ληφθῆναι ἢ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ ] ἀλλὰ τύπω , ὅσος ἄν εἴη ὁ ἄνθρωπος , προσέτι δὲ εἰ κατὰ πάσας δεῖ τἀς ἀρετὰς ἐνεργῆσαι τὸν εὐδαίμονα , δέοι ἂν βίου τελείου · εἰ δὲ καὶ ἐν τῷ εὖ ποιεῖν [ καὶ ] τοὺς κοινωνοὺς πολιτικὸν ζῷον ὁ ἄνθρωπος , δέοι ἂν καὶ πρὸς τοῦτο τελείου βίου , ἵν’ ὡς πλεῖστον εὗ ποιήσειεν . ἐν κεφαλαίῳ δ’ εἰπεῖν , ἔστιν ἡ εὐδαι - μονία ψυχῆς λογικῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρειὴν τελείαν ἐν βίῳ τελείῳ . p . 1098a20 Περιγεγράφθω μὲν οὖν τἀγαθὸν ταύτῃ ἕως ἀρίστην εἶναί φαμεν τὴν εὐδαιμονίαν . Ώσπερ γὰρ οἱ γραφεῖς πρῶτον μὲν περιγράφουσι ὁλοσχερῶς , εἶτα [ τότε ] ἕκαστον ἀναγράφουσιν ἀκριβῶς , οὕτω φησὶ πρῶτον τύπῳ περιγεγράφθαι τὸν τῆς εὐδαιμονίας ὁρισμὸν μεταφορικῶς χρησάμενος τῷ λόγῳ , εἶτα ὕστερον ἐπαγγέλλεται ἀκριβώσειν αὐτόν . ἔστι δὲ τὸ μὲν εὑρεῖν , ὥς φασι , χαλεπόν , τὸ δὲ περιαρθρῶσαι καὶ περιαγαγεῖν τὰ ἤδη καλῶς πεπραγμένα παντός , οὐχ ὅτι τοῦ τυχόντος καὶ ἰδιώτου παντάπασιν , ἀλλά καὶ τοῦ μὴ πάνυ ἱκανοῦ · προσθείη γὰρ ἄν τι τοῖς εὑρημένοις καὶ ὁ μὴ τέλειος ἐν ὁτῳοῦν ἐπιτηδεύματι καὶ λόγῳ . καὶ γὰρ ὁ χρόνος αὐτὸς συνεργὸς εἰς ταύτα · ἡ γὰρ ἐν τῷ χρόνῳ πεῖρα τῶν πραγμάτων τὰ παραλελειμμένα ἐξευρίσκει , ὅθεν καὶ τῶν τεχνῶν αἱ ἐπιδόσεις γεγόνασι , τῶν μὲν πρῶτον εὑρόντων θαυμαστῇ τινι φύσει χρησα - μένων , τοῦ δὲ χρόνου καὶ τῆς ἐν αὐτῷ πείρας πρὸς τὴν ἐπίδοσιν συμπράττονοτος . δεῖ δὲ , ὥσπερ καὶ πρότερον εἴρηκε , μὴ ἐν πᾶσι τἀκριβὲς ὁμοίως ἐπιζητεῖν , ἀλλὰ κατὰ τὴν ὑποκειμένην ὕλην ἵνα μὴ τὰ πάρεργα τῶν ἔργων πλείω γένηται . ἐὰν γὰρ ἀφέμενός τις τοῦ οἰκείου τῇ ὑποκειμένῃ αὐτῷ ὕλῃ ἀκριβέστερόν τι ἢ καθ’ αὑτὸ ζητῇ , ἐν τοῖς παρέργοις ἐπὶ πλεῖον διατρίψει , οἷον ἐὰν ὁ τέκτων , ἀφέμενος τοῦ κεχρῆσθαι τῇ ὀρθῇ ἐφ’ ὅσον χρησίμη πρὸς τὸ ἔργον αὐτοῦ , ζητῇ τὸ τί ἐστιν ἡ ὀρθή , ὅπερ ἁρμόζει τῷ γεωμέτρῃ , θεατῇ ὄντι τἀληθοῦς · τῷ δὲ τέκτονι οὐδὲν διαφέρει , κἀν μικρῷ τινι μᾶλλον κατεζευγμένη <ᾖ> ἡ εὐθεῖα γωνία , κἂν πλεῖόν τι ἔχῃ · ὡς γὰρ θρωπος ἀναπνεῖ ἐξ ἀπαγωγῆς λανθανούσης θεωροῦνται , ἐκ τῆς καθ’ ἕκαστον ἄνθρωπον ἐντεύξεως . σχεδὸν μὲν πᾶσαι δι’ ἐπαγωγῆς ἢ δι’ αἰσθήσεως γίνονται · τῷ γὰρ καθ’ ἕκαστον αἰσθητά · μάλιστα δὲ αἱ τοιαῦται ἀρχαὶ πορίζονται διὰ τῆς αἰσθήσεως ὅσαι δι’ αὐτῆς λαμβάνονται , οἷον ὅτι μέλαν τὸ συγχυτικόν · ἄλλαι δὲ ἀρχαὶ θεωροῦνται ὐθισμῷ · ἐκ γὰρ τοὺ ἐθίζεσθαι καλοῖς ἔθεσι καλάς τινας λαμβάνουσιν ἀρχάς , οἷον ὅτι ἡ μὲν τοιάδε δίαιτα καλή , ἡ δὲ τοιαύτη αἰσχρά , καὶ νὴ Δία ὅτι ἡ μὲν σωφροσύνη καλόν , ἡ δὲ ἀκολασία αἰσχρόν · ἔνιαι δὲ ἐκ νοῦ λαμβάνονται ἀρχαί , οἷον ὅτι σημεῖόν ἐστιν οὗ μέρος οὐδέν · αὐτοῦ γὰρ τοῦτο εὕρημα ἡ τοιαύτη ἀρχή • ἔνιαι δὲ ἐξ ἐμπειρίας , οἷαι πολλάκις ὑπὸ τῶν ἰατρῶν εὕρηνται , οἷον ὅτι τὸ τοιόνδε φάομακον εἰς τόδε τὸ νόσημα ἁρμόττει . πειρατέον δὲ ἑκάστας πορίζεσθαι ᾗ πεφύκασιν , τὰς μὲν αἰσθήσεις δι’ αἰσθήσεως , τὰς δὲ ἐπαγωγὰς δι’ ἐπαγωγῆς , τοὺς δὲ ἄλλῳ τινὶ τῶν εἰρημένων ποιουμένους αὐτῶν τὸν πορισμὸν καὶ ποιησαμένους δεῖ σπουδάἑ͂ιν ὅπως καλῶς ὁρισθῶσι . συντείνει δὲ καὶ ταῦτα αὐτῷ εἰς τὸ σπουδάσαι καλῶς ὁρίσασθαι τὸ τέλος . ἀρχὴ μὲν γάρ ἐστιν , ἡ δὲ ἀρχὴ πλεῖον ἢ τὸ ἥμισυ . Σκεπτέον δέ φησι περὶ αὐτῆς λῶν , ἤτοι τῆς ἀρχῆς τῆς ὡς τοῦ τέλους ἢ τῆς εὐδαιμονίας · ἐπὶ ταύτην γὰρ φέρομεν ὁποτέρως ἂν λάβωμεν . πλὴν σκεπτέον εἶναί φησι περὶ τῆς εὐδαιμονίας τί ποτέ ἐστιν οὐ μόνον ἐκ τοῦ γεγενημένου συμπεράσματος καὶ ἐξ ὧν ὁ λόγος · τουτέστιν ἐξ ὧν προτάσεων γεγένηται ὁ λόγος , δι’ οὗ ἀπέδειξε τί ποτέ ἐστιν ἡ εὐδαιμονία . ἦν δὲ ὑποθετικὸς καὶ ἐν αὐτῷ <ἡ> πρότασις καὶ τὸ οὐ μόνον οὖν ἐξ ἐκείνου τοῦ συμπεράσματος ληπτέον τί ἐστιν ἡ εὐδαιμονία ἀλλὰ καὶ ἐξ ὧν εἰρήκασιν οἱ παλαιοὶ περὶ αὐτῆς . χρῆται δὲ ὥσπερ εἴωθε καὶ ἐνδόξοις πίστεσιν · ἔνδοξα δὲ τὰ τοῖς πολλοῖς φαινόμενα καὶ τὰ τοῖς σοφοῖς . τὴν μὲν οὖν τῶν πρὸ αὐτοῦ φιλοσοφησάντων δόξαν τοιαύτην τινὰ λαμβάνει · τριχῇ γὰρ διοριζομένων τῶν ἀγαθῶν , τῶν μὲν περὶ ψυχήν , τῶν δὲ περὶ σῶμα , τῶν δὲ ἐκτός , τὰ περὶ ψυχὴν μάλιστα ἀγαθὰ καὶ κυριώτατα ἀγαθὰ πάντες ὁμολογήσουσιν . αἱ δέ γε πράξεις καὶ ἐνέργειαι οὐδενὸς ἄλλου ἡ ψυχῆς · ψυχικαὶ οὖν . οὐ γὰρ εἰ ὀργάνῳ χρώμεθα τῷ σώματι πρὸς τὰς πράξεις , αὐτοῦ ἡγητέον εἶναι αὐτὰς ἀλλὰ τῆς ψυχῆς τῆς χρωμένης αὐτῷ · εὔλογον δὴ τὸ μέγιστον τῶν ἀγαθῶν τὴν εὐδαιμονίαν ἐν ψυχῇ θεῖναι , ἐν ᾗ τὰ κυριώτατα καὶ μάλιστα ἀγαθά · ὀρθῶς οὖν τὰς . πράσεις καὶ ἐνεργείας λέγει τὸ τέλος καὶ τὴν εὐδαιμονίαν . οὕτω γὰρ τῶν περὶ ψυχὴν ἀγαθῶν γίνεται . τὴν μὲν οὖν τῶν πάλαι φιλοσοφησάντων δόξαν παρείληφεν αὐτῷ μαρτυροῦσαν τὸν εἰρηνονται τρόπον , τὴν δὲ τῶν πολλῶν ἀνθρώπων , μᾶλλον δὲ πάντων , ὅτι φαίνονται πάντες οἱ ἄνθρωποι ταὐτὸν λέγειν τὸ εὗ ζῆν καὶ τὸ εὖ πράττειν τῷ εὐδαιμονεῖν · ἐν γὰρ πράξει φαίνονται τιθέμενοι τὴν εὐδαιμονίαν . Μετὰ δὲ ταῦτα πειρᾶται συναρμόζειν τὴν ἑαυτοῦ δόξαν καὶ τὰς πρὸ αὐτοῦ , ὅσοι περὶ εὐδαιμονίας ἀπεφήναντο . τοῖς μὲν γὰρ ἀρετὴν ἢ φρόνησιν εἰποῦσιν ἡ σοφίαν τὴν εὐδαιμονίαν συνῳδὸς ἡ < * * * > ἐνέργειαν κατ’ ἀρετήν · αὐτῆς γὰρ δηλονότι ἐστὶν ἡ κατ’ αὐτὴν ἐνέργεια . πλὴν τὸ ἐνέργεια ἐπηνώρθωται · τελειότερον γὰρ τὸ ἐν χρήσει θεῖναι τὴν εὐδαιμονίαν μᾶλλον ἤπερ ἐν κτήσει . καθάπερ δὲ ’0λυμπίασιν οὐχ οἱ κάλλιστοι καὶ ἰσχυρότατοι στεφανοῦνται , ἀλλ’ οἱ ἀπλῶς ἀγωνισάμενοι καὶ νικήσαντες , οὕτω καὶ τῶν ἐν τῷ βίῳ τῶν ] καλῶν καὶ ἀγαθῶν , τουτέστι τῆς εὐδαιμονίας , μέτοχοι γίνονται οἱ ἐνεργήσαντες καλῶς · ἐοίκασι γὰρ τοῖς ἀγωνισαμένοις καὶ νενικηκόσι . καὶ τὸ παράδειγμα δ’ ἔοικε συνῳδὸν εἶναι τῇ κατ’ ἀρετὴν ἐνεργείᾳ . κατὰ μὲν οὖν τὰ εἰρημένα συνῳκείωσε τὸν αὑτοῦ λόγον τοῖς μόνην τὴν ἀρετὴν εἰποῦσι τὴν εὐδαιμονίαν · τοῖς δὲ ταῦτα , τουτέστι πάσας τὰς ἀρετὰς ἢ τούτων τινά , φιλοσοφίαν ἢ φρόνησιν . εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν μεθ’ ἡδονῆς ἢ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς συναρμόζει τὴν ἑαυτοῦ δόξαν διά τῶν ἑξῆς . τὸ δὲ μεθ’ ἡδονῆς ἢ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς διαφέρει τι . μεθ’ ἡδονῆς μὲν οἱ λέγοντες μέρος τῆς εὐδαιμονίας ποιοῦσι τὴν ἡδονήν , οἱ δὲ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς , οὐ μέρος ἀλλ’ ὧν οὐκ ἄνευ ἡ εὐδαιμονία λέγουσι τὴν ἠδονήν . τούτοις δὴ προσαρμόζει ὁ λόγος · εἰ γὰρ καὶ μὴ πρόκειται ὅτι ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία ἐνέργεια κατ’ ἀρετὴν τελείαν μεθ’ ἡδονῆς ἢ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς , ἀλλὰ δῆλόν γέ ἐστι ὅτι πάντως συνέπεται ταῖς καλαῖς ἐνεργείαις ἡ ἡδονή · διό φησι τὸν βίον τῶν ἐνεργειῶν κατ’ ἀρετὴν ἐν προηγουμένοις εἶναι καθ’ αὑτὸν ἡδύν . τὸ μὲν γὰρ ἥδεσθαι ψυχικόν · καὶ γὰρ αἱ καλούμεναι σωματικαὶ ἡδοναὶ ψυχῆς εἰσι διὰ σώματος , ἑκάστῳ δὲ τῷ φιλοδικαίῳ τὰ δίκαια καὶ ὅλως τῷ φιλαρέτῳ τὰ κατ’ ἀρετὴν ἀνάγκη λέγοντα καλὰ ἢ πράττοντα ἥδεσθαι . εἰ μὲν οὖν μὴ ἐν αὐταῖς ταῖς ἐνεργείαις ἐνῆν [ ἂν ] τὸ ἡδὺ ἀλλ’ ἔξωθεν ἔδει αὐτὸ τὸν μέλλοντα εὐδαιμονήσειν πορίζεσθαι , ἐχρῆν ἐν τῷ ὁρισμῷ προσιιθέναι ὅτ’ . ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετὴν μεθ’ ἡδονῆς ἢ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς προσθέτου αὐταῖς οὔσης τῆς ἐνεργείας . ἐπεὶ δὲ ἐν αὐταῖς ἐστι ταῖς καλαῖς ἐνεργείαις τὸ ἡδὺ ἀποχρώντως , δεδήλωκεν ὅτι ἥδιστός ἐστιν βίος ἡ εὐδαιμονία , εἰπὼν ἐνέργειαν αὐτὴν κάτ’ ἀρετήν · δεῖ δὲ πανταχοῦ προσυπακούειν ἐν προηγουμένοις . καὶ γὰρ τοῖς πολλοῖς ἀνθρώτὸ ποις ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὰ ἡδέα μάχεται διὰ τὸ μὴ φύσει εἶναι ἡδέα · ἥδιστον μὲν αὐτοῖς τὸ πλέον ἢ δεῖ πίνειν καὶ σιτεῖσθαι καὶ ἡ ἐπὶ πλέον τῶν ἀφροδισίων χρῆσις . ταῦτα δὲ πάντα ἀλγηδόνος αἴτια γίνεται αὐτοῖς , καὶ μὴν ἐν τῇ μεταμελείᾳ γενόμενοι λυποῦνται • κατ’ ἄμφω γοῦν ἐν μάχῃ ἐσιὶν αὐτοῖς τὰ ἡδέα , εἰ ταῦτα φαίνεται καὶ λυπηρὰ καὶ ἀλγηδόνος αἴτια · τῷ γὰρ ἡδεὶ μάχεται τὸ ἀλγοῦν καὶ τὸ λυπηρόν . τοῖς δὲ φιλοκάλοις ἐστὶν ἐστὶν ἡδέα · φύσει γὰρ ἡδεῖαι αἱ κατ’ ἀρετὴν πράξεις . πολιτικὸν γὰρ ζῷον ὁ ἄνθρωπος καἰ κοινωνικὸν καὶ φιλόκαλον , ὥστε ἐάν τε τοὺς κοινωνοὺς εὖ ποιῇ ἥδεται , ἐάν τε ὅλως συνειδῇ ἑαυτῷ καλόν τι ἐφγαζομένῳ . οὐ δὴ ἔχει μάχην ἡ τοιαύτη ἡδονή · οὐδέποτε γὰρ αὐτῇ ἐπακολουθήσει λύπη . ὥστε καὶ τούτοις , φησίν , εἰσὶν ἡδεῖαί τε καὶ καθ’ αὑτάς . αἱ μὲν γὰρ τῶν φαύλων ἡδοναὶ αὐτοῖς μόνον εἰσὶ καὶ ἄλλου καθ’ αὑτὰς οὐδενός · φύσει δὲ μάχην ἔχουσιν ἐν αὑταῖς καὶ αἰ παρὰ φύσιν · αἰ γὰρ ὑπὲρ τὸ δέον πλησμοναὶ ἀκόλαστοι παρὰ φύσιν , αἱ δὲ τῶν σπουδαίων ἡδοναί . ἅς φησι παρακολουθεῖν ταῖς καλαῖς ἐνεργείαις , οὐ μόνον τούτοις εἰσὶν ἡδεῖαι , τουτέστι τοῖς σπουδαίοις , ἀλλὰ καὶ καθ’ αὑτὰς φυσικῶς εἰσιν ἡδεῖαι . ὅθεν ὁ τῶν εὐδαιμόνων βίος οὐ δεῖται τῆς ἔφωθεν ἡδονῆς , ἀλλὰ ἔχει ἐν αὑτῷ , ἐπεὶ οὐδ’ ὅλως ἀγαθός ἐστιν ὁ μὴ χαίρων ταῖς καλαῖς ἐνεργείαις , τὰς καλὰς πράξεις καὶ <τὸ> κατ’ ἀρετὴν ἥδεσθαι . οὖν αἱ κατ’ ἀρετὴν πράξεις , ἀλλὰ καὶ ἀγαθαὶ καὶ καλαὶ καὶ μάλιστα τούτων ἕκαστον , τουτέων ἡδοναὶ κάλλισται αὗται . ὅτι δὲ τοιαῦται δῆλον ἐκ τοῦ τὸν σπουδαῖον τοιαύτας αὐτὰς κρίνειν · δεῖ δὲ οὐδενὶ οὕτως πιστεύειν ως τῃ του σπουδαίου κρίσει . ἄριστον ἄρα ἔχει καὶ κάλλιστον καὶ ἥδιστον ἡ εὐδαιμονία καὶ οὐκ ὀρθῶς ὁ ἐν Δήλῳ ἐπιγράψας “ κάλλιστον τὸ δικαιότατον ” καὶ τὰ ἑξῆς . ἐκεῖνος γὰρ φαίνεται μὴ πάντα ἑνὶ νείμας , ὑπάρχει δὲ 25 πάντα ταῖς ἀρίσταις ἐνεργείαις · ἢ πάσας θετέον εὐδαιμονίαν ἢ τὴν ἀρίστην αὐτῶν . ἐνταῦθα δὲ παραδηλοῖ ὅτι ἴσως εὐδαιμονία μάλιστά ἐστιν ἡ κατὰ σοφίαν ἐνέργεια , ἀλλὰ νῦν μὲν ὡς τὸ πρακτὸν τέλος ζητῶν ποιεῖται τοὺς λόγους , ὅθεν οὐ διαρθροῖ περὶ τῆς κατὰ θεωρίαν εὐδαιμονίας , ὕστερον δὲ ἀκριβώσει περὶ αὐτῆς . Φαίνεται δὲ ὅμως τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν ἕως τοὐ καὶ πρακτικοὺς τῶν καλῶν . Τίθεται τὴν εὐδαιμονίαν δεῖσθαι καὶ τῶν , ἐκτὸς ἀγαθῶν · ἐκτὸς δὲ ἀγα - θῶν ἤτοι τῶν περὶ τὸ σῶμα · ἐκτὸς αὐτὰ λέγει ὡς πρὸς τὴν ψυχὴν πάντα ἐκτὸς † ὅπως ἔσται τὸν λόγον . περὶ τούτων γὰρ ἐνίοις ἡ ἀμφισβήτησις μᾶλλον ὡς οὐδὲν συμπραττόντων εἰς τὴν εὐδαιμονίαν ἢ περὶ τῶν σωματικῶν . δεῖται δὲ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν ἡ εὐδαιμονία οὐχ ὡς μερῶν οὐδ’ ὡς ἀναπληρῶ . τικῶν αὐτῆς ἀλλ’ ὡς ὀργάνων , καθάπερ γὰρ ἡ αὐλητικὴ πρὸς τὸ αὑτῆς τέλος δεῖται ὀργάνων , ἵνα τοὺ ἰδίου τέλους τύχῃ . ἀδύνατον γάρ , φησί , καλὰ πράττειν ἀχορήγητον ὄντα · οὐχ οἷόν τε ἰὰ ἰατρικὰ πράττειν ἀχορήγητον ὄντα τῶν ἰατρικῶν ὀργάνων τε καὶ φαρμάκων · . εἶτα καταριθμεῖται τὰ ἐκτὸς ἀγαθὰ ἅμα δεικνὺς πῶς αὐτοῖς χρῆται ἡ ἀρετὴ πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν ὡς ὀργάνοις . πολλὰ μὲν γὰρ πράττεται , ὥσπερ δι’ ὀργάνων , διὰ φίλων , οἷον τυραννίδων καταλύσεις διὰ φίλων ἐγένοντο καὶ εἰ ἐδέησεν ἀναλωμάτων , συνήνεικαν οἱ φίλοι , καὶ ἃ οὐ δυνατοὶ προορᾶν δι’ αὑτῶν οἱ φίλοι προορῶσι καὶ προμηθοῦνται καὶ συμπράττουσι , καὶ οἷς φίλοι εἰσίν , ὡς ὁ Ξενοφῶν φησιν , ἀντὶ δυοῖν προμηθοῦνται τέσσαρες ὀφθαλμοί εἰσι καὶ ἀντὶ δυοῖν ὤτων τέσσαρα , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων μορίων ὁ αὐτὸς λόγος · καὶ μὴν ὅτι διὰ πλούτου καὶ ἐν λιμοῖς τινες ἔσωσαν πατρίδας , [ διὰ πλούτου ] καὶ πολεμίων ἐρύσαντο καὶ φίλων βίους ἐπηνωρθώσαντο . τί δὲ πολιτικὴ δύναμις ; πῶς οὐ μεγάλα πράττει πρὸς τὰς καλὰς πράξεις ; ἀμήχανον γὰρ τὰ πολιτικὰ πράττειν καλῶς μηδεμίαν ἔχοντα δύναμιν ἐν τῇ πόλει , ἀλλ’ ἀγαπητὸν τῷ μὴ ἔχοντι δύναμιν πολιτικὴν τὸ ἰδιωτεύειν καὶ ἡσυχάζειν . εἰ δὲ μή , ἀνάγκη αὐτὸν προελθόντα σφάλλεσθαι · καὶ ὅσοι δὲ μεγάλας τινὰς πράξεις διεπράξαντο ἐν τῇ πόλει , οὐκ ἄνευ δυνάμεως , οἷον Λυκοῦργος ἐγχειρισθεὶς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν πραγμάτων διὰ τὴν τοῦ βασιλέως ἐνομοθέτησε καὶ Σόλων καὶ Ζάλευκος , ἑκάτερος μέγα δυνάμενοι ἐν ταῖς ἑαυτῶν πατρίσι . Τὰ δὲ ἐφεξῆς δοκεῖ τισι μαλακωτέρως εἰρῆσθαι . φησὶ γὰρ ἐνίων στερουμένους ῥυπαίνειν τὸ μακάριον , οἷον εὐγενείας εὐτεκνίας κάλλους . φαῖεν γὰρ ἄν τινες καὶ δυσγενῆ ὄνια καὶ μὴ καλὸν καὶ ἄτεκνον ἐνεργεῖν ἐν προηγουμένοις ἐνδέχεσθαι , ἐνεργοῦντα δὲ εὐδαιμονεῖν ἀνάγκη . πρὸς δὲ τούτου λεκτέον ὡς καὶ Ἀριστοτέλης ἐπαινεῖ τοὺς τοιούτους , ὡς ἐπανορθοῦντας τὸ ἔλλειμμα τοῦ γένους ἢ τὸ τοῦ εἴδους ἤ τινων ἄλλων ὧν εἰσιν ἐνδεεῖς , ἀλλ᾿ ὅμως ῥύπον τινὰ ἐγγίνεσθαι ὑπὸ τῆς ὑπερβαλλούσης δυσγενείας , οἷον εἴ τις ἡταιρηκότος υἱὸς εἴη · πῶς γὰρ οὐ ῥύπος τοῦτο , ὃν ἀπονίψαιτο μὲν ἴσως καὶ ἀπορρύψειεν ὁ γενναῖος , ἀλλ’ ὅμως ἐμποδών ἐστι πρὸς τὰς καλὰς ἐνεργείας ἐνίοτε . οὐ γὰρ ἐπιτρέπουσιν αἱ πόλεις τὰ μέγιστα τοῖς τοιούτοις πράττειν . αἰσχρὸν δὲ λέγει οὐ τὸν μετρίως συνιζάνον κάλλους ἀλλ’ , ὥς φησι , τὸν παναίσχη καὶ τερατώδη τὴν μορφήν , ὃν ἴσως οὐδ’ οἷόν τε φρόνιμον γενέσθαι · ὡς ἐπίπαν γὰρ οἱ τοιοῦτοι καὶ τερατώδεις γίνονται . ἀλλ’ οὐδὲ μονώτης καὶ ἄτεκνος ἄν εἴη εὐδαίμων · ἴσως δὲ οὐδὲ σπουδαῖος ὁ μονώτης , οὐ μόνον οὐκ εὐδαίμων · παρὰ φύσιν γὰρ τῷ ἀνθρώπῳ τὸ μόνῳ ζῆν . ἔτι δ’ ἧττον εὐδαι - μονεῖ , εἴ τῳ πάγκακοι παῖδες εἶεν , οἶον ἑταιροῦντες , ἢ ἁ ἀγαθοὶ ὄντες τεθνᾶσιν . δεῖ δ’ ἐννοεῖν περὶ τῶν εἰρημένων ἀπάντων , ὅτι ὑπεραίρει μὲν αὐτὰ τὸ τῆς ἀρετῆς μέγεθος ὥστε μὴ εἶναι δυσδαίμονα τὸν ἐνάρετον . ἐὰν δὲ πάντα παρῇ τὰ εἰρημένα δυστυήματα , ἐμποδὼν γίνεται τῇ εὐδαιμονίᾳ . προσδεῖται οὖν τῆς τοιαυτῆς εὐημερίας , τουτέστιν εὐτυχίας ο ευοαιμων · διὸ οἱ μὲν ταὐτὸν λέγουσιν εὐιυχίαν καὶ εὐδαιμονίαν , οἱ δὲ καὶ ἀρετὴν ταὐτόν · οἱ μὲν ἡγούμενοι εὐδαιμονίαν τὴν ἀρετὴν ταὐτὸν τὴν εὐοαιμονιαν καὶ ἀρετὴν λέγουσιν , οἱ δὲ ὁρῶντες διὰ τῶν ἐκτὸς πολλὰ πραττόμενα ὡς δι’ ὀργάνων τῶν εἰς εὐδαιμονίαν φερόντων ταὐτὸν τ·ῇ εὐτυχίᾳ τὴν εὐδαιμονίαν τίθενται . Διὸ καὶ ἀπορεῖται πότερον , φησίν , ἐστὶ μαθητὸν ἡ εὐδαι - μονία καὶ ἄλλως πὼς ἀσκητὸν ἢ κατά τινα θείαν μοῖραν ἢ τύχην παραγίνεται · ὅτι δὲ οἰκεῖα ταῦτα τοῖς προειρημένοις δῆλον . οἱ μὲν γὰρ λέγοντες ταὐτὸν τὴν ἀρετὴν τῇ εὐδαιμονίᾳ μαθητὸν τὴν ἀρετὴν <καὶ> εὐδαιμονίαν ἢ ἀσκητὸν ὑπολαμβανουσιν . ἡ μὲν γὰρ φρόνησις πάντως μαθητὸν καὶ ἡ σοφία , ἡ δὲ ἠθικὴ ἀρετὴ τὸ μὲν πλεῖστον ἐθιστή , δεῖται δὲ καὶ μαθήσεως · ἡ δὲ ἄσκησίς ἐστι μὲν καὶ αὐτὴ ἔθος ἀλλ’ οὐχ ἅπασα , ἀλλ’ ἡ ἐν μελέτῃ πόνων καὶ ἀλγηδόνων ὑπομονή . τοῦτο γὰρ ἔνιοι τὴν ἀρετὴν ὑπο - λαμβάνουσι καὶ τὴν εὐδαιμονίαν · οἱ δὲ οὐκ ἐν ἀρετῇ εἶναι λέγοντες τὴν εὐδαιμονίαν αὐτὴν ἤτοι κατὰ θείαν μοῖραν παραγίνεσθαί φασιν ἢ διὰ τύχην · εἰ μὲν οὖν καί ἄλλο τι θεοδώρητόν ἐστιν , εἴη ἄν καὶ ἡ εὐδαιμονία δῶρον θεῶν , ὡς ἄν εἴποι τις τῶν τιθεμένων τοὺς ἀγῶνας τὰ ἔπαθλα ὡς τοὺς στεφάνους · τεθείκασι γὰρ ἐν μέσῳ το·ῖς δυναμένοις καλῶς ἀγωνίζεσθαι · οὕτω δὲ καὶ ἡ εὐδαιμονία ἔπαθλον ἐν μέσῳ κεῖται ἰοῖς δυναμένοις [ καλῶς ἀγωνίζεσθαι ] ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι καὶ κατὰ ταύτην