aspasius.in-ethica-nichomachea-commentaria 4
Λέγομεν δὲ ἑξῆς περὶ ἐλευθεριότητος ἕως καὶ ταῖς δόσεσιν ὑπερβάλλειν . Τὸ θεώρημα τοῦτο ἁρμόττει εἰς τὸ εὑρίσκειν ἑκάστην ἀρετήν , περὶ ποῖά τινά ἐστι μεσότης . περὶ ἃ γὰρ ἐπαινεῖται ἑκάστη , περὶ ταῦτα αὐτῆς αἱ ἐνέργειαι · περὶ ἃ δὲ ἐνεργεῖ , περὶ ταῦτα μεσότης ἐστίν , οἷον ἡ σωφροσύνη ἐπαινεῖται περὶ τὴν χρῆσιν τῶν σωματικῶν ἡδονῶν · περὶ ταῦτα γὰρ αὐτῆς ἡ ἐνέργεια · καὶ μεσότης οὖν ἐστι περὶ ἡδονάς . ὁμοίως δὲ ἔχει καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν . καὶ τῆς ἐλευθεριότητος οὗν ἐπαινουμένης περὶ δόσιν καὶ λῆψιν χρημάτων , δῆλον ὡς αἵ τε ἐνέργειαι αὐτῆς περὶ χρήματά εἰσι καὶ μεσότης ἐστὶ περὶ δόσιν καὶ λῆψιν χρημάτων . χρήματα δὲ λέγεται μὲν κοινῶς πάντα τὰ πράγματα , οἷον ἐπειδὰν λέγωμέν τι χρῆμα ἔπραξεν ἀντὶ τοῦ τι πρᾶγμα ἔπραξε , καὶ τὸ χρηματίζειν δὲ ἐντεῦθεν λέγεται · λέγεται δὲ χρήματα ἐξαιρέτως ὧν ἡ ἀξία νομίσμασι μετρεῖται , οἷον οἰκία καὶ ἀνδράποδα καὶ ἔπιπλα καὶ σκεύη καὶ βοσκήματα καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα · πόσου γάρ ἐστι τούτων ἕκαστον ἄξιον ἔστι νομίσμασι μετρῆσαι . κατὰ δὲ τοῦτο τὸ σημαινόμενον οὐκ ἔστιν ἡ ἀρετὴ χρῆμα . οὐ γὰρ ἔστιν εἰπεῖν ὅσων χρημάτων ἐστὶν ἀξία · ὑπερβάλλει γὰρ πᾶν χρῆμα . ὁμοίως οὐδ’ ἡ φιλία τιμητὸν χρῆμα , ἀλλ’ ὑπερβάλλει χρημάτων τὴν ἀξίαν · ὁμοίως δὲ καὶ γονεῖς καὶ πατρὶς καὶ ἁπλῶς ὅσα ὑπερβάλλει τὴν τῶν χρημάτων κτῆσιν . δοκεῖ δὲ μὴ πάνυ ἱκανῶς ἀποδεδόσθαι ὁ τῶν οὕτω λεγομένων χρημάτων ὁρισμός · τὸ γὰρ νόμισμα αὐτὸ καὶ ἡ ἀργύριον οὐ μετρεῖται νομίσματι . σχεδὸν οὖν ὁ ἐντελὴς ὁρισμὸς οὗτός ἐστι · χρῆμα ὃ ἢ νόμισμά ἐστιν ἢ οὗ ἡ ἀξία νομέσματι μετρεῖται . λέγεται δὲ ἐξαιρέτως χρῆμα καὶ τό νόμισμα αὐτὸ [ χρῆμα ] , οἷον ἐπειδὰν λέγωμεν ἐδάνεισεν ὁ δεῖνα . τριχῶς οὖν τὸ χρῆμα · ὧν δῆλον τίνι κέχρηται ὁ Αριστοτέλης · τῷ γὰρ δευτέρῳ τῶν λεχθέντων τρόπῳ . Φησὶ δὲ καὶ τὴν ἀνελευθερίαν καὶ τὴν ἀσωτίαν περὶ χρημάτων εἶναι ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις . οὐκ άλόγως δὲ κοινῇ περὶ ἀμφοτέρων εἶτον ὥς εἰσιν ὑπερβολαὶ καὶ ἐλλείψεις , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἑκατέρα αὐτῶν ἄμφω ὑπάρχει . ἥτε γὰρ ἀσωτία ὑπερβάλλει μὲν τῆ δόσει , <τῇ δὲ λήψει ἐλλείπει , ἡ ὃ ἐλλείπει μὲν τῆ δόσει> ὑπερβάλλει δὲ τῆ . λήψει . καὶ γὰρ αὐτῶν ὑπερβολῆς οὔσης καὶ ἐλλείψεως ὅμως τὴν μὲν ἀσωτίαν ἐνίοτε ὑπερβοὴν λέγειν εἴωθε , τὴν δ’ ἀνελευθερίαν ἔλλειψιν , ἐπειδὴ ἡ ἐλευθεριότης εἰδοποιεῖται μᾶλλον κατὰ τὴν μεμετρημένην δόσιν · ἐν δὲ ταύτῃ ὑπερβάλλει μὲν ὁ ἄσωτος , ἐλλείπει δὲ ὁ ἀνελεύθερος . ὡς πρὸς τὰς τῆς ἐλευθεριότητος οὖν προηγουμένας ἐνεργείας ὑπερβολὴ μέν ἐστιν ἡ ἀσωτία , ἔλλειψις δὲ ἡ ἀνελευθερία . ἁπλῶς μὲν οὖν σκοποῦντι καὶ ἐιλικρινῶς τὴν ἑκατέρας οὐσίαν , καὶ φύσιν τῆς τε ἀνελευθερίας καὶ τῆς ἀσωτίας , φαίνεται ἡ μὲν ἀνελευθερία ἕξις τις εἶναι σπουδαστικὴ μᾶλλον ἢ δεῖ περὶ χρή μαία , ἡ δ᾿ ἀσωτία ἕξις φθαρτικὴ τῶν ὄντων χρημάτων · διὸ καὶ ἄσωτος καλεῖται ὁ ταύτην ἔχων τὴν ἕξιν , οἷον ἄσωτός τις ὢν καὶ δι’ αὑτὸν ἀπολλύμενος · δοκεῖ μὲν γὰρ τὸ ζῆν διὰ τῶν χρημάτων εἶναι , ὁ δὲ ταῦτα καταφθείρων ἀπόλλυσί πὼς καὶ ἑαυτόν . ἀπλῶς μὲν οὖν , καθάπερ εἶπόν , εἰδοποιεῖται ἑκατέρα τῶν κακιῶν κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον .. οἱ δ’ ἄνθρωποι τὰ πολλὰ καλεῖν εἰώθασιν ἀσώτους οὐ τοὺς ὁντιναοῦν τρόπον τὴν οὐσίαν . διαφθείροντας ἀλλὰ τοὺς ἀκρατεῖς καὶ εἰς ἀκολασίαν δαπανηρούς , συμπλέκοντες δύο κακίας , ἀκολασίαν καὶ ἀσωτόαν , διὸ καὶ φαυλότατοι δοκοῦσιν εἶναι οἱ οὕτω λεγόμενοι ἄσωτοι · πολλὰς γὰρ ἄμα κακίας ἔχουσιν , ἀκρασίαν καὶ ἀσωτίαν μετὰ ἀκολασίας . Ἑξῆς δὲ λέγει · ὧν ἐστι χρεία , ἔστι τούτοις χρῆσθαι καὶ εὖ καὶ κακῶς · χρείαν δὲ λέγει τὴν χρῆσιν · οἷς γὰρ ἔστι χρῆσθαι , τούτοις ἔστι καὶ εὖ καὶ κακῶς χρῆσθαι , οἷον ἔστι χρῆσι ἀργυρίῳ καὶ ἔστιν εὖ χρῆσθαι καὶ κακῶς χρῆσθαι ἀρῆσθαι , ὁμοίως δὲ καὶ ἀνδραπόδῳ οἰκίᾳ ἐπίπλῳ , πᾶσι τοῖς τοιούτοις . τάχα δ᾿ ἄν τις ἀπορήσειε περὶ τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς κακίας . λεγόμεθα γὰρ καὶ τούτων ἑκατέρᾳ χρῆσθαι καὶ οὐ δήπου χρώμεθα ἢ τῇ ἀρετῇ κακῶ ἢ τῆ κακία καλῶς [ λέληθε ] . λέγομεν δὲ πρὸς τοὖς οὕτω ὅτι οὐκ ἔστι τούτων οὐδέτερον οἷς χρώμεθα Μᾶ τὸ χρώμανον τοῖς ἄλλοις ἐστὶν ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία . προηγουμέως μὲν γὰρ τὸν ἄνθρωπον λέγομεν χρῆσθαι · ἔστι δ᾿ ὡς καὶ τὴν ψυχὴν λέγομεν εἶναι τὴν χρωμένην , ἐπειδὴ ταύτῃ μάλιστα ὁ ἄνθρωπος χρῆται · καὶ ἔτι μᾶλλον ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακὰ χρῆται τοῖς πράυγασι , διότι καὶ ἡ ψυχὴ διὰ τῆς ἑτέρας τούτων χρῆται τοῖς πράγμασιν , ὧν ἐστι χρῆσις , ἡ μὲν εὖ ἡ δὲ κακῶς . ὁ δὴ λόγος οὕτως ἔχει · ὧν ἐστι χρῆσις , ἔστι τούτοις εὖ χρῆσθαι καὶ κακῶς , ὁ δὲ πλοῦτος ἓν τούτων ἐστίν , ὧν ἐστιν ἡ χρῆσις · ἔστιν ἄρα καὶ πλούτῳ εὖ καὶ κακῶς χρῆσθαι . ἑκάστῳ δὲ καλῶς χρῆται ὁ ἔχων τὴν περὶ τοῦτο ἀρετήν , οἷον λύρᾳ μὲν ἄριστα χρήσεται ὁ ἔχων τὴν περὶ λύραν ἀρετήν , οὗτος δέ ἐστιν ὁ μουσικός , ἵππῳ δὲ ὁ τὴν περὶ ἵππους ἀρετὴν ἔχων , οὗτος δέ ἐστιν ὁ ἱππικός , καὶ πλούτῳ δὴ ἄριστα χρήσεται ὁ ἔχων τὴν περὶ τὸν πλοῦτον ἀρειήν , οὗτος δέ ἐστιν ὁ ἐλευθέριος . οὐχ οὕτως δὲ εἶπεν , ὥσπερ ἡμεῖς εἴπομεν , ὁ πλοῦτος δέ ἐστιν ὅν , ὧν ἡ χρῆσίς ἐστιν , ἀλλ’ ὁ πλοῦτος δὲ τῶν χρησίμων , ὡς ἄν εἰ ἔλεγεν , ὁ πλοῦτος δέ ἐστιν ἕν . ὧν ἡ χρῆσις † καίτοι αὐτὸν οἷον τε εἶναι τῶν χρησίμων . οὐ γὰρ πᾶν οὗ ἐστι χρῆσις καὶ χρήσιμον · ἔστι γὰρ καὶ πενίας χρῆσις καὶ νόσου , ἀλλ’ οὐ χρήσιμον τούτων οὐδέν · ἀλλὰ τούτων οἷς χρώμεθα χρήσιμα λέγεται , οἷς προγηουμέωνς χρήσαιτ᾿ ἂν ὁ σπουδαῖος καὶ κατὰ φύσιν ἔχων , διόπερ καὶ ἀγαθὰ δοιά εἶναι . Συμπερανάμενος δὲ ὅτι ὁ ἐλευθέριος ἄριστα χρῆται πλούτῳ καὶ χρήμασι , λέγει τίς ἐστιν ἡ τῶν χρημάτων χρήσις . διαφέρει γὰρ χρῆσις καὶ κτῆσις · ἡ μὲν οὖν δαπάνη καὶ ἡ δόσις χρῆσίς ἐστιν , ἡ δὲ λῆψις καὶ ἡ φυλσκὴ κτῆσις . διὸ μᾶλλον ἡ ἐλευθεριότης ἐν τῷ διδόναι οἷς δεῖ καὶ ὅτε καὶ ὅσον καὶ κατὰ τοὺς ἄλλους διορισμοὺς ἢ ἐν τῷ λαμβάνειν 〈 ὅθεν δεῖ καὶ μὴ λαμβάνειν 〉 ὅθεν οὐ δεῖ , ἐπειδὴ τὸ μὲν λαμβάνειν κτήσει ἔοικε , τὸ δὲ διδόναι χρήσει · ἐν δὲ τῇ χρήσει τῶν χρημάτων ὁ ἐλευθέριος . τῆς γὰρ ἀρετῆς τὸ εὖ ποιεῖν μᾶλλον ἢ τὸ εὖ πάσχειν · ἐν δὲ τῷ διδόναι τὸ εὖ ποιεῖν , ἐν δὲ τῷ λαμβάνειν τὸ εὖ πάσχειν · τὸ διδόναι ἄρα οἰκειότερον τῆς ἐλευθεριότητος . ἔτι τῆς ἀρετῆς τὸ καλὰ πράττειν μᾶλλον ἢ τὸ τὰ αἰσχρὰ μὴ πράττειν . οἰκειότερον γὰρ αὐτῇ τὸ ἐπαινεῖσθαι ἢ τὸ μὴ ψέγεσθαι · ἄμφω μὲν γάρ ἐστι τοῦ ἐναρέτου , ἀλλὰ τὸ προηγούμενον ἔργον τὸ τὰ καλὰ πράττειν , ὥστε τὸ προηγούμενον ἔργον τῆς ελευθεριότητος ἡ ὡς δεῖ γινομένη πρόεσις · ἐπὶ ταύτῃ γὰρ ἔπαινος γίωεται . τὸ δὲ μὴ λαμβάνειν κακῶς οὐκ ἐπαίνου τυγχάνει , ἀλλ’ ἱκανὸν τὸ μὴ ψέγεσθαι . ἔτι ἡ ἀρετὴ ἐν τοῖς χαλεπωτέροις καὶ δυσκολωτέροις · ἔστι δὲ χαλεπώτερον τὸ προἵεσθαι τὸ οἰκεῖον τοῦ λαμβάνειν τὸ ἀλλότριον , ὥστε ἡ ἐλευθεριότης φαίνεται μᾶλλον περὶ τὴν δόσιν ἢ περὶ τὸ μὴ λαμβάνειν . ἔτι τὸ μὲν μὴ λαμβάνειν κοινὸν καὶ δικαιοσύνῃ · ἐπαινοῦνται γοῦν καὶ οἱ δίκαιοι , ὅταν μήτε δῶρα λαμβάνωσι καὶ προτιμῶσι τὸ δίκαιον τῶν χρημάτων , τὸ δὲ διδόναι χρήματα ἴδιον τῶν ἐλευθερίων . ἐν ᾧ οὖν τὸ ἴδιον τῆς ἐλευθεριότητος , περὶ τοῦτο ἡ ἐλευθεριότης ἐστίν . οὐ δὴ ὑποληπτέον περὶ τούτου τὸν Ἀριστοτέλη λέγειν μὴ εἶναι τὴν ἐλευθεριότητα καὶ περὶ τὸ μὴ λαμβάνειν ὅθεν οὐ δεῖ , καὶ περὶ τὸ λαμβάνειν , ἐάν ποτε ἀναγκαῖον ᾖ , ὅθεν δεῖ , ἀλλ’ ὅτι τὸ προηγούμενον ἔργον τῆς ἐλευθεριότητος καὶ καθ’ ὃ εἰδοποιεῖταί ἐστιν ἡ ὀρθὴ δόσις . ὃ δ’ ἐπὶ πᾶσιν ἐπεῖπε τοῖς ῥηθεῖσιν ἀληθές ἐστιν · οἱ μὲν γὰρ μὴ λαμβάνοντες ὡς <οὐ> δεῖ οὐκ ἐπαινοῦνται , οὐ ψέγονται . ἀληθὲς δὲ καὶ τὸ ἑξῆς λεγόμενον , τὸ φιλεῖσθαι μᾶλλον ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων τοὺς ἐλευθερίους · οἱ μὲν γὰρ δίκαιοι ἐνίοτε φθονοῦνται καὶ οἱ φρόνιμοι καὶ οἱ σοφοί , καὶ τοὺς σώφρονας δὲ ἔνιοι φορτικοὺς νομίζουσι καὶ προσποιητικούς , οἱ δ’ ἐλευθέριοι διαφερόντως φιλοῦνται · χαίρουσι γὰρ οἱ ἄνθρωποι λαμβάνοντες , οἱ δ’ ἐλευθέριοι διδόντες · διὸ καὶ τοὺς ἐπὶ πλέον δαπανηροὺς καίπερ οὐκ ὄντας ἐλευθερίους ὅμως φιλοῦσι , διότι ὅμοιόν τι ἔχουσι τοῖς ἐλευθερίοις . Ἐπειδὴ δὲ πᾶσαι αἱ κατ’ ἀρετὴν πράξεις καλαὶ καὶ τοῦ καλοῦ ἕνεκα , καὶ ὁ ἐλευθέριος τοῦ καλοῦ ἕνεκα δώσει καὶ οὗτος αὐτῷ σκοπὸς ἔσται , ὥσπερ καὶ τοῖς ἄλλοις ἐναρέτοις , καὶ ὀρθῶς δώσει . οἷς γὰρ δεῖ καὶ ὅσα καὶ ὅτε καὶ τἄλλα , ἐν οἷς διορίζεται τὸ ὀρθῶς , καὶ πρὸς τούτοις ἅπασιν ἡδέως ἢ πάντως ἀλύπως · τὸ γὰρ κατ’ ἀρετὴν ἡδὺ ἅπαν ἢ ἄλυπον καὶ ἥκιστα λυπηρόν . ἴσως δὲ καὶ τὸ ἥκιστα λυπηρὸν προσέθηκε διὰ τὴν ἀνδρείαν · παρακολουθεῖ γάρ τις τῇ τῶν ἀνδρείων ἐνεργείᾳ δυσχέρεια ναὶ ἀλγηδών , ἀλλ’ ὅμως ἡττᾶται ἡ ἀλγηδὼν διὰ τὴν ἐκ τοῦ καλοῦ ἡδονήν . ὁ δὲ διδοὺς οἷς μὴ δεῖ ἢ μὴ τοὺ καλοῦ ἕνεκα ( ἐνδέχεται μὲν γὰρ μὲν δεῖ διδόναι ἀλλ’ οὐ τοῦ καλοῦ ἕνεκα ) ἀλλὰ διά τινα ἄλλην αἰτίαν , οἷον διὰ δόξαν καὶ τιμὴν ἢ ἵνα λάβῃ πλείω ἢ διὰ δέος · οὐδεὶς δὴ τούτων ἐλευθέριος ὀνομάζεται ἀλλ’ ἢ δοξοκόπος ἢ φιλότιμος ἢ πανοῦργος . οὐδ’ ὅλως δὲ ὁ διδοὺς μέν , λυπούμενος δέ , ὥσπερ ἐνίοτε εἰσφέρουσί τινες ταῖς πατρίσιν ἢ ἰδίᾳ ἐπιδιδόασιν , ἀνιώμενοι δέ · οὐ γὰρ ἐλευθέριος ἡ τοιαύτη πρᾶξις . δεῖ γὰρ τὸν ἐλευθέριον πολὺ μᾶλλον ἥδεσθαι διδόντα τοῦ λαμβάνοντος . Τὰ δ’ ἑξῆς δῆλα , ἃ λέγει , ὑπάρχειν τῷ ἐλευθερίῳ ὅτι οὐ λήψεται ὅθεν μὴ δεῖ · οὐ γάρ ἐστι τοῦ μὴ τιμῶντος τὰ χρήματα ἡ παρὰ τὸ δέον λῆψις · οὐκ ἂν εἴη δὲ οὐδὲ αἰτητικός · οὐ γάρ ἐστι τοῦ εὖ ποιοῦντος , φησίν , εὐχερῶς εὐεργετεῖσθαι · καίτοι φασί τινες τοῦ αὐτοῦ εἶναι καὶ εὖ ποιεῖν καὶ εὖ πάσχειν καὶ ἁρμόττειν τῷ ἀγαθῷ τὸ εὖ πάσχειν . ὁ Ἀριστοτέλης δὲ λέγει μὲν ἀμφότερα εἶναι τοῦ ἐναρέτου καὶ ἐλευθερίου , ἀλλὰ τὴν ἀρετὴν καὶ λέγεσθαι καὶ νοεῖσθαι κατὰ τὸ εὖ ποιεῖν μᾶλλον ἢ κατὰ τὸ εὖ πάσχειν , διόπερ καὶ δοκεῖ θεῖόν τι εἶναι ἡ ἀρετὴ καὶ ὁμοίωσίς τις τῷ θεῷ · τὸ γὰρ θεῖον οὐ κατὰ τὸ εὖ πάσχειν ἀλλὰ κατὰ τὸ εὖ ποιεῖν νοεῖται · λήψεται δέ , φησίν , ὅθεν δεῖ ὁ ἐλευθέροις , οἷον ἀπὸ τῶν ἰδίων κτημάτων , οὐχ ὡς καλὸν ἀλλ’ ὡς ἀναγκαῖον ὅπως ἔχῃ διδόναι · τοῦτο δέ ἐστι τὸ ὅπως ἔχῃ ἐνεργεῖν κατὰ τὴν ἐλευθεριότητα . Τὸ δὲ ἑξῆς ἐστι μὲν καὶ αὐτὸ παρατήρημα τῶν ὑπαρχόντων τῷ ἐλευθερίῳ καθάπερ καὶ τὰ πολλὰ τῶν ῥηθέντων , ὠφέλιμον δὲ καὶ εἰς τὴν παρακειμένην φαντασίαν τοῖς ελευθερίοις . οἱ γάρ ἀμελοῦντες τῶν ἰδίων κτημάτων φαντασίαν τοῖς μὴ ὀρθοσκοποῦσι παρέχουσιν ἐλευθερίων , οὐκ ἔστι δὲ ἐλευθερίου ἀμελεῖν τῶν ἰδίων ἀλλὰ τοὐναντίον . πῶς γὰρ ἐπαρκέσει οἷς δεῖ μὴ ἐπιμελούμενος ; διόπερ καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἀρετή τίς ἐστιν . ἕκαστος γὰρ τῶν ἐναρέτων ἐκείνου ἐπιμελεῖται , ᾧ χρώμενος ἐνεργήσει κατὰ τὴν οἰκείαν ἀρετήν · ὁ γοῦν ἀνδρεῖος ἰσχύος ἐπιμελειται , ἵνα δύνηται κατ’ αὐτὴν ἐνεργεῖν . παραπλήσιον δὲ τόν τε ἀνδρεῖον ἰσχύος ἀμελεῖν καὶ τὸν ἐλευθέριον κτήσεως , εἴπερ διὰ τούτων αἱ ἐνέργειαι τῶν εἰρημένων ἀρετῶν . ἐνιότε δὲ καὶ ἔλαττον καταλείψει ἑαυτῷ ὁ ἐλευθέριος αἱροῦντος τοῦ λόγου · οὐ γὰρ πάντως εἰς αὑτὸν ἀποβλέπει ἀλλ’ εἰς τὸ καλόν . Δῆλον δὲ καὶ τὸ ἑξῆς λεγόμενον , ὅτι ἡ ἐλευθεριότης κατὰ τὴν οὐσίαν , ὅτι οὐκ ἐν τῷ πολλὰ διδόναι · τὸ γὰρ καλόν , ὅταν ἀπὸ ἕξεως γίνηται , οἷον τὸ κατ’ ἀνδρείαν καλόν , ὅταν ἀπὸ ἀνδρείας γίνηται · καὶ τὸ κατ’ ἐλευθεριότητα οὖν καλόν , ὅταν ἀπὸ ἕξεως γίνηται . τῆς ἕξεως δέ ἐστι τὸ διαφυλάττειν πάντας τοὺς εἰρημένους ὁρισμούς , τὸ ὅτε , τὸ οἷς δεῖ , τὸ οὗ ἕνεκα , τὸ ὅσον . παραβαίνει δὲ τὸ ὅσον ὁ μὴ κατὰ τὴν οὐσίαν διδοὺς ἀλλ’ ἢ ὑπερβάλλων ἢ ἐλλείπων . οὐδὲν δὲ κωλύει ἕλε ἐλευθεριώτερον εἶναι , φησί , τὸν τὰ ἐλάττω διδόντα , ἐὰν ἀπὸ ἐλαττόνων διδῷ , τοῦ ἀπὸ πλειόνων μὲν πλείω διδόντος μὴ κατὰ τὴν οὐσίαν δέ . ὁμοίως δὲ οὐδὲν κωλύει καὶ τὸν τὰ ἐλάττω ἔχοντα , πλείω δὲ διδόντα , κατὰ τὴν οὐσίαν ἄσωτον εἶναι ἀλλ’ οὐκ ἐλευθέριον , τὸν δὲ τὰ ἐλάττω διδόντα ἐλευθέριον . πῶς δ’ εἶπεν ἐλευθεριώτερον εἶναι τὸν τὰ ἐλάττω διδόντα ; ἆρά γε ὡς ὄντος τοῦ μὲν ἧττον , τοῦ δὲ μᾶλλον ἐλευθρίου ; ἀλλ’ εἴ γε παραβαίνει ἅτερος καὶ μὴ δίδωσι κατὰ τὴν οὐσίαν μηδὲ φυλάσσει τὸ ὅσον δεῖ προἵεσθαι , οὐκ ἔστιν ἐλευθέριος . πότερον οὗν ἐστιν ἄνεσις καὶ ἐπίτασις ἐν ταῖς ἀτελέσιν ἀρεταῖς ( ἔστω δὲ ἐπὶ τῆς ὁ λόγος ) , οἷον ἐὰν τὰ μὲν ἅπαντά τις ἀκριβοῖ διδοὺς μὲν οἷς δεῖ καὶ ὅτε δεῖ καὶ τοῦ καλοῦ ἕνεκα καὶ τἄλλα πάντα , ἐλλείπων δὲ ἐν τῇ ποσότητι · ὅταν ὁ μὲν ᾖ , ὁ δ’ ὅλως μή , οἷον φρονιμώτερον τὸν βουλευτικὸν μᾶλλον , ἧττον δὲ τὸν μή , τοῦ μὲν ὄντος φρονίμου τοῦ δὲ μή . Tὸ δ’ ἐξῆς λεγόμενον οὐ καθόλου ἐστίν , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον . ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γὰρ ἐλευθεριώτεροι οἱ μὴ κτησάμενοι ἀλλὰ παραλαβόντες τῶν κτησαμένων δι’ αὑτῶν , ἐπεὶ πολλάκις γ’ ἐναντίως ἔχει . καὶ τὸ μετὰ ταῦτά γε οὐκ ἀναγκαίως συμβαίνει , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , τὸ μὴ ῥαδίως πλουτεῖν τὸν ἐλευθέριον δι’ ἃ λέγει · τῇ δὲ ἐπιμελείᾳ καὶ τῷ μὴ διδόναι , οἷς μὴ δεῖ , εὐπορήσει εἰς τὴν δέουσαν χρῆσιν . ἐπεὶ δ’ ὁ ἀναλίσκων ὑπὲρ τὴν οὐσίαν ἄσωτος , διὰ τοῦτο οὐ λέγομεν τοὺς τυράννους ἀσώτους · οὐδεμία γὰρ δαπάνη δοκεῖ ὑπερβάλλειν αὐτῶν τὸ πλῆθος τὸ τῆς οὐσίας · τοὐναντίον δὲ εἰώθαμεν ἐνίοτε φαυλίζειν τοὺς τυράννους καὶ τοὺς βασιλεῖς , ὅταν μὴ κατὰ τὴν οὐσίαν ἀναλίσκωσι . Τῆς ἐλευθεριότητος δὴ μεσότητος ἕως τοῦ τοσαῦτα εἰρήσθω . Ώσπερ καὶ αἱ τέχναι ὁμοίως διαφαίνονται ἔν τε τοῖς μεγάλοις ἔργοις καὶ τοῖς μικροῖς , οἷον ὁ Πολύκλειτος καὶ μέγα ἐργασάμενος καὶ μικρὸν ἐδήλου τὴν τέχνην , οὕτως καὶ ὁ ἐνάρετος κἀν τοῖς μεγάλοις κἀν τοῖς μικροῖς δηλοῖ τὸ καλόν · καὶ ὁ ἐλευθέριος δὴ καὶ δώσει καὶ δαπανήσει εἰς ἃ δεῖ καὶ ὅσα δεῖ , ὁμοίως καὶ ἐν μικροῖς καὶ μεγάλοις , καὶ ταῦτα ἡδέως · τοῦτο γὰρ κοινὸν ταῖς ἀρεταῖς , τὸ ἐνεργεῖν ἡδέως καὶ λήψεται ὅθεν δεῖ · καὶ ἕπεσθαι γάρ φησι τῇ ἐπιεικεῖ δόσει τὴν ἐπιεικῆ λῆψιν · ἀπλῶς μὲν γὰρ δοκεῖ ἐναντία εἶναι ἡ δόσις τῇ λήψει · ἡ μὲν γὰρ δόσις ἐστὶν οἷον ἀποβολή , ἡ δὲ λῆψις οἷον κτῆσις · οὐ μὴν δὲ ἡ ἐπιεικὴς δόσις ἀποβολὴ ἀλλὰ χρῆσις τῶν ὄντων καὶ χρῆσις καλή · ὁμοίως οὐδ’ ἡ λῆψις κτῆσις ἀπλῶς ἀλλ’ εἰς τὴν δέουσαν χρῆσιν γινομένη · οὐκ εἰσὶν οὖν ἐναντίαι ἀλλήλαις ἀλλ’ ἑπόμεναι . εἰ γάρ ἐστιν οἷος καλῶς δοῦναί τι , καὶ οἷος καλῶς λαβεῖν καὶ ἀνάπαλιν . αἱ δ’ ἐναντίαι οὐ γίνονται ἐν τῷ αὐτῷ · ἐναντία δὲ τῇ ἐπιεικεῖ δόσει ἡ φαύλη λῆψις , ὧν ἡ μὲν ἐν τῷ ἐπιεικεῖ , ἡ δὲ ἐν τῷ μοχθηρῷ γίνεται . Ὃ δ’ ἑξῆς λέγει , ἀναγκαῖόν ἐστιν · εἰ γὰρ ἡσθήσεται καλῶς ἀναλίσκων , ἀναγκαζόμενος κακῶς ἀναλίσκειν ἢ εἰς οὓς μὴ δεῖ ἢ ὑπὸ τυράννων ἢ ὑπὸ πόλεως , λυπηθήσεται , μετρίως δὲ τὸ λυποῦν αὐτὸν ἔσται , οὐ τὸ ἀνάλωμα οὐδ’ ἡ δαπάνη ἀλλὰ τὸ μὴ δεόντως γίνεσθαι . ἐπεὶ δ’ ἔνιοι ἡγοῦνται ἐπὶ μηδενὶ λυπηθήσεσθαι τὸν ἐνάρετον , ἐπισημειοῦται καί φησι τῆς ἀρετῆς εἶναι , τουτέστι τοῦ ἔχοντος τὴν ἀρετὴν τὸ ἥδεσθαι καὶ λυπεῖσθαι ἐφ’ οἷς δεῖ καὶ ὡς δεῖ · οὐ γὰρ περιῄρηται αὐτοῦ τὸ παθητικὸν μόριον τῆς ψυχῆς , ἀλλὰ κεκόσμηται . ἀνάγκη οὖν μετρίαν τινὰ λύπην αὐτῷ γίνεσθαι ἐπὶ ταῖς μὴ προσηκούσαις ἐνεργείαις , ἀνθρώπῳ γε ὄντι καὶ φιλοκάλῳ . ὅτι δὲ οὐκ ἐπὶ τῷ ἀναλώματι λυπηθήσεται , ἀλλ’ ἐπὶ τῇ μὴ δεόντως γινομένῃ ἐνεργείᾳ , φανερὸν ποιεῖ λέγων αὐτὸν μᾶλλον ἄχθεσθαι εἴ τι δέον μὴ ἀνάλωσεν . Εἰρῆσθαι δέ φησι πρότερον , ὅτι ὑπερβολαὶ καὶ ἐλλείψεις εἰσὶν ἡ ἀσωτία καὶ ἡ ἀνελευθερία · ἐν ἑκατέρᾳ γὰρ αὐτῶν καὶ ὑπερβολὴ καὶ ἔνδεια ὡς εἴρηται · ἐπεὶ δὲ τὸ ἐν δυσὶν εἷναι ἰδέαις ἑκατέρᾳ . ἐν λήψει καὶ δόσει , ἔστι δὲ ἡ δαπάνη κυρίως δόσις καλουμένη , φαίνεται δ’ ὁ ἄσωτος δαπανηρός , ἔστω φησὶ κοινῶς ἡ δαπάνη δόσις . εἰπὼν δὲ τὴν ἀνελευθερίαν ὑπερβάλλειν , τῷ λαμβάνειν προσέθηκε , πλὴν ἐν μικροῖς δηλονότι · οὐχ οὕτως · ὑπερβάλλειν λέγεται ὁ ἀνελευθέριος τῷ μεγάλα λαμβάνειν ἀλλὰ τοὐναντίον τῷ μικρὰ πολλάκις δὲ καὶ πανταχόθεν καὶ ὅθεν ἂν δύνηται οὐκ ὀκνῶν ὅτι ἄν δύνηται λαμβάνειν καὶ ὁπωσοῦν · ἐπεὶ δ’ ἔθετο τὴν ἀσωτίαν ὑπερβάλλειν μὲν τῷ διδόναι , ἐλλείπειν δὲ τῷ λαμβάνειν , κατὰ μὲν τὸν αὐτῆς λόγον ἡγεῖται τοιαύτην εἶναι · πλὴν οὐ πάνυ συνδυάζεται ταῦτα · οὐ γὰρ ῥᾴδιον οὐδαμόθεν λαμβάνοντα πᾶσι διδόναι διὰ τὸ ἐπιλείπεσθαι τελέως τὴν οὐσίαν τοὺς ἰδιώτας , οἵπερ καὶ δοκοῦσί φησιν ἄσωτοι εἶναι . τοῦτο δὲ ἐπεῖπεν , ἐπειδὴ οἱ βασιλεῖς δοκοῦσιν ἄσωτοι εἶναι καὶ δύνανται μὴ λαμβάνοντες διδόναι · ὁ δὲ τοιοῦτος οἷός ἐστιν ὁ τῷ ὄντι ἄσωτος μὴ λαμβάνων , διδοὺς δὲ πᾶσιν , οὐ μικρῷ βελτίων ἐστὶ τοῦ ἀνελευθερίου · ἰατὸς γάρ ἐστι καὶ ὑπὸ τῆς ἡλικίας , ὡς ἐπίπαν γὰρ νέοι γίνονται οὕτως ἄσωτοι , καὶ ὑπὸ τῆς ἀπορίας · δεινὴ γὰρ καὶ αὕτη ἀναγκάσαι σωφρονεῖν , καὶ ἐπὶ τὸ μέσον ἔλθοι ἄν διὰ τὸ ἔχειν τὰ τοῦ ἐλευθερίου · καὶ γὰρ δίδωσι καὶ οὐ λαμβάνει , ἡμαρτημένως · εἰ οὖν ὑπὸ ἔθους ἡ ὁπωσοῦν μεταβάλλοι , ἔλθοι ἄν εἰς ἐλευθεριότητα · ἀλλ’ ὁ μὲν τῷ ὄντι ἄσωτος βελτίων τοῦ ἀνελευθέρου πολλῷ · οἱ δὲ πολλοὶ οὐκ ἔχουσιν ἄμφω τὰ εἰρημένα , λέγω δὲ τό τε διδόναι καὶ μὴ λαμβάνειν ἀλλὰ συμφύρουσι καὶ μιγνύουσιν εἰς ταὐτὸν ἀσωτίαν καὶ ἀνελευθερίαν · λαμβάνουσι γὰρ ὅθεν μὴ δεῖ συνεχῶς , ἵνα ἀναλίσκειν ἔχωσιν εὐχερῶς , ἅμα δὲ καὶ τοῦ καλοῦ μηδὲν φροντίζοντες οὐκ ὀκνοῦσιν αἰσχρῶς πορίζειν . διόπερ οὐδὲ ἐλευθέριοι αὐτῶν αἱ δόσεις · οὔτε γὰρ τοῦ καλοῦ ἕνεκα διδόασιν , ὥσπερ σποπός ἐστι πᾶσι τοῖς ἐναρέτοις , οὔτε οὗς δεῖ εὖ ποιοῦσιν ἀλλὰ τοὺς κόλαδεῖ κἀς ἢ τοὺς ἄλλην τινὰ ἡδονὴν πορίζοντας · διὸ οἱ πολλοὶ αὐτῶν ἀκόλαστοί εἰσι , τὸ δαπανηρὸν αὐτῶν μετάγοντες εἰς τὰς ἡδονάς · πλὴν ἡ μὲν τῷ ὄντι ἀσωτία ἰάσιμός ἐστιν , ὡς εἴρηται , ἡ δ’ ἀνελευθερία ἀνίατος . ἀνίατος δὲ εἶπεν ἀντὶ τοῦ δυσίατος · ὡς ἐπίπαν γὰρ δοκεῖ τὸ γῆρας ἀνελευθέρους ποιεῖν καὶ πᾶσα 〈 ἀδυναμία 〉 · οἱ γὰρ ἀσθενέστεροι τὰ σώματα καὶ ἀδύνατοι τὰ πολλὰ ἀνελεύθεροι γίνονται διὰ τὸ νομίζειν πολλῶν δεῖσθαι · ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸ νομίζειν ] συμφυέστερον εἶναι τοῖς ἀνθρώποις τὴν ἀνελευθερίαν δυσιατοτέρα ἐστίν . ἐλέχθη γὰρ ὅτι ἐφ’ ἃ ἀποκλίνομεν οἱ ἄνθρωποι καὶ πρὸς ἅπερ ἁλώσιμοί ἐσμεν ταῦτα δυσίατα · ἀποκλίνουσι δὲ οἱ πλεῖστοι ἐπὶ φιλοχρηματίαν μᾶλλον ἢ 〈 ἐπὶ πρόεσιν 〉 . φησὶ δὲ πολυειδῆ εἶναι τὴν ἀνελευθερίαν · σχεδὸν μὲν γὰρ πᾶσα κακία πολυειδής , ὡς προεῖπεν , οὐδεμιᾶς δ’ ἧττον ἡ ἀνελευθερία · ἐν δυσὶ γὰρ οὖσα τῇ τε ὑπερβολῇ τῆς λήψεως καὶ τῇ ἐλλείψει τῆς δόσεως , οὐ πᾶσιν ὁλόκληρος παραγίνεται , ἀλλ’ ἔνιοι μέν εἰσιν ἀνελεύθεροι τῷ λαμβάνειν καὶ τούτῳ ὑπερβάλλουσιν , ἔνιοι δὲ μόνον τῇ δόσει ἐλλείπουσι , λαμβάωειν δ’ οὐκ ἀξιοῦσιν · ὧν ὀνόματα πλείω ἐστί , φειδωλοὶ καὶ γλίσχροι καὶ κίμβικες · οὐ λαμβάνουσι δὲ οἱ μὲν δι’ ἐπιείκειαν ἢ φαινομένην · τὰ δ’ αὐτῶν φυλάσσειν λέγουσιν ἵνα μήποτε ἀναγκασθῶσιν αἰσχρόν τι πρᾶξαι · οἱ δὲ διὰ φόβον ἀπέχονται τῶν ἀλλοτρίων , ἡγούμενοι μὴ εἶναι ῥᾴδιον τὰ ἀλλότρια λαμβάνοντας μὴ προί·εσθαί τι · δηλοῖ δ’ ἑξῆς καὶ τίνες εἰσίν οἱ κατὰ τὴν λῆψιν ὑπερβάλλοντες · εἰσὶ δὲ οἱ πανταχόθεν ἀξιοῦντες λαμβάνειν καὶ μηδὲν κέρδος αἰσχρὸν νομίζοντες , οἷον πορνοβοσκοὶ καὶ τελῶναι καὶ οἱ κατὰ μικρὰ δανείζοντες καὶ ἐπὶ πολλῷ τόκῳ · πάντῃ γὰρ οὗτοι αἰσχροκερδεῖς . ἕνεκα γὰρ μικροῦ κέρδους πᾶν ὁτιοῦν ὑποφέρουσιν , ἐπεὶ τούς γε τὰ μεγάλα κερδαίνοντας ὅθεν μὴ δεῖ οὐ λέγομεν ἀνελευθέρους ἀλλὰ μοχθηροὺς καὶ ἀσεβεῖς καὶ ἀδίκους , οἷον τυράννους πορθοῦντας πόλεις καὶ ἱερὰ συλῶντας . ἐφίστησι δὲ ἡμᾶς , ὅτι καὶ ὁ λωποδύτης ἀνελεύθερος καὶ ὁ κυβευτής , καίτοι δοκῶν τισι προετικὸς εἶναι · ὁ μὲν γὰρ λωποδύτης ἕνεκα κέρδους ὀλίγου τοὺς μεγίστους κινδύνους κινδυνεύει , οἱ δὲ κυβευταὶ ἀπὸ τῶν φίλων κερδαίνουσιν , οἷς δυνδιημερεύουσι καὶ συζῶσι καὶ ἥδονται , ὅταν γυμνοὺς ἀποπέμψωσιν αὐτούς . εἰκότως δὲ τῇ ἐλευθεριότητι ἡ ἀνελευθερία ἀντικεῖσθαι λέγεται · καὶ γὰρ μεῖζον κακόν ἐστι τῆς ἀσωτίας καὶ μᾶλλον ἐπ’ αὐτὴν ἁμαρτάνουσιν οἱ ἄνθρωποι . Δόξειε δ’ ἄν ἀκόλουθον εἶναι καὶ περὶ μεγαλοπρεπείας . Ὅτι ἕπεται τῷ περὶ τῆς ἐλευθεριότητος περὶ μεγαλοπρεπείας εἰπεῖν , ἤτοι ὡς εἶδος γένους ἢ ὡς μέρος ὅλου δῆλον · σκεπτέον δὲ πότερον ταὐτὸν ἢ οὔ , ἐπειδὰν ᾧ διαφέρει τῆς ἐλευθεριότητος εἴπωμεν . ἡ μὲν γὰρ ἐλευθεριότης περὶ δόσιν ἐστὶ καὶ λῆψιν , ἡ δὲ μεγαλοπρέπεια περὶ τὴν δόσιν . καλείσθω γὰρ ἡ δαπάνη καὶ μεγαλοπρέπεια κοινῶς δόσις , ὥσπερ ἠξίωσεν , ἔτι δὲ ἡ μὲν ἐλευθεριότης οὐ μόνον περὶ τὰς μεγάλας ἀλλὰ καὶ περὶ τὰς μικρὰς δόσεις ἐστίν , ἡ δὲ μεγαλοπρέπεια , καθάπερ καὶ αὐτὸ σημαίνει τοὔνομα , ἐν μεγέθει δαπάνη πρέπουσά ἐστιν , ὥστε περὶ τὰ μέγεθος ἔχοντα δαπανήματα . τοιαύτη δ’ οὖσα πότερον εἶδός ἐστι τῆς ἐλευθεριότητος ἢ μέρος ; εἰ μὲν γὰρ εἶδος , ἐπεὶ οὐδὲν γένος ἓν εἶδος ἔχει ἀλλὰ πλείω , πῶς διαιρήσομεν τὴν ἐλευθεριότητα ; ἢ τὸ μέν τι αὐτῆς εἶδος ἐροῦμεν περὶ δόσιν , τὸ δὲ περὶ λῆψιν , τοὐ δὲ περὶ δόσιν τὸ μὲν περὶ μεγάλα , τὸ δὲ περὶ μικρὰ ἀναλώματα , ὧν τὸ μὲν πολὺ καὶ μέγα ἀνάλωμα μεγαλοπρέπεια καλεῖται , τὰ δ’ ἄλλα ἀνώνυμα ; δόξειε δ’ ἄτοπον εἶναι διαιρεῖν τὴν ἐλευθεριότητα εἰς δύο εἴδη , τὸ περὶ τὴν δόσιν καὶ τὴν λῆψιν · δοκεῖ γὰρ μὴ εἶναι ἐλευθριότης κατὰ ταύτην μόνην τὴν δόσιν . ἐὰν γὰρ ᾖ ἁμαρτητικὸς κατὰ τὴν δόσιν , οὐκέτι ἐλευθέριός ἐστιν , ἀλλ’ οὐδ’ ὁ λαμβάνων ὀρθῶς ἐλευθέριος , ἂν μὴ καὶ διδῷ καλῶς · ἅμα δ’ εἰ καὶ τῆς έλευθεριόητός ἐστι λόγος τὸ εἶναι κατορθωτικὴν περὶ δόσιν καὶ λῆψιν , οὐκ ἂν ἐφαρμόζοι ἑκατέρῳ τῶν εἰδῶν · μᾶλλον οὖν μέρει ἔοικε τῆς ἐλευθριότητος . καὶ γὰρ οὕτως ἐγχωρεῖ λέγειν , ὅτι εἰ μέν τίς ἐστι μεγαλοπρέπεια , ἐλευθεριότης ἐστίν , εἰ δέ τις ἐλευθεριότης , οὐ πάντως μεγαλοπρέπεια , ὥσπερ εἴ τις τὴν ἰατρικὴν διελόμενος εἰς μέρη τρία φαρμακευτικὸν διαιτητικὸν καὶ χειρουργικόν , λέγοι εἰ μέν τι ἐστι φαρμακευτικόν , πάντως καὶ ἰατρικὸν εἶναι , εἰ δέ τι ἰατρικόν , οὐ πάντως φαρμακευτικόν . εἰ δὲ καὶ ταῦτά τις εἴδη εἴποι τῆς ἰατρικῆς , οὐδὲν κωλύει καὶ τὴν μεγαλοπρέπειαν εἶδος εἶναι τῆς ἐλευθεριότη - τος . εἰκότως δὲ λέγεται τὸ ἐν μεγέθει πρέπον θεωρεῖν δαπάνημα . τὸ γὰρ μέγεθος πρός τι · τινὸς γὰρ μέγεθος . εἰ οὖν ἄλλου ἔργου ἄλλο μέγεθος τὸ πρέπον ἑκάστῳ δαπάνημα θεωρήσει . οὐ γὰρ τὸ αὐτὸ δαπάνη μὰ προσήκει τριηράρχῳ καὶ θεωρῷ . σκέψεται δὴ ὁ μεγαλοπρεπὴς τὸ πρέπον καὶ πρὸς αὐτὸν ( xat ) ἐν ᾧ καὶ περὶ ἅ · ἐν ᾧ δὲ καὶ περὶ ἃ ἐκ τοῦ παραλλή - παραλλήλου εἴρηκεν · ἐν ᾧ πράγματι καὶ περὶ ὃ πρῷμά ἐστι τὸ δαπάνημα · ἄλλο μὲν γὰρ δαπάνημα οἰκεῖον ἄν ἱερὸν κατασκευάζῃ μεγαλοπρεπές , ἄλλο δ ἄν τείχη τῇ πατρίδι περιβάλληται , ἄλλο δ ἄν χορηγῇ , ἄλλο δ’ ἄν γυμνασιαρχῇ . καθ’ ἕκαστον δὲ τούτων πρεπόντως δαπανήσει μεγέθους στοχαζόμενος τοῦ οἰκείου ἑκάστω . Ὁ δὲ ἐν μικροῖς ἢ ἐν μετρίοις [ ἢ ] κατ’ ἀξίαν δαπανῶν καὶ τὰ λοιπά . σαφῶς διὰ τοῦ μικροῖς ἔδειξε τὴν τοὐ μεγαλοπρεποῦς καὶ τοῦ ἐλευ - θερίου διαφοράν . περὶ γὰρ τὰ μικρὰ καὶ τὰ μέτρια ἀναλώματα ἡ ἐλευθερία · ἐπεὶ μηδὲν ἧττον ὁ ἐλευθέριος καὶ ἐν μικροῖς τοιοῦτος · οὐ γὰρ ἐν τῷ εἰς μεγάλα ἀναλίσκειν τὸ εἶναι αὐτῷ ὥσπερ τῷ μεγαλοπρεπεῖ , ἀλλ’ ἐν τῷ καλῶς . δεῖ δὲ εἰδέναι , 〈 ὅτι 〉 ὡς ἡ μὲν μικροπρέπεια τῆς ἀνελευθερίας , ἡ δὲ ἀπειροκαλία τε καὶ βαναυσία τῆς ἀσωτίας διαφέρει , οὕτως καὶ ἡ μεγαλοπρέπεια τῆς ἐλευ - θεριότητος διοίσει . λέγονται δὲ βάναυσοι καὶ οἱ ὑπερβάλλοντες ἐν τῷ εἰς ἃ μὴ δεῖ ἀναλίσκειν , οὐ μόνον οἱ περὶ τὰς βαύνους , τουτέστι τὰς καμίνους , ἐργα - ζόμενοι . καὶ δῆλον ε3 ὧν λέγει , ὅτι αἱ μὲν ἐλευθερίαι ἐνέργειαι καὶ μὴ ἐν πλουτοῦσιν οἷαί τε γίνεσθαι , αἱ δὲ ùεγαλ)̔’ρa--̔πς͂ῖς πλούτου δέονται . τῆς τοι - αύτης δὲ ἕξεως , λέγω δὲ τῆς aεγαλοπρεr-αίας , ἡ μὲν ἔὶλεͅιψις μικρο - πρέπεια καλεῖται , ἡ δὲ ὑπερβολὴ ἔοικε μὲν ἀνώνυμος εἶναι , καλεῖ δὲ αὐτὴν βαναυσίαν ἢ ἀπε--ροκ̀αλίαν . καλοῦνται μὲν γὰρ βάναυσοι καὶ οἱ τὰς χειρουργικὰς τέχνας ἐργαζόμενοι , καλοῦνται δὲ καὶ οἱ σεμνυνόμενοι ἐπ’ αὐτοῖς ὡς πλουσίοις ἢ ὡς μεγάλοις ἢ ὡς καλοῖς . ἐλήλυθε δὲ τὸ ὄνομα ἀπὸ τῶν πρὸς πῦρ ἐρἴ̀αομειων · βαύνους γὰρ ἐκάλουν τὰς καμίνους , ἐντεῦθεν δὲ καὶ πάντας τοὺς χειροτέχνας βαναύσους ὠνόμασαν . εἶτά μοι δοκεῖ ἀπὸ τῶν παρ’ ἀξίαν θρυπτομένων τεχνιτῶν καὶ σεμνυνομένων τοὔνομα μεταγαγεῖν ἐπὶ τοὺς προσποιουμένους μεῖζον . διόπερ καὶ Ἀριστοτέλης βαναυσίαν καλεῖ τὴν παρα - κειμένην κακίαν τῇ με-ίαλοπρὅτͅείᾳ , προσποίησίν τινα οὖσαν μεγέθους τοῦ ἐν δαπανήμασιν ἀξίου · ἐν οἷς γὰρ οὐ δεῖ οὐδ’ ὡς δεῖ λαμπρύνεται · ὕστερον δὲ περὶ αὐτῆς ἐρεῖν φησι . Λέγει δὲ τὸν μεγαλοπρεπῆ ἐπιστήμονι ἐοικέναι , ἤτοι ἐπειδὴ θεωρητικός ἐστι τοῦ πρέποντος ἑκάστῳ μεγέθει καὶ ἔργῳ δαπανήματος ( τὸ δὲ θεωρεῖν τῆς κυρίως καλουμένης ἐπιστήμης · τὰς γὰρ θεωρητικὰς κυρίως ἐπιστήμας ὠνόμαζον ) , ἢ ἐπιστήμονα λέγει τὸν τεχνίτην · παντὸς γὰρ τεχνίτου τὸ πρέπον θεωρῆσαι ἑκάστου ἔργου , οἷον σκυτοτόμου <τὸ> τῷ ποδὶ ἁρμόζον καὶ γραφέως εἰδέναι , οἷον δεῖ τὸν ἥρωα γεγράφθαι ἢ τὸν ἰδιώτην ἢ τὸν ἡδόμενον ἢ τὸν λυπούμενον · οὕτως δὴ καὶ ὁ μεγαλοπρεπὴς τὸ πρέπον ἑκάστῳ ἔργῳ θεωρήσει δαπάνημα καὶ δαπανήσει μεγαλοπρεπῶς . ὥσπερ γάρ , φησίν , ἐν ἀρχῇ εἴπομεν , ἡ ἕξις ταῖς ἐνεργείαις ὁρίζεται καὶ ὧν ἐστιν . τοῦτο δὲ λέγει , ἐπειδὴ καὶ πρότερον εἶπεν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν εὑρίσκεσθαι καὶ τὰς ἕξεις · ὁποῖαι γὰρ αἱ ἐνέργειαι , τοιαύτη καὶ ἡ ἕξις , ἀφ’ ἧς αἱ ἐνέργειαι καὶ ὧν ἐστιν ἡ ἕξις θεωρητικὴ . ἢ ποιητικὴ ἢ πρακτική , οἷον αἱ ἐνέργειαι τῆς οἰκοδομικῆς · τοιαῦται δέ τινες αἱ περὶ οἰκοδομίαν . δῆλον οὖν ὡς ἡ οἰκοδομικὴ τέχνη τοιούτων ἐνεργειῶν ἐστιν ἐνεργητική . καὶ ἔστι τὸ ὑποκείμενον τῇ οἰκοδομικῇ ξύλα καὶ λίθοι , οἷς χρωμένη ὡς ὕλῃ τὴν ἐνέργειαν ποιεῖται , τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν . ἐλέγετο γὰρ καὶ ὀλίγῳ πρότερον ἡ ἐλευθεριότης περὶ χρήματα εἶναι , ἐπειδὴ αἱ ἐνέργειαι αὐτῆς περ χρήματά εἰσι καὶ τὸ ὑποκείμενον οὖν δηλονότι τὰ χρήματα . ἐπειδὴ οὖν αἱ τοῦ μεγαλοπρεποῦς ἐνέργειαι δαπάναι εἰσὶ καὶ μεγάλαι καὶ πρέπουσαι , ἥ τε ἕξις φανερά , ἔστι γὰρ ἀφ’ ἧς αἱ τοιαῦται ἐνέργειαι , καὶ ὅτι ὑπόκειται αὐτῇ ἔργα μεγάλα καὶ δαπανήματα μεγάλα . ἢ τοῦτό ἐστι τὸ πρόσθεν λεχθέν , ἢ ὅτι ἡ ἕξις , τουτέστιν ἡ ἠθική , ὁρίζεται αὐτὰ ταῖς παραπιπτούσαις ἐνεργείαις καὶ ὧν ἐστιν ἀεὶ ἐνεργητική . οὐ γὰρ ἦν τὸ μέσον , ὃ ἐλέγετο τῶν ἀρετῶν ἀλλὰ τὸ πρὸς ἡμᾶς . καὶ τοῦ μεγαλοπρεποῦς οὖν αἱ δαπάναι μεγάλαι , πρέπουσαι παντὶ μεγάλῳ , καὶ οὐχ ἕν τι ἔχουσαι τὸ μέγα , ἀλλ’ ὁποῖον ἂν ἀπαιτῇ ἡ παροῦσα χρεία , τοιαῦτα δὴ καὶ τὰ ἔργα μεγάλα · ἕκαστον δ’ ὡς πρὸς ἑαυτό · οὕτω γὰρ ἔσται καὶ τὸ δαπάνημα μέγα , καὶ πρέπον τῷ ἔργῳ , ἂν τὸ μὲν ἔργον ῃ τῆς δαπάνης ἄξιον , ἡ δὲ δαπάνη τοῦ ἔργου ἢ καὶ ὑπερβάλλον . ἴσως γὰρ ἐν τούτῳ μᾶλλον περαιτέρω πρόεισιν ὁ μεγαλοπρεπής , ὑπερβάλλων ταῖς δαπάναις , ἵνα τὸ ἔργον μέγα γένηται . ἐπεὶ δὲ καὶ ταῖς λοιπαῖς ἀρεταῖς ὑπάρχει τοῦτο καὶ τῇ μεγαλοπρεπείᾳ , ἓν μὲν ὁ σκοπὸς τὸ τοῦ καλοῦ ἕνεκα δαπανᾶν καὶ μεγάλα ποιεῖν ἔργα , ἓν δὲ τὸ ἡδέ·ως · ἡδεῖαι γὰρ τοῖς ἐναρέτοις αἱ κατὰ τὰς ἀρετὰς ἐνέργειαι . ἔτι δὲ προετικῶς δαπανήσει οὐκ ἀκριβολογούμενος · ἡ γὰρ ἀκριβολογία μικροπρεπής . Ἀπὸ δὲ τῆς ἴσης , φησί , δαπάνης τὸν μεγαλοπρεπῆ μέγα ποιήσειν τὸ ἔργον , οἷον εἰ δέοι κατασκευάσασθαί τι αὐτὸν τῇ πατρίδι τλάντων ἑκατὸν οὐχὶ ποιήσει ( μικρὸν μὲν πολύχρυσον δὲ ἢ πολυτελῶν λίθων τινῶν ἔνεστι ποικίλως ποιήσαντα σαρδίοις ἢ σμαράγδοις ἢ ἄλλοις τισὶ τοιούτοις λίθοις βραχύ τι ἔργον ἀποδεῖξαι ) , ἀλλὰ μᾶλλον βουλήσεται μέγεθός τι ἔχον ἔργον ἐργάσασθαι οἷον ὁ Περικλῆς τὸν ᾿ Ολύμπιον ἢ εἴ τι τοιοῦτον . οὐ γάρ ἐστιν ἡ αὐτὴ ἀρετὴ κτήματος καὶ ἔργου · κτῆμα μὲν γὰρ δεῖ ἔχειν τὸ πλείστου ἄξιον καὶ ἐν ὀλίγῳ δυνάμενον πολὺ φυλάττεσθαι , οἷον χρυσὸν μάργαρον λίθον τίμιον · ἔργον δὲ τὸ μέγα καὶ καλὸν τιμιώτατον . τὸ γὰρ τοιοῦτον πᾶς ἂν θαυμάσαι ὁ ὁρῶν , δεῖ δὲ τὸ μεγαλοπρεπὲς θαυμαστὸν εἷναι · καὶ ἔστιν ἔργου ἀρετὴ μεγαλοπρέπεια ἐν μεγέθει , τουτέστιν ἂν μέγα ᾖ καὶ εὐκατάστατον . ἔστι δὲ τῶν δαπανημάτων φησί , τουτέστι μεγαλοπρεπῆ τὰ τίμια , ὅταν καλῶς γένηται δηλονότι · τίμια δέ ἐστι τὰ περὶ τοὺς θεοὺς καὶ περὶ πᾶν τὸ δαιμόνιον , οἷον εἰ καὶ δαίμονας δέοι ἱλάσκεσθαι καὶ ὅσα πρὸς τὸ κοινὸν δεῖ καλῶς φιλοτιμεῖσθαι · ἐν πᾶσι δέ , ὡς καὶ πρότερον εἴρηται , δύο σκέπτεται ἑαυτόν τε τίς ὢν καὶ τίνων ὑπαρχόντων ἀναλίσκει καὶ τί τὸ ἔργον · λέγει δὲ πένητα μὴ εἶναι μεγαλοπρεπῆ , οὐ κατὰ τὴν ἕξιν ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐνέργειαν · τὴν μὲν γὰρ ἕξιν οὐδὲν κωλύει ἔχειν τὸν πένητα , τὴν δὲ ἐνέργειαν οὐχ οἷόν τε μὴ ὑπαρχόντων αὐτῷ κτημάτων . ὅτι δὲ περὶ τῆς ἐνεργείας λέγει , φανερόν , ὅτι ἠλίθιος ἔσται ἐπιχειρῶν ἀναλίσκειν ὁ πένης , παρ’ ἁ τὴν ἀξίαν γὰρ ἀναλώσει , καὶ τὸ δέον · πᾶν γὰρ τὸ κατ’ ἀρετὴν ὀρθῶς πράττεται . πρέπει δὲ ἀνλίσκειν καὶ οἷς τάλαντα προϋπάρχει · δεῖ γὰρ αὐτοὺς ἀξίους εἶναι καὶ ὧν οἱ πρόγονοι μεγαλοπρεπῶς τινα εἰργάσαντο ἢ ὧν σφισι μέτεστι · μέτεστι δὲ συγγενῶν ἢ οἰκείων , ὥστε καὶ τῷ μεγαλοπρεπεῖ ἔχοντι συγγενεῖς ἢ οἰκείους ἁρμόττει μὴ λείπεσθαι αὐτῶν , ὄντος πλούτου καὶ χορηγίας . μάλιστα μὲν οὖν ὁ μεγαλοπρεπὴς ἐν τοῖς τοιούτοις δαπανήμασιν ἐνεργήσει , λέγω δὲ ἐν τοῖς πρὸς τὸ κοινόν , καὶ ἐν τοῖς ἰδίοις δὲ μεγαλοπρεπῶς ἀναλώσει ὅσα εἰσάπαξ γίνεται , οἷον γάμος καὶ εἴ τι τοιοῦτον , καὶ περὶ ὃ πᾶσα ἡ πόλις σπουδάζει ὑπερβαλεῖται , οἷον ἂν περὶ ὅπλα σπουδάζῃ πάσα ἡ πόλις ἢ περὶ ἵππους , μεγαλοπρεπῶς ταῦτα αὐτὸς παρασκευάσει , κἂν οἱ ἐν ἀξιώματι περί τι τοιοῦτον σπουδάζωσιν ἢ ὡς ἐλευθέριον ἢ ὡς τῇ πόλει χρήσιμον μεγαλοπρεπῆ αὐτοῦ τὴν χρῆσιν ἕξει . καὶ περὶ ξένων δέ φησὶ ὑποδοχὰς τὸν μεγαλοπρεπῆ καλῶς ἀναστρέφεσθαι καὶ δωρεὰς καὶ ἀντιδωρεάς · δόξει δὲ λέγω . ἀντιδωρεὰς ὁμολογεῖν , ὅτι λήψεται ὁ μεγαλοπρεπὴς δωρεάς . ἔστι δὲ οὐδὲν θαυμαστόν · τὸ μὲν γὰρ ὅλον περὶ μεγάλην δαπάνην καὶ ἐν μεγάλοις ἔργοις ἐστὶν ἡ μεγαλοπρέπεια . ἀγαθὸς δὲ ὢν τάχ’ ἂν οὐκ ὀκνήσειέ ποτε λαβεῖν δωρεάν , μέλλων μείζονα ἀντιδωρεῖσθαι · ἐπεὶ δὲ οὐκ εἰς ἑαυτὸν δαπανηρός ἐστιν ὁ μεγαλοπρεπὴς ἀλλ’ εἰς τὰ κοινά , ὡς εἴρηται , καὶ τὰ ἀναθήματα ( τὰ δὲ δῶ ῥα ἀναθήμασι ἔχει τι ὅμοιον ) ἑτοίμως ἕξει πρὸς τὰς τῷ γὰρ ὄντι οὐδενὸς ἀναθήματος ἔλαττόν ἐστι δῶρον καλῶς διδόμενον ἢ Δῖός [ διὰ ] Φιλίου χάριν ἢ Ξενίου . λέγει δὲ τὸν μεγαλοπρεπῆ περὶ ταῦτα δαπανᾶν , ὅσα πολυχρόνια τῶν ἔργων , οἷον ναοὺς θεῶν καὶ τειχῶν ἀνασκευὰς καὶ ὅσα μόνιμά ἐστι μᾶλλον ἢ περὶ χορηγίας καὶ γυμνασίας καὶ ὅσα μόνον ἀναλώματά ἐστιν , ἔργον δ’ οὐδὲν μόνιμον ἔχειν φαίνεται . καὶ ἐν ἑκάστῳ δὲ τῶν ἔργων τὸ πρέπον σκέπτεται καὶ οὐχ ὁμοίαν ποιήσεται δαπάνην ἱεροῦ καὶ τάφου ἐπὶ δὲ τῶν δαπανημάτων μεγαλοπρεπέστατον μὲν τὸ ἐν μεγάλῳ μέγα , ἐνταῦθα δὲ τὸ ἐν τούτοις , τουτέστιν ἐν ἑκάστῳ δὲ τὸ οἰκεῖον καὶ πρόσφορον . καὶ ἔτι διαφέρει τὸ ἐν τῷ ἔργῳ μέγα τοῦ ἐν τῷ δαπανήματι · οὐδὲν γὰρ κωλύει τὸ μὲν ἔργον αὐτὸ μέγα εἶναι , τὸ δὲ δαπάνημα μικρόν , οἷον σφαῖρα ἢ λήκυθος ἡ καλλίστη ἔχει μεγαλοπρέπειαν παιδικοῦ δώρου · τοῦτο δὲ διχῶς ἔστι λαβεῖν , ἢ ὅτι παῖς ἄν παιδὶ χαρίζηται ὡς ἐν παιδὶ μεγαλοπρεπής , οὐκ οὔσης μὲν κυρίως μεγαλοπρεπείας ἐν παιδί , οὐδὲ ἄλλης ἀρετῆς οὐδεμιᾶς , ὅλον δὲ τοῦτο ἀρετῆς παιδικῆς · ἢ οὕτως οὖν ἀκουσόμεθα ἢ ὅτι ὁ μεγαλοπρεπὴς ἂν χαρίζηται παιδὶ καλλίστην σφαῖραν ἢ λήκυθον , τὸ μὲν δῶρον μεγαλοπρεπὲς καὶ παιδικὸν πρὸς παῖδα , ἡ δὲ τιμὴ μικρὰ καὶ ἀνελευθέριος , εἰ αὐτὴν καθ’ αὑτήν τις σκοποίη .. τοῦτο δὲ ὅλον παράδειγμά ἐστι τοῦ ἐν ἑκάστῳ εἶναί τι μέγα κατὰ τὸ γένος , ὁπότε καὶ ἐν τοῖς παιδικοῖς δώροις ἔνι τις μεγαλοπρέπεια · ἐν · μεγάλοις δὲ μέγα εἴρηκεν , οἷον ἄν ἔν τινι τῶν τιμιωτάτων μέγεθος προσῇ · τιμιώτατα δὲ τὰ πρὸς θεοὺς μὲν πρῶτον , ἔπειτα δὲ τὰ πρὸς τὸ κοινόν . τὸ δ’ ἑξῆς τῆς φράσεως · ἐπὶ τῶν δαπάνη μάτων ἕκαστον μέγιστον ἐν τῷ οἰκείῳ γένει καὶ τὰ ἑξῆς , διὰ τοῦτό ἐστι τοῦ μεγαλοπρεποῦς , εἰ ἐν ᾧ ἂν ποιῇ γένει , μεγαλοπρεπῶς ὑπερβάλλοιτο , ὅταν καὶ τὸ δαπάνημα ἄξιον ᾖ τοῦ ἔργου καὶ τὸ ἔργον τοὐ δαπανήματος . Ἄ δὲ λέγει περὶ τοῦ βαναύσου καὶ τοῦ μικροπρεποῦς δῆλά ἐστιν · εἶναι μὲν οὖν δῆλον καὶ αὐτός φησι κακίας , οὐ μὴν ὀνείδ·η ἐπιφέρειν διὰ τὸ μὴ εἶναι βλαβερὰς τῶν πέλας ὥσπερ ἡ ἀδικία βλαπτική ἐστι καὶ ἡ ἀκολασία καὶ σχεδὸν αἱ λοιπαὶ κακίαι . Ἡ μεγαλοψυχία δὲ ἕως τοῦ * * * Πρὸς μὲν τὸ λαβεῖν τί ἐστιν ἡ μεγαλοψυχία , οὐδὲν διαφέρει , ὥς φησι , τὴν ἕξιν σποπεῖν ἢ τὸν κατὰ τὴν ἕξιν λέγει δὲ κατὰ τὴν ἕξιν τὸν μεγαλόψυχον . πρὸς δὲ τὸ ῥᾷον λαβεῖν ἴσως πρὸ ἔργου ἐστὶν ἡ τοῦ μεγαλοψύχου θεωρία · διὸ περὶ τούτου ποιεῖται τὴν σκέψιν · καταφανοῦς γὰρ αὐτοῦ γενομένου , ῥᾳδία ἐστὶν ἡ μετάβασις ἐπὶ τὴν μεγαλοψυχίαν . δοκεῖ δέ φησι μεγαλόψυχος εἶναι ὁ μεγάλων αὑτὸν ἀξιῶν , 〈 ἄξιος ὤν · 〉 ὁ γὰρ μεγάλων <ἑαυτὸν> ἀξιῶν , οὐκ ὢν δὲ ἄξιος , ἠλίθιος · οὐδεὶς δὲ τῶν κατ’ ἀρετὴν ἠλίθιος , ὥστε οὐκ ἄξιός ἐστι μικρῶν καὶ μικρῶν ἀξιῶν ἑαυτόν , ὅν φησιν εἶναι σώφρονα · ἕτερος δὲ ὁ μεγάλων αὑτὸν ἀξιῶν ἀνάξιος ὤν , ὃν ὀνομάζει χαῦνον καὶ τάττει κατὰ τὴν ὑπερβολήν · τρίτον δὲ τὸν μειζόνων ἀξιοῦντα ἑαυτὸν ἢ ἄξιός ἐστιν , ὃν οὐ πάντως φησὶ χαῦνον εἶναι · τέταρτον δὲ τὸν ἐλαττόνων ἀξιοῦντα ἑαυτόν , ἐάν τε μεγάλων ἐάν τε μετρίων ἐάν τε καὶ μικρῶν ἄξιος ὢν ἔτι ἐλαττόνων ἑαυτόν τόν ἀξιοῖ . περὶ δὲ τούτων πάντων σκέψαιτο ἄν τις εὐλόγως ἀρξάμενος ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ μεγαλοψύχου . καὶ γὰρ ἐπίνοιά ἐστι τοὺ μεγαλοψύχου ἀνδρὸς κατὰ τοὔνομα μέγεθός τι ψυχῆς ἔχοντος · καὶ διὰ τοῦτο μήτε ὑπὸ εὐτυχίας ἐξογκουμένου μήτε ὑπὸ δυστυχίας πίπτοντος , ἀλλ’ ἐμμελῶς φέροντος τἀς τύχας . οὗτοι γὰρ λέγονται μάλιστα μεγαλόψυχοι , ὧν ἔοικεν ἡ ψυχὴ τοῖς ἰσχυροῖς καὶ ὑγιεινοῖς σώμασιν , ἃ οὔτε ὑπὸ πνίγους οὔτε ὑπὸ χειμῶνος ἢ πνευμάτων μεταβάλλει , ἀλλ’ ἄσειστα καὶ ἀμετάβλητα μένει · τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ μεγαλόψυχος ὑπ’ οὐδεμιᾶς τύχης σείεται οὔτε μεταβάλλει , ἅτε εἰδὼς οὐδὲν τῶν ἀνθρωπίνων σπουδῆς ὂν ἄξιον ἀλλὰ μέγιστον μὲν ἀγαθὸν τὴν ἀρετήν , μέγιστον δὲ κακὸν τὴν κακίαν , τὰ δ’ ἄλλα ἀγαθὰ καὶ κακὰ οὐ τοιαῦτα εἶναι , ὥστ’ ἄξιον εἶναι πίπτειν ἐπὶ τοῖς κακοῖς ἢ ἐπαίρεσθαι ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς · τοιοῦτος δή τις μάλιστα δοκεῖ ὁ μεγαλόψυχος . λέγειν γοῦν εἰώθαμεν ἐπὶ τῶν ἐν δυστυχίᾳ μὴ καταπιπτόντων , ὅτι μεγαλοψύχως ἤνεγκαν καὶ ἐπὶ τῶν μὴ ἐπαιρομένων μηδὲ έξογκουμένων ὑπὸ εὐτυχίας μεγαλοψύχως ἔχειν . ὁ δ’ Ἀριστοτέλης λέγει μεγαλόψυχον τὸν μεγάλων ἑαυτὸν ἀξιοῦντα ἄξιον ὄντα . τίνα δὲ τὰ μεγάλα ταῦτά ἐστιν , ὧν ἑαυτὸν ἀξιοῖ , προελθὼν διασαφεῖ . Λέγει γὰρ τὰς τιμὰς εἶναι τὰ μέγιστα τῶν ἐκτός ἀγαθῶν ὧν ἐφίεσθαι τὸν μεγαλόψυχον . τοῦτο δ’ αὐτὸ δόξει ἄτοπον εἶναι · ἂν γὰρ σκοπὸς <ᾖ> παρὰ τῶν ἄλλων τιμή , οὕτως ἔοικεν οὐκ ἐφ’ ἑαυτῷ εἶναι ἀλλ’ ἐπ’ ἄλλοις , κἀν οὕτω τύχῃ , πυκνὰ μεταβάλλειν ἐκ τοῦ εὖ πράττειν εἰς τὸ κακοπραγεῖν , ἐὰν ποτὲ μὲν τιμᾶται ποτὲ δὲ μή , ἀλλὰ τοὐναντίον ἀτιμάζηται · ἥκιστα δὲ προσήκει τῷ ἐναρέτῳ ἐπ’ ἄλλοις εἶναι . ἀλλὰ μή ποτε οὐ τοῦτο λέγει ὁ Ἀριστοτέλης · τοὐναντίον γὰρ καὶ ὑπεροπτικὸν αὐτόν φησιν εἶναι τῆς παρὰ τῶν πολλῶν τιμῆς , ἅτε μηδὲν τῶν ἀνθρωπίνων ἡγούμενον εἷναι πολλῆς τιμῆς ἄξιον . τίς οὖν αὐτῷ σκοπός ; οὐ μὰ Δία τὸ τιμᾶσθαι · εἴη γὰρ ἂν οὕτως ἐπ’ ἄλλοις , ἀλλὰ τὸ παρέχειν · ἑαυτὸν ἄξιον ὑπὸ τῶν σπουδαίων τιμᾶσθαι καὶ συνειδέναι ἑαυτῷ ἀρίστῳ καὶ ἀξίῳ τῆς παρὰ τῶν ἀγαθῶν τιμῆς καὶ σπουδῆς , ἧς τυγχάνων μὲν ἀσμενιεῖ , ἐὰν δὲ μὴ τυγχάνῃ , ἱκανὸν ἡγήσεται τὸ αὑτῷ συνειδέναι οἷός τίς ἐστι . τοιοῦτος γάρ ἐστιν , οἷον ὁ ποιητὴς πεποίηκε τὸν Ἀχιλλέα λέγοντα ‟ φρονέω δὲ τετιμῆσθαι Δῖός αἴσῃ “ . ἄριστοι μὲν γὰρ πάντων οἱ θεοί , παρὰ δὲ τούτων ἡγεῖται τιμὴν αὐτῷ ὑπάρχειν ἀγαθῶ ὄντι καὶ τελείω κατ’ ἀρετήν · σχεδὸν γὰρ πάσας αὐτόν φησιν ἔχειν τὰς ἀρετάς , χαρακτηρίζεσθαι δὲ κατὰ τὸ μέγεθο·ς τὸ τῆς ψυχῆς · ἐπικόσμημα γάρ τι εἶναι τὴν μεγαλοψθχίαν πασῶν τῶν ἀρετῶν . ἑκάστην μὲν γὰρ εἰδοποιεῖσθαι κατὰ τὰ ὑποκείμενα , οἷον σωφροσύνην μὲν διὰ τὸ περὶ ἡδονὰς εἶναι καὶ λύπας , ἀνδρείαν δὲ διὰ τὸ περὶ φόβους εἶναι καὶ θάρρη , ἄλλας δὲ δι’ ἄλλο τι · ἐπανθεῖν δ’ αὐταῖς μὲν τὴν μεγαλοψυχίαν , οἷον ἐπιγινομένην τινὰ ἕξιν τῇ πασῶν κτήσει . τὸ δὴ μέγεθος τῆς ψυχῆς ἐντεῦθεν τῷ μεγαλοψύχῳ · τῷ τοιούτῳ δὲ μεγέθει ἕπεσθαί φησιν ὁ Ἀριστοτέλης τὰ εἰρημένα ὑφ’ ἡμῶν τὸ φέρειν ἐμμελῶς τὰς δυστυχίας · καὶ ἄλλα δὲ πλείω ἀκολουθεῖ περὶ ὧν αὐτὸς δηλώσει . Ὁ μὲν οὖν μεγαλόψυχος , ὡς τύπῳ εἰπεῖν , τοιοῦτός ἐστιν , τοὺς δὲ λοιποὺς σκεπτέον . ἦν δὴ ὁ πρῶτος ὁ μικρῶν ἄξιος καὶ μικρῶν αὑτὸν ἀξιῶν , ὃν ἔλεγεν εἶναι σώφρονα . εἰ δὲ μικρῶν ἄξιος , πῶς ἂν εἴη σώφρων ; ὁ γὰρ σώφρων ἐνάρετος · ὁ δὲ ἐνάρετος μεγάλων ἄξιος , ἐπειδὴ σώφρονα λέγει τὸν περὶ ἡδονὰς κατορθοῦντα · οὗτος δὲ τοιοῦτος . ἔοικεν οὖν κοινότερον λαμβάνειν νῦν σωφροσύνην ἀντὶ φρονήσεως ὥσπερ εἰώθαμεν πολλάκις · καὶ ταύτης οὐχὶ τῆς ἀρετῆς ἀλλὰ τῆς φυσικῆς συνέσεως , ἣν ἔχουσί τινες , ὥστε συνορᾶν τίνων ἄξιοι καὶ ἐπὶ πόσον . εἴη δ’ ἄν τοιοῦτος οὐκ ἀφυὴς ἄνθρωπος , ὃς οὐχ ὁρῶν ἑαυτὸν οὐδέπω οὐδὲν μέγα οὔτε εἰδότα οὔτε πεποιηκότα οὐχ ἡγεῖται μεγάλων εἶναί πω τιμῶν ἄξιος · οὐδὲν δὲ κωλύει παιδευθέντα γενέσθαι αὐτὸν μεγαλόψυχον · ὁ δὲ μεγάλων αὑτὸν ἀξιῶν