ἐνεργεῖν . ἀλλ’ εἰ μὲν θεῶν ἐστι δῶρον , ἄλλης ἄν εἴη σκέψεως φυσικωτέρας · φαίνεται δὲ εἰ καὶ μὴ θεοδώρητον , ἀλλὰ θεῖόν γέ τι ἡ εὐδαιμονία · θεῖον γάρ τι πρᾶγμα ἡ ἀρετή , ὥστε καὶ τὸ ταύτης ἆθλον καὶ τέλος θεῖον · τὸ τοιοῦτον δ’ ἂν εἴη <ἡ> εἴη δ’ ἂν ἀρετῆς ἆθλον οὖσα πολύκοινον , τουτέστι πολλοῖς ἐν μέσῳ κειμένη καὶ δυνατὴ ὑπάρχειν τοῖς μὴ πεπηρωμένοις πρὸς ἀρειὴν διὰ μαθήσεως καὶ ἐπιμελείας . πεπηρωμένοι δὲ πρὸς ἀρετὴν οἱ μὲν γεννῶνται , οἷον οἱ ἄφρονες ἐκ γενετῆς , οἱ δὲ ἐκ κακῶν ἐπιτηδευμάτων πηροῦνται καὶ ἀνίατοι γίνονται . εἰ οὖν βέλτιον εὐδαιμονίαν γίνεσθαι δι’ ἀρετὴν μᾶλλον ἢ διὰ τύχην , εὔλογον οὕτως ἔχειν · καὶ γὰρ τὰ κατὰ φύσιν καὶ τὰ κατὰ τέχνην ὁμοίως δὲ καὶ <τὰ> κατὰ ἀνάγκην , οἷον τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ , πάντα οὕτως ὡς μάλιστα ἄριστα ἄν ἔχοι . εἰ οὖν ἐπὶ τῶν ἀρίστων αἰτιῶν καὶ φύσεων οὕτως ἔχει , ἔχοι ἂν οὕτως ὥστε δι’ ἀρετὴν μᾶλλον εὐδαιμονεῖν ἢ διὰ τύχην · ἄμεινον γὰρ οὕτω προσοικειοῖ ἐν τοῖς ἑξῆς τὸν αὑτοῦ λόγον τούτοις . Δῆλον γὰρ εἶναί φησιν ἐκ τοῦ ἀποδοθέντος ὁρισμοῦ τὸ ζητούμενον · τὸ ζητούμενον δέ ἐστι πότερον διὰ τύχην ἡ εὐδαιμονία παραγίνεται ἡ δι’ ἀρετὴν · ὁ δὲ λόγος ἦν ὅτι ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετὴν ποιά τις , τουτέσιιν ἐν προηγουμένοις . τῶν δὲ λοιπῶν ἀγαθῶν τὰ μὲν ὑπάρχειν ἁναγκαῖον τῷ εὐδαίμονι , οἷον ὑγίειαν εὐαισθησσίαν · ἀναγκαῖα γάρ ἐστιν ὧν ἄνευ οὐχ οἷόν τε ζῆν · νοσηλευόμενος δὲ ἢ ἐν πικραῖς μάχαις καὶ ἀνιάτοις ὢν οὐκ ἄν ἕλοιτο ζῆν ὁ ἐνάρετος ( ἐμοὶ μὲν δοκεῖ τῶν ἀναγκαίων εἶναι ἀγαθῶν καὶ ὁ φίλος · οὐ γὰρ ἄν ἕλοιτο ἄνευ φίλων ζῆν ὁ σπουδαῖος ) . συνεργὰ δὲ καὶ χρήσιμα ὡς ὄργανα πλοῦτος καὶ ἰσχὺς καὶ δόξα · πλοῦτος μὲν γὰρ πρὸς τὰς κατ’ ἐλευθεριότητα ἐνεργείας , ἰσχὺς δὲ πρὸς τὰς κατ’ ἀνδρείαν , καὶ διὰ δόξαν δὲ τῶν συλλαμβανόντων πολλοὶ ἠδυνήθησαν πολλὰ κατεργάσασθαι . οὐκ ἀναγκαῖα δὲ ὁμοίως ἐστὶ ταῦτα τοῖς προειρημένοις · ἐγχωρεῖ γὰρ καὶ ἄνευ αὐτῶν ζῆν . ἔτι δέ φησι τὸν ἀποδοθέντα ὑπ’ αὐτοῦ ὁρισμὸν ὁμολογούμενον εἶναι τοῖς ἐν ἀρχῇ ῥηθεῖσιν . ἔκειτο γὰρ τέλος εἶναι τῆς πολιτικῆς τὸ ἄριστον , τουτέστι τὴν εὐδαιμονίαν · ἡ δὲ πολιτικὴ πλείστην ἐπιμέλειαν ποιεῖται τοῦ ἀγαθοὺς εἶναι τοὺς πολίτας καὶ πρακτικοὺς τῶν καλῶν . ἔστι δὲ τοῦτο συμφανὲς ἐκ τῶν ἀρίστων πολιτειῶν · τῆς γὰρ παιδείας τῶν νέων μάλιστα ἐπιμελοῦνται , ὡς ἡ Λυκούργου , ὁμοίως δὲ καὶ ἡ Μίνωος καὶ ἡ Πλάτωνος · αἱ δὲ τῶν πολιτικῶν νομοθετῶν νομοθεσίαι ἰατρικαῖς μᾶλλον ἐοίκασιν ἢ πολιτικαῖς · κολάσεις γὰρ ὡρίκασι κατὰ τῶν ἁμαρτανόντων , αἱ δὲ κολάσεις οἷον ἰατρεῖαί τινες . βέλτιον δὲ καὶ ἐν ἰατρικοῖς σκοπεῖν ὅπως ὑγιεινὰ ἔσται Ε ; σώματα ἢ ὅπως νοσήσαντα θεραπευθήσεται . πῶς οὖν ταῦτα οἰκεῖα αὐτοῦ τῷ λόγῳ ; ὅτι εἰ ἡ πολιτικὴ ἐπιμελεῖται τοῦ ἀγαθοὺς εἶναι τοὺς πολίτας καὶ πρακτικοὺς τῶν καλῶν , τέλος δὲ αὐτῆς ἡ εὐδαιμονία , δῆλον ὡς τέλος ἄν ἡ κατ’ ἀρετὴν ἐνέργεια εἴη · πρακτικοὺς γὰρ αὐτοὺς ποιεῖ τῶν καλῶν διὰ τοὺ τέλους . Εἰκότως οὖν ἕως καὶ περὶ μὲν τούτων διοριστέον . Ἐπειδὴ τῆς εὐδαιμονίας ἡ οὐσία καὶ ὁ λόγος ἀποδέδοται ψυχῆς λογικῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετήν , εἰκότως οὖν οὔτε βοῦν οὔτε ἄλλο τι ζῷον εὔδαιμον λέγομεν · οὐδὲ γὰρ οἷόν τε αὐτὰ κοινωνῆσαι λογικῆς ἐνεργείας . διὰ τοῦτο δὲ οὐδὲ παῖς εὐδαίμων ἐστί · οὔπω γὰρ ἀκροαματικὸς τῶν τοιούτων , φησί , διὰ τὴν ἡλικίαν , ἐπεὶ φύσει μὲν καὶ ὁ παῖς πρακτικός , ὢν λογικὸν ζῶον , διὰ δὲ τὴν ἡλικίαν οὔπω πρακτικός · ἄλογον μὲν γάρ πώς ἐστι καὶ ὁ παῖς , διαφέρει δὲ τῶν ἀλόγων ζῴων ὅτι φύσει λογικός ἐστιν · οἱ δὲ λεγόμενοι εὑ δαίμονες εἶναι παῖδες διὰ ἰὴν ἐλπίδα μακαρίζονται , διότι ἐλπίζονται ἐνεργήσειν κατ’ ἀρετήν · ὅτι δὲ καὶ οἱ παῖδες εὐλόγως οὐ λέγονται εὐδαίμονες , καὶ διὰ τῶν ἑξῆς δείκνυσι . δεῖ γάρ , φησίν , ὥσπερ εἴπομεν καὶ ἀρετῆς τελείας καὶ βίου τελείου · ἐν ᾧ πάντῃ εὐδαιμονήσει , ἐπὶ δὲ τοῦ παιδὸς οὐκ ἔστιν · οὐ γὰρ ἔχει πω τέλειον βίον · ὁ γὰρ ἐλπιζόμενος οὔπω δῆλος ὁποῖος ἔσται · πολλαὶ γὰρ μεταβολαὶ καὶ παντοῖαι κατὰ τὸν βίον γίνονται · καὶ ἐνδέχεται τὸν μάλιστα εὐθηνοῦντα μεγάλαις συμφοραῖς περιπεσῖν ἐπὶ γήρως . τὸ δὲ δεῖ γὰρ ὡς εἴπομεν καὶ ἀρετῆς τελείας καὶ τὰ ἑξῆς συνῆπται τοῖς πρότερον εἰρημένοις περὶ τῆς εὐδαιμονίας . εἴρηται γὰρ ὅτι ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία ψυχῆς ἐνέργεια ἀρχῆς ἀρετὴν λέγων τῶν δὲ λοιπῶν ἀγαθῶν τὰ μὲν ὑπάρχειν ἀναγκαῖα , τὰ δὲ συνεργὰ καὶ χρήσιμα . εἶτα συνηγόρησε τῷ ὁρισμῷ διὰ τῶν ἑξῆς εἰπών · ὁμολγούμενα δὲ ταῦτα · καὶ τὰ ἄλλα προσθεὶς ἔπειτα ἐπάνεισιν ἐπὶ τὸν ἐξ ἀρχῆς λόγον λέγων ὅτι δεῖ καὶ ἀρετῆς τελείας καὶ βίου τελείου , ἴσ’ ὡς ἐμφαίνων ἐν τῷ ἀρετὴν τελείαν εἰπεῖν καὶ βίον τέλειοί καὶ τὸ ἀνεμποδίστως γίνεσθαι . οὐ γὰρ ἔστιν εἰπεῖν κατ᾿ ἀρετὴν τελείαν ἐνεργοῦντα · λέγω δὲ τελείαν τὴν ἐκ πασῶν τῶν ἀρετῶν ἢ τὴν θεωρητικὴν † μέν , ὡς εὐδαίμονα κέχρηνται ἐν τῷ ὁρισμῷ · παρεμφαί - νεται οὗν τὸ μὴ <τέλειον> εἶναι [ μὴ ὂν ] ἐμποδιστικὸν τῆς εὐδαιμονίας · φησι λέγειν διὰ τὸ πολλὰς μεταβολὰς γίνεσθαι καὶ παντοίας τύχας κατὰ τὸν βίον . βελτίων δὲ ἡ προτέρα ἐκδοχή . Τοῖς δὲ προτέροις ἑπομένην ἀπορίαν ἐπιφέρει , εἰ μηδένα δεῖ ἄνθρωπον εὐδαιμονίζειν <εἰ μὴ> μετὰ τὸν θάνατον . ἆρ’ οὖν εὐδαίμονα οἷόν τε εἶναί τινα ἐπειδὰν ἀποθάνῃ ; ἢ τοῦτο ἄτοπον τὸν μηδ’ ὅλως ὄντα λέγειν εὐδαίμονα καὶ μάλιστα ἡμῖν τοῖς λέγουσιν ἐνέργειαν εἶναί τινα τὴν εὐδαιμονίαν , ἡ οὐ λέγομεν τὸν τεθνεῶτα εὐδαίμονα εἷναι ; οὐδ’ ὁ Σόλων τοῦτο βούλεται , ἀλλὰ τοῦτο βούλεται ὁ λόγος , ὅτι τηνικαῦτ’ ἂν τις ἀσφαλῶς μακαρίσειεν ἄνθρωπον · καὶ τὸ λεγόμενόν ἐστιν , οὐχ ὅτι νῦν εὐδαίμων ἀλλ’ ὅτι ἦν ποτε εὐδαίμων · μακαρίζομεν δὲ αὐτὸν ἤιοι θαρροῦντες καὶ λέγομεν εὐδαίμονα , ὡς ἐκ·τὸς ὄντα κακῶν καὶ δυστυχημάτων . ἔχει μὲν οὖν φησι καὶ τοῦτό τινα ἀμφισβήτησιν καὶ παρεισάγει δευτέραν τινὰ ἀπορίαν , πότερόν ἐστι τῷ τεθνεῶτι ἀγαθόν καὶ κακὸν ὥσπερ τῷ ζῶντι μὴ αἰσθανομένῳ δέ , ἢ οὐ δοκεῖ αὐτῷ εἶναί τι καὶ κακὸν καὶ ἀγαθὸν ἐκ τῶν εὐπραξιῶν καὶ τῶν δυσπραξιῶν τέκνων τε καὶ ὅλως ἀπογόνων ; εἶτα ἐπὶ πλεῖον διέξεισι τὴν ἀπορίαν ταύτην · ἐνδέχεται γὰρ τῷ μακαρίως βιώσαντι καὶ ἀποθανόντι πολλὰς μεταβολὰς συμβαίνειν περὶ τοὺς ἐκγόνους καὶ τοὺς μὲν εὖ βιῶσαι τοὺ.ς δὲ κακῶς , καὶ τοῖς ἀποστήμασι διαφερόντως ἔχειν καὶ τοὺς μὲν ἔγγιστα ὄντας τοῖς προγόνοις , τοὺς δὲ πόρρω καὶ ἤτοι τοὺς · ἐγγὺς ἢ τοὺς πόρρω κρείττους ἢ χείρους εἶναι . ἄτοπον δὴ ἑκάτερον , καὶ τὸ μὴ σὺν ἱκνεῖσθαι τὰ τῶν ἐκγόνων τοῖς γονεῦσι καὶ τὸ συμμεταβάλλειν πυκνῶς τὸν εὐδαιμόνως βιώσαντα ταῖς τῶν ἐκγόνων τύχαις καὶ προαιρέσεσι . τοῦτο μὲν οὖν τὸ δεύτερον ἀπόρημα ὑπερτίθεται · ἐπανιτέον δέ φησιν ἐπὶ τὸ πρότερον ἀπορηθέν · ἴσως γὰρ ἐκείνου θεωρηθέντος φανεῖται καὶ τοῦτο . ἐλέγετο δὲ ἐν τούτῳ δεῖν εὐδαιμονίζειν μετὰ τὸν θάνατον <τὸν> εὐδαιμόνως βιώσαντα ἄνθρωπον , ὡς νῦν ὄντα μακάριον ἀλλὰ καὶ πρότερον · καὶ τοῦτο δὲ ἄτοπον εἰ ὅτε μέν τις εὐδαίμων , οὐκ ἀληθὲς ἔσται τὸ ὑπάρχον αὐτοῦ κατηγορῆσαι ὅτι ἐστὶν εὐδαίμων , ὅτε δὲ μὴ ἔστιν ἀλλὰ τέθνηκεν , τότε ἀληθές ἐστι λέγειν ὅτι ἐν εὐ - δαίμων . δοκεῖ δὲ ἀληθεύειν ὁ τὸ μὲν ὑπάρχον κατηγορῶν ὡς ὑπάρχον · ἔστι γὰρ αὐτὸν εὐδαίμονα μετὰ τὸν · θάνατον εἰπεῖν ὅτι ἦν εὐδαίμων ἀληθῶς καὶ ὅτε ἔζη εἰπεῖν · ὅτι ἦν εὐδαίμ·ων . γελοῖον δὲ τὸ φυλαττομένους ἡμᾶς διὰ τὰς μεταβολὰς ἰῆς τύχης καὶ διὰ τὸ μόνιμόν τι ἡγεῖσθαι τὴν εὐδαιμονίαν μὴ λέγειν εὐδαίμονα τὸν ὄντα εὐδαίμονα · ὅμοιον γάρ , ὡς εἴ τις τὸν καλὸν ἢ πλούσιον ὅτε πλούσιός ἐστιν ἢ καλός , ὀκνοίη λέγειν ὅτι πλούσιός ἐστι διὰ τὰς μεταβολάς . ταῦτα εἰπὼν τρέπεται ἐπὶ τὸ λύειν τὴν ἀπορίαν , λέγων τὸ μὲν ταῖς τύχαις ἐπακολουθεῖν καὶ σὺν ταῖς τούτων μεταβολαῖς εὐδαίμονα ἢ κακοδαίμονα λέγειν οὐκ ἀληθές · οὐ γάρ ἐστιν ἐν ταύταις τὸ εὖ ἢ κακῶς , ὅπερ ἐκ τοῦ ὀνόματος δηλοῖ ἡ εὐδαιμονία καὶ ἡ κακοδαιμονία · περιείληπται γὰρ ἐν τ.ῷ ὀνόματι ἑκάτερα τῆς μὲν τὸ εὖ τῆς δὲ τὸ κακῶς . κύριαι δέ εἰσιν εὐδαιμονίας αἷ κατ’ ἀρειὴν ἐνέργειαι [ καὶ μὴ κακίαν ] , τὸ δὲ ἐν κακοδαιμονίᾳ αἱ κατὰ κακίαν ἐνέργειαι . μαρτυρεῖ δὲ τούτῳ τῷ λόγῳ τῷ λέγοντι τὸ κυριώτατον εἶναι τῆς εὐδαιμονίας καὶ τὴν οὐσίαν ] τὰς κατ’ ἀρετὴν ἐνεργείας τὸ νῦν ἀπορηθέν . ἠπορήθη γὰρ εἰ δεῖ μακαρίζειν ἢ εὐδαιμονίζειν τοὺς τεθνεῶτας διὰ τὸ βέβαιον προσήκειν εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν , τοὺς δὲ ζῶντας πολλάκις μεταβάλλειν ταῖς τύχαις . τοῦτο τὸ ἀπόρημα γέγονεν ἐκ τοῦ βέβαιον δεῖν εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν · ἔστι δὲ περὶ οὐδὲν οὕτω βεβαιότης βαιότης τῶν . ἀνθρωπίνων ὡς περὶ τὰς κατ’ ἀρετὴν πράξεις , αἳ μονιμώτεραί εἰσιν καὶ τῶν ἐπιστημῶν . ἐπιστήμης μὲν γὰρ ἄν τις καὶ ἐκλάθοιτο , τοῦ δὲ ὡς δεῖ ἐνεργεῖν οὐδέποτ’ ἂν ὁ ἀγαθὸς ἐκλάθοιτο διὰ τὸ ἐν ταύταις καταζῆν . καὶ γὰρ σιτούμενος καὶ ἄλλοι ὀχούμενος καὶ βαδίζων καὶ ὁτιοῦν πράττων ὁ ἀγαθὸς κατ’ ἀρετὴν ἐνεργεῖ , μάλιστα δὲ οἱ μακάριοι ἐν ταῖς τιμιωτάταις διάγωσιν ἐνεργείαις · αὗται δέ εἰσιν αἱ θεωρητικαί , διὸ καὶ μονιμώτεραί εἰσι τοῖς ἐναρέτοις . ὑπάρξει δἡ τὸ ζητούμενον τῷ εὐδαίμονι , τουτέστι τὸ μόνιμον καὶ βέβαιον , διὰ τὸ βέβαιον αὐτὸν εἶναι ἐν ταῖς καλαῖς ἐνεργείαις · καὶ ἔσται διὰ βίου τοιοῦτος ἀεί , ἢ εἰ καὶ μὴ ἀεὶ διὰ τὸ διαλείπειν ἐν τοῖς ὕπνοις καὶ ἐν ἄλλοις τισὶ καιροῖς , ἀλλὰ ἀπάντων γε ἀνθρώπων μάλιστα καὶ πράξει καὶ θεωρήσει τὰ κατ’ ἀρετήν . ἤδη σαφῶς ἐν τούτοις καὶ ἐν πράξει καὶ θεωρίᾳ τὸ τέλος τίθεται . οἴσει δὲ καὶ τἀς τύχας κάλλιστα ὅ γε ὡς ἀληθῶς ἀγαθὸς καὶ τετράγωνος ἄνευ ψόγου · οἱ μὲν γὰρ τετράγωνοι λέγονται οἱ συμμετατιθέμενοι τοῖς ἤθεσι τῶν συγγινομένων , οἳ μετὰ ἀκολάστων μὲν λέγ·ονται ἀκόλαστοι , μετὰ σωφρόνων δὲ σώφρονες δοκοῦσιν οὐ γὰρ ἄν εἶεν οἱ αὐτοὶ σώφρονές τε καὶ ἀκόλαστοι ) καὶ μετὰ μὲν ἀδίκων ἄδικοι , μετὰ δὲ δικαίων δίκαιοι δοκοῦσι καὶ ὅλως τὰ ἤθη συν·αρμόζουσι τούτοις οἷς ἄν ἐθέλωσιν . οὗτοι μὲν δὴ ἐπίψογοι • ἄνευ δὲ ψόγου τετράγωνοι οἱ τὰς τύχας 30 A.SPA.Sil L \ ETli . MCOM . I 11 [ Ari.st . p . ’22-l 101 ’21 ] ἐπαιρόμενοι , ἀλλ’ ὥσπερ οἱ τετράγωνοι λίθοι ἐφ’ ὃ ἂν πέσωσι μέρος ἑστᾶσιν , οὕτως καὶ οὗτοι κατὰ πᾶσαν τύχην ἑστήκασιν ὀρθοί . χαλεπὸν γὰρ οὐ μόνον δυστυχίαν ἐνεγκεῖν ἀλλὰ καὶ εὐτυχίαν καὶ μεγάλα συμττώματα συμβαίνει τοῖς μὴ δυναμένοις φέρειν εὐημερίαν . πολλῶν δὲ συμβαινόντων ἀπὸ τῆς τύχης τὰ μὲν μεγάλα τῶν εὐτυχημάτων ποιεῖ ῥοπήν , ὥστε ἐνίοτε ἐκσεῖσαι τὸν εὐδαίμονα τῆς εὐδαιμονίας , τὰ δὲ μικρὰ οὐκέτι · πολλὰ γὰρ δεῖ γενέσθαι δυστυχήματα καὶ ὑπερμεγέθη , ἵνα ἀποστήσῃ τῆς εὐδαιμονίας , οὕτω δὲ ὥστε κακοδαίμονα μὲν μηδέποτε εἶναι , μὴ μέντοι εὐδαίμονα . πῶς γὰρ οἷόν τε εὐδαίμονα εἶναι ἐν λύπαις ὄντα μεγάλαις καὶ ἐμποδιζομενον ἐπὶ τὰς προηγουμένας ἐνεργείας ; ὅμως δὲ καὶ ἐν τούτοις διαλάμπει ἡ ἀρετή , ἐπειδὰν φέρῃ τις πρᾴως τὰς δυστυχίας οὐ δι’ ἀναλγησίαν ἀλλὰ διὰ μεγαλοψυχίαν · τοὐναντίον δὲ τὰ μεγάλα εὐτυχήματα . προσγενόμενα τῷ ἀγαθῷ μακαριώτερον , φησί , ποιήσει τὸν βίον · μακαριώτερον δὲ οὕτως εἶπεν ὥστε φαίνεσθαι μακαριώτερον μακαριώτερον διὰ τὸ ἐπικοσμεῖν , ὥς φησι . καθάπερ γὰρ τὰ καλὰ σώματα οὐ καλὰ ποιεῖ ὁ περιτεθειμένος κόσμος , ἔστι γὰρ ἤδη , ἀλλὰ συνεπικοσμεῖ , οὕτω καὶ τὰ ἔξωθεν ἀγαθά , προστιθέμενα τῷ καλῷ καὶ εὐδαίμονι , συνεπικοσμεῖ αὐτοῦ τὸν βίον , καὶ τὴν χρῆσίν δὲ παρέχει καλήν . εἰ οὖν εἰσιν αἱ καλαὶ ἐνέργειαι κύριαι τῆς εὐδαιμονίας , τῆς δὲ κακοδαιμονία αἱ ἐναντίαι , οὐδεὶς ἂν γένοιτο μακάριος ὢν [ καὶ ] κακοδαίμων καὶ ἄθλιος · οὐδέποτε γὰρ πράξει τὰ φαῦλα ( 6 ) ἀγαθός , ἀλλὰ καὶ τὰς τύχας εὐσχημόνως οἴσει · οὐ μὴν μακάριός γε , οὐ μὴν οὐδὲ εὐμετάβολος · οὔτε γὰρ ἐκ τῆς εὐδαιμονίας κινηθήσεται ῥᾳδίως ( ὑπὸ μεγάλων γὰρ καὶ πολλῶν ἀτυχημάτων ὡς ἔφαμεν ἐκσταίη ἄν αὐτῆς ) οὔτε ἐκστὰς ῥᾳδίως ἐπάνεισιν εἰς τὴν εὐδαιμονίαν , μὴ πολλὰ καὶ μεγάλα κατ’ ἀρετὴν ἐνεργήσας · οὐδὲν οὖν κωλύει λέγειν εὐδαίμονα τὸν κατ’ ἀρετὴν τελείαν ἐνεργοῦντα καὶ ἔχοντα ἱκανῶς τὴν ἐκτὸς χορηγίαν ἐν τελείῳ βίῳ . ἔστι μὲν οὖν καὶ τοῦτο θαρρούντως εἰπεῖν · εἰ δὲ δεῖ μὴ μόνον τὸν ὄντα εὐδαίμονα ἁπλῶς < * * * > οὐ μόνον τὸν οὕτως βιοῦντα ὡς εἴρηται , ἀλλὰ καὶ βιωσόμενον οὕτως καὶ τελευτήσοντα κατὰ λόγον , τουτέστιν ὁμοίως καὶ ἀναλόγως τῷ βεβιωμένῳ βίῳ · εἰ δὲ οὕτως , μακαρίους ἁπλῶς λέγοιμεν ἄν ἔτι ζῶντας , οἷς ὑπάρχει καὶ ὑπάρξει τὰ λεχθέντα ἀγαθά , τουτέστιν αἱ κατ’ ἀρετὴν ἐνέργειαι τέλειοι καὶ ἀνεμπόδιστοι ὑπὸ τῶν ἐκτὸς ἐν βίῳ τελεί.ῳ . μακαρίους δὲ οὕτω , φησίν , ἐροῦμεν ὡς ἀνθρώπους · τοῦτο δὲ προσέθηκεν ἐπεὶ ἄλλην ἡγεῖται εὐδαιμονίαν θεοῦ ἄλλην δὲ ἀνθρώπου , ὁμοίως δὲ καὶ ἀρετήν . Τὰς ὰς δὲ τῶν ἀπογόνων τύχας ἕως τῶν δὲ ἕξεων τὰς ἐπαινετὰς ἀρετὰς λέγομεν . Μέτεισιν ἐπὶ τῆν ἑτέραν ἀπορίαν . ἦν δὲ εἰ συμβάλλονταί τι τοῖς εὐδαιμόνως μόνως ζήσασι καὶ τελευτήσασιν εὐδαιμόνως αἱ τῶν ἐκγόνων τύχαι πρὸς τὸ διαμένειν τὴν εὐδαιμονίαν αὐτῶν ἢ μὴ διαμένειν . φησὶ δὲ τὸ μὲν μηδὲν συμβάλλεσθαι λέγειν τὰς τῶν ἐκγόνων τύχας καὶ τῶν φίλων τοῖς τελευτήσασι λίαν ἄφιλον καὶ ταῖς δόξαις ἐναντίον . χρῆται δὲ τῇ κοινῇ πάντων ἀνθρώπων δόξῃ † ἐν ᾧ τέως ἄγχει . πάντων δ’ ἀνθρώπων σχεδὸν ἀκούειν ἔστι μεταδιδόντων τοῖς τεθνεῶσι τῆς τῶν ἀπογόνων τύχης καὶ προαιρέσεως . καὶ γὰρ τῶν <οὐκ> εὗ πραττόντων ἢ κακῶς βιούντων δυστυχεῖς φασι τοὺς κἀν τύχωσι τεθνεῶτες · καὶ τοῖς μὲν καλὰ πράττουσιν εἰώθασι λέγειν , ὅτι ὀρθοῦσι τοὺς γονεῖς , τοῖς δὲ κακῶς πράττουσιν , ὅτι ὑβρίζουσι τοὺς προγόνους . αὗται δὲ αἱ δόξαι ἐμφαίνουσιν ὅτι μέτεστί πὼς τοῖς τεθνεῶσι τῆς τῶν ζώντων εὐημερίας καὶ δυσημερίας . ἐπὶ πόσον οὗν μέτεστι , τοῦτο βούλεται διορίσασθαι καί φησι πολλῶν δὴ καὶ παντοδαπὰς ἐχόντων διαφορὰς τῶν συμβαινόντων , καθόλου φησὶν εἶναι διοριστέον , τίνα διικνεῖται πρὸς τοὺς τεθνεῶτας ἐξ ὧν πράττουσιν οἱ ζῶντες , τίνα δ’ οὐ διικνεῖται · εἰ δὴ ὥσπερ τῶν περὶ ἕκαστον ἀτυχημάτων τὰ μὲν ἔχει τοσαύτην δύναμιν ὥστε μεταστῆσαι ἄν αὐτὸν τῆς εὐδαιμονίας , τὰ δ’ οὐ τοιαῦτα , οὕτω καὶ τὰ περὶ τοὺς φίλους καὶ γὰρ τῶν συμβαινόντων τοῖς φίλοις μετέχομεν . καὶ τὰ μὲν τοι - αῦτά ἐστιν ὥστε ἐμποδίσαι ἡμῶν τῇ εὐδαιμονίᾳ , τὰ δὲ οὐ τοιαύτα · ἐν δὲ τούτοις διαφέρει τῶν παθῶν ἕκαστον περὶ ζῶντας ἢ τελευτήσαντας συμβαίνειν πολὺ γὰρ ] μᾶλλον <ἢ> παράνομα καὶ δεινὰ ἐν τῖς τραγῳδίαις τοῦ <πράττεσθαι> · προυπάρχειν <γάρ> ὡς γεγονότα ποτὲ οἱ ἄγγελοι ἀπαγγέλλωσιν , οἷον “ ἦν Οἰδίπους τὸ πρῶτον εὐτυχὴς ἀνήρ’’ καὶ εἴ τινα τοιαῦτα · τὰ δὲ πραττόμενά ἐστιν , ὅταν ἐπὶ τῆς σκηνῆς πράττηται τὰ δεινά , οἷον καὶ ὁ Σοφοκλῆς εἰσάγει εἰς τὴν σκηνὴν τὸν Οἰδίπουν πεπηρωμένον , τὸν Αἴαν·τα ἑ·αυτὸν σφάττοντα . τὰ μὲν γὰρ προϋπάρχοντα οὐκ ἀνιᾷ τοὺς θεατάς , τὰ δὲ πραττόμενα ἐπὶ τῆς σκηνῆς συνταράττειν καὶ λυπεῖν εἴωθεν · οὕτω δὴ καὶ τὰ μὲν περὶ τοὺς τεθνεῶτας ἀτυχήματα ἔοικε τοῖς πρὸ τῆς σκηνῆς , τὰ δ’ ἐν τῷ βίῳ τοῖς ἐν τῇ σκηνῇ . εἰ δὴ ταῦτα οὕτως ἔχει , συλλογιστέον καὶ ταύτην τὴν διαφοράν , ἣν διαφέρει τὰ περὶ τοὺς ζῶντας συμβαίνοντα καὶ περὶ τοὺς τεθνεῶτας . μᾶλλον δὲ ἴσως συλλογιστέον τὴν ἀπορίαν τὴν προκειμένην , εἰ οἱ τεθνεῶτες μετέχουσί τινος ἀγαθοῦ ἢ κακοῦ · ἅμα γὰρ ταῦτα ἀμφότερα συνάγεται ἐκ τῶν κειμένων καὶ διαφορὰ τῶν συμβαινόντων περὶ ζῶντας καὶ τεθνεῶτας ἐκ τῶν ἐκγόνων τῆς εὐπραγίας καὶ τοὐναντίον δυσπραγίας . ἔοικε γὰρ ἐκ τῶν εἰρημένων εἰ καὶ δι’ ἱκνεῖταί τι πρὸς αὐτοὺς ἀγαθὸν ἡ κακόν , ἀσθενὲς καὶ φαῦλον , ἢ ἀπλῶς ἤτοι κυρίως ἐστὶ μικρὸν ἢ ἐκείνοις ἐστὶ μικρόν , κἄν μέγα ᾖ , ὡς τεθνεῶσι καὶ μὴ αἰσθανομένοις , εἰ δὲ μή , τοσοῦτον ὥστε μὴ τοὺς μὴ ὄντας ποιεῖν εὐδαίμνας ἢ τοὺς ὄντας ἀφαιρεῖσθαι < * * * > Μετὰ ταῦτα ἐπισκεπτέον εἶναί φησι περὶ τῆς εὐδαιμονίας πότερον τῶν ἐπαινετῶν ἐστιν ἢ τῶν τιμίων · ἔστι δὲ τὰ μὲν τίμια ὅσα ἀρχῆς ἔχεται , οἷον ἄρχοντες καὶ θεοί , τὰ δὲ καλά · ὁρίζονται δὲ τὸ καλὸν ἀγαθὸν καὶ ἐπαινετόν · τοιαῦται δέ εἰσιν αἱ ἀρεταὶ καὶ αἱ κατ’ ἀρετὴν ἐνέργειαι · τὰ δέ εἰσι δυνάμεις . τοιαῦτα δὲ τῶν ἀγαθῶν ἐστιν , οἷς ἔστιν εὖ καὶ μὴ εὖ χρῆσθαι , οἷον πλοῦτος καὶ ὑγίεια καὶ ὅλως τὰ περὶ τὸ σῶμα καὶ ἐκτὸς ἃ λέγεται ἀγαθά , ὅτι ὄργανά ἐστι τῷ ἐναρέτῳ πρὸς τὰς καλὰς ἐνεργείας . ἀριθμοῦσι δὲ καὶ τέταρτον εἶδος τῶν ἀγαθῶν , ἃ καλοῦσιν ὠφέλιμα ἰδίως · τοιαῦτα δέ ἐστιν ἃ μηδέποτε δι’ αὑτὰ αἱρετὰ ἀλλ’ ἀεὶ δι’ ἕτερα οἷον θεραπεῖαι τομαὶ καύσεις , ἅπερ ἅπαντα διὰ τὴν ὑγίειάν ἐστιν αἱρετά . τούτων μὲν δὴ ἐν τῷ παρόντι οὐ μέμνηται , τῶν δὲ δυνάμεων μνημονεύει μέν , ἀλλὰ φανερὸν νενόμικε τὸ μὴ τὴν εὐδαιμονίαν εἶναι τῶν τοιούτων ἀγαθῶν . ἀμφισβητεῖται δὲ πότερον τῶν τιμίων ἀγαθῶν ἐστιν ἢ τῶν ἐπαινετῶν δείκνυσι δὲ ὅτι οὐκ ἔστι τῶν ἐπαινετῶν · πᾶν γὰρ τὸ ἐπαινετὸν τῷ ποιὸν εἶναι καὶ πρός τί πὼς ἔχ’ εἰν ἐπαινεῖται · λέγει δὲ πᾶν οὐχ ὅτι x003E ; ἐπαινετὸν τῶν πρός τί ἐστιν ὁ γὰρ δίκαιος καὶ ὁ ἀνδρεῖος ἐπαινετοὶ μέν , οὐ λέγονται δὲ οὕτως ὡς τὰ πρός τι ) , ἀλλ’ ὅτι πᾶν τὸ ἐπαινετὸν ἐπαινεῖται τῷ πρός τί πὼς ἔχειν . κατὰ γὰρ τὴν ἀναφορὰν τὴν ἐπὶ τὰ ἔργα καὶ x003E ; πράξεις ἐπαινοῦνται , οἷον ὁ ἀνδρεῖος καὶ ὁ δίκαιος τῶ ποιὸς εἶναι ἐπαινεῖται · ἐπαινεῖται γὰρ ἑκάτερος τούτων τῶ ἔχειν τὴν ἀρετήν · ὁ μὲν γὰρ ποιός ἐστιν ἀπὸ τῆς ἀνδρείας , ὁ δὲ ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῷ πρακτικὸς εἶναι ὁ μὲν τῶν ἀνδρείων , ὁ δὲ τῶν δικαίων . καὶ τὸν ἰσχυρὸν δὲ καὶ τὸν δρομικὸν ἐπαινοῦμεν καίπερ οὐκ ὄντας ἐναρέτους ἴσως ἄν τῷ συμπράττειν τῇ φύσει , πλὴν δὲ καὶ ὡς ποιούς τινας καὶ τῷ ἔχειν πὼς πρὸς τὰς ἐνεργείας , τὸν μὲν τὰς δρομικάς , τὸν δὲ τὰς ἰσχυράς . δῆλον δὲ ἐκ τῶν περὶ τοὺς θεοὺς ἐπαίνων , οὓς ποιοῦνταί τινες , ὅτι δι’ ἀναφορὰν τὴν ἐπί τινας ἐνεργείας καὶ πράξεις οἱ ἔπαινοι γίνονται · ἐπαινοῦσι γὰρ αὐτοὺς ἔνιοι ἀναφέροντες πρὸς ἡμάς , οἷον τὸν μὲν Διόνυσον διότι οἶνον θεῶν · οὐ γὰρ ἐν τούτῳ αὐτῶν τὸ σεμνὸν καὶ καλόν , ἐν τῷ πρὸς ἡμᾶς ἀναφέρεσθαι , φέρεσθαι , ἀλλ’ ἐν τῇ ἰδίᾳ αὐτῶν φύσει . ἔοικε δὲ ὁ τοιοῦτος ἔπαινος , ὡς ἂν εἴ τις ἐπαινῶν τὸν ἄνθρωπον μὴ λέγοι αὐτοῦ τἀγαθά , ὅτι ἐστὶ λογικὸς καὶ φρόνιμος φύσει καὶ πολιτικὸς καὶ κοινωνητικός , ἀλλ’ ὅτι καλῶς αἶγας νέμει καὶ πρόβατα καὶ πορίζει ταῖς ἀγέλαις αὐτῶν τροφὴν ἱκανήν . γελοῖος μὲν ὁ τοιοῦτος ἔπαινος , ὥσπερ ἔφαμεν , τῶν θεῶν , ἀλλ’ ὅμως δῆλον ὅτι βούλεται ὁ ἔπαινος δι’ ἀναφορᾶς γίνεσθαι ἐπί τινα ἔργα , ἐπεὶ ὅ γε οἰκεῖος αὐτῶν ἔπαινος καὶ ὕμνος ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν καὶ τῶν ἔργων λέγοιτ’ ἄν , οἷον ὅτι φύσει καλὸν καὶ ἀγαθὸν τὸ θεῖον καὶ ἐνεργεῖ ἀεὶ ἐνεργείας τὰς καλλίστας καὶ θεωροῦσι τὰ ὄντα ὡς ἔχει καὶ τὴν τοῦ παρόντος συνέχουσι σύστασιν . τοιούτοις γὰρ λόγοις χρώμενος ἄν τις κατὰ τὸ δέον αὐτοὺς ὑμνοῖ · ἐπεὶ δ᾿ ἐστὶν ὁ ἔπαινος τῶν τοιούτων , λέγω δὲ τῶν ποιῶν καὶ δι’ ἀναφορᾶς τῆς πρὸς ἕτερα , δῆλον ὅτι τῶν ἀρίστων οὐκ ἔστιν ὁ ἔπαινος ἀλλὰ μεῖζόν τι . τοὺς γὰρ θεοὺς οὐκ ἐπαινοῦμεν ἀλλὰ μακαρίζομεν , μακαρίζομεν δὲ καὶ τοὺς θειοτάτους τῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν ἀγαθῶν τὰ θειότατα . τοιοῦτον δὲ καὶ ἡ εὐδαιμονία , διόπερ οὐδεὶς αὐτὴν ἐπαινεῖ ἀλλὰ μακαρίζει . λέγει δὲ καὶ Εὔδοξον καλῶς συνηγορῆσαι τῇ ἡδονὴ . λέγει γὰρ διὰ τοῦτο ἀρίστην εἶναι τῶν ἀγαθῶν αὐτὴν ἀπάντων , ὅτι ἀγαθὸν οὖσα οὐκ ἐπαινεῖται . οὐδεὶς γὰρ ἐπαινεῖ τοὺς ἡδομένους ἀλλὰ μακαρίζει · μακαριστὸν δή τι ἡγεῖται τὴν ἡδονὴν ἀλλ’ οὐκ ἐπαινετόν , καὶ διὰ τοῦτο προέχειν τῶν ἄλλων ἀγαθῶν . καὶ τὸν θεὸν δὲ καὶ τἀγαθὸν διὰ τοῦτο εἴποι ἄν τις μακαριστὸν ἀλλ’ οὐκ ἐπαινετόν , ὅτι οὐ ταῦτα πρὸς ἄλλο τι ἀναφέρεται , ἀλλὰ πρὸς αὐτὰ πάντα · καὶ γὰρ πρὸς τἀγαθόν , λέγω δὴ τὴν εὐδαιμονίαν , τἆλλα ἀναφέρεται ἀγαθά · τὰ γὰρ εἰς αὐτὴν φέροντα ἀγαθὰ λέγονται καὶ πρὸς τὸν θεὸν μάλιστα · ὅσα γὰρ x003E ; ᾖ δυνατὸν ἐξομοιωθῆναι , ἀγαθοῦ τινος τυγχάνειν δοκεῖ . Μετὰ δὲ ταῦτα διαιρεῖ ὁ Ἀριστοτέλης ἔπαινον καὶ ἐγκώμιον , ὅτῳ διαφέροντα τότε ἐλέγετο · νῦν μὲν γὰρ συγκέχυται τὰ ὀνόματα καὶ ἐπὶ ταὐτοῦ λαμβάνεται , τότε δὲ ὁ μὲν ἔπαινος ἐλέγετο τῆς ἀρετῆς εἶναι καὶ ὅλως τῆς ἕξεως , τὸ δὲ ἐγκώμιον ἑκάστου ἔργου καὶ σωματικοῦ καὶ ψυχικοῦ . λέγει δὲ τὸ σωματικὸν ἔργον , ὃ διὰ τὴν τοὐ σώματος ἀρετὴν γίνεται , οἷον δρόμος ἢ πάλη , ψυχῆς δὲ ὅσα διὰ φρόνησιν ἢ ἄλλην τινὰ ψυχικὴν ἀρετὴν πράττεται . εἰς ἕκαστον γὰρ ἔργον ἐγκώμιον ἐγράφετο καὶ ἐλέγετο . ἀλλὰ τὸ ταῦτα μὲν ἐξακριβοῦν ῥητορικῆς οἰκειότερον καὶ τοῖς περὶ τοὺς ἐπαίνους διατρίβουσιν ἁρμόττει , ἡμῖν δέ φησιν δῆλον εἶναι ὅτι ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία τῶν τιμίων ἀγαθῶν καὶ τελείων · τὸ δ’ ὡς ἀληθῶς ἀγαθόν τε καὶ τέλειον ἅπαν τίμιον . ἔοικε δέ , φησί , παντελῶς οὕτως ἔχειν καὶ διὰ τὸ εἶναι ἀρχή · πᾶσα γὰρ ἀρχὴ τίμιον . δοκεῖ δὲ ἐνταῦθα τῷ ὀνόματι παραλογίζεσθαι · τίμιον γὰρ δοκεῖ ἡ ἀρχή , καθ’ ἣν ἄρχουσί τινες , οἷον θεοί γονεῖς καὶ οἱ ἐν ταῖς πόλεσι βασιλεῖς λέγω δὲ βασιλεῖς , ἀλλ’ οὐ τοὺς νόμῳ . ἡ δὲ εὐδαιμονία λέγεται πολιτικὴ ἀρχὴ ὡς αἴτιον · εἰ μὴ ἄρα ὅτ·ι τῶν μεγίστων ἀγαθῶν αἰτία ἡμῖν ἐστιν , ὥσπερ καὶ ὁ ἄρχων καὶ ὁ βασιλεύων διὰ τοῦτο τίμιον λέγεται . Ἐπεὶ δέ ἐστιν ἡ εὐδαιμονία ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετὴν τελείαν , ἴσως ἄν τις ἀπορήσει πῶς οὐκ ἔστι τῶν ἐπαινετῶν , ὥσπερ ἥ τε ἀρετὴ ἐπαινετὸν καὶ αἱ κατὰ ταύτην ἐνέργειαι . ἢ οὐκ ἔστιν ἁπλῶς ἡ εὐδαιμονία ἀρετὴ οὐδὲ ἐνέργειά τις μία κατ’ ἀρετήν ; ἐνεργεῖ <δὲ> ἐν βίῳ συμπραττούσης τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ ἀνεμποδίστως τὸ ἀγαθὸν ἐνεργεῖν κατὰ τὴν ἀρετήν · μείζων ἄρα ἡ εὐδαιμονία · τοῦτο γὰρ ἤδη μεῖζον ἢ κατὰ τὸ ἐπαινετόν · μακάριον γὰρ καὶ ἡ εὐδαιμονία καὶ ὡς ἀληθῶς τίμιον . οὔσης δὲ τῆς εὐδαιμονίας , καθάπερ εἴρηται , ἐνεργείας κατ’ ἀρετὴν τελείαν , ἐπισκεπτέον ἂν εἴη περὶ ἀρετῆς . καὶ ὁ κατ’ ἀλήθειαν δὲ πολιτικὸς περὶ ἀρετὴν μάλιστα γεγένηται · βούλεται γὰρ τοὺς πολίτας ἀγαθοὺς εἶναι , ὥστε εἰ τῆς πολιτικῆς τέλος ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία , ἡ δὲ πολιτικὴ τῶν πολιτῶν τὴν ἐπιμέλειαν ποιεῖται ὅπως ἐνάρετοι ὦσιν , ὡς διὰ τῆς ἀρετῆς περιεσομένου τοῦ τέλους καὶ ἦς εὐδαιμονίας , ἁρμόσαι ἂν τῇ παρούσῃ μεθόδῳ ἡ περὶ ἀρετῆς θεωρία · καὶ γὰρ ἡ ἠθικὴ πολιτική τίς ἐστιν . σκεπτέον δὲ περὶ ἀρετῆς ἀνθρωπίνης , οὐχὶ τῆς θείας · καὶ γὰρ εὐδαιμονίαν ζητοῦν τὴν ἀνθρωπίνην . δῆλον δὲ ἐκ τούτων ὅτι ἡγεῖται ὁ Ἀριστοτέλης καὶ ἀρετὴν καὶ εὐδαιμονίαν ἄλλην θεοῦ εἶναι , ἄλλην δὲ ἀνθρώπου . ἀρετὴν δὲ λέγομεν ἀνθρώπου οὐ τὴν τοῦ σώματος ἀλλὰ τῆς ψυχῆς · ἡ μὲν γὰρ σωματικὴ ἀρετὴ ἴσως τοῖς ἀλόγοις οἰκειοτέρα · πολὺ γὰρ ἐρρωμενεστέρα καὶ κρείττων ἐστὶ τῶν ἀνθρωπίνων · ἀνθρώπου δὲ ἴδιος ἡ περὶ τὸν λόγον ἢ τὰ ἐν τῇ ψυχῇ , διόπερ καὶ τὴν εὐδαιμονίαν τὴν ἀνθρωπίνην ψυχῆς ἐνέργειαν λέγομεν ἀλλ’ οὐ σώματος . εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει καὶ ἔστιν ἀνθρώπου ἀρετὴ ἐν ψυχῇ , δέοι ἂν εἰδέναι πὼς τὸν πολιτικὸν περὶ ψυχῆς ὥσπερ καὶ τὸν ὀφθαλμὸν ἰασόμενον ἢ καὶ ὅλον σῶμα εἰδέναι δεῖ περὶ τοῦ σώματος · οὕτω γὰρ καὶ τὴν ἀρετὴν περιποιήσεται τὴν τοῦ σώματος τὴν οἰκείαν οἷον ὑγίειαν καὶ εὐαισθησίαν . καὶ τὸν πολιτικὸν οὖν εἰδέναι δεῖ περὶ ψυχῆς , μέλλοντα τὴν ἀρετὴν αὐτῇ περιποιεῖν . διόπερ οὐδὲ τῶν αὐτῶν ἕνεκεν τῷ πολιτικῷ περὶ ψυχῆς θεωρήσει οὔτε ὁ σοφὸς οὔτε ὁ φυσικός · ὁ μὲν γὰρ φυσικὸς ἕνεκεν αὐτῆς τῆς ὁ δὲ πολιτικὸς οὐ τῆς θεωρίας ἕνεκεν ἀλλὰ κατ’ ἀναφορὰν τὴν ἐπὶ τὴν ἀρετὴν καὶ χάριν τῆς ἀρετῆς καὶ οὐδὲ ἐπὶ πλέον ἀκριβοῖ ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον αὐτῷ ἱκανὸν τὴν τῆς ψυχῆς γνῶσιν ποιεῖσθαι . εἰρῆσθαι δέ φησιν ὡς πολιτικῷ ἱκανῶς ἐν ἐξωτερικοῖς λόγοις περὶ ψυχῆς , οἷον ὅτι τὸ μὲν ἄλογον αὐτῆς , τὸ δὲ λόγον ἔχον . τὸ δὲ ἄλογον διττόν · τὸ μὲν γάρ ἐστι φυσικόν , οἷον τὸ αἴτιον τοῦ αὔξεσθαι καὶ τρέφεσθαι , ὃ ἐν τοῖς φυτοῖς ἐστι καὶ ἐμβρύοις καὶ τελείοις . τῆς δὲ τοιαύτης δυνάμεως , λέγω δὲ τῆς θρεπτικῆς , ἡ ἀρετὴ οὐκ ἰδία ἀνθρώπου διὰ τὸ καὶ ἐν ἄλλῳ αὐτὴν εἶναι καὶ ὅτι ἐν τοῖς ὕπνοις ἐνεργεῖ μᾶλλον ἡ τοιαύτη δύναμις , ὅτε ἥκιστα ὁ ἀγαθὸς καὶ ὁ κακὸς διάδηλοι ὁ γὰρ ὕπνος ἀργία ) , πλὴν εἰ μὴ κατὰ μικρὸν ὁ σπουδαῖος καὶ ὁ εὐδαίμων διαφέρει τοῦ ἐναντίου , λέγω δὴ κατὰ τὰς φαντασίας . τὸ μὲν οὖν τοιοῦτον ἄλογον ἀφείσθω . ἔστι δέ τις καὶ ἄλλη δύναμις · τῆς ψυχῆς ἄλογος καλουμένη , μετέχουσα μέντοι πῃ λόγου διὰ τὸ πεφυκέναι πείθεσθαι τῷ λόγῳ . ἔοικε δὲ ὁμώνυμον εἶναι τὸ ἄλογον · οὐ γὰρ ταὐτὸν τῇ θρεπτικῇ καὶ παθητικῇ δυνάμει τῆς ·· ψυχῆς τὸ ἄλογον , ἀλλὰ τῇ μὲν θρεπτικῇ τὸ κατὰ μηδένα τρόπον μειέχειν τοῦ λόγου , τῇ δὲ παθητικὴ τὸ μὴ ἰδίου λόγου μετέχειν , ἀλλὰ τοῦ ἐν τῷ λογικῷ μορίῳ τῆς ψυχῆς , ὅταν αὐτῷ πείθηται . ἴσως δὲ καὶ τοῦ τῶν ζῴων ἀλόγου καὶ παθητικοῦ διαφέρει τὸ τῶν ἀνθρώπων , οὐ τοσοῦτον μὲν ὅσον τοῦ θρεπτικοῦ διαφέρειν ἔοικε κοινωνεῖ γὰρ καὶ τὸ ἐκείνων παθητικὸν τῷ ἡμετέρῳ , διότι θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας μετέχει καὶ ὅλως ἡδονῆς καὶ λύπης ) , διαφέρει δὲ ἡ οὐκ ἔστιν ἐπιπειθὲς τῷ λόγῳ . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης βουλόμενος δεῖξαι , οἵα τίς ἐστιν ἡ τοῦ παθητικοῦ δύναμις , λεγομένου δὲ ἀλόγου , καὶ πῶς ἐπιπειθὴς εἶναι λέγεται τῷ λόγῳ , ἐκ τοῦ ἐγκρατοῦς καὶ ἀκρατοῦς δείκνυται · τοῦ γὰρ ἐγκρατοῦς καὶ ἀκρατοῦς φησιν ἐπαινοῦμεν τῆς ψυχῆς τὸ λόγον ἔχον · ἔστι δέ τι ἐν αὐτοῖς ἄλλο παρὰ τὸν λόγον , ὃ μάχεται καὶ ἀντιτείνει τῷ λόγῳ · προδηλότατον δέ ἐστιν ἐν τῷ ἐγκρατεῖ · καίπερ γὰρ νοσοῦν καὶ ἀντιτεῖνον ὅμως ἀκολουθεῖ καὶ πειθαρχεῖ τῷ λόγῳ · ταὐτὸν δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀκρατοῦς · τὸ γὰρ ἀντιτείνειν καὶ ἀπειθεῖν δηλοῖ ὅτι ἕτερόν ἐστιν . καὶ μὴν ὅτι πέφυκε πείθεσθαι φανερόν · αἰτιώμεθα γὰρ αὐτὸ τὸ παθητικόν , διότι μὴ πείθεται καὶ ἄγεται ὑπὸ τοὐ λόγου τρόπον τινὰ ἆκον καὶ ἀναγκαζόμενον · τὸ δὲ τοῦ σώφρονος καὶ τοῦ ἀνδρείου καὶ ὅλως τοῦ ἐναρέτου πλὴν τοῦ ἐγκρατοῦς ὁμοφωνεῖ τῷ λόγῳ . καὶ δήλη ἐντεῦθεν ἡ διαοὔτε φορὰ καὶ τοῦ ἐγκρατοῦς καὶ τοῦ σώφρονος · πᾶν γὰρ ἄλογον διττόν , ὡς εἴρηται τὸ δὴ ἐπιπειθὲς τῷ λόγῳ , οἷον τὸ ὀρεκτικὸν καὶ παθητικόν , ταύτῃ λέγεται μετέχειν λόγου , ἡ κατήκοον ἐστιν αὐτοῦ ὡς καὶ τοῦ πατρός φαμεν ἔχειν τινὰ λόγον οὐ τῷ πείθεσθαι τοῖς μαθηματικοῖς ἀλλὰ τῷ ἔχειν ἀπόδειξιν καὶ λόγον μαθη·ματικοῦ τινος θεωρήματος . οὕτω δὲ τὸ λογικὸν μετέχει λόγου ὡς ἔχειν ἐν αὑτῷ λόγον . ὅτι δὲ πείθεταί πὼς ὑπὸ τὸ ὖ λόγου τὸ ἄλογον , μηνύει καὶ ἡ νουθέτησις καὶ πᾶσα ἐπιτίμησις καὶ παράκλησις . ἐπιτίμησις μὲν ἐπίπληξις σφοδρά τις φόβον ἐμβάλλουσα πρὸς ἐκκοπὴν τῆς ἀλόγου ὁρμῆς , νουθέτησις δὲ μετὰ παρακλήσεως ἐπίπληξις πραεῖα ἐφ’ ἁμαρτήμασι γινομένη , παράκλησις δὲ προτροπή , κυρίως μὲν ἡ ἐπ’ ἀγαθά , κοινότερον δὲ καὶ ἡ ἐφ’ ὁτιοῦν προτροπή , ὥστε εἰκότως φαμὲν ἐπτιίμησιν εἶναι μετὰ παρακλήσεως τὴν νουθέτησιν , πλὴν ἥ γε νουθέτησις καὶ ἡ παράκλησις πᾶσα τὸ ὀρεκτικὸν καὶ ὁρμητικὸν τῆς ψυχῆς , ὅταν ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ ὁρμᾶ , τρέπειν ἐπὶ τὸ δέον βούλεται οὐκ ἄν εἰ μὴ πεφυκὸς ἦν πείθεσθαι τῷ λόγῳ . διορίζονται δὲ καὶ αἱ ἀρεταὶ κατὰ τὴν διαφορὰν τῶν μορίων τούτων τῆς ψυχῆς · ἃς μὲν γὰρ λέγομεν διανοητικὰς καὶ ἐν τῷ λογικῷ μορίῳ , οἷον σοφίαν καὶ φρόνησιν , τὰς δὲ ἠθικάς , ὅσαι ἐν τῷ ὀρεκτικῷ καὶ ὁρμητικῷ , οἷον σωφροσύνην καὶ ἐλευθεριότητα . οὐδέποτε γὰρ τὸ ἦθος ἐπαινοῦντες λέγομεν σοφὸς ἄνθρωπος , ἀλλ’ ὅτι πρᾷος ἡ σώφρων · πλὴν καὶ ὁ σοφὸς ἐπαινετός , οὐ κατὰ τὸ ἦθος , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐπιστήμην · πᾶσαι γὰρ αἱ ἀρεταὶ ἐπαινεταί , ἡ δὲ σοφία ἀρετή .
Lemmas: ὁ περί ὁ ἦθος πραγματεία καί μάλιστα ὁ πολιτικός ἠθικός ] κατά μέν ὁ ἀναγκαῖος ὁ θεωρητικός φιλοσοφία , κατά δέ ὁ τίμιος ὕστερος . ὅς μέν γάρ ἀδύνατος καλῶς ζῶ μή σώφρων εἰμί καί Δίκαιος καί ὅλως ὁ ἦθος κοσμέω καί εἰς συμμετρία τις ὁ ὁ Ψυχή πάθος καθίστημι , οὗτος δοκέω εἰμί ἀναγκαῖος ὁ πολιτικός καί ἠθικός καί οὗτος πρότερος οὐδείς γάρ πλέω ἀνύω οὐδέ εἰμί τις πᾶς γνῶσις καί θεωρία κτάομαι μή παιδεύω ὁ ἦθος ) , ὅς δέ περί ὁ τίμιος καί θεῖος ὁ σοφία πραγματεύομαι καί θεωρέω ὁ ὁ φύσις ἔργον καί ἔτι ἄλλος πολύς ἀγαθός καί ἀγαθός ὁ ἐκ φύσις συνίστημι , ὅς εἰμί ὁ πρῶτος φιλοσοφία θεωρητικός , οὗτος πρότερος καί τίμιος λέγω ἄν ὁ θεωρητικός · ὡς γάρ ὁ ὑπόκειμαι ἔχω πρός ἀλλήλων , οὕτως καί ὁ περί αὐτός ἐπιστήμη · εἰμί δέ τίμιος καί ἀγαθός περί ὁ ὁ σοφία ὁ ὑπό ὁ πολιτικός καί ἠθικός , ὥστε πολύς ἄνω εἰμί τίμιος οὗτος ὁ σοφός εἷς . καί γάρ εἰμί μέν ἄνευ σῶμα εἰμί , οὐδείς εἄν ἐσθίω ὁ φύσις ἐγώ ἄλλος ἔχω ἔργον ἢ ὁ θεωρία , νῦν δέ ὁ ὁ σῶμα φύσις ἡδονή καί λύπη συζεύγνυμι σωματικός ἐκ ἀνάγκη ποιέω ἐγώ ἐπιμελέομαι καί σωφροσύνη καί ἐγκράτεια καί πολύς ἄλλος τοιοῦτος ἀρετή , ὅς οὐ εἰκός μέτειμι ὁ θεός διά ὁ μήτε ἡδονή μήτε λύπη σωματικός μετέχω . ἐκ ἀνάγκη οὖν ὁ σῶμα φαίνω ὁ πλεῖστος περί ὁ ἦθος ἐπιμέλεια πορίζω , ἐπεί καί ὁ δικαιοσύνη καί ὁ φρόνησις , ὅς ὁ θέω δοκέω μετέχω , πολύς μέν λείπω ὁ θεός . δήω δέ αὐτός διά ὁ ἀδικία καί πλεονεξία ὁ ὑπό ἀλλήἀλλήλων γίγνομαι , ἐπεί ὁ γε θέω εἰκός εἰμί δικαιοσύνη πρός ἐγώ μόνος χράω · ἕπομαι ὁ θεωρητικός καί ἐν οὗτος διατελέω . ὅτι μέν οὖν τίμιος εἰμί ὁ σοφία ὁ πολιτικός , ἐκ οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ἄν τις κατανοέω , ὁ δέ ἠθικός , καθάπερ προερέω , ἀναγκαῖος • ἐγώ δέ καί πρῶτος οὗτος ἐπιτηδεύω προσήκω καί λόγος καί ἔργον , ὥσπερ καί Σωκράτης ἀξιόω , οὐ ατιατιμαζω ὁ περί ὁ θεῖον γνῶσις καί ὁ φύσις συντείνω παρίημι ὁ ἐπιστήμη ὡς περισσός , ἀλλά ἀναγκαῖος ἡγέομαι ὁ ὁ ἦθος ἐπιμέλεια καί ὁ Πυθαγόρειος δέ πρῶτος παιδεύω ὁ συ-ιιινομονος καί ἦθος καί λόγος . φαίνω δέ ὁ Ἀριστοτέλης περί πλεῖστος οὗτος ὁ διδασκαλία ποιέω · λέγω δέ αὐτός εἰμί περί ὁ ἀνθρώπινος τέλος , ὅστις εἰμί ὁ εὐδαιμονία . ὁ δέ λέγω ἔχω οὕτως . πᾶσα τέχνη 