ἀνάξιος ὢν μοχθηρὸς καὶ χαῦνος , ἀντιποιούμενος μὴ προσηκουσῶν τιμῶν , παντελῶς αὐτῶν ἀνάξιος ὤν . ἀξιοῖ δ’ αὑτὸν οὐ τῶν ἀπλῶς μεγάλων · οὐδὲ γὰρ οἶδεν ἄλλα τῶν νομιζομένων , λέγω δὲ τῶν πολιτικῶν τιμῶν . μεγάλη γὰρ τιμὴ ἡ μέν ἐστι κατ’ ἁλή θείαν ( αὕτη δέ ἐστιν οἱ πολλοὶ παρέχουσι στέφανοι καὶ εἰκόνες καὶ τὰ τοιαῦτα , ὧν ἀξιοῖ τυγχάνειν ὁ χαῦνος ἑαυτόν , οὐδ’ αὐτῶν ἀνάξιος ὤν · ὁ δὲ μειζόνων ἢ ἄξιος οὐ ίας χαῦνος . γίνονται γάρ τινες εὐφυεῖς καὶ χαρίεντες εὐποιητικοὶ τῶν πατρίδων ἐν καιρῷ , ἐπιδιδόντες καὶ βοηθοῦντες τῷ κοινῷ καὶ ἀνατιθέντες ἀναθήματα · οὗτοι δὲ ἄξιοί εἰσι τῆς παρὰ τῶν πόλεων τιμῆς . ἐνίοτε δ’ ἀξιοῦσι διὰ τοῦτο καὶ ἁπλῶς ἐνάρετοι εἶναι καὶ τέλειοι οὐ διὰ χαυνότητα ἀλλὰ δι’ ἄγνοιαν , οὓς οὐδὲν κωλύει παιδευθέντας καὶ τελείως ἀγαθοὺς γενέσθαι . περὶ δὲ τοῦ μικροψύχου καὶ παντελῶς ἀπορήσαι τις ἄν · λέγει γὰρ μικρόψυχον εἶναι , ἐάν τε μεγάλων ἐάν τε μικρῶν ἄξιος ὤν , ἔτι ἐλαττόνων αὑτὸν ἀξιοῖ · εἰ μὲν γὰρ μεγάλων ὅλως ἐστὶν ἄξιος , πῶς ἂν εἴη μοχθηρός ; ἢ μεγάλων οὕτως ἄν εἴη ἄξιος , οἷον εἰ προγόνων ἐπισήμων ὢν εἰς μικρὰ ἑαυτὸν ἄγει ἐπιτηδεύματα καὶ βάναυσον τέχνην μεταχειρίζεται , ἐξὸν πολιτικῶν ἅπτεσθαι καὶ εἰ μὴ ἀφυὴς ᾖ πρὸς τὸ μαθεῖν ἄν τι ἢ γνῶναι , τούτων μὲν ἀφέστηκε , τὰ δὲ τυχόντα ἐπιτηδεύει · οὗτος γὰρ τῷ ὄντι ἐλαττόνων ἑαυτὸν ἀξιοῖ . ὁ δὲ καὶ μικρῶν ἄξιος καὶ ἔτι ἐλαττόνων ἑαυτὸν ἀξιῶν παντελῶς μικρόψυχος , καίτοι ὁ Ἀριστοτέλης λέγει μάλιστα ἂν δοκεῖν μικρόψυχον τὸν μεγάλων ἄξιον μικρῶν δὲ ἑαυτὸν ἀξιοῦντα , ἴσως εἰς τοιαῦτα ἀποβλέπων οἷα εἰρήκαμεν · ταῦτα μὲν οὖν εἰρήσθω περὶ αὐτῶν , ἐξ ὧν ὡς ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν εἴληπται ὅτι ὁ μὲν μεγαλόψυχός ἐστιν ὁ μεγάλων αὑτὸν ἀξιῶν ἄξιος ὤν , ὁ δὲ κατὰ τὴν ὑπερβολὴν τεταγμένος χαῦνος , ὁ μεγάλων αὑτὸν ἀξιῶν ἀνάξιος ὤν , ὁ δὲ κατὰ τὴν ἔλλειψίν ἐλαττόνων αὑτὸν ἀξιῶν ἤ ἐστιν ἄξιος 〈 μικρόψυχος 〉 . τὰ δὲ ἑξῆς , ἐπειδὴ καὶ καθ’ αὑτὰ δῆλά ἐστι καὶ ἐκ τῶν εἰρημένων , οὐκ ἀνάγκη πάντα ἐπιέναι , ἀλλ’ εἴ τινα ἔχει ἔνστασιν κατὰ τὴν λέξιν ταῦτα θεωρητέον . Λέγει δὲ τὸν μεγαλόψυχον τῷ μεγέθει ἄκρον εἶναι · μέγας γάρ ἐστι τῷ μέγεθος ἔχειν ψυχῆς τὸ ἀκρότατον , τῷ δὲ ὡς δεῖ μέσος · οὔτε γὰρ ὑπερπαρακειμέναις βάλλει οὔτε ἐλλείπει κατὰ τὸ ἀξιοῦν ἑαυτὸν ὧν ἐστιν ἄξιος . οἱ δ’ ἐν ταῖς κακίαις οἱ μὲν ὑπερβάλλουσιν , οἱ δὲ ἐλλείπουσιν , οἱ μὲν χαῦνοι ὑπερβάλλουσιν , οἱ δὲ μικρόψυχοι ἐλλείπουσιν · ἐπεὶ δὲ τῶν μεγίστων αὑτὸν ἀξιοῖ , τὸ δὲ μέγιστον ἐν τῷ ὑπερθετικῷ λεγόμενον ἕν , περὶ ἕν τι ἂν εἴη ὁ μεγαλόψυχος . τί οὖν τοῦτ’ ἐστιν ἐκ τῆς ἀξίας ληπτέον . ἡ γὰρ ἀξία λέγεται τουτέστι ] πρὸς τὰ ἐκτὸς ἀγαθά . ἀξίαν γὰρ λέγομεν ἢ πλούτου ἢ δόξης ἢ τιμῆς ἢ ἄλλου τινός . τῶν δὴ ἐκτὸς ἀγαθῶν τοῦ μεγίστου ἀξιοῦται ὁ μεγαλόψυχος · μέγιστον δέ ἐστιν ὃ τοῖς θεοῖς ἀπονέμομεν , τοῦτο δέ ἐστιν ἧ ὧν μὲν γὰρ δεῖ τιμῶν ἐφίεται καὶ ἄξιον αὑτὸν ἡγεῖται , ὧν δὲ οὐ δεῖ ὑπερορᾷ · ὁμοίως δὴ καὶ ἀτιμίας · τὰς μὲν παρὰ τῶν ἀγαθῶν ἀλλοτρίας ἑαυτοῦ νενόμικε , τὰς δὲ παρὰ τῶν πολλῶν ὑπερορᾷ . σχεδὸν δὴ ὁ λόγος τοιοῦτός ἐστιν · εἰ μεγίστων αὑτὸν ἀξιοῖ ἄξιος ὤν , τὸ δὲ μέγιστον ἕν , λέγεται δὲ ἀξίωμα ὡς πρὸς τὸ ἐκτός , τὸ μέγιστον τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν εἴη ἄν οὗ ἀξιοῖ ἑαυτόν . εἰ δὲ μέγιστον ἡ τιμή , ταύτης ἀξιοῖ ἑαυτόν · καὶ ἐκ τοῦ λόγου μὲν συμφανές · καὶ ἄνευ δὲ λόγου φαίνονται οἱ μεγαλόψυχοι περὶ τιμὴν εἶναι . ὁ δὲ μικρόψυχος , φησίν , ἐλλείπει καὶ πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς τὸ τοῦ μεγαλοψύχου ἀξίωμα , οὔτε γὰρ ὧν αὐτός ἐστιν ἄξιος ἀξιοῖ ἑαυτὸν πολύ τε ἀπέχει τοῦ ἐφίεσθαι ὧν ὁ μεγαλόψυχος · ὁ δὲ χαῦνος πρὸς ἑαυτὸν μὲν ὑπερβάλλει · ἀξιοῖ γὰρ αὑτόν , ὧν οὐκ ἔστιν ἄξιος · οὐ μὴν τόν γε μεγαλόψυχον · οὐδὲ γὰρ ἐπινοῆσαι δύναται ὧν ἑαυτὸν ἀξιοῖ ὁ μεγαλόψυχος . Μετὰ δὲ ταῦτα ἐνδείκνυται ὅτι ἄριστος ὁ μεγαλόψυχος · εἰ γὰρ τῶν μεγίστων ἄξιος , ἄριστος ἄν εἴη . καὶ δόξειεν ἂν εἶναι , φησί , μεγαλοψύχου τὸ ἐν ἑκάστῃ ἀρετῇ μέγα . ὥσπερ γὰρ ἐλέγομεν , ἑκάστη μὲν ἀρειὴ εἰδοποιεῖται τοῖς ὑποκειμένοις αὐτῇ , τὸ δὲ μέγεθος ἑκάστῃ ἐπιθετέον ἐν τῇ μεγαλοψυχίᾳ . μέγεθος γάρ τι τῇ ψυχῇ παραγίνεται σὺν τῇ ἕξει ταύτῃ · αὕτη δὲ παραγίνεται , τελειωθεισῶν τῶν ἀρετῶν πασῶν . καὶ προελθὼν λέγει κόσμον τινὰ εἶναι τῶν ἀρετῶν τὴν μεγαλοψυχίαν · μείζους γὰρ αὐτὰς ποιεῖ . πῶς δὲ μείζους ; διότι μέγεθός τι προσγίνεται τῆ ψυχῇ τῶν ἐναρέτων καὶ ἐφ᾿ ἑκάστῃ δὲ μεγαλοφρονεῖ ὁ σπουδαῖος , θεωρῶν τὴν ὑγίειαν καὶ τὸ κάλλος αὑτοῦ τῆς ψυχῆς . διὰ τοῦτο χαλεπὸν τῇ ἀληθείᾳ μεγαλόψυχον εἶναι · δεῖ γὰρ τὴν τελείαν ἔχειν καὶ καλοκαγαθίαν · τοῦτο δὲ χαλεπόν . μάλιστα μὲν οὖν περὶ τιμὰς καὶ ἀτιμίας ὁ μεγαλόψυχος , καὶ ἡσθήσεται τιμώμενος ὑπὸ τῶν σπουδαίων κατ’ ἀξίαν , ὡς τῶν οἰκείων τυγχάνων ἢ καὶ ἐλαττόνων · ἀρετῆς γὰρ παντελοῦς οὐκ ἄν γένοιτο ἀξία τιμή . λέγει δὲ παντελῆ ἀρετὴν τὴν σύμπασαν , ἣν ἀνάγκη ἔχειν τὸν μεγαλόψυχον · οὐ μὴν ἀλλ’ ἀποδέξεται ὅταν μὴ ἔχωσιν αὐτῷ νέμειν μείζω · τῆς δὲ παρὰ τῶν τυχόντων ὀλιγωγήσει καὶ τῆς ἐπὶ μικροῖς . ἐὰν γάρ τινα μικρὰ αὐτῷ πραχθῇ , οὐχ ἡγεῖται δεῖν ἐπὶ τούτοις τιμᾶσθαι . ὁμοίως δὲ καὶ ἀτιμίας ὀλιγωρήσει τῆς παρὰ τῶν πολλῶν · κἄν γὰρ γίνηται περὶ αὐτόν , οἶδεν ὅτι οὐ δικαίως ἔσται . τοῦ δὲ μὴ δικαίως γινομένου παντὸς καταφρονεῖ . μάλιστα μὲν οὖν , ὡς εἴρηται , τούτῳ μήτε εὐτυχοῦντα περιχαρῆ αὐτὸν γίνεσθαι μήτε δυστυχοῦντα περίλυπον . ὁ γὰρ εἰθισμένος τῶν μεγίστων αὑτὸν ἀξιοῦν τῶν ἄλλων ἀγαθῶν καὶ κακῶν κρείττων ἐστίν , οἷον πλούτου πενίας δόξης ἀδοξίας , ἁπλῶς τῶν περὶ τὸ σῶμα καὶ ἐκτὸς ἀγαθῶν καὶ κακῶν · μέγιστα γὰρ ἀγαθὰ ἡγεῖται τὰ περὶ ψυχήν , ὧν ὑπαρχόντων αὐτῷ ὑπ’ οὐδενὸς αὐτῶν οὔτε ἐπαίρεται οὔτε καταπίπτει · οὐδὲ γὰρ πρὸς τὴν τιμὴν οὕτως ἔχει , ὥστε ἐξεπαίρεσθαι ὑπ’ αὐτῆς , ἀλλὰ τῆς μὲν παρὰ τῶν πολλῶν καὶ παντελῶς καταφρονεῖ , τὴν δὲ παρὰ τῶν σπουδαίων ἀποδέχεται μὲν εἰ γίνοιτο · γινομένης δέ , οὐ διὰ τοῦτο λανθάνει μὴ συμβαίνειν . Δοκεῖ δέ τισι τὰ εὐτυχήματα συμβάλλ ἕσθαι πρὸς μεγαλοψυχίαν . μεγαλόψυχος μὲν γάρ ἐστιν ὁ ἀξιῶν ἑαυτὸν τῶν μεγίστων τιμῶν . οἱ δ’ εὐγενεῖς καὶ πλούσιοι ἢ δυνάσται ἄλλην εὐτυχίαν ἔχοντες ἀξιοῦσι τιμᾶσθαι καὶ τιμῶνται ὡς ἐν ὑπεροχῇ ἀγαθῶν ὄντες . οὐ μήν εἰσιν οὗτοι μεγαλόψυχοι οὔτε τῷ ἐφίεσθαι τιμῶν οὔτε τῷ τυγχάνειν . κατ’ ἀλήθειαν γὰρ μεγαλόψυχος γένοιτ’ ἂν ὁ ἀγαθός , ὁ δ’ αὐτὸς καὶ τιμητός . ἂν δ’ ἄμφω αὐτῷ ὑπάρχῃ ἀρετὴ καὶ τὰ ἐκιὸς εὐτυχήματα , ἴσως μᾶλλον δόξει τιμητὸς εἶναι τοῖς πολλοῖς , κατ’ ἀλήθειαν δὲ μᾶλλον αὐτός ἐστιν εἰ καὶ διὰ τὴν εὐτυχίαν ἀκωλύτως ἐνεργοίη κατὰ τὴν ἀρετὴν ἐν προηγουμένοις · ταῖς γὰρ καλαῖς ἐνεργείαις ἀκολουθοῦσιν αἱ τιμαί . ἄνευ δὲ ἀρετῆς τὰ εὐτυχήματα ὡς ἐπίπαν ὑβριστὰς καὶ ὑπερόπτας ποιεῖ · μιμοῦνται γὰρ ὡς οἴονται τὸν μεγαλόψυχον ἐν οἷς δύνανται · δύνανται δὲ ἐν τῷ καταφρονεῖν τῶν πολλῶν , οὐκ ἐν τῷ κατ’ ἀρετὴν πράττειν · καταφρονεῖ δὲ τῶν πολλῶν οὐχ ὥστε ὑβρίζειν ἀλλ’ ὥστε μὴ θαυμάζειν τὰς παρ’ αὐτῶν τιμάς . καὶ ὁ μὲν δικαίως αὐτῶν καταφρονεῖ · δοξάζει γὰρ ἀληθῶς ὅτι κρείττων ἐστὶ τῶν ἄλλων , οἱ δὲ ψευδῶς καὶ ὡς ἄν τύχῃ περί τε αὑτῶν καὶ περὶ τῶν ἄλλων δοξάζουσιν · ἐπειδὴ δὲ τὸ αὑτοῦ μέγεθος οὐκ ἀγνοεῖ ὁ μεγαλόψυχος καὶ τὰ ἄλλα ἐπίσταται τὰ ἀνθρώπινα οἷά ἐστι , εἰκότως οὐκ ἔστιν οὔτε πυκνοκίνδυνος οὔτε φιλοκίνδυνος ἑαυτόν τε οὐχ ἡγούμενος δεῖν ὡς ἔτυχε καὶ προίεσθαι καὶ οὐκ ἀξιῶν ὑπὲρ τῶν μηδενὸς ἀξίων κινδυνεύειν · ἐν οἷς δ’ ἂν κρίνῃ κινδυνευτὰ ἐνεῖναι , μεγαλοκίνδυνός ἐστιν . οὐδὲ γὰρ τὸ ζῆν μέγα ἡγεῖται ἀλλὰ προτιμᾷ αὐτοῦ τὸ καλῶς καὶ ὑπὲρ καλῶν ἔργων ἀποθανεῖν . καὶ οἷος , φησίν , εὖ ποιεῖν , εὐεργετούμενος δ’ αἰσχύνεσθαι . τοῦτο δὲ αἰτιῶνταί τινες ὡς οὐκ εὖ λεγόμενον · τῷ γὰρ ἀγαθῷ οὐ μόνον τὸ εὖ ποιεῖν ἀλλὰ καὶ τὸ εὖ πάσχειν οἰκεῖον εἶναί φασιν , ἀληθῆ μὲν λέγοντες , οὐ μὴν καθορῶντες τὸ τοῦ μεγαλοψύχου μέγεθος . πολλὰ γὰρ δεῖ γίνεσθαι ἵνα ἀνάσχηται ἢ εἰς χρήματα ἢ εἰς δύναμιν ἢ εἴς τι τῶν τοιύτων εὐεργετούμενος . τοῦτο οὖν ἐστιν , ὃ λέγει , ὅτι αἰσχύνοιτ’ ἂν ἢ χρήματα λαμβάνειν ἢ ἄλλην τινὰ τοιαύτην εὐεργεσίαν · τὸ γὰρ μέγεθος τῆς μεγαλοψυχίας ἐν ὑπεροχῇ , ὁ δ’ εὐεργετούμενος ἐν ὑπρεχομένου δοκεῖ χώρᾳ τετάχθαι · διὸ καὶ ἀντευεργετικὸν αὐτόν φησι πλειόνων εἶναι , ἵνα ὁ ὑπάρξας πάλιν προσοφείλῃ . 0 δ’ ἐπιφέρει καὶ λίαν τινὲς μέμφονται . φησὶ γὰρ ὧν μὲν ἄν εὖ ποιήσῃ ήσῃ ὁ μεγαλόψυχος μεμνῆσθαι αὐτόν , ὧν δ’ ἂν εὖ πάθῃ <μὴ> δοκεῖ δὲ τοὐναντίον ἁρμόττειν τῷ ἀγαθῷ , τούτων μὲν μὴ πάνυ μεμνῆσθαι , ὧν δ’ ἂν εὖ πάθῃ · εὐχαρίστου γὰρ ἤθους . οὐ μὴν τοῦτο λέγει ὁ ᾿ Αριστοτέλης , ὅτι [ οὐκ ] ἐπιλανθάνεται , ὧν ἂν εὗ πάθῃ . πάντων γὰρ ἥκιστα τοῦτο ὁ μεγαλόψυχος , ὃς καὶ πειρᾶται ὡς εἰπεῖν ἀντευεργέτης εἶναι πλειόνων , ἀλλ’ οὐκ ἔστιν ἐν λόγῳ μνημονευτικὸς οὐδὲ ἡδέως ἀεὶ μέμνηται πρὸς ἄλλους ὧν εὖ πέπονθεν , οὐδ’ ἄν ἄλλων ἡδέως κατακούσειε . μεγαλοψύχου δὲ καὶ τὸ μὴ ῥᾳδίως δεῖσθαί τινος μήτε ἵνα εἰς χρήματα ὠφεληθῇ μήτε εἰς ἄλλο τι , ἀλλὰ μόλις καὶ ὑπὸ μεγάλης ἀνάγκης , παρέχειν δὲ προθύμως τοῖς δεομενοις , ἄν μὴ μοχθηροὶ ὦσι τὸ γὰρ ὑπηρετεῖν ἀντὶ τοῦ παρέχειν εἴρηκεν . ὅταν δὲ λέγῃ πρὸς τοὺς ἐν ἀξιώματι καὶ εὐτυχίαις δεῖν μέγαν εἶναι τὸν μεγαλόψυχον , οὐκ ἀξιοῖ ἐν βασιλευομένῃ ὄντα πόλει καὶ ἕνα ὄνια τῶν ὑπηκόων τὸν μεγαλόψυχον ἀντεξάγειν τῷ ἄρχοντι καὶ βασιλεύοντι · ἄφρονος γὰρ τὸ τοιοῦτον · ἀλλὰ καὶ πρὸς τά ἴδια μὲν μὴ παντάπασιν εἶναι ἄσεμνον μηδ’ ἀγεννῆ , ἄλλως τε κἀν μὴ τύχῃ εἷς τῶν ἐν τῇ βασιλευομένῃ πόλει ὄντων ὁ μεγαλόψυχος . μάλιστα δὲ 〈 πρὸς τοὺς διὰ 〉 πλοῦτον ἢ δι’ ἄλλην δύναμιν ἐν ἀξιώματι ὄντας μέγας ἔσται , ἡγούμενος πολὺ μεῖζον ἔχειν αὐτῶν τὴν ἀρετήν · πρὸς δὲ τοὺς μέσ’ οὑς μέτριος , ἐπιεικὲς γὰρ ὥσπερ καὶ αὐτὸς λέγει · τὸ δὲ συμνύνεσθαι πρὸς τοὺς ἐν ἀξιώματι οὐ τοῦτο λέγει · φορτικὸς γὰρ ἔσται λέγων σεμνὰ περὶ αὑτοῦ , ἀλλ’ ὅτι τῆς σεμνότητος οὐκ ἀφαιρήσει τῆς ἑαυτοῦ ἐντυγχάνων τοῖς ἐν μεγέθει καὶ εἰς τὰ ἔντιμα , φησί , μὴ ἰέναι , ἢ οὗ πρωτεύουσιν ἄλλοι · ἀλλὰ ] φαντασίαν μὲν γὰρ ἔχουσιν ὡς μεγαλοψύχου τοῦ πάντως ἕν τι ποιουμένου , οἷον εἰ βούλοιτο καὶ ῥητόρων πρωτεύειν καὶ τῶν ἐν μουσικῇ εὐδοκίμων ἢ ἐν ἀγωνίᾳ τινί . οὐ μὴν ἀλλὰ ταῦτα μὲν μειρακιώδη εἰσὶ καὶ ἐπιπολαίων ἀνδρῶν , ὁ δὲ μεγαλόψυχος ὁρῶν τινας πρωτεύοντας ἐν γὰρ αὐτῷ τὸ τῆς ἀρετῆς μέγεθος , ὃ καὶ ἀληθῶς ἐν τιμῇ ἐστιν . ὅταν δὲ λέγῃ ἀργὸν αὐτὸν εἶναι καὶ μελλητήν , τῷ τοῦ ἀργοῦ ὀνόματι κέχρηται ἀντὶ τοῦ μὴ εὐκίνητον αὐτὸν εἶναι πρὸς τὰς τυχούσας πράξεις , ἀλλ’ ἢ ὅπου τιμὴ μεγάλη ἢ ἔρως · ἐρωτικὸς γὰρ ὁ μεγαλόψυχος τῶν εὐφυῶν καὶ καλῶν ὡς ἀληθῶς · ἐφίεται δὲ καὶ τῶν τοιούτων ἔργων , οἷς μεγάλη τιμὴ ἐπακολουθεῖ παρὰ τῶν σπουδαίων , οὐχ οὕτως διὰ τὴν τιμὴν ὡς διὰ τὸ τῶν πράξεων καλόν . ᾿Αληθευτικὸν δὲ αὐτὸν εἶναι λέγει , ὅσα μὴ δι’ εἰρωνείαν . ἐκ δὲ τούτων φανερόν , ὅτι οὐχ ἅπασαν εἰρωνείαν φαῦλον ἡγεῖται ὁ Ἀριστοτέλης · οὐ γὰρ ἂν προσετίθει τῷ μεγαλοψύχῳ ἰὴν εἰρωνείαν , ἀγαθῷ ὄντι διαφερόντως . φεύγων δὲ τὸ ἐπαχθὲς οὐ πάντα ἐρεῖ τὰ προσόντα ἑαυτῷ πρὸς ἰοὺς πολλούς γε , ἐπεὶ πρὸς τε τοὺς σπουδαίους καὶ ὁμοίους αὐτῷ ἐρεῖ ἅτε φιλαληθεῖς ὄντας . τὸ δὲ πρὸς ἄλλους αὐτὸν μὴ δύνασθαι ζῆν ἀλλ’ ἢ πρὸς φίλους φανερόν , ὡς ἀληθές · οὐ γὰρ ἀναθήσει γε αὑτὸν τῇ ἄλλου προαιρέσει , οὐδὲ πρὸς τὰ ἄλλω δοκοῦντα ἁρμόσεται τὸν αὑτοῦ βίον , ἐὰν μὴ ἄρα φίλος ᾖ · φίλος δὲ τῷ ὄντι ὁ ἀγαθὸς τῷ ἀγαθῷ , ὥστε καὶ οὕτως πρὸς ἑαυτὸν τρόπον τινὰ βιώσεται . οὐκ ἔσται δὲ θαυμαστικός , ὥσπερ οἱ πολλοὶ θαυμαστικοί εἰσιν ἢ ἀναθημάτων μεγάλων ἢ σωμάτων † ἢ μίσθους ἢ μουσικῆς ἀγωνίας · οὐδὲν γὰρ μέγα φανείη ἂν τῷ τὴν ἀρετὴν ἔχοντι . οὐδ’ ἀνθρωπολόγος δέ ἐστιν · ἀνθρωπολόγος γὰρ ὁ περὶ ἀνθρώπων διεξιὼν ὥσπερ ἔνιοι τοὺς ἄλλων βίους διεξητάκασι , τί ἀγαθὸν τῷ δεῖνι ἢ τί κακόν ἐστι . τὸν δὲ μεγαλόψυχον καὶ ὡς ἀληθῶς φιλόσοφον λέληθε ταῦτα πολὺ μᾶλλον ὡς ὁ Πλάτων φησὶν ἐν τῷ Θεαιτήτῳ ἢ οἱ ἐν τῇ θαλάττῃ χόες . ἀλλ’ οὐδὲ περὶ αὑτοῦ λέγει . τίνες οὖν αἱ τοῦ μεγαλψύχου ὁμιλίαι καὶ λόγοι , ἐπειδὴ ἀνθρώπων αὐτῷ λόγος οὐκ ἔστιν ; ἢ οὐκ ἄν τις ἁμαρτάνοι εἰπὼν περὶ τούτου ὅτι τὸ μὲν ὅλον θεόλογός ἐστὶ καὶ περὶ τούτων καὶ πρὸς τοὺς πολλοὺς καὶ περὶ φύσεως ἐπιστημῶν ; εἰ δ’ ἄρα καὶ περὶ ἀνθρωπίνων , περὶ ἄλλης τινὸς ἀρετῆς καὶ τῶν κατ’ αὐτὴν ἐνεργειῶν . οὐδὲ ἐπαινετικὸς δέ ἐστιν ὡς ἔτυχεν ἀλλ’ οὐδὲ κακολόγος ποτὲ οὐδὲ τῶν ἐχθρῶν , εἰ μὴ δι᾿ ὕβριν . τοῦτο δὲ οὐχ οὕτως δεῖ ἀκοῦ · εἰν ὡς ὅτι ἐξυβρίζων κακολογήσει τοὺς ἐχθρούς , ἀλλὰ τὸ ὅλον τοιοῦτός ἐστιν ὁ μεγαλόψυχος 〈 οἷος 〉 οὐδὲ περὶ τῶν ἐχθρῶν ἐρεῖ φαῦλα , εἰ μὴ πέρ τοῦ δέοντος ἐξυβρίζοιεν . καὶ περὶ ἀναγκαίων ἢ μιρῶν ἥκιστα ὀλοφυρτικός . τούτων στερούμενος , ἀλλ’ οἴσει μετρίως · ὅθεν οὐ δεήσεται ῥᾳδίως ὥστε τυγχάνειν αὐτῶν . τὸ γὰρ ὀλοφύρεσθαι περὶ τούτων ἢ δεῖσθαι ῥᾳδίως τοῦ σπουδάζοντος περὶ αὐτὰ καὶ ἡγουμένου μέγα ἀγαθὸν εἶναι τὴν κτῆσιν αὐτῶν . ὁ δὲ περιποιήσεται μὲν ἑαυτῷ τὰ ἀναγκαῖα , ἀλλ’ οὐ μετὰ μεγάλης σπουδῆς , ἀλλ’ ἀποθανεῖν μᾶλλον αἱρήσεται ἢ αἰσχρῶς ἀπορεῖν αὐτῶν · ἄπορα μετρίως πολλὰ ἕξει̣ καὶ ἄκαρπα τῶν κτημάτων δι’ ἐλευθεριότητα , οἷον εἰς περιπάτους τινὰς ἀνιεὶς ἄλση καὶ τεμένη θεῶν . αὐτάρκης γὰρ καὶ ὀλιγοδεής , ὅθεν οὐ δεῖ πολλαχόθεν αὐτῷ καρπῶν . λέγει δὲ καὶ τὴν κίνησιν τοῦ μεγαλοψύχου βραδεῖαν εἶναι καὶ οὐ σπευστικὴν καὶ φωνὴν βαρεῖαν . οὐ δήπου πάντως ἀξιοῖ βαρυφθόγγους εἶναι τοὺς μεγαλοψύχους , ἀλλ’ ἡσύχως φθεγγομένους καὶ μὴ μέγα βοῶντας , ἐπεὶ καὶ τὴν λέξιν στάσιμον αὐτῶν λέγει εἶναι , τουιέστιν οὐκ ἐσπευμένως διαλέξονται · ταῦτα γὰρ πάντα οἰκεῖα τῷ μεγαλοψύχῳ καὶ εὐσταθῶς τῷ μὴ σπευστικὸν εἶναι μήτε κινήσει μήτε φωνῇ μήτε λέξει , ἂν μήπου παρεπείγῃ . τοῦτο γὰρ δεῖ προσυπολαμβάνειν , ἐπεὶ σώσειν μέλλων φίλον ἡ πόλιν ἤ τινα ἄλλον , ὧν αὐτῷ διαφέρει , καὶ δραμεῖται καὶ μέγα βοήσει . χωρὶς δὲ τοιαύτης ἀνάγκης οὐ σπευστικὸς οὐδὲ σύντονος ὁ μηδὲν μέγα οίόμενος πλὴν ὀλίγων · ταῦτα δέ ἐστιν ὅσα μέγεθος ἔχει τῶν πρακτῶν ἢ τῶν ἐν θεωρίᾳ καὶ γνώσει . ῾Ο μὲν δὴ μεγαλόψυχος τοιοῦτος , ὁ δ᾿ ἐλλείπων μικρόψυχος , αξιος μὲν ὤν ἀγαθῶν , οὐκ ἀξιῶν δὲ ἑαυτόν . εἰρήκαμεν δὲ περὶ αὐτοῦ πῶς οίον τε ἔχειν οὕτως . ἔοικε δὲ μέγα κακὸν ἔχειν · οὐκ ἀξιῶν γὰρ ἑαυτὸν τῶν τιμῶν οὐδὲ τῶν ἔργων ἐπιμελεῖται , ἐφ᾿ οἷς αἱ τιμαί · οὐ μόνον δὲ τῶν καῶν ἐπιτηδευμάτων ἀφίσταται , ἀλλὰ καὶ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν , ὥς φησιν . ἥκιστα γὰρ οἱ τοιοῦτοι ἢ ἰσχύος ἐπιμελοῦνται ἢ ἀγωνίας . ἀμελοῦσι δὲ οὐ μόνον τῆς παρὰ τοῖς σπουδαίοις δόξης , ἀλλὰ καὶ τῆς παρὰ τοῖς πολλοῖς , ὡς ἂν οὐδενὸς ἡγούμενοι ἑαυτοὺς μεγάλου ἀξίους , ὑπὸ δὲ ταπεινότητος οὐδὲ πλούτου ἑαυτοὺς ἀξιοῦσιν οὐδ’ ἔχουσι τὰ τῶν πλουσίων ποιεῖν ἀλλὰ μᾶλλον τὰ τῶν τενἡτων . οἱ δὲ χαῦνοι ἀγνοοῦσι μὲν καὶ αὐτοὶ ἑαυτοὺς ὥσπερ καὶ οἱ μιχρόψυχοι . ἀσχημονέστεροι δέ εἰσι τῶν μικροψύχων · οἱ μὲν γὰρ συγκρύπτουσιν αὑτῶν τὴν κακίαν · ἴδιον γὰρ τοῦτο τῆς μικροψυχίας τὸ βούλεσθαι λανθάνειν · οἱ δὲ χαῦνοι εἰς μέσον φέρουσιν αὑτῶν τὴν ἠλιθιότητα , ἐπιχειροῦντες τοῖς εντίμοις , ὧν οὐδὲν αὐτοῖς μέτεστι . καὶ γὰρ λέγειν βούλονται καὶ δυνατοὶ φαίνεσθαι καὶ πράττειν οὐδέτερα τούτων ὄντες . καὶ σεμνολογοῦσι περὶ αὑτῶν καὶ ἢ οὐ πλουτοῦντες σκήπτονται πλουτεῖν ἢ πλουτοῦντες φορτικῶς ἐπιδείκνυνται τὸν πλοῦτον . ἀντικεῖσθαι δέ φησι τῇ μεγαλοψυχίᾳ τὴν μικροψυχίαν μᾶλλον τῆς χαυνότητος . καὶ γὰρ πρότερον ἔλεγεν ἀντικεῖσθαι μᾶλλον τὰς κακίας αἷς μᾶλλον οἱ ἄνθρωποί εἰσιν ἁλώσιμοι · ἁλώσιμοι δὲ μᾶλλον τῇ μικροψυχίᾳ ἢ τῇ χαυνότητι καὶ χεῖρον δέ ἐστιν ἡ μικροψυχία τῆς χαυνότητος ἀεί . ἀφίστανται γὰρ τῶν καλῶν ἐπιτηδευμάτων οἱ μικρόψυχοι , οἱ δὲ χαῦνοι μιμοῦνται μὲν τοὺς μεγαλοψύχους , σφάλλονται δὲ , οὐκ ἀφυεῖς δέ εἰσι παντάπασιν , ἀλλὰ γένοιντ’ ἄν παιδευθέντες μεγαλόψυχοι . ῾Η μὲν οὖν μεγαλοψυχία ία ἕως διὰ τὸ μὴ ὠνομάσθαι τὸν μέσον . ᾿Ανώνυμόν τινά φησιν ἀρετὴν περὶ τιμὴν οὖσαν καὶ αὐτὴν ἀνάλογον ἔχειν ὡς τὴν ἐλευθερότητα πρὸς τὴν μεγαλοπρέπειαν . ὡς γὰρ ἡ ἐλευθεριότης ἐστὶ καὶ περὶ τὰς μικρὰς δόσεις τοὐ καλοῦ θεωρητική , τῆς μεγαλοπρεπείας περὶ τὰ μεγάλα μόνον οὔσης ἀναλώματα , οὕτω τῆς μεγαλοψυχίας οὔσηςπερὶ τὰς μεγάλας τιμὰς ἔστι τις ἀρειὴ περὶ τὰς μετρίας καὶ μικρὰς τιμὰς διατιθεῖσα ἡμᾶς ὡς δεῖ . ὅτι δέ ἐστιν ἡ τοιαύτη ἀρετὴ ἐκ τῆς κατὰ τὴν ὑπερβολὴν κακίας καὶ τῆς κατὰ τὴν ἔλλειψιν , οἴεται φανερὸν εἶναι · ἔστι γὰρ μᾶλλον ἢ δεῖ τιμῆς ὀρέγεσθαι καὶ ἐφ’ οἷς οὐ δεῖ καὶ ὅτε οὐ δεῖ καὶ κατὰ τοὺς ἄλλους πάντας διορισμούς · τὸν δὲ τοιοῦτον καλεῖν εἰώθαμεν φιλότιμον , καθ’ ὑπερβολὴν τῶν τιμῶν ὀρεγόμενον · ψέγομεν δὲ καὶ τὸν ἐλλείποντα · οὗτος δέ ἐστιν ὁ ἐπὶ μηδενὶ προαιφούμενος τιμᾶσθαι καὶ διὰ τοῦτο ἀπεχόμενος καὶ τῶν καλῶν πράξεων · ἐπειδὴ οὖν ἐστιν ἡ κατὰ τὴν ὑπερβολὴν κακία καὶ ἡ κατὰ τὴν ἔλλειψιν , εἴη ἄν τις καὶ μεσότης τοῦ ὅτε δεῖ καὶ ὡς δεῖ καὶ παρ᾿ ὧν δεῖ καὶ ἐφ’ οἷς δεῖ καὶ κατὰ ἰοὺς ἄλλους διορισμοὺς ὀρεγομένου τῆς τιμῆς · ἀνωνύμου δ’ οὔσης τῆς μεσότητος καὶ τοῦ μέσου τοῖς τῶν ἄκρων ὀνόμασιν εἰώθαμεν ὀνομάζειν αὐτόν , ὁτὲ μὲν φιλότιμον ὀνομάζοντες , ὁτὲ δὲ ἀφιλότιμον , ὅταν μὴ ὀρέγηται ὧν μὴ προσήκει τιμῶν . δῆλον δ’ ὅτι πολλαχῶς τοῦ φιλοτοιούτου λεγομένου , οὐκ ἐπὶ τὸ αὐτὸ φέρομεν ἀεἰ τὸν φιλότιμον · εἰ γὰρ ὁ φιλοτοιοῦτος ἐνίοτε μὲν ἐν ἐπαίνῳ λέγεται , ἐνίοτε δὲ ἐν ψόγῳ , οἷον φίλιππος ὁ μέν τις λέγεται ὁ μέχρις οὗ δεῖ χαίρων ἱππικῇ καὶ τοῖς ἵπποις καὶ οὗτος ἤτοι ἐπαινετὸς ἢ ψεκτός · ὁ δὲ νενοσηκὼς καὶ πρὸς τοῦτο τὸν βίον κατατρίβων ἐπίψογος · ὁμοίως καὶ ὁ φιλοκύων καὶ ὁ φιλοθεάμων ὁ μέχρι του χαίρων θεάμασι καὶ τισὶ καὶ ποιὲ ἴσως ἐπαινετός , ὁ δὲ πάντα καὶ ἀεὶ καὶ πρὸς τοῦτο τὸν βίον ἀναλίσκων τῷ πάντα θεάματα ζητεῖν καὶ μηδενὸς ἀπολείπεσθαι ψεκτός . τὰ δ’ αὐτὰ εἴποι ἄν τις καὶ ἐπὶ τοῦ φιληκόου · εἰσὶ γάρ τινες οἳ κατατρίβουσι τὸν αὑτῶν βίον ὥσπερ ὁ Πλάτων’ φησὶ περιιόντες πανταχοῦ καὶ ἀκούοντες κωμῳδῶν ἢ τραγῳδῶν καὶ πάντων τῶν ὁτιοῦν ἀδολεσχούντων ἢ λεγόντων · οὗτοι μὲν ἐπίψογοι . ἐπαινετοὶ δὲ οἱ ὡς δεῖ καὶ ὅτε δεῖ καὶ μέχρις ὅσου δεῖ ἀκούοντες ἀσμένως . ἔνιοι δὲ οὐδὲ πολ - λαχῶς λέγονται οὐδὲ δύο σημαίνουσι τό τε εὖ καὶ τὸ μὴ εὖ τῶν φιλοτοιούτων , ἀλλ’ οἱ μὲν τὸ εὖ μόνον , οἱ δὲ τὸ κακῶς . φιλόσοφοι μὲν γὰρ καὶ φιλόκαλοι πάντες εἰσὶν ἐπαινετοί , φίλοινοι δὲ καὶ φίλοψοι καὶ οἱ τοιοῦτοι πάντες εἰσὶν ἐπίψογοι . τὸ δὴ τοῦ φιλοτίμου ὄνομα ἔοικε τοῖς δύο σημαίνουσι τῷ τε εὖ καὶ τῷ μὴ εὖ , ὥσπερ ἐστὶ καὶ τὸ τοῦ φιληκόου καὶ τὸ τοῦ φιλοθεάμονος . ἐπειδὴ οὖν πολλαχῶς λέγεται , φησίν , οὐκ ἑ ’πὶ τὸ αὐτὸ ἀεὶ φέρομεν , ἀλλ᾿ ἐπαινοῦντες μὲν ἐπὶ τὸ μᾶλλον ἢ οἱ πολλοί . ἔστι γάρ τις ὅρος πρὸς τὸ καλὸν ἡ τῶν πολλῶν ἔννοια · πάντες γὰρ φύσει ἐφίενται ὡς καλοῦ ὄντος τῆς τιμῆς , οὐ μὴν ἀκριβοῦσι · καὶ σχεδὸν οἱ πολλοὶ τιμῆς ἐφίενται ἀλλ’ οὐ δύνανται ἀκριβοῦν . ὁ δὴ μᾶλλον ἢ οἱ πολλοὶ ἐφιέμενος καὶ ἀκριβῶν τὰ περὶ τὰς τιμὰς ἐπαινετός , ὁ δὲ μᾶλλον ἢ δεῖ ψρκυςοε . φαίνεται δέ , φησίν , ἡ ἕξις αὕτη πρὸς μὲν τὴν φιλοτιμίαν φιλοτιμίαν ἀφιλοτιμέα , πρὸς δὲ τὴν ἀφιλοτιμίαν φιλοτιμία , πρὸς ἀμφότερα δὲ ἀμφότερά πὼς , δηλονότι καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν ἡ μέση ἕξις πρὸς τὴν ἑτέραν ἑτέρα φαίνεται , οὕτως καὶ ἡ φιλοτιμία πρὸς μὲν τὴν φιλοτιμίαν ἀφιλοτιμία φαίνεται , πρὸς δὲ τὴν ἀφιλοτιμίαν φιλοτιμία , πρὸς ἀμφότερα δὲ ἀμφότερά πὼς . τοῦτο δὲ οὐδὲν διαφέρει τοῦ προειρημένου , ἀλλ’ οἱονεὶ ἐξήγησίς ἐστιν . οὐ γὰρ ἁπλῶς ἐστιν ἀμφότερα ἀλλὰ πώς , τουτέστι κατὰ τὴν φαντασίαν . ἔστι δὲ καὶ εἰπεῖν ἀμφότερα αὐτὴν φαίνεσθαι πρὸς ἀμφότερα ἅμα ἐξεταζομένην φιλοτιμίαν καὶ ἀφιλοτιμίαν . Τὰ μὲν οὖν εἰρημένα περὶ τῆς ἀνωνύμου ταύτης μεσότητος δῆλα καὶ περὶ τῶν παρακειμένων αὐτῇ κακιῶν . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις περὶ αὐτῆς , εἰ ἔστιν ἀρετή . εἰ γὰρ πᾶσα ἀρετὴ σκοπὸν τίθεται τὸ καλόν , αὕτη δὲ τὴν τιμήν , οὐκ ἔστιν ἐνάρετος . δόξει γὰρ διὰ μισθὸν ποιεῖν τὰ καλὰ ἀλλ’ οὐκ αὐτὰ αἱρούμενος δι’ αὐτά . κρείττων μὲν οὖν ἴσως ἐστὶ τοὐ δι’ ἀργύριον πράττοντος ὁ διὰ τιμὴν ἐνεργῶν τὰ καλά , οὐ μὴν οὐδ’ οὗτος ἐνάρετος , εἰ μὴ τοῦ καλοῦ ἕνεκα ποιεῖ . ῥητέον δὲ καὶ περὶ αὐτοῦ , ἅπερ καὶ περὶ τοὐ μεγαλοπάντα δ’ αὑτὸν τοιοῦτον οἷον καὶ τῆς παρὰ τῶν πολλῶν τυγχάνειν τιμῆς · ὁ μὲν μεγαλόψυχος ᾗ μεγαλόψυχος μόνης ἐφίεται τῆς παρὰ τῶν σπουδαίων , ὁ δὲ φιλότιμος πράττει μὲν τὰ καλὰ δι’ αὐτά , βούλοιτο δ’ ἄν καὶ τοὺς πολλοὺς μὴ λανθάνειν καὶ οὐδὲν κωλύει ἀμφοτέρους τῷ αὐτῷ ὑπάρχειν , ἀλλὰ ᾗ μὲν ὡς πρὸς τοὺς σπουδαίους μόνον ἀποβλέπει , μεγαλόψυχος λέγεται , ᾗ δὲ πρὸς τοὺς πολλούς , φιλότιμος . βούλοιτο δ’ ἂν καὶ τὰς παρὰ τούτων τιμὰς ἐπὶ καλαῖς πράξεσιν αὐτῷ γίνεσθαι , καὶ δικαίως · αὗται δ’ εἰσὶν αἱ μικραὶ τιμαὶ αἱ παρὰ τῶν πολλῶν , μεγάλαι δὲ αἱ παρὰ τῶν σπουδαίων . φαίνονται δέ φησιν οἱ ἄκροι ἀντικεῖσθαι ἀλλήλοις διὰ τὸ μὴ ὠνομάσθαι τὸ μέσον · ἀντίκεινται μὲν γὰρ καὶ αἱ ἄλλαι κακίαι ἀλλήλαις καὶ τῷ μέσῳ καὶ φαίνονται ἀντικεῖσθαι · ἐνταῦθα δὲ ὁ κατὰ τὴν κακίαν φιλότιμος , ὁμοίως δὲ καὶ ἀφιλότιμος ἀντίκεινται μὲν καὶ ἀλλήλοις διὰ τὸ μὴ ὠνομάσθαι τὸ μέσον , ἐπεὶ δὲ οὐκ εἷπε ποτέρα τῶν κακιῶν ἀντίκειται τῇ μέσῃ ἕξει , ὑπομνηστέον ὅτι μᾶλλον ἡ ἀφιλοτιμία · καὶ γὰρ χείρων ἐστί · παρασκευάζει γὰρ μηδὲν τῶν δεόντων ποιεῖν καὶ καταφέρονται πολλάκις καὶ πολλοὶ ἐπὶ ταύτην τὴν ἁμαρτίαν . Πραόιης δέ ἐστι μὲν ἕως καὶ περὶ τὴν ὀργὴν ἕξεις εἰρήσθωσαν . Αἱ ἠθικαὶ ἀρεταί , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς πρώτοις ἐλέχθη λόγοις , διὰ τὸ μέσαι εἶναι ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως , κακιῶν οὐσῶν , καὶ διὰ τὸ αἱρεῖσθαι τὸ ἐν τοῖς πάθεσι μέσον καὶ ἐν ταῖς ἕξεσιν . ἐννοητέον δέ , ὅτι οὐ περὶ δυοῖν παθῶν εἰσιν , εἰ μή τις τὰ ἀνωτάτω λάβοι πάθη , ἡδονὴν καὶ λύπην . πᾶσαι γὰρ αἱ ἠθικαὶ ἀρεταὶ τὸ μέσον αἱροῦνται τούτων · περὶ ἴδια δὲ πάτη αἱ μὲν περὶ δύο εἰσίν , αἱ δὲ περὶ ἕν , αἱ δὲ περὶ οὐδὲν πάθος , οἷον ἀνδρεία μὲν περὶ φόβους καὶ θάρρη παθητικοὺς παρασκευάζουσα μέσους , ἐν τούτοις καὶ κατὰ τὸν λόγον · ὁμοίως δὲ καὶ περὶ πρά̣ξεις · ἐλευθεριότης δὲ περὶ μὲν πράξεις , περὶ δὲ πάθη οὐκ ἔστιν ἢ μόνον περὶ τὰ κοινὰ ταῦτα , ἡδονὴν καὶ λύπην . χαίρει γὰρ ὡς δεῖ ἐπὶ ταῖς ἑαυτοῦ ἐνεργείαις ὁ ἐλευθέριος καὶ λυπεῖται , ἐὰν παρὰ τὸν λόγον βιασθῇ τι ποιεῖν . ἡ δὲ πραότης περὶ ἓν πάθος ἴδιόν ἐστι · περὶ γὰρ τὴν ὀργὴν τὸ μέσον αἱρουμένη καὶ παρασκευάζουσα τὸν ἔχοντα , ἐφ’ οἷς μὲν δεῖ ὀργίζεσθαι καὶ ὅτε δεῖ καὶ ὡς δεῖ καὶ κατὰ τοὺς ἄλλους διορισμούς · ἐφ’ οἷς δὲ δεῖ μὴ ὀργίζεσθαι ἀόργητον . σχεδὸν δὲ καὶ τοὺς ἄκρους αὐτὸς ὀνομάζει τὸν μέσον πρᾷον καὶ τὴν μεσότητα πραότητα , δι’ ἣν καὶ πρότερον εἴπομεν αἰτίαν . ἦν μὲν γὰρ τὸ ὄνομα τῆς πραότητος καὶ τοῦ πράου παρὰ τοῖς καὶ πρὸ αὐτοῦ φιλοσόφοις , ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τὸν ἡσύχιον καὶ ἀόργητον παντάπασιν ἔφερον τὸ ὄνομα , τὸν δὲ ὅτε μὲν δεῖ χρώμενον τῇ ὀργῇ ὅτε δὲ μὴ δεῖ μὴ χρώμενον οὐ πάνυ τι πρᾷον ὠνόμαζον , ἀλλ’ ὁ Πλάτων’ ἠξίου πρᾷον εἶναι καὶ μεγαλόθυμον , ὡς οὔτε τοῦ πρᾴου ἱκανῶς ἐναρέτου ὄντος οὔτε τοὺ μεγαλοθύμου · ὁ δ’ ᾿ Αριστοτέλης τὸν μέσως ἔχοντα ἐν ταῖς ὀργαῖς πρᾷον ὀνομάζει , μᾶλλον δὲ ἀποκλίνειν τὴν πραότητά φησι πρὸς τὴν ἔλλειψιν . χρῆται μὲν γὰρ τῇ ὀργῇ ὁ πρᾷος , ἀλλ’ ἥκιστα καὶ ὀλιγάκις · ἀνώνυμα δὲ λέγει σχεδὸν καὶ τὰ ἄκρα , διὰ τὸ μᾶλλον μὲν τὴν πραότητα τῆς ὀργιλότητος ὠνομάσθαι κατὰ τῶν μὴ δεόντως χρωμένων τῇ ὀργῇ · οὐ μὴν ἀλλὰ τὴν φυσικὴν διάθεσιν μᾶλλον ἐμφαίνειν τὴν ἕξιν , ἥτις ἤδη κακία ἐστίν · ἡ δὲ ἔλλειψις καὶ παντελῶς ἀνώνυμος . ζητεῖ γοῦν καὶ αὐτὸς ἔτι πότερον ἀοργησίαν ἢ ἄλλο τι ὀνομαστέον . ὅτι δέ ἐστιν επαινετη η πραότης υπομιμνησκει · τὸ μὲν γὰρ πάθος , περὶ ὃ ἡ πραότης τυγχάνει οὖσα , ὀργή ἐστι , τὰ δ’ ἐμποιοῦντα τὴν ὀργὴν πολλά · ἐκ πολλῶν γὰρ οἱ ἄνθρωποι κινοῦνται πρὸς τοὺς θυμούς . Τὸ δὲ μὴ ἄγεσθαι ὑπὸ τοῦ πάθους τούτου μηδ᾿ εὐάλωτον εἶναι ἄλλως τῷ θυμῷ ἐπαινετόν . τοῦτο δέ ἐστιν ὃ λέγει , ὅτι χρὴ τὸ θυμοειδὲς μέρος τῆς ψυχῆς πεπαιδεῦσθαι ὡς μηδὲν παρὰ τὸν λόγον πράττειν ἀλλὰ συνεξορμᾶν τῷ λόγῳ , σύμφωνον αὐτῷ ὄντα . ἀτάραχος δὴ ὢν ὁ πρᾶος μᾶλλον δοκεῖ ἁμαρτάνειν ἐπὶ τὴν ἔλλειψιν τοῖς μὴ ὀρθῶς σκοποῦσιν , οἷς ἁμαρτάνειν δοκεῖ · ἁμαρτάνει μὲν γὰρ οὐδαμῶς , συγγνωμονικὸς δ’ ὢν τὰ πολλὰ καὶ οὐ τιμωρητικός , ἂν μὴ ὁ λόγος ὑπαγορεύῃ , αἰτίαν ἔχει τῆς παρὰ καιρὸν ἀοργησίας . καὶ ὅτι μὲν ἀνδραποδῶδες ἡ ἔλλειψις , φανερὸν πεποίηκεν . ἡ δ’ ὑπερβολὴ οὐ μονοειδής · ἔστι μὲν γάρ πᾶσα κακία πολυειδὴς καὶ τοῦ ἀπείρου , ὡς πρότερον ἔλεγεν · οὐδενὸς δ’ ἧττον ἡ κατὰ τὸν θυμὸν ὑπερβολή . οὕτως δ’ ἐστὶ χαλεπὰ τὰ εἴδη ὡς μὴ δύνασθαι τῷ αὐτῷ ὑπάρχειν πάντα . τὸ γὰρ κακόν , ὥς φησι , καὶ αὑτὸ ἀπόλλυσι διὰ τὸ ἔχειν ἐναντιότητα , κἀν ὁλόκληρον ᾖ , καὶ ἀφόρητον γίνεται . δῆλον δ’ ἐστὶ καθ’ ἕκαστα σκοποῦσι τῶν κατὰ τῆν’ ὑπερβολὴν τῆς ὀργῆς εἰδῶν , ὅτι οὐδὲ δυνατὸν ἅμα πάντα τῷ αὐτῷ παρεῖναι κἂν καθ’ ὑπόθεσιν παρῇ , ἀφόρητος ἔσται ἡ κακία . καλεῖται μὲν οὖν ἡ κακία ὀργιλότης ἀπορίᾳ ἄλλου ὀνόματος . ἐξαιρέτως μὲν νομίζονται ὀργίλοι οἱ ταχέως μὲν ὀργιζόμενοι καὶ οἷς οὐ δεῖ καὶ ἐφ’ οἷς οὐ δεῖ καὶ μᾶλλον ἢ δεῖ , παυόμενοι δὲ ταχέως ἔχουσι τοῦτο τὸ μέτριον . συμπρότερον ] βαίνει δὲ τούτοις τοῦτο , ὅτι οὐ κρύπτουσι τὴν ὀργήν , ἀλλ’ ἀνταποδιδόασι ταχέως , τουτέστι τιμωροῦνται · οὐ γὰρ ἀναμένουσι πάντως μεγάλην τιμωρίαν , ἀλλ’ ἐξαρκεῖ αὐτοῖς καὶ πλῆξαι μόνον καὶ λοιδορήσασθαι μόνον · διὸ οὐδὲ λανθάνουσιν ὀργιζόμενοι διὰ τὴν ὀξύτητα τοῦ θυμοῦ , ἀποπαύονται δ’ ὅμως ταχέως . οἱ δ’ ἀκρόχολοι ἢ οἱ αὐτοί εἰσι τοῖς ὀργίλοις ἢ ἔτι μᾶλλον ἐπιτεταμένην ἔχουσι τὴν ὀργιλότητα . ἄλλο δ’ εἶδός ἐστι τὸ τῶν πικρῶν καλουμένων · ἐπὶ πολὺ γὰρ ὀργίζονται καὶ οὐ ταχέως ἀποπαύονται καὶ κρύπτουσι τὴν ὀργήν , διὸ καὶ πικροὶ λέγονται · μόλις δὲ παύονται ὅταν διὰ πολλοῦ ἀνταποδῶσι · τότε δὲ ἡ τιμωρία παύει τὴν ὀργήν , ηοονην παρέχουσα ἀντὶ τῆς πρόσθεν λύπης · εἰσὶ δὲ ἑαυτοῖς ὀχληρότατοι , ὥς φησι , καὶ τοῖς φίλοις · ἐπὶ πολὺ γὰρ ἔχουσι τὸ βάρος τὸ τοῦ θυμοῦ καὶ διὰ τὸ κρύπτειν οὔτε ὑπ’ ἄλλων συμπείθονται παῦλαν ἔχειν τῆς ὀργῆς οὔτε αὐτοὶ ἑαυτοὺς παραμυθοῦνται , ἀλλὰ δυσφοροῦσιν ἀεὶ ἠρέμως , μέχρις ἂν ἐπεξέλθωσιν αὐτούς . οὗτοι δ᾿ ὅτι ἐναντίοι τοῖς ἰδίως καλουμένοις ὀργίλοις καὶ ἀκροχόλοις , δῆλον , ὥστ’ οὐ ῥᾴδιον ἅμα ἄμφω ἐν τοῖς αὐτοῖς γίνεσθαι , ὅπερ εἶπεν . οἱ δὲ χαλεποὶ τὰ μὲν ἄλλα ἐοίκασι τοῖς πικροῖς · ἐπὶ πολὺ γὰρ καὶ αὐτοὶ φυλάττουσι τὴν ὀργὴν καὶ τιμωροῦνται χαλεπῶς καὶ δυσδιάλλακτοί εἰσι , διαφέρουσι δ’ ὅτι φανερωτέραν ἔχουσι τὴν ὀργὴν . Πραότητι δέ φησι μᾶλλον ἀντικεῖσθαι τὴν ὑπερβολήν · καὶ γὰρ μᾶλλον οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ τὰς ὀργὰς καταφέρονται καὶ τοῦ τιμωρεῖσθαι τοὺς δοκοῦντας ἀδικεῖν ἐφίενται . ἔτι δὲ χεῖρόν ἐστι καὶ ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἐλλείψεως · καὶ γὰρ κακοποιὸν ἡ ὀργιλότης μᾶλλον τῆς ἀοριγησίας . καὶ πρὸς τὸ συμβιοῦν οἱ χαλεποὶ χείρους . χαλεποὺς δὲ ἢ κοινῶς ἅπαντας εἴρηκε τοὺς μὴ ὡς δεῖ χρωμένους τῇ ὀργῇ ἡ τοὺς ἰδίως καλουμένους χαλεπούς , οἷς τῷ ὄντι τὸ συμβιοπῦν ἀηδέστατον . ἔλεγε δὲ καὶ ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις , ὅτι περὶ τῶν πρακτῶν τύπῳ μὲν ἔστι λέγειν , καθόλου δὲ περὶ οὐδενὸς ἔστι διορίσαι οὕτως ὥσπερ ἐπὶ τῶν μαθηματικῶν . τοῦτο δὴ καὶ νῦν ὑπομιμνήσκει καί φησι καὶ ἐκ τῶν νῦν λεγομένων εἶναι φανερόν , ὅτι οὐ ῥᾴδιον διορίσαι τίσιν ὀργιστέον καὶ ἐπὶ τίσι καὶ ἐπὶ πόσον χρόνον καὶ τὰ ἄλλα οὕτως . διόπερ καὶ λανθάνουσιν οἱ μικρόν τι παραβαίνοντες ἢ ἐπὶ τὴν ἔλλειψιν ἢ ἐπὶ τὴν ὑπερβολήν , πέρα δὲ τοῦ δέοντος τῇ ὀργῇ χρώμενοι ἡ τῇ ἀοργησίᾳ τότε ἐλέγχονται . ἐπεὶ οὖν αἱ ἐνέργειαι ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστά εἰσι καὶ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς , περὶ ὧν καθόλου οὐκ ἔστιν ἕξεως ἕξεως δέ ἐστι τῆς · χρωμένης ἀεὶ τοῖς συμβαίνουσιν ὃν προσήκει τρόπον , καὶ διὰ τοῦτο ἡ πραότης ἐπαινεῖται χρωμένη τῇ ὀργῇ κάτα τὸ προσῆκον . ᾿Εν δὲ ταῖς ὁμιλίαις ἕως ἀνώνυμον εἶναι τὸ μέσον . ᾿Επειδὴ πολιτικὸς καὶ κοινωνικός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος φύσει , ἀνάγκῃ καὶ λόγων καὶ πράξεων κοινωνεῖν ἀλλήλοις γίνεται τοὺς ἀνθρώπους . ἐν δὲ τῇ κοινωνίᾳ ταύτῃ καὶ τῇ πρὸς ἀνθρώπους ὁμιλίᾳ ἐστί τις ἀρετή , ἣν ἀνώνυμόν φησιν εἷναι · ἴσως δ’ ἂν κληθείη ὁμιλητικὴ ἢ τοιούτῳ ὀνόματί τινι , ἣν ὁ ἔχων ὁμιλήσει τοῖς ἐντυγχάνουσι καὶ κοινωνοῦσι τῶν λόγων , μάλιστα μὲν ἐστοχασμένως τοῦ ἡδὺς αὐτοῖς εἶναι προσομιλῶν , οὐ μὴν ἀλλ’ ἂν ἄσχημον ᾖ τὸ σὺν ἡδονῇ καὶ βλαβερὸν αὐτῶ ἢ ἰοῖς ἀκούουσι , πειράσεται λυπεῖν μᾶλλον . τοῦ γὰρ καλοῦ ἕνεκεν καὶ οὗτος πάντα ἐρεῖ , ὥστ’ ἂν καλὸν ᾖ τὸ λυπεῖν , λυπήσει καὶ μάλιστα ὅταν μέλλῃ πρὸς βραχὺ λυπήσας ἐπὶ πλεῖον αὐτοὺς ὠφελεῖν · εὐποιητικὸς γάρ ἐστι καὶ ὠρελητικὸς ἔτι τῶν ἐντυγχανότων , ἐὰν μὲν δύνηται καὶ μετὰ τοῦ ἡδέος , εἰ δὲ μὴ , καὶ μεῖά τοῦ λυπηροῦ . ἔοικε δὲ ἡ τοιαύτη ἀρετὴ φιλίᾳ · πρότερον μὲν γὰρ ἐν ἰῇ διαγραφῇ κοινότερον αὐτὴν φιλίαν εἶπε , νῦν δὲ διαιρεῖ ὅτι φιλία μὲν οὐκ ἔστιν , ἔοικε δὲ φιλίᾳ . καὶ γὰρ ὁ φίλος πειρᾶται μὲν ἡδὺς εἶναι τῷ φίλῳ , ἂν μέντοι βλαβερὸν ᾖ ἢ ἄσχημον τὸ σὺν ἡδονῇ , τὸ δὲ λυπεῖν εὔσχημον καὶ ὠφέλιμον τῷ φίλῳ , τοῦτο πειρᾶται μᾶλλον . τοιαύτη δή τις καὶ ἀνώνυμος αὕτη ἡ ἕξις χωρὶς τοῦ στέργειν · οὐ γὰρ πρὸς τοὺς φίλους γίνεται ἀλλὰ πρὸς πάντας τοὺς ἐντυγχάνοντας ἡ ἐνέργεια αὕτη , καὶ ἄνευ τοῦ κατὰ τὸ φιλεῖν ἢ μισεῖν πάθους . ὁμοίως γὰρ τῇ ἕξει χρῆται πρὸς ἀγνῶτας καὶ γνωρίμους καὶ συνήθεις καὶ ἀσυνήθεις , πλὴν τὸ ἁρμόττον νέμει ἑκάστοις . κοινὸν γὰρ τὸ ὡς δεῖ ὁ·μιλεῖν · καὶ τοῦ καλοῦ ἕνεκα πᾶσι τὸ ἁρμόττον ἴδιον πρὸς ἑκάστους · οὐ τὸν αὐτὸν γὰρ τρόπον συνήθεσι καὶ ἀσυνήθεσι ὁμιλήσει οὐδὲ ὁμοίως πρεσβυτέροις αὑτοῦ καὶ νεωτέροις οὐδ’ ἄρχουσι καὶ ἰδιώταις ἀλλὰ τὴν προσήκουσαν ὁμιλίαν ποιήσεται πρὸς ἑκάστους , τέλος μὲν ἔχων τὸ καλόν , δυοῖν δὲ ἐστοχασμένος ὡς προειρήκαμεν τοῦ τ’ εὐσχήμονος καὶ ὠφελίμου ἑαυτῷ τε καὶ τοῖς κοινωνοῦσι τῆς ὁμιλίας . ὁ μὲν οὖν μέσος τοιοῦτος ὢν ἀνώνυμός ἐστιν , εἰ μή τις αὐτὸν ὁμιλητικὸν λέγει καὶ τὴν ἀρετὴν ὁμιλητικήν . ὁ δὲ κατὰ τὴν ὑπερβολήν ἐστιν ἅπαντας συνηδύνων καὶ πᾶσιν ἀρέσκειν βουλόμενος , ἐάν τε δι’ ὠφέλειαν , ὧν μέλλει αὐτοῖς περιποιήσειν ἡδονῶν καὶ εὐσχημόνων ἑαυτῷ καὶ ἐκείνοις , ἐάν τε διὰ τῶν ἐναντίων · οὗτος δ’ ἂν μηδενὸς ἕνεκα τοῦτο ποιῇ , ἀλλ’ αὐτῷ τούτῳ χαίρων τῷ ἀρέσκειν ἄρεσκος καλεῖται , ἐὰν δ᾿ ἵνα κερδαίνῃ , κόλαξ . ὁ δὲ κατὰ τὴν ἔλλειψίν ἐστιν ὁ πᾶσιν ἀντιτείνων καὶ μηδενὶ πρὸς ἡδονὴν βουλόμενος διαλέγεσθαι , οἵους καὶ οἱ κωμῳδοποιοὶ μιμοῦνται δυσκόλους ὀνομάζοντες · καὶ ἐνταῦθα δὲ διὰ τὸ ἀνώνυμον εἶναι τὸν μέσον μόνον ἀλλήλοις δοκεῖ ἀντικεῖσθαι τὰ ἄκρα · ἀντίκειται δὲ καὶ ἀλλήλοις καὶ τῷ μέσῳ . ὁρίσαιτο δ’ ἄν τις τὴν εἰρημένην ἀρειὴν μεσότητα περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας καὶ πράξεις εἶναι · πράξεις γάρ τινες καὶ λόγοι . ἔστι δέ τι τοιοῦτον εἶδος ἡδονῆς καὶ λύπης τὸ περὶ τὰς ὁμιλίας . τὸ δὲ χαίρειν αὐτὸν ἐνεργοῦντα κατὰ τὴν ἀρετῆν καὶ ἄχθεσθαι κωλυόμενον κοινὸν πασῶν τῶν ἀρετῶν . ἀντικεῖσθαι δὲ μᾶλλον φαίνεται τῇ μέση ἕξει ἡ δυσκολία διὰ τὸ ἀγριωτέρα εἶναι καὶ θηριωδεστέρα . Περὶ ταῦτα δὲ σχεδόν ἐστι καὶ ἡ τῆς ἀλαζονείας ἕως ἐν ταῖς κατὰ τὸν ἄλλον βίον ὁμιλίαις . Οὐ μόνην ἰὴν προκειμένην φησὶν ἀρετὴν καὶ ἰὰς παρακειμένας αὐτῇ κακίας ἀλλὰ καὶ ἑτέραν τινὰ μέσην ἕξιν καὶ δύο κακίας · ἀνώνυμον δὲ καὶ ταύτην εἶναι τὴν ἕξιν . καλοῖτο δ’ ἂν ἀληθευτκή , ἢ ὡς αὐτὸς ὀνομάζει αὐτὴν ἀλήθειαν , ἣν ὁ ἔχων περὶ πλείστου ποιεῖται τὸ ἀληθές , τὸ δὲ ψεῦδος παντὶ τρόπῳ μισεῖ . αὐθέκαστον δὲ αὐτὸν λέγει , διότι κατὰ τὸ ὄνομα αὐτὰ ἕκαστα ὁποῖά ποτέ ἐστι τὰ ὑπάρχοντα αὐτῷ καὶ λέγει καὶ ἐνδείκνυται κατὰ τὸν βίον καὶ οὔτε μείζω οὕτε ἐλάττω προσποιούμενος εἶναι τῶν ὑπαρχόντων . λέγεται δὲ ἀλήθεια κυριώτατα μὲν ἡ ἐν λόγοις , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς πράξεσιν . ἀληθευτικὸς γὰρ δοκεῖ > μὴ προσποιούμενος τὰ μὴ ὑπάρχοντα αὐτῷ ἐν τἀς πράξεσιν , οἷον εἰ μή τις πλούσιος προσποιοῖτο μὴ ὤν , μήτε ἰσχυρὸς μὴ ὤν , ἀλλ’ ὡς φανερὸν αὑτοῦ προτιθείη καὶ τὸν βίον , ὁποῖός τίς ἐστι καὶ [ ὁ ] τὸν λόγον . ὁ δ’ ἐπὶ πλέον προσποιούμενος καὶ τῷ βίῳ καὶ λόγῳ ἀλαζών , ὁ δ’ ἐπὶ τὸ ἔλαττον καὶ καθαιρῶν τὰ ὑπάρχοντα αὐτῷ εἴρων , ὁ δὲ μέσος αὐθέκαστός τις , ἀληθευτικὸς ὤν . διὰ τοῦτο δὲ μετατεθείκαμεν τὴν λέξιν , ἵνα καὶ ὡς γέγραπται ἀναγνώσκοντες μετὰ τὸ αὐθέκαστός τις οὕτως ἐπιφέρωμεν <ῶν> ἀληθευτικός . ἔστι δὲ τούτων , φησίν , ἕκαστα καὶ ἕνεκά τινος ποιεῖν καὶ μηδενός . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστι · τὸ ἀληθεύειν ὅ τῷ λό’ καὶ ταῖς κατὰ τὸν βίον πράξεσιν , ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ψεύδεσθαι ἔστιν ἀπὸ ἕξεως ἁπλῶς ποιεῖν , ἔστι δὲ καὶ ἕνεκά τινος , οἷον ὁ μὲν ἀληθευτικὸς ἕξιν ἔχει καθ’ ἣν ἀληθεύει ἅπαντα καὶ οὐδὲν ψεύδεται , ἔστι δ’ ὅτε καὶ ἕνεκέν τινος ἀναγκαίου βιασάμενος τὴν ἐν αὐτῷ ἕξιν χρῆται τῷ ψεύδει , ἐν φαρμάκου μοίρᾳ ὑπὲρ μεγάλων καὶ συμφερόντων αὐτῷ ἢ φίλοις ἢ πατρίδι · ὁμοίως δὲ καὶ οἱ τὰς ἐναντίας ἔξεις ἔχοντες τὸ μὲν ὅλον ψεῦσταί εἰσιν , οἱ μὲν ἐπὶ τὸ μεῖζον , οἱ δ’ ἐπὶ τὸ ἔλαττον . κέρδους δ’ ἕνεκεν ἢ δόξης ἡ ἄλλης τινὸς αἰτίας ἔστιν ὅτε χρήσαιντ’ ἄν τῷ ἀληθεῖ · κρίνονται δὲ ἕκαστοι ὁποῖοί εἰσιν ἀπὸ τῶν ἕξεων ἀλλ’ οὐκ ἀφ᾿ ὧν ποτε καὶ ἕνεκά τινος ποιοῦσι . ταῦτα δὲ ὁ ᾿ Αριστοτέλης οὕτως ἡρμήνευκεν · ἕκαστος δὲ οἷός ἐστι τοιαῦτα λέγει καὶ πράττει καὶ οὕτως ζῆ · ἔστι δ’ ἕκαστος ὁποία ἡ ἕξις ἡ ἐν ἑκάστῳ καὶ κατὰ ταύτην ζῇ , ἂν μή τινος ἕνεκα παρεκβαίνῃ τὴν ἕξιν . ἔστι γὰρ τὸ μὲν καθ’ αὑτὸ ψευδὲς ψεκτόν , τὸ δ’ ἀληθὲς καθ’ αὑτὸ ἐπαινετόν · διόπερ ὁ μὲν ἀληθευτικὸς ὢν τοῦ καθ’ αὑτὸ ἐπαινετοῦ ἐπαινετός ἐστι καὶ αὐτός · οἱ δὲ προαιρετικοὶ τοῦ καθ’ αὑτὸ ψεκτοῦ , λέγω δὲ τοῦ ψεύδους , ψεκτοί · ψεκτοὶ δὲ οὗτοι ἀμφότεροι μέν , μᾶλλον δὲ ὁ ἀλαζών . Εἶτα ἐπαναλαβὼν περὶ ἑκάστου λέγει , ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ ἀληθευτικοῦ . ἔστι γάρ τις ἄλλος ἀληθευτικὸς ἐν ταῖς ὁμιλίαις καὶ συνθήκαις οὐδὲν παραβαίνων · καὶ οὗτος μὲν οὗν κατὰ δικαιοσύνην ἐνεργεῖ , καὶ <ἃ> μόριά ἐστι δικαιοσύνης , ὁ δὲ κατὰ τὴν εἰρημένην ἕξιν , ὁ ἐν τῷ συζῆν ἀληθευτικὸς καὶ λόγῳ καὶ βίῳ · ἀληθεύοι δ’ ἂν καὶ οὗτος ἐν ταῖς ὁμολογίαις · ὁ γὰρ ἐν οἷς μηδὲν διαφέρει ἀληθεύων , δῆλον ὅτι ἐν οἷς διαφέρει μᾶλλον χρήσεται τῆ ἀληθείᾳ . μᾶλλον δέ φησιν ἀποκλίνειν αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἔλαττον · οὐ γὰρ πάνυ ὀγκώδη περὶ αὑτοῦ ἐρεῖ , κἂν ἀληθῆ ᾖ , διὰ τὸ ἐπαχθές . Ὁ δὲ ἄλλα καὶ μείζω προσποιούμενος τῶν ὑπαρχόντων δύο εἴδη περιέχει . ὁ μὲν γὰρ προσποιεῖται ἐπὶ τὸ μεῖζον οὐδενὸς ἕνεκα καὶ ἔστι μὲν φαῦλος διὰ τὸ χαίρειν τῷ ψεύδει , μά τὰ ἰὸς δὲ καὶ ἀνοήτος μᾶλλον ἢ κακός · ὁ δὲ ἕνεκά τινος χρώμενος τῇ ἀλαζονείᾳ ἤδη μοχθηρότερος · τούτου δ’ αὐτοῦ πάλιν δύο εἴδη · ὁ μὲν γὰρ δόξης καὶ τιμῆς ἕνεκα ἀλαζονεύεται , ὁ δὲ ἀργυρίου καὶ ἔστι χείρων οὗτος τοῦ διὰ τιμὴν ἀλαζονευομένου · ἧττον γὰρ ψεκτὸς ὁ ἀλαζὼν ὁ διὰ τιμὴν ἀλαζονευόμενος τοῦ δι’ ἀργύριον . ὁ μὲν γὰρ δόξης ἕνεκα ἀλαζονευόμενος τὰ τοιαύτα προσποιεῖται , ἐφ’ οἷς εὐδαιμονίζονται οἱ ἄνθρωποι ἢ ἐπαινοῦνται . εὐδαιμονίζονται μὲν οὖν ἐπὶ πλούτῳ ἐπὶ ἰσχύι ἤ τινι τῶν τοιούτων , ἐπαινοῦνται δὲ ἐπὶ σοφίᾳ ἢ λόγων δυνάμει ἤ τινι τῶν ᾦ ἑαυτοῖς . πάντων δὴ τούτων προσποιητικοί εἰσιν οἱ διὰ δόξαν ἀλαζονευόμενοι · οἱ δὲ διὰ κέρδος ἀλαζονευόμενοι τὰ τοιαῦτα προσποιοῦνται , ὧν ἀπολαύειν ἔστι τοῖς πέλας καὶ διὰ τοῦτο ἕτοιμοί εἰσι προέσθαι ἀργύριον τοῖς δυναμένοις αὐτὸ παρέχειν . ῥᾴδιον δὲ καὶ διαλανθάνειν μὴ ὄντα διὰ τὸ τοὺς πολλοὺς ἀνεπιστήμονας εἷναι περὶ αὐτά · τοιοῦτον δὲ μαντικὴ ἰατρικὴ σοφία · ἕλκουσι γὰρ τὴν σοφίαν ἐπ’ ἄμφω καὶ οἱ δόξης ἐρῶντες καὶ οἱ χρημάτων καὶ οἱ ἀμφοτέρων , καθάπερ οἱ σοφισταί . οὐκ ἐν τῇ δυνάμει δέ φησιν εἶναι τὸν ἀλαζόνα ἀλλὰ ἐν τῇ προαιρέσει · δύναμιν γὰρ ἔχει καὶ ὁ ἀγαθὸς καὶ ὁ σοφὸς τοῦ ἀλαζονεύεσθαι , οὐ προαιρεῖται δέ · ὁ δὲ δυνάμενος ἅμα καὶ προαιρούμενος ἀλαζών . ἔλεγε δὲ καὶ ἐν τοῖς Τοπικοῖς καὶ ἐν ἄλλοις λόγοις ὅτι οὔκ εἰσιν οἱ δυνάμεις ψεκταὶ ἀλλ’ αἱ προαιρέσεις . Οἱ δ’ εἴρωνες ἐπὶ τὸ ἔλαττον ἄγοντες τὰ αὑτῶν χαριέστεροι φαίνονκηρόν . τᾶι · οὔτε γὰρ κέρδους οὔτε δόξης χάριν ψεύδονται ἀλλὰ φεύγοντες τὸ ὀγκηρόν . διὸ καὶ τὰ σφόδρα ἔνδοξα ἀπαρνοῦνται · καὶ ἴσως οἱ διὰ τοῦτο καὶ τοιοῦτον τὸν τρόπον εἰρωνευόμενοι οὔκ εἰσιν ἐπίψογοι , ὥσπερ ὁ Σωκράτης · οἱ δὲ καὶ τὰ σμικρὰ καὶ τὰ λίαν φανερὰ ἀπαρνούμενοι καὶ προσποιούμενοι μὴ ἔχειν ἐπίψογοι καὶ ὥς φησι βαυκοανοῦργοι καλοῦνται · πανουργία γὰρ μᾶλλον τὸ τοιοῦτον ἢ χαριεντισμός , οἷον εἴ τις πλούσιος ὢν λέγοι μὴ ἔχειν μηδὲ εἰς τὰ ἀναγκαῖα ἢ εἴ τις σφόδρα ἰσχυρὸς ὢν φαίη πάντων εἶναι ἀσθενέστατος . ἀλαζονεία γάρ , ὥς φησιν , ἐνίοτε καὶ τὸ τοιοῦτόν ἐστιν · ἀρνεῖται γὰρ τὰ φανερά , σχεδὸν ἐνδεικνύμενος , ὅτι ὑπάρχει αὐτῷ . φησὶ δὲ καὶ τοὺς Λακεδαιμονίους τῇ σφόδρα εὐτελείᾳ τῆς ἐσθῆτος ἀλαζονεύεσθαι . καὶ γὰρ τὸ εἰς τὸ πέρα τοῦ δεόντος εὐτέλειαν ἄγειν ἀλαζονικόν · οἱ δὲ περὶ τὰ μὴ λίαν φανερὰ εὶρωνευόμενοι , ἵνα φύγω σί’ τὸ ἐπαχθές , χαρίεντες φαίνονται . ἀντίκειται δὲ μᾶλλον ὁ ἀλαζὼν τῷ ἀληθευτικῷ ἢ ὁ εἴρων διὰ τὸ χείρων εἶναι καὶ ἐπαχθέστερος . οὐδ’ αὐτή ἐστιν ἡ μεσότης περὶ ἴδιά τινα πάθη ἀλλὰ περὶ ἡδονὴν καὶ λύπην , τὰς κοινὰς ταῖς ἀρεταῖς . ὁ γὰρ ἔχων την ἕξιν χαιρει , κωλυομενος δε ουσχεραινει . Οὔσης δὲ καὶ ἀναπαύσεως ἐν ταῖς ὁμιλίαις αἱ μὲν προειρημέναι ἀρεταὶ δύο , ἥ τε ὁμοία τῆ φιλίᾳ , ἣν ὁμιλητικὴν ὠνομάσαμεν , καὶ ἡ ἀληθευπροέσθαι ] τικὴ περὶ πάντα ὁμιλία ἔν τε βίῳ καὶ λόγῳ · ἡ δὲ μέλλουσα ῥηθήσεσθαι περὶ τί μέρος ἐσιὶ τοῦ βίου ; ἐπειδὴ γὰρ δεῖται ὁ ἄνθρωπος ἀναπαύσεως καὶ ἀνέσεώς τινος , ἔστι καὶ ἐνταῦθα ὁμιλία καὶ παιδιά τις ἐμμελής . καλεῖ · τᾶι δὲ εὐτραπελία καὶ ὁ ἔχων αὐτὴν εὐτράπελος , οἷον εὔτροπός τις ὤ . φησίν . εὔτροπον δὲ λέγει διὰ τὸ εὐρύθμους τοῦ ἤθους αὐτοῦ τὰς κινήσεις εἶναι καὶ τὰς τροπάς · ὥσπερ γὰρ τὰ σώματα ἐκ τῶν κινήσεων κρίνεται , οὕτως καὶ τὰ ἤθη . ὅτι δὲ κρίνεται τὰ σώματα ἐκ τῶν κινήσεων δῆλον . μέχρι μὲν γάρ τις ἠρεμεῖ , οὐ δῆλον , εἴ τι πεπήρωται τῶν τοῦ σώματος εἴτε ἄρρυθμόν ἐστι , κινουμένου δὲ μάλιστα ἐλέγχεται τὸ σῶμα · οὕτως καὶ κατὰ τὴν παιδιὰν τοῦ ἤθους οἱ μὲν εὔρυθμοί . εἰσι καὶ ἐμμελεῖς · καλοῦνται δὲ οἱ εὔρυθμοι εὐτράπελοι παίζοντες ἐστοχασμένως τοῦ μὴ λυπεῖν μήτε ἄλλον μηδένα μήτε ἐκεῖνον , πρὸς ὃν χρῶνται τῆ παιδιᾷ , ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ εἰς ἡδονὴν ἄγειν . ὁ δ’ αὐτὸς καὶ οἷα δεῖ καὶ ἐρεῖ καὶ ἀκούσεται οἷα δεῖ καὶ παρακούσεται ἑκὼν εἶναι τῶν ἀπαδεύτως χρωμένων τῷ γελοίῳ καὶ αἰσχρῶς · οὐδ’ ἐν πᾶσι δ’ ἐρεῖ ἀλλ’ ἐν οἷς προσήκει . ἔχει δὲ καὶ τοὺς ἄλλους διορισμοὺς τῶν ἀρετῶν · καὶ γὰρ ὅτε δεῖ καὶ ἐφ’ οἷς δεῖ καὶ ὡς δεῖ χρῆται τῇ παιδιᾷ . ῾Ο δὲ ὑπερβάλλων βωμολόχος καλεῖται , ἐπιπόλαιός τις ὢν καὶ πάντως τοῦ γελοίου στοχαζόμενος ἤπερ τοῦ λέγειν εὐσχήμονα καὶ μὴ λυπεῖν τὸν σκωπτόμενον · ἕνεκεν δὲ τοῦ γέλωτα κινεῖν οὐδενὸς φείδεται , οὕτε φίλου οὔτε ἐχθροῦ · ἐνίοτε δὲ οὐδὲ τῶν θεῶν , καθάπερ οἱ τὰς παλαιὰς κωμῳδίας ποιήσαντες · ὑπὸ γὰρ βωμολοχίας οὐδὲ τῶν θεῶν ἀπείχοντο . ἔστι δὲ κ̣αὶ ἐνταῦθα ἔλλειψις · εἰσὶ γάρ τινες οἳ τὸ παράπαν οὐκ ἀξιοῦσι χρῆσθαι τῇ παιδιᾷ καὶ οὕτ᾿ αὐτοὶ . ἄν εἴποιεν πλέον τι , οὔτ’ ἄλλων ἀκούσαιεν ἂν ἡδέως · καλοῖτο δ’ ἄν ἡ τοιαύτη κακία ἴσως ἀνριότης καὶ σκληρότης . οὗτοι μὲν οὖν οὐδέποτε δοκοῦσιν εἶναι εὐτράπελοι ἀλλ’ ἐναντίοι τοῖς εὐτραπέλοις · οἱ δὲ βωμολόχοι δοκοῦσιν εἶναι ἐνίοτε εὐτράπελοι διὰ τὸ χαίρειν τοὺς πολλοὺς τῷ γελοίῳ . ἡ δὲ μέση ἕξις καλεῖται μὲν εὐτραπελία , ὀνομάζοιτο δ’ ἄν ἴσως καὶ ἐπιδεξιότης · τοὐ γὰρ ἐπιδεξίου τοιαῦτα καὶ λέγειν καὶ ἀκούειν , ὁποῖα καὶ πρέπει τῶ ἐλευθερίῳ . διαφέρει γάρ ἡ τοῦ ἐλευθερίου παιδιὰ τῆς τοῦ ἀνδραποδώδους καὶ ἡ τοῦ πεπαιδευμένου τῆς τοῦ ἀπαιδεύτου . παράδειγμα δ ἑκατέρας τίθεται τάς τε παλαιὰς κωμῳδίας καὶ τὰς νέας · τοῖς μὲν γὰρ τὰς παλαιὰς γράφουσι γελοῖον ἐδόκει τὸ αἰσχρολογεῖν , τοῖς δὲ τὰς νέας τὸ μεθ’ ὑπονοίας σκώπτειν , τουτέστιν μετὰ τοῦ αἰνίττεσθαι . διαφέρει δ᾿ οὐδὲν πρὸς εὐσχηοσύνην ἢ φανερῶς αἰσχρολογεῖν ἢ μόνον ἐμφαίνειν . Μετὰ ταῦτα ζητεῖ πότερον δεῖ τὸν εὖ σκώπτοντα ὁρίζεσθαι τῷ λέγειν πρέποντα ἐλευθερίῳ καὶ πεπαιδευμένῳ ἢ τῷ μὴ λυπεῖν τὸν ἀκούοντα ἢ καὶ τοὐναντίον τέρπειν . δεῖ μὲν γὰρ ἴσως ἀμφοτέρων ἐστοχάσθαι τὸν εὖ σκώπτοντα , ἀλλ’ ὅμως καθ’ ὁπότερον αὐτῶν ὁριστέον μᾶλλον · καί φησιν ἀόριστον εἶναι τὸ πρὸς τοὺς σκωπτομένους λαμβάνειν τὸ ἄκρον · ἄλλο γὰρ ἄλλῳ που ἡδύ τε καὶ μισητόν , καὶ οὐδὲν κωλύει αὐτὸν μὲν εὖ σκώπτειν , ὑπὸ δὲ ἀγροικίας ἀηδῆ εἶναι τῷ ἀκούοντι · μᾶλλον οὖν ὁ ὅρος τοῦ σκώπτοντος ἐν τῷ ὡς δεῖ σκώπτειν καὶ πρὸς οὓς ἰῷ ἐλευθερίῳ . ἐν μὲν οὖν τούτῳ φαίνεται το σκῶμμα μέσον τι . ὁ * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
Lemmas: λέγω δέ ἑξῆς περί ἐλευθεριότης ἠώς καί ὁ δόσις ὑπερβάλλω . ὁ θεώρημα οὗτος ἁρμόζω εἰς ὁ εὑρίσκω ἕκαστος ἀρετή , περί ποῖος τις εἰμί μεσότης . περί ὁ γάρ ἐπαινέω ἕκαστος , περί οὗτος αὐτός ὁ ἐνέργεια · περί ὁ δέ ἐνεργέω , περί οὗτος μεσότης εἰμί , οἷος ὁ σωφροσύνη ἐπαινέω περί ὁ χρῆσις ὁ σωματικός ἡδονή · περί οὗτος γάρ αὐτός ὁ ἐνέργεια · καί μεσότης οὖν εἰμί περί ἡδονή . ὁμοίως δέ ἔχω καί περί ὁ ἄλλος ἀρετή . καί ὁ ἐλευθεριότης ἐν ἐπαινέω περί δόσις καί λῆψις χρῆμα , δῆλος ὡς ὁ τε ἐνέργεια αὐτός περί χρῆμα εἰμί καί μεσότης εἰμί περί δόσις καί λῆψις χρῆμα . χρῆμα δέ λέγω μέν κοινῶς πᾶς ὁ πρᾶγμα , οἷος ἐπειδάν λέγω τίς χρῆμα πράσσω ἀντί ὁ τίς πρᾶγμα πράσσω , καί ὁ χρηματίζω δέ ἐντεῦθεν λέγω · λέγω δέ χρῆμα ἐξαίρετος ὅς ὁ ἄξιος νόμισμα μετρέω , οἷος οἰκίον καί ἀνδράποδον καί ἔπιπλα καί σκεῦος καί βόσκημα καί πᾶς ὁ τοιοῦτος · πόσος γάρ εἰμί οὗτος ἕκαστος ἄξιος εἰμί νόμισμα μετρέω . κατά δέ οὗτος ὁ σημαίνω οὐ εἰμί ὁ ἀρετή χρῆμα . οὖον γάρ εἰμί εἶπον ὅσος χρῆμα εἰμί ἄξιος · ὑπερβάλλω γάρ πᾶς χρῆμα . ὁμοίως οὐδέ ὁ φίλιος τιμητός χρῆμα , ἀλλά ὑπερβάλλω χρῆμα ὁ ἄξιος · ὁμοίως δέ καί γονεύς καί πατρίς καί ἁπλόος ὅσος ὑπερβάλλω ὁ ὁ χρῆμα κτῆσις . δοκέω δέ μή πάνυ ἱκανῶς ἀποδίδωμι ὁ ὁ οὗτος λέγω χρῆμα ὁρισμός · ὁ γάρ νόμισμα αὐτός καί ὁ ἀργύριον οὖον μετρέω νόμισμα . σχεδόν οὖν ὁ ἐντελής ὁρισμός οὗτος εἰμί · χρῆμα ὅς ἢ νόμισμα εἰμί ἢ ὅς ὁ ἄξιος νόμισμα μετρέω . λέγω δέ ἐξαίρετος χρῆμα καί ὁ νόμισμα αὐτός [ χρῆμα ] , οἷος ἐπειδάν λέγω δανείζω ὁ Δεῖνα . τριχῶς οὖν ὁ χρῆμα · ὅς δῆλος τίς χράομαι ὁ Αριστοτέλης · ὁ γάρ δύο ὁ λέγω τρόπος . φημί δέ καί ὁ ἀνελευθερία καί ὁ ἀσωτία περί χρῆμα εἰμί ὑπερβολή καί ἔλλειψις . οὐ ἄλογος δέ κοινός περί ἀμφότερος ἄγω ὅς εἰμί ὑπερβολή καί ἔλλειψις , ἀλλά ἐπεί ἑκάτερος αὐτός ἄμφω ὑπάρχω . ὅστε γάρ ἀσωτία ὑπερβάλλω μέν τῆ δόσις , ὅς δέ λαμβάνω ἐλλείπω , ὁ ὅς ἐλλείπω μέν τῆ δίδωμι ὑπερβάλλω δέ τῆ . λαμβάνω . καί γάρ αὐτός ὑπερβολή εἰμί καί ἔλλειψις ὅμως ὁ μέν ἀσωτία ἐνίοτε ὑπερβοὴν λέγω εἴωθα , ὁ δέ ἀνελευθερία ἔλλειψις , ἐπεί ὁ ἐλευθεριότης εἰδοποιέω μᾶλλον κατά ὁ μετρέω δόσις · ἐν δέ οὗτος ὑπερβάλλω μέν ὁ ἄσωτος , ἐλλείπω δέ ὁ ἀνελεύθερος . ὡς πρός ὁ ὁ ἐλευθεριότης οὖν προηγούμενος ἐνέργεια ὑπερβολή μέν εἰμί ὁ ἀσωτία , ἔλλειψις δέ ὁ ἀνελευθερία . ἁπλόος μέν οὖν σκοπός καί εἰλικρινής ὁ ἑκάτερος οὐσία , καί φύσις ὁ τε ἀνελευθερία καί ὁ ἀσωτία , φαίνω ὁ μέν ἀνελευθερία ἕξις τις εἰμί σπουδαστικός μᾶλλον ἢ δεῖ περί χρή μαία , ὁ δέ ἀσωτία ἕξις φθαρτικός ὁ εἰμί χρῆμα · διό καί ἄσωτος καλέω ὁ οὗτος ἔχω ὁ ἕξις , οἷος ἄσωτος τις εἰμί καί διά ἑαυτοῦ ἀπόλλυμι · δοκέω μέν γάρ ὁ ζῶ διά ὁ χρῆμα εἰμί , ὁ δέ οὗτος καταφθείρω ἀπόλλυμι πως καί ἑαυτοῦ . ἀπλόος μέν οὖν , καθάπερ εἶπον , εἰδοποιέω ἑκάτερος ὁ κακία κατά ὁ εἴρω τρόπος .. ὁ δέ ἄνθρωπος ὁ πολύς καλέω εἴωθα ἄσωτος οὖον ὁ ὅστις τρόπος ὁ οὐσία . διαφθείρω ἀλλά ὁ ἀκρατής καί εἰς ἀκολασία δαπανηρός , συμπλέκω δύο κακία , ἀκολασία καί ἄσωτος , διό καί φαῦλος δοκέω εἰμί ὁ οὗτος λέγω ἄσωτος · πολύς γάρ ἄμη κακία ἔχω , ἀκράτεια καί ἀσωτία μετά ἀκολασία . ἑξῆς δέ λέγω · ὅς εἰμί χρεία , εἰμί οὗτος χράω καί εὕω καί κακῶς · χρεία δέ λέγω ὁ χρῆσις · ὅς γάρ εἰμί χράω , οὗτος εἰμί καί εὕω καί κακῶς χράω , οἷος εἰμί χρῆσις ἀργύριον καί εἰμί εὕω χράω καί κακῶς χράω ἀράομαι , ὁμοίως δέ καί ἀνδράποδον οἰκίον ἐπίπλοος , πᾶς ὁ τοιοῦτος . τάχα δέ ἄν τις ἀπορέω περί ὁ ἀρετή καί ὁ κακία . λέγω γάρ καί οὗτος ἑκάτερος χράω καί οὖον δήπου χράω ἢ ὁ ἀρετή κακόω ἢ τῆ κακία καλῶς [ λανθάνω ] . λέγω δέ πρός ὁ οὗτος ὅτι οὐ εἰμί οὗτος οὐδέτερος ὅς χράω Μᾶ ὁ χρώμανον ὁ ἄλλος εἰμί ὁ ἀρετή καί ὁ κακία . προηγέομαι μέν γάρ ὁ ἄνθρωπος λέγω χράω · εἰμί δέ ὡς καί ὁ ψυχή λέγω εἰμί ὁ χράω , ἐπεί οὗτος μάλιστα ὁ ἄνθρωπος χράω · καί ἔτι μᾶλλον ὁ ἀρετή καί ὁ κακός χράω ὁ πράσσω , διότι καί ὁ ψυχή διά ὁ ἕτερος οὗτος χράω ὁ πρᾶγμα , ὅς εἰμί χρῆσις , ὁ μέν εὕω ὁ δέ κακῶς . ὁ δή λόγος οὕτως ἔχω · ὅς εἰμί χρῆσις , εἰμί οὗτος εὕω χράω καί κακῶς , ὁ δέ πλοῦτος εἷς οὗτος εἰμί , ὅς εἰμί ὁ χρῆσις · εἰμί ἄρα καί πλοῦτος εὕω καί κακῶς χράω . ἕκαστος δέ καλῶς χράω ὁ ἔχω ὁ περί οὗτος ἀρετή , οἷος λύρα μέν ἀγαθός χράω ὁ ἔχω ὁ περί λύρα ἀρετή , οὗτος δέ εἰμί ὁ μουσικός , ἵππος δέ ὁ ὁ περί ἵππος ἀρετή ἔχω , οὗτος δέ εἰμί ὁ Ἱππικός , καί πλοῦτος δή ἀγαθός χράω ὁ ἔχω ὁ περί ὁ πλοῦτος ἀρειή , οὗτος δέ εἰμί ὁ Ἐλευθέριος . οὐ οὕτως δέ εἶπον , ὥσπερ ἐγώ εἶπον , ὁ πλοῦτος δέ εἰμί ὅς , ὅς ὁ χρῆσις εἰμί , ἀλλά ὁ πλοῦτος δέ ὁ χρήσιμος , ὡς ἄν εἰμί λέγω , ὁ πλοῦτος δέ εἰμί εἷς . ὅς ὁ χρῆσις † καίτοι αὐτός οἷος τε εἰμί ὁ χρήσιμος . οὖον γάρ πᾶς ὅς εἰμί χρῆσις καί χρήσιμος · εἰμί γάρ καί πενία χρῆσις καί νόσος , ἀλλά οὖον χρήσιμος οὗτος οὐδείς · ἀλλά οὗτος ὅς χράω χρήσιμος λέγω , ὅς προγηουμέωνς χράω εἄν ὁ σπουδαῖος καί κατά φύσις ἔχω , διόπερ καί ἀγαθός δοιός εἰμί . συμπεραίνω δέ ὅτι ὁ Ἐλευθέριος ἀγαθός χράω πλοῦτος καί χρῆμα , λέγω τίς εἰμί ὁ ὁ χρῆμα χρῆσις . διαφέρω γάρ χρῆσις καί κτῆσις · ὁ μέν οὖν δαπάνη καί ὁ δόσις χρῆσις εἰμί , ὁ δέ λῆψις καί ὁ φυλσκὴ κτῆσις . διό μᾶλλον ὁ ἐλευθεριότης ἐν ὁ δίδωμι ὅς δεῖ καί ὅτε καί ὅσος καί κατά ὁ ἄλλος διορισμός ἢ ἐν ὁ λαμβάνω 〈 ὅθεν δεῖ καί μή λαμβάνω 〉 ὅθεν οὖον δεῖ , ἐπεί ὁ μέν λαμβάνω κτάομαι ἔοικα , ὁ δέ δίδωμι χρῆσις · ἐν δέ ὁ χρῆσις ὁ χρῆμα ὁ Ἐλευθέριος . ὁ γάρ ἀρετή ὁ εὕω ποιέω μᾶλλον ἢ ὁ εὕω πάσχω · ἐν δέ ὁ δίδωμι ὁ εὕω ποιέω , ἐν δέ ὁ λαμβάνω ὁ εὕω πάσχω · ὁ δίδωμι ἄρα οἰκεῖος ὁ ἐλευθεριότης . ἔτι ὁ ἀρετή ὁ καλός πράσσω μᾶλλον ἢ ὁ ὁ αἰσχρός μή πράσσω . οἰκεῖος γάρ αὐτός ὁ ἐπαινέω ἢ ὁ μή ψέγω · ἄμφω μέν γάρ εἰμί ὁ ἐνάρετος , ἀλλά ὁ προηγούμενος ἔργον ὁ ὁ καλός πράσσω , ὥστε ὁ προηγούμενος ἔργον ὁ ἐλευθεριότης ὁ ὡς δεῖ γίγνομαι πρόεσις · ἐπί οὗτος γάρ ἔπαινος γιώνω . ὁ δέ μή λαμβάνω κακῶς οὐ ἔπαινος τυγχάνω , ἀλλά ἱκανός ὁ μή ψέγω . ἔτι ὁ ἀρετή ἐν ὁ χαλεπός καί δύσκολος · εἰμί δέ χαλεπός ὁ προίημι ὁ οἰκέω ὁ λαμβάνω ὁ ἀλλότριος , ὥστε ὁ ἐλευθεριότης φαίνω μᾶλλον περί ὁ δόσις ἢ περί ὁ μή λαμβάνω . ἔτι ὁ μέν μή λαμβάνω κοινός καί δικαιοσύνη · ἐπαινέω γοῦν καί ὁ Δίκαιος , ὅταν μήτε Δῶρα λαμβάνω καί προτιμάω ὁ Δίκαιος ὁ χρῆμα , ὁ δέ δίδωμι χρῆμα ἴδιος ὁ Ἐλευθερίων . ἐν ὅς οὖν ὁ ἴδιος ὁ ἐλευθεριότης , περί οὗτος ὁ ἐλευθεριότης εἰμί . οὖον δή ὑποληπτέον περί οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης λέγω μή εἰμί ὁ ἐλευθεριότης καί περί ὁ μή λαμβάνω ὅθεν οὖον δεῖ , καί περί ὁ λαμβάνω , ἐάν ποτός ἀναγκαῖος εἰμί , ὅθεν δεῖ , ἀλλά ὅτι ὁ προηγούμενος ἔργον ὁ ἐλευθεριότης καί κατά ὅς εἰδοποιέω εἰμί ὁ ὀρθός δόσις . ὅς δέ ἐπί πᾶς ἐπεῖπον ὁ εἴρω ἀληθής εἰμί · ὁ μέν γάρ μή λαμβάνω ὡς οὐ δεῖ οὐ ἐπαινέω , οὖον ψέγω . ἀληθής δέ καί ὁ ἑξῆς λέγω , ὁ φιλέω μᾶλλον ὑπό ὁ ἄνθρωπος ὁ ἐλευθέριος · ὁ μέν γάρ Δίκαιος ἐνίοτε φθονέω καί ὁ φρόνιμος καί ὁ σοφός , καί ὁ σώφρων δέ ἔνιοι φορτικός νομίζω καί προσποιητός , ὁ δέ ἐλευθέριος διαφερόντως φιλέω · χαίρω γάρ ὁ ἄνθρωπος λαμβάνω , ὁ δέ ἐλευθέριος δίδωμι · διό καί ὁ ἐπί πλέω δαπανηρός καίπερ οὐ εἰμί ἐλευθέριος ὅμως φιλέω , διότι ὁμοῖος τίς ἔχω ὁ ἐλευθέριος . ἐπεί δέ πᾶς ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις κάλαις καί ὁ καλός ἕνεκα , καί ὁ Ἐλευθέριος ὁ καλός ἕνεκα δίδωμι καί οὗτος αὐτός σκοπός εἰμί , ὥσπερ καί ὁ ἄλλος ἐνάρετος , καί ὀρθῶς δίδωμι . ὅς γάρ δεῖ καί ὅσος καί ὅτε καί ἄλλος , ἐν ὅς διορίζω ὁ ὀρθῶς , καί πρός οὗτος ἅπας ἡδύς ἢ πάντως ἄλυπος · ὁ γάρ κατά ἀρετή ἡδύς ἅπας ἢ ἄλυπος καί ἥκιστος λυπηρός . ἴσως δέ καί ὁ ἥκιστος λυπηρός προστίθημι διά ὁ ἀνδρεῖος · παρακολουθέω γάρ τις ὁ ὁ ἀνδρεῖος ἐνέργεια δυσχέρεια ναί ἀλγηδών , ἀλλά ὅμως ἡσσάομαι ὁ ἀλγηδών διά ὁ ἐκ ὁ καλός ἡδονή . ὁ δέ δίδωμι ὅς μή δεῖ ἢ μή ὅς καλός ἕνεκα ( ἐνδέχομαι μέν γάρ μέν δεῖ δίδωμι ἀλλά οὖον ὁ καλός ἕνεκα ) ἀλλά διά τις ἄλλος αἴτιος , οἷος διά δόξα καί τιμή ἢ ἵνα λαμβάνω πλείων ἢ διά δέος · οὐδείς δή οὗτος Ἐλευθέριος ὀνομάζω ἀλλά ἢ δοξοκόπος ἢ φιλότιμος ἢ πανοῦργος . οὐδέ ὅλως δέ ὁ δίδωμι μέν , λυπέω δέ , ὥσπερ ἐνίοτε εἰσφέρω τις ὁ πατρίς ἢ ἴδιος ἐπιδίδωμι , ἀνιάω δέ · οὖον γάρ Ἐλευθέριος ὁ τοιοῦτος πρᾶξις . δεῖ γάρ ὁ Ἐλευθέριον πολύς μᾶλλον ἥδομαι δίδωμι ὁ λαμβάνω . ὁ δέ ἑξῆς δῆλος , ὁ λέγω , ὑπάρχω ὁ ἐλευθέριος ὅτι οὖον λαμβάνω ὅθεν μή δεῖ · οὖον γάρ εἰμί ὁ μή τιμή ὁ χρῆμα ὁ παρά ὁ δήω λῆψις · οὐ εἄν εἰμί δέ οὐδέ αἰτητικός · οὖον γάρ εἰμί ὁ εὕω ποιέω , φημί , εὐχερής εὐεργετέω · καίτοι φημί τις ὁ αὐτός εἰμί καί εὕω ποιέω καί εὕω πάσχω καί ἁρμόζω ὁ ἀγαθός ὁ εὕω πάσχω . ὁ Ἀριστοτέλης δέ λέγω μέν ἀμφότερος εἰμί ὁ ἐνάρετος καί ἐλευθέριος , ἀλλά ὁ ἀρετή καί λέγω καί νοέω κατά ὁ εὕω ποιέω μᾶλλον ἢ κατά ὁ εὕω πάσχω , διόπερ καί δοκέω θεῖος1 τίς εἰμί ὁ ἀρετή καί ὁμοίωσις τις ὁ θεός · ὁ γάρ θέω οὖον κατά ὁ εὕω πάσχω ἀλλά κατά ὁ εὕω ποιέω νοέω · λαμβάνω δέ , φημί , ὅθεν δεῖ ὁ ἐλεύθερος , οἷος ἀπό ὁ ἴδιος κτῆμα , οὐ ὡς καλός ἀλλά ὡς ἀναγκαῖος ὅπως ἔχω δίδωμι · οὗτος δέ εἰμί ὁ ὅπως ἔχω ἐνεργέω κατά ὁ ἐλευθεριότης . ὁ δέ ἑξῆς εἰμί μέν καί αὐτός παρατήρημα ὁ ὑπάρχω ὁ ἐλευθέριος καθάπερ καί ὁ πολύς ὁ εἴρω , ὠφέλιμος δέ καί εἰς ὁ παράκειμαι φαντασία ὁ ἐλευθέριον . ὁ γάρ ἀμελέω ὁ ἴδιος κτῆμα φαντασία ὁ μή ὀρθοσκοπέω παρέχω Ἐλευθερίων , οὐ εἰμί δέ ἐλευθέριος ἀμελέω ὁ ἴδιος ἀλλά ἐναντίος . πῶς γάρ ἐπάρκεσις ὅς δεῖ μή ἐπιμελέομαι ; διόπερ καί ὁ οἰκονομικός ἀρετή τίς εἰμί . ἕκαστος γάρ ὁ ἐναίρω ἐκεῖνος ἐπιμελέομαι , ὅς χράω ἐνεργέω κατά ὁ οἰκεῖος ἀρετή · ὁ γοῦν ἀνδρεῖος ἰσχύς ἐπιμελέομαι , ἵνα δύναμαι κατά αὐτός ἐνεργέω . παραπλήσιος δέ ὁ τε ἀνδρεῖος ἰσχύς ἀμελέω καί ὁ Ἐλευθέριον κτῆσις , εἴπερ διά οὗτος ὁ ἐνέργεια ὁ εἴρω ἀρετή . ἐνιότε δέ καί μικρός καταλείπω ἑαυτοῦ ὁ Ἐλευθέριος αἱρέω ὁ λόγος · οὖον γάρ πάντως εἰς ἑαυτοῦ ἀποβλέπω ἀλλά εἰς ὁ καλός . Δῆλος δέ καί ὁ ἑξῆς λέγω , ὅτι ὁ ἐλευθεριότης κατά ὁ οὐσία , ὅτι οὐ ἐν ὁ πολύς δίδωμι · ὁ γάρ καλός , ὅταν ἀπό ἕξις γίγνομαι , οἷος ὁ κατά ἀνδρεῖος καλός , ὅταν ἀπό ἀνδρεῖος γίγνομαι · καί ὁ κατά ἐλευθεριότης οὖν καλός , ὅταν ἀπό ἕξις γίγνομαι . ὁ ἕξις δέ εἰμί ὁ διαφυλάσσω πᾶς ὁ εἴρω ὁρισμός , ὁ ὅτε , ὁ ὅς δεῖ , ὁ ὅς ἕνεκα , ὁ ὅσος . παραβαίνω δέ ὁ ὅσος ὁ μή κατά ὁ οὐσία δίδωμι ἀλλά ἢ ὑπερβάλλω ἢ ἐλλείπω . οὐδείς δέ κωλύω αἱρέω ἐλευθέριος εἰμί , φημί , ὁ ὁ μικρός δίδωμι , ἐάν ἀπό μικρός δίδωμι , ὁ ἀπό πλείων μέν πλείων δίδωμι μή κατά ὁ οὐσία δέ . ὁμοίως δέ οὐδείς κωλύω καί ὁ ὁ μικρός ἔχω , πλείων δέ δίδωμι , κατά ὁ οὐσία ἄσωτος εἰμί ἀλλά οὐ Ἐλευθέριον , ὁ δέ ὁ μικρός δίδωμι Ἐλευθέριον . πῶς δέ εἶπον ἐλευθέριος εἰμί ὁ ὁ μικρός δίδωμι ; ἆρα γε ὡς εἰμί ὁ μέν κακός , ὁ δέ μᾶλλον ελευθριον ; ἀλλά εἰμί γε παραβαίνω ἕτερος καί μή δίδωμι κατά ὁ οὐσία μηδέ φυλάσσω ὁ ὅσος δεῖ προίημι , οὐ εἰμί Ἐλευθέριος . πότερος ἐν εἰμί ἄνεσις καί ἐπίτασις ἐν ὁ ἀτελής ἀρετή ( ἵστημι δέ ἐπί ὁ ὁ λόγος ) , οἷος ἐάν ὁ μέν ἅπας τις ἀκριβόω δίδωμι μέν ὅς δεῖ καί ὅτε δεῖ καί ὁ καλός ἕνεκα καί ἄλλος πᾶς , ἐλλείπω δέ ἐν ὁ ποσότης · ὅταν ὁ μέν εἰμί , ὁ δέ ὅλως μή , οἷος φρόνιμος ὁ βουλευτικός μᾶλλον , κακός δέ ὁ μή , ὁ μέν εἰμί φρόνιμος ὁ δέ μή . ο δέ ἑξῆς λέγω οὖον καθόλου εἰμί , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος . ὡς ἐπί ὁ πολύς γάρ ἐλευθέριος ὁ μή κτάομαι ἀλλά παραλαμβάνω ὁ κτάομαι διά ἑαυτοῦ , ἐπεί πολλάκις γε ἐναντίος ἔχω . καί ὁ μετά οὗτος γε οὐ ἀναγκαῖος συμβαίνω , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πολύς , ὁ μή ῥᾳδίως πλουτέω ὁ Ἐλευθέριον διά ὁ λέγω · ὁ δέ ἐπιμέλεια καί ὁ μή δίδωμι , ὅς μή δεῖ , εὐπόρησις εἰς ὁ δήω χρῆσις . ἐπεί δέ ὁ ἀναλίσκω ὑπέρ ὁ οὐσία ἄσωτος , διά οὗτος οὖον λέγω ὁ τύραννος ἄσωτος · οὐδείς γάρ δαπάνη δοκέω ὑπερβάλλω αὐτός ὁ πλῆθος ὁ ὁ οὐσία · ἐναντίος δέ εἴωθα ἐνίοτε φαυλίζω ὁ τύραννος καί ὁ βασιλεύς , ὅταν μή κατά ὁ οὐσία ἀναλίσκω . ὁ ἐλευθεριότης δή μεσότης ἠώς ὁ τοσοῦτος εἴρω . ώσπερ καί ὁ τέχνη ὁμοίως διαφαίνω ἐν τε ὁ μέγας ἔργον καί ὁ μικρός , οἷος ὁ Πολύκλειτος καί μέγας ἐργάζομαι καί μικρός δηλόω ὁ τέχνη , οὕτως καί ὁ ἐνάρετος ἐν ὁ μέγας ἐν ὁ μικρός δηλόω ὁ καλός · καί ὁ Ἐλευθέριος δή καί δίδωμι καί δαπανάω εἰς ὁ δεῖ καί ὅσος δεῖ , ὁμοίως καί ἐν μικρός καί μέγας , καί οὗτος ἡδύς · οὗτος γάρ κοινός ὁ ἀρετή , ὁ ἐνεργέω ἡδύς καί λαμβάνω ὅθεν δεῖ · καί ἕπω γάρ φημί ὁ ἐπιεικής δόσις ὁ ἐπιεικής λῆψις · ἀπλόος μέν γάρ δοκέω ἐναντίος εἰμί ὁ δόσις ὁ λαμβάνω · ὁ μέν γάρ δόσις εἰμί οἷος ἀποβολή , ὁ δέ λῆψις οἷος κτῆσις · οὖον μήv δέ ὁ ἐπιεικής δόσις ἀποβολή ἀλλά χρῆσις ὁ εἰμί καί χρῆσις καλός · ὁμοίως οὐδέ ὁ λῆψις κτῆσις ἀπλόος ἀλλά εἰς ὁ δήω χρῆσις γίγνομαι · οὐ εἰμί οὖν ἐναντίος ἀλλήλων ἀλλά ἕπομαι . εἰμί γάρ εἰμί οἷος καλῶς δίδωμι τίς , καί οἷος καλῶς λαμβάνω καί ἀνάπαλιν . ὁ δέ ἐναντίος οὖον γίγνομαι ἐν ὁ αὐτός · ἐναντίος δέ ὁ ἐπιεικής δόσις ὁ φαῦλος λῆψις , ὅς ὁ μέν ἐν ὁ ἐπιεικής , ὁ δέ ἐν ὁ μοχθηρός γίγνομαι . ὅς δέ ἑξῆς λέγω , ἀναγκαῖον εἰμί · εἰμί γάρ ἥδομαι καλῶς ἀναλίσκω , ἀναγκάζω κακῶς ἀναλίσκω ἢ εἰς ὅς μή δεῖ ἢ ὑπό τύραννος ἢ ὑπό πόλις , λυπέω , μέτριος δέ ὁ λυπέω αὐτός εἰμί , οὖον ὁ ἀνάλωμα οὐδέ ὁ δαπάνη ἀλλά ὁ μή δήω γίγνομαι . ἐπεί δέ ἔνιοι ἡγέομαι ἐπί μηδείς λυπέω ὁ ἐνάρετος , ἐπισημειόομαι καί φημί ὁ ἀρετή εἰμί , τουτέστι ὁ ἔχω ὁ ἀρετή ὁ ἥδομαι καί λυπέω ἐπί ὅς δεῖ καί ὡς δεῖ · οὖον γάρ περιλέγω αὐτός ὁ παθητικός μόριον ὁ Ψυχή , ἀλλά κοσμέω . ἀνάγκη οὖν μέτριος τις λύπη αὐτός γίγνομαι ἐπί ὁ μή προσήκω ἐνέργεια , ἄνθρωπος γε εἰμί καί φιλόκαλος . ὅτι δέ οὐ ἐπί ὁ ἀνάλωμα λυπέω , ἀλλά ἐπί ὁ μή δήω γίγνομαι ἐνέργεια , φανερός ποιέω λέγω αὐτός μᾶλλον ἄχθομαι εἰμί τίς δήω μή ἀναλίσκω . εἴρω δέ φημί πρότερος , ὅτι ὑπερβολή καί ἔλλειψις εἰμί ὁ ἀσωτία καί ὁ ἀνελευθερία · ἐν ἑκάτερος γάρ αὐτός καί ὑπερβολή καί ἔνδεια ὡς εἴρω · ἐπεί δέ ὁ ἐν δύο ἵημι ἰδέα ἑκάτερος . ἐν λαμβάνω καί δόσις , εἰμί δέ ὁ δαπάνη κύριος δόσις καλέω , φαίνω δέ ὁ ἄσωτος δαπανηρός , ἵστημι φημί κοινῶς ὁ δαπάνη δόσις . εἶπον δέ ὁ ἀνελευθερία ὑπερβάλλω , ὁ λαμβάνω προστίθημι , πλήν ἐν μικρός δηλονότι · οὐ οὕτως · ὑπερβάλλω λέγω ὁ ἀνελευθέριος ὁ μέγας λαμβάνω ἀλλά ἐναντίος ὁ μικρός πολλάκις δέ καί πανταχόθεν καί ὅθεν εἄν δύναμαι οὐ ὀκνέω ὅτι ἄν δύναμαι λαμβάνω καί ὁπωσοῦν · ἐπεί δέ τίθημι ὁ ἀσωτία ὑπερβάλλω μέν ὁ δίδωμι , ἐλλείπω δέ ὁ λαμβάνω , κατά μέν ὁ αὐτός λόγος ἡγέομαι τοιοῦτος εἰμί · πλήν οὖον πάνυ συνδυάζω οὗτος · οὖον γάρ ῥᾴδιος οὐδαμόθεν λαμβάνω πᾶς δίδωμι διά ὁ ἐπιλείπω τέλειος ὁ οὐσία ὁ ἰδιώτης , ὅσπερ καί δοκέω φημί ἄσωτος εἰμί . οὗτος δέ ἐπεῖπον , ἐπεί ὁ βασιλεύς δοκέω ἄσωτος εἰμί καί δύναμαι μή λαμβάνω δίδωμι · ὁ δέ τοιοῦτος οἷος εἰμί ὁ ὁ εἰμί ἄσωτος μή λαμβάνω , δίδωμι δέ πᾶς , οὖον μικρός ἀγαθός εἰμί ὁ ἀνελευθέριος · ἰατός γάρ εἰμί καί ὑπό ὁ ἡλικία , ὡς ἐπίπαν γάρ νέος γίγνομαι οὕτως ἄσωτος , καί ὑπό ὁ ἀπορία · δεινός γάρ καί οὗτος