〈 ἠώς ὁ προτιμάω ὁ ἀλήθεια 〉 . Πρῶτος οὖν ῥητέος περί τέχνη καί περί μέθοδος , ἔτι καί περί πρᾶξις καί προαίρεσις . λέγω δέ τέχνη παρά αὐτός τριχῶς · καί γάρ ὁ γένος ὁ τέχνη ἀπασάω τέχνη λέγω · διαιρέω γάρ ὁ τέχνη λέγω ὁ μέν ποιητικός ὁ δέ θεωρητικός , ὁρίζω δέ ἄν τις ὁ οὗτος λέγω τέχνη σύστημα ἐκ θεώρημα εἰς εἷς τέλος φέρω . ἄλλως δέ λέγω τέχνη ὁ κοινός ὁ πρακτικός καί ὁ ποιητικός · διαιρέω γάρ ὁ μέν τέχνη λέγω ὁ δέ ἐπιστήμη , ὁ θεωρητικός πᾶς ἐπιστήμη ὀνομάζω , ὁ δέ τοιοῦτος ὑπογράφω ἄν τις συσιαμαω ἐκ θεώρημα εἰς πρᾶξις φέρω ἢ ποιέω . ἰδίως δέ καλέω εἴωθα τέχνη ὁ ποιητικός . ἀποδίδωμι δέ αὐτός λόγος ὁ Ἀριστοτέλης λέγω ’ τέχνη εἰμί ἕξις μετά λόγος ποιητικός , λόγος δέ λαμβάνω οὔτε ὁ ἐπαγωγικός οὔτε ὁ συλλογιστικός ἀλλά ὁ ἁπλόος καί τεχνικός , ὅς χράω ὁ δημιουργός ὁ τέχνη · ποιηποιημα μέν γάρ εἰμί καί ὁ ὁ ἄλογος , οἷος ὁ μέν μέλισσα ὁ κειρία , ἀράχνης δέ ὁ ἀράχνιον καλέω · ἀλλά οὐδείς οὗτος μετά λόγος ποιέω , ἀλλά ὁρμή φυσικός χράω ὁ ζῷον · ὁ δέ τεχνικός ποίημα λογικός εἰμί ποίημα καί ὁ λόγος χράω . περί μέν οὖν τέχνη οὗτος εἴρω . ὁ δέ μέθοδος ἔνιοι μέν οἴομαι κατά αὐτός ὁ τέχνη καί ἐκ παράλληλος εἴρω , ἔνιοι δέ δύναμις ὁμοίως ἔχω πρός ὁ ὑπό ἑαυτοῦ ἀντίκειμαι . εἰμί μέν γάρ καί ὁ λογικός ἕκαστος τέχνη ἐπιστήμη ἀκούω ὁ ἀντίκειμαι , οἷος ἰατρικός ὑγιεινός καί νοσερός , ἀλλά οὖον πρός ἄμφω ὁμοίως ἔχω , ἀλλά ὁ μέν προηγουμένως αἱρέω , ὁ δέ γιγνώσκω μόνος . ῥητορικός δέ καί διαλεκτική εἰμί μέν ἐπιχειρητικός ἀμφότερος , ἀλλά ὁμοίως ἔχω πρός ὁ ἐπιχειρέω εἰς ὁ ἀντίκειμαι . ἐπεί δέ φαίνω καί ὁ πολιτικός ἢ ἠθικός μέθοδος ὀνομάζω οὖον μόνος ὁ ῥητορική καί διαλεκτική , ἔνιοι φημί μέθοδος · ὀνομάζω πᾶς δύναμις ἢ ἕξις ὁ ὡς ἐπί πολύς . ἔοικα δέ καί οὗτος ἀπολείπω ὁ ὁ ὄνομα χρῆσις · μέθοδος γάρ ὀνομάζω καί ὁ πρῶτος φιλοσοφία καί ὁ περί ἀπόδειξις ἐπιστήμη · εἶπον οὖν μέθοδος εἰμί ἕξις θεωρητικός ὁ ὑπό ἑαυτοῦ μετά λόγος ἐπακτικός ἢ συλλογιστικός . καλέω δέ ἐγώ συλλογισμός κοινῶς καί ὁ ἐνθύμημα , ἐπαγωγή δέ καί ὁ παράδειγμα . εἰκότως δέ μέθοδος πᾶς ὁ τοιοῦτος λέγω δύναμις ὁ διά συλλογισμός καί διά ἐπαγωγή δεῖξις καί μέθοδος ὡς ἀληθής , ὡς ἀλλαχοῦ εἴρω . ὁ δέ πρᾶξις ἔνιοι μέν ἀποδίδωμι ἐνέργεια λογικός · κατά δέ οὗτος λέγω εἄν καί ὁ θεωρία πρᾶξις · ἐνέργεια γάρ λογικός · λέγω δέ πρᾶξις καί ὁ κατά πρακτικός ἐπιστήμη ἐνέργεια . πρακτικός δέ λέγω μέν κοινῶς πᾶς , ὅς μή εἰμί ποίημα τίς ἄλλος παρά ὁ πρᾶξις , οἷος ὀρχηστικός καί αὐλητικός , ἰδίως δέ ὅς τε πολιτικός καί ἠθικός πρακτικός λέγω καί πρᾶξις ὁ περί ὁ καλός καί αἰσχρός ἐνέργεια . περί δέ προαίρεσις εἴρω μέν καί αὐτός προέρχομαι · τοσοῦτος δέ προληπτέον , ὅτι καί εἰμί ὁ προαίρεσις ὄρεξις Βουλευτική . ἐπειδάν γάρ βουλεύω τις αἱρέω καί ὁ ὄρεξις ἐπακολουθέω ὁ λογισμός ἢ ἀνάπαλιν ὀρέγω καί βουλεύω αἱρέω , προαίρεσις ὁ τοιοῦτος εἰμί . διόπερ ὁ τε ἀρετή καί ὁ κακία προαίρεσις τις · ὁ μέν γάρ ἀρετή ὅς τε λογισμός καί ὁ ὄρεξις Ἀγαθή , ὁ δέ κακία ἐναντίος . πᾶσα δέ , φημί , τέχνη καί πᾶς μέθοδος καί πρᾶξις καί προαίρεσις ἀγαθός τις ἐφίημι . ὁ τε γάρ τέχνη καί ὁ μέθοδος ὁ ἴδιος τέλος ὡς ἀγαθός ἐφίημι . καί μήv ὁ πρᾶξις καί ὁ προαίρεσις εἰμί ὁ πηδαλιουργική · καί γάρ προστάσσω αὐτός , οἷος δεῖ ποιέω ὁ πηδάλιον καί οἷος ἀρχιτεκτονέω καί γίγνομαι χράω . καί δῆλος ὡς ὁ πηδάλιον , ὅσπερ εἰμί τέλος ὁ πηδαλιουργική , ἕνεκα ὁ τέλος εἰμί ὁ κυβερνητικός . εἶπον δέ ὅτι ὁ ὁ ἀρχιτεκτονικός τέλος αἱρετός ὁ ὑπό ἑαυτοῦ ( διά γάρ ὁ ὁ απχιτεχτονικη τέλος διώκω καί ὁ ὁ ὑπό ἑαυτοῦ τέλος ) , πάλιν ὑπομιμνῄσκω , ὅτι οὐδείς διαφέρω ὁ ἐνέργεια αὐτός εἰμί ὁ τέλος ἢ ἄλλος τις παρά ὁ ἐνέργεια ποίημα . εἰμί μέν οὖν οὕτως ἔχω ὁ πρᾶγμα , ὡς ἄλλος τέλος ἄλλος ἀεί γίγνομαι καί πράσσω , ἄθλιος εἄν εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος γένος μηδέποτε δύναμαι ἐντυγχάνω ὁ διά ἑαυτοῦ αἱρετός μηδέ παῦλα ἔχω ὁ ὄρεξις . ἐπεί δέ εἰμί τίς τέλος πᾶς ὁ πράκτης , ὅς διά ἑαυτοῦ αἱρέω , δῆλος ὡς οὗτος εἄν εἰμί ἀγαθός καί ὁ ἀγαθός · οὗτος γάρ ἕνεκα καί ὁ λοιπάς τέλος . ἔχω δέ καί πρός ὁ βιόω καλῶς ὁ γνῶσις αὐτός μέγας ῥοπή · ὁ μέν γάρ ἄλλοτε ἄλλος αἱρέω πρᾶξις καί μή πρός εἷς ἀποβλέπω πεπλανημένως ζῶ καί οὐδέποτε εἄν ἐπιτυγχάνω ὁ ἀγαθός . εἰμί δέ τις διαθρέω ὁ εὐδαιμονία καί ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός , σκοπός οὗτος τίθημι καθάπερ τοξότης , πᾶς αὐτός ὁ πρᾶξις ἀπευθύνω πρός αὐτός , ἀνάγκη πᾶς αὐτός εὐδαίμων γίγνομαι καί καλῶς διαβιόω · . διό πειρατέον ὁ τέλος οὗτος περιλαμβάνω τίς τε εἰμί καί τίς ὁ ἐπιστήμη ἢ δύναμις . οὐ ἄλογος δέ ἀξιόω τίς τε εἰμί ἅμα καί τίς τέλος λαμβάνω . ἀλλά ἀνάγκη ὁ πρός τίς ἅμα εἰμί ὁ γνῶσις , ὁ δέ τέλος τις τέχνη ἢ δύναμις . δεῖ οὖν ἅμα καί ὁ τέλος τίς εἰμί λαμβάνω καί τίς ἐπιστήμη ἢ δύναμις τέλος . ὁ δέ δύναμις πολλαχῶς λέγω παρά αὐτός · καί γάρ ὁ ἔχω δύναμις λέγω , ἐνίοτε δέ ὁ ἀγαθός μέρος ὁ ἕξις · ὁ μέν γάρ ὑγίεια δύναμις , ὁ δέ νόσος ἀδυναμία . εἰμί δέ ὅτε ὁ ἐπιτηδειότης δύναμις ὀνομάζω , οἷος ὁ παῖς ἔχω δύναμις πυκτικός ὁ δέ αὐτός οὗτος καί δύναμις λέγω ] . ὀνομάζω δέ δύναμις καί ὁ ἀγαθός ἐκεῖνος , ὅς εἰμί εὕω καί μή εὕω χράω , οἷος πλοῦτος καί ὑγίεια . λέγω δέ δύναμις ἐνίοτε ὁ ὁμοίως ἔχω πρός ὁ ἀντίκειμαι ὁ ὑπό ἑαυτοῦ , οἷος ῥητορική καί διαλεκτική . ἔοικα δέ νῦν λαμβάνω δύναμις ἀντί ὁ ἕξις . ἐπεί γάρ ἔνιοι ἡγέομαι ὁ πολιτικός ἐπιστήμη εἰμί καί ὁ φρόνησις , ἔνιοι δέ οὐ ἐπιστήμη ἀλλά ὁμοῖος ὅς ὁ ἐπιστήμη , μέλλω πολιτικός τέλος εἴρω ὁ ἀνθρώπινος ζητέω , τίς ἐπιστήμη εἰμί τέλος ἢ δύναμις , ὡς ἄν εἰμί λέγω , τίς ἐπιστήμη ἢ ἕξις . δοκέω δέ ἄν , φημί , ὁ κύριος καί μάλιστα ἀρχιτεκτονικός · τοιοῦτος δέ ὁ πολιτικός · ἔχω γάρ ὁ ὑπάρχω ὁ ἀρχιτεκτονικός · καί γάρ προστάσσω πᾶς ὁ λοιπός ἐπιστήμη · Ποίας γάρ δεῖ μανθάνω ἐν ὁ πόλις καί ἐπιτηδεύω καί μέχρι τίς ἀρχιτεκτονέω , καί ὁ τέλος ὁ λοιπός ἕνεκα ὁ τέλος αὐτός . εἰμί γοῦν ὑπό αὐτός ἅπας καί ὁ ἔντιμος δύναμις , οἷος στρατηγικός ῥητορικός οἰκονομικός . στρατηγικός δέ καί οἰκονομικός νῦν λέγω οὖον ὁ ἀρετή , δύναμις γάρ αὐτός λέγω . ὁ δέ δύναμις εἰμί ὅς οἷος τε εὕω καί μή εὕω χράω · τοιοῦτος δέ ὁ ῥητορικός καί ὁ οἰκονομικός ὁ χρηματιστική , ὅς νῦν μιμνήσκω , καί ὁ στρατηγικός δέ τίς εἰμί δύναμις ὁ ἡγέομαι στράτευμα καί κρατέω δύναμαι ὁ πολεμικός . ὑπάρχω δέ ὁ πολιτικός καί ὁ χράω ὁ πρακτικός ὁ ἐπιστήμη καί ὁ νομοθετέω ἤ προστάσσω τίς δεῖ πράσσω καί τίνω καί οὗτος τεκμήριον εἰμί ὁ προστακτικός αὐτός εἰμί ὁ ἄλλος καί ἀρχιτεκτονικός , ὥστε ὁ οὗτος τέλος περιέχω καί ὁ ὁ ἄλλος . εἰμί δέ οὕτως ἔχω οὗτος ἄν εἰμί ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός καί τέλος . ἐπεί δέ πολιτικός τέλος εἶπον ὁ εὐδαιμονία , δοκέω δέ τέλος ὁ πολιτικός εὐδαιμονία πόλις εἰμί , ὁ δέ ἠθικός πραγματεύομαι περί ὁ ἴδιος ἕκαστος τέλος καί ἕκαστος εὐδαιμονία , πρός οὗτος ἐπιφέρω , ὅτι εἷς καί αὐτός εἰμί εἷς καί πόλις εὐδαιμονία · ὁ γάρ εἶδος ὁ αὐτός εἰμί · ἐνεργέω γάρ κατά ἀρετή τέλειος καί πόλις εὐδαιμονία καί εἷς ἕκαστος , ἀλλά μείζων γε καί τέλειος ὁ ὁ πόλις διά ὁ περί μείζων εἰμί ὁ ἐνέργεια . οὗτος γάρ λέγω μείζων , ἐπεί ὁ γε εἶδος οὐδείς διαφέρω · ἀπό ὁ μείζων οὖν κλητέος αὐτός καί θετέος ὁ εὐδαιμονία τέλος ὁ πολιτικός . ὁ μέν οὖν μέθοδος , ὅς νῦν παραδίδωμι , ἐφίημι εἴρω καί ὁ τέλος εἶπον τίς εἰμί ὁ ἀγαθός ὁ ἀνθρώπινος καί ὁ εὐδαιμονία , ἐπεί ὁ μέθοδος πολιτικός τις . εἶδος γάρ ὁ πολιτικός ὁ μέν ὁ κοινός ὄνομα καλέω πολιτικός , ὅς εἰμί πόλις ἐπιμέλεια , ὁ δέ οἰκονομικός περί οἶκος ἐπιμέλεια εἰμί ὥσπερ δέ οἶκος μόριον πόλις , οὕτως καί ὁ οἰκονομικός μόριον ὁ πολιτικός . τρίτος δέ εἰμί εἶδος καί μόριον πολιτικός ὁ περί εἷς ἕκαστος ὁ πολίτης ἐπιμέλεια , καλέω δέ ἠθικός . μόριον δέ ἕκαστος μέν ὁ πολίτης ὁ πόλις , ὁ δέ ἠθικός ὁ πολιτικός . μετά οὗτος λέγω , πῶς ἱκανῶς εἄν λέγω ἠθικός κατά ὁ ἠθικός μέθοδος . εἰμί γάρ , φημί , κατά ὁ ὑπόκειμαι ὕλη διασαφέω , λέγω εἄν ἱκανῶς . ὁ γάρ ὑπόκειμαι ὕλη ὁ μέθοδος καί ὁ ἐπιστήμη ὁ μέν δέχομαι ὁ ἀκριβής , λέγω δέ ὁ ἐκ ἀναγκαῖος ἀναγκαῖος συμπεραίνω , οἷος γεωμετρία καί ἀριθμητικός καί γυμναστικός . διόπερ καί ὁ ἀκριβής καί ὁ ἀναγκαῖος οὐ ὁμοίως ἐν ἅπας ὁ λόγος ἐπιζητητέος . οὖον γάρ ἐν ὁ δηuιουρ·ιουμενοω πᾶς ὁ αὐτός ἀκρίβεια γίγνομαι δύναμαι . ἐν γοῦν ὁ μόλυβδος οὐ οὗτος δημιουργέω ὁ ἀκριβής τεχνίτης ὡς ἢ χαλκός μέν ἢ ἐλέφας διά ὁ μή δέχομαι ὁ μόλυβδος ὁ ὁ τέχνη ἀκρίβεια . οὗτος δέ λέγω , ἐπεί ὁ πολιτικός καί ὅλως ὁ φρόνησις περί ὕλη εἰμί ὁ ἀνθρώπινος καί πρᾶξις ὁ ἀνθρώπινος καί ὅς ὁ μέν ὡς ἐπί πολύς πᾶς συνοικειόω , ὁ δέ ἀναγκαῖος ἢ οὐ εἰμί ἢ μικρός · ἔτι δέ ὁ αὐτός πρᾶξις παρά ὁ καιρός καί ὁ πρόσωπον ὁ τε δράω καί ὁ πάσχω καί παρά ἄλλος τοιοῦτος αἴτιος ὁτὲ μέν κάλαις ὁτὲ δέ αἰσχρός γίγνομαι , οἷος παρακαταθήκη ἀπόδοσις οὐ ἀεί καλός . καί μήv ὅς λέγω ἀληθής , ὅτι ὁ καλός καί ὁ Δίκαιος , περί ὅς ὁ πολιτικός σκοπέω , πολύς ἔχω πλάνη διά ὁ ἄλλως ἄλλος περί ὁ Δίκαιος φέρω , ὅθεν καί δοκέω νόμος μόνος , φύσις δέ μή . εἰμί δέ καί περί ὁ ἄλλος ἀγαθός ὁ καλός μέν οὖον , καλέω ἀγαθός δέ μόνος , οἷος πλοῦτος ὑγίεια · προστίθημι δέ καί ἀνδρεῖος , ὅστις ἤδη καλός . ὁ δέ πλάνη γίγνομαι , διότι πολύς συμβαίνω ἀπό αὐτός βλάβη . χρή δέ οὐ οὗτος κρίνω αὐτός , ἀλλά ὁ μέν ὄργανον καλέω ὁ ἀρετή ἀγαθός δεῖ νομίζω , διότι ὑπουργέω ὁ ἀγαθός πρός ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ ἀνδρεῖος διότι καλός . ἀγαπητός οὖν περί οὗτος ἐν τύπος εἶπον καί ἐκ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς συμπεραίνω . εἴρω γάρ ἐν ὁ ἀναλυτικός , ὅτι ἐκ μέν ἀναγκαῖος ἀναγκαῖος συμπεραίνω , ἐκ δέ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς . λέγω δέ ὅτι οὖον μόνος χρή ὁ λέγω κτάομαι ὁ ὑπόκειμαι ὕλη λέγω ἀλλά καί ὁ ἀκούω οὕτως ἀποδέχομαι . παιδεύω γάρ εἰμί κατά ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα ἀπαιτέω ὁ λόγος . μνημονεύω δέ περί ἀκροατής , οἷος δεῖ αὐτός εἰμί , μικρός περί αὐτός παρεκβαίνω λέγω , ὅτι κατά εἷς ἕκαστος εἰμί πρᾶγμα κριτής ἀγαθός ὁ περί ἐκεῖνος παιδεύω εἰμί . λέγω δέ ὁ παιδεύω περί ἕκαστος μέν ὁ μέτριος ἐκεῖνος μετέχω , οἷος περί γεωμετρία ὁ μέτριος καί μέχρι τις γεωμετρέω . περί πᾶς δέ λέγω παιδεύω ὁ περί πᾶς ὁ μάθημα οὕτως ἔχω , ὥστε μέχρι τις αὐτός μετέχω . γίγνομαι δέ ὁ παιδεύω καί ὁ αὐτός τέλειος κριτής ὁ ἔχω ἀρχή , κριτής δέ ἐπί τοσοῦτος , ὥστε γνωρίζω ὁ τε γεωμετρικός καί μή , καί ὁ μέν προστίθημι περί γεωμετρικός ὁ δέ ἀπειθέω . εἰκάζω δέ ὁ μέν ἀπαίδευτος ὁ νέος παντάπασι . λέγω δέ νέος ὁ παῖς · ἡγέομαι δέ ὁ παῖς μή ἐπιτήδειος εἰμί ὁ ἠθικός ἀκούω λόγος διά ὁ μηδέπω ἔχω ἀρχή λογικός . διό φημί μή εἰμί οἰκέω ἀκροατής ὁ νέος , τουτέστι ὁ παῖς , διά εἷς μέν ὅτι ἄπειρος εἰμί ὁ κατά ὁ βίος πρᾶξις , διά ἕτερος δέ ὅτι κατά πάθος ζῶ ὥσπερ ὁ ἄλλος ζῷον καί λόγος ἄμοιρος . πλήν τοσοῦτος διαφέρω ὁ ἄλογος ζῷον , ὅσος ἀφορμή ἔχω ὁ Ψυχή ὁ λόγος . ἐθίζω μέν οὖν ἀξιόω ὁ παῖς , ὁ δέ ὁ πολιτικός ἢ ἠθικός λόγος μή παραδίδωμι . καί γάρ καταφρονέω ὡς ἄλλος τις μάθημα μή ἀναγκαῖος ἀκούω καί ἀνωφελής ἀκούω . λογικός γάρ ὁ προαίρεσις , μή κτάομαι δέ προαίρεσις ἀγαθός οὐδέ πράσσω οὐδείς ὁ κατά λόγος . διαφέρω δέ οὐδείς ἡγέομαι νέος ὁ ἡλικία καί ὁ ἦθος νεαρός . οὗτος δέ εἰμί ὁ κτάομαι πάθος ζῶ , οἷος ὁ ἀκρατής · ὁ δέ κατά λόγος ὁ φύσις παραγίγνομαι ὁ ἄνθρωπος ἀπό τις ἡλικία δύναμαι ποιέω ὁ ὀρεύς , πολύς εἄν ἄξιος εἰμί τίς περί οὗτος οἶδα . πρίν δέ εἶπον περί ὅς ἑξῆς λέγω , ἄξιος ἀπορέω , πῶς ὁ εὐδαιμονία τέλος ὁ πολιτικός εἴρω · ὁ μέν γάρ πολιτικός πρακτικός τίς εἰμί · πᾶς δέ πρακτικός ἐπιστήμη τέλος πρᾶξις , ὥστε ὁ εὐδαιμονία ἐν πρᾶξις · δοκέω δέ οὗτος εἰμί ἐν θεωρία καί ὁ γε μέγας ὁ . τέλος ἐν οὗτος . ἆρα οὖν κατά πρᾶξις λέγω ὁ ἔνιοι ὁ πρῶτος λόγος , ὅθεν καί φημί “ δοκέω δέ εἄν ὁ κύριος ” ὡς εἄν ὁ δόξα ἐκτίθημι ὁ περί ὁ εὐδαιμονία ; . εἶτα ὁράω ἀκριβόω ὁ περί αὐτός λόγος καί φημί ἵημι ἐνρ - γῆ εἰμί κατά ἀρετή τέλεια , ὥστε εἰμί αὐτός τέλος ὁ τέλειος ἀρετή · οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐκ πᾶς ὁ ἀρετή ὁ τε πρακτικός καί ὁ θεωρητικός . ἢ δισσός τίθημι ὁ εὐδαιμονία ὁ μέν πρακτικός ὡς ἀτελής , ὁ δέ ἐκ ἄμφω ὡς τέλειος ; ἢ εἰμί πως εἶπον ὁ μέν εὐδαιμονία θεωρητικός ἅμα καί πρακτικός εἰμί τέλος εἰμί ὁ πολιτικός ; διό προστάσσω αὐτός ὁ μέλλω ἀγαθός ὁ πολιτικός εἰμί μή μόνος πρακτικός ἀλλά καί θεωρητικός εἰμί δοκέω δέ εἄν κατά γε οὗτος μικρός εἰμί ὁ σοφός εἷς καί ὅλως ὁ θεωρητικός ἐπιστήμη ὁ πολιτικός , εἰμί γε ὁ μέν προστάσσω , ὁ δέ προστάσσω . ἀλλά οὗτος γε λύω ὁ ἀπορία προέρχομαι · φημί γάρ ὁ μηδείς κωλύω ὁ μικρός προστάσσω περί ὁ ἀγαθός , οἷος <προστάσσει> ὁ πολιτικός καί ναός θεός κατασκευάζω καί σέβω αὐτός οὖον δήπου κρείτἐπιτήδιον 4 N 6 ὁ βίος corr . ex ὁ Βίων N 7 ἄλλος Z : ἄλογος N ἄμοιρος corr . ex εὔμοιρος Z 8 διαφέρω corr . ex διαφέρω Z 10 μή ἀναγκαῖος μάθημα Ν 12 διαφέρω ὁ φυσικός ( p . 9,28 ) Classical Journal XXVIII ; 31 ( ) . 311 22 φημί ] p . 1094a26 κυριότης N : κυριωτιος Z corr . a Z2 in κύριος 23 φημί ] Α 6 p . 1098a 16 24 τέλειος scripsi : τέλος NZ 27 τέλειος Z : τελειότης N 29 αὐτός M : οὗτος Z 30 καί om . N 31 ὅλως corr . ex ὅμως Z2 : ὅμως N 32 προστάσσω Z γε om . N 33 μηδείς scripsi : μηδέ NZ προστάσσω addidi 34 ναός ] νέος N : ὅς νέος Z de sententia cf . Z 13 p . 