ἀναγκάζω σωφρονέω , καί ἐπί ὁ μέσος ἔρχομαι ἄν διά ὁ ἔχω ὁ ὁ ἐλευθέριος · καί γάρ δίδωμι καί οὖον λαμβάνω , ἡμαρτημένως · εἰμί οὖν ὑπό ἔθος ὁ ὁπωσοῦν μεταβάλλω , ἔρχομαι ἄν εἰς ἐλευθεριότης · ἀλλά ὁ μέν ὁ εἰμί ἄσωτος ἀγαθός ὁ ἀνελεύθερος πολύς · ὁ δέ πολύς οὐ ἔχω ἄμφω ὁ εἴρω , λέγω δέ ὁ τε δίδωμι καί μή λαμβάνω ἀλλά συμφύρω καί μείγνυμι εἰς αὐτός ἀσωτία καί ἀνελευθερία · λαμβάνω γάρ ὅθεν μή δεῖ συνεχῶς , ἵνα ἀναλίσκω ἔχω εὐχερής , ἅμα δέ καί ὁ καλός μηδείς φροντίζω οὐ ὀκνέω αἰσχρῶς πορίζω . διόπερ οὐδέ ἐλευθέριος αὐτός ὁ δόσις · οὔτε γάρ ὁ καλός ἕνεκα δίδωμι , ὥσπερ σποπους εἰμί πᾶς ὁ ἐνάρετος , οὔτε ὗς δεῖ εὕω ποιέω ἀλλά ὁ κόλαδεῖ κἀς ἢ ὁ ἄλλος τις ἡδονά πορίζω · διό ὁ πολύς αὐτός ακόλαστος εἰμί , ὁ δαπανηρός αὐτός μετάγω εἰς ὁ ἡδονή · πλήν ὁ μέν ὁ εἰμί ἀσωτία ιάσιμος εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ δέ ἀνελευθερία ἀνίατος . ἀνίατος δέ εἶπον ἀντί ὁ δυσίατος · ὡς ἐπίπαν γάρ δοκέω ὁ γῆρας ἀνελεύθερος ποιέω καί πᾶς 〈 ἀδυναμία 〉 · ὁ γάρ ἀσθενής ὁ σῶμα καί ἀδύνατος ὁ πολύς ἀνελεύθερος γίγνομαι διά ὁ νομίζω πολύς δήω · ἔτι δέ καί διά ὁ νομίζω ] συμφυής εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀνελευθερία δυσίατος εἰμί . λέγω γάρ ὅτι ἐπί ὁ ἀποκλίνω ὁ ἄνθρωπος καί πρός ὅσπερ αλώσιμος εἰμί οὗτος δυσίατος · ἀποκλίνω δέ ὁ πλεῖστος ἐπί φιλοχρηματία μᾶλλον ἢ 〈 ἐπί πρόεσις 〉 . φημί δέ πολυειδής εἰμί ὁ ἀνελευθερία · σχεδόν μέν γάρ πᾶς κακία πολυειδής , ὡς προεῖπον , οὐδείς δέ κακός ὁ ἀνελευθερία · ἐν δύο γάρ εἰμί ὁ τε ὑπερβολή ὁ λῆψις καί ὁ ἔλλειψις ὁ δόσις , οὖον πᾶς ὁλόκληρος παραγίγνομαι , ἀλλά ἔνιοι μέν εἰμί ἀνελεύθερος ὁ λαμβάνω καί οὗτος ὑπερβάλλω , ἔνιοι δέ μόνος ὁ δόσις ἐλλείπω , λαμβάνω δέ οὐ ἀξιόω · ὅς ὄνομα πλείων εἰμί , φειδωλός καί γλίσχρος καί κίμβιξ · οὖον λαμβάνω δέ ὁ μέν διά ἐπιείκεια ἢ φαίνω · ὁ δέ αὐτός φυλάσσω λέγω ἵνα μήποτε ἀναγκάζω αἰσχρός τίς πράσσω · ὁ δέ διά φόβος ἀπέχω ὁ ἀλλότριος , ἡγέομαι μή εἰμί ῥᾴδιος ὁ ἀλλότριος λαμβάνω μή προΐημι τίς · δηλόω δέ ἑξῆς καί τίς εἰμί ὁ κατά ὁ λῆψις ὑπερβάλλω · εἰμί δέ ὁ πανταχόθεν ἄξιος λαμβάνω καί μηδείς κέρδος αἰσχρός νομίζω , οἷος πορνοβοσκός καί τελώνης καί ὁ κατά μικρός δανείζω καί ἐπί πολύς τόκος · πάντῃ γάρ οὗτος αἰσχροκερδής . ἕνεκα γάρ μικρός κέρδος πᾶς ὁστισοῦν ὑποφέρω , ἐπεί ὁ γε ὁ μέγας κερδαίνω ὅθεν μή δεῖ οὖον λέγω ἀνελεύθερος ἀλλά μοχθηρός καί ἀσεβής καί ἄδικος , οἷος τύραννος πορθέω πόλις καί ἱερόv συλάω . ἐφίστημι δέ ἐγώ , ὅτι καί ὁ λωποδύτης ἀνελεύθερος καί ὁ κυβευτής , καίτοι δοκέω τις προετικός εἰμί · ὁ μέν γάρ λωποδύτης ἕνεκα κέρδος ὀλίγος ὁ μέγας κίνδυνος κινδυνεύω , ὁ δέ κυβευτής ἀπό ὁ Φίλων κερδαίνω , ὅς δυνδιημερευειμι καί συζάω καί ἥδομαι , ὅταν γυμνός ἀποπέμπω αὐτός . εἰκότως δέ ὁ ἐλευθεριότης ὁ ἀνελευθερία ἀντίκειμαι λέγω · καί γάρ μείζων κακός εἰμί ὁ ἀσωτία καί μᾶλλον ἐπί αὐτός ἁμαρτάνω ὁ ἄνθρωπος . δοκέω δέ ἄν ἀκόλουθος εἰμί καί περί μεγαλοπρέπεια . ὅτι2 ἕπω ὁ περί ὁ ἐλευθεριότης περί μεγαλοπρέπεια εἶπον , ἤτοι ὡς εἶδος γένος ἢ ὡς μέρος ὅλος δῆλος · σκεπτέος δέ πότερος αὐτός ἢ οὖον , ἐπειδάν ὅς διαφέρω ὁ ἐλευθεριότης εἶπον . ὁ μέν γάρ ἐλευθεριότης περί δόσις εἰμί καί λῆψις , ὁ δέ μεγαλοπρέπεια περί ὁ δόσις . καλέω γάρ ὁ δαπάνη καί μεγαλοπρέπεια κοινῶς δόσις , ὥσπερ ἀξιόω , ἔτι δέ ὁ μέν ἐλευθεριότης οὖον μόνος περί ὁ μέγας ἀλλά καί περί ὁ μικρός δόσις εἰμί , ὁ δέ μεγαλοπρέπεια , καθάπερ καί αὐτός σημαίνω ὄνομα , ἐν μέγεθος δαπάνη πρέπω εἰμί , ὥστε περί ὁ μέγεθος ἔχω δαπάνημα . τοιοῦτος δέ εἰμί πότερος εἶδος εἰμί ὁ ἐλευθεριότης ἢ μέρος ; εἰμί μέν γάρ εἶδος , ἐπεί οὐδείς γένος εἷς εἶδος ἔχω ἀλλά πλείων , πῶς διαιρέω ὁ ἐλευθεριότης ; ἢ ὁ μέν τίς αὐτός εἶδος εἴρω περί δόσις , ὁ δέ περί λῆψις , ὁ δέ περί δόσις ὁ μέν περί μέγας , ὁ δέ περί μικρός ἀνάλωμα , ὅς ὁ μέν πολύς καί μέγας ἀνάλωμα μεγαλοπρέπεια καλέω , ὁ δέ ἄλλος ἀνώνυμος ; δοκέω δέ ἄτοπος εἰμί διαιρέω ὁ ἐλευθεριότης εἰς δύο εἶδος , ὁ περί ὁ δόσις καί ὁ λῆψις · δοκέω γάρ μή εἰμί ελευθριοτω κατά οὗτος μόνος ὁ δόσις . ἐάν γάρ εἰμί ἁμαρτητικός κατά ὁ δόσις , οὐκέτι ἐλευθέριος εἰμί , ἀλλά οὐδέ ὁ λαμβάνω ὀρθῶς Ἐλευθέριος , εἄν μή καί δίδωμι καλῶς · ἅμα δέ εἰμί καί ὁ ἐλευθεριότης εἰμί λόγος ὁ εἰμί κατορθωτικός περί δόσις καί λῆψις , οὐ εἄν ἐφαρμόζω ἑκάτερος ὁ εἶδος · μᾶλλον οὖν μέρος ἔοικα ὁ ελευθριοτητη . καί γάρ οὕτως ἐγχωρέω λέγω , ὅτι εἰμί μέν τίς εἰμί μεγαλοπρέπεια , ἐλευθεριότης εἰμί , εἰμί δέ τις ἐλευθεριότης , οὖον πάντως μεγαλοπρέπεια , ὥσπερ εἰμί τις ὁ ἰατρικός διαιρέω εἰς μέρος τρεῖς φαρμακευτικός διαιτητικός καί χειρουργικός , λέγω εἰμί μέν τίς εἰμί φαρμακευτικός , πάντως καί ἰατρικός εἰμί , εἰμί δέ τίς ἰατρικός , οὖον πάντως φαρμακευτικός . εἰμί δέ καί οὗτος τις εἶδος εἶπον ὁ ἰατρικός , οὐδείς κωλύω καί ὁ μεγαλοπρέπεια εἶδος εἰμί ὁ ἐλευθεριότης - ὅς . εἰκότως δέ λέγω ὁ ἐν μέγεθος πρέπω θεωρέω δαπάνημα . ὁ γάρ μέγεθος πρός τίς · τις γάρ μέγεθος . εἰμί οὖν ἄλλος ἔργον ἄλλος μέγεθος ὁ πρέπω ἕκαστος δαπάνημα θεωρέω . οὖον γάρ ὁ αὐτός δαπάνη μά προσήκω τριήραρχος καί θεωρός . σκέπτομαι δή ὁ μεγαλοπρεπής ὁ πρέπω καί πρός αὐτός ( xat ) ἐν ὅς καί περί ὅς · ἐν ὅς δέ καί περί ὁ ἐκ ὁ Παραλλή - παράλληλος εἴρω · ἐν ὅς πρᾶγμα καί περί ὅς πρώϊμος εἰμί ὁ δαπάνημα · ἄλλος μέν γάρ δαπάνημα οἰκέω ἄν ἱερόν κατασκευάζω μεγαλοπρεπής , ἄλλος δ ἄν τεῖχος ὁ πατρίς περιβάλλω , ἄλλος δ ἄν χορηγέω , ἄλλος δέ ἄν γυμνασιάρχης . κατά ἕκαστος δέ οὗτος πρεπόντως δαπανάω μέγεθος στοχάζομαι ὁ οἰκεῖος ἕκαστος . ὁ δέ ἐν μικρός ἢ ἐν μέτριος [ ἢ ] κατά ἄξιος δαπάνη καί ὁ λοιπός . σαφῶς διά ὁ μικρός δείκνυμι ὁ ὁ μεγαλοπρεπής καί ὁ ἐλευ - Θερίου διαφορά . περί γάρ ὁ μικρός καί ὁ μέτριος ἀνάλωμα ὁ ἐλευθερία · ἐπεί μηδείς κακός ὁ Ἐλευθέριος καί ἐν μικρός τοιοῦτος · οὖον γάρ ἐν ὁ εἰς μέγας ἀναλίσκω ὁ εἰμί αὐτός ὥσπερ ὁ μεγαλοπρεπής , ἀλλά ἐν ὁ καλῶς . δεῖ δέ οἶδα , 〈 ὅτι 〉 ὡς ὁ μέν μικροπρέπεια ὁ ἀνελευθερία , ὁ δέ ἀπειροκαλία τε καί βαναυσία ὁ ἀσωτία διαφέρω , οὕτως καί ὁ μεγαλοπρέπεια ὁ ἐλευ - θεριοτητη διαφέρω . λέγω δέ βάναυσος καί ὁ ὑπερβάλλω ἐν ὁ εἰς ὁ μή δεῖ ἀναλίσκω , οὖον μόνος ὁ περί ὁ βαῦνος , τουτέστι ὁ κάμινος , ἐρξ - ζομενω . καί δῆλος εἶμι ὅς λέγω , ὅτι ὁ μέν ἐλευθερία ἐνέργεια καί μή ἐν πλουτέω οἷος τε γίγνομαι , ὁ δέ ùεγαλ)̔’ρa--̔πς͂ῖς πλοῦτος δήω . ὁ ὅς - αὐτός δέ ἕξις , λέγω δέ ὁ aεγαλοπρεr-αίας , ὁ μέν ἔὶλεͅιψις μικρός - πρέπεια καλέω , ὁ δέ ὑπερβολή ἔοικα μέν ἀνώνυμος εἰμί , καλέω δέ αὐτός βαναυσία ἢ απε--ροκαλια . καλέω μέν γάρ βάναυσος καί ὁ ὁ χειρουργικός τέχνη ἐργάζομαι , καλέω δέ καί ὁ σεμνύνω ἐπί αὐτός ὡς πλούσιος ἢ ὡς μέγας ἢ ὡς καλός . ἔρχομαι δέ ὁ ὄνομα ἀπό ὁ πρός πῦρ ἐρἴ̀αομειων · βαῦνος γάρ καλέω ὁ κάμινος , ἐντεῦθεν δέ καί πᾶς ὁ χειροτέχνης βάναυσος ὀνομάζω . εἶτά ἐγώ δοκέω ἀπό ὁ παρά ἄξιος θρύπτω τεχνίτης καί σεμνύνω ὄνομα μετάγω ἐπί ὁ προσποιέω μείζων . διόπερ καί Ἀριστοτέλης βαναυσία καλέω ὁ παρά - κεῖμαι κακία ὁ με-ιαλοπροτειο , προσποίησις τις εἰμί μέγεθος ὁ ἐν δαπάνημα ἄξιος · ἐν ὅς γάρ οὖον δεῖ οὐδέ ὡς δεῖ λαμπρύνω · ὕστερος δέ περί αὐτός εἴρω φημί . Λέγος δέ ὁ μεγαλοπρεπής ἐπιστήμων ἔοικα , ἤτοι ἐπεί θεωρητικός εἰμί ὁ πρέπω ἕκαστος μέγεθος καί ἔργον δαπάνημα ( ὁ δέ θεωρέω ὁ κύριος καλέω ἐπιστήμη · ὁ γάρ θεωρητικός κύριος ἐπιστήμη ὀνομάζω ) , ἢ ἐπιστήμων λέγω ὁ τεχνίτης · πᾶς γάρ τεχνίτης ὁ πρέπω θεωρέω ἕκαστος ἔργον , οἷος σκυτοτόμος ὅς ὁ πούς ἁρμόζω καί γραφεύς οἶδα , οἷος δεῖ ὁ ἥρως γράφω ἢ ὁ ἰδιώτης ἢ ὁ ἥδομαι ἢ ὁ λυπέω · οὕτως δή καί ὁ μεγαλοπρεπής ὁ πρέπω ἕκαστος ἔργον θεωρέω δαπάνημα καί δαπανάω μεγαλοπρεπής . ὥσπερ γάρ , φημί , ἐν ἀρχή εἶπον , ὁ ἕξις ὁ ἐνέργεια ὁρίζω καί ὅς εἰμί . οὗτος δέ λέγω , ἐπεί καί πρότερος εἶπον ἐκ ὁ ἐνέργεια εὑρίσκω καί ὁ ἔχω · ὁποῖος γάρ ὁ ἐνέργεια , τοιοῦτος καί ὁ ἕξις , ἀπό ὅς ὁ ἐνέργεια καί ὅς εἰμί ὁ ἕξις θεωρητικός . ἢ ποιητικός ἢ πρακτικός , οἷος ὁ ἐνέργεια ὁ οἰκοδομικός · τοιοῦτος δέ τις ὁ περί οἰκοδομία . δῆλος οὖν ὡς ὁ οἰκοδομικός τέχνη τοιοῦτος ἐνέργεια εἰμί ἐνεργητικός . καί εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ὁ οἰκοδομικός ξύλον καί λίθος , ὅς χράω ὡς ὕλη ὁ ἐνέργεια ποιέω , ὁ αὐτός δέ τρόπος ἔχω καί ἐπί ὁ ἀρετή . λέγω γάρ καί ὀλίγος πρότερος ὁ ἐλευθεριότης περί χρῆμα εἰμί , ἐπεί ὁ ἐνέργεια αὐτός περ χρῆμα εἰμί καί ὁ ὑπόκειμαι οὖν δηλονότι ὁ χρῆμα . ἐπεί οὖν ὁ ὁ μεγαλοπρεπής ἐνέργεια δαπάνη εἰμί καί μέγας καί πρέπω , ὅς τε ἕξις φανερός , εἰμί γάρ ἀπό ὅς ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια , καί ὅτι ὑπόκειμαι αὐτός ἔργον μέγας καί δαπάνημα μέγας . ἢ οὗτος εἰμί ὁ πρόσθεν λέγω , ἢ ὅτι ὁ ἕξις , τουτέστιν ὁ ἠθικός , ὁρίζω αὐτός ὁ παραπίπτω ἐνέργεια καί ὅς εἰμί ἀεί ἐνεργητικός . οὖον γάρ εἰμί ὁ μέσος , ὅς λέγω ὁ ἀρετή ἀλλά ὁ πρός ἐγώ . καί ὁ μεγαλοπρεπής οὖν ὁ δαπάνη μέγας , πρέπω πᾶς μέγας , καί οὐ εἷς τίς ἔχω ὁ μέγας , ἀλλά ὁποῖος εἄν ἀπαιτέω ὁ πάρειμι χρεία , τοιοῦτος δή καί ὁ ἔργον μέγας · ἕκαστος δέ ὡς πρός ἑαυτοῦ · οὗτος γάρ εἰμί καί ὁ δαπάνημα μέγας , καί πρέπω ὁ ἔργον , εἄν ὁ μέν ἔργον ὁ ὁ δαπάνη ἄξιος , ὁ δέ δαπάνη ὁ ἔργον ἢ καί ὑπερβάλλω . ἴσως γάρ ἐν οὗτος μᾶλλον περαιτέρω πρόειμι ὁ μεγαλοπρεπής , ὑπερβάλλω ὁ δαπάνη , ἵνα ὁ ἔργον μέγας γίγνομαι . ἐπεί δέ καί ὁ λοιπός ἀρετή ὑπάρχω οὗτος καί ὁ μεγαλοπρέπεια , εἷς μέν ὁ σκοπός ὁ ὁ καλός ἕνεκα δαπανάω καί μέγας ποιέω ἔργον , εἷς δέ ὁ ἡδέ·ως · ἡδύς γάρ ὁ ἐνάρετος ὁ κατά ὁ ἀρετή ἐνέργεια . ἔτι δέ προετικός δαπανάω οὐ ἀκριβολογέομαι · ὁ γάρ ἀκριβολογία μικροπρεπής . ἀπό δέ ὁ ἴσος , φημί , δαπάνη ὁ μεγαλοπρεπής μέγας ποιέω ὁ ἔργον , οἷος εἰμί δήω κατασκευάζω τίς αὐτός ὁ πατρίς ἔτλην ἑκατόν οὐ ποιέω ( μικρός μέν πολύχρυσος δέ ἢ πολυτελής λίθος τις ἔνειμι ποικίλως ποιέω σάρδιον ἢ σμάραγδος ἢ ἄλλος τις τοιοῦτος λίθος βραχύς τίς ἔργον ἀποδείκνυμι ) , ἀλλά μᾶλλον βούλομαι μέγεθος τίς ἔχω ἔργον ἐργάζομαι οἷος ὁ Περικλῆς ὁ ᾿ Ὀλύμπιος ἢ εἰμί τίς τοιοῦτος . οὖον γάρ εἰμί ὁ αὐτός ἀρετή κτῆμα καί ἔργον · κτῆμα μέν γάρ δεῖ ἔχω ὁ πλεῖστος ἄξιος καί ἐν ὀλίγος δύναμαι πολύς φυλάσσω , οἷος χρυσός μάργαρον λίθος τίμιος · ἔργον δέ ὁ μέγας καί καλός τίμιος . ὁ γάρ τοιοῦτος πᾶς εἄν θαυμάζω ὁ ὁράω , δεῖ δέ ὁ μεγαλοπρεπής θαυμαστός ἵημι · καί εἰμί ἔργον ἀρετή μεγαλοπρέπεια ἐν μέγεθος , τουτέστιν εἄν μέγας εἰμί καί εὐκατάστατος . εἰμί δέ ὁ δαπάνημα φημί , τουτέστι μεγαλοπρεπής ὁ τίμιος , ὅταν καλῶς γίγνομαι δηλονότι · τίμιος δέ εἰμί ὁ περί ὁ θεός καί περί πᾶς ὁ δαιμόνιον , οἷος εἰμί καί δαίμων δήω ἱλάσκομαι καί ὅσος πρός ὁ κοινός δεῖ καλῶς φιλοτιμέομαι · ἐν πᾶς δέ , ὡς καί πρότερος εἴρω , δύο σκέπτομαι ἑαυτοῦ τε τίς εἰμί καί τίνω ὑπάρχω ἀναλίσκω καί τίς ὁ ἔργον · λέγω δέ πένης μή εἰμί μεγαλοπρεπής , οὖον κατά ὁ ἕξις ἀλλά κατά ὁ ἐνέργεια · ὁ μέν γάρ ἕξις οὐδείς κωλύω ἔχω ὁ πένης , ὁ δέ ἐνέργεια οὐ οἷος τε μή ὑπάρχω αὐτός κτῆμα . ὅτι δέ περί ὁ ἐνέργεια λέγω , φανερός , ὅτι ἠλίθιος εἰμί ἐπιχειρέω ἀναλίσκω ὁ πένης , παρά ὅς ὁ ἄξιος γάρ ἀναλίσκω , καί ὁ δήω · πᾶς γάρ ὁ κατά ἀρετή ὀρθῶς πράσσω . πρέπω δέ ἀναλίσκω καί ὅς τάλαντον προυπάρχω · δεῖ γάρ αὐτός ἄξιος εἰμί καί ὅς ὁ πρόγονος μεγαλοπρεπής τις ἐργάζομαι ἢ ὅς ὅς μέτειμι · μέτειμι δέ συγγενής ἢ οἰκέω , ὥστε καί ὁ μεγαλοπρεπής ἔχω συγγενής ἢ οἰκεῖος ἁρμόζω μή λείπω αὐτός , εἰμί πλοῦτος καί χορηγία . μάλιστα μέν οὖν ὁ μεγαλοπρεπής ἐν ὁ τοιοῦτος δαπάνημα ἐνεργέω , λέγω δέ ἐν ὁ πρός ὁ κοινός , καί ἐν ὁ ἴδιος δέ μεγαλοπρεπής ἀναλίσκω ὅσος εἰσάπαξ γίγνομαι , οἷος γάμος καί εἰμί τίς τοιοῦτος , καί περί ὅς πᾶς ὁ πόλις σπουδάζω ὑπερβάλλω , οἷος εἄν περί ὅπλον σπουδάζω πᾶς ὁ πόλις ἢ περί ἵππος , μεγαλοπρεπής οὗτος αὐτός παρασκευάζω , κἀν ὁ ἐν ἀξίωμα περί τίς τοιοῦτος σπουδάζω ἢ ὡς Ἐλευθέριον ἢ ὡς ὁ πόλις χρήσιμος μεγαλοπρεπής αὐτός ὁ χρῆσις ἔχω . καί περί ξένος δέ φημί ὑποδοχή ὁ μεγαλοπρεπής καλῶς ἀναστρέφω καί δωρεά καί ἀντιδωρεά · δοκέω δέ λέγω . ἀντιδωρεά ὁμολογέω , ὅτι λαμβάνω ὁ μεγαλοπρεπής δωρεά . εἰμί δέ οὐδείς θαυμαστός · ὁ μέν γάρ ὅλος περί μέγας δαπάνη καί ἐν μέγας ἔργον εἰμί ὁ μεγαλοπρέπεια . ἀγαθός δέ εἰμί τάχα εἄν οὐ ὀκνέω ποτός λαμβάνω δωρεά , μέλλω μείζων ἀντιδωρέομαι · ἐπεί δέ οὐ εἰς ἑαυτοῦ δαπανηρός εἰμί ὁ μεγαλοπρεπής ἀλλά εἰς ὁ κοινός , ὡς εἴρω , καί ὁ ἀνάθημα ( ὁ δέ δήω ἄρα ἀνάθημα ἔχω τίς ὅμοιος ) ἑτοίμως ἔχω πρός ὁ ὁ γάρ εἰμί οὐδείς ἀνάθημα ἐλάσσων εἰμί δῶρον καλῶς δίδωμι ἢ Δῖος [ διά ] Φίλιος χάρις ἢ Ξενίας . λέγω δέ ὁ μεγαλοπρεπής περί οὗτος δαπανάω , ὅσος πολυχρόνιος ὁ ἔργον , οἷος ναός θεός καί τεῖχος ἀνασκευή καί ὅσος μόνιμος εἰμί μᾶλλον ἢ περί χορηγία καί γυμνασία καί ὅσος μόνος ἀνάλωμα εἰμί , ἔργον δέ οὐδείς μόνιμος ἔχω φαίνω . καί ἐν ἕκαστος δέ ὁ ἔργον ὁ πρέπω σκέπτομαι καί οὐ ὅμοιος ποιέω δαπάνη ἱερός καί τάφος ἐπί δέ ὁ δαπάνημα μεγαλοπρεπής μέν ὁ ἐν μέγας μέγας , ἐνταῦθα δέ ὁ ἐν οὗτος , τουτέστιν ἐν ἕκαστος δέ ὁ οἰκέω καί πρόσφορος . καί ἔτι διαφέρω ὁ ἐν ὁ ἔργον μέγας ὁ ἐν ὁ δαπάνημα · οὐδείς γάρ κωλύω ὁ μέν ἔργον αὐτός μέγας εἰμί , ὁ δέ δαπάνημα μικρός , οἷος σφαῖρα ἢ λήκυθος ὁ καλός ἔχω μεγαλοπρέπεια παιδικός δῶρον · οὗτος δέ διχῶς εἰμί λαμβάνω , ἢ ὅτι παῖς ἄν παῖς χαρίζομαι ὡς ἐν παῖς μεγαλοπρεπής , οὐ εἰμί μέν κύριος μεγαλοπρέπεια ἐν παῖς , οὐδέ ἄλλος ἀρετή οὐδείς , ὅλος δέ οὗτος ἀρετή παιδικός · ἢ οὕτως οὖν ἀκούω ἢ ὅτι ὁ μεγαλοπρεπής εἄν χαρίζομαι παῖς καλός σφαῖρα ἢ λήκυθος , ὁ μέν δῶρον μεγαλοπρεπής καί παιδικός πρός παῖς , ὁ δέ τιμή μικρός καί ἀνελευθέριος , εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ τις σκοπέω .. οὗτος δέ ὅλος παράδειγμα εἰμί ὁ ἐν ἕκαστος εἰμί τίς μέγας κατά ὁ γένος , ὁπότε καί ἐν ὁ παιδικός δῶρον ἐν τις μεγαλοπρέπεια · ἐν · μέγας δέ μέγας εἴρω , οἷος ἄν ἐν τις ὁ τίμιος μέγεθος πρόσειμι · τίμιος δέ ὁ πρός θεός μέν πρῶτος , ἔπειτα δέ ὁ πρός ὁ κοινός . ὁ δέ ἑξῆς ὁ φράσις · ἐπί ὁ δαπάνη Μάτων ἕκαστος μέγας ἐν ὁ οἰκεῖος γένος καί ὁ ἑξῆς , διά οὗτος εἰμί ὁ μεγαλοπρεπής , εἰμί ἐν ὅς εἄν ποιέω γένος , μεγαλοπρεπής ὑπερβάλλω , ὅταν καί ὁ δαπάνημα ἄξιος εἰμί ὁ ἔργον καί ὁ ἔργον ὁ δαπάνημα . ὅς δέ λέγω περί ὁ βάναυσος καί ὁ μικροπρεπής δῆλος εἰμί · εἰμί μέν οὖν δῆλος καί αὐτός φημί κακία , οὖον μήv ὄνειδος ἐπιφέρω διά ὁ μή εἰμί βλαβερός ὁ πέλας ὥσπερ ὁ ἀδικία βλαπτικός εἰμί καί ὁ ἀκολασία καί σχεδόν ὁ λοιπός κακία . ὁ μεγαλοψυχία δέ ἠώς ὁ * * * πρός μέν ὁ λαμβάνω τίς εἰμί ὁ μεγαλοψυχία , οὐδείς διαφέρω , ὅς φημί , ὁ ἕξις σπένδω ἢ ὁ κατά ὁ ἕξις λέγω δέ κατά ὁ ἕξις ὁ μεγαλόψυχος . πρός δέ ὁ ῥᾳδίως λαμβάνω ἴσως πρό ἔργον εἰμί ὁ ὁ μεγαλόψυχος θεωρία · διό περί οὗτος ποιέω ὁ σκέψις · καταφανής γάρ αὐτός γίγνομαι , ῥᾴδιος εἰμί ὁ μετάβασις ἐπί ὁ μεγαλοψυχία . δοκέω δέ φημί μεγαλόψυχος εἰμί ὁ μέγας ἑαυτοῦ ἄξιος , 〈 ἄξιος εἰμί · 〉 ὁ γάρ μέγας ἑαυτός ἄξιος , οὐ εἰμί δέ ἄξιος , ἠλίθιος · οὐδείς δέ ὁ κατά ἀρετή ἠλίθιος , ὥστε οὐ ἄξιος εἰμί μικρός καί μικρός ἄξιος ἑαυτοῦ , ὅς φημί εἰμί σώφρων · ἕτερος δέ ὁ μέγας ἑαυτοῦ ἄξιος ἀνάξιος εἰμί , ὅς ὀνομάζω χαῦνος καί τάσσω κατά ὁ ὑπερβολή · τρίτος δέ ὁ μείζων ἄξιος ἑαυτοῦ ἢ ἄξιος εἰμί , ὅς οὖον πάντως φημί χαῦνος εἰμί · τέταρτος δέ ὁ μικρός ἄξιος ἑαυτοῦ , ἐάν τε μέγας ἐάν τε μέτριος ἐάν τε καί μικρός ἄξιος εἰμί ἔτι μικρός ἑαυτοῦ ὁ ἀξιόω . περί δέ οὗτος πᾶς σκέπτομαι ἄν τις εὔλογος ἄρχω ἀπό αὐτός ὁ μεγαλόψυχος . καί γάρ ἐπίνοια εἰμί ὅς μεγαλόψυχος ἀνήρ κατά ὄνομα μέγεθος τίς Ψυχή ἔχω · καί διά οὗτος μήτε ὑπό εὐτυχία ἐξογκέω μήτε ὑπό δυστυχία πίπτω , ἀλλά ἐμμελής φέρω εἰς Τύχη . οὗτος γάρ λέγω μάλιστα μεγαλόψυχος , ὅς ἔοικα ὁ ψυχή ὁ ἰσχυρός καί ὑγιεινός σῶμα , ὁ οὔτε ὑπό πνῖγος οὔτε ὑπό χειμών ἢ πνεῦμα μεταβάλλω , ἀλλά άσειστος καί ἀμετάβλητος μένω · ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ μεγαλόψυχος ὑπό οὐδείς τυγχάνω σείω οὔτε μεταβάλλω , ἅτε εἰδοί οὐδείς ὁ ἀνθρώπινος σπουδή εἰμί ἄξιος ἀλλά μέγας μέν ἀγαθός ὁ ἀρετή , μέγας δέ κακός ὁ κακία , ὁ δέ ἄλλος ἀγαθός καί κακός οὖον τοιοῦτος εἰμί , ὥστε ἄξιος εἰμί πίπτω ἐπί ὁ κακός ἢ ἐπαίρω ἐπί ὁ ἀγαθός · τοιοῦτος δή τις μάλιστα δοκέω ὁ μεγαλόψυχος . λέγω γοῦν εἴωθα ἐπί ὁ ἐν δυστυχία μή καταπίπτω , ὅτι μεγαλόψυχος φέρω καί ἐπί ὁ μή ἐπαίρω μηδέ εξογκουμην ὑπό εὐτυχία μεγαλόψυχος ἔχω . ὁ δέ Ἀριστοτέλης λέγω μεγαλόψυχος ὁ μέγας ἑαυτοῦ ἄξιος ἄξιος εἰμί . τίς δέ ὁ μέγας οὗτος εἰμί , ὅς ἑαυτοῦ ἀξιόω , προέρχομαι διασαφέω . Λέγος γάρ ὁ τιμή εἰμί ὁ μέγας ὁ ἐκτός ἀγαθός ὅς ἐφίημι ὁ μεγαλόψυχος . οὗτος δέ αὐτός δοκέω ἄτοπος εἰμί · εἄν γάρ σκοπός <ᾖ> παρά ὁ ἄλλος τιμή , οὕτως ἔοικα οὐ ἐπί ἑαυτοῦ εἰμί ἀλλά ἐπί ἄλλος , ἐν οὗτος τυγχάνω , πυκνός μεταβάλλω ἐκ ὁ εὕω πράσσω εἰς ὁ κακοπραγέω , ἐάν ποτέ μέν τιμάω ποτέ δέ μή , ἀλλά ἐναντίος ἀτιμάζω · ἥκιστος δέ προσήκω ὁ ἐνάρετος ἐπί ἄλλος εἰμί . ἀλλά μή ποτός οὖον οὗτος λέγω ὁ Ἀριστοτέλης · ἐναντίος γάρ καί ὑπεροπτικός αὐτός φημί εἰμί ὁ παρά ὁ πολύς τιμή , ἅτε μηδείς ὁ ἀνθρώπινος ἡγέομαι ἵημι πολύς τιμή ἄξιος . τίς οὖν αὐτός σκοπός ; οὖον μά Ζεύς ὁ τιμάω · εἰμί γάρ εἄν οὕτως ἐπί ἄλλος , ἀλλά ὁ παρέχω · ἑαυτοῦ ἄξιος ὑπό ὁ σπουδαῖος τιμάω καί σύνοιδα ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ἄξιος ὁ παρά ὁ ἀγαθός τιμή καί σπουδή , ὅς τυγχάνω μέν ἀσμενίζω , ἐάν δέ μή τυγχάνω , ἱκανός ἡγέομαι ὁ ἑαυτοῦ σύνοιδα οἷος τίς εἰμί . τοιοῦτος γάρ εἰμί , οἷος ὁ ποιητής ποιέω ὁ Ἀχιλλεύς λέγω ‟ φρονέω δέ τιμάω Δῖος αἶσα “ . ἀγαθός μέν γάρ πᾶς ὁ θεός , παρά δέ οὗτος ἡγέομαι τιμή αὐτός ὑπάρχω ἀγαθόω εἰμί καί τελέω κατά ἀρετή · σχεδόν γάρ πᾶς αὐτός φημί ἔχω ὁ ἀρετή , χαρακτηρίζω δέ κατά ὁ μέγεθος ὁ ὁ Ψυχή · ἐπικόσμημα γάρ τίς εἰμί ὁ μεγαλοψθχίαν πᾶς ὁ ἀρετή . ἕκαστος μέν γάρ εἰδοποιέω κατά ὁ ὑπόκειμαι , οἷος σωφροσύνη μέν διά ὁ περί ἡδονά εἰμί καί λύπη , ἀνδρεῖος δέ διά ὁ περί φόβος εἰμί καί θάρσος , ἄλλος δέ διά ἄλλος τίς · ἐπαναθέω δέ αὐτός μέν ὁ μεγαλοψυχία , οἷος ἐπιγίγνομαι τις ἕξις ὁ πᾶς κτάομαι . ὁ δή μέγεθος ὁ Ψυχή ἐντεῦθεν ὁ μεγαλόψυχος · ὁ τοιοῦτος δέ μέγεθος ἕπομαι φημί ὁ Ἀριστοτέλης ὁ εἴρω ὑπό ἐγώ ὁ φέρω ἐμμελής ὁ δυστυχία · καί ἄλλος δέ πλείων ἀκολουθέω περί ὅς αὐτός δήλωσις . ὁ μέν οὖν μεγαλόψυχος , ὡς τύπος εἶπον , τοιοῦτος εἰμί , ὁ δέ λοιπός σκεπτέος . εἰμί δή ὁ πρῶτος ὁ μικρός ἄξιος καί μικρός ἑαυτοῦ ἄξιος , ὅς λέγω εἰμί σώφρων . εἰμί δέ μικρός ἄξιος , πῶς εἄν εἰμί σώφρων ; ὁ γάρ σώφρων ἐνάρετος · ὁ δέ ἐνάρετος μέγας ἄξιος , ἐπεί σώφρων λέγω ὁ περί ἡδονά κατορθόω · οὗτος δέ τοιοῦτος . ἔοικα οὖν κοινός λαμβάνω νῦν σωφροσύνη ἀντί φρόνησις ὥσπερ εἴωθα πολλάκις · καί οὗτος οὐ ὁ ἀρετή ἀλλά ὁ φυσικός σύνεσις , ὅς ἔχω τις , ὥστε συνοράω τίνω ἄξιος καί ἐπί πόσος . εἰμί δέ ἄν τοιοῦτος οὐ ἀφυής ἄνθρωπος , ὅς οὐ ὁράω ἑαυτοῦ οὐδέπω οὐδείς μέγας οὔτε οἶδα οὔτε ποιέω οὐ ἡγέομαι μέγας εἰμί πω τιμή ἄξιος · οὐδείς δέ κωλύω παιδεύω γίγνομαι αὐτός μεγαλόψυχος · ὁ δέ μέγας ἑαυτοῦ ἄξιος ἀνάξιος εἰμί μοχθηρός καί χαῦνος , ἀντιποιέω μή προσήκω τιμή , παντελῶς αὐτός ἀνάξιος εἰμί . ἀξιόω δέ ἑαυτοῦ οὖον ὁ ἀπλόος μέγας · οὐδέ γάρ οἶδα ἄλλος ὁ νομίζω , λέγω δέ ὁ πολιτικός τιμή . μέγας γάρ τιμή ὁ μέν εἰμί κατά ἁλή θεῖος ( οὗτος δέ εἰμί ὁ πολύς παρέχω στέφανος καί εἰκών καί ὁ τοιοῦτος , ὅς ἀξιόω τυγχάνω ὁ χαῦνος ἑαυτοῦ , οὐδέ αὐτός ἀνάξιος εἰμί · ὁ δέ μείζων ἢ ἄξιος οὖον κερατέα χαῦνος . γίγνομαι γάρ τις εὐφυής καί χαρίεις εὐποιητικός ὁ πατρίς ἐν καιρός , ἐπιδίδωμι καί βοηθός ὁ κοινός καί ἀνατίθημι ἀνάθημα · οὗτος δέ ἄξιος εἰμί ὁ παρά ὁ πόλις τιμή . ἐνίοτε δέ ἀξιόω διά οὗτος καί ἁπλόος ἐνάρετος εἰμί καί τέλειος οὖον διά χαυνότης ἀλλά διά ἄγνοια , ὅς οὐδείς κωλύω παιδεύω καί τέλειος ἀγαθός γίγνομαι . περί δέ ὁ μικρόψυχος καί παντελῶς ἀπορέω τις ἄν · λέγω γάρ μικρόψυχος εἰμί , ἐάν τε μέγας ἐάν τε μικρός ἄξιος εἰμί , ἔτι μικρός ἑαυτοῦ ἀξιόω · εἰμί μέν γάρ μέγας ὅλως εἰμί ἄξιος , πῶς εἄν εἰμί μοχθηρός ; ἢ μέγας οὕτως ἄν εἰμί ἄξιος , οἷος εἰμί πρόγονος ἐπίσημος εἰμί εἰς μικρός ἑαυτοῦ ἄγω ἐπιτήδευμα καί βάναυσος τέχνη μεταχειρίζω , ἔξεστι πολιτικός ἅπτω καί εἰμί μή ἀφυής εἰμί πρός ὁ μανθάνω ἄν τίς ἢ γιγνώσκω , οὗτος μέν ἀφίστημι , ὁ δέ τυγχάνω ἐπιτηδεύω · οὗτος γάρ ὁ εἰμί μικρός ἑαυτοῦ ἀξιόω . ὁ δέ καί μικρός ἄξιος καί ἔτι μικρός ἑαυτοῦ ἄξιος παντελῶς μικρόψυχος , καίτοι ὁ Ἀριστοτέλης λέγω μάλιστα εἄν δοκέω μικρόψυχος ὁ μέγας ἄξιος μικρός δέ ἑαυτοῦ ἄξιος , ἴσως εἰς τοιοῦτος ἀποβλέπω οἷος εἴρω · οὗτος μέν οὖν εἴρω περί αὐτός , ἐκ ὅς ὡς ἐν κεφάλαιος εἶπον λαμβάνω ὅτι ὁ μέν μεγαλόψυχος εἰμί ὁ μέγας ἑαυτοῦ ἄξιος ἄξιος εἰμί , ὁ δέ κατά ὁ ὑπερβολή τάσσω χαῦνος , ὁ μέγας ἑαυτοῦ ἄξιος ἀνάξιος εἰμί , ὁ δέ κατά ὁ ἔλλειψις μικρός ἑαυτοῦ ἄξιος ἤ εἰμί ἄξιος 〈 μικρόψυχος 〉 . ὁ δέ ἑξῆς , ἐπεί καί κατά ἑαυτοῦ δῆλος εἰμί καί ἐκ ὁ εἴρω , οὐ ἀνάγκη πᾶς ἔπειμι , ἀλλά εἰμί τις ἔχω ἔνστασις κατά ὁ λέξις οὗτος θεωρητέον . Λέγος δέ ὁ μεγαλόψυχος ὁ μέγεθος ἄκρος εἰμί · μέγας γάρ εἰμί ὁ μέγεθος ἔχω Ψυχή ὁ ἄκρος , ὁ δέ ὡς δεῖ μέσος · οὔτε γάρ υπερπαρακειμεναι βάλλω οὔτε ἐλλείπω κατά ὁ ἀξιόω ἑαυτοῦ ὅς εἰμί ἄξιος . ὁ δέ ἐν ὁ κακία ὁ μέν ὑπερβάλλω , ὁ δέ ἐλλείπω , ὁ μέν χαῦνος ὑπερβάλλω , ὁ δέ μικρόψυχος ἐλλείπω · ἐπεί δέ ὁ μέγας ἑαυτοῦ ἀξιόω , ὁ δέ μέγας ἐν ὁ ὑπερθετικός λέγω εἷς , περί εἷς τίς εἄν εἰμί ὁ μεγαλόψυχος . τίς οὖν οὗτος εἰμί ἐκ ὁ ἄξιος ληπτέος . ὁ γάρ ἄξιος λέγω τουτέστι ] πρός ὁ ἐκτός ἀγαθός . ἄξιος γάρ λέγω ἢ πλοῦτος ἢ δόξα ἢ τιμή ἢ ἄλλος τις . ὁ δή ἐκτός ἀγαθός ὁ μέγας ἀξιόω ὁ μεγαλόψυχος · μέγας δέ εἰμί ὅς ὁ θεός ἀπονέμω , οὗτος δέ εἰμί ἧ ὅς μέν γάρ δεῖ τιμή ἐφίημι καί ἄξιος ἑαυτοῦ ἡγέομαι , ὅς δέ οὖον δεῖ ὑπεροράω · ὁμοίως δή καί ἀτιμία · ὁ μέν παρά ὁ ἀγαθός ἀλλότριος ἑαυτοῦ νομίζω , ὁ δέ παρά ὁ πολύς ὑπεροράω . σχεδόν δή ὁ λόγος τοιοῦτος εἰμί · εἰμί μέγας ἑαυτοῦ ἀξιόω ἄξιος εἰμί , ὁ δέ μέγας εἷς , λέγω δέ ἀξίωμα ὡς πρός ὁ ἐκτός , ὁ μέγας ὁ ἐκτός ἀγαθός εἰμί ἄν ὅς ἀξιόω ἑαυτοῦ . εἰμί δέ μέγας ὁ τιμή , οὗτος ἀξιόω ἑαυτοῦ · καί ἐκ ὁ λόγος μέν συμφανής · καί ἄνευ δέ λόγος φαίνω ὁ μεγαλόψυχος περί τιμή εἰμί . ὁ δέ μικρόψυχος , φημί , ἐλλείπω καί πρός ἑαυτοῦ καί πρός ὁ ὁ μεγαλόψυχος ἀξίωμα , οὔτε γάρ ὅς αὐτός εἰμί ἄξιος ἀξιόω ἑαυτοῦ πολύς τε ἀπέχω ὁ ἐφίημι ὅς ὁ μεγαλόψυχος · ὁ δέ χαῦνος πρός ἑαυτοῦ μέν ὑπερβάλλω · ἀξιόω γάρ ἑαυτοῦ , ὅς οὐ εἰμί ἄξιος · οὖον μήv ὁ γε μεγαλόψυχος · οὐδέ γάρ ἐπινοέω δύναμαι ὅς ἑαυτοῦ ἀξιόω ὁ μεγαλόψυχος . μετά δέ οὗτος ἐνδείκνυμι ὅτι ἀγαθός ὁ μεγαλόψυχος · εἰμί γάρ ὁ μέγας ἄξιος , ἀγαθός ἄν εἰμί . καί δοκέω εἄν εἰμί , φημί , μεγαλόψυχος ὁ ἐν ἕκαστος ἀρετή μέγας . ὥσπερ γάρ λέγω , ἕκαστος μέν ἀρειή εἰδοποιέω ὁ ὑπόκειμαι αὐτός , ὁ δέ μέγεθος ἕκαστος ἐπιθετέον ἐν ὁ μεγαλοψυχία . μέγεθος γάρ τίς ὁ Ψυχή παραγίγνομαι σύν ὁ ἔχω οὗτος · οὗτος δέ παραγίγνομαι , τελειόω ὁ ἀρετή πᾶς . καί προέρχομαι λέγω κόσμος τις εἰμί ὁ ἀρετή ὁ μεγαλοψυχία · μείζων γάρ αὐτός ποιέω . πῶς δέ μείζων ; διότι μέγεθος τίς προσγίγνομαι τῆ Ψυχή ὁ ἐναίρω καί ἐπί ἕκαστος δέ μεγαλοφρονέω ὁ σπουδαῖος , θεωρός ὁ ὑγίεια καί ὁ κάλλος αὐτός ὁ Ψυχή . διά οὗτος χαλεπός ὁ ἀλήθεια μεγαλόψυχος εἰμί · δεῖ γάρ ὁ τέλειος ἔχω καί καλοκαγαθία · οὗτος δέ χαλεπός . μάλιστα μέν οὖν περί τιμή καί ἀτιμία ὁ μεγαλόψυχος , καί ἥδομαι τιμάω ὑπό ὁ σπουδαῖος κατά ἄξιος , ὡς ὁ οἰκέω τυγχάνω ἢ καί μικρός · ἀρετή γάρ παντελής οὐ ἄν γίγνομαι ἄξιος τιμή . λέγω δέ παντελής ἀρετή ὁ σύμπας , ὅς ἀνάγκη ἔχω ὁ μεγαλόψυχος · οὖον μήv ἀλλά ἀποδείκνυμι ὅταν μή ἔχω αὐτός νέμω μείζων · ὁ δέ παρά ὁ τυγχάνω ὀλιγωγήσει καί ὁ ἐπί μικρός . ἐάν γάρ τις μικρός αὐτός πράσσω , οὐ ἡγέομαι δήω ἐπί οὗτος τιμάω . ὁμοίως δέ καί ἀτιμία ὀλιγώρησις ὁ παρά ὁ πολύς · ἄν γάρ γίγνομαι περί αὐτός , οἶδα ὅτι οὖον δικαίως εἰμί . ὁ δέ μή δικαίως γίγνομαι πᾶς καταφρονέω . μάλιστα μέν οὖν , ὡς εἴρω , οὗτος μήτε εὐτυχέω περιχαρής αὐτός γίγνομαι μήτε δυστυχέω περίλυπος . ὁ γάρ ἐθίζω ὁ μέγας ἑαυτοῦ ἀξιόω ὁ ἄλλος ἀγαθός καί κακός ἀγαθός εἰμί , οἷος πλοῦτος πενία δόξα ἀδοξία , ἁπλόος ὁ περί ὁ σῶμα καί ἐκτός ἀγαθός καί κακός · μέγας γάρ ἀγαθός ἡγέομαι ὁ περί Ψυχή , ὅς ὑπάρχω αὐτός ὑπό οὐδείς αὐτός οὔτε ἐπαίρω οὔτε καταπίπτω · οὐδέ γάρ πρός ὁ τιμή οὕτως ἔχω , ὥστε ἐξεπαίρω ὑπό αὐτός , ἀλλά ὁ μέν παρά ὁ πολύς καί παντελῶς καταφρονέω , ὁ δέ παρά ὁ σπουδαῖος ἀποδέχομαι μέν εἰμί γίγνομαι · γίγνομαι δέ , οὖον διά οὗτος λανθάνω μή συμβαίνω . δοκέω δέ τις ὁ εὐτύχημα συμβάλλω ἵημι πρός μεγαλοψυχία . μεγαλόψυχος μέν γάρ εἰμί ὁ ἄξιος ἑαυτοῦ ὁ μέγας τιμή . ὁ δέ εὐγενής καί πλούσιος ἢ δυνάστης ἄλλος εὐτυχία ἔχω ἀξιόω τιμάω καί τιμάω ὡς ἐν ὑπεροχή ἀγαθός εἰμί . οὖον μείς εἰμί οὗτος μεγαλόψυχος οὔτε ὁ ἐφίημι τιμή οὔτε ὁ τυγχάνω . κατά ἀλήθεια γάρ μεγαλόψυχος γίγνομαι εἄν ὁ ἀγαθός , ὁ δέ αὐτός καί τιμητός . εἄν δέ ἄμφω αὐτός ὑπάρχω ἀρετή καί ὁ κίς εὐτύχημα , ἴσως μᾶλλον δοκέω τιμητός εἰμί ὁ πολύς , κατά ἀλήθεια δέ μᾶλλον αὐτός εἰμί εἰμί καί διά ὁ εὐτυχία ἀκωλύτως ἐνεργέω κατά ὁ ἀρετή ἐν προηγούμενος · ὁ γάρ καλός ἐνέργεια ἀκολουθέω ὁ τιμή . ἄνευ δέ ἀρετή ὁ εὐτύχημα ὡς ἐπίπαν ὑβριστής καί ὑπερόπτης ποιέω · μιμέομαι γάρ ὡς οἴομαι ὁ μεγαλόψυχος ἐν ὅς δύναμαι · δύναμαι δέ ἐν ὁ καταφρονέω ὁ πολύς , οὐ ἐν ὁ κατά ἀρετή πράσσω · καταφρονέω δέ ὁ πολύς οὐ ὥστε ὑβρίζω ἀλλά ὥστε μή θαυμάζω ὁ παρά αὐτός τιμή . καί ὁ μέν δικαίως αὐτός καταφρονέω · δοξάζω γάρ ἀληθής ὅτι ἀγαθός εἰμί ὁ ἄλλος , ὁ δέ ψευδής καί ὡς ἄν τυγχάνω περί τε ἑαυτοῦ καί περί ὁ ἄλλος δοξάζω · ἐπεί δέ ὁ αὐτός μέγεθος οὐ ἀγνοέω ὁ μεγαλόψυχος καί ὁ ἄλλος ἐπίσταμαι ὁ ἀνθρώπινος οἷος εἰμί , εἰκότως οὐ εἰμί οὔτε πυκνοκίνδυνος οὔτε φιλοκίνδυνος ἑαυτοῦ τε οὐ ἡγέομαι δήω ὡς τυγχάνω καί προίημι καί οὐ ἄξιος ὑπέρ ὁ μηδείς ἄξιος κινδυνεύω · ἐν ὅς δέ εἄν κρίνω κινδυνευτής ἔνειμι , μεγαλοκίνδυνος εἰμί . οὐδέ γάρ ὁ ζῶ μέγας ἡγέομαι ἀλλά προτιμάω αὐτός ὁ καλῶς καί ὑπέρ καλός ἔργον ἀποθνῄσκω . καί οἷος , φημί , εὕω ποιέω , εὐεργετέω δέ αἰσχύνω . οὗτος δέ αἰτιάομαι τις ὡς οὐ εὕω λέγω · ὁ γάρ ἀγαθός οὖον μόνος ὁ εὕω ποιέω ἀλλά καί ὁ εὕω πάσχω οἰκέω εἰμί φημί , ἀληθής μέν λέγω , οὖον μήv καθοράω ὁ ὁ μεγαλόψυχος μέγεθος . πολύς γάρ δεῖ γίγνομαι ἵνα ἀνέχω ἢ εἰς χρῆμα ἢ εἰς δύναμις ἢ εἰς τίς ὁ τοῖος εὐεργετέω . οὗτος οὖν εἰμί , ὅς λέγω , ὅτι αἰσχύνω εἄν ἢ χρῆμα λαμβάνω ἢ ἄλλος τις τοιοῦτος εὐεργεσία · ὁ γάρ μέγεθος ὁ μεγαλοψυχία ἐν ὑπεροχή , ὁ δέ εὐεργετέω ἐν ὑπερέχω δοκέω χώρα τάσσω · διό καί ἀντευεργετικός αὐτός φημί πλείων εἰμί , ἵνα ὁ ὑπάρχω πάλιν προσοφείλω . 0 δέ ἐπιφέρω καί λίαν τις μέμφομαι . φημί γάρ ὅς μέν ἄν εὕω ποιέω τεκταίνομαι ὁ μεγαλόψυχος μιμνήσκω αὐτός , ὅς δέ εἄν εὕω πάσχω <μὴ> δοκέω δέ ἐναντίος ἁρμόζω ὁ ἀγαθός , οὗτος μέν μή πάνυ μιμνήσκω , ὅς δέ εἄν εὕω πάσχω · εὐχάριστος γάρ ἦθος . οὖον μήv οὗτος λέγω ὁ ᾿ Αριστοτέλης , ὅτι [ οὐ ] ἐπιλανθάνομαι , ὅς εἄν ὅς πάσχω . πᾶς γάρ ἥκιστος οὗτος ὁ μεγαλόψυχος , ὅς καί πειράω ὡς εἶπον ἀντευεργέτης εἰμί πλείων , ἀλλά οὐ εἰμί ἐν λόγος μνημονευτικός οὐδέ ἡδύς ἀεί μιμνήσκω πρός ἄλλος ὅς εὕω πάσχω , οὐδέ ἄν ἄλλος ἡδύς κατακούω . μεγαλόψυχος δέ καί ὁ μή ῥᾳδίως δέομαι τις μήτε ἵνα εἰς χρῆμα ὠφελέω μήτε εἰς ἄλλος τίς , ἀλλά μόλις καί ὑπό μέγας ἀνάγκη , παρέχω δέ προθύμως ὁ δήω , ἄν μή μοχθηρός εἰμί ὁ γάρ ὑπηρετέω ἀντί ὁ παρέχω εἴρω . ὅταν δέ λέγω πρός ὁ ἐν ἀξίωμα καί εὐτυχία δήω μέγας εἰμί ὁ μεγαλόψυχος , οὐ ἀξιόω ἐν βασιλεύω εἰμί πόλις καί εἷς ὄνιον ὁ ὑπήκοος ὁ μεγαλόψυχος ἀντεξάγω ὁ ἄρχω καί βασιλεύω · ἄφρων γάρ ὁ τοιοῦτος · ἀλλά καί πρός ὁ ἴδιος μέν μή παντάπασι εἰμί ἄσεμνος μηδέ ἀγεννής , ἄλλως τε ἐν μή τυγχάνω εἷς ὁ ἐν ὁ βασιλεύω πόλις εἰμί ὁ μεγαλόψυχος . μάλιστα δέ 〈 πρός ὁ διά 〉 πλοῦτος ἢ διά ἄλλος δύναμις ἐν ἀξίωμα εἰμί μέγας εἰμί , ἡγέομαι πολύς μείζων ἔχω αὐτός ὁ ἀρετή · πρός δέ ὁ μέσος οὖς μέτριος , ἐπιεικής γάρ ὥσπερ καί αὐτός λέγω · ὁ δέ συμνυνω πρός ὁ ἐν ἀξίωμα οὖον οὗτος λέγω · φορτικός γάρ εἰμί λέγω σεμνός περί αὐτός , ἀλλά ὅτι ὁ σεμνότης οὐ ἀφαιρέω ὁ ἑαυτοῦ ἐντυγχάνω ὁ ἐν μέγεθος καί εἰς ὁ ἔντιμος , φημί , μή εἶμι , ἢ ὅς πρωτεύω ἄλλος · ἀλλά ] φαντασία μέν γάρ ἔχω ὡς μεγαλόψυχος ὁ πάντως εἷς τίς ποιέω , οἷος εἰμί βούλομαι καί ῥήτωρ πρωτεύω καί ὁ ἐν μουσικός εὐδόκιμος ἢ ἐν ἀγωνία τις . οὖον μήv ἀλλά οὗτος μέν μειρακιώδης εἰμί καί ἐπιπόλαιος ἀνήρ , ὁ δέ μεγαλόψυχος ὁράω τις πρωτεύω ἐν γάρ αὐτός ὁ ὁ ἀρετή μέγεθος , ὅς καί ἀληθής ἐν τιμή εἰμί . ὅταν δέ λέγω ἀργός1 αὐτός εἰμί καί μελλητής , ὁ ὁ ἀργός ὄνομα χράομαι ἀντί ὁ μή εὐκίνητος αὐτός εἰμί πρός ὁ τυγχάνω πρᾶξις , ἀλλά ἢ ὅπου τιμή μέγας ἢ Ἔρως · ἐρωτικός γάρ ὁ μεγαλόψυχος ὁ εὐφυής καί καλός ὡς ἀληθής · ἐφίημι δέ καί ὁ τοιοῦτος ἔργον , ὅς μέγας τιμή ἐπακολουθέω παρά ὁ σπουδαῖος , οὐ οὕτως διά ὁ τιμή ὡς διά ὁ ὁ πρᾶξις καλός . Ἀληθευτικός δέ αὐτός εἰμί λέγω , ὅσος μή διά εἰρωνεία . ἐκ δέ οὗτος φανερός , ὅτι οὐ ἅπας εἰρωνεία φαῦλος ἡγέομαι ὁ Ἀριστοτέλης · οὖον γάρ εἄν προστίθημι ὁ μεγαλόψυχος ἰά εἰρωνεία , ἀγαθός εἰμί διαφερόντως . φεύγω δέ ὁ ἐπαχθής οὖον πᾶς εἴρω ὁ πρόσειμι ἑαυτοῦ πρός ἰός πολύς γε , ἐπεί πρός τε ὁ σπουδαῖος καί ὅμοιος αὐτός εἴρω ἅτε φιλαλήθης εἰμί . ὁ δέ πρός ἄλλος αὐτός μή δύναμαι ζῶ ἀλλά ἢ πρός φίλος φανερός , ὡς ἀληθής · οὖον γάρ ἀνατίθημι γε ἑαυτοῦ ὁ ἄλλος προαίρεσις , οὐδέ πρός ὁ ἄλλος δοκέω ἁρμόζω ὁ αὐτός βίος , ἐάν μή ἄρα φίλος εἰμί · φίλος δέ ὁ εἰμί ὁ ἀγαθός ὁ ἀγαθός , ὥστε καί οὕτως πρός ἑαυτοῦ τρόπος τις βιόω . οὐ εἰμί δέ θαυμαστικός , ὥσπερ ὁ πολύς θαυμαστικός εἰμί ἢ ἀνάθημα μέγας ἢ σῶμα † ἢ μισθός ἢ μουσικός ἀγωνία · οὐδείς γάρ μέγας φαίνω εἄν ὁ ὁ ἀρετή ἔχω . οὐδέ ἀνθρωπολόγος δέ εἰμί · ἀνθρωπολόγος γάρ ὁ περί ἄνθρωπος διέξειμι ὥσπερ ἔνιοι ὁ ἄλλος βίος διεξετάζω , τίς ἀγαθός ὁ δεῖνα ἢ τίς κακός εἰμί . ὁ δέ μεγαλόψυχος καί ὡς ἀληθής φιλόσοφος λανθάνω οὗτος πολύς μᾶλλον ὡς ὁ Πλάτων φημί ἐν ὁ Θεαίτητος ἢ ὁ ἐν ὁ θάλασσα χοῦς . ἀλλά οὐδέ περί αὐτός λέγω . τίς οὖν ὁ ὁ μεγαλψυχοω ὁμιλία καί λόγος , ἐπεί ἄνθρωπος αὐτός λόγος οὐ εἰμί ; ἢ οὐ ἄν τις ἁμαρτάνω εἶπον περί οὗτος ὅτι ὁ μέν ὅλος θεολόγος εἰμί καί περί οὗτος καί πρός ὁ πολύς καί περί φύσις ἐπιστήμη ; εἰμί δέ ἄρα καί περί ἀνθρώπινος , περί ἄλλος τις ἀρετή καί ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια . οὐδέ ἐπαινετικός δέ εἰμί ὡς τυγχάνω ἀλλά οὐδέ κακολόγος ποτέ οὐδέ ὁ ἐχθρός , εἰμί μή διά ὕβρις . οὗτος δέ οὐ οὕτως δεῖ ἀκέομαι · ἐν ὡς ὅτι ἐξυβρίζω κακολογώ ὁ ἐχθρός , ἀλλά ὁ ὅλος τοιοῦτος εἰμί ὁ μεγαλόψυχος 〈 οἷος 〉 οὐδέ περί ὁ ἐχθρός εἴρω φαῦλος , εἰμί μή περ ὁ δήω ἐξυβρίζω . καί περί ἀναγκαῖος ἢ Μίρων ἥκιστος ὀλοφυρτικός . οὗτος στερέω , ἀλλά φέρω μέτριος · ὅθεν οὖον δήω ῥᾳδίως ὥστε τυγχάνω αὐτός . ὁ γάρ ὀλοφύρομαι περί οὗτος ἢ δήω ῥᾳδίως ὁ σπουδάζω περί αὐτός καί ἡγέομαι μέγας ἀγαθός εἰμί ὁ κτῆσις αὐτός . ὁ δέ περιποιέω μέν ἑαυτοῦ ὁ ἀναγκαῖος , ἀλλά οὖον μετά μέγας σπουδή , ἀλλά ἀποθνῄσκω μᾶλλον αἱρέω ἢ αἰσχρῶς ἀπορέω αὐτός · ἄπορος μέτριος πολύς ἔχω καί ἄκαρπος ὁ κτῆμα διά ἐλευθεριότης , οἷος εἰς περίπατος τις ἀνίημι ἄλσος καί τέμενος θεός . αὐτάρκης γάρ καί ὀλιγοδεής , ὅθεν οὖον δεῖ πολλαχόθεν αὐτός καρπός . λέγω δέ καί ὁ κίνησις ὁ μεγαλόψυχος βραδύς εἰμί καί οὖον σπευστικός καί φωνή βαρύς . οὖον δήπου πάντως ἀξιόω βαρύφθογγος εἰμί ὁ μεγαλόψυχος , ἀλλά ἥσυχος φθέγγομαι καί μή μέγας βοῦς , ἐπεί καί ὁ λέξις στάσιμος αὐτός λέγω εἰμί , τουιειμι οὐ σπεύδω διαλέγω · οὗτος γάρ πᾶς οἰκεῖος ὁ μεγαλόψυχος καί εὐσταθής ὁ μή σπευστικός εἰμί μήτε κινέω μήτε φωνή μήτε λέγω , εἄν μήπου παρεπείγω . οὗτος γάρ δεῖ προσυπολαμβάνω , ἐπεί σῴζω μέλλω φίλος ὁ πόλις ἤ τις ἄλλος , ὅς αὐτός διαφέρω , καί τρέχω καί μέγας βοάω . Χωρὶς δέ τοιοῦτος ἀνάγκη οὖον σπευστικός οὐδέ σύντονος ὁ μηδείς μέγας οἴομαι πλήν ὀλίγος · οὗτος δέ εἰμί ὅσος μέγεθος ἔχω ὁ πράκτης ἢ ὁ ἐν θεωρία καί γνῶσις . Οὖ μέν δή μεγαλόψυχος τοιοῦτος , ὁ δέ ἐλλείπω μικρόψυχος , Ἀξιός μέν εἰμί ἀγαθός , οὐ ἄξιος δέ ἑαυτοῦ . εἴρω δέ περί αὐτός πῶς οἷος τε ἔχω οὕτως . ἔοικα δέ μέγας κακός ἔχω · οὐ ἄξιος γάρ ἑαυτοῦ ὁ τιμή οὐδέ ὁ ἔργον ἐπιμελέομαι , ἐπί ὅς ὁ τιμή · οὖον μόνος δέ ὁ Κάων ἐπιτήδευμα ἀφίστημι , ἀλλά καί ὁ ἐκτός ἀγαθός , ὅς φημί . ἥκιστος γάρ ὁ τοιοῦτος ἢ ἰσχύς ἐπιμελέομαι ἢ ἀγωνία . ἀμελέω δέ οὖον μόνος ὁ παρά ὁ σπουδαῖος δόξα , ἀλλά καί ὁ παρά ὁ πολύς , ὡς εἄν οὐδείς ἡγέομαι ἑαυτοῦ μέγας ἄξιος , ὑπό δέ ταπεινότης οὐδέ πλοῦτος ἑαυτοῦ ἀξιόω οὐδέ ἔχω ὁ ὁ πλούσιος ποιέω ἀλλά μᾶλλον ὁ ὁ τείνω . ὁ δέ χαῦνος ἀγνοέω μέν καί αὐτός ἑαυτοῦ ὥσπερ καί ὁ μιχροψυχω . ἀσχήμων δέ εἰμί ὁ μικρόψυχος · ὁ μέν γάρ συγκρύπτω ἑαυτοῦ ὁ κακία · ἴδιος γάρ οὗτος ὁ μικροψυχία ὁ βούλομαι λανθάνω · ὁ δέ χαῦνος εἰς μέσος φέρω ἑαυτοῦ ὁ ἠλιθιότης , ἐπιχειρέω ὁ ἔντιμος , ὅς οὐδείς αὐτός μέτειμι . καί γάρ λέγω βούλομαι καί δυνατός φαίνω καί πράσσω οὐδέτερος οὗτος εἰμί . καί σεμνολογέω περί ἑαυτοῦ καί ἢ οὖον πλουτέω σκήπτω πλουτέω ἢ πλουτέω φορτικός ἐπιδείκνυμι ὁ πλοῦτος . ἀντίκειμαι δέ φημί ὁ μεγαλοψυχία ὁ μικροψυχία μᾶλλον ὁ χαυνότης . καί γάρ πρότερος λέγω ἀντίκειμαι μᾶλλον ὁ κακία ὅς μᾶλλον ὁ ἄνθρωπος εἰμί ἁλώσιμος · ἁλώσιμος δέ μᾶλλον ὁ μικροψυχία ἢ ὁ χαυνότης καί χείρων δέ εἰμί ὁ μικροψυχία ὁ χαυνότης ἀεί . ἀφίστημι γάρ ὁ καλός ἐπιτήδευμα ὁ μικρόψυχος , ὁ δέ χαῦνος μιμέομαι μέν ὁ μεγαλόψυχος , σφάλλω δέ , οὐ ἀφυής δέ εἰμί παντάπασι , ἀλλά γίγνομαι ἄν παιδεύω μεγαλόψυχος . Ἡ μέν οὖν μεγαλοψυχία εἷς ἠώς διά ὁ μή ὀνομάζω ὁ μέσος . Ανώνυμος τις φημί ἀρετή περί τιμή εἰμί καί αὐτός ἀνάλογος ἔχω ὡς ὁ ελευθεροτηταω πρός ὁ μεγαλοπρέπεια . ὡς γάρ ὁ ἐλευθεριότης εἰμί καί περί ὁ μικρός δόσις ὁ καλός θεωρητικός , ὁ μεγαλοπρέπεια περί ὁ μέγας μόνος εἰμί ἀνάλωμα , οὗτος ὁ μεγαλοψυχία οὔσηςπερὶ ὁ μέγας τιμή εἰμί τις ἀρειή περί ὁ μέτριος καί μικρός τιμή διατίθημι ἐγώ ὡς δεῖ . ὅτι δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀρετή ἐκ ὁ κατά ὁ ὑπερβολή κακία καί ὁ κατά ὁ ἔλλειψις , οἴομαι φανερός εἰμί · εἰμί γάρ μᾶλλον ἢ δεῖ τιμή ὀρέγω καί ἐπί ὅς οὖον δεῖ καί ὅτε οὖον δεῖ καί κατά ὁ ἄλλος πᾶς διορισμός · ὁ δέ τοιοῦτος καλέω εἴωθα φιλότιμος , κατά ὑπερβολή ὁ τιμή ὀρέγω · ψέγω δέ καί ὁ ἐλλείπω · οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐπί μηδείς προαιφουμην τιμάω καί διά οὗτος ἀπέχω καί ὁ καλός πρᾶξις · ἐπεί οὖν εἰμί ὁ κατά ὁ ὑπερβολή κακία καί ὁ κατά ὁ ἔλλειψις , εἰμί ἄν τις καί μεσότης ὁ ὅτε δεῖ καί ὡς δεῖ καί παρά ὅς δεῖ καί ἐπί ὅς δεῖ καί κατά ἰός ἄλλος διορισμός ὀρέγω ὁ τιμή · ἀνώνυμος δέ εἰμί ὁ μεσότης καί ὁ μέσος ὁ ὁ ἄκρος ὄνομα εἴωθα ὀνομάζω αὐτός , ὁτὲ μέν φιλότιμος ὀνομάζω , ὁτὲ δέ ἀφιλότιμος , ὅταν μή ὀρέγω ὅς μή προσήκω τιμή . δῆλος δέ ὅτι πολλαχῶς ὁ φιλοτοιοῦτος λέγω , οὐ ἐπί ὁ αὐτός φέρω ἄημι ὁ φιλότιμος · εἰμί γάρ ὁ φιλοτοιοῦτος ἐνίοτε μέν ἐν ἔπαινος λέγω , ἐνίοτε δέ ἐν ψόγος , οἷος φίλιππος ὁ μέν τις λέγω ὁ μέχρι ὅς δεῖ χαίρω ἱππικός καί ὁ ἵππος καί οὗτος ἤτοι ἐπαινετός ἢ ψεκτός · ὁ δέ νοσέω καί πρός οὗτος ὁ βίος κατατρίβω ἐπίψογος · ὁμοίως καί ὁ Φιλοκύων καί ὁ φιλοθεάμων ὁ μέχρι ὁ χαίρω θέαμα καί τις καί ποιός ἴσως ἐπαινετός , ὁ δέ πᾶς καί ἀεί καί πρός οὗτος ὁ βίος ἀναλίσκω ὁ πᾶς θέαμα ζητέω καί μηδείς ἀπολείπω ψεκτός . ὁ δέ αὐτός εἶπον ἄν τις καί ἐπί ὁ φιλήκοος · εἰμί γάρ τις ἕ κατατρίβω ὁ ἑαυτοῦ βίος ὥσπερ ὁ Πλάτων φημί περίειμι πανταχοῦ καί ἀκούω κωμῳδέω ἢ τραγῳδέω καί πᾶς ὁ ὁστισοῦν ἀδολεσχέω ἢ λέγω · οὗτος μέν επίψογος . ἐπαινετός δέ ὁ ὡς δεῖ καί ὅτε δεῖ καί μέχρι ὅσος δεῖ ἀκούω ἄσμενος . ἔνιοι δέ οὐδέ πολ - λαχή λέγω οὐδέ δύο σημαίνω ὁ τε εὕω καί ὁ μή εὕω ὁ φιλοτοιοῦτος , ἀλλά ὁ μέν ὁ εὕω μόνος , ὁ δέ ὁ κακῶς . φιλόσοφος μέν γάρ καί φιλόκαλος πᾶς εἰμί ἐπαινετός , φίλοινος δέ καί φίλοψος καί ὁ τοιοῦτος πᾶς εἰμί επίψογος . ὁ δή ὁ φιλότιμος ὄνομα ἔοικα ὁ δύο σημαίνω ὁ τε εὕω καί ὁ μή εὕω , ὥσπερ εἰμί καί ὁ ὁ φιλήκοος καί ὁ ὁ φιλοθεάμων . ἐπεί οὖν πολλαχῶς λέγω , φημί , οὐ ὅς ἐπί ὁ αὐτός ἀεί φέρω , ἀλλά ἐπαινέω μέν ἐπί ὁ μᾶλλον ἢ ὁ πολύς . εἰμί γάρ τις ὅρος πρός ὁ καλός ὁ ὁ πολύς ἔννοια · πᾶς γάρ φύσις ἐφίημι ὡς καλός εἰμί ὁ τιμή , οὖον μήv ἀκριβόω · καί σχεδόν ὁ πολύς τιμή ἐφίημι ἀλλά οὖον δύναμαι ἀκριβόω . ὁ δή μᾶλλον ἢ ὁ πολύς ἐφίημι καί ἀκριβής ὁ περί ὁ τιμή ἐπαινετός , ὁ δέ μᾶλλον ἢ δεῖ ψρκυςοε . φαίνω δέ , φημί , ὁ ἕξις οὗτος πρός μέν ὁ φιλοτιμία φιλοτιμία ἀφιλότιμος , πρός δέ ὁ ἀφιλοτιμία φιλοτιμία , πρός ἀμφότερος δέ ἀμφότερος πως , δηλονότι καθάπερ ἐπί ὁ ἄλλος ἀρετή ὁ μέσος ἕξις πρός ὁ ἕτερος ἕτερος φαίνω , οὕτως καί ὁ φιλοτιμία πρός μέν ὁ φιλοτιμία ἀφιλοτιμία φαίνω , πρός δέ ὁ ἀφιλοτιμία φιλοτιμία , πρός ἀμφότερος δέ ἀμφότερος πως . οὗτος δέ οὐδείς διαφέρω ὁ προερέω , ἀλλά οἱονεί ἐξήγησις εἰμί . οὖον γάρ ἁπλόος εἰμί ἀμφότερος ἀλλά πως , τουτέστι κατά ὁ φαντασία . εἰμί δέ καί εἶπον ἀμφότερος αὐτός φαίνω πρός ἀμφότερος ἅμα ἐξετάζω φιλοτιμία καί ἀφιλοτιμία . ὁ μέν οὖν εἴρω περί ὁ ἀνώνυμος οὗτος μεσότης δῆλος καί περί ὁ παράκειμαι αὐτός κακία . ἀπορέω δέ ἄν τις περί αὐτός , εἰμί εἰμί ἀρετή . εἰμί γάρ πᾶς ἀρετή σκοπός τίθημι ὁ καλός , οὗτος δέ ὁ τιμή , οὐ εἰμί ἐνάρετος . δοκέω γάρ διά μισθός ποιέω ὁ καλός ἀλλά οὐ αὐτός αἱρέω διά αὐτός . ἀγαθός μέν οὖν ἴσως εἰμί ὁ διά ἀργύριον πράσσω ὁ διά τιμή ἐνεργός ὁ καλός , οὖον μήv οὐδέ οὗτος