1145a10 ὁ εἰμί ὁ θεός · ὁ αὐτός δέ τρόπος καί περί ὁ σοφία ἐπί ἤγουν πολύς θεῖος καί τίμιος αὐτός ἐπιδείκνυμι . ἐπεί δέ περί οὗτος ἀπορέω , πάλιν ἐπί ὁ συνεχής ὁ εἴρω λόγος ἐπανέρχομαι . ἀναλαμβάνω δέ λέγω ὁ ἐκ ἀρχή λόγος , πᾶς γνῶσις καί προαίρεσις ἀγαθός ὀρέγω , ἐν μέν ὁ γνῶσις ὁ ἐπιστήμη καί ὁ μέθοδος περιλαμβάνω , ἐν δέ ὁ προαίρεσις ὁ πρᾶξις , ἐπεί ὁ πρᾶξις ὡς ἀπό προαίρεσις ἐνεργέω . τίς οὖν εἰμί ὁ τέλος ὁ πολιτικός ἢ ὁ ἄκρος ὁ πράκτης ἀγαθός ; οὐ ἄλογος δέ προστίθημι πράκτης , ἀλλά ἐπεί ἁπλόος μέν ἄκρος ἀγαθός ὁ πρῶτος αἴτιος , ὁ δέ πράκτης ὁ εὐδαιμονία , περί ὅς νῦν ὁ σκέψις . ὁ μέν οὖν ὄνομα αὐτός ὑπό πᾶς ὁμολογέω · εὐδαιμονία γάρ ὀνομάζω ὁ ἄκρος ὁ τέλος . ὁ δέ εὕω ζῶ καί ὁ εὕω πράσσω αὐτός ὑπολαμβάνω ὁ εὐδαιμονέω . οὗτος δέ προστίθημι καταβάλλω ἤδη ὁ ἀρχή εἰς ὁ αὐτός περί εὐδαιμονία δόξα . ἐν πρᾶξις γάρ αὐτός καί ἐνέργεια τίθημι προσάγω ἤδη ὁ πᾶς ἄνθρωπος ὁμολογία , ὡς ὑπό ὁ ἀλήθεια ἄγω ἐπί ὅς ὁ εὕω ζῶ καί ὁ εὕω πράσσω καί ὁ εὐδαιμονέω μηδείς ἀλλήλων διαφέρω λέγω . ἀλλά οὖν ὄνομα μέν ὁ αὐτός πᾶς ὀνομάζω , εὐδαιμονία λέγω , περί δέ ὁ εὐδαιμονία , τίς εἰμί , ἀμφισβητέω , καί οὖον μόνος ὁ σοφός ὁ πολύς ἀλλά καί αὐτός ἀλλήλων καί αὐτός ἑαυτοῦ , συμμετατίθημι κατά ὁ ἑαυτοῦ χρεία ὁ εὐδαιμονία . ἔνιοι δέ οἴομαι ἀγαθός ἄλλος τίς εἰμί παρά ὁ εὐδαιμονία , ὁ ἰδέα ὁ ὁ ἀγαθός · οὗτος γάρ εὐδαιμονία οὐ δοκέω εἰμί ἀνθρώπινος , ὁ δέ γνῶσις αὐτός εὐδαιμονία . ὁ μέν οὖν πᾶς ἐξετάζω ὁ δόξα ὡς μάταιος παραιτέομαι , ὁ δέ ὡς μάλιστα ἐπιπολάζω ἢ δοκέω ἔχω τις λόγος ἐξετάζω ἐπαγ - γελάω . ἀξιόω δέ μή λανθάνω , ὅτι διαφέρω ὁ τε ἀπό ὁ φύσις λόγος καί ὁ ἐπί ὁ φύσις ἀρχή · εἰμί γάρ καί ὁ ἀρχή ὁ μέν φύσις ὁ δέ ὡς πρός ἐγώ . εἴρω δέ περί οὗτος καί ἐν ὁ φυσικός · ἀπορέω δέ καί Πλάτων πόθεν ἀρκτέος ἐν ·τοῖς λόγος καί ποῖος ἀρχή χρηστέον · φημί οὖν ἐν οὗτος ἀρκτέος εἰμί ἀπό ὁ ἐγώ γνώριμος καί χράω πρόειμι ὁ λόγος φανερόω τις καί γνώριμος ἐγώ . διό , φημί , δεῖ ὁ ἤθεἤγουν βρόχος ἄγω καλῶς ὁ περί καλός καί πολιτικός ἀκούω μένω . παραγίγνομαι γάρ αὐτός ὁ ὅτι ἐκ ἔθος , ὅς ἄν ἔχω , οὐδείς ἔτι δήω ὁ διότι πρός γε ὁ πρᾶξις . ὁμοίως γάρ πρᾶξις ὁ πείθω ὅτι ὅδε εἰμί ὁ καλός ὁ καί ὁ αἴτιος οἶδα , ἐπεί πρός γε ὁ βέβαιος ἔχω ὁ κατάληψις διαφέρω ὅς γε τοιοῦτος · καί νή Ζεύς ὅτι καλός μέν ὁ σωφροσύνη , αἰσχρός δέ ὁ ἀκολασία καί ὅλως ὁ μέν ἀρετή καλός , ὁ δέ κακία κακός , λαμβάνω ἄν ῥᾳδίως ἀρχή διά ὁ καλῶς ἄγω . λέγω δέ ἀρχή ὁ ὁ ὅτι ὅδε καλός ἢ ὅδε αἰσχρός ἢ εἰμί τις οὗτος ὅμοιος . ὅς δέ μηδέτερος ὑπάρχω , μήτε ὁ ἔχω μήτε ὁ λαμβάνω ῥᾳδίως , ἀκούω ὁ ‘ησιοδος . εἰκάζω δέ ὁ μέν διά αὐτός πᾶς νοέω ὁ ἔχω οὗτος ὁ ἀρχή , ὁ δέ δύναμαι ῥᾳδίως λαμβάνω μηδέπω δέ ἔχω ὁ πείθω ὁ εὕω λέγω , ἀχρεῖος δέ ὁ μηδέτερος διάκειμαι καί ἔοικα ὁ μήτε νοέω μήτε ἄλλος ἀκούω . ἐγώ δέ , φημί , λέγω , ὅθεν παρεκβαίνω . τρεῖς γάρ εἰμί Βίων Βίων ὁ τε θεωρητικός καί ὁ ἀπολαυστικός καί ὁ χρηματιστικός , οὐ ἄλογος ἐκ οὗτος ὁ Βίων ὁρμάω κατά ἕκαστος αὐτός ἄλλος ἄλλος εὐδαιμονία τίθημι διά ὁ ὁ εὐδαιμονία μηδείς ἄλλος εἰμί ἢ βίος τέλειος . ὁ μέν οὖν πολύς καί ἐπιπόλαιος τιμή ὁ ἀπολαυστικός βίος τέλος τίθημι ὁ ἡδονή · οὗτος γάρ οὔτε ὁ ἐπί ἄλλος εἰμί δοκέω ἔχω οὔτε ὁ εὐαφαίρετος . ὁ δέ τιμή ἐπί ὁ τιμάω εἰμί , οὐ ἐπί ὁ ἔχω , διό καί εὐαφαίρετος · ἐπί ἄλλος γάρ εἰμί τιμάω καί ἀτιμάζω · ἔτι δέ καί ὅσος εὕω φύω ἀσπάζομαι ὁ τιμή , διά οὗτος φαίνω διώκω αὐτός , ὅπως λαμβάνω πολύς μάρτυς καί μάλιστα ὁ ἀγαθός πιστεύω ἑαυτοῦ ἀγαθός ἵημι . εἰμί δέ ὁ τιμή διά ὁ ἀρετή , δῆλος ὡς τέλος ἄν εἰμί μᾶλλον ὁ ἀρετή . ὁ γάρ ὅς ἕνεκα τέλος · ἔτι δέ οὗτος ἀτελής . τίς γάρ ἄν εἶπον εὐδαίμων ὁ ἔχω ὁ ἀρετή , ἀπρακτέω δέ καί καθεύδω παρά ὅλος ὁ βίος , οἷος καί ὁ Ἐνδυμίων μυθολογέω ; ἢ τίς εἄν εἶπον εὐδαίμων ὁ ὁ μέγας ὁ ἀγαθός ἔχω παρά ὅλος ὁ βίος καί κακοπαθέω ; οὐδείς γάρ αὐτός εὐδαιμονίζω , εἰμί καί ὅτι μάλιστα ὁ ἀρετή ἔχω , εἰμί μή θέσις διαφυλάσσω , τουτέστιν παράδοξος λόγος . εἴρω δέ φημί περί οὗτος καί ἐν ὁ ἐγκύκλιος . εἰμί δέ αὐτός πρόβλημα ἐγκύκλιος παντοδαπός · διό καί ἐγκύκλιος ὀνομάζω , διά ὁ ἐγκύκλιος αὐτός κάθημαι ἐπιχειρέω εἰς ὁ προτίθημι · ἢ διά ὁ ἐν κύκλος περιίστημι ἀκροάομαι . περί δέ ὁ θεωρητικός βίος ὕστερος ἐπισκοπέω φημί . ὁ δέ χρηματιστής βίαιος λέγω , τουτέστι μικρός , ὡς πρός εὐδαιμονία βίαιος λέγω οὗτος · ὁ γάρ πλοῦτος οὖον ὁ ζητέω ἀγαθός ἀλλά χρήσιμος καί ἄλλος χάρις . χρήσιμος δέ λέγω ἀγαθός διά ὁ χρεία · εἰμί δέ τοιοῦτος ὁ πλοῦτος . πῶς δέ ἄλλος χάρις αἱρετός ὁ πλοῦτος εἴρω , ἐν ἄλλος διά ἑαυτοῦ ἀγαθός λέγω καί διά ἑαυτοῦ αἱρετός ; ἢ ὅτι ὁ μέν , ὁ κατά φύσις διάκειμαι , ἁρμόζω λέγω καί ὁ ἀγαθός ἁπλόος ἀγαθός εἰμί καί διά ἑαυτοῦ αἱρετός · ἢ διότι ὄργανον εἰμί ὁ ἀγαθός πᾶς γάρ ὄργανον διά ἕτερος ) οὗτος ἄλλος χάρις αἱρετός . διά ὁ φίλος ἀνήρ εἰσάγω ὁ εἶδος οὐ ὡς ἐκεῖνος αὐτός ἡγέομαι ὁ καθόλου καί ὁ ἰδέα , ἀλλά ἐπεί αὐτός οὐδείς φημί εἰμί ὁ ἰδέα ἢ ὁ καθόλου , οὗτος δέ λαμβάνω χωριστός ποιέω ὁ ὁ ἰδέα τίθημι . ὁ δέ κομίζω ὁ δόξα οὗτος ἠώς καί περί μέν οὗτος ἐπί τοσοῦτος εἴρω . ὁ ἀναιρετικός λόγος δόγμα ὁ μέν ἀπλόος ἀναιρέω , ὁ δέ ἐκ ὁ δοκέω ὁ τίθημι ὁ δόγμα , οἷος οὖον μόνος ἀναιρέω ἀλλά καί ὁ λέγω ἐλέγχω οὐ ὁμολογέω ἑαυτοῦ . τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὁ πρῶτος λόγος πρός ὁ ὁ ὁ ἀγαθός ἰδέα εἰμί λέγω . φημί γάρ ὅτι ὁ κομίζω ὁ δόξα οὗτος οὐ ποιέω ἰδέα οὗτος ἐν ὅς εἰμί ὁ πρῶτος καί ὁ ὕστερος · ἵστημι γάρ , φημί , πρότερος ὅς μή εἰμί οὐ εἄν εἰμί ὁ ὕστερος , εἰμί δέ οὐ ἀνάγκη ὁ ὕστερος εἰμί . διόπερ , φημί , οὐδέ ὁ ἀριθμός ποιέω ἰδέα , οἷος αὐτοαριθμός διά ὁ εἰμί πρότερος ὁ δυάς ὁ ἄλλος · ἀναιρέω γάρ αὐτός ἀναιρέω καί ὁ λοιπός . ὁ δέ ἀγαθός λέγω καί ἐν ὁ τίς εἰμί , τουτέστιν οὐσία , καί ἐν ὁ ἄλλος κατηγορία · καί εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ , ὅσπερ εἰμί ὁ οὐσία , πρότερος ὁ φύσις ὁ ἄλλος κατηγορία . ὁ δέ ὁ πρός τίς μόνος μνημονεύω , ἐπεί γνώριμος οὗτος πρότερος ὁ οὐσία . σχέσις γάρ εἰμί ὁ οὐσία πρός ἄλλος τίς , διό παραφυάς εἰκάζω ὁ πρός τίς . πᾶς γάρ παραφυάς ὕστερος ἐκεῖνος ὅς παραφύζω • ὥστε οὐ ἄν εἰμί κοινός τις οὗτος ἰδέα . ὁ δέ λόγος ὡς περιλαμβάνω εἶπον ἔχω οὕτως · ἐν ὅς ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος οὐ εἰμί , οὐδείς ἰδέα οὗτος . εἰς παραμυθία δέ ὁ ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ἵημι ἐν ἀγαθός , διαιρέω ποσαχῶς λέγω ὁ ἀγαθός · ὅτι καί ἐν ὁ δέκα κατηγορία ὁ μέν οὐσία κατά ἑαυτοῦ εἰμί καί εἰμί , ὁ δέ ἄλλος συμβεβηκός , πρότερος δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ συμβεβηκός . ὁ μέν οὖν πρῶτος πρότασις ἐκ ὁ δόξα λαμβάνω ὁ ὁ ἰδέα εἰσηγέομαι , ὁ δέ ἑξῆς αὐτός τίθημι . οὖον γ ἄρα εἄν συγχωρέω ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος εἰμί ἐν ὁ ἀίδιος , ἀλλά ἅμα ὁ φύσις οὗτος . † ὁ ἀγαθός δέ ποσαχῶς ἔχω ὁ ἀγαθός . ὁ δέ ἑξῆς λόγος ἔγκειμαι ὑποθετικός οὕτως · εἰμί ὁ ἀγαθός ἰσαχῶς λέγω ὁ εἰμί , δῆλος ὅτι οὐ εἄν εἰμί καθόλου καί εἷς ὁ ἀγαθός . οὗτος δέ ἕπω ὁ μηδείς ἰδέα ἵημι ἀγαθός . κατηγορικός δέ οὕτως εἄν λέγω · ὁ πολλαχῶς λέγω οὐ εἰμί εἷς ἰδέα · ὁ ἀγαθός λέγω πολλαχῶς · οὐ ἄρα οἷος τε εἷς αὐτός ἰδέα εἰμί . δοκέω δέ καί οὗτος ὁ λόγος καί ὁ πρότερος ὁ αὐτός εἰμί · ἐκ γάρ ὁ διαιρ·έσεως ὁ ὁ ἀγαθός καί ὁ πολλαχῶς οὗτος λέγω ὁ ἀπόδειξις ποιέω δοκέω . οὖον μείς εἰμί ὁ αὐτός , ἀλλά ὁ μέν πρότερος ἐκ ὁ μή εἰμί κοινός ἰδέα οὗτος , ἐν ὅς ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , εἰμί δέ ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ἐν ὁ ἀγα - θέω , ὁ δέ ὕστερος παντελῶς ἄλλος ἔχω ὁ πρότασις · ἐκ γάρ οὗτος πολλαχῶς λέγω μή εἰμί ἰδέα , ὁ δέ ἀγαθός πολλαχῶς λέγω ἐπιφέρω ὁ συμπέρασμα . ἑκάτερος δέ αὐτός ὁ δύο πρότασις ὁ παραμυθία ἔχω · ἐκ ὁ διαίρεσις ὁ ἀγαθός · ὁ δέ τρίτος λόγος κεῖμαι μέν καί αὐτός ὑποθετικός . ἰσοδυναμέω δέ οὗτος ὁ κατά εἷς ἰδέα εἷς καί ἐπιστήμη · ὁ δέ ἀγαθός οὐ εἰμί εἷς ἐπιστήμη . οὗτος δέ ὑπομιμνῄσκω · πολύς ἐπιστήμη καί ὁ ὑπό εἷς ὁ κατηγορία , οἷος καιρός εἰμί ὁ ὁ ποτέ κατηγορία · ἐν πόλεμος γάρ στρατηγικός ἐπιστήμη ὁ καιρός , ἐν νόσος δέ ἰατρικός καί ὁ μέτριος δέ εἰμί ὁ ὁ ποσός ἢ μᾶλλον ὁ ὁ πρός τίς , ἀλλά ἐν τροφή μέν ἰατρικός ἐπιστήμη , ἐν πόνος δέ γυμναστικός . ὅτι δέ ὁ ὑπό εἷς ἰδέα εἷς καί ἐπιστήμη ῥᾴδιος μανθάνω . καί γάρ ἄνθρωπος εἷς ἐπιστήμη καί ἵππος εἷς . εἰμί δέ τις λέγω ὅτι ὑγίεια οὖον εἷς , καίτοι κατά εἷς ὑγίεια λέγω , καί εἰμί ἄλλος μέν ἐπιστήμη ἄνθρωπος ὑγίεια , ἄλλος δέ ἵππος , ῥητέος ὅτι εἷς εἰμί ἐπιστήμη Ἰατρική , ὅς δύο μέρος · καί γάρ ὑγίεια εἷς ὅς δύο εἶδος καί εἰμί δύο ἄρα ὡς ἐπί ἄλλος ἔχω . ὁ δέ μετά οὗτος κοινῶς ἀπορέω πρός ὁ ὁ ἰδέα λέγω , καί οἷος ὁ ὁ αὐτοάνθρωπος καί ἄνθρωπος λόγος , ὅς ἄνθρωπος , οὐδείς οὗτος διαφέρω , ὥστε οὐδέ ὁ αὐτός ἀγαθός ὁ ἐν μέρος ἀγαθός , ὅς ἀγαθός • οὐδέ ὅτι ἀίδιος ὁ αὐτοαγαθός καί ὁ αὐτοάνθρωπος · οὗτος μέν γάρ διαφέρω , εἰμί <δ᾿> ἀγαθός ἢ ὁ ἄνθρωπος , διαφέρω · ὥσπερ οὐδέ ὁ πολυχρόνιος λευκός ὁ ἐφήμερος . πίδανος ἔοικα ὁ Πυθαγόρειος λέγω , ἐπεί ὁ ἀριθμός ἀπό ὁ ἰδέα εἰμί λέγω , ὡς εἰμί λαμβάνω ἐκ ὁ εἴρω ὑπό αὐτός · ἀκολουθέω γάρ αὐτός λέγω καί ὁ ἰδέα εἰμί ὅρος , ἐπεί φαίνω ὁ ὁ ἰδέα εἰσηγέομαι διά ὁ σφόδρα σεμνύνω ὁ εἷς εἰς ὁ ὁ ἰδέα ἐπίνοια ἔρχομαι . ὁ μέν γάρ πολύς καί κατά μέρος αἰσθητός ῥευστός οἴομαι καί φθαρτός οὐδέ ὁ εἰμί εἰμί , ὁ δέ , ὁ παρά ὁ κατά ἕκαστος νοητός οὐ αἰσθητός ἀλλά εἰμί εἰμί · διά οὗτος δέ ποιέω ὁ ἰδέα . ὁ δέ Ἀριστοτέλης φημί , εἴπερ ἄρα δεῖ σεμνύνω ὁ εἷς , πιθανός ὁ Πυθαγόρειος οὗτος ποιέω · δύο γάρ συστοιχία τίθημι , ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ κακός δεκάς , ἐν ὁ ἕτερος , ὁ ὁ ἀγαθός συστοιχία , ὁ εἷς τίθημι . εἰμί δέ αὐτός ὁ συστοιχία ὅδε · ἀγαθός κακός , πέρας ἤπειρος , περισσός ἄρτιος , εἷς οὐ εἷς , δεξιός ἀριστερός . ἄρσην θῆλυς , ἠρεμέω κινέω , εὐθύς2 καμπύλος , φάος σκότος , τετράγωνος ἑτερομήκης . ἅμα γάρ σεμνύνω ὁ εἷς , ἅμα δέ οὐ ποιέω οὐσία τις , ἐν μέν ὁ αὐτός λόγος εἰμί ὁ αἰσθητής οὐσία · νοητός δέ * * * ὁ δέ λέγω ἀμφισβήτησις τις ὑποφαίνομαι . εἶπον γάρ εἄν ὁ ὁ ἰδέα διηγέομαι ὁ μέν λέγω νῦν ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης λόγος εἴρω , ὡς ὁ ἀγαθός ἰδέα πᾶς εἰμί ὁ ἀγαθός ὁ αὐτός , ὁ δέ οὐ οὕτως ἔχω . εἰμί γάρ διαφορά ἐν ὁ ἀγαθός · ὁ μέν γάρ εἰμί ἀγαθός κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ διά ἕτερος . οὗτος δέ λέγω ἀγαθός ὁ ποιητικός εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός ἢ φυλακτικός ἢ ὁ ἐναντίος κωλυτικός · ὁ δέ οὖον ὁ κατά ἑαυτοῦ μέν ἀγαθός , ἀλλά ὅσος διά ἑαυτοῦ αἱρετός , οἷος ὁ τε ἀρετή καί τιμή · ἰατρεία δέ καί ὅσος τοιοῦτος ἀγαθός διά ἕτερος . ἴσως δέ εἶπον καί ὑγίεια καί πλοῦτος καί ὅσος τοιοῦτος διά ἕτερος ἀγαθός εἰμί , ὄργανον γάρ ὁ ἀρετή , ὅς ποιητικός μέν ἀγαθός , ὅσος ποιητικός εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός , οἷος ὁ ἡδύς μέν ἡδονή ποιητικός , γυμνάσιον δέ ὑγίεια , εἴπερ εἰμί ὑγίεια ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός · μάθησις δέ καί ἄσκησις καί πόνος ἀρετή ποιητικός . ὁ δέ φυλακτικός εἰμί ὅσος διατηρητικός εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός , οἷος ὑγίεια μέν διατηρητικός ὁ παραδίδωμι ὁ ἰατρός ὑγιεινός λέγω · αἴσθησις δέ κατά ἑαυτοῦ εἰμί , ὁ διατηρητικός ὁ αἴσθησις κωλυτικός δέ ὁ ἐναντίος εἰμί μέν ἄν πως οὗτος καί φυλακτικός ὁ ἀγαθός καί κωλυτικός ὁ ἐναντίος · εἰμί δέ καί ὁ ἰατρεία κωλυτικός πως ὁ ἐναντίος ὁ ὑγίεια καί ὁ αἴσθησις . διττός δή λέγω ὁ ἀγαθός καί ὁ μέν διά ἑαυτοῦ αἱρετός εἰμί , ὁ δέ διά ἕτερος , χωρίζω ἀπό ὁ ὠφέλιμος ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός σκέπτομαι , φημί , εἰμί λέγω κατά εἷς ἰδέα . ὠφέλιμος δέ ἰδίως λέγω ὁ διά ἕτερος ἀγαθός . εἶτα ὁρίζω κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ ὅσος καί μονόω διώκω , οἷος ὁ φρονέω καί ὁ ὁράω καί ἀβλαβής ἡδονά καί τιμή · οὗτος γάρ καί κατά ἑαυτοῦ , εἰμί καί διά ἄλλος τίς εἰμί αἱρετός οἷος εὐδαιμονία ἄνθρωπος . μετά οὗτος δέ μνημονεύω ὁ ἐκεῖνος λόγος · ἡγέομαι γάρ ὁ γνῶσις ὁ ἀγαθός ἰδέα συλλαμβάνω πρός ὁ πρακτέος ὁ ἀγαθός . παράδειγμα γάρ ἐκεῖνος ἔχω καί ὁ ἐγώ ἀγαθός εἶμι , ὥσπερ ὁ ὁ Σωκράτης εἰδοί γνωρίζω καί ὁ ὅμοιος ὁ Σωκράτης . ὁ δέ λόγος οὗτος πιθανός μέν εἰμί φημί , οὐ ὁμολογέω δέ αὐτός ὁ ἐπιστήμη · πᾶς μέν γάρ ἀγαθός τις ἐφίημι , ἀγαθός γάρ ἕκαστος ὁ ἴδιος τέλος , μηδείς δέ ἐπιζητέω ὁ ἰδέα ἀγαθός . καί γάρ οὐδείς ὄφελος εἰμί ὑφάντης ἄν . τέκτων ἢ ἰατρός ἢ στρατηγός θεάομαι ὁ ὁράω πρός ὁ γνωρίζω ὁ ἑαυτοῦ τέλος . οὐδέ γάρ ὑγίεια . ἰατρός ὁ κοινός ἀλλά ὁ ἄνθρωπος ἐπισκέπτομαι , μᾶλλον δέ ἴσως ὁ ὅδε ὁ ἄνθρωπος , οἷος Σωκράτης · [ ὁ ] κατά ἕκαστος γάρ ἰάομαι . ἢ ὅτι ὁ μέν ἄλλος τέχνη οὐ εἰμί περί ἀγαθός , ἀλλά περί μέσος τις , καί οὐδέ ὁ τέλος αὐτός ἀγαθός , ὁ δέ πολιτικός καί ἠθικός περί ὁ ἄνθρωπος ἀγαθός , ὥστε δήω εἄν αὐτός ὁ ἀγαθός γνῶσις ἢ εἰμί μή οὗτος , ὁ γε ἰδέα κατά ὅς ὁ τέλος ἕκαστος λέγω , οἷος ἰατρικός ὑγίεια τέλος καί εἰμί γε αὐτοϋγίεια τέλος . ἀλλά οὐδείς , φημί , ὁ ἰατρός δεῖ γνῶσις ὁ αὐτοϋγίεια πρός ὁ ἰατρικός γίγνομαι . φαίνω δέ οὐδέ ὁ καθόλου ὑγίεια ζητέω ὅστις εἰμί , ἀλλά ὁ ὁ ἄνθρωπος . μᾶλλον δέ ὁ ὅδε . κατά ἕκαστος γάρ ἰάομαι ὁ ἕκαστος ὑγίεια ἐπισκοπέω . τοσοῦτος ἀπέχω ὁ ὁ ἰδέα ζητέω ὁ ὁ ὑγίεια . πάλιν δέ ἐπανέρχομαι ἠώς ὁ οὐδέ ὀλίγος χρόνος . ἐπάνειμι ἐπί ὁ ἐκ ἀρχή λόγος ζητέω τίς ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός ἐμμέθοδος δέ χράω ὁ αἴτιος ὁ γνώριμος 〈 πρός 〉 ὁ κακός γνώριμος . εἰμί δέ γνώριμος ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός ὁ ὁ τέχνη , ἔτι δέ ὁ ὁ κατά μέρος ὁ καθόλου , ἔτι δέ πᾶς οὗτος ἔχω τέλος , ὑπέρ ὅς ὁ λοιπάς πράσσω πᾶς [ ὁ ἐμπίμπρημι ] , ὥστε καί ὁ ἄνθρωπος ὁ τέλος εἰμί φύω ἄνθρωπος . οὗτος δέ ἀνάγκη ὁ πράκτης ἅπας εἰμί τέλος · εἴρω γάρ ἐν ὁ ἔμπροσθεν , . τίς ἄλλος τέλος ἄλλος ὅς ἕνεκα , ὁ δέ ὁ πολιτικός τέλος εἰμί ἄνθρωπος τέλος ὅς ἄνθρωπος , ὅς ἅπας ὁ ἄλλος χάρις πράσσω . διόπερ ὁ ὁ ἀνθρώπειος πράκτης ἀφανίζω τέλος οὗτος εἄν εἰμί τἀγαθόν . τοιοῦτος γάρ τίς νῦν ζητέω · ὁ γάρ πρακτός ἀγαθός εἰμί εἄν ζητητέος . εἰμί δέ μή ἐν οὗτος μόνος ἀλλά καί ἐν ἄλλος τις ὁ εὐδαιμονία , οἷος εἰμί ἐν ὁ θεωρέω , αὐτός ἄν εἰμί ζητητέος , τίς ὁ συμπληρόω ὁ τέλος . μεταβαίνω δέ ὁ λόγος εἰσέρχομαι εἰς ὁ δήω ζητέω , εἰμί ἐν εἷς εἰμί ὁ εὐδαιμονία ἢ ἐν πλείων . ὁπότερος δέ ἄν ἔχω * * * ἕπω ὁ ἑξῆς . φημί γάρ δήω διασαφέω περί αὐτός , μετά δέ διαιρέω τίς διαφέρω τέλος καί τέλειος τέλος , ἵνα δείκνυμι , ὅτι ὁ εὐδαιμονία τέλος εἰμί καί ΚΥ - ῥίος τέλος καί τέλειος τέλος . καλέω μέν γάρ κοινῶς τέλος ἐν πᾶς τέχνη καί πρᾶξις , ὅς ἕνεκα ὁ λοιπάς πράσσω . ἔνθεν μέν οὖν οὐ εἰμί τέλος διά ἑαυτοῦ αἱρετός . ἀλλά πάντως διά ἕτερος . οὐ εἰμί τέλειος τέλος ὁ τοιοῦτος · ἄλλος γάρ χάρις πράσσω , ὅσπερ οὖον λέγω οἰκέω ἀλλά ὁ πρός ὁ τέλος . τοουταω δέ ὁ ὄργανον πᾶς , οἷος πλοῦτος αὐλός · ὁ τε γάρ αὐλός τέλος εἰμί αὐλοποιητική ἕνεκα ὁ αὐλητικός εἰμί καί ὁ τέλος αὐτός , ὅς τε πλοῦτος , χρηματιστικός τέλος , ἀετός εἰμί διά ὁ ἐλευθεριότης χρῆσις · τέλειος δέ ὁ ὁ αὐλητικός τέλος ὁ ὁ αὐλοποιητικγ͂ͅς · οὖον μόνος δέ τέλειος ἀλλά καί τέλος ἄν εἰμί πᾶς ὁ κατά ἑαυτοῦ αἱρετός ἄν ὅδε ἕτερος εἰμί , οἷος ἀρετή καί ὁ ἀβλαβής ἡδονή καί τιμή · οὗτος γάρ ἕκαστος καί διά ἑαυτοῦ ὁ - ρετὸν καί διά ὁ εὐδαιμονία . ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ αἱρετός πᾶς τέλειος ὁ διά ἕτερος αἱρετός μόνος αὐτός δέ αὖος οὗτος τέλειος ὁ μηδέποτε διά ἄλλος αἱρετός ὁ καί κατά ἑαυτοῦ αἱρετός καί διά αὐτός , ὅς καί τέλειος φημί ἄν τις · τοιοῦτος γάρ ὁ εὐδαιμονία . αἱρετός γάρ εἰμί ὁ διά ἑαυτοῦ αἱρετός καί διά αὐτός , ὅθεν καί τέλειος τέλος καί ἀπλόος καί κύριος , ἐπεί πᾶς ὁ ἄλλος ἕνεκα οὗτος γίγνομαι . ἔτι δέ καί ἐκ ὁ αὐτάρκεια δείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ εὐδαιμονία τέλειος τέλος · ὁ γάρ αὐτάρκης τέλειος , ὁ δέ εὐδαιμονία αὐτάρκης · τέλειος ἄρα ὁ εὐδαιμονία . ὅτι δέ ὁ αὖος - ταρκες τέλειος , φανερός · εἰμί γάρ αὐτάρκης ὅς μονόω καί χωρίζω ὁ ἄλλος αἱρετός ποιέω ὁ βίος · ὁ δέ τοιοῦτος ἀνάγκη ὁμολογέω τέλειος . εἶπον δέ αὐτάρκης ὁ εὐδαιμονία διαρθρόω , πῶς αὐτός λέγω αὐτάρκης καί τίς · οὖον γάρ ὁ ζῶ μονώτης ὁ βίος οὐδέ ὥστε περί ἑαυτοῦ ἔχω ὁ εὐδαιροντίζοντι εἰμί ἐν ὁ μονίας μηδείς φροντίζω εἰ εν ὅς μέγας συμφορά ἄγω γονεύς καί τέκνον καί πόλις καί φίλος . εἰμί μέν γάρ μοναδικός εἰμί ζῷον καθάπερ λύκος ἢ λέων , ἴσως εἄν τοιοῦτος τις εἰμί αὐτός ὁ εὐδαιμονία · ἐπεί δέ πολιτικός . ζῷον ὁ ἄνθρωπος καί κοινωνικός , πρῶτος μέν εἰμί μόνος ζῶ καί κατά ἑαυτοῦ ἐν ἠρεμία , πᾶς αὐτός ὑπάρχω ἄφθονος , οὐ εἰμί ὅπως εὐδαίμων εἰμί · ἔπειτα δέ εἰμί καί ἐν πόλις εἰμί , ἐφοράω δέ ὑπερβάλλω κακοπραγία γυνή - γυνή καί τέκνον καί γονεύς καί πατρίς , οὐκέτι [ γάρ ] ἐν αὐτάρκεια εἰμί αὐτός ὁ βίος · ὁ γάρ αὐτάρκεια ὁ πολιτικός ζῷον περιγράφω περί ὁ σῶμα αὐτός καί ὁ Ψυχή , ἀλλά μετέχω πως αὐτός ἀνάγκη ὁ ὁ φίλος δυστυχία . κακοδαιμονία μέν γάρ ἴσως οὖον μετέχω διά ἄλλος , εὐδαιμονέω δέ οὐ εἰμί μή ἔχω ὁ ὁ πολιτικός εὐδαιμονία . ἴσως δέ ἀμφισβητέω ἄν τις πρός οὗτος ζητέω τίς ὅρος ὁ εἴρω , οἷος εἰμί γονεύς μόνος εὐπραγέω , ἢ εἰμί καί γονεύς γονεύς καί ὁ ἐπί ὁ ἄνω πᾶς καί τέκνον μόνος οὐ εὐπραγέω οὐ ἐμποδίζω αὐτός ὁ εὐδαιμονία · εἰμί δέ μή ἐμποδίζω καί τέκνον τέκνον καί ὅλως ὁ ἔκγονος καί εἰμί θνήσκω πολλάκις μεταβάλλω ὁτὲ μέν εἰς εὐδαιμονία , ὁτὲ δέ εἰς κακοδαιμονία ἐπί ὁ ὁ ἔκγονος εὐημερία ἢ δυσπραγία καί πότερος ὁ φίλος αὐτός μόνος δεῖ εὐπραγέω ἢ καί ὁ ὁ Φίλων φτγους ἢ μᾶλλον εἰμί πᾶς οὗτος ὅρος , ἐν πλάτος δέ , ὥστε φέρω εἶπον μέχρι γονεύς καί ὁ ἔγγιστος Φίλων καί τέκνον εὐκταῖος εἰμί ὁ εὐπραγία καί συλλαμβάνω ὁ εὐδαίμων μηδέ οὗτος εἰς ἤπειρος προίημι . περί μέν οὖν οὗτος εἰσαῦθις ἐπισκεπτέος εἰμί φημί · προστίθημι δέ ὅτι ὁ εὐδαιμονία πᾶς εἰμί αἱρετός μή συναριθμέω . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί · παραδίδωμι τόπος ὑπό αὐτός ὅτι ὁ πλείων ἀγαθός αἱορετώτερά εἰμί ὁ ἐν ὁ αὐτός ἀριθμός αἱρετός δέ εἷς ἢ δύο , οἷος . πλοῦτος καί ὑγίεια καί ἀρετή αἱρετός εἷς αὐτός ὁποῖος . διαβάλλω δέ οὗτος ὁ τόπος · ἐάν γάρ εἰμί ὁ ἀγαθός ὁ τέλος , ὁ δέ ἕνεκα αὐτός προσγίγνομαι ,  † πᾶς αἱρετός εἷς ἢ δύο ὁ τε - Λοῦς ὁ αἱρειώτερα , οἷος ὁ ὑγιεινός μετά ὑγίεια οὐ εἰμί αἱρετός ὁ ὑγίεια · οὗτος δή καί πλοῦτος καί ὑγίεια καί ἄλλος μετά εὐδαιμονία οὐ εἰμί αἱρειώτερα μόνος εὐδαιμονία . ἔχω γάρ ὁ ευοαιμονια πᾶς ἔχω . οὗτος δή νῦν συγχράομαι ὁ τόπος · συναριθμέω γάρ λέγω ἀγαθός ἀλλήλων , ὁ τοιοῦτος εἰμί ὥστε αοιθαουuιαδων πᾶς αἱρετός εἰμί ὁ εἷς καί ὁ μικρός · μή συναριθμέω δέ , ὁ μή εἰμί μετά ὁ ἄλλος ἀριθμέω , αἱρετός δέ εἰμί καί κατά ἑαυτοῦ λαμβάνω . τοιοῦτος δέ ὁ τέλος πᾶς ὡς πρός ὁ ποιητικός αὐτός . φημί γοῦν ὁ εὐδαιμονία αἱρετός εἰμί μή συναριθμέω . τουτέστι μή φύω συναριθμέω ὁ ἄλλος ἀγαθός , ὡς εἴρω · συναριθμέω δέ , τουτέστιν ἐν εἶδος ὁ ἀριθαουυͅένωὶ αἱρετός εἰμί εἄν μετά ὁ μικρός ὁ ἀγαθός οὖν , ὅσπερ οὐ εἰμί ἐπί ὁ εὐδαιμονία , διό πᾶς αἱρετός . ἀλλά ἴσως τέλειος μέν ἀγαθός ὁμολογέω ὁ εὐδαιμονία καί ἀγαθός · δεῖ δέ λαμβάνω ἐναργής τίς ποτός εἰμί . εἶτα τρίτος τις παραδίδωμι μέθοδος , διά ὅς ἀεί ὁ ζητέω τέλος εὑρίσκω ὁστισοῦν . τίς ποτός εἰμί . πᾶς γάρ ὁ τέλος ἐν ὁ ἔργον δοκέω εἰμί ὁ εὕω προσλαμβάνω , οἷος σκυτικός τέλος ἐν ὁ ἔργον ὁ ὁ σκυτικός . εἰμί οὖν ἔργον σκυτικός ὑπόδημα , ἄνθρωπος δέ ζητέω ὁ τέλος τίς ποτός εἰμί , ληπτέος ἄν εἰμί ὁ ἔργον ὁ ὁ ἄνθρωπος ὅς ἄνθρωπος . ὅτι δέ εἰμί ἔργον ἄνθρωπος ὅς ἄν - θρωπος , προσβιβάζω πρῶτος μέν ἐκ ὁ ἄλογος εἰμί τέκτων μέν καί σκυ - τέως ὁμολογέω τίς ἔργον εἰμί καί ἄνθρωπος ὁ μόριον εἰμί ἔργον , οἷος ὀφθαλμός μέν ὁ ὁράω , πούς δέ ὁ βαδίζω , χείρ δέ ὁ λαμβάνω καί δίδωμι καί ἄλλος τίς ὁ προσήκω ὁ χείρ · εἰμί οὖν ὁ μόριον ἕκαστος εἰμί ἔργον , εἰμί εἄν καί ἄνθρωπος . τίς οὖν εἰμί αὐτός ὅς ἄνθρωπος ; ἆρα γε ζῶ ; ἀλλά καί οὗτος κοινός καί ὁ φυτός καί ὅλως οὐδέ ἔργον αὐτός εἰμί ὁ μετέχω ζωή , ἀλλά ὑπάρχω ἐκ φύσις . εἰμί ἐν ὁ μέν ζῶ κοινός οὖον μόνος ὁ ζῷον ἀλλά καί ὁ φυτός , ὁ δέ ἔργον ἕκαστος ἴδιος , ὀχρός ἄν εἰμί ὁ θρεπτικός ζωή , ὡς οὐ ἐν οὗτος εἰμί ὁ ἀνθρω - πίνω ἔργον . ὁμοίως οὐδέ ἐν ὁ αυξητικός εἰμί ἄν · καί γάρ οὗτος κοινός φύω - ὁ . ἀλλά οὐδέ ἐν τῆ αἰσθητικός ζωή · κοινός γάρ οὗτος καί ὁ ἄλογος ζῷον . λείπω δέ ὁ ] ἔργον εἰμί ] ὁ ἄνθρωπος ὁ πρακτικός καί λογικός ζωή , τουτέστι ὁ ζῶ ὡς λογικός · ἐν γάρ οὗτος ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος , ὁ λογικός ὁ Ψυχή . λέγω δέ λογικός ἀντιδιαιρέω πρός τε ὁ θρεπτικός καί ὁ αἰσθητικός καί ὁ ἄλλος δύναμις , ὅσος κοινός καί ὁ ἄλλος ζῷον . οὗτος δή οὖν ὁ λογικός ὁ μέν οὗτος λέγω ὡσεί φύω πείθω ὁ λόγος , ὁ δέ ὡς φύω ἔχω ἐν ἑαυτοῦ λόγος . ἐν ἄλλος δέ ὁ ὡς φύω πείθω ἄλογος καλέω διά ὁ μή ἔχω ἴδιος λόγος , ὅθεν καί δῆλος ὅτι διαφέρω οὗτος ὁ ἄλογος καί παθητικός ἰός ὁ ζῷον · ὁ μέν γάρ ἐπιπειθής λόγος , ὁ δέ ὁ ἄλογος ζῷον οὐ ἐπιπειθής . διχῶς δέ λέγω ὁ λογικός ζωή ὁ μέν κατά δύναμαι , ὅς καί καθεύδω ἔχω καί ἐγείρω μηδείς δέ πράσσω ὡς λογικός , ὁ δέ κατά ἐνέργεια , ὅς πράσσω ὁ λογικός ἁρμοζόντως ζῶ λέγω λογικός , ἔργον ἄνθρωπος φημί θετέος εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια λογικός ζωή . εὑρίσκω δέ ὁ ἔργον ὁ ἄνθρωπος μέτειμι λοιπός ἐπί ὁ τέλος καί ὁ εὐδαιμονία . εἰμί γάρ εἰμί ἔργον Ψυχή ἐνέργεια κατά λόγος ἢ μή ἄνευ λόγος ( οὗτος δέ προστίθημι διά ὁ παθητικός ὁ Ψυχή , ὅς εἰμί καί μή ἴδιος ἔχω λόγος ἀλλά ἐνεργέω γε οὐ ἄνευ λόγος ὁ ἐν ὁ λογικός μόριον ὁ Ψυχή ) , ὁ δέ αὐτός φημί ἔργον εἰμί ὁ γένος ὅδε καί ὅδε σπουδαῖος . ὁ γάρ γένος εἰμί αὐτός , οὔτε δέ ἀριθμός οὔτε εἶδος ὁ ὁ σπουδαῖος ἔργον καί ὁ ὁ τυγχάνω ἐν ὅστις ἔργον , οἷος ὑπόδημα ἔργον καί σπουδαῖος σκυτεύς καί οὖον σπουδαῖος · ὁ αὐτός ἐν ὁ γένος · ὁ γάρ ὑπόδημα γένος · ὁ δέ σπουδαῖος ὑπόδημα καί ὁ φαῦλος εἶδος . ἀπλόος δέ ἐπί πᾶς ὁ αὐτός προτίθημι καί ὁ κατά οὗτος ὑπεροχή ὁ σπουδαῖος εἰμί . εἰμί οὖν ἔργον εἰμί ἄνθρωπος ζωή λογικός , οὗτος δέ Ψυχή ἐνέργεια μετά λόγος , σπουδαῖος <δὲ> ἀνήρ εὖ οὗτος καί καλῶς ἐνεργέω , ἕκαστος κατά ὁ οἰκεῖος ἀρετή , εἰμί ἄν ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή . περιλαμβάνω δέ εἰσέρχομαι εἶπον οὕτως ὁ ὑποθετικός · εἰμί εἰμί αὐτός ἔργον ἄνθρωπος καί σπουδαῖος ἄνθρωπος μετά ὁ ὁ εὕω πρόσθεσις , ἄνθρωπος δέ ἔργον ζωή λογικός ὁ κατά ἐνέργεια , σπουδαῖος δέ ἀνήρ εὕω οὗτος καί καλῶς ἐνεργέω , ἕκαστος δέ εὕω ἀποτελέω κατά ὁ οἰκεῖος ἀρετή , εἰμί ἄν ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός Ψυχή λογικός ἐνέργεια κατά ἀρειή · εἰμί δέ πλείων ὁ ἀρετή , κατά ὁ ἀγαθός καί τέλειος , ἤτοι θεωρητικός , περί ὅς ὕστερος εἴρω , προυπάρχω δηλονότι ὁ καλοκαγαθία . ἔτι δέ ἐν βίος τέλειος · καί οὗτος εἰκότως . εἰμί γάρ εὐδαιμονία βίος , ὁ δέ βίος ἐνέργεια μακρός καί ἐκ πολύς ἐνέργεια σύνθετος , ὥστε οὐ οἷος τε ὁ εὐδαιμονία ἐν εἷς ἡμέρα μόνος εἰμί ἢ ἐν ὀλίγος χρόνος ἀλλά ἐν τέλειος βίος , οὗτος δέ οὐ ἀκριβῶς δύναμαι λαμβάνω ἢ ἐν ὀλίγος χρόνος ] ἀλλά τύπος , ὅσος ἄν εἰμί ὁ ἄνθρωπος , προσέτι δέ εἰμί κατά πᾶς δεῖ εἰς ἀρετή ἐνεργέω ὁ εὐδαίμων , δήω εἄν βίος τέλειος · εἰμί δέ καί ἐν ὁ εὕω ποιέω [ καί ] ὁ κοινωνός πολιτικός ζῷον ὁ ἄνθρωπος , δήω εἄν καί πρός οὗτος τέλειος βίος , ἵνα ὡς πλεῖστος ὅς ποιέω . ἐν κεφάλαιος δέ εἶπον , εἰμί ὁ ὕδης - μονίας Ψυχή λογικός ἐνέργεια κατά ἀρειή τέλειος ἐν βίος τέλειος . p . 1098a20 περιγράφω μέν οὖν ἀγαθός οὗτος ἠώς ἀγαθός εἰμί φημί ὁ εὐδαιμονία . ώσπερ γάρ ὁ γραφεύς πρῶτος μέν περιγράφω ὁλοσχερῶς , εἶτα [ τότε ] ἕκαστος ἀναγράφω ἀκριβῶς , οὗτος φημί πρῶτος τύπος περιγράφω ὁ ὁ εὐδαιμονία ὁρισμός μεταφορικός χράω ὁ λόγος , εἶτα ὕστερος ἐπαγγέλλω ἀκριβόω αὐτός . εἰμί δέ ὁ μέν εὑρίσκω , ὅς φημί , χαλεπός , ὁ δέ περιαρθρόω καί περιάγω ὁ ἤδη καλῶς πράσσω πᾶς , οὐ ὅτι ὁ τυγχάνω καί ἰδιώτης παντάπασι , ἀλλά καί ὁ μή πάνυ ἱκανός · προστίθημι γάρ ἄν τίς ὁ εὑρίσκω καί ὁ μή τέλειος ἐν ὅστις ἐπιτήδευμα καί λόγος . καί γάρ ὁ χρόνος αὐτός συνεργός εἰς οὗτος · ὁ γάρ ἐν ὁ χρόνος πείρω ὁ πρᾶγμα ὁ παραλείπω ἐξευρίσκω , ὅθεν καί ὁ τέχνη ὁ ἐπίδοσις γίγνομαι , ὁ μέν πρῶτος εὑρίσκω θαυμαστός τις φύσις χράω - Μένων , ὁ δέ χρόνος καί ὁ ἐν αὐτός πείρω πρός ὁ ἐπίδοσις συμπράσσω . δεῖ δέ , ὥσπερ καί πρότερος εἴρω , μή ἐν πᾶς ἀκριβής ὁμοίως ἐπιζητέω , ἀλλά κατά ὁ ὑπόκειμαι ὕλη ἵνα μή ὁ πάρεργον ὁ ἔργον πλείων γίγνομαι . ἐάν γάρ ἀφίημι τις ὁ οἰκεῖος ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ὕλη ἀκριβής τίς ἢ κατά ἑαυτοῦ ζητέω , ἐν ὁ πάρεργος ἐπί πλείων διατρίβω , οἷος ἐάν ὁ τέκτων , ἀφίημι ὁ χράομαι ὁ ὀρθός ἐπί ὅσος χρήσιμος πρός ὁ ἔργον αὐτός , ζητέω ὁ τίς εἰμί ὁ ὀρθός , ὅσπερ ἁρμόζω ὁ γεωμέτρης , θεατής εἰμί ἀληθής · ὁ δέ τέκτων οὐδείς διαφέρω , ἐν μικρός τις μᾶλλον καταζεύγνυμι <ᾖ> ὁ εὐθύς γωνία , κἀν πλέω τίς ἔχω · ὡς γάρ θρωπος ἀναπνέω ἐκ ἀπαγωγή λανθάνω θεωρέω , ἐκ ὁ κατά ἕκαστος ἄνθρωπος ἔντευξις . σχεδόν μέν πᾶς διά ἐπαγωγή ἢ διά αἴσθησις γίγνομαι · ὁ γάρ κατά ἕκαστος αἰσθητής · μάλιστα δέ ὁ τοιοῦτος ἀρχή πορίζω διά ὁ αἴσθησις ὅσος διά αὐτός λαμβάνω , οἷος ὅτι μέλας ὁ συγχυτικός · ἄλλος δέ ἀρχή θεωρέω υθισμαω · ἐκ γάρ ὅς ἐθίζω καλός ἔθος καλός τις λαμβάνω ἀρχή , οἷος ὅτι ὁ μέν τοιόσδε δίαιτα καλός , ὁ δέ τοιοῦτος αἰσχρός , καί νή Ζεύς ὅτι ὁ μέν σωφροσύνη καλός , ὁ δέ ἀκολασία αἰσχρός · ἔνιοι δέ ἐκ νόος λαμβάνω ἀρχή , οἷος ὅτι σημεῖον εἰμί ὅς μέρος οὐδείς · αὐτός γάρ οὗτος εὕρημα ὁ τοιοῦτος ἀρχή • ἔνιοι δέ ἐκ ἐμπειρία , οἷος πολλάκις ὑπό ὁ ἰατρός εὑρίσκω , οἷος ὅτι ὁ τοιόσδε φάομακον εἰς ὅδε ὁ νόσημα ἁρμόζω . πειρατέον δέ ἕκαστος πορίζω ὅς φύω , ὁ μέν αἴσθησις διά αἴσθησις , ὁ δέ ἐπαγωγή διά ἐπαγωγή , ὁ δέ ἄλλος τις ὁ εἴρω ποιέω αὐτός ὁ πορισμός καί ποιέω δεῖ σπουδαω ὅπως καλῶς ὁρίζω . συντείνω δέ καί οὗτος αὐτός εἰς ὁ σπουδάζω καλῶς ὁρίζω ὁ τέλος . ἀρχή μέν γάρ εἰμί , ὁ δέ ἀρχή πλείων ἢ ὁ ἥμισυς . σκεπτέος δέ φημί περί αὐτός λάω , ἤτοι ὁ ἀρχή ὁ ὡς ὁ τέλος ἢ ὁ εὐδαιμονία · ἐπί οὗτος γάρ φέρω ὁπότερος εἄν λαμβάνω . πλήν σκεπτέος εἰμί φημί περί ὁ εὐδαιμονία τίς ποτός εἰμί οὖον μόνος ἐκ ὁ γίγνομαι συμπέρασμα καί ἐκ ὅς ὁ λόγος · τουτέστιν ἐκ ὅς πρότασις γίγνομαι ὁ λόγος , διά ὅς ἀποδείκνυμι τίς ποτός εἰμί ὁ εὐδαιμονία . εἰμί δέ ὑποθετικός καί ἐν αὐτός <ἡ> πρότασις καί ὁ οὖον μόνος οὖν ἐκ ἐκεῖνος ὁ συμπέρασμα ληπτέος τίς εἰμί ὁ εὐδαιμονία ἀλλά καί ἐκ ὅς εἴρω ὁ παλαιός περί αὐτός . χράω δέ ὥσπερ εἴωθα καί ἔνδοξος πίστις · ἔνδοξος δέ ὁ ὁ πολύς φαίνω καί ὁ ὁ σοφός . ὁ μέν οὖν ὁ πρό αὐτός φιλοσοφέω δόξα τοιοῦτος τις λαμβάνω · τριχῆ γάρ διορίζω ὁ ἀγαθός , ὁ μέν περί Ψυχή , ὁ δέ περί σῶμα , ὁ δέ ἐκτός , ὁ περί ψυχή μάλιστα ἀγαθός καί κύριος ἀγαθός πᾶς ὁμολογέω . ὁ δέ γε πρᾶξις καί ἐνέργεια οὐδείς ἄλλος ὁ Ψυχή · ψυχικός οὖν . οὖον γάρ εἰμί ὄργανον χράω ὁ σῶμα πρός ὁ πρᾶξις , αὐτός ἡγητέον εἰμί αὐτός ἀλλά ὁ Ψυχή ὁ χράω αὐτός · εὔλογος δή ὁ μέγας ὁ ἀγαθός ὁ εὐδαιμονία ἐν Ψυχή τίθημι , ἐν ὅς ὁ κύριος καί μάλιστα ἀγαθός · ὀρθῶς οὖν ὁ . πιπράσκω καί ἐνέργεια λέγω ὁ τέλος καί ὁ εὐδαιμονία . οὗτος γάρ ὁ περί ψυχή ἀγαθός γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ὁ πάλαι φιλοσοφέω δόξα παραλαμβάνω αὐτός μαρτυρέω ὁ λέγω τρόπος , ὁ δέ ὁ πολύς ἄνθρωπος , μᾶλλον δέ πᾶς , ὅτι φαίνω πᾶς ὁ ἄνθρωπος αὐτός λέγω ὁ ὅς ζῶ καί ὁ εὕω πράσσω ὁ εὐδαιμονέω · ἐν γάρ πρᾶξις φαίνω τίθημι ὁ εὐδαιμονία . μετά δέ οὗτος πειράω συναρμόζω ὁ ἑαυτοῦ δόξα καί ὁ πρό αὐτός , ὅσος περί εὐδαιμονία ἀποφαίνω . ὁ μέν γάρ ἀρετή ἢ φρόνησις εἶπον ὁ σοφία ὁ εὐδαιμονία συνῳδός ὁ < * * * > ἐνέργεια κατά ἀρετή · αὐτός γάρ δηλονότι εἰμί ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια . πλήν ὁ ἐνέργεια ἐπανορθόω · τέλειος γάρ ὁ ἐν χρῆσις τίθημι ὁ εὐδαιμονία μᾶλλον ἤ2 ἐν κτάομαι . καθάπερ δέ ’0λυμπιασις οὐ ὁ καλός καί ἰσχυρός στεφανόω , ἀλλά ὁ ἀπλόος ἀγωνίζομαι καί νικάω , οὗτος καί ὁ ἐν ὁ βίος ὁ ] καλός καί ἀγαθός , τουτέστι ὁ εὐδαιμονία , μέτοχος γίγνομαι ὁ ἐνεργέω καλῶς · ἔοικα γάρ ὁ ἀγωνίζομαι καί νικάω . καί ὁ παράδειγμα δέ ἔοικα συνῳδός εἰμί ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια . κατά μέν οὖν ὁ εἴρω συνοικειόω ὁ αὐτός λόγος ὁ μόνος ὁ ἀρετή εἶπον ὁ εὐδαιμονία · ὁ δέ οὗτος , τουτέστι πᾶς ὁ ἀρετή ἢ οὗτος τις , φιλοσοφία ἢ φρόνησις . εἰμί ὁ εὐδαιμονία μετά ἡδονή ἢ οὐ ἄνευ ἡδονή συναρμόζω ὁ ἑαυτοῦ δόξα διά ὁ ἑξῆς . ὁ δέ μετά ἡδονή ἢ οὐ ἄνευ ἡδονή διαφέρω τίς . μετά ἡδονή μέν ὁ λέγω μέρος ὁ εὐδαιμονία ποιέω ὁ ἡδονή , ὁ δέ οὐ ἄνευ ἡδονή , οὖον μέρος ἀλλά ὅς οὐ ἄνευ ὁ εὐδαιμονία λέγω ὁ ἡδονή . οὗτος δή προσαρμόζω ὁ λόγος · εἰμί γάρ καί μή πρόκειμαι ὅτι εἰμί ὁ εὐδαιμονία ἐνέργεια κατά ἀρετή τέλειος μετά ἡδονή ἢ οὐ ἄνευ ἡδονή , ἀλλά δῆλος γε εἰμί ὅτι πάντως συνέπομαι ὁ καλός ἐνέργεια ὁ ἡδονή · διό φημί ὁ βίος ὁ ἐνέργεια κατά ἀρετή ἐν προηγούμενος εἰμί κατά ἑαυτοῦ ἡδύς . ὁ μέν γάρ ἥδομαι ψυχικός · καί γάρ ὁ καλέω σωματικός ἡδονά Ψυχή εἰμί διά σῶμα , ἕκαστος δέ ὁ φιλοδίκαιος ὁ Δίκαιος καί ὅλως ὁ φιλάρετος ὁ κατά ἀρετή ἀνάγκη λέγω καλός ἢ πράσσω ἥδομαι . εἰμί μέν οὖν μή ἐν αὐτός ὁ ἐνέργεια ἐν-εἰμί [ εἄν ] ὁ ἡδύς ἀλλά ἔξωθεν ἐσθίω αὐτός ὁ μέλλω εὐδαιμονέω πορίζω , χρή ἐν ὁ ὁρισμός προσίημι ὅτι . εἰμί ὁ εὐδαιμονία Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή μετά ἡδονή ἢ οὐ ἄνευ ἡδονή προσθέτης αὐτός εἰμί ὁ ἐνέργεια . ἐπεί δέ ἐν αὐτός εἰμί ὁ καλός ἐνέργεια ὁ ἡδύς ἀποχρώντως , δηλόω ὅτι ἡδύς εἰμί βίος ὁ εὐδαιμονία , εἶπον ἐνέργεια αὐτός κατά ἀρετή · δεῖ δέ πανταχοῦ προσυπακούω ἐν προηγούμενος . καί γάρ ὁ πολύς ἀνθρώτὸ Πόις ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ἡδύς μάχομαι διά ὁ μή φύσις εἰμί ἡδύς · ἡδύς μέν αὐτός ὁ πλέω ἢ δεῖ πίνω καί σιτέομαι καί ὁ ἐπί πλέω ὁ Ἀφροδίσιος χρῆσις . οὗτος δέ πᾶς ἀλγηδών αἴτιος γίγνομαι αὐτός , καί μήv ἐν ὁ μεταμέλεια γίγνομαι λυπέω • κατά ἄμφω γοῦν ἐν μάχομαι εἰμί αὐτός ὁ ἡδύς , εἰμί οὗτος φαίνω καί λυπηρός καί ἀλγηδών αἴτιος · ὁ γάρ ἡδύς μάχομαι ὁ ἀλγέω καί ὁ λυπηρός . ὁ δέ φιλόκαλος εἰμί εἰμί ἡδύς · φύσις γάρ ἡδύς ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις . πολιτικός γάρ ζῷον ὁ ἄνθρωπος καίω κοινωνικός καί Φιλόκαλον , ὥστε ἐάν τε ὁ κοινωνός εὕω ποιέω ἥδομαι , ἐάν τε ὅλως σύνοιδα ἑαυτοῦ καλός τίς ἐσθίω . οὖον δή ἔχω μάχη ὁ τοιοῦτος ἡδονή · οὐδέποτε γάρ αὐτός ἐπακολούθησις λύπη . ὥστε καί οὗτος , φημί , εἰμί ἡδύς τε καί κατά ἑαυτοῦ . ὁ μέν γάρ ὁ φαῦλος ἡδονά αὐτός μόνος εἰμί καί ἄλλος κατά ἑαυτοῦ οὐδείς · φύσις δέ μάχη ἔχω ἐν ἑαυτοῦ καί ὁ παρά φύσις · ὁ γάρ ὑπέρ ὁ δήω πλησμονή ἀκόλαστος παρά φύσις , ὁ δέ ὁ σπουδαῖος ἡδονή . ὅς φημί παρακολουθέω ὁ καλός ἐνέργεια , οὖον μόνος οὗτος εἰμί ἡδύς , τουτέστι ὁ σπουδαῖος , ἀλλά καί κατά ἑαυτοῦ φυσικός εἰμί ἡδύς . ὅθεν ὁ ὁ εὐδαίμων βίος οὖον δήω ὁ ἔφωθεν ἡδονή , ἀλλά ἔχω ἐν ἑαυτοῦ , ἐπεί οὐδέ ὅλως ἀγαθός εἰμί ὁ μή χαίρω ὁ καλός ἐνέργεια , ὁ κάλως πρᾶξις καί ὅς κατά ἀρετή ἥδομαι . οὖν ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις , ἀλλά καί ἀγαθός καί κάλαις καί μάλιστα οὗτος ἕκαστος , οὗτος ἡδονά καλός οὗτος . ὅτι δέ τοιοῦτος δῆλος ἐκ ὁ ὁ σπουδαῖος τοιοῦτος αὐτός κρίνω · δεῖ δέ οὐδείς οὕτως πιστεύω ως πῃ ὁ σπουδαῖος κρίσις . ἀγαθός ἄρα ἔχω καί καλῶς καί ἡδύς ὁ εὐδαιμονία καί οὐ ὀρθῶς ὁ ἐν Δῆλος ἐπιγράφω “ καλῶς ὁ Δίκαιος ” καί ὁ ἑξῆς . ἐκεῖνος γάρ φαίνω μή πᾶς εἷς νέμω , ὑπάρχω δέ 25 πᾶς ὁ ἀγαθός ἐνέργεια · ἢ πᾶς θετέος εὐδαιμονία ἢ ὁ ἀγαθός αὐτός . ἐνταῦθα δέ παραδηλόω ὅτι ἴσως εὐδαιμονία μάλα εἰμί ὁ κατά σοφία ἐνέργεια , ἀλλά νῦν μέν ὡς ὁ πρακτός τέλος ζητέω ποιέω ὁ λόγος , ὅθεν οὖον διαρθρόω περί ὁ κατά θεωρία εὐδαιμονία , ὕστερος δέ ἀκριβόω περί αὐτός . φαίνω δέ ὅμως ὁ ἐκτός ἀγαθός ἠώς ὁ καί πρακτικός ὁ καλός . τίθημι ὁ εὐδαιμονία δήω καί ὁ , ἐκτός ἀγαθός · ἐκτός δέ ἀγα - Θῶν ἤτοι ὁ περί ὁ σῶμα · ἐκτός αὐτός λέγω ὡς πρός ὁ ψυχή πᾶς ἐκτός † ὅπως εἰμί ὁ λόγος . περί οὗτος γάρ ἔνιοι ὁ ἀμφισβήτησις μᾶλλον ὡς οὐδείς συμπράσσω εἰς ὁ εὐδαιμονία ἢ περί ὁ σωματικός . δήω δέ ὁ ἐκτός ἀγαθός ὁ εὐδαιμονία οὐ ὡς μέρος οὐδέ ὡς ἀναπληρόω . τική αὐτός ἀλλά ὡς ὄργανον , καθάπερ γάρ ὁ αὐλητικός πρός ὁ ἑαυτοῦ τέλος δήω ὄργανον , ἵνα ὅς ἴδιος τέλος τυγχάνω . ἀδύνατος γάρ , φημί , καλός πράσσω ἀχορήγητος εἰμί · οὐ οἷος τε ἰός ἰατρικός πράσσω ἀχορήγητος εἰμί ὁ ἰατρικός ὄργανον τε καί φάρμακον · . εἶτα καταριθμέω ὁ ἐκτός ἀγαθός ἅμα δείκνυμι πῶς αὐτός χράω ὁ ἀρετή πρός ὁ εὐδαιμονία ὡς ὄργανον . πολύς μέν γάρ πράσσω , ὥσπερ διά ὄργανον , διά Φίλων , οἷος τυραννίς καταλύω διά Φίλων γίγνομαι καί εἰμί δήω ἀνάλωμα , συμφέρω ὁ φίλος , καί ὁ οὖον δυνατός προοράω διά ἑαυτοῦ ὁ φίλος προοράω καί προμηθέομαι καί συμπράσσω , καί ὅς φίλος εἰμί , ὡς ὁ Ξενοφῶν φημί , ἀντί δύο προμηθέομαι τέσσαρες ὀφθαλμός εἰμί καί ἀντί δύο οὖς τέσσαρες , καί ἐπί ὁ ἄλλος μόριον ὁ αὐτός λόγος · καί μήv ὅτι διά πλοῦτος καί ἐν λιμός τις σῴζω πατρίς , [ διά πλοῦτος ] καί πολέμιος ῥύομαι καί Φίλων βίος ἐπανορθόω . τίς δέ πολιτικός δύναμις ; πῶς οὖον μέγας πράσσω πρός ὁ κάλως πρᾶξις ; ἀμήχανος γάρ ὁ πολιτικός πράσσω καλῶς μηδείς ἔχω δύναμις ἐν ὁ πόλις , ἀλλά ἀγαπητός ὁ μή ἔχω δύναμις πολιτικός ὁ ἰδιωτεύω καί ἡσυχάζω . εἰμί δέ μή , ἀνάγκη αὐτός προέρχομαι σφάλλω · καί ὅσος δέ μέγας τις πρᾶξις διαπράσσω ἐν ὁ πόλις , οὐ ἄνευ δύναμις , οἷος Λυκοῦργος ἐγχειρίζω ὁ ἐπιτροπή ὁ πρᾶγμα διά ὁ ὁ βασιλεύς νομοθετέω καί Σόλων καί Ζάλευκος , ἑκάτερος μέγας δύναμαι ἐν ὁ ἑαυτοῦ πατρίς . ὁ δέ ἐφεξῆς δοκέω τις μαλακός εἴρω . φημί γάρ ἔνιοι στερέω ῥυπαίνω ὁ μακάριος , οἷος εὐγένεια εὐτεκνία κάλλος . φημί γάρ ἄν τις καί δυσγενής ὄνιον καί μή καλός καί ἄτεκνος ἐνεργέω ἐν προηγούμενος ἐνδέχομαι , ἐνεργέω δέ εὐδαιμονέω ἀνάγκη . πρός δέ οὗτος λεκτέος ὡς καί Ἀριστοτέλης ἐπαινέω ὁ τοιοῦτος , ὡς ἐπανορθόω ὁ ἔλλειμμα ὁ γένος ἢ ὁ ὁ εἶδος ἤ τίνω ἄλλος ὅς εἰμί ἐνδεής , ἀλλά ὅμως ῥύπος τις ἐγγίγνομαι ὑπό ὁ ὑπερβάλλω δυσγένεια , οἷος εἰμί τις ἑταιρέω υἱός εἰμί · πῶς γάρ οὖον ῥύπος οὗτος , ὅς ἀπονίπτω μέν ἴσως καί ἀπορρύπτω ὁ γενναῖος , ἀλλά ὅμως ἐμποδών εἰμί πρός ὁ κάλως ἐνέργεια ἐνίοτε . οὖον γάρ ἐπιτρέπω ὁ πόλις ὁ μέγας ὁ τοιοῦτος πράσσω . αἰσχρός δέ λέγω οὖον ὁ μέτριος συνιζάνω κάλλος ἀλλά , ὅς φημί , ὁ παναίσχης καί τερατώδης ὁ μορφή , ὅς ἴσως οὐδέ οἷος τε Φρόνιμον γίγνομαι · ὡς ἐπίπαν γάρ ὁ τοιοῦτος καί τερατώδης γίγνομαι . ἀλλά οὐδέ μονώτης καί ἄτεκνος ἄν εἰμί εὐδαίμων · ἴσως δέ οὐδέ σπουδαῖος ὁ μονώτης , οὖον μόνος οὐ εὐδαίμων · παρά φύσις γάρ ὁ ἄνθρωπος ὁ μόνος ζῶ . ἔτι δέ κακός ὕδης - Μόνεϊ , εἰμί ὁ πάγκακος παῖς ἄγω , οἶος ἑταιρέω , ἢ ὅς ἀγαθός εἰμί θνῄσκω . δεῖ δέ ἐννοέω περί ὁ εἴρω ἀπαντάω , ὅτι ὑπεραίρω μέν αὐτός ὁ ὁ ἀρετή μέγεθος ὥστε μή εἰμί δυσδαίμων ὁ ἐνάρετος . ἐάν δέ πᾶς πείρω ὁ εἴρω δυστυημαρ , ἐμποδών γίγνομαι ὁ εὐδαιμονία . προσδέω οὖν ὁ τοιοῦτος εὐημερία , τουτέστιν εὐτυχία ὁ ευοαιμων · διό ὁ μέν αὐτός λέγω εὐιυχίαν καί εὐδαιμονία , ὁ δέ καί ἀρετή αὐτός · ὁ μέν ἡγέομαι εὐδαιμονία ὁ ἀρετή αὐτός ὁ ευοαιμονια καί ἀρετή λέγω , ὁ δέ ὁράω διά ὁ ἐκτός πολύς πράσσω ὡς διά ὄργανον ὁ εἰς εὐδαιμονία φέρω αὐτός τ·ῇ εὐτυχία ὁ εὐδαιμονία τίθημι . Διὸ καί ἀπορέω πότερος , φημί , εἰμί μαθητός ὁ ὕδης - μονίας καί ἄλλως πως ἀσκητός ἢ κατά τις θεῖος μοῖρα ἢ Τύχη παραγίγνομαι · ὅτι δέ οἰκεῖος οὗτος ὁ προερέω δῆλος . ὁ μέν γάρ λέγω αὐτός ὁ ἀρετή ὁ εὐδαιμονία μαθητός ὁ ἀρετή <καὶ> εὐδαιμονία ἢ ἀσκητός ὑπολαμβάνω . ὁ μέν γάρ φρόνησις πάντως μαθητός καί ὁ σοφία , ὁ δέ ἠθικός ἀρετή ὁ μέν πλεῖστος ἐθιστός , δήω δέ καί μάθησις · ὁ δέ ἄσκησις εἰμί μέν καί αὐτός ἔθος ἀλλά οὐ ἅπας , ἀλλά ὁ ἐν μελέτη πόνος καί ἀλγηδών ὑπομονή . οὗτος γάρ ἔνιοι ὁ ἀρετή ὑπο - λαμβάνω καί ὁ εὐδαιμονία · ὁ δέ οὐ ἐν ἀρετή εἰμί λέγω ὁ εὐδαιμονία αὐτός ἤτοι κατά θεῖος μοῖρα παραγίγνομαι φημί ἢ διά Τύχη · εἰμί μέν οὖν καί ἄλλος τίς θεοδώρητος εἰμί , εἰμί ἄν καί ὁ εὐδαιμονία δῶρον θεός , ὡς ἄν εἶπον τις ὁ τίθημι ὁ ἀγών ὁ ἔπαθλον ὡς ὁ στέφανος · τίθημι γάρ ἐν μέσος ·τοῖς δύναμαι καλῶς ἀγωνίζομαι · οὗτος δέ καί ὁ εὐδαιμονία ἔπαθλον ἐν μέσος κεῖμαι ἰός δύναμαι [ καλῶς ἀγωνίζομαι ] ἀρετή ἐπιμελέομαι καί κατά οὗτος ἐνεργέω . ἀλλά εἰμί μέν θεός εἰμί δῶρον , ἄλλος ἄν εἰμί σκέψις φυσικός · φαίνω δέ εἰμί καί μή θεοδώρητος , ἀλλά θεῖος1 γε τίς ὁ εὐδαιμονία · θέω γάρ τίς πρᾶγμα ὁ ἀρετή , ὥστε καί ὁ οὗτος ἆθλος καί τέλος θέω · ὁ τοιοῦτος δέ εἄν εἰμί <ἡ> εἰμί δέ εἄν ἀρετή ἆθλος εἰμί πολύκοινος , τουτέστι πολύς ἐν μέσος κεῖμαι καί δυνατός ὑπάρχω ὁ μή πηρόω πρός ἀρειή διά μάθησις καί ἐπιμέλεια . πηρόω δέ πρός ἀρετή ὁ μέν γεννάω , οἷος ὁ ἄφρων ἐκ γενετή , ὁ δέ ἐκ κακός ἐπιτήδευμα πηρόω καί ἀνίατος γίγνομαι . εἰμί οὖν ἀγαθός εὐδαιμονία γίγνομαι διά ἀρετή μᾶλλον ἢ διά Τύχη , εὔλογος οὕτως ἔχω · καί γάρ ὁ κατά φύσις καί ὁ κατά τέχνη ὁμοίως δέ καί <τὰ> κατά ἀνάγκη , οἷος ὁ ἐν ὁ οὐρανός , πᾶς οὕτως ὡς μάλιστα ἀγαθός ἄν ἔχω . εἰμί οὖν ἐπί ὁ Ἀρίστων αἰτία καί φύσις οὕτως ἔχω , ἔχω εἄν οὕτως ὥστε διά ἀρετή μᾶλλον εὐδαιμονέω ἢ διά Τύχη · ἀγαθός γάρ οὗτος προσοικειόω ἐν ὁ ἑξῆς ὁ αὐτός λόγος οὗτος . Δῆλος γάρ εἰμί φημί ἐκ ὁ ἀποδίδωμι ὁρισμός ὁ ζητέω · ὁ ζητέω δέ εἰμί πότερος διά Τύχη ὁ εὐδαιμονία παραγίγνομαι ὁ διά ἀρετή · ὁ δέ λόγος εἰμί ὅτι εἰμί ὁ εὐδαιμονία Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή ποιός τις , τοῦτος ἐν προηγούμενος . ὁ δέ λοιπός ἀγαθός ὁ μέν ὑπάρχω ἀναγκαῖος ὁ εὐδαίμων , οἷος ὑγίεια εὐαισθησία · ἀναγκαῖος γάρ εἰμί ὅς ἄνευ οὐ οἷος τε ζῶ · νοσηλεύω δέ ἢ ἐν πικρός μάχη καί ἀνίατος εἰμί οὐ ἄν αἱρέω ζῶ ὁ ἐνάρετος ( ἐγώ μέν δοκέω ὁ ἀναγκαῖος εἰμί ἀγαθός καί ὁ φίλος · οὖον γάρ ἄν αἱρέω ἄνευ Φίλων ζῶ ὁ σπουδαῖος ) . συνεργός δέ καί χρήσιμος ὡς ὄργανον πλοῦτος καί ἰσχύς καί δόξα · πλοῦτος μέν γάρ πρός ὁ κατά ἐλευθεριότης ἐνέργεια , ἰσχύς δέ πρός ὁ κατά ἀνδρεῖος , καί διά δόξα δέ ὁ συλλαμβάνω πολύς δύναμαι πολύς κατεργάζομαι . οὐ ἀναγκαῖος δέ ὁμοίως εἰμί οὗτος ὁ προερέω · ἐγχωρέω γάρ καί ἄνευ αὐτός ζῶ . ἔτι δέ φημί ὁ ἀποδίδωμι ὑπό αὐτός ὁρισμός ὁμολογέω εἰμί ὁ ἐν ἀρχή εἴρω . κεῖμαι γάρ τέλος εἰμί ὁ πολιτικός ὁ ἀγαθός , τουτέστι ὁ εὐδαιμονία · ὁ δέ πολιτικός πλεῖστος ἐπιμέλεια ποιέω ὁ ἀγαθός εἰμί ὁ πολίτης καί πρακτικός ὁ καλός . εἰμί δέ οὗτος συμφανής ἐκ ὁ Ἀρίστων πολιτεία · ὁ γάρ παιδεία ὁ νέος μάλιστα ἐπιμελέομαι , ὡς ὁ Λυκοῦργος , ὁμοίως δέ καί ὁ Μίνως καί ὁ Πλάτων · ὁ δέ ὁ πολιτικός νομοθέτης νομοθεσία ἰατρικός μᾶλλον ἔοικα ἢ πολιτικός · κολάζω γάρ ὁρίζω κατά ὁ ἁμαρτάνω , ὁ δέ κολάζω οἷος ἰατρεία τις . ἀγαθός δέ καί ἐν ἰατρικός σκοπέω ὅπως ὑγιεινός εἰμί Ε ; σῶμα ἢ ὅπως νοσέω θεραπεύω . πῶς οὖν οὗτος οἰκεῖος αὐτός ὁ λόγος ; ὅτι εἰμί ὁ πολιτικός ἐπιμελέομαι ὁ ἀγαθός εἰμί ὁ πολίτης καί πρακτικός ὁ καλός , τέλος δέ αὐτός ὁ εὐδαιμονία , δῆλος ὡς τέλος ἄν ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια εἰμί · πρακτικός γάρ αὐτός ποιέω ὁ καλός διά ὅς τέλος . εἰκότως οὖν ἠώς καί περί μέν οὗτος διοριστέον . ἐπεί ὁ εὐδαιμονία ὁ οὐσία καί ὁ λόγος ἀποδίδωμι Ψυχή λογικός ἐνέργεια κατά ἀρετή , εἰκότως οὖν οὔτε βοῦς οὔτε ἄλλος τίς ζῷον εὐδαίμων λέγω · οὐδέ γάρ οἷος τε αὐτός κοινωνέω λογικός ἐνέργεια . διά οὗτος δέ οὐδέ παῖς εὐδαίμων εἰμί · οὔπω γάρ ἀκροαματικός ὁ τοιοῦτος , φημί , διά ὁ ἡλικία , ἐπεί φύσις μέν καί ὁ παῖς πρακτικός , εἰμί λογικός ζῷον , διά δέ ὁ ἡλικία οὔπω πρακτικός · ἄλογος μέν γάρ πως εἰμί καί ὁ παῖς , διαφέρω δέ ὁ ἄλογος ζῷον ὅτι φύσις λογικός εἰμί · ὁ δέ λέγω ὅς δαίμων εἰμί παῖς διά ἰά ἐλπίς μακαρίζω , διότι ἐλπίζω ἐνεργέω κατά ἀρετή · ὅτι δέ καί ὁ παῖς εὔλογος οὖον λέγω εὐδαίμων , καί διά ὁ ἑξῆς δείκνυμι . δεῖ γάρ , φημί , ὥσπερ εἶπον καί ἀρετή τέλειος καί βίος τέλειος · ἐν ὅς πάντῃ εὐδαιμόνησις , ἐπί δέ ὁ παῖς οὐ εἰμί · οὖον γάρ ἔχω πω τέλειος βίος · ὁ γάρ ἐλπίζω οὔπω δῆλος ὁποῖος εἰμί · πολύς γάρ μεταβολή καί παντοῖος κατά ὁ βίος γίγνομαι · καί ἐνδέχομαι ὁ μάλιστα εὐθηνέω μέγας συμφορά περιπίπτω ἐπί γῆρας . ὁ δέ δεῖ γάρ ὡς εἶπον καί ἀρετή τέλειος καί ὁ ἑξῆς συνάπτω ὁ πρότερος εἴρω περί ὁ εὐδαιμονία . εἴρω γάρ ὅτι εἰμί ὁ εὐδαιμονία Ψυχή ἐνέργεια ἀρχή ἀρετή λέγω ὁ δέ λοιπός ἀγαθός ὁ μέν ὑπάρχω ἀναγκαῖος , ὁ δέ συνεργός καί χρήσιμος . εἶτα συνηγορέω ὁ ὁρισμός διά ὁ ἑξῆς εἶπον · ομολγουμην δέ οὗτος · καί ὁ ἄλλος προστίθημι ἔπειτα ἐπάνειμι ἐπί ὁ ἐκ ἀρχή λόγος λέγω ὅτι δεῖ καί ἀρετή τέλειος καί βίος τέλειος , ἴσος ὡς ἐμφαίνω ἐν ὁ ἀρετή τέλειος εἶπον καί βίος τέλειος καί ὁ ἀνεμπόδιστος γίγνομαι . οὖον γάρ εἰμί εἶπον κατά ἀρετή τέλειος ἐνεργέω · λέγω δέ τέλειος ὁ ἐκ πᾶς ὁ ἀρετή ἢ ὁ θεωρητικός † μέν , ὡς εὐδαίμων χράομαι ἐν ὁ ὁρισμός · παρεμφαί - νω ἐν ὁ μή <τέλειον> εἰμί [ μή εἰμί ] ἐμποδιστικός ὁ εὐδαιμονία · φημί λέγω διά ὁ πολύς μεταβολή γίγνομαι καί παντοῖος Τύχη κατά ὁ βίος . ἀγαθός δέ ὁ πρότερος ἐκδοχή . ὁ δέ πρότερος ἕπομαι ἀπορία ἐπιφέρω , εἰμί μηδείς δεῖ ἄνθρωπος εὐδαιμονίζω εἰ μή μετά ὁ θάνατος . ἆρα οὖν εὐδαίμων οἷος τε εἰμί τις ἐπειδάν ἀποθνῄσκω ; ἢ οὗτος ἄτοπος ὁ μηδέ ὅλως εἰμί λέγω εὐδαίμων καί μάλιστα ἐγώ ὁ λέγω ἐνέργεια εἰμί τις ὁ εὐδαιμονία , ὁ οὖον λέγω ὁ θνῄσκω εὐδαίμων ἵημι ; οὐδέ ὁ Σόλων οὗτος βούλομαι , ἀλλά οὗτος βούλομαι ὁ λόγος , ὅτι τηνικαῦτα εἄν τις ἀσφαλῶς μακαρίζω ἄνθρωπος · καί ὁ λέγω εἰμί , οὐ ὅτι νῦν εὐδαίμων ἀλλά ὅτι εἰμί ποτός εὐδαίμων · μακαρίζω δέ αὐτός ἤϊος θαρσέω καί λέγω εὐδαίμων , ὡς ἐκτός εἰμί κακός καί δυστύχημα . ἔχω μέν οὖν φημί καί οὗτος τις ἀμφισβήτησις καί παρεισάγω δύο τις ἀπορία , πότερον εἰμί ὁ θνῄσκω ἀγαθός καί κακός ὥσπερ ὁ ζῶ μή αἰσθάνομαι δέ , ἢ οὖον δοκέω αὐτός εἰμί τίς καί κακός καί ἀγαθός ἐκ ὁ εὐπραξία καί ὁ δυσπραξία τέκνον τε καί ὅλως ἀπόγονος ; εἶτα ἐπί πλείων διέξειμι ὁ ἀπορία οὗτος · ἐνδέχομαι γάρ ὁ μακάριος βιόω καί ἀποθνῄσκω πολύς μεταβολή συμβαίνω περί ὁ ἔκγονος καί ὁ μέν εὕω βιόω ὅς δέ κακῶς , καί ὁ ἀπόστημα διαφερόντως ἔχω καί ὁ μέν ἔγγιστος εἰμί ὁ πρόγονος , ὁ δέ πόρρω καί ἤτοι ὁ · ἐγγύς ἢ ὁ πόρρω ἀγαθός ἢ χείρων εἰμί . ἄτοπος δή ἑκάτερος , καί ὁ μή σύν ἱκνέομαι ὁ ὁ ἔκγονος ὁ γονεύς καί ὁ συμμεταβάλλω πυκνός ὁ εὐδαίμων βιόω ὁ ὁ ἔκγονος Τύχη καί προαίρεσις . οὗτος μέν οὖν ὁ δύο ἀπόρημα ὑπερτίθημι · ἐπανιτέον δέ φημί ἐπί ὁ πρότερος ἀπολέγω · ἴσως γάρ ἐκεῖνος θεωρέω φαίνω καί οὗτος . λέγω δέ ἐν οὗτος δήω εὐδαιμονίζω μετά ὁ θάνατος ὅς εὐδαίμων βιόω ἄνθρωπος , ὡς νῦν εἰμί μακάριος ἀλλά καί πρότερος · καί οὗτος δέ ἄτοπος εἰμί ὅτε μέν τις εὐδαίμων , οὐ ἀληθής εἰμί ὁ ὑπάρχω αὐτός κατηγορέω ὅτι εἰμί εὐδαίμων , ὅτε δέ μή εἰμί ἀλλά θνῄσκω , τότε ἀληθής εἰμί λέγω ὅτι ἐν εὕω - δαίμων . δοκέω δέ ἀληθεύω ὁ ὁ μέν ὑπάρχω κατηγορέω ὡς ὑπάρχω · εἰμί γάρ αὐτός εὐδαίμων μετά ὁ · θάνατος εἶπον ὅτι εἰμί εὐδαίμων ἀληθής καί ὅτε ζῶ εἶπον · ὅτι εἰμί εὐδαίμων . γελοῖος δέ ὁ φυλάσσω ἐγώ διά ὁ μεταβολή εἷς τυγχάνω καί διά ὁ μόνιμος τίς ἡγέομαι ὁ εὐδαιμονία μή λέγω εὐδαίμων ὁ εἰμί εὐδαίμων · ὅμοιος γάρ , ὡς εἰμί τις ὁ καλός ἢ πλούσιος ὅτε πλούσιος εἰμί ἢ καλός , ὀκνέω λέγω ὅτι πλούσιος εἰμί διά ὁ μεταβολή . οὗτος εἶπον τρέπω ἐπί ὁ λύω ὁ ἀπορία , λέγω ὁ μέν ὁ Τύχη ἐπακολουθέω καί σύν ὁ οὗτος μεταβολή εὐδαίμων ἢ κακοδαίμων λέγω οὐ ἀληθής · οὖον γάρ εἰμί ἐν οὗτος ὁ εὕω ἢ κακῶς , ὅσπερ ἐκ ὁ ὄνομα δηλόω ὁ εὐδαιμονία καί ὁ κακοδαιμονία · περιλαμβάνω γάρ ἐν ὅς ὄνομα ἑκάτερος ὁ μέν ὁ εὕω ὁ δέ ὁ κακῶς . κύριος δέ εἰμί εὐδαιμονία ὅς κατά ἀρειή ἐνέργεια [ καί μή κακία ] , ὁ δέ ἐν κακοδαιμονία ὁ κατά κακία ἐνέργεια . μαρτυρέω δέ οὗτος ὁ λόγος ὁ λέγω ὁ κύριος εἰμί ὁ εὐδαιμονία καί ὁ οὐσία ] ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια ὁ νῦν ἀπολέγω . ἀπορέω γάρ εἰμί δεῖ μακαρίζω ἢ εὐδαιμονίζω ὁ θνῄσκω διά ὁ βέβαιος προσήκω εἰμί ὁ εὐδαιμονία , ὁ δέ ζῶ πολλάκις μεταβάλλω ὁ Τύχη . οὗτος ὁ ἀπόρημα γίγνομαι ἐκ ὁ βέβαιος δήω εἰμί ὁ εὐδαιμονία · εἰμί δέ περί οὐδείς οὗτος βεβαιότης βαιοτω ὁ . ἀνθρώπινος ὡς περί ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις , ὅς μονιμώτεραί εἰμί καί ὁ ἐπιστήμη . ἐπιστήμη μέν γάρ ἄν τις καί ἐκλανθάνω , ὁ δέ ὡς δεῖ ἐνεργέω οὐδέποτε εἄν ὁ ἀγαθός ἐκλανθάνω διά ὁ ἐν οὗτος καταζάω . καί γάρ σιτέω καί ἄλλος ὀχέω καί βαδίζω καί ὁστισοῦν πράσσω ὁ ἀγαθός κατά ἀρετή ἐνεργέω , μάλιστα δέ ὁ μακάριος ἐν ὁ τίμιος διάγω ἐνέργεια · οὗτος δέ εἰμί ὁ θεωρητικός , διό καί μονιμώτεραί εἰμί ὁ ἐνάρετος . ὑπάρχω δή ὁ ζητέω ὁ εὐδαίμων , τουτέστι ὁ μόνιμος καί βέβαιος , διά ὁ βέβαιος αὐτός εἰμί ἐν ὁ καλός ἐνέργεια · καί εἰμί διά βίος τοιοῦτος ἀεί , ἢ εἰμί καί μή ἀεί διά ὁ διαλείπω ἐν ὁ ὕπνος καί ἐν ἄλλος τις καιρός , ἀλλά ἀπαντάω γε ἄνθρωπος μάλιστα καί πρᾶξις καί θεωρέω ὁ κατά ἀρετή . ἤδη σαφῶς ἐν οὗτος καί ἐν πρᾶξις καί θεωρία ὁ τέλος τίθημι . φέρω δέ καί εἰς Τύχη καλῶς ὅς γε ὡς ἀληθής ἀγαθός καί τετράγωνος ἄνευ ψόγος · ὁ μέν γάρ τετράγωνος λέγω ὁ συμμετατίθημι ὁ ἦθος ὁ συγγίγνομαι , ἕ μετά ἀκόλαστος μέν λέγω ἀκόλαστος , μετά σώφρων δέ σώφρων δοκέω οὖον γάρ ἄν ἄγω ὁ αὐτός σώφρων τε καί ἀκόλαστος ) καί μετά μέν ἄδικος ἄδικος , μετά δέ Δίκαιος Δίκαιος δοκέω καί ὅλως ὁ ἦθος συναρμόζω οὗτος ὅς ἄν ἐθέλω . οὗτος μέν δή επίψογος • ἄνευ δέ ψόγος τετράγωνος ὁ ὁ Τύχη 30 A.SPA.Sil L \ ETli . MCOM . I 11 [ Ari.st . p . ’22-l 101 ’21 ] ἐπαίρω , ἀλλά ὥσπερ ὁ τετράγωνος λίθος ἐπί ὅς εἄν πίπτω μέρος ἵστημι , οὕτως καί οὗτος κατά πᾶς Τύχη ἵστημι ὀρθός . χαλεπός γάρ οὖον μόνος δυστυχία φέρω ἀλλά καί εὐτυχία καί μέγας συμττώματα συμβαίνω ὁ μή δύναμαι φέρω εὐημερία . πολύς δέ συμβαίνω ἀπό ὁ τυγχάνω ὁ μέν μέγας ὁ εὐτύχημα ποιέω ῥοπή , ὥστε ἐνίοτε ἐκσείω ὁ εὐδαίμων ὁ εὐδαιμονία , ὁ δέ μικρός οὐκέτι · πολύς γάρ δεῖ γίγνομαι δυστύχημα καί ὑπερμεγέθης , ἵνα ἀφίστημι ὁ εὐδαιμονία , οὗτος δέ ὥστε κακοδαίμων μέν μηδέποτε εἰμί , μή μέντοι εὐδαίμων . πῶς γάρ οἷος τε εὐδαίμων εἰμί ἐν λύπη εἰμί μέγας καί ἐμποδίζω ἐπί ὁ προηγούμενος ἐνέργεια ; ὅμως δέ καί ἐν οὗτος διαλάμπω ὁ ἀρετή , ἐπειδάν φέρω τις πρᾶος ὁ δυστυχία οὖον διά ἀναλγησία ἀλλά διά μεγαλοψυχία · ἐναντίος δέ ὁ μέγας εὐτύχημα . προσγίγνομαι ὁ ἀγαθός μακάριος , φημί , ποιέω ὁ βίος · μακάριος δέ οὕτως εἶπον ὥστε φαίνω μακάριος μακάριος διά ὁ ἐπικοσμέω , ὅς φημί . καθάπερ γάρ ὁ καλός σῶμα οὖον καλός ποιέω ὁ περιτίθημι κόσμος , εἰμί γάρ ἤδη , ἀλλά συνεπικοσμέω , οὗτος καί ὁ ἔξωθεν ἀγαθός , προστίθημι ὁ καλός καί εὐδαίμων , συνεπικοσμέω αὐτός ὁ βίος , καί ὁ χρῆσις δέ παρέχω καλός . εἰμί οὖν εἰμί ὁ κάλαις ἐνέργεια κύριος ὁ εὐδαιμονία , ὁ δέ κακοδαιμονία ὁ ἐναντίος , οὐδείς εἄν γίγνομαι μακάριος εἰμί [ καί ] κακοδαίμων καί ἄθλιος · οὐδέποτε γάρ πρᾶξις ὁ φαῦλος ( 6 ) ἀγαθός , ἀλλά καί ὁ Τύχη εὐσχήμων φέρω · οὖον μήv μακάριος γε , οὖον μήv οὐδέ εὐμετάβολος · οὔτε γάρ ἐκ ὁ εὐδαιμονία κινέω ῥᾳδίως ( ὑπό μέγας γάρ καί πολύς ἀτύχημα ὡς φημί ἐξίστημι ἄν αὐτός ) οὔτε ἐξίστημι ῥᾳδίως ἐπάνειμι εἰς ὁ εὐδαιμονία , μή πολύς καί μέγας κατά ἀρετή ἐνεργέω · οὐδείς οὖν κωλύω λέγω εὐδαίμων ὁ κατά ἀρετή τέλειος ἐνεργέω καί ἔχω ἱκανῶς ὁ ἐκτός χορηγία ἐν τέλειος βίος . εἰμί μέν οὖν καί οὗτος θαρσούντως εἶπον · εἰμί δέ δεῖ μή μόνος ὁ εἰμί εὐδαίμων ἁπλόος < * * * > οὖον μόνος ὁ οὕτως βία ὡς εἴρω , ἀλλά καί βιόω οὕτως καί τελευτάω κατά λόγος , τουτέστιν ὁμοίως καί ἀνάλογος ὁ βιόω βίος · εἰμί δέ οὕτως , μακάριος ἁπλόος λέγω ἄν ἔτι ζῶ , ὅς ὑπάρχω καί ὑπάρχω ὁ λέγω ἀγαθός , τουτέστιν ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια τέλειος καί ἀνεμπόδιστος ὑπό ὁ ἐκτός ἐν βίος τέλειος . μακάριος δέ οὗτος , φημί , εἴρω ὡς ἄνθρωπος · οὗτος δέ προστίθημι ἐπεί ἄλλος ἡγέομαι εὐδαιμονία θεός ἄλλος δέ ἄνθρωπος , ὁμοίως δέ καί ἀρετή . ὁ ὀλοός δέ ὁ ἀπόγονος Τύχη ἠώς ὁ δέ ἕξις ὁ ἐπαινετός ἀρετή λέγω . μέτειμι ἐπί ὁ ἕτερος ἀπορία . εἰμί δέ εἰμί συμβάλλω τίς ὁ εὐδαίμων μόνος ζῶ καί τελευτάω εὐδαίμων ὁ ὁ ἔκγονος Τύχη πρός ὁ διαμένω ὁ εὐδαιμονία αὐτός ἢ μή διαμένω . φημί δέ ὁ μέν μηδείς συμβάλλω λέγω ὁ ὁ ἔκγονος Τύχη καί ὁ Φίλων ὁ τελευτάω λίαν ἄφιλος καί ὁ δόξα ἐναντίος . χράω δέ ὁ κοινός πᾶς ἄνθρωπος δόξα † ἐν ὅς τέως ἄγχω . πᾶς δέ ἄνθρωπος σχεδόν ἀκούω εἰμί μεταδίδωμι ὁ θνῄσκω ὁ ὁ ἀπόγονος τυγχάνω καί προαίρεσις . καί γάρ ὁ <οὐκ> ὅς πράσσω ἢ κακῶς βιόω δυστυχέω φημί ὁ ἐν τυγχάνω θνῄσκω · καί ὁ μέν καλός πράσσω εἴωθα λέγω , ὅτι ὀρθόω ὁ γονεύς , ὁ δέ κακῶς πράσσω , ὅτι ὑβρίζω ὁ πρόγονος . οὗτος δέ ὁ δόξα ἐμφαίνω ὅτι μέτειμι πως ὁ θνῄσκω ὁ ὁ ζῶ εὐημερία καί δυσημερία . ἐπί πόσος ἐν μέτειμι , οὗτος βούλομαι διορίζω καί φημί πολύς δή καί παντοδαπός ἔχω διαφορά ὁ συμβαίνω , καθόλου φημί εἰμί διοριστέον , τίς διικνέομαι πρός ὁ θνῄσκω ἐκ ὅς πράσσω ὁ ζῶ , τίς δέ οὖον διικνέομαι · εἰμί δή ὥσπερ ὁ περί ἕκαστος ἀτύχημα ὁ μέν ἔχω τοσοῦτος δύναμις ὥστε μεθίστημι ἄν αὐτός ὁ εὐδαιμονία , ὁ δέ οὖον τοιοῦτος , οὗτος καί ὁ περί ὁ φίλος καί γάρ ὁ συμβαίνω ὁ φίλος μετέχω . καί ὁ μέν ὅς - αὐτός εἰμί ὥστε ἐμποδίζω ἐγώ ὁ εὐδαιμονία , ὁ δέ οὖον τοιοῦτος · ἐν δέ οὗτος διαφέρω ὁ πάθος ἕκαστος περί ζῶ ἢ τελευτάω συμβαίνω πολύς γάρ ] μᾶλλον ἤ παράνομος καί δεινός ἐν Τῖς τραγῳδία ὁ πράσσω · προυπάρχω Ἅγαρ ὡς γίγνομαι ποτέ ὁ ἄγγελος ἀπαγγέλλω , οἷος “ εἰμί Οἰδίπους ὁ πρῶτος εὐτυχής ἀναίρω καί εἰμί τις τοιοῦτος · ὁ δέ πράσσω εἰμί , ὅταν ἐπί ὁ σκηνή πράσσω ὁ δεινός , οἷος καί ὁ Σοφοκλῆς εἰσάγω εἰς ὁ σκηνή ὁ Οἰδίπους πηρόω , ὁ Αἴας ε·αυος σφάζω . ὁ μέν γάρ προυπάρχω οὐ ἀνιάω ὁ θεατής , ὁ δέ πράσσω ἐπί ὁ σκηνή συνταράσσω καί λυπέω εἴωθα · οὗτος δή καί ὁ μέν περί ὁ θνῄσκω ἀτύχημα ἔοικα ὁ πρό ὁ σκηνή , ὁ δέ ἐν ὁ βίος ὁ ἐν ὁ σκηνή . εἰμί δή οὗτος οὕτως ἔχω , συλλογιστέος καί οὗτος ὁ διαφορά , ὅς διαφέρω ὁ περί ὁ ζῶ συμβαίνω καί περί ὁ θνῄσκω . μᾶλλον δέ ἴσως συλλογιστέος ὁ ἀπορία ὁ πρόκειμαι , εἰμί ὁ θνῄσκω μετέχω τις ἀγαθός ἢ κακός · ἅμα γάρ οὗτος ἀμφότερος συνάγω ἐκ ὁ κεῖμαι καί διαφορά ὁ συμβαίνω περί ζῶ καί θνῄσκω ἐκ ὁ ἔκγονος ὁ εὐπραγία καί ἐναντίος δυσπραγία . ἔοικα γάρ ἐκ ὁ εἴρω εἰμί καί διά ἱκνέομαι τίς πρός αὐτός ἀγαθός ὁ κακός , ἀσθενής καί φαῦλος , ἢ ἀπλόος ἤτοι κύριος εἰμί μικρός ἢ ἐκεῖνος εἰμί μικρός , ἄν μέγας εἰμί , ὡς θνῄσκω καί μή αἰσθάνομαι , εἰμί δέ μή , τοσοῦτος ὥστε μή ὁ μή εἰμί ποιέω ευδαιμνα ἢ ὁ εἰμί ἀφαιρέω < * * * > μετά οὗτος ἐπισκεπτέος εἰμί φημί περί ὁ εὐδαιμονία πότερος ὁ ἐπαινετός εἰμί ἢ ὁ τίμιος · εἰμί δέ ὁ μέν τίμιος ὅσος ἀρχή ἔχω , οἷος ἄρχω καί θεός , ὁ δέ καλός · ὁρίζω δέ ὁ καλός ἀγαθός καί ἐπαινετός · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ἀρετή καί ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια · ὁ δέ εἰμί δύναμις . τοιοῦτος δέ ὁ ἀγαθός εἰμί , ὅς εἰμί εὕω καί μή εὕω χράω , οἷος πλοῦτος καί ὑγίεια καί ὅλως ὁ περί ὁ σῶμα καί ἐκτός ὁ λέγω ἀγαθός , ὅτι ὄργανον εἰμί ὁ ἐνάρετος πρός ὁ κάλως ἐνέργεια . ἀριθμέω δέ καί τέταρτος εἶδος ὁ ἀγαθός , ὁ καλέω ὠφέλιμος ἰδίως · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ μηδέποτε διά ἑαυτοῦ αἱρετός ἀλλά ἀεί διά ἕτερος οἷος θεραπεία τομή καίω , ὅσπερ ἅπας διά ὁ ὑγίεια εἰμί αἱρετός . οὗτος μέν δή ἐν ὁ πάρειμι οὖον μιμνήσκω , ὁ δέ δύναμις μνημονεύω μέν , ἀλλά φανερός νομίζω ὁ μή ὁ εὐδαιμονία εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀγαθός . ἀμφισβητέω δέ πότερος ὁ τίμιος ἀγαθός εἰμί ἢ ὁ ἐπαινετός δείκνυμι δέ ὅτι οὐ εἰμί ὁ ἐπαινετός · πᾶς γάρ ὁ ἐπαινετός ὁ ποιός εἰμί καί πρός τίς πως ἔχω ἐν ἐπαινέω · λέγω δέ πᾶς οὐ ὅτι x003E ; ἐπαινετός ὁ πρός τίς εἰμί ὁ γάρ δίκαιος καί ὁ ἀνδρεῖος ἐπαινετός μέν , οὖον λέγω δέ οὕτως ὡς ὁ πρός τίς ) , ἀλλά ὅτι πᾶς ὁ ἐπαινετός ἐπαινέω ὁ πρός τίς πως ἔχω . κατά γάρ ὁ ἀναφορά ὁ ἐπί ὁ ἔργον καί x003E ; πρᾶξις ἐπαινέω , οἷος ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ δίκαιος ὁ ποιός εἰμί ἐπαινέω · ἐπαινέω γάρ ἑκάτερος οὗτος ὁ ἔχω ὁ ἀρετή · ὁ μέν γάρ ποιός εἰμί ἀπό ὁ ἀνδρεῖος , ὁ δέ ἀπό ὁ δικαιοσύνη καί ὁ πρακτικός εἰμί ὁ μέν ὁ ἀνδρεῖος , ὁ δέ ὁ Δίκαιος . καί ὁ ἰσχυρός δέ καί ὁ δρομικός ἐπαινέω καίπερ οὐ εἰμί ἐνάρετος ἴσως ἄν ὁ συμπράσσω ὁ φύσις , πλήν δέ καί ὡς ποιός τις καί ὁ ἔχω πως πρός ὁ ἐνέργεια , ὁ μέν ὁ δρομικός , ὁ δέ ὁ ἰσχυρός . δῆλος δέ ἐκ ὁ περί ὁ θεός ἔπαινος , ὅς ποιέω τις , ὅτι διά ἀναφορά ὁ ἐπί τις ἐνέργεια καί πρᾶξις ὁ ἔπαινος γίγνομαι · ἐπαινέω γάρ αὐτός ἔνιοι ἀναφέρω πρός ἡμέτερος , οἷος ὁ μέν Διόνυσος διότι οἶνος θεός · οὖον γάρ ἐν οὗτος αὐτός ὁ σεμνός καί καλός , ἐν ὁ πρός ἐγώ ἀναφέρω , φέρω , ἀλλά ἐν ὁ ἴδιος αὐτός φύσις . ἔοικα δέ ὁ τοιοῦτος ἔπαινος , ὡς εἄν εἰμί τις ἐπαινέω ὁ ἄνθρωπος μή λέγω αὐτός τἀγαθά , ὅτι εἰμί λογικός καί φρόνιμος φύσις καί Πολιτικὸς καί κοινωνητικός , ἀλλά ὅτι καλῶς αἴξ νέμω καί πρόβατον καί πορίζω ὁ ἀγέλη αὐτός τροφή ἱκανός . γελοῖος μέν ὁ τοιοῦτος ἔπαινος , ὥσπερ φημί , ὁ θεός , ἀλλά ὅμως δῆλος ὅτι βούλομαι ὁ ἔπαινος διά ἀναφορά γίγνομαι ἐπί τις ἔργον , ἐπεί ὅς γε οἰκεῖος αὐτός ἔπαινος καί ὕμνος ἐκ ὁ φύσις αὐτός καί ὁ ἔργον λέγω ἄν , οἷος ὅτι φύσις καλός καί ἀγαθός ὁ θέω καί ἐνεργέω ἀεί ἐνέργεια ὁ καλός καί θεωρέω ὁ εἰμί ὡς ἔχω καί ὁ ὁ πάρειμι συνέχω σύστασις . τοιοῦτος γάρ λόγος χράω ἄν τις κατά ὁ δήω αὐτός ὑμνέω · ἐπεί δέ εἰμί ὁ ἔπαινος ὁ τοιοῦτος , λέγω δέ ὁ ποιέω καί διά ἀναφορά ὁ πρός ἕτερος , δῆλος ὅτι ὁ Ἀρίστων οὐ εἰμί ὁ ἔπαινος ἀλλά μέγας τίς . ὁ γάρ θεός οὐ ἐπαινέω ἀλλά μακαρίζω , μακαρίζω δέ καί ὁ θεῖος1 ὁ ἀνήρ καί ὁ ἀγαθός ὁ θεῖος . τοιοῦτος δέ καί ὁ εὐδαιμονία , διόπερ οὐδείς αὐτός ἐπαινέω ἀλλά μακαρίζω . λέγω δέ καί Εὔδοξος καλῶς συνηγορέω ὁ ἡδονή . λέγω γάρ διά οὗτος ἀγαθός εἰμί ὁ ἀγαθός αὐτός ἀπαντάω , ὅτι ἀγαθός εἰμί οὐ ἐπαινέω . οὐδείς γάρ ἐπαινέω ὁ ἥδομαι ἀλλά μακαρίζω · μακαριστός δή τίς ἡγέομαι ὁ ἡδονά ἀλλά οὐ ἐπαινετός , καί διά οὗτος προέχω ὁ ἄλλος ἀγαθός . καί ὁ θεός δέ καί ἀγαθός διά οὗτος εἶπον ἄν τις μακαριστός ἀλλά οὐ ἐπαινετός , ὅτι οὖον οὗτος πρός ἄλλος τίς ἀναφέρω , ἀλλά πρός αὐτός πᾶς · καί γάρ πρός τἀγαθόν , λέγω δή ὁ εὐδαιμονία , ἄλλος ἀναφέρω ἀγαθός · ὁ γάρ εἰς αὐτός φέρω ἀγαθός λέγω καί πρός ὁ θεός μάλιστα · ὅσος γάρ x003E ; εἰμί δυνατός ἐξομοιόω , ἀγαθός τις τυγχάνω δοκέω . μετά δέ οὗτος διαιρέω ὁ Ἀριστοτέλης ἔπαινος καί ἐγκώμιον , ὅστις διαφέρω τότε λέγω · νῦν μέν γάρ συγχέω ὁ ὄνομα καί ἐπί αὐτός λαμβάνω , τότε δέ ὁ μέν ἔπαινος λέγω ὁ ἀρετή εἰμί καί ὅλως ὁ ἕξις , ὁ δέ ἐγκώμιον ἕκαστος ἔργον καί σωματικός καί ψυχικός . λέγω δέ ὁ σωματικός ἔργον , ὅς διά ὁ ὁ σῶμα ἀρετή γίγνομαι , οἷος δρόμος ἢ πάλη , Ψυχή δέ ὅσος διά φρόνησις ἢ ἄλλος τις ψυχικός ἀρετή πράσσω . εἰς ἕκαστος γάρ ἔργον ἐγκώμιον γράφω καί λέγω . ἀλλά ὁ οὗτος μέν ἐξακριβόω ῥητορικός οἰκεῖος καί ὁ περί ὁ ἔπαινος διατρίβω ἁρμόζω , ἐγώ δέ φημί δῆλος εἰμί ὅτι εἰμί ὁ εὐδαιμονία ὁ τίμιος ἀγαθός καί τέλειος · ὁ δέ ὡς ἀληθής ἀγαθός τε καί τέλειος ἅπας τίμιος . ἔοικα δέ , φημί , παντελῶς οὕτως ἔχω καί διά ὁ εἰμί ἀρχή · πᾶς γάρ ἀρχή τίμιος . δοκέω δέ ἐνταῦθα ὁ ὄνομα παραλογίζομαι · τίμιος γάρ δοκέω ὁ ἀρχή , κατά ὅς ἄρχω τις , οἷος θεός γονεύς καί ὁ ἐν ὁ πόλις βασιλεύς λέγω δέ βασιλεύς , ἀλλά οὖον ὁ νόμος . ὁ δέ εὐδαιμονία λέγω πολιτικός ἀρχή ὡς αἴτιος · εἰμί μή ἄρα ὅτ·ι ὁ μέγας ἀγαθός αἰτία ἐγώ εἰμί , ὥσπερ καί ὁ ἄρχω καί ὁ βασιλεύω διά οὗτος τίμιος λέγω . ἐπεί δέ εἰμί ὁ εὐδαιμονία Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή τέλειος , ἴσως ἄν τις ἀπορέω πῶς οὐ εἰμί ὁ ἐπαινετός , ὥσπερ ὅς τε ἀρετή ἐπαινετός καί ὁ κατά οὗτος ἐνέργεια . ἢ οὐ εἰμί ἁπλόος ὁ εὐδαιμονία ἀρετή οὐδέ ἐνέργεια τις εἷς κατά ἀρετή ; ἐνεργέω <δὲ> ἐν βίος συμπράσσω ὁ Ψυχή πρός ὁ ἀνεμπόδιστος ὁ ἀγαθός ἐνεργέω κατά ὁ ἀρετή · μείζων ἄρα ὁ εὐδαιμονία · οὗτος γάρ ἤδη μείζων ἢ κατά ὁ ἐπαινετός · μακάριος γάρ καί ὁ εὐδαιμονία καί ὡς ἀληθής τίμιος . εἰμί δέ ὁ εὐδαιμονία , καθάπερ εἴρω , ἐνέργεια κατά ἀρετή τέλειος , ἐπισκεπτέος εἄν εἰμί περί ἀρετή . καί ὁ κατά ἀλήθεια δέ Πολιτικὸς περί ἀρετή μάλιστα γίγνομαι · βούλομαι γάρ ὁ πολίτης ἀγαθός εἰμί , ὥστε εἰμί ὁ πολιτικός τέλος εἰμί ὁ εὐδαιμονία , ὁ δέ πολιτικός ὁ πολίτης ὁ ἐπιμέλεια ποιέω ὅπως ἐνάρετος εἰμί , ὡς διά ὁ ἀρετή περιέρχομαι ὁ τέλος καί εἰμί εὐδαιμονία , ἁρμόζω εἄν ὁ πάρειμι μέθοδος ὁ περί ἀρετή θεωρία · καί γάρ ὁ ἠθικός πολιτικός τίς εἰμί . σκεπτέος δέ περί ἀρετή ἀνθρώπινος , οὐ ὁ θεῖος · καί γάρ εὐδαιμονία ζητέω ὁ ἀνθρώπινος . δῆλος δέ ἐκ οὗτος ὅτι ἡγέομαι ὁ Ἀριστοτέλης καί ἀρετή καί εὐδαιμονία ἄλλος θεός εἰμί , ἄλλος δέ ἄνθρωπος . ἀρετή δέ λέγω ἄνθρωπος οὖον ὁ ὁ σῶμα ἀλλά ὁ Ψυχή · ὁ μέν γάρ σωματικός ἀρετή ἴσως ὁ ἄλογος οἰκεῖος · πολύς γάρ ἐρρωμένος καί ἀγαθός εἰμί ὁ ἀνθρώπινος · ἄνθρωπος δέ ἴδιος ὁ περί ὁ λόγος ἢ ὁ ἐν ὁ Ψυχή , διόπερ καί ὁ εὐδαιμονία ὁ ἀνθρώπινος Ψυχή ἐνέργεια λέγω ἀλλά οὖον σῶμα . εἰμί δέ οὗτος οὕτως ἔχω καί εἰμί ἄνθρωπος ἀρετή ἐν Ψυχή , δήω εἄν οἶδα πως ὁ πολιτικός περί Ψυχή ὥσπερ καί ὁ ὀφθαλμός ἰάομαι ἢ καί ὅλος σῶμα οἶδα δεῖ περί ὁ σῶμα · οὗτος γάρ καί ὁ ἀρετή περιποιέω ὁ ὁ σῶμα ὁ οἰκεῖος οἷος ὑγίεια καί εὐαισθησία . καί ὁ πολιτικός οὖν οἶδα δεῖ περί Ψυχή , μέλλω ὁ ἀρετή αὐτός περιποιέω . διόπερ οὐδέ ὁ αὐτός ἕνεκα ὁ πολιτικός περί Ψυχή θεωρέω οὔτε ὁ σοφός οὔτε ὁ φυσικός · ὁ μέν γάρ φυσικός ἕνεκα αὐτός ὁ ὁ δέ Πολιτικὸς οὖον ὁ θεωρία ἕνεκα ἀλλά κατά ἀναφορά ὁ ἐπί ὁ ἀρετή καί χάρις ὁ ἀρετή καί οὐδέ ἐπί πλέω ἀκριβόω ἀλλά ἐπί ὅσος αὐτός ἱκανός ὁ ὁ Ψυχή γνῶσις ποιέω . εἴρω δέ φημί ὡς πολιτικός ἱκανῶς ἐν ἐξωτερικός λόγος περί Ψυχή , οἷος ὅτι ὁ μέν ἄλογος αὐτός , ὁ δέ λόγος ἔχω . ὁ δέ ἄλογος διττός · ὁ μέν γάρ εἰμί φυσικός , οἷος ὁ αἴτιος ὁ αὐξάνω καί τρέφω , ὅς ἐν ὁ φυτός εἰμί καί ἔμβρυον καί τέλειος . ὁ δέ τοιοῦτος δύναμις , λέγω δέ ὁ θρεπτικός , ὁ ἀρετή οὐ ἴδιος ἄνθρωπος διά ὁ καί ἐν ἄλλος αὐτός εἰμί καί ὅτι ἐν ὁ ὕπνος ἐνεργέω μᾶλλον ὁ τοιοῦτος δύναμις , ὅτε ἥκιστος ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός διάδηλος ὁ γάρ ὕπνος ἀργία ) , πλήν εἰμί μή κατά μικρός ὁ σπουδαῖος καί ὁ εὐδαίμων διαφέρω ὁ ἐναντίος , λέγω δή κατά ὁ φαντασία . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος ἄλογος ἀφίημι . εἰμί δέ τις καί ἄλλος δύναμις · ὁ Ψυχή ἄλογος καλέω , μετέχω μέντοι πῃ λόγος διά ὁ φύω πείθω ὁ λόγος . ἔοικα δέ ὁμώνυμος εἰμί ὁ ἄλογος · οὖον γάρ αὐτός ὁ θρεπτικός καί παθητικός δύναμις ὁ ·· Ψυχή ὁ ἄλογος , ἀλλά ὁ μέν θρεπτικός ὁ κατά μηδείς τρόπος μίγνυμι ὁ λόγος , ὁ δέ παθητικός ὁ μή ἴδιος λόγος μετέχω , ἀλλά ὁ ἐν ὁ λογικός μόριον ὁ Ψυχή , ὅταν αὐτός πείθω . ἴσως δέ καί ὁ ὁ ζῷον ἄλογος καί παθητικός διαφέρω ὁ ὁ ἄνθρωπος , οὖον τοσοῦτος μέν ὅσος ὁ θρεπτικός διαφέρω ἔοικα κοινωνέω γάρ καί ὁ ἐκεῖνος παθητικός ὁ ἡμέτερος , διότι θυμός καί ἐπιθυμία μετέχω καί ὅλως ἡδονή καί λύπη ) , διαφέρω δέ ὁ οὐ εἰμί ἐπιπειθής ὁ λόγος . ὁ δέ Ἀριστοτέλης βούλομαι δείκνυμι , οἷος τίς εἰμί ὁ ὁ παθητικός δύναμις , λέγω δέ ἄλογος , καί πῶς ἐπιπειθής εἰμί λέγω ὁ λόγος , ἐκ ὁ ἐγκρατής καί ἀκρατής δείκνυμι · ὁ γάρ ἐγκρατής καί ἀκρατής φημί ἐπαινέω ὁ Ψυχή ὁ λόγος ἔχω · εἰμί δέ τίς ἐν αὐτός ἄλλος παρά ὁ λόγος , ὅς μάχομαι καί ἀντιτείνω ὁ λόγος · πρόδηλος δέ εἰμί ἐν ὁ ἐγκρατής · καίπερ γάρ νοσέω καί ἀντιτείνω ὅμως ἀκολουθέω καί πειθαρχέω ὁ λόγος · αὐτός δέ καί ἐπί ὁ ἀκρατής · ὁ γάρ ἀντιτείνω καί ἀπειθέω δηλόω ὅτι ἕτερος εἰμί . καί μήv ὅτι φύω πείθω φανερός · αἰτιάομαι γάρ αὐτός ὁ παθητικός , διότι μή πείθω καί ἄγω ὑπό ὁ λόγος τρόπος τις ἄκων καί ἀναγκάζω · ὁ δέ ὁ σώφρων καί ὁ ἀνδρεῖος καί ὅλως ὁ ἐνάρετος πλήν ὁ ἐγκρατής ὁμοφωνέω ὁ λόγος . καί δῆλος ἐντεῦθεν ὁ διαφέρω φορά καί ὁ ἐγκρατής καί ὁ σώφρων · πᾶς γάρ ἄλογος διττός , ὡς εἴρω ὁ δή ἐπιπειθής ὁ λόγος , οἷος ὁ ὀρεκτικός καί παθητικός , οὗτος λέγω μετέχω λόγος , ὁ κατήκοος εἰμί αὐτός ὡς καί ὁ πατήρ φημί ἔχω τις λόγος οὖον ὁ πείθω ὁ μαθηματικός ἀλλά ὁ ἔχω ἀπόδειξις καί λόγος μαθηματικός τις θεώρημα . οὗτος δέ ὁ λογικός μετέχω λόγος ὡς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ λόγος . ὅτι δέ πείθω πως ὑπό ὁ ὒ λόγος ὁ ἄλογος , μηνύω καί ὁ νουθέτησις καί πᾶς ἐπιτίμησις καί παράκλησις . ἐπιτίμησις μέν ἐπίπληξις σφοδρός τις φόβος ἐμβάλλω πρός ἐκκοπή ὁ ἄλογος ὁρμή , νουθέτησις δέ μετά παράκλησις ἐπίπληξις πρᾶος ἐπί ἁμάρτημα γίγνομαι , παράκλησις δέ προτροπή , κύριος μέν ὁ ἐπί ἀγαθός , κοινός δέ καί ὁ ἐπί ὁστισοῦν προτροπή , ὥστε εἰκότως φημί ἐπιτίμησις εἰμί μετά παράκλησις ὁ νουθέτησις , πλήν ὅς γε νουθέτησις καί ὁ παράκλησις πᾶς ὁ ὀρεκτικός καί ὁρμητικός ὁ Ψυχή , ὅταν ἐπί ὁ μή δεῖ ὁρμάω , τρέπω ἐπί ὁ δήω βούλομαι οὐ ἄν εἰμί μή φύω εἰμί πείθω ὁ λόγος . διορίζω δέ καί ὁ ἀρετή κατά ὁ διαφορά ὁ μόριον οὗτος ὁ Ψυχή · ὅς μέν γάρ λέγω διανοητικός καί ἐν ὁ λογικός μόριον , οἷος σοφία καί φρόνησις , ὁ δέ ἠθικός , ὅσος ἐν ὁ ὀρεκτικός καί ὁρμητικός , οἷος σωφροσύνη καί ἐλευθεριότης . οὐδέποτε γάρ ὁ ἦθος ἐπαινέω λέγω σοφός ἄνθρωπος , ἀλλά ὅτι πρᾶος ὁ σώφρων · πλήν καί ὁ σοφός ἐπαινετός , οὖον κατά ὁ ἦθος , ἀλλά κατά ὁ ἐπιστήμη · πᾶς γάρ ὁ ἀρετή ἐπαινετός , ὁ δέ σοφία ἀρετή .