ἐνάρετος , εἰμί μή ὁ καλός ἕνεκα ποιέω . ῥητέος δέ καί περί αὐτός , ὅσπερ καί περί ὁ μεγαλοπας δέ ἑαυτοῦ τοιοῦτος οἷος καί ὁ παρά ὁ πολύς τυγχάνω τιμή · ὁ μέν μεγαλόψυχος ὅς μεγαλόψυχος μόνος ἐφίημι ὁ παρά ὁ σπουδαῖος , ὁ δέ φιλότιμος πράσσω μέν ὁ καλός διά αὐτός , βούλομαι δέ ἄν καί ὁ πολύς μή λανθάνω καί οὐδείς κωλύω ἀμφότερος ὁ αὐτός ὑπάρχω , ἀλλά ὅς μέν ὡς πρός ὁ σπουδαῖος μόνος ἀποβλέπω , μεγαλόψυχος λέγω , ὅς δέ πρός ὁ πολύς , φιλότιμος . βούλομαι δέ εἄν καί ὁ παρά οὗτος τιμή ἐπί καλός πρᾶξις αὐτός γίγνομαι , καί δικαίως · οὗτος δέ εἰμί ὁ μικρός τιμή ὁ παρά ὁ πολύς , μέγας δέ ὁ παρά ὁ σπουδαῖος . φαίνω δέ φημί ὁ ἄκρος ἀντίκειμαι ἀλλήλων διά ὁ μή ὀνομάζω ὁ μέσος · ἀντίκειμαι μέν γάρ καί ὁ ἄλλος κακία ἀλλήλων καί ὁ μέσος καί φαίνω ἀντίκειμαι · ἐνταῦθα δέ ὁ κατά ὁ κακία φιλότιμος , ὁμοίως δέ καί ἀφιλότιμος ἀντίκειμαι μέν καί ἀλλήλων διά ὁ μή ὀνομάζω ὁ μέσος , ἐπεί δέ οὐ ἕπω πότερος ὁ κακία ἀντίκειμαι ὁ μέσος ἔχω , ὑπομνηστέον ὅτι μᾶλλον ὁ ἀφιλοτιμία · καί γάρ χείρων εἰμί · παρασκευάζω γάρ μηδείς ὁ δήω ποιέω καί καταφέρω πολλάκις καί πολύς ἐπί οὗτος ὁ ἁμαρτία . Πραόιης δέ εἰμί μέν ἠώς καί περί ὁ ὀργή ἔχω λέγω . ὁ ἠθικός ἀρετή , ὥσπερ καί ἐν ὁ πρῶτος λέγω λόγος , διά ὁ μέσος εἰμί ὑπερβολή καί ἔλλειψις , κακία εἰμί , καί διά ὁ αἱρέω ὁ ἐν ὁ πάθος μέσος καί ἐν ὁ ἕξις . ἐννοητέον δέ , ὅτι οὖον περί δύο πάθος εἰμί , εἰμί μή τις ὁ ἄνω2 λαμβάνω πάθος , ἡδονά καί λύπη . πᾶς γάρ ὁ ἠθικός ἀρετή ὁ μέσος αἱρέω οὗτος · περί ἴδιος δέ πάτος ὁ μέν περί δύο εἰμί , ὁ δέ περί εἷς , ὁ δέ περί οὐδείς πάθος , οἷος ἀνδρεία μέν περί φόβος καί θάρσος παθητικός παρασκευάζω μέσος , ἐν οὗτος καί κατά ὁ λόγος · ὁμοίως δέ καί περί πρᾶξις · ἐλευθεριότης δέ περί μέν πρᾶξις , περί δέ πάθος οὐ εἰμί ἢ μόνος περί ὁ κοινός οὗτος , ἡδονά καί λύπη . χαίρω γάρ ὡς δεῖ ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἐνέργεια ὁ Ἐλευθέριος καί λυπέω , ἐάν παρά ὁ λόγος βιάζομαι τίς ποιέω . ὁ δέ πραότης περί εἷς πάθος ἴδιος εἰμί · περί γάρ ὁ ὀργή ὁ μέσος αἱρέω καί παρασκευάζω ὁ ἔχω , ἐπί ὅς μέν δεῖ ὀργίζω καί ὅτε δεῖ καί ὡς δεῖ καί κατά ὁ ἄλλος διορισμός · ἐπί ὅς δέ δεῖ μή ὀργίζω ἀόργητος . σχεδόν δέ καί ὁ ἄκρος αὐτός ὀνομάζω ὁ μέσος πρᾶος καί ὁ μεσότης πραότης , διά ὅς καί πρότερος εἶπον αἴτιος . εἰμί μέν γάρ ὁ ὄνομα ὁ πραότης καί ὁ πρᾶος παρά ὁ καί πρό αὐτός φιλόσοφος , ἀλλά ἐπί μέν ὁ Ἡσύχιος καί ἀόργητος παντάπασι φέρω ὁ ὄνομα , ὁ δέ ὅτε μέν δεῖ χράω ὁ ὀργή ὅτε δέ μή δεῖ μή χράω οὖον πάνυ τίς πρᾶος ὀνομάζω , ἀλλά ὁ Πλάτων ἀξιόω πρᾶος εἰμί καί μεγαλόθυμος , ὡς οὔτε ὁ πρᾶος ἱκανῶς ἐνάρετος εἰμί οὔτε ὅς μεγάθυμος · ὁ δέ ᾿ Αριστοτέλης ὁ μέσος ἔχω ἐν ὁ ὀργή πρᾶος ὀνομάζω , μᾶλλον δέ ἀποκλίνω ὁ πραότης φημί πρός ὁ ἔλλειψις . χράω μέν γάρ ὁ ὀργή ὁ πρᾶος , ἀλλά ἥκιστος καί ὀλιγάκις · ἀνώνυμος δέ λέγω σχεδόν καί ὁ ἄκρος , διά ὁ μᾶλλον μέν ὁ πραότης ὁ ὀργιλότης ὀνομάζω κατά ὁ μή δήω χράω ὁ ὀργή · οὖον μήv ἀλλά ὁ φυσικός διάθεσις μᾶλλον ἐμφαίνω ὁ ἕξις , ὅστις ἤδη κακία εἰμί · ὁ δέ ἔλλειψις καί παντελῶς ἀνώνυμος . ζητέω γοῦν καί αὐτός ἔτι πότερος ἀοργησία ἢ ἄλλος τίς ὀνομαστέον . ὅτι δέ εἰμί ἐπαινετός ὁ πραότης ὑπομιμνήσκω · ὁ μέν γάρ πάθος , περί ὅς ὁ πραότης τυγχάνω εἰμί , ὀργή εἰμί , ὁ δέ ἐμποιέω ὁ ὀργή πολύς · ἐκ πολύς γάρ ὁ ἄνθρωπος κινέω πρός ὁ θυμός . ὁ δέ μή ἄγω ὑπό ὁ πάθος οὗτος μηδέ εὐάλωτος εἰμί ἄλλως ὁ θυμός ἐπαινετός . οὗτος δέ εἰμί ὅς λέγω , ὅτι χρή ὁ θυμοειδής μέρος ὁ Ψυχή παιδεύω ὡς μηδείς παρά ὁ λόγος πράσσω ἀλλά συνεξορμάω ὁ λόγος , σύμφωνος αὐτός εἰμί . Ἀτάραχος δή εἰμί ὁ πρᾶος μᾶλλον δοκέω ἁμαρτάνω ἐπί ὁ ἔλλειψις ὁ μή ὀρθῶς σκοπέω , ὅς ἁμαρτάνω δοκέω · ἁμαρτάνω μέν γάρ οὐδαμῶς , συγγνωμονικός δέ εἰμί ὁ πολύς καί οὖον τιμωρητικός , εἄν μή ὁ λόγος ὑπαγορεύω , αἴτιος ἔχω ὁ παρά καιρός ἀοργησία . καί ὅτι μέν ἀνδραποδώδης ὁ ἔλλειψις , φανερός ποιέω . ὁ δέ ὑπερβολή οὖον μονοειδής · εἰμί μέν γάρ πᾶς κακία πολυειδής καί ὁ ἤπειρος , ὡς πρότερος λέγω · οὐδείς δέ κακός ὁ κατά ὁ θυμός ὑπερβολή . οὕτως δέ εἰμί χαλεπός ὁ εἶδος ὡς μή δύναμαι ὁ αὐτός ὑπάρχω πᾶς . ὁ γάρ κακός , ὅς φημί , καί ἑαυτοῦ ἀπόλλυμι διά ὁ ἔχω ἐναντιότης , ἐν ὁλόκληρος εἰμί , καί ἀφόρητος γίγνομαι . δῆλος δέ εἰμί κατά ἕκαστος σκοπέω ὁ κατά τηνῶ ὑπερβολή ὁ ὀργή εἶδος , ὅτι οὐδέ δυνατός ἅμα πᾶς ὁ αὐτός πάρειμι κἀν κατά ὑπόθεσις πείρω , ἀφόρητος εἰμί ὁ κακία . καλέω μέν οὖν ὁ κακία ὀργιλότης ἀπορία ἄλλος ὄνομα . ἐξαίρετος μέν νομίζω ὀργίλος ὁ ταχέως μέν ὀργίζω καί ὅς οὖον δεῖ καί ἐπί ὅς οὖον δεῖ καί μᾶλλον ἢ δεῖ , παύω δέ ταχέως ἔχω οὗτος ὁ μέτριος . συμπροτερος ] βαίνω δέ οὗτος οὗτος , ὅτι οὖον κρύπτω ὁ ὀργή , ἀλλά ἀνταποδίδωμι ταχέως , τουτέστι τιμωρέω · οὖον γάρ ἀναμένω πάντως μέγας τιμωρία , ἀλλά ἐξαρκέω αὐτός καί πλήσσω μόνος καί λοιδορέω μόνος · διό οὐδέ λανθάνω ὀργίζω διά ὁ ὀξύτης ὁ θυμός , ἀποπαύω δέ ὅμως ταχέως . ὁ δέ ἀκράχολος ἢ ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὀργίλος ἢ ἔτι μᾶλλον ἐπιτείνω ἔχω ὁ ὀργιλότης . ἄλλος δέ εἶδος εἰμί ὁ ὁ πικρός καλέω · ἐπί πολύς γάρ ὀργίζω καί οὖον ταχέως ἀποπαύω καί κρύπτω ὁ ὀργή , διό καί πικρός λέγω · μόλις δέ παύω ὅταν διά πολύς ἀνταποδίδωμι · τότε δέ ὁ τιμωρία παύω ὁ ὀργή , ηοονη παρέχω ἀντί ὁ πρόσθεν λύπη · εἰμί δέ ἑαυτοῦ ὀχληρός , ὅς φημί , καί ὁ φίλος · ἐπί πολύς γάρ ἔχω ὁ βάρος ὁ ὁ θυμός καί διά ὁ κρύπτω οὔτε ὑπό ἄλλος συμπείθω παῦλα ἔχω ὁ ὀργή οὔτε αὐτός ἑαυτοῦ παραμυθέομαι , ἀλλά δυσφορέω ἀεί ἤρεμος , μέχρι εἄν ἐπεξέρχομαι αὐτός . οὗτος δέ ὅτι ἐναντίος ὁ ἰδίως καλέω ὀργίλος καί ἀκροχολέω , δῆλος , ὥστε οὖον ῥᾴδιος ἅμα ἄμφω ἐν ὁ αὐτός γίγνομαι , ὅσπερ εἶπον . ὁ δέ χαλεπός ὁ μέν ἄλλος ἔοικα ὁ πικρός · ἐπί πολύς γάρ καί αὐτός φυλάσσω ὁ ὀργή καί τιμωρέω χαλεπῶς καί δυσδιάλλακτος εἰμί , διαφέρω δέ ὅτι φανερός ἔχω ὁ ὀργή . πραότης δέ φημί μᾶλλον ἀντίκειμαι ὁ ὑπερβολή · καί γάρ μᾶλλον ὁ ἄνθρωπος ἐπί ὁ ὀργή καταφέρω καί ὁ τιμωρέω ὁ δοκέω ἀδικέω ἐφίημι . ἔτι δέ κακός εἰμί καί ὁ ὑπερβολή ὁ ἔλλειψις · καί γάρ κακοποιός ὁ ὀργιλότης μᾶλλον ὁ ἀοριγησίας . καί πρός ὁ συμβιόω ὁ χαλεπός χείρων . χαλεπός δέ ἢ κοινῶς ἅπας εἴρω ὁ μή ὡς δεῖ χράω ὁ ὀργή ὁ ὁ ἰδίως καλέω χαλεπός , ὅς ὁ εἰμί ὁ συμβιόω ἀηδής . λέγω δέ καί ἐν ὁ πρῶτος λόγος , ὅτι περί ὁ πράκτης τύπος μέν εἰμί λέγω , καθόλου δέ περί οὐδείς εἰμί διορίζω οὕτως ὥσπερ ἐπί ὁ μαθηματικός . οὗτος δή καί νῦν ὑπομιμνῄσκω καί φημί καί ἐκ ὁ νῦν λέγω εἰμί φανερός , ὅτι οὖον ῥᾴδιος διορίζω τίσις ὀργιστέον καί ἐπί τίσις καί ἐπί πόσος χρόνος καί ὁ ἄλλος οὕτως . διόπερ καί λανθάνω ὁ μικρός τίς παραβαίνω ἢ ἐπί ὁ ἔλλειψις ἢ ἐπί ὁ ὑπερβολή , πέρα δέ ὁ δήω ὁ ὀργή χράω ὁ ὁ ἀοργησία τότε ἐλέγχω . ἐπεί οὖν ὁ ἐνέργεια ἐν ὁ κατά ἕκαστος εἰμί καί ἐν ὁ αἰσθητός , περί ὅς καθόλου οὐ εἰμί ἕξις ἕξις δέ εἰμί ὁ · χράω ἀεί ὁ συμβαίνω ὅς προσήκω τρόπος , καί διά οὗτος ὁ πραότης ἐπαινέω χράω ὁ ὀργή καὶ ὁ προσήκω . Εν δέ ὁ ὁμιλία ἠώς ἀνώνυμος εἰμί ὁ μέσος . Επειδή Πολιτικὸς καί κοινωνικός εἰμί ὁ ἄνθρωπος φύσις , ἀνάγκη καί λόγος καί πρᾶξις κοινωνέω ἀλλήλων γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος . ἐν δέ ὁ κοινωνία οὗτος καί ὁ πρός ἄνθρωπος ὁμιλία εἰμί τις ἀρετή , ὅς ἀνώνυμος φημί ἵημι · ἴσως δέ εἄν καλέω ὁμιλητικός ἢ τοιοῦτος ὄνομα τις , ὅς ὁ ἔχω ὁμιλέω ὁ ἐντυγχάνω καί κοινωνέω ὁ λόγος , μάλιστα μέν ἐστοχασμένως ὁ ἡδύς αὐτός εἰμί προσομιλέω , οὖον μήv ἀλλά εἄν ἄσχημος εἰμί ὁ σύν ἡδονή καί βλαβερός αὐτός ἢ ἰός ἀκούω , πειράζω λυπέω μᾶλλον . ὁ γάρ καλός ἕνεκα καί οὗτος πᾶς εἴρω , ὥστε εἄν καλός εἰμί ὁ λυπέω , λυπέω καί μάλιστα ὅταν μέλλω πρός βραχύς λυπέω ἐπί πλείων αὐτός ὠφελέω · εὐποιητικός γάρ εἰμί καί ὠρελητικὸς ἔτι ὁ ἐντυγχάνω , ἐάν μέν δύναμαι καί μετά ὁ ἡδύς , εἰμί δέ μή , καί μείης ὁ λυπηρός . ἔοικα δέ ὁ τοιοῦτος ἀρετή φίλιος · πρότερος μέν γάρ ἐν εἷς διαγραφή κοινός αὐτός φίλιος εἶπον , νῦν δέ διαιρέω ὅτι φίλιος μέν οὐ εἰμί , ἔοικα δέ φίλιος . καί γάρ ὁ φίλος πειράω μέν ἡδύς εἰμί ὁ φίλος , εἄν μέντοι βλαβερός εἰμί ἢ ἄσχημος ὁ σύν ἡδονή , ὁ δέ λυπέω εὔσχημος καί ὠφέλιμος ὁ φίλος , οὗτος πειράω μᾶλλον . τοιοῦτος δή τις καί ἀνώνυμος οὗτος ὁ ἕξις Χωρὶς ὁ στέργω · οὖον γάρ πρός ὁ φίλος γίγνομαι ἀλλά πρός πᾶς ὁ ἐντυγχάνω ὁ ἐνέργεια οὗτος , καί ἄνευ ὁ κατά ὁ φιλέω ἢ μισέω πάθος . ὁμοίως γάρ ὁ ἔχω χράω πρός ἀγνώς καί γνώριμος καί συνήθης καί ἀσυνήθης , πλήν ὁ ἁρμόζω νέμω ἕκαστος . κοινός γάρ ὁ ὡς δεῖ ὁμιλέω · καί ὁ καλός ἕνεκα πᾶς ὁ ἁρμόζω ἴδιος πρός ἕκαστος · οὖον ὁ αὐτός γάρ τρόπος συνήθης καί ἀσυνήθεσι ὁμιλέω οὐδέ ὁμοίως πρέσβυς αὐτός καί νέος οὐδέ ἄρχω καί ἰδιώτης ἀλλά ὁ προσήκω ὁμιλία ποιέω πρός ἕκαστος , τέλος μέν ἔχω ὁ καλός , δύο δέ στοχάζομαι ὡς προαγορεύω ὁ τε εὐσχήμων καί ὠφέλιμος ἑαυτοῦ τε καί ὁ κοινωνέω ὁ ὁμιλία . ὁ μέν οὖν μέσος τοιοῦτος εἰμί ἀνώνυμος εἰμί , εἰμί μή τις αὐτός ὁμιλητικός λέγω καί ὁ ἀρετή ὁμιλητικός . ὁ δέ κατά ὁ ὑπερβολή εἰμί ἅπας συνηδύνω καί πᾶς ἀρέσκω βούλομαι , ἐάν τε διά ὠφέλεια , ὅς μέλλω αὐτός περιποιέω ἡδονή καί εὐσχήμων ἑαυτοῦ καί ἐκεῖνος , ἐάν τε διά ὁ ἐναντίος · οὗτος δέ εἄν μηδείς ἕνεκα οὗτος ποιέω , ἀλλά αὐτός οὗτος χαίρω ὁ ἀρέσκω Ἄρεσκος καλέω , ἐάν δέ ἵνα κερδαίνω , κόλαξ . ὁ δέ κατά ὁ ἔλλειψις εἰμί ὁ πᾶς ἀντιτείνω καί μηδείς πρός ἡδονά βούλομαι διαλέγω , οἷος καί ὁ κωμῳδοποιός μιμέομαι δύσκολος ὀνομάζω · καί ἐνταῦθα δέ διά ὁ ἀνώνυμος εἰμί ὁ μέσος μόνος ἀλλήλων δοκέω ἀντίκειμαι ὁ ἄκρος · ἀντίκειμαι δέ καί ἀλλήλων καί ὁ μέσος . ὁρίζω δέ ἄν τις ὁ εἴρω ἀρειή μεσότης περί ἡδονά καί λύπη καί πρᾶξις εἰμί · πρᾶξις γάρ τις καί λόγος . εἰμί δέ τίς τοιοῦτος εἶδος ἡδονή καί λύπη ὁ περί ὁ ὁμιλία . ὁ δέ χαίρω αὐτός ἐνεργέω κατά ὁ ἀρετή καί ἄχθομαι κωλύω κοινός πᾶς ὁ ἀρετή . ἀντίκειμαι δέ μᾶλλον φαίνω ὁ μέσος ἔχω ὁ δυσκολία διά ὁ ἄγριος εἰμί καί θηριώδης . περι οὗτος δέ σχεδόν εἰμί καί ὁ ὁ ἀλαζονεία ἠώς ἐν ὁ κατά ὁ ἄλλος βίος ὁμιλία . οὖον μόνος ἰά πρόκειμαι φημί ἀρετή καί ἰά παράκειμαι αὐτός κακία ἀλλά καί ἕτερος τις μέσος ἕξις καί δύο κακία · ἀνώνυμος δέ καί οὗτος εἰμί ὁ ἕξις . καλέω δέ εἄν ἀληθευτής , ἢ ὡς αὐτός ὀνομάζω αὐτός ἀλήθεια , ὅς ὁ ἔχω περί πλεῖστος ποιέω ὁ ἀληθής , ὁ δέ ψεῦδος πᾶς τρόπος μισέω . αὐθέκαστος δέ αὐτός λέγω , διότι κατά ὁ ὄνομα αὐτός ἕκαστος ὁποῖος ποτός εἰμί ὁ ὑπάρχω αὐτός καί λέγω καί ἐνδείκνυμι κατά ὁ βίος καί οὔτε μείζων ἵημι μικρός προσποιέω εἰμί ὁ ὑπάρχω . λέγω δέ ἀλήθεια κύριος μέν ὁ ἐν λόγος , οὖον μήv ἀλλά καί ἐν ὁ πρᾶξις . ἀληθευτικός γάρ δοκέω > μή προσποιέω ὁ μή ὑπάρχω αὐτός ἐν εἰς πρᾶξις , οἷος εἰμί μή τις πλούσιος προσποιέω μή εἰμί , μήτε ἰσχυρός μή εἰμί , ἀλλά ὡς φανερός αὐτός προτίθημι καί ὁ βίος , ὁποῖος τίς εἰμί καί [ ὁ ] ὁ λόγος . ὁ δέ ἐπί πλέω προσποιέω καί ὁ βίος καί λόγος ἀλαζών , ὁ δέ ἐπί ὁ μικρός καί καθαιρέω ὁ ὑπάρχω αὐτός εἴρων , ὁ δέ μέσος αὐθέκαστος τις , ἀληθευτικός εἰμί . διά οὗτος δέ μετατίθημι ὁ λέξις , ἵνα καί ὡς γράφω ἀναγιγνώσκω μετά ὁ αὐθέκαστος τις οὕτως ἐπιφέρω <ῶν> ἀληθευτικός . εἰμί δέ οὗτος , φημί , ἕκαστος καί ἕνεκα τις ποιέω καί μηδείς . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί · ὁ ἀληθεύω ὅς ὁ λόε καί ὁ κατά ὁ βίος πρᾶξις , ὁμοίως δέ καί ὁ ψεύδω εἰμί ἀπό ἕξις ἁπλόος ποιέω , εἰμί δέ καί ἕνεκα τις , οἷος ὁ μέν ἀληθευτικός ἕξις ἔχω κατά ὅς ἀληθεύω ἅπας καί οὐδείς ψεύδω , εἰμί δέ ὅτε καί ἕνεκα τις ἀναγκαῖος βιάζομαι ὁ ἐν αὐτός ἕξις χράω ὁ ψεύδω , ἐν φάρμακον μοῖρα ὑπέρ μέγας καί συμφέρω αὐτός ἢ φίλος ἢ πατρίς · ὁμοίως δέ καί ὁ ὁ ἐναντίος ξέω ἔχω ὁ μέν ὅλος ψεύστης εἰμί , ὁ μέν ἐπί ὁ μείζων , ὁ δέ ἐπί ὁ μικρός . κέρδος δέ ἕνεκα ἢ δόξα ὁ ἄλλος τις αἴτιος εἰμί ὅτε χράω ἄν ὁ ἀληθής · κρίνω δέ ἕκαστος ὁποῖος εἰμί ἀπό ὁ ἕξις ἀλλά οὐ ἀπό ὅς ποτός καί ἕνεκα τις ποιέω . οὗτος δέ ὁ ᾿ Αριστοτέλης οὕτως ἑρμηνεύω · ἕκαστος δέ οἷος εἰμί τοιοῦτος λέγω καί πράσσω καί οὕτως ζῶ · εἰμί δέ ἕκαστος ὁποῖος ὁ ἕξις ὁ ἐν ἕκαστος καί κατά οὗτος ζῶ , εἄν μή τις ἕνεκα παρεκβαίνω ὁ ἕξις . εἰμί γάρ ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ψευδής ψεκτός , ὁ δέ ἀληθής κατά ἑαυτοῦ ἐπαινετός · διόπερ ὁ μέν ἀληθευτικός εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἐπαινετός ἐπαινετός εἰμί καί αὐτός · ὁ δέ προαιρετικός ὁ κατά ἑαυτοῦ ψεκτός , λέγω δέ ὁ ψεῦδος , ψεκτός · ψεκτός δέ οὗτος ἀμφότερος μέν , μᾶλλον δέ ὁ ἀλαζών . εἶτα ἐπαναλαμβάνω περί ἕκαστος λέγω , ἄρχω ἀπό ὁ ἀληθευτικός . εἰμί γάρ τις ἄλλος ἀληθευτικός ἐν ὁ ὁμιλία καί συνθήκη οὐδείς παραβαίνω · καί οὗτος μέν ἐν κατά δικαιοσύνη ἐνεργέω , καί ὅς μόριον εἰμί δικαιοσύνη , ὁ δέ κατά ὁ εἴρω ἕξις , ὁ ἐν ὁ συζάω ἀληθευτικός καί λόγος καί βίος · ἀληθεύω δέ εἄν καί οὗτος ἐν ὁ ὁμολογία · ὁ γάρ ἐν ὅς μηδείς διαφέρω ἀληθεύω , δῆλος ὅτι ἐν ὅς διαφέρω μᾶλλον χράω τῆ ἀλήθεια . μᾶλλον δέ φημί ἀποκλίνω αὐτός ἐπί ὁ μικρός · οὖον γάρ πάνυ ὀγκώδης περί αὐτός εἴρω , κἀν ἀληθής εἰμί , διά ὁ ἐπαχθής . ὁ δέ ἄλλος καί μείζων προσποιέω ὁ ὑπάρχω δύο εἶδος περιέχω . ὁ μέν γάρ προσποιέω ἐπί ὁ μείζων οὐδείς ἕνεκα καί εἰμί μέν φαῦλος διά ὁ χαίρω ὁ ψεύδω , μή ὁ ἰός δέ καί ἀνόητος μᾶλλον ἢ κακός · ὁ δέ ἕνεκα τις χράω ὁ ἀλαζονεία ἤδη μοχθηρός · οὗτος δέ αὐτός πάλιν δύο εἶδος · ὁ μέν γάρ δόξα καί τιμή ἕνεκα ἀλαζονεύομαι , ὁ δέ ἀργύριον καί εἰμί χείρων οὗτος ὁ διά τιμή ἀλαζονεύομαι · κακός γάρ ψεκτός ὁ ἀλαζών ὁ διά τιμή ἀλαζονεύομαι ὁ διά ἀργύριον . ὁ μέν γάρ δόξα ἕνεκα ἀλαζονεύομαι ὁ τοιοῦτος προσποιέω , ἐπί ὅς εὐδαιμονίζω ὁ ἄνθρωπος ἢ ἐπαινέω . εὐδαιμονίζω μέν οὖν ἐπί πλοῦτος ἐπί ἰσχύς ἤ τις ὁ τοιοῦτος , ἐπαινέω δέ ἐπί σοφία ἢ λόγος δύναμις ἤ τις ὁ οἶς ἑαυτοῦ . πᾶς δή οὗτος προσποιητός εἰμί ὁ διά δόξα ἀλαζονεύομαι · ὁ δέ διά κέρδος ἀλαζονεύομαι ὁ τοιοῦτος προσποιέω , ὅς ἀπολαύω εἰμί ὁ πέλας καί διά οὗτος ἑτοῖμος εἰμί προΐημι ἀργύριον ὁ δύναμαι αὐτός παρέχω . ῥᾴδιος δέ καί διαλανθάνω μή εἰμί διά ὁ ὁ πολύς ἀνεπιστήμων ἵημι περί αὐτός · τοιοῦτος δέ μαντικός ἰατρικός σοφία · ἕλκω γάρ ὁ σοφία ἐπί ἄμφω καί ὁ δόξα ἐράω καί ὁ χρῆμα καί ὁ ἀμφότερος , καθάπερ ὁ σοφιστής . οὐ ἐν ὁ δύναμις δέ φημί εἰμί ὁ ἀλαζών ἀλλά ἐν ὁ προαίρεσις · δύναμις γάρ ἔχω καί ὁ ἀγαθός καί ὁ σοφός ὁ ἀλαζονεύομαι , οὖον προαιρέω δέ · ὁ δέ δύναμαι ἅμα καί προαιρέω ἀλαζών . λέγω δέ καί ἐν ὁ τοπικός καί ἐν ἄλλος λόγος ὅτι οὐ εἰμί ὁ δύναμις ψεκτός ἀλλά ὁ προαίρεσις . ὁ δέ εἴρων ἐπί ὁ μικρός ἄγω ὁ ἑαυτοῦ χαρίεις φαίνων . ὁ · οὔτε γάρ κέρδος οὔτε δόξα χάρις ψεύδω ἀλλά φεύγω ὁ ὀγκηρός . διό καί ὁ σφόδρα ἔνδοξος ἀπαρνέομαι · καί ἴσως ὁ διά οὗτος καί τοιοῦτος ὁ τρόπος εἰρωνεύομαι οὐ εἰμί επίψογος , ὥσπερ ὁ Σωκράτης · ὁ δέ καί ὁ μικρός καί ὁ λίαν φανερός ἀπαρνέομαι καί προσποιέω μή ἔχω επίψογος καί ὅς φημί βαυκοανοῦργοι καλέω · πανουργία γάρ μᾶλλον ὁ τοιοῦτος ἢ χαριεντισμός , οἷος εἰμί τις πλούσιος εἰμί λέγω μή ἔχω μηδέ εἰς ὁ ἀναγκαῖος ἢ εἰμί τις σφόδρα ἰσχυρός εἰμί φημί πᾶς εἰμί ἀσθενής . ἀλαζονεία γάρ , ὅς φημί , ἐνίοτε καί ὁ τοιοῦτος εἰμί · ἀρνέομαι γάρ ὁ φανερός , σχεδόν ἐνδείκνυμι , ὅτι ὑπάρχω αὐτός . φημί δέ καί ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ σφόδρα εὐτέλεια ὁ ἐσθής ἀλαζονεύομαι . καί γάρ ὁ εἰς ὁ πέρα ὁ δείδωμι εὐτέλεια ἄγω ἀλαζονικός · ὁ δέ περί ὁ μή λίαν φανερός ειρωνεύομαι , ἵνα φεύγω θεός ὁ ἐπαχθής , χαρίεις φαίνω . ἀντίκειμαι δέ μᾶλλον ὁ ἀλαζών ὁ ἀληθευτικός ἢ ὁ εἴρων διά ὁ χείρων εἰμί καί ἐπαχθής . οὐδέ αὐτός εἰμί ὁ μεσότης περί ἴδιος τις πάθος ἀλλά περί ἡδονά καί λύπη , ὁ κοινός ὁ ἀρετή . ὁ γάρ ἔχω ὁ ἕξις χαίρω , κωλύω δέ ουσχεραινει . εἰμί δέ καί ἀνάπαυσις ἐν ὁ ὁμιλία ὁ μέν προερέω ἀρετή δύο , ὅς τε ὅμοιος τῆ φίλιος , ὅς ὁμιλητικός ὀνομάζω , καί ὁ αληθευπροιημι ] τιμή περί πᾶς ὁμιλία ἐν τε βίος καί λόγος · ὁ δέ μέλλω εἴρω περί τίς μέρος εἰμί ὁ βίος ; ἐπεί γάρ δήω ὁ ἄνθρωπος ἀνάπαυσις καί ἄνεσις τις , εἰμί καί ἐνταῦθα ὁμιλία καί παιδιά τις ἐμμελής . καλέω · ὁ δέ εὐτραπελία καί ὁ ἔχω αὐτός εὐτράπελος , οἷος εὔτροπος τις ὦ . φημί . εὔτροπος δέ λέγω διά ὁ εὔρυθμος ὁ ἦθος αὐτός ὁ κινέω εἰμί καί ὁ τροπή · ὥσπερ γάρ ὁ σῶμα ἐκ ὁ κίνησις κρίνω , οὕτως καί ὁ ἦθος . ὅτι δέ κρίνω ὁ σῶμα ἐκ ὁ κίνησις δῆλος . μέχρι μέν γάρ τις ἠρεμέω , οὖον δῆλος , εἰμί τίς πηρόω ὁ ὁ σῶμα εἴτε ἄρρυθμος εἰμί , κινέω δέ μάλιστα ἐλέγχω ὁ σῶμα · οὕτως καί κατά ὁ παιδιά ὁ ἦθος ὁ μέν εύρυθμος . εἰμί καί ἐμμελής · καλέω δέ ὁ εὔρυθμος εὐτράπελος παίζω ἐστοχασμένως ὁ μή λυπέω μήτε ἄλλος μηδείς μήτε ἐκεῖνος , πρός ὅς χράω τῆ παιδιά , ἀλλά ἐναντίος καί εἰς ἡδονά ἄγω . ὁ δέ αὐτός καί οἷος δεῖ καί εἴρω καί ἀκούω οἷος δεῖ καί παρακούω ἑκών εἰμί ὁ απαδευος χράω ὁ γελοῖος καί αἰσχρῶς · οὐδέ ἐν πᾶς δέ εἴρω ἀλλά ἐν ὅς προσήκω . ἔχω δέ καί ὁ ἄλλος διορισμός ὁ ἀρετή · καί γάρ ὅτε δεῖ καί ἐπί ὅς δεῖ καί ὡς δεῖ χράω ὁ παιδιά . Οὖ δέ ὑπερβάλλω βωμολόχος καλέω , ἐπιπόλαιος τις εἰμί καί πάντως ὁ γελοῖος στοχάζομαι ἤ2 ὁ λέγω εὐσχήμων καί μή λυπέω ὁ σκώπτω · ἕνεκα δέ ὁ γέλως κινέω οὐδείς φείδομαι , ἵημι φίλος οὔτε ἐχθρός · ἐνίοτε δέ οὐδέ ὁ θεός , καθάπερ ὁ ὁ παλαιός κωμῳδία ποιέω · ὑπό γάρ βωμολοχία οὐδέ ὁ θεός ἀπέχω . εἰμί δέ καί ἐνταῦθα ἔλλειψις · εἰμί γάρ τις ἕ ὁ παράπαν οὐ ἀξιόω χράω ὁ παιδιά καί οὔτε αὐτός . ἄν εἶπον πλέω τίς , οὔτε ἄλλος ἀκούω εἄν ἡδύς · καλέω δέ ἄν ὁ τοιοῦτος κακία ἴσως ανριοτω καί σκληρότης . οὗτος μέν οὖν οὐδέποτε δοκέω εἰμί εὐτράπελος ἀλλά ἐναντίος ὁ εὐτράπελος · ὁ δέ βωμολόχος δοκέω εἰμί ἐνίοτε εὐτράπελος διά ὁ χαίρω ὁ πολύς ὁ γελοῖος . ὁ δέ μέσος ἕξις καλέω μέν εὐτραπελία , ὀνομάζω δέ ἄν ἴσως καί ἐπιδεξιότης · ὁ γάρ ἐπιδέξιος τοιοῦτος καί λέγω καί ἀκούω , ὁποῖος καί πρέπω ὁ ἐλευθέριος . διαφέρω γάρ ὁ ὁ ἐλευθέριος παιδιά ὁ ὁ ἀνδραποδώδης καί ὁ ὁ παιδεύω ὁ ὁ ἀπαίδευτος . παράδειγμα δ ἑκάτερος τίθημι ὁ τε παλαιός κωμῳδία καί ὁ νέος · ὁ μέν γάρ ὁ παλαιός γράφω γελοῖος δοκέω ὁ αἰσχρολογέω , ὁ δέ ὁ νέος ὁ μετά ὑπόνοια σκώπτω , τουτέστιν μετά ὁ αἰνίσσομαι . διαφέρω δέ οὐδείς πρός ευσχηοσυνειμι ἢ φανερῶς αἰσχρολογέω ἢ μόνος ἐμφαίνω . μετά οὗτος ζητέω πότερος δεῖ ὁ εὕω σκώπτω ὁρίζω ὁ λέγω πρέπω ἐλευθέριος καί παιδεύω ἢ ὁ μή λυπέω ὁ ἀκούω ἢ καί ἐναντίος τέρπω . δεῖ μέν γάρ ἴσως ἀμφότερος στοχάζομαι ὁ εὕω σκώπτω , ἀλλά ὅμως κατά ὁπότερος αὐτός ὁριστέον μᾶλλον · καί φημί ἀόριστος εἰμί ὁ πρός ὁ σκώπτω λαμβάνω ὁ ἄκρος · ἄλλος γάρ ἄλλος ποῦ ἡδύς τε καί μισητός , καί οὐδείς κωλύω αὐτός μέν εὕω σκώπτω , ὑπό δέ ἀγροικία ἀηδής εἰμί ὁ ἀκούω · μᾶλλον οὖν ὁ ὅρος ὁ σκώπτω ἐν ὁ ὡς δεῖ σκώπτω καί πρός ὅς ἰός ἐλευθέριος . ἐν μέν οὖν οὗτος φαίνω ὁ σκῶμμα μέσος τίς . ὁ * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *