aspasius.in-ethica-nichomachea-commentaria 3
τῆς ἀρετῆς δὲ περὶ πάθη ἕως τὸ τιθέναι ἀκούσια . Ἡ μὲν πρόθεσις περὶ ἀκουσίου καὶ ἑκουσίου εἰπεῖν · πρῶτον δὲ λέγει , ὅτι ἀναγκαία ἡ περὶ αὐτῶν θεωρία τοῖς περὶ ἀρετῆς ἐπισκοποῦσι καὶ ὅλως τῷ πολιτικῷ καὶ νομοθετικῷ . ἐπεὶ γὰρ ἡ ἀρειὴ περὶ πάθη καὶ πράξεις , ἐν οἷς τὸ μὲν ἑκούσιον ἐπαινεῖται , ἂν καλῶς γένηται , τὸ δ’ ἀκούσιον συγγνώμης τυγχάνει , ἐνίοτε δὲ καὶ ἐλέου , ἀναγκαῖον τῷ περὶ ἀρετῆς ἐπισκοποῦντι περὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου διορίσαι . ἐν μὲν οὖν ταῖς πράξεσιν ὁμολογουμένως ἐστὶ τὸ ἑκούσιον καὶ ἀκούσιον , ἐν δὲ τοῖς πάθεσι πῶς ἄν εἴη ; δοκεῖ γὰρ ἀκούσια εἶναι τὰ πάθη · ἢ τὸ διαθεῖναί πὼς οὕτως ἑαυτὸν καὶ ἔθεσι καὶ λόγῳ , ὥστε μὴ πάσχειν κακῶς ἑκούσιον ; καὶ ταύτῃ λέγοιτ’ ἂν τὰ πάθη ἑκούσια ἐνίοτε · ἀκούσια δέ πὼς ἂν εἴη ἢ ἁπλῶς ἢ κατὰ τὴν ἑαυτῶν φύσιν . μήποτε δὲ οὐ περὶ τῶν παθῶν εἴρηκε τὸ ἑκούσιον καὶ ἀκούσιον , ἀλλὰ περὶ τῶν πράξεων . ἔτι ἰὰ πραττόμενα διὰ θυμὸν ἢ ὅλως διὰ πάθος ἑκούσια λέγεται , ὅταν εἰδὼς πράττῃ · ἀναγκαῖον δὲ καὶ τῷ πολιτικῷ καὶ νομοθετικῷ εἰδέναι περὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου · οὐ γὰρ μικρὸν μέρος τῆς νομοθεσίας τὸ περὶ τὰς τιμὰς καὶ περὶ τὰς κολάσεις , ἀλλ’ ἐν ταῖς πόλεσι περὶ τοῦτ’ ἐστι πᾶσα νομοθεσία . τὸ οὖν εἰδέναι τίνας μὲν δεῖ κολάζειν , τίσι δὲ νέμειν συγγνώμην καὶ πάλιν τίνας μὲν δεῖ τιμάν † εἰ καὶ ὅτι μάλιστ’ ἄν ᾖ ἀγαθοῦ τινος διὰ τὸ ἄκοντα εἰργάσθαι ] τοῦ εἰδότος ἱκανῶς περὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου · ὥστε ἀναγκαία ἡ γνῶσις τῷ πολιτικῷ καὶ νομοθετικῷ . Ἀρχεται δὲ ἀπὸ τοῦ ἀκουσίου ὡς γνωριμωτέρου . δοκεῖ δὲ ἀκούσιον εἶναι τὸ βίᾳ ἢ δι’ ἄγνοιαν . οὗτος δὲ οὐ δοκεῖ κυρίως ὁρισμὸς εἶναι , ἀλλὰ εἰδῶν μᾶλλον ἔκθεσις τῶν τοῦ ἀκουσίου . καθόλου δὲ οὐδὲ ὅροι δοκοῦσιν εἶναι οἱ κατὰ τὰς διαιρέσεις ταύτας ἀποδιδόμενοι , οἷον ὅτι ἐστὶ τὸ ὂν ὃ οἷόν τε παθεῖν ἢ ποιῆσαι . τούτῳ γὰρ τῷ τρόπῳ καὶ τὰ ὁμώνυμα ἔστιν ὁρίζεσθαι , οἷον κλείς ἐστιν ἤτοι ἡ τἀς θύρας ἀνοίγουσα ἢ ἡ περὶ τὸν αὐχένα · ἀλλ’ ἀναγκαῖον ὅμως καὶ τοῖς τοιούτοις ἐνίοτε ὁρισμοῖς χρῆσθαι , ὅταν τοῦ κοινοῦ τῶν εἰδῶν μὴ ᾖ ῥᾴδιον λόγον λαβεῖν , ὥσπερ ἔχει καὶ ἐπὶ τοῦ βιαίου καὶ τοῦ δι’ ἄγνοιαν . κοινὸν μὲν γὰρ αὐτοῖς τὸ ἀκούσιον καὶ δοκεῖ συνωνύμως αὐτῶν κατηγορεῖσθαι , ἐπειδὴ καὶ τὸ ἑκούσιον ἕνα ἔχει λόγον , ὡς ἔσται δῆλον ὀλίγον ὕστερον . οὐκ ἔστι δὲ ὅμως ἕνα τοῦ ἀκουσίου λαβεῖν λόγον . εἰπὼν δὲ ἀκούσια εἶναι τὰ βίαια ἢ δι’ ἄγνοιαν , πρῶτον ὁρίζεται τὸ βίαιον , λέγων αὐτὸ βίαιον εἶναι οὗ ἡ ἀρχὴ ἔξωθεν , τοιαύτη οὖσα εἰς ἣν μηδὲν συμβάλλεται ὁ πράττων ἢ ὁ πάσχων · δοκεῖ δέ τισιν ἱκανῶς ἔχειν ὁ ὁρισμός , εἰ καὶ μόνον οὕτως ἀποδέδοται βίαιόν ἐστιν οὗ ἡ ἀρχὴ ἔξωθεν · τῶν μὲν γὰρ ἐφ’ ἡμῖν ἐν ἡμῖν εἰσι καὶ αἱ ἀρχαί · καὶ γὰρ εἰ λαβών μέ τις μετέωρον φέροι ἐμοῦ προστάξαντος καὶ βουληθέντος , ἐν ἐμοὶ ἡ ἀρχή . ὅταν δ’ ἔξωθεν ἡ ἀρχὴ καὶ βίᾳ μέ τις λαβὼν ἄγῃ , ἀκούσιον τὸ τοιοῦτον καὶ βίαιον . ἔοικε δὲ οὐκ ἀλόγως καὶ τὰ ἑξῆς προσκεῖσθαι ἀμφισβητεῖται γάρ , ὡς προελθὼν λέγει , περὶ τῶν διὰ φόβον μειζόνων κακῶν τυράννοις ἢ ὅλως τοῖς κρατοῦσιν ὑπηρετησάντων τι τῶν αἰσχρῶν , περὶ ὧν ὀλίγον ὕστερον ἐπισκοπεῖ · καὶ δοκεῖ μᾶλλον ἑκούσια εἶναι . τὸ δὴ καθαρῶς βίαιον τοῦτό ἐστιν ; ὅταν ἔξωθέν τε ἡ ἀρχὴ καὶ μηδὲν συμβάλληται ὁ πράττων ἢ ὁ πάσχων . δοκεῖ δὲ τὸ καὶ ] ὁ πράττων μὴ εὖ προσχεῖσθαι · ὅτῳ γὰρ ἂν βίαιόν τι συμβαίνῃ , κἂν μηδὲν αὐτὸς εἰς τοῦτο συμβάλληται , πάσχειν μὲν ἂν λέγοιτο , πράττειν δ’ οὔ , οἷον εἰ , ὥς φησι , πνεῦμα κομίσαι ποί τινα ἢ ἄνθρωποι κύριοι ὄντες · τὸ γὰρ κομίζεσθαι καὶ τύπτεσθαι καὶ τά τοιαῦτα πάσχειν ἀλλ’ οὐ ποιεῖν ἐστιν . ἢ καὶ πράττειν βίαιόν ἐστιν ; οἷον εἰ ὠσθείς τις αὐτὸς ὤσειεν ἄλλον καὶ καταβάλοι ἄκων · ἄκων γὰρ καὶ βίᾳ ἔπραξεν , οὐδὲν εἰς τοῦτο συμβαλλόμενος . λέγεται δὲ καὶ ἐν τοῖς ἀψύχοις βίαιον , οἷον τὸ πῦρ δοκεῖ κάτω φέρεσθαι καὶ ἡ γῆ ἄνω . τὸ δὲ βίᾳ οὕτως λεγόμενον καὶ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων πότερον ὁμώνυμόν ἐστιν ἢ συνώνυμον ; δοκεῖ γὰρ ἴσως ὁμώνυμον εἶναι . τὸ μὲν γὰρ βίᾳ ἐν τοῖς ἄλλοις ἐστὶν ἡ παρὰ φύσιν κίνησις αὐτῶν ἢ ἡ μονή , ἐν δὲ τοῖς ἐμψύχοις οὐ ἐστι πᾶν τὸ βίαιον ; ἐφαρμόττει γὰρ καὶ τῷ ἐν τοῖς ἀψύχοις βιαίῳ ὁ ἀποδοθεὶς λόγος . ἔστι γὰρ βίαιον , οὗ ἡ ἀρχὴ ἔξωθεν μηδὲν συμβαλλομένου τοῦ πράττοντος ἢ τοῦ πάσχοντος . τὸ μὲν οὖν ἔξωθεν εἶναι τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως καὶ τοῖς κατὰ φύσιν κινουμένοις ἐστί , καίπερ μὴ κινουμένοις βίᾳ · οὐδὲ γάρ τι κάτω κινηθήσεται , μὴ τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως παρ’ ἄλλου λαβόν · τὸ δὲ λοιπὸν τοῦ ὁρισμοῦ μὴ σφόδρα δηλοῖ καὶ τὸ τοῖς βίᾳ κινουμένοις τῶν ἀψύχων ὑπάρχον · οὐδὲν γὰρ συμβάλλεται εἰς τὴν ἄνω κίνησιν ὁ λίθος , ὥσπερ εἰς τὸ κάτω φέρεσθαι συμβάλλεται ἡ φύσις αὐτοῦ . περὶ μὲν οὖν τούτων διορίσθω ταῦτα . Ὁ δὲ Ἀριστοτέλης ἑξῆς τοῖς προειρημένοις ἀπορεῖ , εἰ ὅσα διὰ φόβον μειζόνων κακῶν πράττεται ἢ διὰ καλόν τι , ἀκούσιά ἐστιν . δοκεῖ δὲ τὸ μέν τι ὀρθῶς ἠπορῆσθαι τῶν ἐν τῷ λόγῳ , τὸ δ’ εὐήθως · τὸ μὲν γὰρ ἀπορεῖν εἰ ὅσα διὰ φόβον μειζόνων κακῶν πράττεται ἑκούσιά ἐστιν ἢ ἀκούσια εὔλογον , τὸ δὲ , εἰ ὅσα διὰ καλόν τι πράττεται , ταῦτα ζητεῖν εἰ ἑκούσια ἢ ἀκούσια , ἐστὶ γελοῖον . καὶ γὰρ ἐπαινεῖται καὶ ἑκούσια δοκεῖ τὰ δι’ ἀρετὴν καὶ διὰ καλόν τι πραττόμενα . ἢ τὸ λεγόμενον τοιοῦτόν ἐστιν , εἰ ἑκούσια ὅσα διὰ φόβον μειζόνων κακῶν πράττεται μᾶλλον ἢ διὰ καλόν τι ; εἰ γάρ τις προτιμᾷ τὸ μὴ πάσχειν τι φοβερὸν τοῦ καλόν τι πρᾶξαι , ἐπ’ αὐτῷ ὂν ὑπομεῖναι τὸ ἀλγεινὸν ἐπὶ τῷ καλῷ , περὶ τούτου ἀμφισβητήσειεν ἄν τις , εἴτε ἄκων εἴτε ἑκὼν πεποίηκεν , οἷον εἰ τύραννος προστάττοι αἰσχρόν τι πρᾶξαι ἀπειλήσας γονέων καὶ τέκνων θάνατον · καὶ πράξαντος μὲν σώζοιντο , μὴ πράξαντος δὲ ἀποθνήσκοιεν · ὁ δὲ τοῦτο ὑπομένοι ἐπὶ τῷ καλῷ . ἀμφισβητεῖται γὰρ περὶ τοῦ τοιούτου , πότερον ἑκὼν ἢ ἄκων ποιεῖ , ὅταν ὑπομείνῃ τὰ αἰσχρὰ ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν φιλτάτων ἑαυτῷ παραμελήσας τοῦ καλοῦ · ὅπερ οὐκ ἐποίησεν ὁ Σωκράτης , ἀλλὰ τῶν τριάκοντα κελευσάντων ἄγειν ἐπὶ θάνατόν τινα τῶν πολιτῶν Λέοντα ὄνομα , ἵνα δὴ μὴ κοινωνήσῃ αὐτοῖς τῶν πράξεων , καταφρονήσας καὶ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας καὶ τῶν τέκνων καὶ τῆς γυναικός , οὐχ ὑπηρέτησε τὸ προσταχθὲν διὰ τὸ καλὸν καὶ τὸ δίκαιον . περὶ δὴ τῶν τοιούτων ἀπορεῖται , ὅταν διὰ τὸν τοιοῦτον φόβον ἐνδούς τις ὑπομένῃ , εἰ δεῖ λέγειν αὐτὴ ἀκούσια . ἐοικέναι δὲ δοκεῖ ταῖς ἐν τοῖς χειμῶσιν ἐκβολαῖς . ἀπλῶς μὲν γὰρ οὐ · δεῖς ἄν ἐκβάλλοι τὰ ἐκ τῆς νεώς · ἐνίοτε δὲ ὑπομένει τοῦτ’ ἐπὶ σωτηρίᾳ ἑαυτοῦ καὶ τῶν συμπλεόντων · καὶ γὰρ οὕτως τὰς αἰσχρὰς πράξεις καὶ μοχθηρὰς ἑκὼν μὲν οὐδεὶς ἂν ὑπομείνειεν ἐπιεικής · ἐνίοτε δὲ ὑπομένουσιν ἐπὶ σωτηρίᾳ ἑαυτῶν καὶ τῶν φίλων . μικτὰς μὲν οὖν εἶναί φησι τὰς τοιαύτας πράξεις ἐξ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου . ᾗ μὲν γὰρ ἔξωθεν ἡ ἀρχὴ τῆς πράξεως , οἷον τύραννος ἡ ὁ κρατῶν καὶ ἡ ἐκείνου ἀπειλή , ταῦτα ἀκούσια , ᾗ δ’ ἐξὸν αὐτοῖς πᾶν ὁτιοῦν παθεῖν πρὸ τοῦ αἰσχρόν τι πρᾶξαι τὰ αἰσχρ.ὰ τῷ μὴ παθεῖν τὰ φοβερὰ ὑπομένουσι , ταύτῃ δοκοῦσιν ἑκούσια εἶναι . ὅμως δὲ ἐοικέναι μᾶλλόν φησιν αὐτὰς ἑκουσίοις . αἱρεταὶ γάρ εἰσιν αἱ τοιαῦται πράξεις καὶ τὸ τέλος τῆς τοιαύτης πράξεως κατὰ τὸν καιρὸν κρίνεται , καθ’ ὃν πράττεται . π·ερὶ γὰρ οὐδεμιᾶς πράξεως καθόλου ἔστι διορίσασθαι , ἀλλὰ κρίνεται τότε ὅτε πράττεται διὰ τί ἐπράχθη καὶ πῶς ἐπράχθη . ἑκὼν δὲ τότε πράττει , ὅτε πράττεται , καὶ προτιμᾷ ἄλλο πρὸ ἄλλου καὶ συμβάλλεται εἰς τὸ πραχθῆναι οὐ μικρόν . καὶ γὰρ ἡ ἀρχή τοὐ κινεῖν τὰ μέρη τὰ αὐτοῦ , ἅπερ ἐστὶν ὄργανα τῇ ψυχῇ , ἐν αὐτῷ ἐστι τῷ πράττοντι , ὅτε ἐνεργεῖ τὰς πράξεις . οὐ γὰρ ἔοικε τῷ ὑπὸ πνεύματος κομισθέντι ποι ἢ ὑπὸ τῶν δησάντων ἀχθέντι · ἀλλὰ φέρε εἰπεῖν προστάξαντος τοῦ τυράννου ἀποκτεῖναί ναί τινα τῶν πολιτῶν καὶ ἀπειλοῦντος αὐτῷ θάνατον ἂν μὴ ἀποκτείνῃ , ἀποκτίννυσιν αὐτὸν ἐπάγων τὴν χεῖρα τῷ ἀναιρουμένῳ ὧν δὲ ἐπ’ αὐτοῖς ἡ ἀρχὴ τοῦ · πρᾶξαι καὶ μή , ἑκούσια δοκεῖ εἶναι τὰ τοιαῦτα ἁ πλῶς δὲ ἴσως λέγοιτ’ ἂν ἀκούσια , ὅτι οὐδεὶς ἂν ἕλοιτο αὐτὰ καθ’ αὑτά . ἔτι καὶ ἐντεῦθεν δῆλον ὅτι ἐστὶν ἑκούσια · ἐπαι - νοῦνται γὰρ ἐνίοτε ὅταν λυπηρόν τι ὑπομείνωσι μᾶλλον ἢ τὸν · υἱὸν παρα - σχεῖν τῷ τυράννῳ εἰς ὕβριν καὶ ἔτι μᾶλλον ἂν ἐπὶ σωτηρίᾳ τῆς πατρίδος . ἐπεὶ δ’ εἶπε καὶ αἰσχρὰ ὑπομενητέον εἶναι , ἐνθυμητέον ὅτι μικρὰ αἰσχρὰ ὑπομενητέον ἀντὶ μεγάλων καλῶν , οἷον εἰ κελεύσειε τύραννος σπουδαῖον ἄνδρα ἐνδυθέντα στολὴν γυναικείαν φανῆναι τοῖς πολίταις , ἀπειλῶν , εἰ τοῦτο μὴ πράξει ἀναστατώσειν αὐτοῦ τὴν πατρίδα καὶ γονεῖς καὶ τέκνα · ὑπομενεῖ γὰρ τὸ προσταχθέν . ἂν δὲ ἀνάπαλιν , ψέγονται , ἄν αἰσχρὰ ὑπομένωσιν ἐπὶ μηδενὶ καλῷ . εἰ δὲ ἔπαινος καὶ ψόγος ἀκολουθεῖ , δῆλον ὅτι ἑκούσιά ἐστι . ἐπὶ γὰρ τοῖς ἑκουσίοις ἔπαινος ἢ ψόγος . ἐνίοτε δὲ τοῖς πράξασί τι τῶν αἰσχρῶν συγγνώμη γίνεται , ὅταν ἃ μὴ δεῖ διὰ τοιαῦτα ποιήσωσιν ἃ ὑπερ - βάλλει τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν , οἷον σφοδρὰς βασάνους καὶ ἀμηχάνους , καίοντός τινος καὶ τέμνοντος καὶ στρεβλοῦντος . ἔνια δέ φησιν οὐδὲ ἀναγκασθῆναι προσήκει ἀλλὰ πάντα μᾶλλον ὑπομενητέον ἢ πρᾶξαι τὰ αἰσχρά . μικρὰ μὲν γὰρ ἄν ἴσως ἀνάσχοιτο τῶν ἀγαθῶν παραβῆναι , μεγάλα δ’ οὔ , ἀλλ’ ἀνέξεται πρότερον στρεβλούμενος καὶ ἐν τούτοις τεθνήξεται , πρίν τι πρᾶξαι τῶν παν - τελῶς αἰσχρῶν . ἐνίοτε δὲ χαλεπώτατόν ἐστι τὸ κρῖναι , ὅταν ὥσπερ ἐν ζυγῷ ἰσόρροπα ἐφ’ ἑκάτερα καὶ ἴσα δοκῇ εἶναι τὸ κακὸν πρᾶξαί τι καὶ μὴ · καὶ δεῖ μεγάλης φρονήσεως ἀντιθεῖναι ποῖ·α ἀντὶ ποίων αἱρετέον . οὐκ ἔστι δὴ ὥσπερ περὶ τῶν ἄλλων πρακτῶν καθόλου περὶ τῶν τοιούτων διορίσαι , ἀλλὰ δεῖ τοῖς καιροῖς καὶ τοῖς συμβαίνουσι παρεπόμενον κρίνειν ἱκανῶς . ἔτι δὲ χαλεπώτερον τοῦ κρῖναι τὸ ἐμμεῖναι τοῖς γνωσθεῖσιν · ἐνίοτε γάρ τις εἵλετο μὲν ὑπομεῖναι τὰ δεινὰ μᾶλλον ἢ πρᾶξαι τὰ αἰσχρά , γενόμενος δὲ ἐν ταῖς βασάνοις μετέθετο · καὶ προείλετο μὲν ἰδεῖν τὸν υἱὸν ἀποθνήσκοντα μᾶλλον ἢ ποιῆσαί τι τῶν ἀνοσίων , ἰδὼν δὲ τὸν υἱὸν ἀγόμενον οὐκ ἀντέσχεν , ἀλλὰ μετέβαλε τὴν γνώμην . διὸ καὶ ἔπαινος ἐνίοτε γίνεται περὶ τοὺς μὴ ἀναγκασθέντας καὶ ψόγοι περὶ τοὺς ἐνδόντας ταῖς ἀνάγκαις . λεκτέον δὲ βίαια ἁπλῶς μὲν καὶ κυρίως , ὅταν ἡ αἰτία ἐν τοῖς ἐκτὸς ᾖ , μηδὲν συμβαλλομένου τοῦ πράττοντος · οἷα δ’ ἔφαμεν εἶναι τὰ μικτά , καθ’ αὑτὰ μὲν ἀκούσια , διότι οὐδεὶς ἂν αὐτὰ ἕλοιτο τῶν ἐπιεικῶν , τότε δὲ ὅτε πράττεται ἀντὶ τῶνδε · λέγων δὲ περὶ τούτων ἃ καθ’ αὑτὰ μὲν ἀκούσια , ἑκούσια δὲ τότε , μᾶλλον ἑκούσια καὶ οὐκ ἀκούσια αὐτά φησιν εὐλόγως . τὸ γὰρ καθ’ αὑτὰ ἀκούσια αὐτὰ εἶναι ἴσον τῷ καθόλου · ἐν δὲ τοῖς πρακτοῖς ὁ περὶ τῶν καθόλου λόγος κενός , αἱ γὰρ πράξεις ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα ταύτῃ δ’ ἦν ἑκούσια · ὥστε ἐν οἷς τὴν ἰσχὺν μάλιστα αἱ πράξεις ἔχουσι τοῦ εἶναι ἑκούσιοι ἢ ἀκούσιοι , κατὰ τοῦτο οὖσαι ἑκούσιοι μᾶλλον ἀν’ εὐλόγως ἢ ἀκοῦ σιοὶ λέγοιντο . ἢ τὸ ἀπλῶς οὐ τὸ καθόλου σημαίνει ; ἀλλ’ ὅτι αὐταὶ ἐφ’ ἑαυτῶν ἄνευ περιστάσεως τῆς ἐν τῷ τότε καιρῷ ἀκούσιοί εἰσι , φοβερῶν δὲ ἐπικειμένων μᾶλλον ἑκούσιοι . καὶ γὰρ αἱ πράξεις ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα ἑκούσιοι , ὅταν ἑκὼν τότε πράττῃ ὁ πράττων . Γελοῖοι δ’ εἰσὶν οἱ λέγοντες βίαια εἶναι ὅσα ὑπὸ τῶν ἡδέων τινὲς ἀχθέντες ποιοῦσι . φασὶ γὰρ ὑποπίπτειν τῷ ὁρισμῷ τοῦ βιαίου · ἔξωθεν γὰρ ἡμῶν ὄντα τὰ ἡδέα ἀναγκάζει ἡμάς . οὗτος δ’ ὁ λόγος πάντα ποιεῖ τὰ ἀδικήματα βίαια · σχεδὸν γὰρ πάντες δι’ ἡδονὴν ἀδικοῦσιν οἱ ἄνθρωποι . γελοῖον δὲ τὸ μὴ αὐτὸν μᾶλλον αἰτιᾶσθαι εὐθήρατον ὄντα ὑπὸ τῶν ἡδέων , ἀλλὰ τὰ ἡδέα · ἐπ’ αὐτῷ οὖν καὶ τὸ ἄγεσθαι καὶ τὸ μή . δηλοῦσι δὲ καὶ οἱ σώφρονες καὶ οἱ ἐγκρατεῖς · ἐπεὶ κατά γε τοῦτον τὸν λόγον οὐδὲ τοὺς καλὰ πράττοντας ἑκόντας φαίη τις ἄν πράττειν · ἀναγκάζεσθαι γὰρ ὑπὸ τῶν καλῶν . εἰ δ’ αὐτόν τις αἰτιᾶται , εὔλογον καὶ τῶν αἰσχρῶν αὐτόν τινα αἰτιᾶσθαι ἀλλὰ μὴ τὰ ἡδέα . Tὸ μὲν οὖν βίαιον τί ἐστιν εἴρηται · τὸ δὲ δι᾿ ἄγνοιάν φησι πάντως εἶναι οὐχ ἑκούσιον · εἴδη δὲ τοῦ δι’ ἄγνοιαν εἶναι δύο · τὸ μὲν ὁμώνυμον τῷ ἀνωτάτω γένει , καλεῖται δὲ ἀκούσιον . ὅταν γὰρ δι’ ἄγνοιάν τις ποιήσῃ τι τῶν μὴ δεόντων καὶ μετὰ ταῦτα μαθὼν μετανοῇ καὶ λυπῆται , τότε ἀκούσίον φαίνεται ὡς ἀληθῶς τὸ πραχθέν . ὅταν δὲ γνοὺς μὴ μεταμελῆται μηδὲ λυπῆται , ἐνίοτε δὲ καὶ ἀσμενίζῃ , ἀκούσιον μὲν οὐ ῥητέον · ἔοικε γὰρ ἑκόντος αὐτοῦ γεγονέναι εἰ καὶ ὅτι μάλιστα ἠγνόησεν . ἐπεὶ δὲ ἀγνοήσας ἔπραξε , καὶ δεῖ αὐτῷ ἄλλο ὄνομα τίθεσθαι , ἀλλ’ οὐχὶ τὸ ἀκούσιον οὐκ εὐποροῦμεν δὲ ἄλλου ὀνόματος , καλείσθω οὐχ ἑκούσιον ) , ἔοικε δὴ ἡ πᾶσα διαίρεσις τοιαύτη εἶναι · ληπτέον γὰρ αὐτήν , ἐπειδὴ καὶ δυσθεώρητός ἐστι , διὰ τὰς ἐνούσα·ς αὐτῷ ὁμωνυμίας τῶν γενῶν πρὸς τά εἴδη ὧν ἐστιν ἀνωτάτω ἀκούσιον ὃ ταὐτόν πώς ἐστι τῷ οὐχ ἑκουσίῳ · τοῦ δ’ αὖ ἀκουσίου ἢ οὐχ ἑκουσίου τὸ μὲν βία , τὸ δὲ δι’ ἄγνοιαν . τοῦ δὲ δι’ ἄγνοιαν τὸ μὲν ἑκούσιον , τὸ δὲ οὐχ ἑκούσιον , ὧν ἑκάτερον ὁμώνυμον τῷ γένει , τὸ μὲν τῷ οὐχ ἑκουσίῳ , τὸ δὲ τῷ ἀκουσίῳ . εἴποι ἂν οὖν τις καὶ τὰ ὑπὸ τὴν ἄγνοιαν οὐχ ἑκούσια καὶ ἀκούσια κατὰ τὸ ἀνωτάτω οὐχ ἑκούσιον καὶ ἀκούσιον , ὡς δὲ πρὸς ἄλληλα συγκρινόμενα τοῦ δι’ ἄγνοιαν εἴδη , καθ’ ἣν εἶπε διαφορὰν ὁ Ἀριστοτέλης τὸ μὲν ἔσται ἀκούσιον , τὸ δὲ οὐχ ἑκούσιον . Ἕτερον δέ φησιν εἶναι καὶ τὸ δι’ ἄγνοιαν πράττειν , οὗ ἀρχὴ τῆς πράξεως καὶ αἰτία ἡ ἄγνοια · οὐ λέγεται δὲ δι’ ἄγνοιαν πεποιηκέναι , ἀλλ’ ἀγνοῶν ἐνίοτε πράττει ὁ μεθύων τι πράξας ἢ ὀργιζόμενος · τῆς γὰρ πράξεως τῷ μὲν ἀρχὴ ἡ μέθη , τῷ δὲ ἡ ὀργή . διὰ μέθην οὖν ἂν λέγοιτο πεποιηκέναι , καὶ ὁ ἕτερος δι’ ὀργήν , δι’ ἄγνοιαν δὲ οὐδέτερος · ἀγνοῶν δ’ ὅμως ποιεῖ ἃ ποιεῖ . εἰ μὲν οὖν τις δι’ ἄγνοιάν τι ποιεῖ καὶ ἀγνοῶν ποιεῖ , εἰ δ’ ἀγνοῶν οὐ πάντως δι’ ἄγνοιαν . τάχα δ’ ἂν λέγοιτο εὐλόγως ὁ διὰ μέθην πράξας οὐ δι’ ἄγνοιαν πεποιηκέναι , οὐ μόνον ὅτι αἰτίαν ἔχει τῆς πράξεως τὴν μέθην , ἀλλὰ διότι οὐκ ἀγνοῶν ἦλθεν ἐπὶ τὴν μέθην καὶ ἐξὸν μὴ ἐπὶ τοσοῦτον πιεῖν ὥστε μεθυσθῆναι , ὅμως ἔπιεν · ἑκὼν οὖν ἐμεθύσθη , ὥστε καὶ ἑκὼν ἔπραξε τὰ ἐν τῇ μέθῃ καὶ οὐ δι’ ἄγνοιαν . τὰ δ’ αὐτὰ λεκτέον καὶ ἐπὶ τοῦ δι’ ὀργὴν πράξαντος · ἐπ’ αὐτῷ γὰρ ἦν ἐπιμεληθῆναι ἑαυτοῦ , ὅπως μὴ δι’ ὀργὴν προαγόμενος ποιῇ τὰ δεινὰ καὶ παράνομα . Ἅ δ’ ἑξῆς λέγει , δυνατὸν μὲν ὡς ἀκόλουθα λαμβάνειν τοῖς προειρημένοις , δυνατὸν δὲ καὶ ὡς αὐτό τι καθ’ αὑτό . φησὶ γὰρ πάντα τὸν μοχθηρὸν ἀγνοεῖν ἃ δεῖ πράττειν καὶ ὧν ἀφεκτέον καὶ διὰ τὴν τοιαύτην ἄγνοιαν ἀδίκους καὶ κακοὺς γίνεσθαι . πάντες γὰρ ἄνθρωποι σχεδὸν ἐφίενται τοῦ ἀγαθοῦ · τὰ δὲ ἄδικα ἐνίοτε οὐκ ἀγνοοῦσι μὲν ἄδικα ὄντα , ἀπατώμενοι δὲ καὶ ἡγούμενοι ἑαυτοῖς ὠφέλιμα εἶναι , πράττειν αἱροῦνται . οὐ μέντοι τὸ ἀκούσιον κατὰ τοῦτο λέγεται · οὐδέ φαμεν ἄκοντας ποιεῖν διὰ τὸ ἀγνοεῖν τὰ συμφέροντα καὶ διὰ τὴν ἐν τῇ προαιρέσει ἄγνοιαν καὶ τὴν καθόλου . λέγει δὲ ἐν προαιρέσει ἄγνοιαν , ὅταν τις προαίρεσιν ἔχῃ μοχθηρὰν δι’ ἄγνοιαν τοῦ συμφέροντος . τὴν δ’ αὐτὴν καὶ καθόλου καλεῖ ἄγνοιαν , ὅτι μὴ περὶ ἕν τί ἐστι , μηδὲ περὶ μίαν πρᾶξιν ἡ τοιαύτη ἄγνοια , ἀλλὰ καθόλου τὸν οὕτως ἀγνοοῦντα λέληθε τὰ συμφέροντα φέροντα ἅπαντα . οὐ δὴ διὰ τὴν τοιαύτην ἄγνοιαν ἀκούσια λέγεταί τινα ἁμαρτήματα τεκμήριον δέ · συγγώμης τυγχάνουσιν οἱ ἀκούσια πεποιηκότες καὶ παρὰ τῶν νόμων καὶ παρὰ τῶν δικαζόντων , ἡ δ’ ἐν τῷ ἤθει ἄγνοια μισεῖται καὶ εἰκότως . αἴτιοι γὰρ αὐτοὶ αὑτοῖς οἱ ἄνθρωποι τῆς τοιαύτης ἀγνοίας , μὴ ἐπιμελόμενοι τοῦ διαγινώσκειν τὰ ὡς ἀληθῶς συμφέροντα τίνα ἐστὶ καὶ ὅτι ἡ κακία καὶ ἡ ἀδικία πάντων χρημάτων βλαβερώτατον τῷ ἔχοντι . ταῦτα δέ , ὡς ἔφην , δύναται μὲν καὶ ἕπεσθαι τοῖς προειρημένοις ὁ γὰρ μοχθηρὸς λέγοιτ’ ἂν ἀγνοεῖν μὲν ἃ ποιεῖ · οὐ μέντοι δι’ ἄγνοιαν πράττει τὴν ἐν ταῖς πράξεσιν · ἀλλ’ εἴπερ ἄρα , δι’ ἄγνοιαν τὴν καθόλου ἢ τὴν ἐν τῇ προαιρέσει , ἥτις ἐστὶ τοῦ συμφέροντος · δύναται δὲ καὶ καθ’ αὑτό τι εἶναι θεώρημα πρὸς τοὺς λέγοντας ἀκούσια τὰ ἁμαρτήματα ἕκαστον γὰρ ἀγνοοῦντα τὸ αὑτῷ συμφέρον ἁμαρτάνειν . πρὸς γὰρ τοὺς οὕτως ἀναφανομένους λέγεται , ὅτι ἀγνοοῦσι μὲν ὡς ἀληθῶς οἱ μοχθηροὶ τὸ συμφέρον αὑτοῖς οὐ μὴν διὰ τὴν τοιαύτην ἄγνοιαν τὸ ἑκούσιον λέγεται , ἀλλὰ διὰ τὴν καθ’ ἕκαστα καὶ περὶ ἃ ἡ πρᾶξις · αὕτη γάρ ἐστι τυγχάνουσα ἐλέου καὶ συγγνώμης καὶ τὰ διὰ τὴν τοιαύτην ἄγνοιαν πραττόμενα . Διορίζει δὲ καὶ τίνα ἐστίν , ἐν οἷς ἡ ἄγνοια · ἔστι δ’ αὐτὰ ἢ τίς ἐστιν 〈 ἢ τί 〉 ἢ περὶ τί ἢ ἐν τίνι ἢ τίνι πράττει ἢ ἕνεκα τίνος καὶ πῶς . σημαίνει δὲ τὸ τίς , τίς ὁ πράττων , ὅπερ οὐκ ἄν τις ἀγνοήσειε μὴ μαινόμενος · οὐδεὶς γὰρ ἄν ἑαυτὸν ἀγνοήσειε πράττων μὴ μαινόμενος . τὸ δὲ τί ἐστι τὸ πραττόμενον , ὅπερ ἐκπεπτωκέναι 〈 λέγουσιν 〉 αὐτούς , ὡς ὁ Αἰσχύλος τὰ μυστικά · ἔλεγε μὲν γὰρ οὐχ ὡς μυστικά , ἔλαθε δὲ εἰπὼν μυστικά · καὶ δεῖξαί τις βουλόμενος τὸν καταπέλτην τῷ φίλῳ καὶ τοῦτο πρᾶξαι βουλόμενος ἀφεὶς ἐπάταξεν αὐτόν , ἄλλο οὖν πράττων ἄλλο ἔπραξεν · ἠγνόει οὖν ὃ ἔπραξε . τὸ δὲ περὶ τί καὶ ἐν τίνι ἐφ’ ἓν ἔοικε φέρειν . διὸ καὶ οὕτως · ἐπεὶ ἓν περὶ τί καὶ ἐν τίνι , οἷον εἰ ἀγνοοίη περὶ τίνα πράττει . εἰ γὰρ τὸν υἱὸν οἰηθεὶς πολέ - μιον εἶναι ἀποκτείνοι , περὶ ὃν ἡ πρᾶξις ἠγνόησε . δυνατὸν μὲν οὖν ἐστι φάναι , τὸ ἐν τίνι τόπῳ ἔπραξεν ἀγνοεῖν , οἷον ἐν ἱερῷ οὐκ ἔοικε δὲ ἐπὶ τοῦτο φέρειν φανερὸν δ’ ἔσται ὀλίγον ὕστερον . τὸ δὲ τίνι , ὅταν ἀγνοῇ τις τὸ ὄργανον · ἀγνοεῖ γὰρ ᾧ ἔπραξε πῶς εἶχεν ἔβαλε μὲν γάρ τις τὸ δόρυ ἐπὶ τὸν πλησίον ὡς ἐσφαιρωμένον , ἔλαθε δ’ αὐτὸν λελογχωμένον · καὶ ἔβαλε μέν τις ὡς κίσσηριν , ἦν δὲ λίθος . τὸ δὲ ἕνεκα τίνος , εἰ ἄλλου μὲν ἕνεκα πράξειεν , ἄλλο δ’ ἀποβαίη , ὡς ὁ τὸ φάρμακον δοὺς ἐπὶ σωτηρίᾳ , ἀγνοήσας ὅτι θανάσιμον ἦν · καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ μὲν ἔπαισε τὸν ἐξεστηκότα ἑαυτοῦ ἵνα ἀνανήψῃ · ἔλαθε δ’ ἀποκτείνας , οὐκ ἐπὶ τοῦτο παίσας . τὸ δὲ πῶς , εἰ αὐτὸς ᾤετο ἠρέμα παίειν , ἔπαισε δὲ σφοδρῶς ὥσπερ οἱ γυμναζόμενοι . περὶ πάντα δὴ ταῦτα φησὶ τῆς ἀγνοίας οὔσης , ἐν ταῖς καθ᾿ ἕκαστα πράξεσι πάντα μὲν ἑξῆς οὐδεὶς ἂν ἀγνοήσειε , τουτέστιν οὐ συμβήσεταί ποτε ἀγνοήσαι αὐτὸν καὶ τί πράττει καὶ ἐν τίνι πράττει καὶ πῶς καὶ τἄλλα , ἔτι δὲ ἑαυτόν , εἰ μή που εἴη μαινόμενος , ἓν δέ τι ἀγνοῆσαι αὐτόν , οὐδὲν καινὸν καὶ ὁ τούτων τι ἀγνοήσας , ἄκων δοκεῖ πεποιηκέναι καὶ μάλιστά φησιν ἐν τοῖς κυριωτάτοις · κυριώτατα δ’ εἶναι δοκεῖ , ἐν οἷς ἡ πρᾶξις καὶ τὸ οὗ ἕνεκα · ὅτι δὲ τὸ οὗ ἕνεκα κυριώτατόν ἐστιν ἐν τῆ ἀγνοίᾳ δῆλον . κυριώτατον γὰρ ἐν τῷ ἀγνοεῖν ὃ μάλιστα φαίη τις εἶναι δι’ ἄγνοιαν · τοῦτο δὲ τὸ οὗ ἕνεκα . ὅταν γὰρ φαίνηταί τις ἄλλου μὲν ἕνεκεν πράξας , οἷον ἀγαθοῦ καὶ ὠφελίμου , τοῖς τοιούτοις διὸ καὶ οἱ ἀπολογούμενοι ἐπὶ τοῦτο μάλιστα εἰώθασ.ι καταφεύγειν τὴν προαίρεσιν αὐτῶν ἀξιοῦντες ἐξετάζειν καὶ τίνος ἕνεκα ἔπραξαν , πότερα σῶσαι βουλόμενοι ἢ ἀποκτεῖναι . σχεδὸν γὰρ καὶ τἄλλα πάντα τὰ δι’ ἄγνοιαν εἰς τοῦτο ἀνάγεται . καὶ γὰρ ὁ τὸ τί ἔπραξεν ἀγνοήσας εἰς τοῦτο ἀνάγει , οἶον ὅτι ἐξέπεσεν πεσεν αὐτὸν λέγοντα τίνος ἕνεκεν ἔλεγε · πότερον ἵν’ ἐξαγγείλῃ τὰ μυστικὰ ἢ οὔ , ἀλλ’ ἄλλο τι λέγων ἔλαθεν ἐξαγγείλας . καὶ ὁ τὸ ὄργανον ἀγνοήσας εἰς τοῦτο ἀνάγει τίνος ἕνεκεν ἔβαλεν , ὅτι ᾤετο ἐσφαιρῶσθαι τὸ δόρυ , ἦν δὲ λε - λογχωμένον · καὶ ὁ ἠρέμα μὲν οἰόμενος πλήττειν , σφόδρα δὲ πλήττων , τὸ τίνος ἕνεκα ἔπραξε προτεῖναι ἄν , οἷον ὅτι γυμνασίου καὶ ἀκροχειριζόμενος . κυριώτατον οὖν ἐν τοῖς δι’ ἄγνοιαν τὸ . οὗ ἕνεκα · ἔτι δ’ ἐν οἷς ἡ πράξις · τὸ δ’ ἐν οἷς ἡ πρᾶξις ταὐτὸν λαμβάνει τῷ περὶ ὃν ἡ πρᾶξις · καὶ διὰ τοῦτο ἔφαμεν τὸ περὶ τί ἢ ἐν τίνι ἐκ παραλλήλου εἰρῆσθαι . κύριον δὲ τοῦτο διὰ τὸ καὶ αὐτὸ μάλιστα ἐμφαίνειν τὴν ἄγνοιαν , οἷον ὅτι πολέμιον οἰηθεὶς εἶναι ἀλλ’ οὐ φίλον ἀπέκτεινεν . εἰπὼν δὲ περὶ τοῦ ἀκουσίου ταῦτα , μέτεισιν ἐπὶ τὸ ἑκούσιον . οὐχ ὥσπερ δὲ δύο εἴδη εἰσὶ τοῦ ἀκουσίου τό τε βίᾳ καὶ τὸ δι’ ἄγνοιαν αὐτὸν πεποιηκέναι , ἀλλ’ ἵνα ἑκὼν ᾖ εἰργασμένος , τοῦτον καὶ μὴ βιασθέντα καὶ μὴ δι’ ἄγνοιαν πεποιηκέναι · δι’ ὅπερ εἷς λόγος ἐστὶ τοῦ ἑκουσίου , οὗ ἡ ἀρχὴ ἐν αὐτῷ τῷ πράττοντι εἶδ’ ὅτι τὰ καθ’ ἕκαστα · ἐν γὰρ τούτῳ τῷ ὁρισμῷ περιεί - ληπται καὶ τὸ μὴ βίᾳ πράττειν καὶ τὸ μὴ δι᾿ ἄγνοιαν τὸν ἑκουσίως πράξαντα . ἐπεὶ δὲ τὰ διὰ θυμὸν ἢ ἐπιθυμίαν πραχθέντα τὴν ἀρχὴν ἔχει ἐν αὐτῷ τῷ πράξαντι καὶ εἰδότι τὰ καθ’ ἕκαστα , δοκεῖ δὲ ἀκούσια εἷναι , οὐκ ὀρθῶς φησὶν ὑπολαμβάνειν τοὺς οἰομένους ἀκούσια τὰ διὰ θυμὸν ἡ ἐπιθυμίαν · οὐδὲν γὰρ τῶν ἄλλων ζῴων ἑκουσίως πράξει , οὐδ’ οἱ παῖδες · κατὰ γὰρ ἐπιθυμίαν πράττουσι καὶ διὰ θυμόν , οὐ κατὰ λογισμόν . ἀλλὰ μὴν ἑκουσίως πράττουσι καὶ τἄλλα ζῷα καὶ οἱ παῖδες · οὐκ ἄρα ἀκούσια τὰ διὰ θυμὸν ἢ ἐπιθυμίαν . ὅτι δὲ ἑκουσίως οἱ παῖδες καὶ τὰ ἄλλα ζῷα πράττουσι , δῆλον · ἀκουσίως γὰρ δοκεῖ ἔνια ποιεῖν καὶ πάσχειν , οἷον ἐπειδὰν ἄκοντα ἄγηται δε - θέντα · εἰ δ’ ἀκουσίως τινὰ πάσχει ἢ ποιεῖ τὰ παρὰ τὴν ὁρμὴν αὐτῶν , ὅσα κατὰ τὴν ἐν αὐτοῖς ὁρμὴν καὶ ὄρεξιν ποιεῖ , ἑκουσίως ποιεῖ . ἔτι δὲ ἄτοπον ὅσα μὲν καλὰ πράττομεν δι’ ἐπιθυμίαν ἢ θυμὸν ἑκούσια λέγειν , οἷον εἴ τις θυμωθεὶς τύραννον ἀποκτείνειε καὶ ἐλευθερώσειε τὴν πατρίδα , ἢ εἴ τις ἐπιθυ - μήσειε καλοῦ τινος ἐπιτηδεύματος καὶ μαθήματος · τὰ δ’ αἰσχρὰ ὅσα ἄν πράττωμεν δι’ ἐπιθυμίαν ἢ θυμὸν ἀκούσια λέγειν , ὧν δεῖ ὀρέγεσθαι . δεῖ δὲ καὶ ὀργίζεσθαι ἐπί τισι καὶ ἐπιθυ - μεῖν τινων · ἔτι δέ φησι τὰ μὲν ἀκούσια λυπηρὰ εἶναι . ἀνιᾶι γὰρ πᾶς ὁ ἄκων τι ποιήσας · τὰ δὲ κατ’ ἐπιθυμίαν πραττόμενα ἡδέα · οὐκ ἄρα ἀκούσια τὰ κατ’ ἐπιθυμίαν πραττόμενα ἡδέα . δύναιτο δ’ ἄν τις καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ θυμὸν πραττομένων τὸν αὐτὸν λόγον ποιεῖσθαι . δοκεῖ γὰρ καὶ τὰ κατὰ θυμὸν πραττόμενα ἡδέα εἶναι · ὁ γὰρ ἀνύων τὰ κατὰ θυμὸν τὰ πολλὰ ἥδεσθαι εἴωθεν · ἐπεὶ δὲ ἀμφισβητήσιμόν ἐστι τὸ τοιοῦτον , οὐκ ἐπὶ θυμοῦ εἴρηκεν αὐτὸ ὁ Ἀριστοτέλης · ἔτι δὲ τί διαφέρει τὰ διὰ θυμὸν ἢ ἐπιθυμίαν ἁμαρτηθέντα τῶν κατὰ λογισμόν ; ἢ διὰ τί τὰ μὲν κατὰ λογισμὸν ἁμαρ - τηθέντα οὐκ ἐροῦμεν ἀκούσια , τὰ δὲ κατ’ ἐπιθυμίαν ἢ θυμὸν ἐροῦμεν ἀκούσια ; ὅτι μὲν γὰρ φευκτὰ πάντα δῆλον . ἀλλ’ εἰ τὰ κατὰ λογισμὸν ἁμαρτηθέντα ἑκούσια , ὅτι ψυχῆς λογισμὸς μόριόν τι ἀνθρώπου , ὁμοίως ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . καὶ γὰρ τὸ θυμοειδὲς καὶ ἐπιθυμητικὸν μόριά τινα ψυχῆς ἀνθρώπου . ἀνθρώπου οὖν ἁμαρτήματα καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῇς ἁμαρτηθέντα καὶ ἄτοπον δὴ τὸ τιθέναι αὐτὰ ἀκούσια . Διωρισμένου δὲ τοῦ ἑκου·σίου ἕως ἀλλ’ εἰ ταὐτόν ἐστι καὶ δόξῃ τινί . Τῷ περὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου λόγῳ ἕπεται ὁ περὶ προαιρέσεως εἶδος γάρ τι ἑκουσίου ἡ προαίρεσις . αἵρεσις γάρ τις ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία . ἔτι δὲ τὰ ἤθη μᾶλλον κρίνεται ἐκ τῆς προαιρέσεως ἢ τῆς πράξεως . πράξειε μὲν γὰρ ἄν τις τὰ καλὰ καὶ διὰ τύχην καὶ δι’ ἄλλο τι οἰκονομούμενος , οἷον ὁ τὴν παρακαταθήκην ἀποδούς , ἵνα ἄλλη αὖθις πιστευθῇ ἢ διὰ δέος , ἵνα μὴ ἐλεγχθεὶς δῷ δίκην . ὁ δὲ κατὰ προαίρεσιν πράξας μεγίστην βάσανον δέδωκε τοῦ ἤθους · ἔστι δὲ ἡ προαίρεσις ἑκούσιον μέν , οὐ ταὐτὸν δὲ τῷ ἑκουσίῳ , ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ γενικώτερον τὸ ἑκούσιον · τοῦ μὲν γὰρ ἑκουσίου καὶ οἱ παῖδες καὶ τἄλλα ζῷα κοινωνεῖ , προαιρέσεως δ’ οὔ · λογικὸν γάρ τι ἡ προαίρεσις καὶ μετὰ λόγου . ἔτι τὰ ἐξαίφνης ἑκούσια , κατὰ προαίρεσιν δ’ οὔ , οἷον τὰ διὰ θυμὸν ἄφνω πραχθέντα . τῶν γὰρ μὴ κατὰ προαίρεσιν ποιούντων ἀλλ’ ἑκουσίως μόνον τὰ μὲν τῷ μὴ πεφυκέναι οὐ ποιεῖ κατὰ προαίρεσιν , ὥσπερ τὰ ἄλογα ζῷα , τὰ δὲ τῷ πεφυκέναι μέν , μήπω δὲ εἶναι καιρὸν αὐτοῖς τοῦ προαίρεσιν ἔχειν , ὥσπερ τὰ παιδία , τὰ δὲ πέφυκε μὲν καὶ ἔχει καιρὸν προαιρέσει χρῆσθαι , ἀλλὰ τῷ ἄφνω πεποιηκέναι οὐ πράττοι ἂν κατὰ προαίρεσιν , ὡς οἱ διὰ θυμὸν πράττοντες ἄφνω πρὶν βουλεύσασθαι καὶ προελέσθαι λέγουσι γὰρ ὅτι οὐ κατὰ προαίρεσιν ἔπραξαν , ἀλλὰ κατὰ θυμὸν ἢ κατὰ ἄλλην τινὰ αἰτίαν . ὅτι μὲν δὴ γένος τὸ ἑκούσιον τῆς προαιρέσεως δῆλον · εἰ μὲ.ν γάρ τι προαίρεσις , καὶ ἑκούσιον , εἰ δὲ ἑκούσιον , οὐ πάντως προαίρεσις . μετὰ ταῦτα ζητεῖ τί ἐστι προαίρεσις · ἐπεὶ δὲ οἱ μὲν αὐτὴν λέγουσιν ὄρεξιν , οἱ δὲ δόξαν , δείκνυσιν ὅτι οὐδέτερον τούτων , διελόμενος τὴν ὄρεξιν εἰς τὰ εἴδη αὐτῆς ἐπιθυμίαν θυμὸν βούλησιν . καὶ πρῶτον ὅτι οὔτε ἐπιθυμία οὔτε θυμός · θυμὸς μὲν γὰρ καὶ ἐπιθυμία κοινὸν καὶ τοῖς ἀλόγοις ζῴοις καὶ τοῖς παισί , προαίρεσις δ’ οὐ κοινόν . Ἔτι ἐκ τοὐ ἀκρατοῦς καὶ ἐγκρατοῦς δείκνυσιν ·· ὁ μὲν γὰρ ἀκρατὴς ἐπιθυμῶν πράττει , προαιρούμενος δ’ οὔ · οὐκ ἄρα ταὐτὸν ἐπιθυμία καὶ προαίρεσις . ἄξιον δὲ ζητῆσαι πῶς λαμβάνει τὴν προαίρεσιν ἔν τε τῷ ἀκρατεῖ καὶ τῷ ἐγκρατεῖ . δόξει γὰρ προαίρεσιν λέγειν τὸν ἄνευ ὀρέξεως λογισμόν , ἐπειδὴ ὁ ἐγκρατὴς κατὰ λογισμὸν μὲν ποιεῖ , κατ’ ἐπιθυμίαν δ’ οὔ · καίτοι λέγεται ἡ προαίρεσις ὄρεξις εἶναι · βουλευτική , ὡς ὕστερον διασαφηνισθήσεται . οὐκ ἀγνοητέον οὖν , ὅτι ὁ ἐγκρατὴς κατὰ προαίρεσιν ποιεῖ · καὶ γὰρ λογισάμενος τὸ συμφέρον καὶ τῆς βουλήσεως , ἥτις καὶ αὐτὴ ὄρεξίς ἐστιν , ἀκολου - θούσης τῷ λογισμῷ · ὁ δὲ ἀκρατὴς παρὰ ταύτην ποιεῖ , ἀκολουθῶν τῇ ἐπιθυμίᾳ . ἔστι δὲ καὶ ἐπιθυμίας ἐγκρατῆ τινα εὑρεῖν καὶ ἀκρατῆ , τὸν μὲν κατὰ τὴν εἰρημένην προαίρεσιν πράττοντα , τὸν δὲ παρὰ τὴν εἰρημένην · ὥστ’ εἶναι κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον τὴν προαίρεσιν ἕτερον οὐ μόνον ἐπιθυμίας ἀλλὰ καὶ θυμοῦ · ὁ δὲ Ἀριστοτέλης ἠρκέσθη δεῖξαι ἐπὶ τοῦ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν ἐγκρατοῦς καὶ ἀκρατοῦς ὅτι ἕτερον ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ προαίρεσις . Ἔτι φησὶ προαιρέσει μὲν ἡ ἐπιθυμία ἐναντιοῦται , οἷον ἐν τῷ ἐγκρατεῖ , ἐπιθυμία δὲ ἐπιθυμίᾳ οὔ . ἔστι δὲ τοῦτο ἀμφισβητήσιμον φαίνεται νεται γὰρ πολλάκις καὶ ἐπιθυμία ἐπιθυμίᾳ μάχεσθαι , οἷον ἐπειδάν τις χρήματα ἐπιθυμῇ λαβεῖν παρά τινος , πάλιν δὲ αἰσχύνης οὔσης ἐν τῷ λαμβάνειν , δόξης ἐπιθυμῇ μάχη γὰρ ἐνταῦθα τῶν ἐπιθυμιῶν φανερά ἐστι καὶ ἀντισπᾶται ὁτὲ μὲν ὑπὸ ταύτης , ὁτὲ δὲ ὑπὸ τῆς ἑτέρας . ἢ μήποτε ἐναντία ἐστὶν οὐ τὰ ποτὲ ἀλλὰ τὰ ἀεὶ οὕτως ἔχοντα πρὸς ἄλληλα , ὡς τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν καὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν ; ταῦτα γὰρ οὐ ποτὲ μὲν ἐναντία , ποτὲ δὲ οὔ , ἀλλ’ ἀεί . · οὕτως δὴ ἡ μὲν ἀγαθὴ προαίρεσις πρὸς τὴν μοχθηρὰν ἐπιθυμίαν ἀεί ἐστιν ἐναντία · ἡ δ’ ἐπιθυμία τῆς δόξης καὶ <ἡ> τῶν χρημάτων οὐκ ἀεί εἰσιν ἐναντίαι . ὁ γοῦν σοφιστὴς ἀμφοτέρας ἔχει οὕτως ἐναντίας . ταὐτὸν δὲ εὑρεθήσεται καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐπιθυμιῶν . εὐλόγως οὖν λέγεται , τὸ μὴ εἶναι ἐπιθυμίαν ἀεὶ ἐναντίον ἐπιθυμίᾳ . ἐπεὶ οὖν ἡ μὲν ἐπιθυμία ἐπιθυμίᾳ οὐκ εναντιοῦται , ἡ δὲ προαίρεσις τῇ ἐπιθυμίᾳ , οὐκ ἔστι ταὐτόν προαίρεσις καὶ ἐπιθυμία . Ἔτι ἡ μὲν ἐπιθυμία ἡδέος ἐστὶν ἐπιθυμία καὶ ἐπιλύπου . πᾶν δὲ τὸ ἐνδεές , καθὸ ἐνδεές , ἐπίλυπον ἡ δὲ ἐπιθυμία ἐνδεές · ἡ δὲ προαίρεσις οὔτε τοῦ ἡδέος ἐστὶ προαίρεσις ἀλλὰ τοῦ ἀγαθοῦ , οὔτε ἐπιλύπου . ἔτι δὲ ἧττον τὸν θυμὸν εἴποι ἄν τις προαίρεσιν εἶναι · ἥκιστα γὰρ δοκεῖ τὰ κατὰ τὸν θυμὸν πράττεσθαι κατὰ προαίρεσιν . οἱ γοῦν κατὰ θυμὸν πράξαντες τοῦτο μάλιστα ἀπολογοῦνται ὅτι οὐ κατὰ προαίρεσιν · τὰ γὰρ κατὰ προαίρεσιν μετὰ βουλεύσεως πράττεται , τὰ δὲ μετὰ θυμοῦ οὐ μετὰ βουλεύσεως . Ὅτι μὲν οὖν οὔτε ἐπιθυμία οὔτε θυμός ἐστιν ἡ προαίρεσις δῆλον · ὅτι δὲ οὐ δὲ βούλησις ἑξῆς δείκνυσι · σύνεγγυς μὲν γάρ τι φαίνεται ἡ βούλησις τῇ προαιρέσει , οὐκ ἔστι δὲ προαίρεσις . σύνεγγυς δὲ φαίνεται , ἐπειδὴ πρῶτον μὲν ἐν τῷ λογικῷ ἐστι μορίῳ τῆς ψυχῆς , ὅπου τὸ κυριώτατον τῆς προαιρέσεως , ἔπειθ’ ὅτι μέρος ἐστὶ τῆς προαιρέσεως . ὅταν γὰρ ὁ νοῦς βουλευσάμενος συναινέσῃ καὶ ἕληται , ἡ βούλησις , ὄρεξις οὖσα . συνεξορμᾷ αὐτῷ . καὶ μὴν συνήθως εἰώθαμεν χρῆσθαι τῷ βούλεσθαι καὶ τῷ προαιρεῖσθαι ὡς ταὐτὸν σημαίνοντι . ἀντὶ γὰρ τοῦ προαιροῦμαι γεωργεῖν καὶ βούλησιν ἔχε·ι ἀγαθήν · ἐλελήθει δὲ ὡς ἔοικε καὶ ἡ χρῆσις τῶν ὀνομάτων διὰ τὸ σύνεγγυ·ς ἀλλήλοις εἶναι τὴν βούλησιν καὶ τὴν προαίρεσιν . ὅτι δὲ οὐκ ἔστι ταὐτόν · προαίρεσις μὲν γὰ‘ρ οὐδ.εμία τῶν ἀδυνάτων ἐστίν . οὐδεὶς γὰρ λέγεται προαιρεῖσθαι θνητῶν θεὸς εἶναι , εἰ μὴ παντελῶς ἠλίθιος εἴη . ἡ γὰρ προαίρεσις τῶν δυνατῶν βούλησις , βούλησις δέ ἐστι καὶ τῶν ἀδυνάτων · λέγομεν γάρ πολλάκις ὅτι βουλοίμην ἂν βασιλεύειν , καὶ ἐβουλόμην ἀθάνατος εἶναι προαιρεῖσθαι δ’ οὐδεὶς ἂν φαίη . διὸ προαίρεσις μὲν οὐδεμία τῶν οὐκ ἐφ’ ἡμῖν , προαιρούμεθα γὰρ τὰ ἐφ’ ἡμῖν ὄντα · βούλησις δὲ καὶ περὶ τὰ μηδαμῶς ἄν πραχθέντα . χθέντα . ἔτι ἡ μὲν βούλησις τοῦ τέλους ἐστίν · βουλόμεθα γὰρ ὑγιαίνειν · ἡ δὲ προαίρεσις τῶν πρὸς τὸ τέλος . ἵνα γὰρ ὑγιαίνωμεν , προαιρούμεθα τόδε πράττειν . Μετὰ ταῦτα δείκνυται ὅτι οὐδὲ δόξῃ ταὐτόν ἐστι προαίρεσις . ἡ μὲν γὰρ δόξα περὶ πάντα ἐστὶ καὶ τὰ ἁ ἴδια καὶ τὰ ἀδύνατα , οὐ μόνον περὶ τὰ ἐφ’ ἡμῖν , οἷον δόξαν ἔχομεν περὶ τῆς διαμέτρου , ὅτι ἀσύμμετρος τῇ πλευρᾷ · αὕτη μὲν ἀιδίου δόξα , ἀδυνάτου δέ , ἐπειδάν τις ἔχῃ δόξαν , ὅτι ἄπειρός ἐστιν ὁ κόσμος · ἔχομεν δὲ καὶ περὶ τῶν ἐφ’ ἡμῖν , οἷον ὅτι ἀγαθόν ἐστι τὸ γεωργεῖν , γεῖν , ἢ καὶ ὅτι ἴσως γεωργήσει . ἡ προαίρεσις δ’ ἐστὶ περὶ μόνων τῶν ἐφ’ ἡμῖν , οὔτε δὲ περὶ τῶν ἀιδίων οὔτε περὶ τῶν ἀδυνάτων . οὐδένα γάρ φαμεν προαίρεσιν ἔχειν περὶ τοῦ τὴν διάμετρον ἀσύμμετρον εἶναι τῆ πλευρᾷ ἢ περὶ τοῦ ἄπειρον εἶναι τὸν κόσμον . Ἐτι ἡ μὲν δόξα τῷ ψεύδει καὶ τῷ ἀληθεῖ διαιρεῖται · τῆς δόξης φαμὲν τὴν μὲν εἶναι ἀληθῆ ἰὴν δὲ ψευδῆ . ταὐτὸν μὲν οὗν ἴσως τῇ δόξῃ παντάπασιν οὐδεὶς λέγει τὴν προαίρεσιν , τινὶ δὲ δόξῃ ταὐτὸν τάχα ἄν τις ὑπολάβοι , οἷον τῇ περὶ τῶν πρακτῶν . ἀλλ’ οὐδὲ ταύτῃ ἐστὶ ταὐτόν · τῷ μὲν γὰρ προαιρεῖσθαι τἀγαθὰ ἢ τὰ κακὰ ποιοί ἐσμεν τὸ ἦθος · οἱ μὲν γὰρ ἀγαθοὶ λέγονται ὅσοι τἀγαθὰ προαιροῦνται , κακοὶ δὲ οἱ τὰ κακὰ προαιρούμενοι · τῷ δὲ δοξάζειν οὔκ ἐσμεν ποιοί . πολλοὶ γὰρ δόξαν ἔχουσιν ὥσπερ ἐλέχθη καὶ περὶ τῶν ἀιδίων καὶ περὶ τῶν ἀδυνάτων , καὶ οὔκ εἰσι ποιοί . ἀλλ’ οὐδ’ ἄν περὶ τῶν πρακτῶν ἔχωσι δόξαν ἤδη ποιοί εἰσι τὸ ἦθος , οἷον ὁ δοξάζων ὅτι καλὸν ἡ δικαιοσύνη οὔπω ἀγαθός ἐστιν · ἐνδέχεται γὰρ αὐτὸν μὴ αἱρεῖσθαι τὴν δικαιοσύνην , ἀλλὰ μετὰ τὸ δοξάσαι ἂν καὶ ἕληται καὶ ἀποκλίνῃ πρὸς αὐτὴν καὶ ἔτι ὀρεχθῇ , τότε δίκαιός ἐστιν . ἔτι ὁ ἀκρατὴς δοξάζει μὲν ὀρθῶς , προαιρεῖται δὲ οὐ καλῶς . πρὸς δὲ τούτοις τούτοις προαιρούμεθα μὲν λαβεῖν ἢ φυγεῖν , λαβεῖν μὲν τὰ φαινόμενα ἡμῖν ἀγαθά , φυγεῖν δὲ τὰ φαινόμενα ἡμῖν κακά · δοξάζει δὲ οὐδεὶς λαβεῖν ἢ φυγεῖν , ἀλλὰ δοξάζομεν τί ἐστιν ἕκαστον , οἷον τί ἀρετή , τί πλοῦτος , ἢ τίνι συμφέρει ἢ πῶς , οἷον ὅτι τοῖς · μελαγχολικοῖς ἡ γλυκεῖα τροφὴ ὠφέλιμος καὶ τὸ ἠρέμα τρέφεσθαι ἀλλὰ μὴ ἀθρόως , ὧν οὐδὲν προαιρεῖσθαι λεγόμεθα ἀλλὰ δοξάζομεν . ἔτι ἡ μὲν προαίρεσις ἐπαινεῖται τῷ εἶναι οὖ δεῖ , οἷον ἡ τῶν ἀγαθῶν προαί - ρεσις πραγμάτων , ἡ δὲ δόξα τῷ ἀληθὴς εἶναι ἐπαινεῖται . καὶ προαιρούμεθα μέν , φησίν , ἃ μάλιστα ἴσμεν ἀγαθά δοξάζομεν δὲ ἃ οὐ πάνυ ἴσμεν . περὶ δὲ τούτου ἀμφισβητήσειεν ἄν τις · οὐ γὰρ πάντες προαιροῦνται ἃ μάλιστα ἴσασιν ἀγαθά , ἀλλ’ ἔνιοι ἠπάτηνται · οἱ γοῦν κακοὶ οὐκ ἴσασι κακὰ ἃ προαιροῦνται · ἆρ’ οὖν τὸ λεγόμενόν ἐστιν , ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἃ οἴονται μάλιστα εἰδέναι ἀγαθὰ ὄντα , ταῦτα προαιροῦνται ; δοξάζουσι δὲ ἃ οὐ πάνυ ἴσασι · περὶ πολλῶν γοῦν δόξας ἔχομεν , ὁμολογοῦντες μὴ ἀκριβῶς εἰδέναι καί φαμεν δοξάζειν μέχρι νῦν οὕτως , καὶ ἂν ἄλλως φανῇ μεταθήσειν τὴν δόξαν · ἔτι οὐχ οἱ αὐτοὶ προαιροῦνται ἄριστα καὶ δοξάζουσιν , ἀλλ’ ἔνιοι δοξάζουσι μὲν ἄμεινον . αἱροῦνται δὲ τὸ χεῖρον δ·ιὰ κακίαν , οἷον δόξαν μὲν ἔχει τις , ὅτι καλὸν ἡ δικαιοσύνη , προαιρεῖται δὲ τὴν ἀδικίαν , ὠφέλιμον αὐτὴν ὑπολαμβάνων καὶ σύμφωνον τῷ τοιούτῳ λογισμῷ ἔχων τὴν ὄρεξιν . οὐ δεῖ δὲ ταράττεσθαι εἰ προγίνεται πάσης προαιρέσεως πάντως δόξα ἢ παρακολουθεῖ οὐδὲ γὰρ τοῦτο ζητοῦμεν , ἀλλ’ εἰ ταὐτόν ἐστι τῇ δόξῃ , ἐπεὶ προγίνεταί γε ἡ δόξα , προγίνεται δὲ οὕτως , τῷ πρώτως τὸν λογισμὸν συγκατατίθεσθαι ὡς αἱ - ρετῷ τινι , μετὰ δὲ ταῦτα ἰὴν ὄρεξιν παρακολουθεῖν τοῦ αὐτοῦ καὶ οὕτω γίνε - σθαι προαίρεσιν · παρακολουθεῖ δὲ οὕτως ἐπεὶ προαιρεῖταί τις ὅτι οὐ πάντως δοξάζει περὶ αὐτοῦ ὡς περὶ ἀγαθοῦ . Tί οὖν ἢ ποῖόν τί ἐστιν ἕως ὀρεγόμεθα κατὰ τὴν βούλησιν . Ἐπειδὴ ἡ προαίρεσις μήτε θυμός ἐστι μήτε ἐπιθυμία μήτε βούλησις , ἀλλ’ οὐδὲ δόξα , τί ἄν εἴη σκεπτέον . τὸ μὲν δὴ γένος αὐτῆς ἔχομεν · ἑκούσιον γὰρ φαίνεται , καὶ εἰ ἔοικε προαίρεσις ἑκούσιον εἶναι προβεβουλευμένον , καὶ οὐκ ἄν τις ἀπὸ σκοποῦ τοῦτον ἀποδῴη λόγον τῆς προαιρέσεως τὰ μὲν γὰρ ἄλογα ζῷα ἑκουσίως ποιεῖ μὴ βουλευσάμενα ἀλλὰ μόνῃ συνακολουθοῦντα τῆ ὀρέξει θυμῷ ἐπιθυμίᾳ · ὁμοίως δὲ καὶ τὰ παιδία · καὶ τῶν τελείων δὲ ἀνδρῶν τινες ἄφνω πολλὰ πράττουσι μὴ βουλευσάμενοι , ὧν οὐδὲν προαιρεῖσυαι λέγονται . ὁ δὲ βουλευσάμενος περί τινος καὶ συγκαταθέμενος ὡς αἱρετῷ συνακολουθούσης καὶ τῆς ὀρέξεως , προαιρεῖσθαι λέγεται αὐτό . διό φησιν εἶναι ἑκούσιον τὸ προβεβουλευμένον , τὴν προαίρεσιν ἐν τῷ προβεβου - λεῦσθαι δηλῶν καὶ τὸ πρότερον δεῖν βεβουλεῦσθαι καὶ συμβαίνειν τὸν λογισ μόν , εἶτ’ ἐπακολουθεῖν τὴν ὄρεξιν · τὸ γὰρ πρότερον τινός ἐστι πρότερον καὶ δῆλον ὅτι προβεβούλευται πρὸ τῆς ὀρέξεως · ἅμα δὲ καὶ ἐν τῶ ἑκουσίως συνεμφαίνει τὴν ὄρεξιν · ἀεὶ γὰρ τὸ ἑκούσιον μετὰ τῆς ὀρέξεως . διό φησιν · ἡ γὰρ προαίρεσις μετὰ λόγου καὶ διανοίας , οὐκ ἐκ ψιλῆς τῆς ὀρέξεως , τὸ δὲ ἑκούσιον ἐνίοτε μόνῃ τῇ ὀρέξει γίνεται . δηλοῖ δὲ καὶ τοὔνομα τὸ τῆς προαιρέσεως · δηλοῖ γὰρ τὸ ἄλλο πρὸ ἄλλων αἱρεῖσθαι . ὅταν γάρ τις βουλεύηται , πότερον τόδε ἢ τόδε αἱρετὸν ἢ καὶ περὶ πλειόνων τὴν σκέψιν ποιησάμενος ἐφ’ ἕν τι ἀποκλίνῃ , καὶ συναινέσῃ ὡς αἱρετόν , ἔτι δὲ ἔχῃ συνεξορμῶσαν τὴν ὄρεξιν , ἐκεῖνο δοκεῖ πρῶτον τῶν ἄλλων πάντων αἱρεῖσθαι περὶ ὧν ἐβουλεύσατο . Μετὰ ταῦτα ζητεῖ περὶ τίνων βουλεύονται οἱ ἄνθρωποι καὶ ποῖά τινά ἐστιν τὰ βουλευτά . οὐ γὰρ περὶ πάντων βουλεύονται οὐδὲ πᾶν ὁτιοῦν βουλευτόν . πρῶιον δὲ τίθεται βουλευτὸν εἶναι οὐ περὶ οὗ ἂν βουλεύσαιτο ὁστισοῦν , οἷον ὁ μαινόμενος , ἀλλὰ περὶ οὗ ὁ κατὰ φύσιν ἔχων · βουλεύσαιτο γὰρ ἄν τις μαινόμενος καὶ πῶς ἵνα νοεῖ ποιήσῃ καὶ πῶς εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβῇ . ἀλλ’ οὐδὲν τούτων βουλευτόν . ἐπισκεπτέον δὴ τίνα ἐστὶ τὰ βουλευτά . τῶν δὴ πραγμάτων τὰ μέν ἐστιν ἀίδια καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντα , οἷον ὁ κόσμος · ἀγέννητος γὰρ καὶ ἀίδιος , καὶ ἡ διάμετρος ἀσύμμετρος τῇ τοῦ τετραγώνου πλευρᾷ . περὶ δὴ τῶν τοιούτων οὐδεὶς βουλεύεται , οὐδὲ πῶς ἂν γένοιτο ἡ διάμετρος σύμμετρος , ἀλλ’ εἴπερ ἄρα , ζητεῖ εἰ ἀσύμμετρός ἐστι , βουλεύεται δὲ οὐδαμῶς . ἄλλα δ’ ἐστὶν , ἃ οὐκ ἀεὶ μέν ἐστι , γίνεται δὲ ἀεὶ ὡσαύτως , οἷον ἀνατολὴ ἄστρων καὶ δύσις καὶ τροπαί · τούτων γὰρ οὐδὲν μὲν ἀεί ἐστι , γίνεται δὲ ὡσαύτως . ἀεί · οὐδὲ περὶ τῶν τοιούτων βουλή . ἐστιν . ἐξ ἀνάγκης δ’ εἴτε φύσει ἢ διά τινα ἄλλην αἰτίαν τὰ τοιαῦτά φησι γίνεσθαι ὡσαύτως , ἀνάγκην λέγων οὐ τὴν βιαστικήν · οὐδὲν γὰρ τῶν ἐν τῷ οὐρανῷ βίᾳ γίνεται · ἀλλ’ ἀνάγκην ὠνόμακε τὴν πρόνοιαν τοῦ ἀεὶ ὡσαύτως κινοῦντος διὰ τὸ πάντῃ πάντως κινεῖν καὶ μηδέποτε ἄλλως ἐνδέχεσθαι . ἀναγκαῖον γὰρ λέγεται τὸ μὴ ἐνδεχόμενον ἄλλως ἔχειν . τῇ τοιαύτῃ γοῦν ἀνάγκῃ αἱ κινήσεις τῶν ἄστρων καὶ αἱ ἀνατολ·αὶ καὶ δύσεις καὶ τροπαὶ ἢ φύσει ἢ κατὰ φύσιν · κατὰ φύσιν γὰρ κινεῖται τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ ἡ καὶ ἀμφοτέροις · τῇ γὰρ φύσει τῶν φερομένων συμφωνοτάτη ἐστὶν ἡ τοῦ κινοῦντος πρόνοια . ἔνια δέ ἐστιν ἃ γίνεται μὲν κατὰ φύσιν , ἀτακτοτέραν δέ , οἷον αὐχμοὶ καὶ ὄμβροι . οὐδὲ περὶ τούτων βουλεύονται ἄνθρωποι . ἄλλα δέ ἐστιν ἃ ὡς ἔτυχε συμβαίνει , οἷον τὰ ἀπὸ τύχης · δῆλον δὴ ὅτι οὐδὲ περὶ τούτων εἰσὶ βουλαί · οὐδεὶς γὰρ βουλεύεται περὶ θησαυροῦ εὑρέσεως . ἀλλ’ αἱ βουλαὶ γίνονται περὶ τῶν ἀνθρωπικῶν καὶ οὐ περὶ πάντων . οὐ γὰρ βουκαὶ ἄνθρωποι βουλευόμεθα πρῶτον περὶ τῶν ἐφ’ ἡμῖν · ταῦτα δέ φησι καὶ ἐπίλοιπα . αἰτίαι γάρ εἰσι τῶν ὄντων πάντων καὶ γινομένων ἀνάγκη καὶ φύσις καὶ τύχη · πρὸς δὲ τούτοις καὶ νοῦς καὶ πᾶν τὸ δι’ ἀνθρώπου · τοῦτο δέ ἐστιν ἐπιθυμία θυμὸς βούλευσις καὶ ὅλως ἡ ὄρεξις · καὶ γὰρ ταῦτα ἐν ἀνθρώπῳ ὄνια πολλῶν γίνονται αἴτια . ἐπειδὴ οὖν πέφηνεν οὐ γινομένη βούλευσις οὔτε ὧν ἡ φύσις οὔτε ὧν ἡ τύχη , λείπεται τὴν βουλὴν γίνεσθαι ὧν νοῦς ὁ ἀνθρώπινος αἴτιος γίνεται καὶ ὄρεξις ἡ ἀνθρωπίνη · ὧν γὰρ δυνάμεθα αἴτιοι γίνεσθαι περὶ τούτων σκοποῦμεν , διό περ καὶ τῶν τεχνῶν αἱ μὲν ἀκριβεῖς καὶ αὐτάρκεις · λέγονται δ’ ἀκριβεῖς μὲν ὅσαι ἄν δι’ ἀναγκαίων ἀναγ - καῖον συμπεραίνωνται , αὐτάρκεις δὲ ὧν ἐστιν ὡρισμένα τὰ θεωρήματα καὶ μηδὲν δέονται μήτε βουλεύσεως περὶ αὐτῶν μήτε τύχης · σχεδὸν δὲ αἱ αὐταὶ καὶ ἀκριβεῖς καὶ αὐτάρκεις , οἷον γεωμετρία καὶ ἀριθμητική τῶν γὰρ τοιούτων καὶ ὥρισται τὰ θεωρήματα καὶ οὐδεὶς βουλεύεται περὶ τοῦ τριγώνου , εἴ · ἔχει τὰς τρεῖς γωνίας δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ἢ πῶς ἕξει . περὶ ὧν γὰρ βουλευόμεθα , ἐφ’ ἡμῖν καὶ ποιῆσαι καὶ μὴ ποιῆσαι · οὐκ ἔστι δὲ ἐφ’ ἡμῖν · ποιῆσαι τὰς τοῦ τριγώνου γωνίας μὴ εἶναι δυσὶν ὀρθαῖς ἀλλ’ οὐδὲ τύχης οὐδὲν εἰς τοῦτο δεῖ , ἀλλ’ ὥρισται τὰ θεωρήματα ἐξ ἀιδίου . ἀλλ’ οὐδὲ ἡ γραμματικὴ βουλεύεται πῶς γραπτέον . οὐκ ἀκριβεῖς δὲ οὐδὲ αὐτάρκεις τέχναι , ὅσαι μὴ ἔχουσι τὸ ἀναγκαῖον ἀλλὰ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ τύχης , τύχης , οἷον ἰατρικὴ καὶ χρηματιστική οὔτε γὰρ ὁ ἰατρὸς ἔχει ὡρισμένον θεώ - ρημα ὡς πάντως ἐκ τοῦ τοιοῦδε ἰασόμενος , ἀλλ’ ὅτι ὑπὸ τῆς τοιαύτης διαίτης ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὠφελούνται οἱ τοιοῦτοι , οὔτε ὁ χρὴ χρηματιστὴς ὅτι πάντως κερδανεῖ , ἀλλ’ ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . δέονται δὲ καὶ τῆς τύχης . καὶ ἐν αὐταῖς δὲ ταύταις ἄλλαι ἄλλων ἀκριβέστεραι καὶ αὐταρκέστεραι ἧττον γὰρ διηκρίβωται κυβερνητικὴ γυμναστικῆς καὶ τὸ πλεῖστον ἐπὶ τῇ τύχῃ ἐστί . Μᾶλλον δέ φησι καὶ περὶ τὰς δόξας ἢ τὰς ἐπιστήμας . ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν ἔδειξε βουλεύσεις γινομένας περὶ ὧν εἰσιν αἱ μὴ ἀκριβεῖς μηδὲ αὐτάρκεις τῶν τεχνῶν · μᾶλλον δέ φησι βουλὴν εἶναι , περὶ ὧν δόξας μόνον ἔχομεν ἢ περὶ ὧν τέχνας , οἶον ὁ περὶ ἰατρικῶν δοξάζων μᾶλλον βουλεύεται ἢ ὁ τὴν τέχνην ἔχων διὰ τὸ περὶ τοῦτον ὡρίσθαι μᾶλλόν πὼς τεχνικὰ θεωρήματα μᾶ καὶ ὅλως ἡ ] περὶ τῶν πρακτῶν περὶ ὧν δόξας ἔχομεν μᾶλλον βουλευόμεθα ἢ περὶ τῶν ὑπὸ τὰς τέχνας · πλεῖον γὰρ διστάζομεν δοξάζοντες ἢ τὰς τέχνας ἔχοντες · γράφεται δὲ καὶ οὕτως · μᾶλλον δὲ καὶ περὶ τὰς τέχνας ἢ τὰς ἐπιστήμας , ὡς τεχνῶν μὲν λεγομένων τῶν ποιητικῶν , ἐπιστημῶν δὲ τῶν θεωρητικῶν . δῆλον δὲ ὅτι αἱ μὲν θεωρητικαὶ οὐ δέονται βουλεύσεως , αἱ δὲ ποιητικαὶ μᾶλλον · βουλευόμεθα δὴ περὶ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , ἀδήλων δὲ πῶς ἀποβήσεται . περὶ τῶν γνωρίμων πῶς ἀποβήσεται οὐδεὶς ἔτι βουλεύεται ἀλλὰ περὶ τῶν ἀδιορίστων · διόπερ καὶ συμβούλους παρακαλοῦμεν , ὅταν μεγάλα ᾖ , δηλαδὴ ἀπιστοῦντες αὑτοῖς ὡς οὐχ ἱκανοῖς οὖσιν . Ἔτι βουλευόμεθα οὐ περὶ τῶν τελῶν , ἀλλὰ τῶν πρὸς τὰ τέλη . θέμενοι γὰρ ἑαυτοῖς τὰ τέλη , πάντες βουλεύονται πῶς ἄν αὐτῶν τύχοιεν , οἷον θέμενος ἑαυτῷ ὁ στρατηγὸς νίκην βουλεύεται πῶς νικήσει , καὶ ὁ ἰατρὸς τὴν ὑγίειαν σκοπεῖ πῶς περιποιήσει , καὶ καθόλου ὁ βουλευόμενος πῶς τεύξεται τοῦ προκειμένου τέλους ζητεῖ . πλειόνων μὲν οὖν φαινο - μένων τρόπων διὰ τίνος ῥᾷστα καὶ μάλιστα τεύξονται τοῦ τέλους ἐπισκοποῦσιν , οἷον στρατηγὸς νικᾶν βουλόμενος βουλεύεται · προφαίνεται δὴ δυνατὸν νατὸν νικῆσαι καὶ πεζικῇ καὶ ἱππικῇ καὶ ναυτικῇ χρησάμενος δυνάμει · μετὰ ταῦτα ζητεῖ μετὰ τίνος ῥᾷστα καὶ ἀκινδυνότατα περιέσται καὶ ὃν ἂν εὕρῃ τοιοῦτον τῶν τρόπων ἐκεῖνον προτιμᾷ . ἐὰν δὲ ἑὲ ᾖ τρόπος , εἴτε προκριθεὶς πάντων , εἴτε καὶ ἐξ ἀρχῆς φανείς , πῶς διὰ τούτου ἔσται τὸ τέλος ζητούμεν’ , οἷον πῶς ἔσται διὰ τοὺς ἱππικοὺς ἡ κατόρθωσις ἡ τοὺ πολέμου , κἀκεῖνο διὰ τίν ὃς , οἷον τὸ ἱππικὸν τίνα τρόπον κτησόμεθα , φέρε ὅτι χρημάτων ’δει εἰς τοῦτο . τὰ δὲ χρήματα πόθεν ἔσται ; οὐκοῦν συνεισφορᾶς γενομένης παρὰ τῶν πολιτῶν . ἐπειδὰν δὲ δόξῃ τοῦτο , ἐντεῦθεν ἄρ‘χονται τῆς πράξεως , ὅ ἐστι μὲν ἔσχατον ἐν τῇ εὑρέσει τῇ κατὰ τὴν σκέψιν , πρῶτον δ’ αἴτιον ἐν τῇ πράξει . καὶ ἔοικε τὸ γινόμενον ἀναλύσει διαγράμματος , ἣν ποιοῦνται οἱ γεωμετραι . Ζητεῖ μὲν οὖν ὁ βουλόμενος καὶ ἀναλύει τὸν εἰρημένον τρόπον · οὐ μὴν ταὐτὸν ζήτησις καὶ βούλευσις , ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἡ ζήτησις · ζητοῦμεν γὰρ καὶ περὶ τῶν μαθηματικῶν , οἷον εἰ ἡ διάμετρος σύμμετρος , καὶ περὶ τῶν ἀιδίων , οἷον εἰ ὁ ἥλιος σφαῖρά ἐστι . βουλευόμεθα δὲ περὶ τῶν ἐφ’ ἡμῖν , ἃ ὅταν ζητῶμεν ὡς εἴρηται ἀναλύομεν καὶ τὸ ἔσχατον ἐν τῇ ἀναλύσει πρῶτον ἐν τῇ γενέσει τῆς πράξεως ποιούμεθα . βουλευόμενοι δέ , ἂν μὲν ἀδυνάτῳ ἐντύχωσιν , ἀφίστανται , ἄν δὲ δυνατῷ ἐγχειροῦσι πράττειν · ταῦτα δὲ πρόσκειται εἰς τὸ γνωριμώτατα εἶναι , ὅτι περὶ τῶν ἐφ’ ἡμῖν βουλευόμεθα · ἄν γὰρ ἀδύνατα ἡμῖν φαίνηται , οὐκέτι οὔτε βουλευόμεθα οὔτε ἐγχειροῦμεν αὐτοῖς . δυνατὰ δ᾿ ἐστὶν ἃ δι’ ἡμῶν γένοιτ’ ἄν · συμπεριειληφέναι δέ φησιν ἐν τῶ δι’ ἡμῶν καὶ τὰ διὰ τῶν φίλω.ν . ὅτι δὲ ὃ δυνατόν , δι’ ἡμῶν , φανερόν · ἡ γὰρ ἀρχὴ ἐν ἡμῖν , τουτέστιν ἡ ἀρχὴ τοῦ πράττειν ἡμᾶς . λαμβάνει γὰρ νῦν ἀρχὴν τὴν κινοῦσαν · τῶν δὲ ἐφ’ ἡμῖν ἐν ἡμῖν ἡ κινητικὴ ἀρχή . ζητοῦμεν δὲ βουλευόμενοι ὁτὲ μὲν ὄργανα , ὁτὲ δὲ τὴν χρῆσιν αὐτῶν , οἷον ὁτὲ μὲν ὁ ἰατρὸς ζητεῖ , π·ῶς ἂν αὐτῷ γένοιτο τὰ ὄργανα τὰ ἰατρικά , ὁτὲ δὲ πῶς αὐτοῖς χρήσεται . ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς πρακτοῖς ὁτὲ μὲν ζητοῦμεν δι’ οὗ ἔσται ὀργάνου , οἷον ὁ στρατηγός , πότερα δι’ ἱππικῆς ἢ διὰ πεζικῆς δυνάμεως ἢ πῶς ἄν χρήσαιτο τῇ πεζῇ δυνάμει ζητεῖ . ἐκ δὲ τῶν εἰρημένων φανερόν , ὅτι ἄ.νθρωπος ἀεὶ ἀρχὴ τῶν ἰδίων πράξεων καὶ οὐκ ἐξ ἀνάγκης ὥρισται πάντα οὐδ’ εἵμαρται · εἰ γὰρ βουλεύεται καὶ ζητεῖ καὶ αἱρεῖται , δῆλον ὅτι ἐπ’ αὐτῷ ἐστιν · εἰ δὲ μή , ἀναιρεῖται πᾶσα βουλὴ καὶ σκέψις ἡ περὶ τῶν πρακτῶν . ἕκαστος οὗν ἄνθρωπος ἀρχὴ καὶ αἴτιος ὧν πράττει · ἐπεὶ δὲ βουλεύεται περὶ τῶν ἑαυτοῦ πράξεων , αἱ δὲ πράξεις ἄλλων ἕνεκεν , ἕνεκα γὰρ τοῦ τέλους καὶ τοῦ ἀγαθοῦ , δῆλον ὡς οὔτε ἐστὶ βουλευτὸν τὸ τέλος ἀλλὰ τὰ πρὸς τὰ τέλη καθόλου · οὐδὲ δὴ περὶ τῶν καθ’ ἕκαστα καὶ αἰσθητῶν βουλευόμεθα , οἷον εἰ ἄρτος τοῦτο ἢ ἐπέφθη ὡς δεῖ · περὶ γὰρ ὧν τὴν αἴσθησιν ἔχομεν ἐναργῆ , οὐ βουλευόμεθα εἰ τοιαῦτά ἐστιν , ἀλλ’ ἀρχὴν ἔχομεν τὴν αἴσθησιν · εἰ δὲ βουλευόμεθα περὶ τῶν τοιούτων , εἰς ἄπειρον ἥξομεν . ἄν γὰρ μὴ ὦσί τινες ἀρχαὶ πισταὶ καὶ ἐναργεῖς , ἀνάγκη ἄλλο δι’ ἄλλου πιστοῦσθαι , καὶ τοῦτ’ ἐπ’ ἄπειρον . εἴρηται δὲ τοῦτο καὶ ἐν · τοῖς Ἀναλυτικοῖς . τὸ δὲ βουλευτὸν καὶ τὸ προαιρετὸν ἀπλῶς μὲν οὖν οὐκ ἔστι ταὐτόν · γενικώτερον γάρ τί ἐστι τὸ βουλευτόν , οὐ μὴν ἀνάπαλιν . περὶ πολλῶν γοῦν βουλευόμενοι οὐχ αἱρούμεθα πάντα , ἀλλ’ ἕν τι αὐτῶν βουλευτὸν προαιρετὸν ὂν ἐκ τῆς βουλῆς προεκρίθη · διό φ·ησι τὸ προαιρετὸν ἀφωρισμένον ἤδη εἶναι . μέχρι μὲν γὰρ βουλευόμεθα περί τινος ἀοριστοῦμεν περὶ αὐτοῦ , ὅταν δὲ προελώμεθα , ὁρίζομεν ὅτι πρακτέον ἐστί καὶ παυόμεθα τῆς βουλῆς . παύεται γάρ φησιν ἕκαστος ζητῶν πῶς πράξει , ὅταν εἰς . αὑτὸν ἀναγάγῃ τὴν ἀρχήν , τουτέστιν ὅταν εὕρῃ ἑαυτὸν δυνάμενον αἴτιον γενέσθαι καὶ ἐπ’ αὐτῷ ὂν πρᾶξαι καὶ ἀναγάγῃ οὐ μόνον εἰς αὑτὸν , ἀλλ’ αὑτοῦ εἰς τὸ ἡγούμενον , τουτέστιν εἰς τὸν νοῦν . ὅταν γὰρ νοήσῃ ὅτι πρακτέον , ὅπερ ὁ νοῦς ἐβουλεύσατο καὶ εἵλετο , παύεται τῆς σκέψεως συνεξορμώσης τῷ λογισμῷ καὶ τῆς ὀρέξεως . τούτου δὲ παράδειγμά φησιν εἶναι τὰς ἀρχαίας πολιτείας ἃς ἐμιμεῖτο πεποίηνται γὰρ αὐτῷ οἱ βασιλεῖς τοὺς μὲν βασιλεῖς τῷ λογιστικῷ τῆς ψυχῆς καὶ βουλευτικῷ , τὸν δὲ δῆμον τῇ ὀρέξει · ἐπειδὰν οὖν οἷον βουλευσάμενος ὁ βασιλεὺς νοῦς καὶ συγκαταθέμενος ἀνακοινώσηται οἷον δήμῳ τῇ ὀρέξει , ἡ δ’ ἐπιψηφίσηται καὶ συνεξορμήσῃ , προαίρεσις τὸ τοιοῦτον . Ἐπειδὴ οὖν ἐστι τὸ προαιρετὸν βουλευτὸν καὶ ὀρεκτὸν τῶν ἐφ’ ἡμῖν ὄντων , καὶ ἡ προαίρεσις ἄν εἴη βουλευτικὴ ὄρεξις τῶν ἐφ’ ἡμῖν . δηλοῖ δὲ πῶς λαμβάνει τὸν λόγον τοῦτον τῆς προαιρέσεως οὐ γὰρ ὡς ἀκριβῆ ὁρισμόν · οὐ γάρ ἐστι γένος τῆς προαιρέσεως ἡ βούλευσις οὐδ’ ἡ ὄρεξις , ἀλλὰ τὸ ἐξ ἀμφοῖν ὥσπερ σύνθετον · διό φησιν ἐκ τοὐ βουλεύσασθαι γὰρ κρίναντες ὀρεγόμεθα κατὰ τὴν βούλησιν · γράφεται δὲ καὶ βούλευσιν , ὡς ἂν ἀρχούσης μὲν ἦς βουλεύσεως , ἑπομένης δὲ τῆς ὀρέξεως , ἐκ δὲ τούτου γενομένης τῆς προαιρέσεως . ἔοικε δὴ τῷ τοιούτῳ λόγῳ ζῷόν ἐστι σῶμα ἔμψυχον · καὶ γὰρ ἐκεῖ οὐκ ἔστι τὸ σῶμα γένος τοῦ ζῴου , ἀλλὰ τὸ λεγόμενον τοιοῦτόν ἐστιν , ὅτι τὸ ζῷόν ἐστιν , ὃ ἐκ σώματος καὶ ψυχῆς συνέστηκεν . Ἠ μὲν οὖν προαίρεσις τύπῳ εἴρηται · οὐ γὰρ ἀκριβής ἐστιν ὁ ὁρισμός , ὡς ἐδείχθη , ἀλλ’ ὑπογραφῇ ἔοικε μᾶλλον · εἴρηται δὲ καὶ περὶ ποῖά ἐστιν , ὅτι περὶ τ·ὰ πρακτά , καὶ ὅτι τῶν πρὸς τὰ τέλη εἰσὶν αἱ προαιρέσεις ἀλλ’ οὐχὶ τῶν τελῶν . ἡ δὲ βούλησις ὅτι μέν ἐστι τοῦ τέλους εἴρηται . ἐπεὶ δ οἱ μὲν τοῦ ἀληθῶς ἀγαθοῦ ἐφίενται , οἱ δὲ τοῦ φαινομένου ἀγαθοῦ , δοκεῖ δὲ ] ἡ βούλησις ἐνίοις μὲν τοῦ ἀγαθοῦ εἶναι ἀπλῶς , ἐνίοις δὲ τοῦ φαινομένου ἀγαθοῦ . συμβαίνει δὲ τοῖς μὲν βουλητὸν λέγουσι τὸ ἀγαθὸν μὴ φύσει εἶναι βουλητόν , ὃ βούλεται καὶ ὁ φαῦλος , τοῖς δὲ τὸ φαινόμενον ἀγαθὸν βουλητὸν λέγουσι , μὴ εἶναι φύσει τι βουλητόν . εἰ δὲ τοῦτο μὴ ἀρέσκει τὸ μὴ εἶναι φύσει τι βουλητόν , ἆρα φατέον ἁπλῶς μὲν εἶναι βουλητὸν τὸ ἀγαθόν , ἑκάστῳ δὲ τὸ φαινόμενον ἀγαθόν ; διὰ τί δὲ οὐκ ἀρέσκει ; ἴσως γὰρ εἴποι τις μηδὲ εἶναι φύσει τι βουλητόν , ἀλλ’ ἀγαθὸν μὲν εἶναι τὸ φύσει · βουλητὸν δὲ ὃ ἕκαστος βούλεται , ὥσπερ αὐτὸς λέγει · καθάπερ καὶ ὑγιεινὸν τὸ μέν ἐστι ὃ τῷ κατὰ φύσιν διακε·ιμένῳ ἁρμόττει , οἷον σιτία καὶ ποτὰ ὑγιεινά φαμεν τὰ οἰκεῖα τοῖς κατὰ φύσιν διακειμένοις σώμασι · τὸ δὲ ὑγιεινὸν οὐκ ἔστι ἀπλῶς , ὃ ἁρμόττει τοῖς νοσοῦσιν · ὁμοίως δὲ ναὶ πικρὰ καὶ γλυκέα καὶ θερμὰ καὶ βαρέα τὰ μέν ἐστιν ἁπλῶς καὶ ἃ τοῖς κατὰ φύσιν διακειμένοις φαίνεται τοιαῦτα , τὰ δὲ οὐχ ἁπλῶς ἃ τοῖς νοσοῦσιν , οὕτω καὶ βουληπροείλοντο τὸν ἁπλῶς μέν ἐστιν , ὃ βουληθείη ἄν ὁ σπουδαῖος τοῦτο δέ ἐστι τὸ ἀγαθόν · ἑκάστῳ δὲ τὸ φαινόμενον ὃ οὐκ ἔστιν ἁπλῶς βουλητόν , ὅταν ὁ φαῦλος βούληται . ἐν παντὶ γὰρ πράγματι ὁ σπουδαῖος κρίνει ἕκαστα ὀρθῶς θὼς καὶ κανών ἐστι τῆς ἑκάστου φύσεως · καθ’ ἑκάστην γὰρ ἕξιν καὶ ψυχικὴν καὶ σωματικὴν ἴδια φαίνεται καλὰ καὶ ἡδέα , διαφέρει δὲ ἐν ἑκάστοις τὸ δοκοῦν . τῷ μὲν γὰρ σπουδαίῳ τἀληθὲς καταφαίνεται , τῷ δὲ φαύλῳ τὸ τυχόν · ἀπατῶνται δὲ οἱ πολλοί , ὥς φησι , διὰ τὴν ἡδονὴν καὶ τὴν λύπην · τὴν μὲν γὰρ ἡδονὴν ὡς ἀγαθὸν διώκουσι , τὴν δὲ λύπην ὡς κακὸν φεύγουσιν . Ἐπεὶ δὲ < * * * > προαιρετά ἐστι τὰ τὸ ] πρὸς τὸ τέλος , πᾶσαι γὰρ αἱ περὶ αὐτὰ πράξεις ἄγουσι πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν , ἑκούσιοι ἄρα . ἐκ δὲ τούτου φανερόν , ὅτι ἐφ’ ἡμῖν ἡ ἀρετή · εἰ δ’ ἡ ἀρετὴ ἐφ’ ἡμῖν , καὶ ἡ κακία · ἐν οἷς γὰρ ἐφ’ ἡμῖν τὸ πράττειν , καὶ τὸ μὴ πράττειν ἐφ’ ἡμῖν · εἰ γὰρ τὸ μὴ πράττειν οὐκ ἐφ’ ἡμῖν ἀλλὰ κατηναγκασμένον , δῆλον ὡς καὶ τὸ πράττειν κατηνάγκασται εἰ γὰρ κατηνάγκασται τὸ πράττειν , <οὐδ’> ἐφ’ ἔσται τὸ μὴ πράττειν · δῆλον οὖν ὅτι ἐν οἷς τὸ πράττειν ἐφ’ ἡμῖν , καὶ τὸ μὴ πράττειν ἐφ’ ἡμῖν · ὥστε εἰ τὸ πράττειν καλὸν ὁτιοῦν ἐφ’ ἡμῖν ἐστιν , καὶ τὸ μὴ πράττειν αἰσχρὸν ὂν ἐφ’ ἡμῖν . εἰ δὲ ἐφ’ ἡμῖν τὰ καλὰ πράττειν καὶ τὰ αἰσχρά , ὁμοίως δὲ καὶ τὸ μὴ πράττειν , τοῦτο δ’ ἦν τὸ ἀγαθοῖς καὶ κακοῖς εἶναι , ἐφ’ ἡμῖν ἂν εἴη τὸ ἐπιεικέσιν εἶναι καὶ φαύλοις . ἐφ’ ἡμῖν οὖν οὐ μόνον ἡ ἀρετὴ ἀλλὰ καὶ ἡ κακία . τὸ δὲ λέγειν φησὶν οὐδεὶς ἑκὼν πονηρὸς οὐδ’ ἄκων μακάριος , τὸ μὲν ἀληθὲς ἔοικεν εἶναι , τὸ δὲ ψεῦδος . μακάριος μὲν γὰρ οὐδεὶς ἄκων , πονηρὸς δὲ ἑκών · ἡ γὰρ μοχθηρία ἑκούσιον . δοκεῖ δ’ αὐτῷ ἡ εὐδαιμονία ἐνέργεια εἶναι κατ’ ἀρετήν · ἔστι δὲ ἡ ἀρετὴ ἑκούσιον αἵ τε κατ’ αὐτὴν ἐνέργειαι . εἰ δέ τις ἄλλως οἴεται , ἀμφισβητεῖν αὐτὸν δεῖ πρὸς τὰ λεχθέντα νῦν καὶ οὐχ ὁμολογητέον τὸν ἄνθρωπον ἀρχὴν εἶναι τῶν ἑαυτοῦ πράξεων . δοκεῖ δὲ τὰ μὲν ἄλλα ζῷα ἀρχαὶ εἶναι γενέσεως ἕκαστον τοῖς ἐξ αὐτῶν γινομένοις , πράξεων δ’ οὐδαμῶς · οὐδενὶ γὰρ μέτεστιν αὐτῶν πράξεως · ὁ δ’ ἄνθρωπος , ὥσπερ τέκνων γεννητὴς καὶ ἀρχὴ τῶν ἐξ αὐτοῦ γεννωμένων , οὕτω , καὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ πράξεων . ὧν δὲ ἀρχαὶ ἐν ἡμῖν , καὶ αὐτὰ ἐφ’ ἡμῖν . Μετὰ δὲ ταῦτα χρῆται σφόδρα ἐνδόξοις πίστεσι · καὶ γὰρ ἰδίᾳ ἕκαστος καὶ οἱ νομοθέται κολάζουσι τοὺς δρῶντας μοχθηρά . ὥστ’ εἶναι τὸν λόγον τοιοῦτον σχεδόν · εἰ ἀκούσιον ἦν τὸ ἀδικεῖν , οὐκ ἂν ἐκόλαζον οἱ νομοθέται τοὺς τὰ κακὰ δρῶντας · κολάζουσι δέ , οὐκ ἄρα ἀκούσιον . εἰπὼν δὲ ὅτι κολάζουσιν οἱ νομοθέται , προσέθηκεν ὅ σοι μὴ βίᾳ ἢ δι’ ἄγνοιαν , ἧς μὴ αὐτοὶ αἴτιοι . ἐνίοτε γὰρ τῆς ἀγνοίας αὐτοὶ ἑαυτοῖς αἴτιοι γίνονται , οἱονεὶ μεθυσθέντες . ἔτι τοὺς μὲν κολάζουσι , τοὺς δὲ τιμῶσιν , ἵνα τοῦ μὲν ἀδικεῖν κωλύσωσιν , ἐπὶ δὲ τὸ καλὰ πράττειν προτρέψωσιν . οὐδεὶς δ’ οὕτε ἀποτρέπει ἀπὸ τῶν ἀκουσίων οὔτε προτρέπει ἐπὶ τὰ ἀκούσια · οὐ προτρέπουσι γοῦν μὴ θερμαίνεσθαι πυρὸς ὄντος πλησίον ἢ πεινῆν ἐσθίοντα . εἰ οὖν προτρέπουσι καὶ ἀποτρέπουσι , δῆλον ὡς ἐφ’ ἡμῖν ἥ τε ἀρετὴ καὶ ἡ κακία . καὶ τοὺς ἀγνοοῦντας περὶ τῶν ἐν τοῖς νόμοις ἃ δεῖ ἐπίστασθαι καὶ μὴ χαλεπά ἐστι κολάζουσιν · ὁμοίως δὲ καὶ ἐν ἰοῖς ἄλλοις κολάζουσιν , ἃ δι’ ἀμέλειαν δοκοῦσιν ἀγνοεῖν . ταῦτα δὲ λέγει , ἐπειδὴ ἔστι τινὰ νόμιμα ἐν ταῖς πόλεσιν , ἃ πάντας δεῖ ἐπίστασθαι , καὶ οὐδενὶ συγγνώμη ἀγνοήσαντιν , οἷον τὸν πατέρα μὴ τύπτειν , μὴ ἱεροσυλεῖν , μὴ ἀνδροφονεῖν τούτων γὰρ ἕκαστον ἀπηγόρευται ὑπὸ τῶν νομοθετῶν καὶ οὐδένα δεῖ ἀγνοεῖν . εἰ δέ τις φαίη ἀγνοῶν ὅτι κωλύεται ὑπὸ τῶν νομοθετῶν πεποιηκέναι , οὐκ ἂν τύχοι συγγνώμης εἰ δέ τις ἀγνοοίη περὶ ἀγχιστευτικῶν δικαίων κληρονομικῶν συγγενικῶν ἢ περί τινος τοιούτου , συγγυωμονεῖται τῶν γὰρ περὶ τοὺς νόμους διατριβόντων ἡ τῶν τοιούτων γνῶσις . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις οὐδεὶς τυγχάνει συγγνώμης οὐδ’ ἄν δι’ ἀμέλειαν ἀγνοῇ , οἷον ἐὰν μὲν ἐν πολέμῳ βάλλων τις τὸν πολέμιον τύχῃ τοῦ φίλου ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ ὄντος , ἀγνοῶν ὅτι ἐκεῖνος , συγγνωμονεῖται · οὐ γὰρ ἄν προσεδόκησεν εἰ δὲ παρεστῶτα τὸν φίλον · ῥᾳθύμως τι δρῶν ἔπληξεν , οὐκ ἐξετάσας ἀλλ’ ἀμελήσας εἰδέναι , ἤδη κολάζουσι τὸν τοιοῦτον ὡς ἐξὸν αὐτῷ γνῶναι ὃς ἦν παρεστώς , ἠμέλησεν . ἔπειτα καὶ ὁ μὲν γυμναζόμενος τόξῳ ἔνθα μηδένα ᾤετο βαδιεῖσθαι τυχών τινος παρὰ προσδοκίαν , τύχοι ἄν συγγνώμης · ὁ δὲ ἔνθα εἰκὸς ἦν βαδιεῖσθαι πολλοὺς ῥᾳθύμως βάλλων καὶ ἀποκτείνας τινὰ ἥκιστα ἄν τύχοι συγγνώμης , ὡς ἐπ’ αὐτῷ ὂν ἐπιμεληθῆναι καὶ φυλάξασθαι . ταῦτα δὲ πάντα λέγεται διὰ τὸ εἶναί τινων τὴν ἀρχὴν ἐν ἡμῖν , ἐφ’ οἷς οὐδεμία συγγνώμη , ὁπότε καὶ τῶν δι’ ἄγνοιαν , ἧς αἴτιοί τινες αὐτοὶ ἑαυτοῖς οὐ συγγνωμονοῦνται . Ἀλλ’ ἴσως φαίη ἄν τις περὶ τῶν δι’ ἀμέλειαν ἁμαρτανόντων οἵους ἔφαμεν ἢ τοὺς τὰ ἐν τοῖς νόμοις ἀγνοοῦντας διὰ ῥαθυμίαν καὶ διὰ τοῦτο παραβαίνοντας , ἡ τοὺς ὅλως ἀδικοῦντας δι’ ἀμέλειαν , ὧν ἠδύναντο εἰδέναι μὴ ἀμελήσαντες · τῶν δὴ τοιούτων ἴσως λέγοι ἄν τις αἰτίαν τὴν φύσιν τῆς ἀμελείας , φύσει γὰρ αὐτοὺς ἀμελεῖς εἶναι καὶ ῥᾳθύμους · ὁ δ’ Ἀριστοτέλης οὔ φησι φύσεως ταῦτα εἶναι ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῖς ἐκείνοις τὸ τοιούτους γενέσθαι . ζῶντες γὰρ ἀνειμένως καὶ ῥᾳθύμως εἰς τοιαύτην ἕξιν κατέστησαν ὥστε μηδενὸς ἐπιμελεῖσθαι ὧν χρὴ ἐπιμέλειαν ἔχειν . καὶ γὰρ τοῦ ἀδίκους ἢ ἀκολάστους λάστους εἶναι οὐ τὴν φύσιν αἰτιατέον , ἀλλ’ ἑαυτὸν ἕκαστον οἱ μὲν γὰρ ἀεὶ κακουργουντες γίνονται ἄδικοι ἐκ τῶν ἐνεργειῶν πορισαμενοι τὴν ἕξιν , οἱ οι ἀεὶ ἐν πότοις καὶ τοῖς τοιούτοις διατρίβοντες ἀκόλαστοι . καὶ γὰρ ἐν ταῖς ἀγωνίαις οἱ περὶ ἕκαστα βουλόμενοι διαφέρειν μελετῶντες διατελοῦσι τὰ τῆς ἀγωνίας ἔργα ὡς ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινομένων τῶν ἕξεων τὸ δὴ τούτ’ ἀγνοεῖν παντελῶς ἀναισθήτου . ἄλογον δὲ καὶ τὸ λέγειν τὸν ἀδικοῦντα μὴ βούλεσθαι ἄδικον εἶναι ἢ τὸν ἀκολασταίνοντα ἀκόλαστον . τοῦτο δὲ οὐχ οὕτως λέγει , ὅτι ὁ ἄδικόν τι ποιῶν πάντως ἄδικος , ἢ ὁ ἀκόλαστον ἀκόλαστος ὑπεναντίον γὰρ αὐτῷ λέγοι ἄν . ἐνδέχεται γὰρ καὶ ἄκοντα καὶ ἀγνοοῦντα οῦντα ποιῆσαί τι τούτων , ἀλλὰ ἀδικοῦντα λέγει τὸν ἑκουσίως κακουργοῦντα καὶ ἀκολασταίνοντα τὸν ἑκουσίως τοῦτο δρῶντα · ἄλογον δὴ ὡς ἀληθῶς γίνεται τὸν ἑκουσίως ἀδικοῦντα λέγειν μὴ βούλεσθαι ἀδικεῖν ἢ τὸν ἑκουσίως ἀκολασταίνοντα λέγειν μὴ βούλεσθαι ἀκολασταίνειν ἐπεὶ οὖν οὐδ’ ἀγνοῶν , ἀλλ’ ἑκὼν καὶ εἰδὼς ἔπραττε ταῦτα ἐξ ὧν ποριεῖται τὴν ἕξιν τῆς ἀδικίας καὶ ἔσται ἄδικος , ἑκὼν ἂν εἴη ἄδικος . Εἴποι δ’ ἄν τις , εἰ ἐφ’ ἡμῖν τὸ ἀδίκοις εἶναι , ἐφ’ ἡμῖν καὶ τὸ παύεσθαι τῆς ἀδικίας , ὁπότε βουλόμεθα · οὐκ ἐφ’ ἡμῖν δὲ τὸ παύεσθαι , οὐδ’ ἄρα τὸ γίγνεσθαι · ἀδίκοις . ταῦτα δὲ οὐ συγχωρεῖ ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλ’ ἐφ’ ἡμῖν μέν φησιν εἶναι τὴν ἀδικίαν · ἑκόντες γὰρ ἐπιτηδεύουσιν τὰ ἄδικα , ἐξ ὧν ἄδικοι γίνονται · οὐ μὴν ὅταν βούλωνται ἄδικοι ὄντες ταύσοντοι . καὶ γὰρ νοσεῖ μέν τις ἑκών , ὅταν ἀπειθῇ τοῖς ἰατροῖς , οὐκ ἀπαλλάττεται δὲ τῆς νόσου , ὅταν βούληται , ἐπειδὰν ἱκανῶς αὐτοῦ κατακρατήσῃ καὶ ῥίψαι μὲν ἄν τις ἑαυτὸν ἑκὼν ἢ λίθον , οὐκ ἐφέξει δὲ αὑτὸν ἢ τὸν λίθον φερόμενον , ὅταν βούληται . οὐ μόνον δὲ αἱ τῆς ψυχῆς κακίαι ἑκούσιοι ἀλλ’ ἐνίοτε καὶ αἱ τοῦ σώματος · τοῖς μὲν γὰρ διὰ φύσιν αἰσχροῖς οὐδεὶς ἐπιτιμᾷ , τοῖς δὲ δι’ ἀγυμνασίαν . καὶ εἰ μέν τις ἄκων πηρωθείη τὴν ὄψιν , ἐλεεῖται , ἐὰν ὁ ἐξ οἰνοφλυγίας πάθῃ τοῦτο , μισεῖται . εἰ οὖν αἱ ἐν τῷ σώματι κακίαι ὅσαι ἐφ’ ἡμῖν ἐπιτιμῶνται , πολὺ μᾶλλον προσήκει τὰς ἐν τῇ ψυχῇ , αἳ πάντως ἐφ’ ἡμῖν εἰσιν . Ἀμφισβητοῦσι δέ τινες λέγοντες μὴ ἐφ’ ἡμῖν εἶναι τὴν κακίαν . πάντας γὰρ ἐφίεσθαι τοῦ φαινομένου αὐτοῖς ἀγαθοῦ , τοῦ δὲ φαίνεσθαι τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον μὴ εἶναι κύριον ἕκαστον , ἀλλ’ ὥσπερ ἡ ὄψις τῷ μὲν ὀξυωπής ἐστι καὶ οἵα καθορᾶν ἀκριβῶς , τῷ δὲ ἀσθενεστέρα καὶ ἥττων διακρίνειν , οὐ δυνατοὶ γὰρ ὁρᾶν τὰ οὕτως φύσει ὄντα , ὄψιν τινὰ ὡς εἰπεῖν ἐν τῆ ψυχῇ ἔχον · τες οἱ μὲν ὁρατικὴν τοῦ ὡς ἀληθῶς ἀγαθοῦ , οἱ δὲ παρορατικὴν τούτου . εἰ οὖν ἀκούσιος ἡ τοιαύτη · δύναμις ἡμῖν ἐστι τῆς ψυχῆς καὶ φύσει ὑπάρχει , δῆλον ὡς οὐχ ἁμαρτάνουσιν οἱ μὲν τὸ τῷ ὄντι ἀγαθὸν μὴ ἡγούμενοι ἀγαθόν , οἱ δὲ τὸ κακὸν ὡς ἀγαθὸν ὁρῶντες · τούτῳ ἕπεται τὸ καὶ τὰς πράξεις συγγνώμης εἶναι ἀξίας , κἂν ὅτι μάλιστα φαῦλαι ὦσι . κατὰ γὰρ τὴν ἔφεσιν τοῦ φαινομένου αὐτοῖς ἀγαθοῦ πάντα πράττουσι οἱ ἄνθρωποι . ἔτι δὲ καὶ τὰ ἑξῆς , ὡς τοῖς λέγουσι μὴ κυρίους εἶναι ἡμάς τῆς φαντασίας δοκοῦντα προστίθησιν εἰ γὰρ ἕκαστος ἑαυτῷ τῆς ἕξεως ἐστιν αἴτιος , λέγει δὲ τῆς κακίας ἢ τῆς ἀρετῆς , ἔσται καὶ τῆς φαντασίας αἴτιος · κατὰ γὰρ τὴν φαντασίαν τοῦ ἀγαθοῦ πάντα πράττουσιν οἱ ἄνθρωποι , ἐξ ὧν καὶ αἱ ἕξεις γίνονται · οὐχὶ δὲ γ’ ἐκ τῆς φαντασίας , ἀλλὰ κατὰ τὴν φύσιν ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ τὸ τέλος ὁρᾷ καὶ τὸ ἀγαθόν . συνηγορεῖ δὲ διὰ τῶν ἑξῆς τὸν ἐκείνων λόγον λέγων . λέγει γὰρ ὅτι τότε ἐστὶ δῆλον καὶ ὅτι εὐφυής , ᾧ τοῦτο πέφυκε καὶ αὕτη δ ἄν εἴη τελεία εὐφυία . πρὸς δὴ τοὺς οὕτω λέγοντας τοσοῦτον ἀπαντᾷ τὸ πρῶτον , ὅτι εἰ καὶ τὰ μάλιστα οὕτως ἔχει , οὐδὲν μᾶλλον ἡ ἀρετὴ τῆς κακίας ἀκούσιον · τὸ γὰρ φαινόμενον τέλος , ὁμοίως καὶ τῶ ἀγαθῷ καὶ τῷ κακῷ φαίνεται ἢ φύσει ἢ ὁπωσδήποτε καὶ τὰ λοιπὰ πρὸς τοῦτο πράττομεν ὥστε εἰ ἡ ἀρετὴ ἑκούσιος , καὶ ἡ κακία · ἔστι δὲ ἡ κακία ἀκούσιος , καὶ ἡ ἀρετὴ ἄρα . εἴτε δὴ μὴ φῦ σεῖ τὸ τέλος ἑκάστῳ φαίνεται , ἀλλὰ ψεύδονται οἱ τοῦτο λέγοντες πρὸς γὰρ τὸ φανῆναι τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον τὸ τέλος μεγάλη μοῖρα καὶ παρ’ αὐτὸν ἕκαστον ἐξ ἀρχῆς ἢ ἃ δεῖ ἐπιτηδεύοντα ἢ ἃ μὴ δεῖ ) , εἴτε τὸ μὲν τέλος φύσει φαίνεται ὡς λέγουσι , τὴν δὲ ἀρετὴν τιθέασιν ἑκούσιο·ν , ἐπειδὴ τὰ λοιπά , ὅσα εἰς τὸ τέλος φέρει καὶ τὸ τῷ ὄντ·ι ἀγαθὸν ἑκόντες πράττουσιν οἱ ἐνάρετοι , καθ’ ἑκάτερον τούτων εἴη ἂν καὶ ἡ κακία ὁμοίως ἑκούσιον . ταῦτα δὲ εἰπὼν ἤδη τὴν ἑαυτοῦ γνώμην σαφεστέραν ποιεῖ , δεικνὺς ὥς εἰσιν ἑκούσιοι αἱ ἀρεταὶ οὐ μόνον τῷ ἑκόντας ἡμᾶς διὰ τῶν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἐπιτηδευμάτων κτᾶσθαι αὐτήν , ἀλλὰ καὶ τῷ ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτων διορατικούς πὼς ἡμᾶς γίνεσθαι καὶ τούτου . λέγει γάρ , εἰ οὖν , ὥσπερ λέγεται , ἑκούσιοί εἰσιν αἱ ἀρεταί καὶ γὰρ τῶν ἕξεων συναίτιοί πὼς αὐτοί ἐσμεν καὶ τῷ ποιοὶ εἶναι τὸ τέλος τιθέμεθα τοιόνδε ) , διὰ ταῦτα καὶ αἱ κακίαι ἑκούσιοι ἂν εἶεν . καὶ γὰρ τῶν κακῶν συναίτιοι γινόμεθα ἑαυτοῖς καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῷ ποιοὶ γίνεσθαι τέλος ἑαυτοῖς τιθέμεθα . οὐκ εἶπε δὴ πάντας ἁπλῶς αἰτίους ἑαυτοῖς εἶναι τῶν ἕξεων ἀλλὰ συναιτίους , ἴσως νέμων τι καὶ τῇ φύσει , βραχὺ δὲ καὶ δυνάμενον τυχεῖν ἀνθρώποις · ἀλλ’ ὅμως ἐν πᾶσι τούτοις τὸ πλεῖστον ἡμέτερόν ἐστι αἱρουμένων ἐπιτηδεύειν τὰ καλὰ ἢ τὰ αἰσχρά . Κοινῇ μὲν οὖν περὶ τῶν ἀρετῶν εἴρηται , φησί , τὸ γένος ὅτι μεσότητες καὶ ὅτι ἕξεις . ἐπειδὴ δὲ ἀνάγκη , ἄν ὑπὸ δύο γένη ᾖ , ἢ ταὐτὰ ἢ θάτερον τῶν γενῶν ὑπὸ θάτερον εἶναι , ληπτέον ὅτι ἡ μεσότης ὑπὸ τὴν ἕξιν , τῶν ἕξεων δὲ αἱ μὲν μεσότητες , αἱ δ’ οὔ . ἔτι εἴρηται , ὡς ὑφ’ ὧν γίνονται ἕξεις , τούτων πρακτικαὶ καὶ καθ’ αὑτάς . τὸ καθ’ αὑτὰς πρόσκειται ἤτοι ἐπειδὴ ἐνδέχεται τὸν ἀνδρεῖον τὰ σωφρονικὰ ποιεῖν , ἀλλ’ οὐχ ᾗ ἀνδρεῖος ἀλλ’ ᾗ σώφρων πράξει μὲν γὰρ πάντα τὴν τελείαν ἀρετὴν ἔχων ἀλλὰ καθ’ αὑτὴν ἑκάστην τὰ αὐτῆς καὶ ἐξ ὧν ἐγένετο ἐνεργειῶν ἀνδρεῖος καὶ κατὰ τὸν τῆς ἀνδρείας λόγον . κατὰ συμβεβηκὸς μὲν γάρ ποτε ἐνεργήσει ὁ ἀνδρεῖος καὶ τὰ δίκαια , ἀλλ’ οὐχ ᾗ ἀνδρεῖος ἀλλ’ ᾗ συμβέβηκε τῷ ἀνδρείῳ καὶ δικαίῳ εἶναι · ἀντακολουθοῦσι γὰρ ἔνιαι τῶν ἀρετῶν ) ἢ ὅτι ἐνδέχεται καὶ τὰ μὴ οἰκεῖα τοῖς ἐξ ἀρχῆς ἐπιτηδεύμασι ποιῆσαι λόγου αἱροῦντος , ὡς ὁ σώφρων καθ’ αὑτὴν μὲν τὴν σωφροσύνην , αἱροῦντος δὲ λόγου διαφθεῖραι ἂν τοῦ τυράννου τὴν γυναῖκα ἐπὶ σωτηρίᾳ τῆς πόλεως · τοῦτο δὲ ποιήσει κατὰ συμβεβηκός , καθ’ αὑτὰ δὲ τὰ σώφρονα . ἔτι οὐχ ὁμοίως φησὶν ἑκουσίους εἶναι τὰς πράξεις καὶ τὰς ἕξεις . τῶν μὲν γὰρ πράξεων ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους πράξει καὶ παύσεται ἡνίκα ἀν’ αὐτῷ δοκῇ , τῶν δὲ ἕξεων τῆς μὲν ἀρχῆς κύριοί ἐσμεν , τῆς δὲ προσθέσεως οὐκέτι κύριοι . λανθάνει δὲ ἡμᾶς κατὰ βραχὺ ἡ πρόσθεσις γινομένη καὶ ἐνίοτε περαίτερόν τινες κακοὶ γίνονται ἢ ἐβούλοντο . πρόεισι μὲν γὰρ ἐνίοτέ τις ἐν μέθαις καὶ ἀκολασίαις , ὡς ἐν αὐτῷ ὂν μὴ κτήσασθαι τὴν ἕξιν , λανθάνει δὲ κατὰ βραχὺ κτώμενος τὴν ἕξιν ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἀρρωστιῶν ποιεῖ γάρ τις τὰ μὴ συμφέροντα οὐκ εἰδὼς ὅσον ἐπιδώσει τὸ ἀρρώστημα κατὰ βραχὺ δὲ αὔξεται ἐφ’ ὅσον οὐκ’ ἂν ἐβούλετο . οὕτως οὖν λεγόμεθα κύριοι εἶναι τῶν ἕξεων τῷ τῆς ἀρχῆς εἶναι κύριοι . οὐ μόνον δὲ ἡ κακία ἀλλὰ καὶ ἡ ἀρετὴ ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀμήχανος ἐν προσθέσει καὶ λάθοι ἄν τις αὑτὸν ἐπιδιδοὺς πλεῖστον . Μετὰ δὲ ταῦτα ἀρξάμενος περὶ τῶν ἀρετῶν ἑκάστης λέγει ἀπὸ τῆς ἀνδρείας ποιούμενος τὸν λόγον ἡ ἀνδρεία λέγεται μεσότης περὶ φόβους καὶ θάρρη , οὐχ ὁμοίως ἔχουσα πρὸς ἑκάτερα τῶν παθῶν , ἀλλὰ τῷ μὲν θαρρεῖν ἐπὶ πλεῖον χρωμένη , τῷ δὲ φόβῳ ὡς ἥκιστα · καὶ μᾶλλον τῷ τὰ πολλὰ ἄφοβος εἶναι γνωρίζεται ὁ ἀνδρεῖος ἢ τῷ φοβεῖσθαι · οὕτως οὖν λέγεται περὶ θάρρη καὶ φόβους τῷ ἀμφοτέροις ὡς δεῖ χρῆσθαι καὶ τῷ μὴ ὁμοίως ἐφ’ βερά , ἄξιον γνῶναι τὰ φοβερά , ἵν’ ᾖ δῆλον πρὸς οἷον φοβερὸν ἀδεῶς ἔχων ὁ ἀνδρεῖος ἐπαινετός . ἔσται δὲ δῆλα διορισθέντος τοῦ φόβου · ὁρίζονται δὲ τὸν φόβον προσδοκίαν κακοῦ · κακὰ οὖν ἐστιν ἃ φοβούμεθα . περὶ ποῖα οὖν τῶν κακῶν καὶ τὸν τίνων φόβον ὁ ἀνδρεῖος ἀδεὴς καὶ ὁ . δειλὸς μᾶλλον καταπίπτει ; δῆλον ὅτι οὐ περὶ πάντα · οὔτε γὰρ περὶ ἀδοξίαν ἢ πενίαν ἢ νόσον ἢ ἀφιλίαν ἀδεὴς ὁ ἀνδρεῖος · ἔνια γὰρ δεῖ φοβεῖσθαι τούτων , καὶ αἰσχρὸν τὸ μὴ φοβεῖσθαι ἀδοξίαν . οὐ γὰρ ἀναίσχυντος ὁ ἀνδρεῖος ἀλλ’ αἰδήμων καὶ τὸ κατ’ αὐτὸν φυλάξεται τὴν ἀδοξίαν · ὁ δ’ ἀεὶ καταφρονῶν ἀναίσχυντος λέγεται . εἴποι δ’ ἄν τις ἴσως ὅτι καὶ ἀφιλίαν δεῖ φοβεῖσθαι πενίαν δ’ οὔ , ἢ ὅλως τὰ ἐφ’ ἡμῖν οἷον τὴν κακίαν , ἀλλ’ ὅμως τοὺς ἀφόβους περὶ πενίαν οὐ λέγομεν ἀνδρείους . πολλοὶ γὰρ δειλοὶ ὄντες ἐν τοῖς πολεμικοῖς ἄφοβοί εἰσι πρὸς χρημάτων δαπάνην καὶ εὐθαρσῶς ἀναλίσκουσιν . ἀλλ’ οὐδὲ εἴ τις φοβεὶται ὕβριν περὶ παῖδας ἢ γυναῖκας ἢ φθόνον [ μέλλοντα ] δειλὸς οὐδ’ εἴ τις θαρρεῖ μέλλων μαστιγοῦσθαι , καθάπερ πολλὰ τῶν ἀνδραπόδων , ἀνδρεῖός ἐστιν . δῆλον οὖν ὅτι περὶ τὰ μέγιστα τῶν κακῶν ἀδεὴς ὁ ἀνδρεῖος · διὰ τοῦτο γὰρ δοκεῖ ὑπομενετικώτατος < * * * > τῶν πέρας ὢν τοῦ εἶναι · δεδίασι δὲ πάντες τὸ μὴ εἶναι . ἆρ’ οὖν ἀνδρεῖός ἐστιν ὁ περὶ ὁντιναοῦν θάνατον ἀδεής , ἢ οὔ ; οὐ γὰρ πάνυ τι λέγεται ἀνδρεῖος ὁ ἐν τοῖς κακίστοις ἢ ὁ ἐν τοῖς κατὰ θάλατταν κινδύνοις ἀδεὴς ἢ ἐν νόσῳ , ἀλλ’ ὁ ἐν τοῖς καλλίστοις θανάτοις . τοιοῦτοι δέ εἰσιν οἱ ἐν πολέμῳ ὑπὲρ πατρίδος καὶ ὑπὲρ τῶν φιλτάτων . πάσῃ γὰρ ἀρετῇ τέλος τὸ καλόν · ὥστε καὶ ὁ ἀνδρεῖος τὸν ὑπὲρ τοῦ καλοῦ θάνατον αἱρεῖται καὶ πρὸς τοῦτόν ἐστιν ἀδεής · κυρίως δὴ ἀνδρεῖος ὁ περὶ τὸν καλὸν θάνατον ἀδεής · καὶ ὅσα θάνατόν φησιν ἐπιφέρει ὑπόγυα ὄντα · ὁ μὲν γὰρ ἀφόβως ἔχων πρὸς θάνατον ἐκ πολλοῦ προσδοκώμενον οὐδὲν ἴσως πράττει μέγα · ἐκλύεται γὰρ πρὸς τὸ δέος τῷ χρόνῳ · ὁ δὲ πρὸς τὸν ἐξ ὑπογύου θάνατον ἀδεῶς ἔχων τοῦ καλοῦ χάριν , ἐφ’ ἕξεως ἔχει τὴν ἀφοβίαν . προηγουμένως μὲν οὖν ὁ ἀνδρεῖος πρὸς τὸν καλὸν θάνατον ἀδεῶς ἔχει · ἕπεται δὲ αὐτῷ τὸ καὶ ἐν θαλάττῃ καὶ νόσοις ἀδεεῖ εἶναι διὰ τὴν τῆς ψυχῆς παρασκευήν · οὐ μὴν κατὰ ταῦτα λέγεται ἀνδρεῖος ὁ ἐν θαλάττῃ ἀδεής . οὐ γὰρ κατὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἄφοβός ἐστι δι’ ἣν οἱ θαλάττιοι . οἱ μὲν γὰρ ἀνδρεῖοι ἀπεγνωκότες τὴν σωτηρίαν , ἐνίοτε καὶ τὸν θάνατον δυσχεραίνοντες τὸν τοιοῦτον ( οὐ γὰρ ἂν μάτην ἀποθνήσκειν ἀλλά τι καλὸν πράξαντες ) ὅμως φέρουσιν οὐκ ἀγεννῶς · οἱ δὲ θαλάττιοι οὐ φοβοῦνται διὰ τὴν ἐμπειρίαν εὐέλπιδες ὄντες . εἶτα πάλιν λέγει περὶ τῶν ἀνδρείων τῶν ἐν θαλάττῃ φερόντων μετρίως τὸν κινδυνον ὅτι εἰώθασιν ἀνδρίζεσθαι ὅπου ἀλκή , τουτέστι γενναία πρᾶξις , ἢ καλὸν τὸ ἀποθανεῖν . ἐν δὲ ταῖς κατὰ θάλατταν φθοραῖς οὔτε ἀλκὴ οὔτε καλὸς ὁ θάνατος , καὶ ὅμως φέρουσι μετρίως διὰ τὴν τῆς ψυχῆς ὡς ἔφαμεν παρασκευήν . Τὸ δὲ φοβερὸν οὐ πᾶσιν εἶναί φησι τὸ αὐτό . δῆλον γὰρ ὡς οὐ τὸ αὐτὸ φοβερὸν τῷ ἀνδρείῳ καὶ τῷ θρασεῖ , ἀλλ’ ὡς ἄν τύχῃ ἕκαστος ἔχων διαθέσεως , οὕτως καὶ φοβεῖται . · τάχα δὲ καὶ ἄλλως ἔστι λαβεῖν τὸ ἄλλῳ ἄλλο εἶναι φοβερόν · τῷ μὲν γὰρ ἀδοξία φοβερόν , τῷ δὲ θάνατος , τῷ δὲ πενία , ἄλλῳ δὲ ἄλλο . ἔστι δὲ καὶ ὑπὲρ ἄν θρωπον , ἔφη , τὶ φοβερόν οἷον σεισμῶν ὑπερβολαί , κερ·αυνῶν πτώσεις καὶ εἴ τινα τοιαῦτα · τὸ μὲν οὖν τοιοῦτον φοβερὸν παντὶ τῷ νοῦν ἔχοντι , ὥστε καὶ τῷ ἀνδρείῳ . τὰ οὖν ἀνθρώπινα φοβερὰ διαφέρειν φησὶ μεγέθει καὶ τῷ μᾶλλον καὶ τῷ ἧττον · ἔνια μὲν γὰρ σφόδρα φοβερά ἐστιν , ἔνια δὲ ἧττον , οἷον μεγάλη μὲν δύναμις πολεμίων καὶ ἄριστα παρεσκευαμένη μέγαν δύναται παρασχεῖν φόβον . ἡ δ’ ἐλάττων κατὰ μέγεθος καὶ παρασκευὴν ἥττον’ ἄν παράσχοι φόβον . ὁμοίως δὲ καὶ ποτὲ μὲν ἔστι σφόδρα θαρρεῖν , ὅταν φανερὸν ᾖ ὅτι κρείττους ἐσμέν ποτὲ δὲ ἧττον · ἀλλ’ ὅμως ὁ ἀνδρεῖος ἀνέκπληκτος , ἀνέκπληκτος δ’ ὡς ἄνθρωπος . φοβηθήσεται μὲν γὰρ ἐπὶ βραχὺ καὶ τὰ μεγέθει ὑπερβάλλοντα τῶν ἀνθρωπίνων · ἀλλ’ ὅμως ὑπομενεῖ αὐτὰ τοῦ καλοῦ ἕνεκα , καὶ θαρρήσει δὲ ὡς δεῖ καὶ ὅτε δεῖ . ἔστι δὲ τὰ φοβερὰ καὶ μᾶλλον φοβεῖσθαι καὶ ἧττον · καὶ γὰρ τῶν μὴ ἀνδρείων μηδὲ δειλῶν ἀλλὰ μέσων ἄλλος ἄλλου ταὐτὰ ἢ μᾶλλον ἢ ἧττον φοβεῖται . ἔστι δὲ καὶ τὰ μὴ φοβερὰ φοβεῖσθαι ὡς φοβερά , ὅπερ πάσχει ὁ δειλός . οὐχ ὥσπερ δὲ ἡ ἀρετὴ διορίζεται τούτοις τοῖς ἀριθμοῖς οἷς ἀεὶ διορίζομεν τὸ ὧν δεῖ πρακτικὴν εἶναι καὶ πρὸς οὓς δεῖ καὶ ὅτε δεῖ καὶ ἐφ’ ὅσον δεῖ καὶ ὡς δεῖ καὶ οὗ ἕνεκα δεῖ , οὕτως καὶ ἡ κακία · ἀλλὰ κἄν ἕν τι τούτων παραβαίνῃ , κατὰ κακίαν ἤδη ἐστὶ τὸ γινόμενον · διό φησι γίνεσθαι τῶν ἁμαρτιῶν τῶν κατὰ τὴν δειλίαν τὴν μὲν ὅτι οὐ δεῖ , τὴν δὲ ὅτι οὐχ ὡς δεῖ · ἔστι δὲ τοῦ ὅτε παραβατικὴν εἶναι ἤ τινος ἄλλου τῶν τοιούτων · ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰ θαρραλέα οἱ θαρσεῖς εἰσιν ἀπαντητικοὶ ἢ ὅτε οὐ δεῖ θρασυνόμενοι ἢ πρὸς οὓς <οὐ> δεῖ ἢ κατά τινα ἄλλον τῶν εἰρημένων ὁ μὲν οὖν ἅπαντας φυλάττων τοὺς εἰρημένους διορισμοὺς ἀνδρεῖος , μάλιστα δὲ τὸ οὗ ἕνεκα · πάσης γὰρ ἐνεργείας τέλος τὸ κατὰ τὴν ἕξιν , οἷον τῆς ἐν τῷ οἰκοδομεῖν ἐνεργείας τέλος τὸ κατὰ τὴν οἰκοδομικήν . οὕτως δὴ καὶ τῶν κατὰ τὴν ἀνδρείαν πράξεων τέλος τὸ κατὰ τὴν ἀνδρείαν · τέλος δὲ τῆς ἀνδρείας τὸ καλόν , ὥστε καὶ ταῖς κατὰ ταύτην πράξεσιν . ὁ οὖν ῦπομένων τὰ δεινὰ ἕνεκεν τοῦ καλοῦ ἀνδρεῖος . ὁρίζεται γὰρ ἕκαστον τῷ τέλει , τουτέστιν ἑκάστη πρᾶξις καλὴ δοκεῖ εἶναι διὰ τὸ τέλος ἢ αἰσχρά · ἄν μὲν γὰρ καλοῦ ἕνεκα γένηται , καλὴ · καὶ ἡ πρᾶξις , ἂν δὲ αἰσχροῦ ἕνεκα γένηται , αἰσχρά . καὶ γὰρ ἡ ἀνδρεία καλόν , ἐπειδὰν τὸ τέλος αὐ.τῆς καλόν . τοὺς δὲ κατὰ τὴν αὐτῆς ὑπερβολήν , ὡς καὶ πρότερον εἶπε , λαμβάνει πλείονας , τὸν ἐν τῇ ἀφοβίᾳ ὑπερβάλλοντα , ὃν λέγει ἀνώνυμον · οὐ γὰρ εἰώθαμεν ἀφόβους τινὰς καλεῖν ὥσπερ θρασεῖς . εἴη δ’ ἄν τις ἐν πᾶσι μαινόμενος , εἰ μηδὲ τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον φοβοῖτο . ὁ δὲ τῶ θαρρεῖν ὑπερβάλλων θρασύς · δοκεῖ δὲ καὶ ἀλαζὼν εἶναι . ἀλαζόνας δὲ καλοῦσι τοὺς προσποιητικοὺς τῶν μὴ ὑπαρχόντων . τοιοῦτος δὲ καὶ ὁ θρασύς · προσποιεῖται γὰρ ἀνδρεῖος εἶναι οὐκ ὤν · ἐν οἷς οὖν δύναται , μιμεῖται τὸν ἀνδρεῖον , διαμαρτάνων · θρασύνεται γὰρ πρὸ τῶν δεινῶν , ἐν δ’ αὐτοῖς γενόμενος οὐχ ὑπομένει . διὸ καὶ εἰσὶν οἱ πολλοὶ αὐτῶν θρασύδειλοι . παράδειγμα δὲ τῶν τοιούτων καὶ Ὅμηρος πεποίηκε τοὺς βαρβάρους εἰπὼν ‟ κλαγγῇ τ’ ἐνοπῇ τ’ ἴσαν “ · θρασυνομένων γὰρ ὁ πρὸ καιροῦ θόρυβος · οἱ δ’ ἀνδρεῖοι πρὸ τῶν δεινῶν ἡσύχιοι ὄντες , ὅταν ἐν τοῖς δεινοῖς γένωνται , τὸ θάρρος ἐνδείκνυνται . παράδειγμα δὲ καὶ τούτων οἱ Ἕλληνες , ‟ οἵ δ’ ἄρ’ ἴσαν σιγῇ μένεα πνέοντες “ . δειλὸς δέ ἐστιν ὁ τῷ μὲν φοβεῖσθαι ὑπερβάλλων , ἐλλείπων δὲ τῷ θαρρεῖν · μᾶλλον δέ φησι καταφανής ἐστιν ἐν ταῖς λύπαις ὑπερβάλλων , τουτέστιν ἐν τῷ φόβῳ . λύπη γάρ τις ὁ φόβος · οὐχ οὕτω γὰρ λέγεται τὸ μὴ θαρρεῖν καὶ τὸ φοβεῖσθαι · τὸ μὲν γὰρ θαρρεῖν κατὰ τὸ τολμητικὸν εἶναι εἰς τοὺς κινδύνους λέγεται , ἔτι δὲ καταφρονεῖν τῶν ἐχθρῶν · τὸ δὲ λυπεῖσθαι δηλοῖ τὸν τῇ ψυχῇ καταπεπτωκότα καὶ δύσελπιν καὶ προσδοκῶντα μεγάλα κακά . Καθάπερ οὖν εἴρηται , φησίν , ἡ ἀνδρεία μεσότης ἐστὶ περὶ θαρραλέα καὶ φοβερά , ἐν οἷς εἴρηται · οὐ γὰρ ὁ περὶ πάντα τὰ κακὰ ὡς ἐλέγετο θαρραλέως ἔχων καὶ ἀδεῶς ἀνδρεῖος , ἀλλ’ ὁ πρὸς θάνατον ἀδεὴς τὸν ὑπὲρ τοῦ καλοῦ . διὰ γὰρ τὸ καλὸν ὑπομένει τὰ δεινὰ ὁ ἀνδρεῖος . καὶ ὅτι αἰσχρὸν τὸ μὴ ὑπομένειν · ἔνια δὲ φαντασίαν παρέχει ἀνδρείων , ἔτι δὲ δειλῶν καὶ ἀσθενῶν οἷον τὸ ἀποθνήσκειν φεύγοντα πενίαν ἢ ἔρωτα ἢ ἄλλο τι λυπηρόν · μαλακία γὰρ τὸ φεύγειν τὰ ἐπίπονα . ἀντίκειται μὲν οὖν ἡ μαλακία τῇ καρτερία , ἀλλ’ ὅμως καὶ τοῦ ἀνδρείου ἐστὶν ἀλλοτρία . λέγει δὲ καὶ ἄλλας πέντε ἀνδρείας ὀνομάζεσθαι ὁμωνύμως τῆ κυρίως λεγομένῃ ἀνδρείᾳ · εἰσὶ δὲ τοῦ εἴδους τῶν ὁμωνύμων τοῦ καθ’ ὁμοιότητα λεγομένου · ὅμοιαι γὰρ δοκοῦσιν εἶναι τῇ ἀνδρείᾳ , ἀλλ’ ἡ μὲν μᾶλλον , ἡ δὲ ἧττον . Πρῶτον δὲ ἐκτίθεται τὴν λεγομένην πολιτικὴν ἀνδρείαν · ὑπομένουσι γὰρ οἱ πολῖται τοὺς κινδύνους διὰ τὰ ἐκ τῶν νόμων πρόστιμα καὶ ὀνείδη καὶ διὰ τὰς προκειμένας τοῖς καλῶς κινδυνεύσασι τιμάς . μάλιστα δ’ αὕτη ὁμοία ἐστὶ τῇ δι’ ἰδῶ , ἥ γε εἰ καὶ μή ἐστιν ἀρετὴ ἀλλ’ ὅμοιόν τι ἀρετῇ · διάθεσις γάρ ἐστι παθητική . ὅτι δέ ἐστιν ἐπαινετή , λεχθήσεται ἐν τοῖς περὶ αὐτῆς λόγοις . οὐ μόνον δὲ δι’ ἰδῶ γίνεται τὰ κτὰ τὴν πολιτικὴν ἀνδρείαν ἀλλὰ καὶ διὰ τιμῆς ὄρεξιν καὶ φυγὴν ὀνείδους , ὧν ἡ μὲν τιμὴ καλόν τι , τὸ δ’ ὄνειδος αἰσχρόν . σχεδὸν οὖν καὶ ὁ κατὰ τὴν πολιτικὴν ἀνδρείαν ποιῶν διά [ τε ] τὸ καλὸν ποιεῖ , εἴπερ διὰ τιμὴν πράττει · ἡ δὲ τιμὴ καλὸν ἢ δι’ αἰσχροῦ φυγήν , εἴπερ τὸ ὄνειδος αἰσχρόν . οὐ μὴν ὅ γε τῷ ὄντι ἀνδρεῖος διὰ τὴν τιμὴν ποιήσει ἢ φεύγων τὸ ὄνειδος , ἀλλὰ κἀν μὴ ἐλπίζῃ τιμηθήσεσθαι διὰ τὸ καλὸν αὐτὸ ποιήσει ( τὸ δὲ καλόν ἐστι , ὅπερ καὶ ὁ λόγος ὑπαγορεύει ) καὶ οὐ φεύγων τὸ ὄνειδος ἀλλὰ τὸ τῷ ὄντι αἰσχρόν · αἰσχρὸν δὲ μὴ ποιεῖν τὰ κατὰ τὸν λόγον . πλὴν ἔοικέ γε μάλιστα αὕτη ἡ πολιτικὴ ἀνδρεία , τῷ ὑπὸ τῶν ἀρχόντων ἀνάγκαζομένους δρᾶν τὰ τῶν ἀνδρείων ἔργα ἢ ὅσοι διὰ φόβον θανάτου τοῦ ὑπὸ τῶν ἀρχόντων ἀναγκάζονται μέλλοντες κινδυνεύειν . τάξαι μὲν ἄν τις , ὥς φησιν , ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἀνδρείαν , ἐπειδὴ καὶ οὗτοι προστάγματι ἄρχοντος ὥσπερ νόμου ὄντος ὑπηρετοῦσι , χείρους δ’ εἰσὶ τῶν προειρημένων · οἱ μὲν γὰρ δι’ αἰδῶ καὶ τιμῆς ὄρεξιν πράττουσιν , οἱ δὲ διὰ φόβον . φεύγοντες οὖν τὸ λυπηρόν , οὐκ ἐφιέμενοι τοῦ ἐντίμου , κινδυνεύουσιν . Ἄλλο δ’ εἶδος ἀνδρείας , γενομένης ὁμωνύμου τῆς ὡς ἀληθῶς ἀνδρείας τῇ κατ’ ἐμπειρίαν · δοκεῖ γὰρ ἡ περὶ ἕκαστον ἐμπειρία ἀνδρεία εἶναι . ἐν γοῦν θαλάττῃ οἱ ἔαπειροι τῆς θαλάττης ἀδεῶς φέρουσι τοὺς κινδύνους καὶ ἡνιοαι χοῦσιν ἀδέως οἱ ἔμπειροι ἡνιοχείας , καὶ ἐν ταῖς ἀγωνίαις οε αγωνιζον ἀδεῶς οὗ ἂν τύχωσιν ἀγωνίσματος ἔμπειροι ὄντες . διὸ καὶ Σωκράτη · ᾠήθη , φησί , τὴν ἀνδρείαν ἐπιστήμην εἶναι . ταῦτα δὲ λέγει , ὡς τοῦ Σωκράτους τοὺς ἐμπείρους τῶν δεινῶν καὶ ἐπιστήμονας αὐτῶν νομίζοντος . σκεπτέον δὲ · εἰ οὕτως λέγουσιν οἵ τε ἄλλοι Σωκράτους ἑταῖροι περὶ ἀνδρείας καὶ ὁ ἐν τῷ Λάχητι τῷ Πλάτωνος Σωκράτης . τοιοῦτοι δέ φησιν ἄλλοι μὲν ἐν ἄλλοις , τουτέστιν ἔμπειροι καὶ διὰ τοῦτο ὑπομενητικοί , ἐν τοῖς πολεμικοῖς δὲ οἱ στρατιῶται · στρατιώτας δὲ λέγει τοὺς ἀεὶ μισθοφοροῦντας · οὗτοι γὰρ διὰ τὴν ἐμπειρίαν μένοντες πολλάκις ἐν ταῖς μάχαις δοκοῦσιν ἀνδρεῖοι εἶναι · ἃ δὲ ποιεῖ αὐτοὺς μένειν , ἐξηγεῖται · πρῶτον μὲν ἴσασι τὰ κενὰ τοῦ πολέμου · ἔστι γάρ τινα ἃ φοβερὰ μὲν δοκεῖ , ἔχει δὲ οὐδέν , ἃ λέγε κενά · ἔπειτα ἐκ τῆς ἐμπειρίας καὶ φυλάξασθαι καὶ πατάξαι δύνανται ὥσπερ οἱ ἄγα θοῖ πύκται , καὶ τοῖς ὅπλοις χρῆσθαί εἰσιν ἔμπειροι · ἔτι δὲ αὐτοῖς τοῖς ὅπλοις ἄριστά εἰσι παρεσκευασμένοι . ὥσπερ οὖν ἁ θλῆταί ἰδιώταις μάκινδυνεύσασι χονται · καὶ γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις ἀγῶσι , τουτέστι τοῖς γυμνικοῖς , οὐχ οἱ ἀνδρειότατοι μαχιμώτατοί εἰσιν , ἀλλ’ οἱ μάλιστα ἰσχυόντες καὶ τὰ σώματα ἄριστα ἔχοντες · ἢ περὶ τῶν στρατιωτικῶν εἴρηκε τὸ ἐν τοῖς τοιούτοις ἀγῶσι , τουτέστι τοῖς πολεμικοῖς , οὐχ οἱ ἀνδρειότατοί εἰσι μαχιμώτατοι καὶ τὰ ἑξῆς · οἱ πλεῖστοι γὰρ αὐτῶν στρατεύονται καὶ τοῖς σώμασιν ἰσχύοντες καὶ ἐν ἀκμῇ τῆς ἡλικίας · διὰ ταύτα οὖν μένουσιν · οὐδεὶς δ’ αὐτῶν διὰ τὸ καλόν . μάλιστα δὲ ἐλέγχονται οἱ στρατιῶται , ὅταν μέγας ὁ κίνδυνος γένηται καὶ λείπωνται πλήθεσιν ἢ παρασκευαῖς . πρῶτοι γὰρ φεύγουσι · τὰ δὲ πόλιτικὰ μένοντα , φησίν , ἀποθνήσκει . ἐν οἷς ἐνδείκνυσιν , ὅτι πολὺ ἀμείνων ἡ πολιτικὴ ἀνδρεία τῆς δι’ ἐμπειρίαν . ἔοικε δὲ καὶ αὕτη τῇ ἀνδρείᾳ . διὸ καὶ μένουσιν ὥσπερ οἱ ἀνδρεῖοι ἐν τοῖς κινδύνοις στρατιῶται καὶ οὔτε φοβοῦνται καὶ θαρροῦσιν ὥσπερ καὶ οἱ ἀνδρεῖοι , οὐ μέντοι διὰ τὸ καλὸν ἀλλὰ διὰ τὴν ἐμπειρίαν . Τρίτον δὲ εἶδος τῆς καθ’ ὁμωνυμίαν ἀνδρείας τὸ θυμικόν . καὶ γὰρ τὰ θηρία ἀνδρεῖα καλεῖται , ὅσα θυμοειδῆ καὶ φέρεται ὑπὸ θυμοῦ ἐπὶ τοὺς τρώσαντας · οἱ γὰρ ἀνδρεῖοι θυμοειδεῖς καὶ ἄγει μάλιστα πρὸς τοὺς κινδύνους ὁ θυμός · πράττουσι μὲν οὖν οἱ ἀνδρεῖοι διὰ τὸ καλόν , χρῶνται δὲ τῷ θυμῷ συνεργῷ · οἷον γὰρ ἐνθουσιᾶν ποιεῖ ὁ θυμὸς ἐν τοῖς κινδύνοις . ὁ μὲν οὗν ἀνδρεῖος μετὰ θυμοῦ · δραστικὸν γὰρ ὁ θυμός · οὐ μὴν ὁ μετὰ θυμοῦ δρῶν πάντως ἀνδρεῖός ἐστι · καθ’ ὁμωνυμίαν δὲ δεῖ λαβεῖν τὸν ἰού ἀνδρείου θυμόν , οὐχὶ ἔκστασίν τινα , ἀλλὰ τοῦ λόγου κελεύοντος συνεξορμῶντα τὸν θυμόν . οὐ γὰρ ὁμοίως πράττομεν ἄθυμοι ὄντες καὶ διεγείροντος ἡμάς τοῦ θυμοῦ · τὰ θηρία δὲ οὐ κυρίως ἀνδρεῖα ἢ διὰ φόβον ἐπιόντα ἢ διὰ λύπην τὴν ἐκ τῆς πληγῆς . ὅλως δὲ οἱ διὰ πάθος μόνον παρακινδυνύοντες οὔκ εἰσιν ἀνδρεῖοι · ἐπεὶ οὕτως γε καὶ οἱ μοιχοὶ ἀνδρεῖοι ἄν ἦσαν δι’ ἐπιθυμίαν τολμηρὰ δρῶντες . οὔτε οὖν οἱ δι’ ἐπιθυμίαν οὔτε οἱ διὰ θυμὸν ἐπικίνδυνα ὑπομένοντες ἀνδρεῖοι ὡς ἀληθῶς , ἀλλ’ οἱ διὰ τὸ καλόν . ἔοικε δὲ καὶ ἡ διὰ θυμὸν ἀνδρεία τῇ ὡς ἀληθῶς , ἐπεὶ καὶ ἡ αὐτῆς τῷ ὄντι ἐνέργεια μετὰ θυμοῦ καὶ ὅτι οἱ ἀνδρεῖοι θυμοειδεῖς . φυσικωτάτη δέ φησιν ἔοικεν εἶναι ἡ διὰ τὸν θυμὸν ἀνδρεία . ἴσως μὲν γὰρ πασῶν τῶν ὁμωνύμων κρείττων ἡ πολιτικὴ διὰ τὰ εἰρημένα · ἡ δὲ διὰ θυμὸν φυσική , ἐπειδὴ ὁ θυμὸς φυσικὸν καὶ δοκοῦμεν φύσει οἱ ἄνθρωποι ἐφίεσθαι τοῦ τιμωρεῖσθαι τοὺς ἀδικοῦντας ἡμάς , ὅπερ τοὐ θυμοῦ ἔργον ἐστί . φησὶ δὲ ὅτι προσλαβοῦσα ἡ τοιαύτη διάθεσις προαίρεσιν καὶ τὸ τοῦ καλοῦ ἕνεκα πράττειν , εἴη ἄν ἀνδρεία . ὁ γὰρ θυμοειδής προσλαβὼν προαίρεσιν καλὴν ἐξ ἔθους καὶ λόγον καὶ τὸ τοῦ καλοῦ ἕνεκα πράττειν τὰ ἐν τοῖς δεινοῖς εἴη ἄν ὡς ἀληθῶς ἀνδρεῖος . Τέταρτον δὲ εἶδος τῆς καθ’ ὁμωνυμίαν ἀνδρείας τὸ τῶν εὐελπίδων , οἳ διὰ <τὸ> πολλοὺς καὶ πολλάκις νενικηκέναι , ὥς φησι , θαρροῦσιν · δέ εἰσι καὶ οὗτοι τοῖς ἀνδρείοις , ἐπειδὴ καὶ οἱ ἀνδρεῖοι θαρροῦσιν ἐν τοῖς δεινοῖς · θαρροῦσι δὲ καὶ οἱ εὐέλπιδες , οὐ μὴν διὰ τὰ αὐτά , ἀλλ’ οἱ μὲν εὐέλπιδες διὰ τὸ οἴεσθαι κρείττους εἶναι καὶ μηδὲν ἄν παθεῖν . ἐοικέναι δ’ αὐτούς φησι τοῖς μεθυσκομένοις · καὶ γὰρ οἱ μεθύοντες εὐέλπιδες ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γίνονται , καὶ οὗτοι μεθύσκονταί πὼς ὑπὸ τῆς εὐελπιστίας καὶ διὰ τοῦτο θαρροῦσιν , ἐπεί , ἄν γέ τι συμβῇ αὐτοῖς παρὰ τὴν ἐλπίδα , φεύγουσιν . ὁ δὲ ἀνδρεῖος τὰ φοβερὰ ἀνθρώπῳ καὶ μάλιστα καὶ φαινόμενα ὑπομένει , ὅτι καλὸν τὸ ὑπομεῖναι , αἰσχρὸν δὲ τὸ μὴ ὑπομεῖναι . διὰ τοῦτο δὲ εἶπε τὰ φοβερὰ ἀνθρώπῳ , ἐπειδὴ τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον καὶ ἀνδρεῖος φοβεῖται , ὥσπερ εἴρηται πρότερον . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ ὑπομένειν τὰ φοβερὰ ἀνθρώπῳ ἀνδρείου ἐστίν , ὅταν διὰ τὸ καλὸν ὑπομένῃ , ἐπιφέρει · διὸ καὶ ἀνδρειοτέρου δοκεῖ εἶναι τὸ ἐν τοῖς αἰφνιδίοις φόβοις ἀτάραχον εἶναι , ἐνδεικνύμενος ὅτι ὁ τῷ ὄντι ἀνδρεῖος τῷ ἔχειν τὴν ἕξιν τῆς ἀνδρείας τοιοῦτός ἐστιν . ἡ δὲ ἕξις ἑτοίμους παρέχει πρὸς τὸ πράττειν τὰ κατ’ αὐτήν , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων πράξεων ἔχει . καὶ γὰρ ῥητορεύει προχείρως ὁ τὴν ῥητορικὴν ἕξιν ἔχων , ἐκ παρασκευῆς δ’ εἴποι ἂν καὶ ὁ μηδέπω ἔχων ἱκανῶς τὴν ἕξιν · οὕτως δὲ καὶ ὁ τὴν ἀνδρείαν ἔχων ῥᾳδίως ὑπομένει τὰ φοβερά , κἂν αἰφνίδια ᾖ , καὶ ταχέως γνωρίζεται ἃ δεῖ αὐτὸν καὶ πράττειν καὶ ὑπομένειν . πῶς δὲ λέγει ἀνδρειοτέρους εἶναι τοὺς τοιούτους ; ἀρά γε ὡς οὔσης ἀνέσεως καὶ ἐπιτάσεως ἐν τῇ ἀνδρείᾳ καὶ ὡς ὄντων μὲν ἀνδρείων καὶ τῶν ἐκ παρασκευῆς ὑπομενόντων τοὺς κινδύνους , μᾶλλον δὲ τῶν τοὺς αἰφνιδίους ἀνεχομένων ; ἢ διὰ τοῦτο προσέθηκε τὸ δοκεῖν ; δοκεῖ μὲν γὰρ ἴσως ἀνδρείοτερος εἶναι ὁ τὴν ἕξιν ἔχων , ἔστι δὲ μόνος οὗτος ὡς ἀληθῶς ἀνδρεῖος . Ἐπὶ πᾶσι δὲ ἀριθμεῖ πέμπτον εἶδος ὁμωνύμου ἀνδρείας τὸ τῶν δι’ ἄγνοιαν θαρρούντων , ὅταν οἴωνται μὲν ἄλλοις συμβάλλειν καὶ ἐλάττοσιν ἑαυτῶν , θαρροῦσι δὲ δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν . ἐοίκασι δὲ καὶ οὗτοι τοῖς ἀνδρείοις , διόπερ θαρροῦσιν ὥσπερ καὶ οἱ ἀνδρεῖοι , καί εἰσιν οὐ πόρρω τῶν εὐελπίδων , ὥς φησι . καὶ γὰρ οὗτοι διὰ τὴν ἄγνοιαν εὐέλπιδες γίνονται , χείρους δὲ αὐτῶν εἰσιν ἢ ἴσον οὐδὲν ἔχουσιν ἀξίωμα . οἱ μὲν γὰρ διὰ τὸ πολλάκις κατωρθωκέναι εὐέλπιδες μετὰ φρονήματός τινος ἐπίασι ( διὸ καὶ μένουσί χρόνον ἐν τοῖς κινδύνοις ) , οἱ δὲ δι’ ἄγνοιαν ἀπατηθέντες , ἄν γνῶσιν ὅτι ἕτεροί εἰσι , πρὸς οὗς ἡ μάχη καὶ κρείττους αὐτῶν , ταχὺ φεύγουσιν , ὅπερ φησὶ παθεῖν Ἀργείους · ᾔεσαν γὰρ ὡς ἐπὶ Σικυωνίους καταφρονοῦντες αὐτῶν · ἦσαν δ’ οὐ Σικυώνιοι ἀλλὰ Λακεδαιμόνιοι · ὡς δὲ περιέπεσον αὐτοῖς καὶ ἔγνωσαν Λακεδαιμονίους , ταχὺ ἔφυγον ἀποστραφέντες . Περὶ θάρρη δὲ καὶ φόβους τὴν ἀνδρείαν οὖσαν , οὐχ ὁμοίως φησί περὶ ἄμφω εἶναι ἀλλὰ μᾶλλον περὶ τὰ φοβερά , οὐ τῷ φοβεὶσθαι πλεονάκις ἢ θαρρεῖν , ὡς κατά γε τοῦτο μᾶλλον περὶ τὸ θάρρος ἡ ἀνδρεία ἐστὶν ἢ περὶ τὸν φόβον , ὅπερ προειρήκαμεν , ἀλλὰ τὸ ἐν τοῖς φοβεροῖς ἄφοβον εἶναι καὶ ἀτάραχον , ἅ ἐστι μὲν ἀμφότερα τοῦ ἀνδρείου , καὶ τὸ θαρραλέον καὶ τὸ ἄφοβον , ἀλλὰ μᾶλλον εἰδοποιεῖται ὁ ἀνδρεῖος τῷ ἄφοβος εἶναι ἐν τοῖς δεινοῖς · οὐχ οὕτως δὲ τῷ ἰτητικὸς εἶναι ἐπὶ τὰ δεινά , διὸ καὶ ἐπίλυπον δοκεῖ εἶναι ἡ ἀνδρεία · ὑπομενητικὴ γὰρ δεινῶν καὶ ἐπαινεῖται δικαίως . δυσκολώτερον γὰρ τὸ λυπηρὰ ὑπομένειν ἢ τῶν ἡδέων ἀπέχεσθαι , ὥστε κατά γε τοῦτον τὸν λόγον ἀξιέπαινος μᾶλλόν ἐστι τῆς σωφροσύνης . τὸ μὲν οὖν τέλος τῆς ἀνδρείας καλὸν καὶ ἡδὺ ἅμα . δοκεῖ δὲ ἀφανίζεσθαι , τουτέστιν ἀφανὲς γίνεσθαι τὸ ἡδὺ αὐτῷ ὑπὸ τῶν κύκλων . κύκλους δὲ λέγει ἰοὺς πόνους , οὓς ὑπομένουσιν ἐν τοῖς δεινοῖς οἱ ἀνδρεῖοι . ὁ μὲν οὖν θάνατος , φησί , καὶ τὰ τραύματα λυπηρὰ τῷ ἀνδρείῳ καὶ ἄκοντι ἔσται . λυπηρὰ μὲν λέγει τὰ ἐπίπονα · ἀνάγκη γὰρ ἄνθρωπον ὄντα πονεῖν μαχόμενον καὶ τιτρωσκόμενον , εἰ οὕτω τύχοι . ἄκοντι δέ , ὅτι αὐτὰ καθ’ αὑτὰ οὐκ ἂν ὑπέμεινεν , οὔτε τοὺς πόνους · ὑπομένει δὲ αὐτά , ὅτι καλὸν ἢ ὅτι αἰσχρὸν τὸ μὴ ὑπομένειν · καὶ ὅσῳ ἂν μᾶλλον , φησί , τὴν ἀρετὴν ἔχῃ πᾶ ’σαν καὶ εὐδαιμονέστερος ᾖ , λυπηθήσεται ἐπὶ τῷ θανάτῳ , ἂν μάτην γένηται δηλονότι καὶ μηδενὸς καλοῦ ἕνεκα , ἀλλ᾿ οὐδὲν ἧττον , φησίν , ἀνδρεῖός ἐστιν ὑπομένων τὸν θάνατον διὰ τὸ καλόν , καὶ μᾶλλον , ὅτι ἀντὶ τῆς ἐν ἰῷ ζῆν εὐδαιμονίας αἱρεῖται τὸν ὑπὲρ τοῦ καλοῦ θάνατον . οὐ δὴ ἐν πάσαις ταῖς ἀρεταῖς τὸ ἡδέως ἐνεργεῖν ὑπάρχει · ἡ μὲν γὰρ καὶ ἐλευθεριότητα ἐνέργεια ἡδεῖα καὶ ἡ κατὰ σωφροσύνην καὶ ἡ κατὰ τὰς ὁμοίας , ἡ δὲ κατὰ τὴν ἀνδρείαν ἐπίπονος · πλὴν κατὰ τοσοῦτον ἡδεῖα , ὅσον ἡ ἀναφορὰ ἐπὶ τὸ τέλος ὂν καλὸν καὶ ἡδύ . στρατιώτας δ’ οὐδὲν ἴσως κωλύει , φησί , μὴ τοὺς τοιούτους κρατίστους εἶναι καὶ τὰ ἑξῆς , ἐν οἷς ἐνδείκνυται ὅτι ἐγχωρεῖ στρατιώτας χρησίμους εἶναι , λέγω δὲ ὡς μισθοφόρους , ἀνδρείους μὲν μὴ ὄντας , ἑτοίμους δὲ πρὸς θάνατον . τοιούτων γὰρ μᾶλλον δέονται οἱ μισθούμενοι στρατιώτας , ἀνδρείους δὲ ἴσως οὐ δέονται μισθοφόρους γενέσθαι , πλὴν εἰ μὴ μεγάλῃ ἀνάγκῃ καὶ τύχῃ τινὶ καταληφθεῖεν . οὔ φησι δ’ εἶναι χαλεπὸν ἐκ τῶν εἰρημένων λαβεῖν τί ἐστιν ἀνδρεία · εἴη δ᾿ ἄν ὡς τύπῳ λαβεῖν ἕξις ὑπομενετικοὺς παρέχουσα κινδύνων καὶ θανάτων ἕνεκα τοῦ καλοῦ . Μετὰ δὲ ταῦτα περὶ σωφροσύνης . τὴν σωφροσύνην καὶ τὴν ἀνδρείαν τῶν ἀλόγων μερῶν ἀρετὰς λέγει . ἡ μὲν γὰρ σωφροσύνη τοῦ ἐπιδυἄμφω 88 ASPASII IN ETH . ’d.M . Ill i ;; l . p . ’ - ! - UlSaG ] περὶ ἡδονάς ἐπεὶ δὲ πρότερον αὐτὴν ἀπέδωκε μεσότητα , περὶ ἡδονὰς μόνον αὐτὴν εἶπε μεσότητα · ἧττον γάρ ἐστι περὶ λύπας . κατὰ τοσοῦτον γὰρ λέγεται περὶ λύπας εἶναι ὁ σώφρων , ὅσον μὴ λυπεῖται τῇ τῶν ἡδονῶν ἀπουσία , ἐπεὶ ἥ τε ἐνέργεια τῆς σωφροσύνης περὶ ἡδονάς ἐστι . περὶ ποίας δὲ ἡδονάς ἐστι μεσότης , δείκνυσι τρόπον τινὰ χρώμενος διαιρέσει τοιαύτῃ . τῶν ἡδονῶν αἱ μέν εἰσι σωματικαί , αἱ δὲ ψυχικαί · καὶ ψυχικαὶ μέν , ἐν αἷς αὐτὴ καθ’ αὑτὴν ἥδεται ἡ ψυχή , σωματικαὶ δέ ; ἃς ἥδεται διὰ τοῦ σώματος ἡ ψυχή , οἷον φιλοτιμία φιλομαθία . ἑκάτερον γὰρ τούτων φησὶ τῶν τε φιλοτίμων καὶ τῶν φιλομαθῶν χαίρειν μηδὲν πάσχοντος τοῦ σώματος , ἀλλὰ μᾶλλον τῆς διανοίας . πῶς δὲ λέγει πασχούσης τῆς διανοίας χαίρειν τοὺς φιλομαθεῖς ἢ τοὺς φιλοτίμους ; οὐ γὰρ δὴ τὸ χαίρειν καὶ ἡδοναὶ ἐν τῇ διανοίᾳ , ἀλλ’ ἐν τῷ παθητικῷ μορίῳ τῆς ψυχῆς . πότερον οὖν διάνοιαν εἶπεν ἀντὶ τοὐ · ψυχὴν κοινότερον , ἢ τὸ λεγόμενον τοιοῦτόν ἐστιν , ὅτι ἑκάτερος τούτων χαίρει μὲν τῷ παθητικῷ μορίῳ τῆς ψυχῆς , οὐ τοῦ σώματος πάσχοντός τι , καθάπερ ἐπὶ τῶν σωματικῶν ἡδονῶν ἀλλὰ τῆς διανοίας ; ἡ δὲ διάνοια τοιοῦτόν τι πάσχουσα ἐννοεῖ , ὅτι ἐπέτυχε οὗ ἐβούλετο · ἡ μὲν διάνοια τοῦ φιλομαθοῦς ὅτι ἐπέτυχε μαθήματος , ἡ δὲ τοῦ φιλοτίμου , ὅτι ἐπέτυχε τιμῆς . ταύτῃ δὲ τῇ κινήσει τῆς διανοίας , ἣν πάθος προσηγόρευσεν , ἐπακολουθεῖ ἡδονὴ ἐν τῷ παθητικῷ ὄντι μορίῳ τῆς ψυχῆς . οἱ δὲ περὶ τὰς ψυχικὰς ἡδονὰς ὄντες οὔτε σώφρονες οὔτε ἀκόλαστοι λέγονται · οὐδὲ γὰρ τοὺς φιλομύθους καὶ διηγητικοὺς λέγομεν ἀκολάστους ἀλλ’ ἀδολέσχους · οὐδὲ περὶ λύπας ἐστὶ τὰς ψυχικὰς ἢ σωφροσύνη ἢ ἀκολασία · τοὺς γὰρ ἐπὶ χρημάτων ἀποβολῇ ἢ φίλου λυπουμένους ἢ ἐπὶ τῇ κτήσει χαίροντας οὔτε σώφρονας οὔτε ἀκολάστους λέγομεν . φαίνεται οὖν περὶ τὰς σωματικὰς εἶναι ἡ σωφροσύνη ἡδονάς , ἔστι δὲ οὐ περὶ πάσας τὰς σωματικάς . ἵν’ οὖν δῆλον γένηται , περὶ τίνας ἐστί , διαιρετέον τὰς σωματικάς . ἔστι δὴ εἴδη τῶν σωματικῶν ἡδονῶν , ὅσα καὶ τῶν αἰσθήσεων . ὅσαι γὰρ αἱ αἰσθήσεις , τοσαῦται καὶ αἱ σωματικαὶ ἡδοναί , αἱ μὲν δι’ ὄψεως , αἱ δὲ δι’ ἀκοῆς , αἱ δὲ διὰ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων . οὐκ ἔστι δὴ περὶ τὰς δι’ ὄψεως ἡδονὰς ἡ σωφροσύνη οὐδ’ ἡ ἀκολασία · οἱ γὰρ χαίροντες χρῶμα σί’ καὶ σχήμασι ἤμασι καὶ γραφαῖς οὔτε σώφρονες οὔτε ἀκόλαστοι λέγονται , καίτοι ἔστι ἐπὶ τούτων ὡς δεῖ χαίρειν καὶ καθ’ ὑπερβολὴν καὶ κατ’ ἔλλειψιν · ἀλλ’ οὔτε εἰς σωφροσύνην ἀναφέρεται τὸ ὡς δεῖ οὔτε εἰς ἀκολασίαν τὸ καθ’ ὑπερβολὴν οὔτε τὸ κατ’ ἔλλειψιν εἰς τὴν παρακειμένην τῇ σωφροσύνῃ , ἣν ἀναισθησίαν ἐνίοτε ὀνομάζει . ἐπειδὴ οὗν ἔστι καὶ ἐν ταῖς περὶ τὴν ὄψιν ἡδοναῖς τὸ ὡς δεῖ χαίρειν , δόξει τις καὶ ἀρετὴ εἶναι . τὸ γὰρ ὡς δεῖ ἀρετῆς καὶ τὸ καθ’ ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν κακίαι τινές · τίς οὖν ἡ περὶ τά ὁράματα ἀρετὴ καὶ τίνες αἱ κακίαι εἰπεῖν οὐ ῥᾴδιον . πότερον οὖν οὐδ’ εἰσὶν ἀρεταὶ ἀλλὰ καὶ ἐν ἰοῖς μέσοις ἀνθρώποις αἱ τοιαῦται ἔξεις γίνονται καὶ αἱ μὲν ἔχουσαι τὸ μέτρον ἐπαινεταί , αἱ δὲ παρὰ τὸ μέτρον ψεκταί , ἢ τῇ φρονήσει ἐπακολοθοῦσιν αἱ μεμετρημέναι ἕξεις , τῇ δ’ ἀφροσύνῃ αἱ διημαρτημέναι καὶ ἄμετροι ; ἢ μᾶλλον τῇ σωφροσύνῃ : καθ’ αὑτὴν μὲν γάρ , φησίν , ἐστίν , ὡς προελθὼν ἐρεῖ , περὶ τὰς διὰ τῆς ἁφῆς ἡδονάς . παρακολουθεῖ δὲ τῷ σώφρονι τὸ καὶ ὁρατικῷ εἶναι τῶν ὁρατῶν μέχρις οὖ δεῖ καὶ ὧν δεῖ καὶ κατὰ τοὺς ἄλλους διορισμούς , τῷ δ’ ἀκολάστῳ τὸ ἄπληστον ἐν πᾶσι , τῷ δ’ ἀναισθήτῳ τὸ ἐλλείπειν ἐν πᾶσι . περὶ τούτων σκεπτέον . ταῦτα γὰρ λεκτέον καὶ περὶ τῶν κατὰ τὴν ἁφὴν καὶ περὶ τῶν κατὰ τὴν ὄσφρησιν . αὐτὸς μέντοι ἐν τοῖς ἑξῆς ἐκέξεισιν , ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ σωφροσύνη οὐδ’ ἡ ἀκολασία περὶ τὰς κατὰ τὴν ἀκί ) ἢν ἡδονὰς οὐδὲ περὶ τὰς κατὰ τὴν ὀσμήν · τοὺς γὰρ χαίροντας , φησί , θυμιαμάτων ὀσμαῖς ἢ ῥόδων ἢ μήλων οὐ λέγομεν ἀκολάστους , τοὺς δὲ χαίροντας σφόδρα ταῖς τῶν ὄψων ὀσμαῖς ἢ ταῖς τῶν μύρων , διότι ἀνάμνησις αὐτοῖς γίνεται τῶν ἐπιθθμημάτων . μύροις μὲν χαίρουσιν ἀναμιμησκόμενοι τῶν ἑταιρῶν , ὄψων δ’ ὀδμαῖς ἐννοοῦντες τὴν κατὰ τὴν βρῶσιν ἡδονήν · ἐπεὶ καὶ κατὰ τὰς ἄλλας τὰς προειρημένας αἰσθήσεις ἐνδέχεται κατὰ συμβεβηκὸς χ.αίρειν τὸν ἀκόλαστον · ἰδὼν γὰρ τὴν ἑταίραν ἡ τὸ ὄψον χαίρει ἐννοῶν τὴν ἀπόλαυσιν καὶ ἀκούσας φθεγγομένης τῆς ἑταίρας ἡ τῶν περὶ ὄψου διηγημάτων . αὕτη δ’ οὐκ ἔστιν ἁπλῶς κατ ὄψιν ἡδονὴ ἢ κατ’ ἀκοήν , ἀλλ’ ὅταν ἐπὶ μηδὲν ἄλλο ἀναφέρων χαίρῃ ἀλλ’ ἐπὶ τὸ ὁρατὸν ἢ τὸ ἀκουστόν , ὅπερ πάσχει κατὰ τ‘ὴν ὄψιν , ὁ χαίρων αὐτοῖς τοῖς χρώμασιν ἡ τοῖς σχήμασι κατὰ δὲ τὴν ἀκοὴν ὁ χαίρων αὐτοῖς τοῖ μέλεσι . παραπλησίως δὲ ἔχει καὶ ἐπὶ τῆς ὀσφρήσεως · καθ’ αὑτὰς γάρ εἰσιν ἡδεῖαι ὀσμαί , ὅταν ἐπὶ μηδὲν ἄλλο ἀναφέρων τις ἥδηται ἢ ἐπὶ τὴν ὀσμήν , οἷαί εἰσιν αἱ ἀπὸ τῶν ἀνθῶν , κατ’ ἀναφορὰν δὲ τὴν ἐπὶ τὰ βρώματα καιὰ σ·υμβεβηκός εἰσιν ἡδεῖαι . διὸ καὶ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους , οἱ μήτε σώφρονες μήτε ἀκόλαστοι λέγονται , ἴδοι ἄν τις χαίροντας ταῖς τῶν βρωμάτων ὀδμαῖς , ὅταν πεινῶσιν , ὅταν ὸὲ μὴ πεινῶσι , μηκέτι χαίροντας ὡς οὐχ ἑπομένης καθ’ αὑτὴν τῇ ὀσμῇ τῆς ἀπὸ τῶν βρωμάτων ἡδονῆς , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός . φησὶ δὲ μηδὲ τοῖς ἄλλοις ζῴοις κατὰ ταύτας εἶναι τὰς αἰσθήσεις ἡδονήν ( λέγω δ’ ὄψιν ἀκοὴν ὄσφρησιν ) πλὴν κατὰ συμβεβηκός · οὐ οὕτω χαίρουσι ταῖς ὀδμαῖς τῶν λαγωῶν οἱ κύνες ὡς οἱ ἄνθρωποι τῇ τῶν ἀνθῶν , ἀλλὰ κατ’ ἀνάμνησιν τῆς βρώσεως · οὐδ’ ὁ λέων τῇ φωνῇ τὸ ὖ βοὸς οὕτως χαίρει ὡς ὁ ἄνθρωπος τῷ μέλει , ἀλλὰ χαίρει μὲν ὁ λέων τῇ ἐδωδῇ τοῦ βοὸς οὕτω χαίρει ὡς ἄνθρωπος τῷ μέλιτι ] , ὅτι δ’ ἐγγύς ἐστι , διὰ τῆς φωνῆς ᾔσθετο · οὐδ’ εὑρὼν ἔλαφον οὕτως χαίρει ὡς σχήμασιν ὁ ἄνθρωπος ἢ τοῖς σώμασιν , ἀλλ᾿ ὅτι βορὰν ἔχει . διὰ τοῦτό φησι μὴ εἶναι διὰ τῶν εἰρημένων αἰσθήσεων ἡδονὴν τοῖς ἄλλοις ζῴοις , ὅτι οὐ κατὰ ψιλὰ τὰ ὁρατὰ ἢ τὰ ἀκουστὰ ἢ τὰ ὀσφραντὰ ἡδοναὶ αὐτοῖς γίνονται , ἀλλὰ κατ’ ἀνάμνησιν ἀφροδισίων ἡδονῶν μόνον μετέχουσι τὰ λοιπὰ ζῷα · περὶ τὰς τοιαύτας δὲ ἡδονάς ἐστι ἡ σωφροσύνη καὶ ἀκολασία , ὧν καὶ τὰ λοιπὰ ζῷα κοινωνεῖ · αὗται δ’ εἰσὶν αἱ δι’ ἁφῆς καὶ γεύσεως . διὸ ἀνδραποδώδεις καὶ θηριώδεις φαίνονται κοιναὶ οὖσαι καὶ τοῖς ἀλόγοις καὶ τοῖς ἀνδραπόδοις . φαίνονται δέ , φησί , καὶ τῇ γεύσει ἐπὶ μικρὸν ἢ μηδὲν χρῆσθαι · τοῦτο δὲ ἤτοι περὶ μόνων λέγει τῶν ἀκολάστων ἡ καὶ περὶ τῶν σωφρ.όνων , ὡς τῶν μὲν σωφρόνων μετρίως χαιρόντων ταῖς ὀσμαῖς , τῶν δ’ ἀκολάστων καθ’ ὑπερβολήν · λέγω δὲ ὀσμαῖς ταῖς ἀπὸ τῶν βρωμάτων ἢ ποτῶν · τῶν · διὸ καὶ μᾶλλον δοκεῖ περὶ τῶν ἀκολάστων λέγεσθαι · ἔστι μὲν γὰρ τῆς γεύσεως ἡ κρίσις · ἤδη δὲ ἕξιν τινὲς τοιαύτην πεποίηνται , ὥστε διαγνώσκειν ἐκ τῶν ὀδμῶν τοὺς οἴνους , τὸν αὐστηρὸν καὶ γλυκύν , καὶ ὅλως τὰς διαφορὰς αὐτῶν , καὶ τὰ ὄψα ἀρτύουσιν ὀσμέμενοι , ὥστε ἐνδέχεται διὰ τὴν αὐτὴν ἕξιν καὶ αὐταῖς χαίρειν ταῖς ὀδμαῖς τὸν ἀκόλαστον ὑπερβαλλόντως . ἀλλ’ ὅμως φησὶν ὅτι οὐκ αὐταῖς καθ’ αὑτὰς χαίρουσιν , ἀλλὰ τῇ ἀπολαύσει , ἥτις πᾶσα δι’ ἀφ’ ἦς ἐστι καὶ ἐν σιτίοις καὶ ἐν ’πὸ τῷ καὶ τοῖς ἀφροδισίοις λεγομέναις . τὸ δὲ λεγομένοις προσέθηκεν , εὐλάβειαν φιλοσόφῳ πρέπουσαν εὐλαβηθείς · οὐ γὰρ αὐτὸς ὀνομάζει αὐτά , φησίν , ἀφροδίσια ἀλλ’ ὠνομασμένοις χρῆται . εἰπὼν δὲ κοινοτάτην εἶναι πᾶσι τοῖς ζῴοις αἴσθησιν , καθ’ ἣν ἡ ἀκολασία ( κατὰ γὰρ τὴν ἁφήν , ἥτις κοινὴ πᾶσιν ἐστὶ τοῖς ζῴοις ) , καὶ δόξειεν ἂν δικαίως ἐπονείδιστος εἶναι , ὅτι οὐχ ᾗ ἄνθρωποί ἐσμεν ὑπάρχει , ἀλλ᾿ ᾗ ζῷα . τοῦτο δὴ ἔχει τινὰ ἀπορίαν · δοκεῖ γὰρ ἀκολασία καὶ ὅλως πᾶσα κακία ἴδιος εἶναι τοῦ ἀνθρώπου , τῶν δ᾿ ἄλλων ζῴων οὐδὲν ἀκόλαστον , οὐδὲ γὰρ σῶφρον , ἀλλὰ καὶ ὅσα λέγομεν ἀκόλαστα διὰ τὸ ἀφροδισιαστικὸν μεταφέροντες λέγομεν . ἔοικεν οὖν τοῦτο λέγειν , ἐπονείδιστος ἡ ἀκολασία , ὅτι οὐχ ἡ ἄνθρωποί ἐσμεν χαίρομεν ταῖς ποιητικαῖς αὐτῆς ἡδοναῖς , ἀλλ’ ᾗ ζῷα . ποιητικαὶ μὲν γὰρ αὐτῆς ἡδοναὶ αἱ δι’ ἁφῆς , αὗται δὲ κοιναὶ τοῖς ζῴοις . διὸ καὶ ἐπιφέρει · τὸ δὴ τούτοις χαίρειν καὶ μάλιστα ἀγαπᾶν θηριῶδες , δηλαδή · καὶ ἐπιφέρει , εἰλικρινῶς βουλόμενος δεῖξαι περὶ ποίας ἡδονάς ἐστιν ἡ ἀκολασία καὶ ἡ σωφροσύνη · οὐδὲ γὰρ περὶ τὰς δι’ ἁφῆς πάσας · περὶ γὰρ τὰς ἐν τοῖς γυμνασίοις διὰ τρίψεως καὶ θερμασίας γενομένας ἡδονάς , αἳ δὴ ἐλευθεριώταταί εἰσι τῶν δι’ ἁφῆς καὶ ἥκιστα κοιναὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις , οὐ γίνονται , ἀλλ·ὰ περί τινα μέρη . Ἑξῆς δὲ βουλόμενος τὰς τῶν ἀκολάστων διαφορὰς φανερὰς ποιῆσαι διαιρεῖ πρότερον τὰς ἐπιθυμίας αἷς ἀκολουθοῖεν ἂν καὶ ἡδοναί · καὶ ὅσα εἴδη ἐπιθυμίας , τοσαῦτα καὶ ἡδονῶν · ὥστ’ εἰ φανεῖεν αἱ ἡδοναί , δῆλα ἔσται καὶ τὰ τῶν ἀκολασιῶν εἴδη . ἄλλαι γὰρ περὶ ἄλλην ἡδονὴν ἀκολασίαι . τῶν δὴ ἐπιθυμιῶν αἱ μὲν κοιναί , αἱ δ’ ἴδιοι καὶ ἐπίθετοι · κοινὰς μὲν οὖν λέγει τὰς φυσικάς · αὗται δ’ εἰσίν , ὡς προελθὼν λέγει , ὧν ἐνδεεῖς ὄντες ὀρεγόμεθα ἀναπληρώσεως , οἷον ἡ τῆς ξηρᾶς τροφῆς ἐπιθυμία καὶ τῆς ὑγρᾶς . εἴη δ ἂν σὺν ταύταις καὶ ἡ τῆς εὐνῆς μάλιστα τοῖς ἡβῶσιν · ἰδίους δὲ καὶ ἐπιθέτους προσεπιμηχανᾶταί τινας ταῖς φυσικαῖς ἢ καὶ ὅλως παρὰ φύσιν · ἐπιθέτους δ’ αὐτὰς ὀνομάζει , δι’ ὃ πρόσκεινται καὶ οὐχ ὑπ’ αὐτῆς εἰσιν εἰσηγμέναι τῆς φύσεως · εἴη ἄν οὖν ἡ διαίρεσις τοιαύτη τῶν ἐπιθυμιῶν · αἱ μὲν φυσικαὶ αἱ δ’ ἴδιοι · τῶν δ’ ἰδίων αἱ μὲν ἐν τοῖς φυσικοῖς νοσηματικαί τινων , αἱ δὲ παντελῶς παρὰ φύσιν . τὸ μὲν οὗν κυρίως φυσικόν ἐστιν ἁπλῶς ὀρέγεσθαι πλησμονῆς σμονῆς τὸν ἐνδεᾶ · ἐν δὲ τούτῳ ἐφ’ ἕν φησιν ἁμαρτάνειν , ὅταν ὑπερεμπίπλασθαί τινος ὀρέγωνται οὐ πάντως πολυτελῶν βρωμάτων ἢ πομάτων ἐπιθυμουντες ἀλλ᾿ ἐνίοτε καὶ τῶν τυχόντων . ὀλίγοι δ’ εἰσὶν οἱ τοιοῦτοι καὶ ἀνδραποδωδέστατοι · καλοῦνται δὲ γάστριες . τῶν δ’ ἰδίων ἡδονῶν αἱ μέν εἰσιν , ὡς ἔφαμεν ἐν ταῖς φυσικῖς , οὐκ ἐπὶ τὸ πλέον οὖσαι ἀπλῶς · αὗται γὰρ εἴρηνται ὅτι ἐν αὐτῇ τῇ ὀρέξει τῆς πλησμονῆς οὐχ ὑπερβάλλουσιν , ἀλλὰ τῷ ἐπιτεταμένως εχειν περί τι καὶ σφοδρῶς , οἳ δὴ καὶ φιλοτοιοῦτοι λέγονται , οἷον φίλοινοι καὶ φιλογύναιοι καὶ φιλόψυχοι . διό φησι τὴν μὲν τῆς τροφῆς ὄρεξιν καὶ τῆς εὐνῆς φυσικὴν εἶναι , τὰς δὲ τοιάσδε ἢ τοιάσδε οὐκέτι παντὸς οὐδὲ τῶν αὐτῶν . οιο φαίνεται ἡμέτερον εἶναι · δηλονότι οἱ μὲν ἁπλῶς ὀρέγονται ἀναπληρώσεως , οὐδὲν περιεργαζόμενοι περὶ τὴν τροφήν , οἱ δὲ πάντως πολυτελοῦς γλίχονται καὶ περὶ τὴν πολυτέλειαν ἐπτόηνται ὄψων ἢ οἴνων . † οἵτινες ἤδη ἡμέτερον τὸ ἢ νενοσηκέναι πρὸς ταῦτα ἢ μή · ἀλλ’ ἔχειν γέ τί φησι φυσικὸν τὰς τοιαύτας · ἕτερα γ·ὰρ ἑτέροις ἡδέα καὶ ἐνίοις γε τὰ τυχόντα ἡδίω ἐστὶ τῶν πολυτελῶν . δῆλον δ’ ὅτι καὶ φύσει οἱ μὲν πρὸς τοὺς τοιούσδε ἡδέως ἔχουσι χυμούς , οἷον πρὸς τοὺς γλυκεῖς οἴνους ἢ αὐστηρούς . τοῦτο μὲν οὖν ἴσως φυσικόν , τὸ δ’ ἐπτοῆσθαι περί τι καὶ σφοδρῶς ἔχειν ἤδη ἡμέτερον , πρὸς ὃ νῦν ἐφ’ ἓν τὸ φυσικὸν ἔφησεν , εἰρημένων καὶ τούτων τῶν ἁμαρτιῶν ἐν τοῖς φυσικοῖς · ἢ ὅτι , ὥσπερ προείπομεν , φυσικὴ ἐπιθυμία ἐστὶ τῆς ἀναπληρώσεως · ἐν δὲ ταύτῃ τὸ ὑπερπληροῦσθαι ἁμάρτημα · αἱ δ᾿ ἐπιτεταμέναι † καὶ νοεῖν γάρ τι καὶ διαθέσεως περὶ ὃ ἤδη ἴδιοι εἶεν φυσικαὶ μέν , παρεκβαίνουσι δέ πὼς τὴν φύσιν τῷ ἴδιόν τι εἶδος παρέχειν ἐπιθυμιῶν . ὅτι δ’ οὕτως λέγει , προελθὼν σαφέστερον ποιεῖ · λέγει γὰρ περὶ τὰς ἰδίας τῶν ἡδονῶν πολλοὶ καὶ πολλαχῶς διαμαρτάνουσι . Τῶν γὰρ φιλοτοιούτων λεγομένων ἕως καὶ ὡς οὐχ οἱ πολλοί χαίρουσιν . ἐν γὰρ τούτοις δύο εἴδη ὑπογράφει τῶν ἰδίων ἡδονῶν , τὸ μὲν ἕτερον τῶν χαιρόντων οἷς μὴ δεῖ , ὃ καὶ παντελῶς παρὰ φύσιν ἐστὶν καὶ οὐδὲ ὀνομάζειν ἄξιον · τὰ εἴδη ταῦτα τῶν ἀκολάστων · πολλὰ γάρ ἐστιν ὑφ’ ἓν τὰ παρὰ φύσιν τῶν ἐπιθυμιῶν εἶδος τεταγμένων · ἄλλο δ’ ἐστὶ τὸ μᾶλλον ἢ ὡς οἱ πολλοὶ χαίρειν ὡς δεῖ · μέτρον μὲν οἱ πολλοί εἰσι · σχεδὸν γάρ τι οἱ πολλοὶ φέροντες ἐπὶ τὸ μὴ ὑπερβάλλειν ἐν ταῖς ἡδοναῖς , οὐ μὴν ἀκριβοῦσιν . οἱ μὲν οὗν ἀκόλαστοι μᾶλλον ἢ χεῖρον ἢ ὡς οἱ πολλοὶ χαίρουσιν , οἱ δὲ σώφρονες ἄμεινον τῶν πολλῶν · τὸ δὲ μὴ ὡς δεῖ ἢ ὡς δεῖ τοιοῦτόν ἐστιν , ὅτι ὡς οὐ δεῖ ποιοῦσι τὸ μᾶλλον ἢ ὡς δεῖ · ὥσπερ οὖν τῶν ἐπιθυμιῶν δύο τὰ ἀνωτάτω εἴδη , τὸ μὲν κοινόν , τὸ δ’ ἴδιον , τοῦ δ’ ἰδίου τὸ μὲν ἐν τοῖς κατὰ φύσιν , οὕτως καὶ τῶν ἡδονῶν τοσαῦτα ἄν εἴη εἴδη ἀκολασίας καὶ αὗται παρέχονται διττὸν εἶδος . ἢ γὰρ τῶν παρὰ φύσιν ἡδονῶν ἐφίενται ἢ ἐν τοῖς κατὰ φύσιν μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ οὐχ ὡς δεῖ αἱ νοσηματικαὶ γίνονται · ὑπὸ δὲ ταῦτα εἴδη πλείω , φιλοψία , φιλοινία καὶ ὅσαι τοιαῦται . Ἡ μὲν οὖν περὶ τὰς ἡδονὰς ὑπερβολὴ ὅτι ἀκολασία , δῆλον , περὶ δὲ τὰς λύπας λέγεται εἶναι ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀκολασία οὐ τῷ ὑπομένειν καθάπερ ἀνδρεία , ἀλλ’ ὡς ἤδη προείρηται πολλάκις , τῷ μὴ λυπεῖσθαι μὲν τῇ ἀπουσίᾳ τῶν ἡδονῶν ὁ σώφρων λέγεται , τῷ δὲ λυπεῖσθαι ὁ ἀκόλαστος . λυπεῖται γάρ , ὥς φησιν , ἀποτυγχάνων , καὶ ἐπιθυμῶν δὲ λυπεῖται · πᾶσα γὰρ ἐπιθυμία μετὰ λύπης . ὁ γὰρ ἡδονῆς σφόδρα ἐπιθυμῶν σφόδρα λυπεῖται . θαυμαστῷ δ’ ἔοικε τὸ καὶ διὰ τὴν ἡδονὴν λυπεῖσθαι · ἔστι δ’ οὐ θαυμαστόν · οὐ γὰρ ἔχων τις ἡδονὴν ἤδη λυπεῖται ἀλλ’ ἐφιέμενος αὐτῆς καὶ ἡγούμενος αὑτὸν ἐνδεᾶ τῶν ἡδίστων εἶναι . οἱ δὲ περὶ τὰς ἡδονὰς ἐλλείποντες οὐ πάνυ γίνονται · οὔτε γὰρ ἀνθρωπικὴ οὔτε παντὸς ζῴου ἡ τοιαύτη ἀναισθησία . καὶ γὰρ τὰ ἄλλα ζῷα διακ·ρίνει τὸ ἐν τῇ τροφῇ ἡδὺ καὶ λυπηρόν . 〈 εἰ δέ τῳ μὴ διαφέρει ἕτερον 〉 ἑτέρου πρὸς ἡδονήν , ἀψύχῳ ἔοικεν . ἔστι δὲ ἀνώνυμος διὰ τὸ μηδὲ γίνεσθαι , καλεῖ δὲ αὐτὸν ἐνίοτε ἀναίσθητον . ὁ δὲ σώφρων μέσως ἔχει περὶ πάντα · οὔτε γὰρ χαίρει οἷς ὁ ἀκόλαστος ( ὁ μὲν γὰρ ταῖς ὑπερβολαῖς ἡδονῶν ἥδεται , ὁ δὲ ταῖς ὑπερβολαῖς δυσχεραίνει ) , οὔτε δὲ ὅλως οἷς μὴ δεῖ χαίρει . τὰς μὲν γὰρ ἐν ταῖς φυσικαῖς ἡδοναῖς ἀμετρίας οὐ προσίεται , τῶν δὲ παρὰ φύσιν οὐδὲ ἀκούειν ἀνέχεται οὐδὲ ἐπιθυμεῖ · ἀλλ’ ἢ μετρίως τῶν ἀναγκαὶ καίων καὶ ὅσα πρὸς ὑγίειάν ἐστι καὶ εὐεξίαν φέροντα , τούτων ὀρέγεται , μετρίως δὲ καὶ οὐχ ὥστε παρὰ τὸ καλὸν αὐτῶν τινος ἐφίεσθαι οὐδ’ ὑπὲρ τὴν οὐσίαν · καὶ γὰρ τοῦτο οἰκεῖον τῷ σώφρονι μὴ ὑπὲρ τὴν οὐσίαν χρῆσθαι ταῖς ἡδοναῖς . Ἔστι μὲν οὖν καὶ ἡ δειλία καὶ ἡ ἀκολασία τῶν ἑκουσίων · τὴν μὲν γὰρ ἡδονὴν ἑκόντες αἱρούμεθα , ἡ δὲ ἀκολασία τῷ μὴ αἱρεῖσθαι ἃς μὴ δεῖ ἡδονάς . ὑπὲρ δὲ τῆς ἡδονῆς καὶ τῆς λύπης ἄκοντες ἐξελαυνόμεθα καὶ διωκόμεθα · τοιοῦτον δὲ καὶ ἡ δειλία . καὶ ἡ μὲν λύπη ἐξίστησι τῶν κατά φύσιν καὶ φθείρει πὼς τὴν τοῦ ἔχοντος φύσιν , ἡ δὲ ἡδονὴ οὐδὲν ἔχει τοιοῦτον , ὥς φησιν . ἐξίστανται μὲν οὖν τινες καὶ ὑπὸ τῶν ἡδονῶν ἀλλ’ οὐχ οὕτως ὥστε συγχεῖσθαι τὴν φυσικὴν κατάστασιν , ὅπερ δοκεῖ κατὰ τὴν ἀλγηδόνα μᾶλλον εἶναι καὶ τὸν πόνον · διὸ καὶ ἐπονειδιστότερον τόδε τοῦ ἧττον ἑκουσίου . ἔτι δὲ τὸ ἐθισθῆναι πρὸς τὸ κρατεῖν τῶν ἡδονῶν ῥᾴον’ · ἀκίνδυνοι γὰρ οἱ εἰθισμένοι ὥστε ἐπονείδιστον εἰκότως μᾶλλον τὸ μὴ ἐθίσαι ἑαυτὸν πρὸς τὸ μὴ ἀντέχειν ταῖς ἡδοναῖς . ἢ τὸ μὴ ἐθίσαι πρὸς ὑπομονὴν τῶν φόβων . ἔχει δέ τινα καὶ ἄλλην ἐναντίωσιν τὰ κατὰ τὴν δειλίαν πρὸς τὰ κατὰ τὴν ἀκολασίαν . ἡ μὲν γὰρ δειλία αὐτὴ ἄλυπος · οὐ γὰρ ἄχθεται ὁ τὴν ἕξιν ἔχων αὐτήν , τὰ δὲ καθ’ ἕκαστον συμβαίνοντα ἐπ’ αὐτῇ λυπηρὰ καὶ δεινά . ἐξίστανται γὰρ ἐν τοῖς δεινοῖς καὶ φοβούμενοι ἀνιῶνται καὶ δεινῶς ἀσχημονοῦσιν · ἀνάπαλιν δὲ 〈 τὰ κατὰ τὰς ἡδονάς · 〉 διὸ καὶ ἑκούσια φαίνονται · ἐπιθυμοῦντι γὰρ καὶ ἡδομένῳ γίνεται . ἡ δ’ ἕξις λυπηρά · ἀνιῶνται γὰρ ἐπὶ τῇ ἀκολασίᾳ οἱ ἔχοντες αὐτὴν διὰ τὸ ἐπονείδιστον αὐτὴν σφόδρα εἶναι · διό φησιν οὐδεὶς γὰρ ἐπιθυμεῖ ἀκόλαστος εἶναι . Τὸ δ’ ὄνομα τῆς ἀκολασίας , ὥς φησι , φέρομεν καὶ ἐπὶ τὰς παιδικὰς ἁμαρτίας . λέγομεν γάρ τινας παῖδας ἀκολάστους , ὅσοι ἂν ἀπειθεῖς ὦσι τοῖς παιδαγωγοῖς καὶ πολλὰ ἁμαρτάνωσι παιδικὰ ἀμαρτήματα . πότερον δὲ ἀπὸ τῶν παίδων ἐπὶ τοὺς ἀκολάστους ἄνδρας τὸ ὄνομα μετενήνεκται ἢ ἐνάπαλιν , οὐδ·έν φησι διαφέρειν πρὸς τὸν νῦν λόγιον . δῆλον δ᾿ ὅτι τὸ ὕστερον ἀπὸ τοῦ προτέρου ὠνόμασται . ἀπὸ δὲ τούτου , ἔστι μέν πὼς εἰπεῖν , ἀπὸ τοῦ ἀκολάστου παιδὸς ἐπὶ τὸν ἄνδρα μετενήνεκται · πρότερον γὰρ τοῦ ἀνδρός · ἔστι δέ πὼς εἰπεῖν ἀπὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐπὶ τὸν παῖδα · ἀπλῶς γὰρ πρότερον τὸ τελειότερον τοῦ ἀτελοῦς · τελειότερον δ’ ὁ ἀνήρ . διαφέρει δ’ οὐδὲν ὁπότερον οὖν ἀφ’ ὁποτέρου μετενήνεκται , ἀλλ᾿ ἔχει πολλὴν ὁμοιότητα . κεκολάσθαι μὲν γὰρ δεῖ πᾶν τὸ τῶν αἰσχρῶν ὀρεγόμενον καὶ πολλὴν ἔχον αὔξησιν · τοιοῦτον δὲ ἡ ἐπιθυμία · ὀρέγεται γὰρ πολλάκις τῶν αἰσχρῶν , κἄν μὴ κωλύηται ἐπιθυμίαν γὰρ ζῶσι καὶ τὰ παιδία καὶ πολλὴν ἐπίδοσιν ἔχουσι πρὸς ἑκάτερα , πρός τε τὸ εὖ , ἄν κολάζηται , καὶ πρὸς τὸ ἐναντίον , ἄν μένῃ ἀκόλαστα · καὶ πολλὴ ἐν τοῖς παισὶν ἡ τὸ ὖ ἡδέος ὄρεξις . δεῖ οὖν ἔν τε τῷ παιδὶ εὐπειθῆ εἶναι τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ἀρχομένων ὑπὸ παιδαγωγῶν ἢ διδακάλων · οἰκεῖον γὰρ ἔχει λόγον · ἐν τε τῷ ἀνδρὶ δεῖ τὸ ἐπιθυμητικὸν ὡς ὑπὸ παιδαγωγῷ λόγον ἔχοντι τετάχθαι . καὶ ταύτῃ οὖν ἔοικεν ἡ κατὰ τοὺς παῖδας ἀκολαστότης τῇ κατὰ τοὺς ἄνδρας · ἐν ἀμφοτέροις γὰρ τῷ ἄρχοντι ἀπειθεῖ τὸ ἐπιθυμητικόν · δεῖ δ’ εὐπειθεῖς εἶναι καὶ ὑπὸ τὸ ἄρχον τετάχθαι · εἰ δὲ μή , ἐπὶ πολὺ προέρχεται οὕτως ὥστ’ ἐνίοτε ἐν τοῖς ἀνδράσι τὸν λογισμὸν ἐκκρούουσι , τουτέστιν ἄχρηστον ποιοῦσιν , αἱ σφοδραὶ καὶ πολλαὶ ἐπιθυμίαι · δεῖ δ’ αὐτὰς μετρίας εἶναι καὶ τῷ λόγῳ μὴ ἐναντιοῦσθαι . τοῦτο γάρ ἐστι τὸ κεκολάσθαι καὶ τὸν μὲν παῖδα κατὰ τὸ πρόσταγμα τοῦ παιδαγωγοῦ ζῆν , τὸν δὲ ἄνδρα κατὰ τὸ πρόσταγμα τοῦ λόγου . τοῦ δὴ σώφρονος τὸ ἐπιθυμητικὸν σύμφωνόν ἐστι τῷ λόγῳ καὶ οὐ καταδυναστευόμενον ἄγεται ὥσπερ τὸ τοῦ ἐγκρατοῦς , ἀλλ’ οὕτω πεπαίδευται , ὥστε ἐπιθυμεῖν ὧν δεῖ καὶ ὅσα κατὰ τοὺς ἄλλους διορισμούς · οὕτω δὲ καὶ ὁ λόγος τάττεται .
Lemmas: ὁ ἀρετή δέ περί πάθος ἠώς ὁ τίθημι ἀεκούσιος . ὁ μέν πρόθεσις περί ἀεκούσιος καί ἑκούσιος εἶπον · πρῶτος δέ λέγω , ὅτι ἀναγκαῖος ὁ περί αὐτός θεωρία ὁ περί ἀρετή ἐπισκοπέω καί ὅλως ὁ πολιτικός καί νομοθετικός . ἐπεί γάρ ὁ ἀρειή περί πάθος καί πρᾶξις , ἐν ὅς ὁ μέν ἑκούσιος ἐπαινέω , εἄν καλῶς γίγνομαι , ὁ δέ ἀεκούσιος συγγνώμη τυγχάνω , ἐνίοτε δέ καί ἔλεος , ἀναγκαῖος ὁ περί ἀρετή ἐπισκοπέω περί ἑκούσιος καί ἀεκούσιος διορίζω . ἐν μέν οὖν ὁ πρᾶξις ὁμολογουμένως εἰμί ὁ ἑκούσιος καί ἀεκούσιος , ἐν δέ ὁ πάθος πῶς ἄν εἰμί ; δοκέω γάρ ἀεκούσιος εἰμί ὁ πάθος · ἢ ὁ διατίθημι πως οὕτως ἑαυτοῦ καί ἔθος καί λόγος , ὥστε μή πάσχω κακῶς ἑκούσιος ; καί οὗτος λέγω εἄν ὁ πάθος ἑκούσιος ἐνίοτε · ἀεκούσιος δέ πως εἄν εἰμί ἢ ἁπλόος ἢ κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις . μήποτε δέ οὖον περί ὁ πάθος εἴρω ὁ ἑκούσιος καί ἀεκούσιος , ἀλλά περί ὁ πρᾶξις . ἔτι ἰός πράσσω διά θυμός ἢ ὅλως διά πάθος ἑκούσιος λέγω , ὅταν εἰδοί πράσσω · ἀναγκαῖος δέ καί ὁ πολιτικός καί νομοθετικός οἶδα περί ἑκούσιος καί ἀεκούσιος · οὖον γάρ μικρός μέρος ὁ νομοθεσία ὁ περί ὁ τιμή καί περί ὁ κολάζω , ἀλλά ἐν ὁ πόλις περί οὗτος εἰμί πᾶς νομοθεσία . ὁ οὖν οἶδα τίς μέν δεῖ κολάζω , τίσις δέ νέμω συγγνώμη καί πάλιν τίς μέν δεῖ τιμάω † εἰμί καί ὅτι μάλιστα ἄν εἰμί ἀγαθός τις διά ὁ ἄκων ἐργάζομαι ] ὁ οἶδα ἱκανῶς περί ἑκούσιος καί ἀεκούσιος · ὥστε ἀναγκαῖος ὁ γνῶσις ὁ πολιτικός καί νομοθετικός . ἀρχω δέ ἀπό ὁ ἀεκούσιος ὡς γνώριμος . δοκέω δέ ἀεκούσιος εἰμί ὁ βία ἢ διά ἄγνοια . οὗτος δέ οὖον δοκέω κύριος ὁρισμός εἰμί , ἀλλά εἶδος μᾶλλον ἔκθεσις ὁ ὁ ἀεκούσιος . καθόλου δέ οὐδέ ὅρος δοκέω εἰμί ὁ κατά ὁ διαίρεσις οὗτος ἀποδίδωμι , οἷος ὅτι εἰμί ὁ εἰμί ὅς οἷος τε πάσχω ἢ ποιέω . οὗτος γάρ ὁ τρόπος καί ὁ ὁμώνυμος εἰμί ὁρίζω , οἷος κλείς εἰμί ἤτοι ὁ εἰς θύρα ἀνοίγω ἢ ὁ περί ὁ αὐχήν · ἀλλά ἀναγκαῖος ὅμως καί ὁ τοιοῦτος ἐνίοτε ὁρισμός χράω , ὅταν ὁ κοινός ὁ εἶδος μή εἰμί ῥᾴδιος λόγος λαμβάνω , ὥσπερ ἔχω καί ἐπί ὁ βίαιος καί ὁ διά ἄγνοια . κοινός μέν γάρ αὐτός ὁ ἀεκούσιος καί δοκέω συνώνυμος αὐτός κατηγορέω , ἐπεί καί ὁ ἑκούσιος εἷς ἔχω λόγος , ὡς εἰμί δῆλος ὀλίγος ὕστερος . οὐ εἰμί δέ ὅμως εἷς ὁ ἀεκούσιος λαμβάνω λόγος . εἶπον δέ ἀεκούσιος εἰμί ὁ βίαιος ἢ διά ἄγνοια , πρῶτος ὁρίζω ὁ βίαιος , λέγω αὐτός βίαιος εἰμί ὅς ὁ ἀρχή ἔξωθεν , τοιοῦτος εἰμί εἰς ὅς μηδείς συμβάλλω ὁ πράσσω ἢ ὁ πάσχω · δοκέω δέ τις ἱκανῶς ἔχω ὁ ὁρισμός , εἰμί καί μόνος οὕτως ἀποδίδωμι βίαιος εἰμί ὅς ὁ ἀρχή ἔξωθεν · ὁ μέν γάρ ἐπί ἐγώ ἐν ἐγώ εἰμί καί ὁ ἀρχή · καί γάρ εἰμί λαμβάνω ἐγώ τις μετέωρος φέρω ἐγώ προστάσσω καί βούλομαι , ἐν ἐγώ ὁ ἀρχή . ὅταν δέ ἔξωθεν ὁ ἀρχή καί βία ἐγώ τις λαμβάνω ἄγω , ἀεκούσιος ὁ τοιοῦτος καί βίαιος . ἔοικα δέ οὐ ἄλογος καί ὁ ἑξῆς πρόσκειμαι ἀμφισβητέω γάρ , ὡς προέρχομαι λέγω , περί ὁ διά φόβος μείζων κακός τύραννος ἢ ὅλως ὁ κρατέω ὑπηρετέω τίς ὁ αἰσχρός , περί ὅς ὀλίγος ὕστερος ἐπισκοπέω · καί δοκέω μᾶλλον ἑκούσιος εἰμί . ὁ δή καθαρός βίαιος οὗτος εἰμί ; ὅταν ἔξωθεν τε ὁ ἀρχή καί μηδείς συμβάλλω ὁ πράσσω ἢ ὁ πάσχω . δοκέω δέ ὁ καί ] ὁ πράσσω μή εὕω προσχέω · ὅστις γάρ εἄν βίαιος τίς συμβαίνω , κἀν μηδείς αὐτός εἰς οὗτος συμβάλλω , πάσχω μέν εἄν λέγω , πράσσω δέ οὖον , οἷος εἰμί , ὅς φημί , πνεῦμα κομίζω ποῖ τις ἢ ἄνθρωπος κύριος εἰμί · ὁ γάρ κομίζω καί τύπτω καί ὁ τοιοῦτος πάσχω ἀλλά οὖον ποιέω εἰμί . ἢ καί πράσσω βίαιος εἰμί ; οἷος εἰμί ὠθέω τις αὐτός ὠθέω ἄλλος καί καταβάλλω ἄκων · ἄκων γάρ καί βία πράσσω , οὐδείς εἰς οὗτος συμβάλλω . λέγω δέ καί ἐν ὁ ἄψυχος βίαιος , οἷος ὁ πῦρ δοκέω κάτω φέρω καί ὁ γῆ ἄνω . ὁ δέ βία οὕτως λέγω καί ἐπί ὁ ἔμψυχος πότερος ὁμώνυμος εἰμί ἢ συνώνυμος ; δοκέω γάρ ἴσως ὁμώνυμος εἰμί . ὁ μέν γάρ βία ἐν ὁ ἄλλος εἰμί ὁ παρά φύσις κίνησις αὐτός ἢ ὁ μονή , ἐν δέ ὁ ἔμψυχος οὖον εἰμί πᾶς ὁ βίαιος ; ἐφαρμόζω γάρ καί ὁ ἐν ὁ ἄψυχος βίαιος ὁ ἀποδίδωμι λόγος . εἰμί γάρ βίαιος , ὅς ὁ ἀρχή ἔξωθεν μηδείς συμβάλλω ὁ πράσσω ἢ ὁ πάσχω . ὁ μέν οὖν ἔξωθεν εἰμί ὁ ἀρχή ὁ κίνησις καί ὁ κατά φύσις κινέω εἰμί , καίπερ μή κινέω βία · οὐδέ γάρ τίς κάτω κινέω , μή ὁ ἀρχή ὁ κίνησις παρά ἄλλος λαμβάνω · ὁ δέ λοιπός ὁ ὁρισμός μή σφόδρα δηλόω καί ὁ ὁ βία κινέω ὁ ἄψυχος ὑπάρχω · οὐδείς γάρ συμβάλλω εἰς ὁ ἄνω κίνησις ὁ λίθος , ὥσπερ εἰς ὁ κάτω φέρω συμβάλλω ὁ φύσις αὐτός . περί μέν οὖν οὗτος διορίζω οὗτος . ὁ δέ Ἀριστοτέλης ἑξῆς ὁ προερέω ἀπορέω , εἰμί ὅσος διά φόβος μείζων κακός πράσσω ἢ διά καλός τίς , ἀκούσιος εἰμί . δοκέω δέ ὁ μέν τίς ὀρθῶς ἀπορέω ὁ ἐν ὁ λόγος , ὁ δέ εὐήθως · ὁ μέν γάρ ἀπορέω εἰμί ὅσος διά φόβος μείζων κακός πράσσω ἑκούσιος εἰμί ἢ ἀεκούσιος εὔλογος , ὁ δέ , εἰμί ὅσος διά καλός τίς πράσσω , οὗτος ζητέω εἰμί ἑκούσιος ἢ ἀεκούσιος , εἰμί γελοῖος . καί γάρ ἐπαινέω καί ἑκούσιος δοκέω ὁ διά ἀρετή καί διά καλός τίς πράσσω . ἢ ὁ λέγω τοιοῦτος εἰμί , εἰμί ἑκούσιος ὅσος διά φόβος μείζων κακός πράσσω μᾶλλον ἢ διά καλός τίς ; εἰμί γάρ τις προτιμάω ὁ μή πάσχω τίς φοβερός ὁ καλός τίς πράσσω , ἐπί αὐτός εἰμί ὑπομένω ὁ ἀλγεινός ἐπί ὁ καλός , περί οὗτος ἀμφισβητέω ἄν τις , εἴτε ἄκων εἴτε ἑκών ποιέω , οἷος εἰμί τύραννος προστάσσω αἰσχρός τίς πράσσω ἀπειλέω γονεύς καί τέκνον θάνατος · καί πράσσω μέν σῴζω , μή πράσσω δέ ἀποθνῄσκω · ὁ δέ οὗτος ὑπομένω ἐπί ὁ καλός . ἀμφισβητέω γάρ περί ὁ τοιοῦτος , πότερος ἑκών ἢ ἄκων ποιέω , ὅταν ὑπομένω ὁ αἰσχρός ἐπί σωτηρία ὁ φίλος ἑαυτοῦ παραμελέω ὁ καλός · ὅσπερ οὐ ποιέω ὁ Σωκράτης , ἀλλά ὁ τριάκοντα κελεύω ἄγω ἐπί θάνατος τις ὁ πολίτης Λέων ὄνομα , ἵνα δή μή κοινωνέω αὐτός ὁ πρᾶξις , καταφρονέω καί ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία καί ὁ τέκνον καί ὁ γυνή , οὐ ὑπηρετέω ὁ προσστάζω διά ὁ καλός καί ὁ Δίκαιος . περί δή ὁ τοιοῦτος ἀπορέω , ὅταν διά ὁ τοιοῦτος φόβος ἐνδίδωμι τις ὑπομένω , εἰμί δεῖ λέγω αὐτός ἀεκούσιος . ἔοικα δέ δοκέω ὁ ἐν ὁ χειμών ἐκβολή . ἀπλόος μέν γάρ οὖον · δήω ἄν ἐκβάλλω ὁ ἐκ ὁ ναῦς · ἐνίοτε δέ ὑπομένω οὗτος ἐπί σωτηρία ἑαυτοῦ καί ὁ συμπλέω · καί γάρ οὕτως ὁ αἰσχρός πρᾶξις καί μοχθηρός ἑκών μέν οὐδείς εἄν ὑπομένω ἐπιεικής · ἐνίοτε δέ ὑπομένω ἐπί σωτηρία ἑαυτοῦ καί ὁ Φίλων . μικτός μέν οὖν εἰμί φημί ὁ τοιοῦτος πρᾶξις ἐκ ἑκούσιος καί ἀεκούσιος . ὅς μέν γάρ ἔξωθεν ὁ ἀρχή ὁ πρᾶξις , οἷος τύραννος ὁ ὁ κράτος καί ὁ ἐκεῖνος ἀπειλή , οὗτος ἀεκούσιος , ὅς δέ ἔξεστι αὐτός πᾶς ὁστισοῦν πάσχω πρό ὁ αἰσχρός τίς πράσσω ὁ αἰσχρός ὁ μή πάσχω ὁ φοβερός ὑπομένω , οὗτος δοκέω ἑκούσιος εἰμί . ὅμως δέ ἔοικα μάλα φημί αὐτός ἑκούσιος . αἱρετός γάρ εἰμί ὁ τοιοῦτος πρᾶξις καί ὁ τέλος ὁ τοιοῦτος πρᾶξις κατά ὁ καιρός κρίνω , κατά ὅς πράσσω . π·ερὶ γάρ οὐδείς πρᾶξις καθόλου εἰμί διορίζω , ἀλλά κρίνω τότε ὅτε πράσσω διά τίς πράσσω καί πῶς πράσσω . ἑκών δέ τότε πράσσω , ὅτε πράσσω , καί προτιμάω ἄλλος πρό ἄλλος καί συμβάλλω εἰς ὁ πράσσω οὖον μικρός . καί γάρ ὁ ἀρχή ὁ κινέω ὁ μέρος ὁ αὐτός , ὅσπερ εἰμί ὄργανον ὁ Ψυχή , ἐν αὐτός εἰμί ὁ πράσσω , ὅτε ἐνεργέω ὁ πρᾶξις . οὖον γάρ ἔοικα ὁ ὑπό πνεῦμα κομίζω ποῖ ἢ ὑπό ὁ δήω ἄγω · ἀλλά φέρω εἶπον προστάσσω ὁ τύραννος ἀποκτείνω ναί τις ὁ πολίτης καί ἀπειλέω αὐτός θάνατος εἄν μή ἀποκτείνω , ἀποκτίννμαι αὐτός ἐπάγω ὁ χείρ ὁ ἀναιρέω ὅς δέ ἐπί αὐτός ὁ ἀρχή ὁ · πράσσω καί μή , ἑκούσιος δοκέω εἰμί ὁ τοιοῦτος ὅς Πλῶς δέ ἴσως λέγω εἄν ἀεκούσιος , ὅτι οὐδείς εἄν αἱρέω αὐτός κατά ἑαυτοῦ . ἔτι καί ἐντεῦθεν δῆλος ὅτι εἰμί ἑκούσιος · παῖς - νέομαι γάρ ἐνίοτε ὅταν λυπηρός τίς ὑπομένω μᾶλλον ἢ ὁ · υἱός παρά - ἔχω ὁ τύραννος εἰς ὕβρις καί ἔτι μᾶλλον εἄν ἐπί σωτηρία ὁ πατρίς . ἐπεί δέ εἶπον καί αἰσχρός ὑπομένω εἰμί , ἐνθυμέομαι ὅτι μικρός αἰσχρός ὑπομένω ἀντί μέγας καλός , οἷος εἰμί κελεύω τύραννος σπουδαῖος ἀνήρ ἐνδύω στολή γυναικεῖος φαίνω ὁ πολίτης , ἀπειλέω , εἰμί οὗτος μή πρᾶξις ἀναστάτωσις αὐτός ὁ πατρίς καί γονεύς καί τέκνον · ὑπομένω γάρ ὁ προστάσσω . εἄν δέ ἀνάπαλιν , ψέγω , ἄν αἰσχρός ὑπομένω ἐπί μηδείς καλός . εἰμί δέ ἔπαινος καί ψόγος ἀκολουθέω , δῆλος ὅτι ἑκούσιος εἰμί . ἐπί γάρ ὁ ἑκούσιος ἔπαινος ἢ ψόγος . ἐνίοτε δέ ὁ πράσσω τίς ὁ αἰσχρός συγγνώμη γίγνομαι , ὅταν ὁ μή δεῖ διά τοιοῦτος ποιέω ὁ ὑπερ - βάλλω ὁ ἀνθρώπινος φύσις , οἷος σφοδρός βάσανος καί ἀμήχανος , καίω τις καί τέμνω καί στρεβλόω . ἔνιοι δέ φημί οὐδέ ἀναγκάζω προσήκω ἀλλά πᾶς μᾶλλον ὑπομένω ἢ πράσσω ὁ αἰσχρός . μικρός μέν γάρ ἄν ἴσως ἀνέχω ὁ ἀγαθός παραβαίνω , μέγας δέ οὖον , ἀλλά ἀνέχω πρότερος στρεβλόω καί ἐν οὗτος θνῄσκω , πρίν τίς πράσσω ὁ πᾶς - τέλος αἰσχρός . ἐνίοτε δέ χαλεπός εἰμί ὁ κρίνω , ὅταν ὥσπερ ἐν ζυγόν ἰσόρροπος ἐπί ἑκάτερος καί ἴσος δοκέω εἰμί ὁ κακός πράσσω τίς καί μή · καί δεῖ μέγας φρόνησις ἀντιτίθημι ποῖος ἀντί ποῖος αἱρετέος . οὐ εἰμί δή ὥσπερ περί ὁ ἄλλος πράκτης καθόλου περί ὁ τοιοῦτος διορίζω , ἀλλά δεῖ ὁ καιρός καί ὁ συμβαίνω παρεπόμενον κρίνω ἱκανῶς . ἔτι δέ χαλεπός ὁ κρίνω ὁ ἐμμένω ὁ γιγνώσκω · ἐνίοτε γάρ τις αἱρέω μέν ὑπομένω ὁ δεινός μᾶλλον ἢ πράσσω ὁ αἰσχρός , γίγνομαι δέ ἐν ὁ βάσανος μετατίθημι · καί προαιρέω μέν ὁράω ὁ υἱός ἀποθνῄσκω μᾶλλον ἢ ποιέω τίς ὁ ἀνόσιος , εἶδον δέ ὁ υἱός ἄγω οὐ ἀντέχω , ἀλλά μεταβάλλω ὁ γνώμη . διό καί ἔπαινος ἐνίοτε γίγνομαι περί ὁ μή ἀναγκάζω καί ψόγος περί ὁ ἐνδίδωμι ὁ ἀνάγκη . λεκτέος δέ βίαιος ἁπλόος μέν καί κύριος , ὅταν ὁ αἰτία ἐν ὁ ἐκτός εἰμί , μηδείς συμβάλλω ὁ πράσσω · οἷος δέ φημί εἰμί ὁ μικτός , κατά ἑαυτοῦ μέν ἀεκούσιος , διότι οὐδείς εἄν αὐτός αἱρέω ὁ ἐπιεικής , τότε δέ ὅτε πράσσω ἀντί ὅδε · λέγω δέ περί οὗτος ὁ κατά ἑαυτοῦ μέν ἀεκούσιος , ἑκούσιος δέ τότε , μᾶλλον ἑκούσιος καί οὐ ἀεκούσιος αὐτός φημί εὔλογος . ὁ γάρ κατά ἑαυτοῦ ἀεκούσιος αὐτός εἰμί ἴσος ὁ καθόλου · ἐν δέ ὁ πρακτός ὁ περί ὁ καθόλου λόγος κενός , ὁ γάρ πρᾶξις ἐν ὁ κατά ἕκαστος οὗτος δέ εἰμί ἑκούσιος · ὥστε ἐν ὅς ὁ ἰσχύς μάλιστα ὁ πρᾶξις ἔχω ὁ εἰμί ἑκούσιος ἢ ἀεκούσιος , κατά οὗτος εἰμί ἑκούσιος μᾶλλον ἄνω εὔλογος ἢ ἀκέομαι θεός λέγω . ἢ ὁ ἀπλόος οὖον ὁ καθόλου σημαίνω ; ἀλλά ὅτι αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ἄνευ περίστασις ὁ ἐν ὁ τότε καιρός ἀκούσιος εἰμί , φοβερός δέ ἐπίκειμαι μᾶλλον ἑκούσιος . καί γάρ ὁ πρᾶξις ἐν ὁ κατά ἕκαστος ἑκούσιος , ὅταν ἑκών τότε πράσσω ὁ πράσσω . γελοῖος δέ εἰμί ὁ λέγω βίαιος εἰμί ὅσος ὑπό ὁ ἡδύς τις ἄγω ποιέω . φημί γάρ ὑποπίπτω ὁ ὁρισμός ὁ βίαιος · ἔξωθεν γάρ ἐγώ εἰμί ὁ ἡδύς ἀναγκάζω ἡμέτερος . οὗτος δέ ὁ λόγος πᾶς ποιέω ὁ ἀδίκημα βίαιος · σχεδόν γάρ πᾶς διά ἡδονά ἀδικέω ὁ ἄνθρωπος . γελοῖος δέ ὁ μή αὐτός μᾶλλον αἰτιάομαι εὐθήρατος εἰμί ὑπό ὁ ἡδύς , ἀλλά ὁ ἡδύς · ἐπί αὐτός οὖν καί ὁ ἄγω καί ὁ μή . δηλόω δέ καί ὁ σώφρων καί ὁ ἐγκρατής · ἐπεί κατά γε οὗτος ὁ λόγος οὐδέ ὁ καλός πράσσω ἑκών φημί τις ἄν πράσσω · ἀναγκάζω γάρ ὑπό ὁ καλός . εἰμί δέ αὐτός τις αἰτιάομαι , εὔλογος καί ὁ αἰσχρός αὐτός τις αἰτιάομαι ἀλλά μή ὁ ἡδύς . ο μέν οὖν βίαιος τίς εἰμί εἴρω · ὁ δέ διά ἄγνοια φημί πάντως εἰμί οὐ ἑκούσιος · εἶδος δέ ὁ διά ἄγνοια εἰμί δύο · ὁ μέν ὁμώνυμος ὁ ἄνω2 γένος , καλέω δέ ἀεκούσιος . ὅταν γάρ διά ἄγνοια τις ποιέω τίς ὁ μή δήω καί μετά οὗτος μανθάνω μετανοέω καί λυπέω , τότε ἀεκούσιος φαίνω ὡς ἀληθής ὁ πράσσω . ὅταν δέ γιγνώσκω μή μεταμελέομαι μηδέ λυπέω , ἐνίοτε δέ καί ἀσμενίζω , ἀεκούσιος μέν οὖον ῥητέος · ἔοικα γάρ ἑκών αὐτός γίγνομαι εἰμί καί ὅτι μάλιστα ἀγνοέω . ἐπεί δέ ἀγνοέω πράσσω , καί δεῖ αὐτός ἄλλος ὄνομα τίθημι , ἀλλά οὐ ὁ ἀεκούσιος οὐ εὐπορέω δέ ἄλλος ὄνομα , καλέω οὐ ἑκούσιος ) , ἔοικα δή ὁ πᾶς διαίρεσις τοιοῦτος εἰμί · ληπτέος γάρ αὐτός , ἐπεί καί δυσθεώρητος εἰμί , διά ὁ ἐνούσα·ς αὐτός ὁμωνυμία ὁ γένος πρός ὁ εἶδος ὅς εἰμί ἄνω2 ἀεκούσιος ὅς αὐτός πως εἰμί ὁ οὐ ἑκούσιος · ὁ δέ αὖος ἀεκούσιος ἢ οὐ ἑκούσιος ὁ μέν βία , ὁ δέ διά ἄγνοια . ὁ δέ διά ἄγνοια ὁ μέν ἑκούσιος , ὁ δέ οὐ ἑκούσιος , ὅς ἑκάτερος ὁμώνυμος ὁ γένος , ὁ μέν ὁ οὐ ἑκούσιος , ὁ δέ ὁ ἀεκούσιος . εἶπον εἄν οὖν τις καί ὁ ὑπό ὁ ἄγνοια οὐ ἑκούσιος καί ἀεκούσιος κατά ὁ ἄνω2 οὐ ἑκούσιος καί ἀεκούσιος , ὡς δέ πρός ἀλλήλων συγκρίνω ὁ διά ἄγνοια εἶδος , κατά ὅς εἶπον διαφορά ὁ Ἀριστοτέλης ὁ μέν εἰμί ἀεκούσιος , ὁ δέ οὐ ἑκούσιος . ἕτερος δέ φημί εἰμί καί ὁ διά ἄγνοια πράσσω , ὅς ἀρχή ὁ πρᾶξις καί αἰτία ὁ ἄγνοια · οὖον λέγω δέ διά ἄγνοια ποιέω , ἀλλά ἀγνοέω ἐνίοτε πράσσω ὁ μεθύω τίς πράσσω ἢ ὀργίζω · ὁ γάρ πρᾶξις ὁ μέν ἀρχή ὁ μέθη , ὁ δέ ὁ ὀργή . διά μέθη οὖν εἄν λέγω ποιέω , καί ὁ ἕτερος διά ὀργή , διά ἄγνοια δέ οὐδέτερος · ἀγνοέω δέ ὅμως ποιέω ὁ ποιέω . εἰμί μέν οὖν τις διά ἄγνοια τίς ποιέω καί ἀγνοέω ποιέω , εἰμί δέ ἀγνοέω οὖον πάντως διά ἄγνοια . τάχα δέ εἄν λέγω εὔλογος ὁ διά μέθη πράσσω οὖον διά ἄγνοια ποιέω , οὖον μόνος ὅτι αἴτιος ἔχω ὁ πρᾶξις ὁ μέθη , ἀλλά διότι οὐ ἀγνοέω ἔρχομαι ἐπί ὁ μέθη καί ἔξεστι μή ἐπί τοσοῦτος πίνω ὥστε μεθύσκω , ὅμως πίνω · ἑκών οὖν μεθύσκω , ὥστε καί ἑκών πράσσω ὁ ἐν ὁ μέθη καί οὖον διά ἄγνοια . ὁ δέ αὐτός λεκτέος καί ἐπί ὁ διά ὀργή πράσσω · ἐπί αὐτός γάρ εἰμί ἐπιμελέομαι ἑαυτοῦ , ὅπως μή διά ὀργή προάγω ποιέω ὁ δεινός καί παράνομος . ὁ δέ ἑξῆς λέγω , δυνατός μέν ὡς ἀκόλουθος λαμβάνω ὁ προερέω , δυνατός δέ καί ὡς αὐτός τίς κατά ἑαυτοῦ . φημί γάρ πᾶς ὁ μοχθηρός ἀγνοέω ὁ δεῖ πράσσω καί ὅς ἀφεκτέον καί διά ὁ τοιοῦτος ἄγνοια ἄδικος καί κακός γίγνομαι . πᾶς γάρ ἄνθρωπος σχεδόν ἐφίημι ὁ ἀγαθός · ὁ δέ ἄδικος ἐνίοτε οὐ ἀγνοέω μέν ἄδικος εἰμί , ἀπατάω δέ καί ἡγέομαι ἑαυτοῦ ὠφέλιμος εἰμί , πράσσω αἱρέω . οὖον μέντοι ὁ ἀεκούσιος κατά οὗτος λέγω · οὐδέ φημί ἄκων ποιέω διά ὁ ἀγνοέω ὁ συμφέρω καί διά ὁ ἐν ὁ προαίρεσις ἄγνοια καί ὁ καθόλου . λέγω δέ ἐν προαίρεσις ἄγνοια , ὅταν τις προαίρεσις ἔχω μοχθηρός διά ἄγνοια ὁ συμφέρω . ὁ δέ αὐτός καί καθόλου καλέω ἄγνοια , ὅτι μή περί εἷς τίς εἰμί , μηδέ περί εἷς πρᾶξις ὁ τοιοῦτος ἄγνοια , ἀλλά καθόλου ὁ οὕτως ἀγνοέω λανθάνω ὁ συμφέρω φέρω ἅπας . οὖον δή διά ὁ τοιοῦτος ἄγνοια ἀεκούσιος λέγω3 τις ἁμάρτημα τεκμήριον δέ · συγγώμης τυγχάνω ὁ ἀεκούσιος ποιέω καί παρά ὁ νόμος καί παρά ὁ δικάζω , ὁ δέ ἐν ὁ ἠθέω ἄγνοια μισέω καί εἰκότως . αἴτιος γάρ αὐτός ἑαυτοῦ ὁ ἄνθρωπος ὁ τοιοῦτος ἄγνοια , μή ἐπιμελέομαι ὁ διαγιγνώσκω ὁ ὡς ἀληθής συμφέρω τίς εἰμί καί ὅτι ὁ κακία καί ὁ ἀδικία πᾶς χρῆμα βλαβερός ὁ ἔχω . οὗτος δέ , ὡς φημί , δύναμαι μέν καί ἕπω ὁ προερέω ὁ γάρ μοχθηρός λέγω εἄν ἀγνοέω μέν ὁ ποιέω · οὖον μέντοι διά ἄγνοια πράσσω ὁ ἐν ὁ πρᾶξις · ἀλλά εἴπερ ἄρα , διά ἄγνοια ὁ καθόλου ἢ ὁ ἐν ὁ προαίρεσις , ὅστις εἰμί ὁ συμφέρω · δύναμαι δέ καί κατά ἑαυτοῦ τίς εἰμί θεώρημα πρός ὁ λέγω ἀεκούσιος ὁ ἁμάρτημα ἕκαστος γάρ ἀγνοέω ὁ ἑαυτοῦ συμφέρω ἁμαρτάνω . πρός γάρ ὁ οὕτως ἀναφαίνω λέγω , ὅτι ἀγνοέω μέν ὡς ἀληθής ὁ μοχθηρός ὁ συμφέρω ἑαυτοῦ οὖον μήv διά ὁ τοιοῦτος ἄγνοια ὁ ἑκούσιος λέγω , ἀλλά διά ὁ κατά ἕκαστος καί περί ὁ ὁ πρᾶξις · οὗτος γάρ εἰμί τυγχάνω ἔλεος καί συγγνώμη καί ὁ διά ὁ τοιοῦτος ἄγνοια πράσσω . διορίζω δέ καί τίς εἰμί , ἐν ὅς ὁ ἄγνοια · εἰμί δέ αὐτός ἢ τίς εἰμί 〈 ἢ τίς 〉 ἢ περί τίς ἢ ἐν τίς ἢ τίς πράσσω ἢ ἕνεκα τίς καί πῶς . σημαίνω δέ ὁ τίς , τίς ὁ πράσσω , ὅσπερ οὐ ἄν τις ἀγνοέω μή μαίνομαι · οὐδείς γάρ ἄν ἑαυτοῦ ἀγνοέω πράσσω μή μαίνομαι . ὁ δέ τίς εἰμί ὁ πράσσω , ὅσπερ ἐκπίπτω 〈 λέγω 〉 αὐτός , ὡς ὁ Αἰσχύλος ὁ μυστικός · λέγω μέν γάρ οὐ ὡς μυστικός , λανθάνω δέ εἶπον μυστικός · καί δείκνυμι τις βούλομαι ὁ καταπάλτης ὁ φίλος καί οὗτος πράσσω βούλομαι ἀφίημι πατάσσω αὐτός , ἄλλος οὖν πράσσω ἄλλος πράσσω · ἀγνοέω οὖν ὅς πράσσω . ὁ δέ περί τίς καί ἐν τίς ἐπί εἷς ἔοικα φέρω . διό καί οὕτως · ἐπεί εἷς περί τίς καί ἐν τίς , οἷος εἰμί ἀγνοέω περί τίς πράσσω . εἰμί γάρ ὁ υἱός οἴομαι πολός - μιαίνω εἰμί ἀποκτείνω , περί ὅς ὁ πρᾶξις ἀγνοέω . δυνατός μέν οὖν εἰμί φαίνω , ὁ ἐν τίς τόπος πράσσω ἀγνοέω , οἷος ἐν ἱερός οὐ ἔοικα δέ ἐπί οὗτος φέρω φανερός δέ εἰμί ὀλίγος ὕστερος . ὁ δέ τίς , ὅταν ἀγνοέω τις ὁ ὄργανον · ἀγνοέω γάρ ὅς πράσσω πῶς ἔχω βάλλω μέν γάρ τις ὁ δόρυ ἐπί ὁ πλησίος ὡς σφαιρόω , λανθάνω δέ αὐτός λογχόω · καί βάλλω μέν τις ὡς κίσσηρις , εἰμί δέ λίθος . ὁ δέ ἕνεκα τίς , εἰμί ἄλλος μέν ἕνεκα πράσσω , ἄλλος δέ ἀποβαίνω , ὡς ὁ ὁ φάρμακον δίδωμι ἐπί σωτηρία , ἀγνοέω ὅτι θανάσιμος εἰμί · καί ἐπί σωτηρία μέν παίω ὁ ἐξίστημι ἑαυτοῦ ἵνα ἀνανήφω · λανθάνω δέ ἀποκτείνω , οὐ ἐπί οὗτος παίω . ὁ δέ πῶς , εἰμί αὐτός οἴομαι ἠρέμα παίω , παίω δέ σφοδρός ὥσπερ ὁ γυμνάζω . περί πᾶς δή οὗτος φημί ὁ ἄγνοια εἰμί , ἐν ὁ κατά ἕκαστος πρᾶξις πᾶς μέν ἑξῆς οὐδείς εἄν ἀγνοέω , τουτέστιν οὖον συμβαίνω ποτός ἀγνοέω αὐτός καί τίς πράσσω καί ἐν τίς πράσσω καί πῶς καί ἄλλος , ἔτι δέ ἑαυτοῦ , εἰμί μή ποῦ εἰμί μαίνομαι , εἷς δέ τίς ἀγνοέω αὐτός , οὐδείς καινός καί ὁ οὗτος τίς ἀγνοέω , ἄκων δοκέω ποιέω καί μάλα φημί ἐν ὁ κύριος · κύριος δέ εἰμί δοκέω , ἐν ὅς ὁ πρᾶξις καί ὁ ὅς ἕνεκα · ὅτι δέ ὁ ὅς ἕνεκα κύριος εἰμί ἐν τῆ ἄγνοια δῆλος . κύριος γάρ ἐν ὁ ἀγνοέω ὅς μάλιστα φημί τις εἰμί διά ἄγνοια · οὗτος δέ ὁ ὅς ἕνεκα . ὅταν γάρ φαίνω τις ἄλλος μέν ἕνεκα πράσσω , οἷος ἀγαθός καί ὠφέλιμος , ὁ τοιοῦτος διό καί ὁ ἀπολογέομαι ἐπί οὗτος μάλιστα εἴωθα καταφεύγω ὁ προαίρεσις αὐτός ἄξιος ἐξετάζω καί τίς ἕνεκα πράσσω , πότερος σῴζω βούλομαι ἢ ἀποκτείνω . σχεδόν γάρ καί ἄλλος πᾶς ὁ διά ἄγνοια εἰς οὗτος ἀνάγω . καί γάρ ὁ ὁ τίς πράσσω ἀγνοέω εἰς οὗτος ἀνάγω , οἶος ὅτι ἐκπίπτω πίπτω αὐτός λέγω τίς ἕνεκα λέγω · πότερος ἵνα ἐξαγγέλλω ὁ μυστικός ἢ οὖον , ἀλλά ἄλλος τίς λέγω λανθάνω ἐξαγγέλλω . καί ὁ ὁ ὄργανον ἀγνοέω εἰς οὗτος ἀνάγω τίς ἕνεκα βάλλω , ὅτι οἴομαι σφαιρόω ὁ δόρυ , εἰμί δέ λεʹ - λογχόω · καί ὁ ἠρέμα μέν οἴομαι πλήσσω , σφόδρα δέ πλήσσω , ὁ τίς ἕνεκα πράσσω προτείνω ἄν , οἷος ὅτι γυμνάσιον καί ἀκροχειρίζω . κύριος οὖν ἐν ὁ διά ἄγνοια ὁ . ὅς ἕνεκα · ἔτι δέ ἐν ὅς ὁ πρᾶξις · ὁ δέ ἐν ὅς ὁ πρᾶξις αὐτός λαμβάνω ὁ περί ὅς ὁ πρᾶξις · καί διά οὗτος φημί ὁ περί τίς ἢ ἐν τίς ἐκ παράλληλος εἴρω . κύριος δέ οὗτος διά ὁ καί αὐτός μάλιστα ἐμφαίνω ὁ ἄγνοια , οἷος ὅτι πολέμιος οἴομαι εἰμί ἀλλά οὖον φίλος ἀποκτείνω . εἶπον δέ περί ὁ ἀεκούσιος οὗτος , μέτειμι ἐπί ὁ ἑκούσιος . οὐ ὥσπερ δέ δύο εἶδος εἰμί ὁ ἀεκούσιος ὁ τε βία καί ὁ διά ἄγνοια αὐτός ποιέω , ἀλλά ἵνα ἑκών εἰμί ἐργάζομαι , οὗτος καί μή βιάζω καί μή διά ἄγνοια ποιέω · διά ὅσπερ εἷς λόγος εἰμί ὁ ἑκούσιος , ὅς ὁ ἀρχή ἐν αὐτός ὁ πράσσω εἶδος ὅτι ὁ κατά ἕκαστος · ἐν γάρ οὗτος ὁ ὁρισμός περίειμι - ληπτός καί ὁ μή βία πράσσω καί ὁ μή διά ἄγνοια ὁ ἑκούσιος πράσσω . ἐπεί δέ ὁ διά θυμός ἢ ἐπιθυμία πράσσω ὁ ἀρχή ἔχω ἐν αὐτός ὁ πράσσω καί οἶδα ὁ κατά ἕκαστος , δοκέω δέ ἀεκούσιος ἵημι , οὐ ὀρθῶς φημί ὑπολαμβάνω ὁ οἴομαι ἀεκούσιος ὁ διά θυμός ὁ ἐπιθυμία · οὐδείς γάρ ὁ ἄλλος ζῷον ἑκούσιος πρᾶξις , οὐδέ ὁ παῖς · κατά γάρ ἐπιθυμία πράσσω καί διά θυμός , οὖον κατά λογισμός . ἀλλά μήv ἑκούσιος πράσσω καί ἄλλος ζῷον καί ὁ παῖς · οὐ ἄρα ἀεκούσιος ὁ διά θυμός ἢ ἐπιθυμία . ὅτι δέ ἑκούσιος ὁ παῖς καί ὁ ἄλλος ζῷον πράσσω , δῆλος · ἀεκούσιος γάρ δοκέω ἔνιοι ποιέω καί πάσχω , οἷος ἐπειδάν ἄκων ἄγω δέ - θέω · εἰμί δέ ἀεκούσιος τις πάσχω ἢ ποιέω ὁ παρά ὁ ὁρμή αὐτός , ὅσος κατά ὁ ἐν αὐτός ὁρμή καί ὄρεξις ποιέω , ἑκούσιος ποιέω . ἔτι δέ ἄτοπος ὅσος μέν καλός πράσσω διά ἐπιθυμία ἢ θυμός ἑκούσιος λέγω , οἷος εἰμί τις θυμόω τύραννος ἀποκτείνω καί ἐλευθερόω ὁ πατρίς , ἢ εἰμί τις ἐπιθύω - μήθω καλός τις ἐπιτήδευμα καί μάθημα · ὁ δέ αἰσχρός ὅσος ἄν πράσσω διά ἐπιθυμία ἢ θυμός ἀεκούσιος λέγω , ὅς δεῖ ὀρέγω . δεῖ δέ καί ὀργίζω ἐπί τις καί ἐπιθύω - ἐπιθυμέω τίνω · ἔτι δέ φημί ὁ μέν ἀεκούσιος λυπηρός εἰμί . ἀνία γάρ πᾶς ὁ ἄκων τίς ποιέω · ὁ δέ κατά ἐπιθυμία πράσσω ἡδύς · οὐ ἄρα ἀεκούσιος ὁ κατά ἐπιθυμία πράσσω ἡδύς . δύναμαι δέ ἄν τις καί ἐπί ὁ κατά θυμός πράσσω ὁ αὐτός λόγος ποιέω . δοκέω γάρ καί ὁ κατά θυμός πράσσω ἡδύς εἰμί · ὁ γάρ ἀνύω ὁ κατά θυμός ὁ πολύς ἥδομαι εἴωθα · ἐπεί δέ ἀμφισβητήσιμος εἰμί ὁ τοιοῦτος , οὐ ἐπί θυμός εἴρω αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης · ἔτι δέ τίς διαφέρω ὁ διά θυμός ἢ ἐπιθυμία ἁμαρτάνω ὁ κατά λογισμός ; ἢ διά τίς ὁ μέν κατά λογισμός ἦμαρ - τίθημι οὐ εἴρω ἀεκούσιος , ὁ δέ κατά ἐπιθυμία ἢ θυμός εἴρω ἀεκούσιος ; ὅτι μέν γάρ φευκτός πᾶς δῆλος . ἀλλά εἰμί ὁ κατά λογισμός ἁμαρτάνω ἑκούσιος , ὅτι Ψυχή λογισμός μόριον τίς ἄνθρωπος , ὁμοίως ἔχω καί ἐπί ὁ ἄλλος . καί γάρ ὁ θυμοειδής καί ἐπιθυμητικός μόριον τις Ψυχή ἄνθρωπος . ἄνθρωπος οὖν ἁμάρτημα καί ὁ ὑπό ὁ ἄλογος ὁ ψύχω ἁμαρτάνω καί ἄτοπος δή ὁ τίθημι αὐτός ἀεκούσιος . διορίζω δέ ὁ ἑκου·σίου ἠώς ἀλλά εἰμί αὐτός εἰμί καί δόξα τις . ὁ περί ἑκούσιος καί ἀεκούσιος λόγος ἕπω ὁ περί προαίρεσις εἶδος γάρ τίς ἑκούσιος ὁ προαίρεσις . αἵρεσις γάρ τις ὁ ἀρετή καί ὁ κακία . ἔτι δέ ὁ ἦθος μᾶλλον κρίνω ἐκ ὁ προαίρεσις ἢ ὁ πρᾶξις . πράσσω μέν γάρ ἄν τις ὁ καλός καί διά Τύχη καί διά ἄλλος τίς οἰκονομέω , οἷος ὁ ὁ παρακαταθήκη ἀποδίδωμι , ἵνα ἄλλος αὖθις πιστεύω ἢ διά δέος , ἵνα μή ἐλέγχω δίδωμι δίκη . ὁ δέ κατά προαίρεσις πράσσω μέγας βάσανος δίδωμι ὁ ἦθος · εἰμί δέ ὁ προαίρεσις ἑκούσιος μέν , οὖον αὐτός δέ ὁ ἑκούσιος , ἀλλά ἐπί πλέω καί γενικός ὁ ἑκούσιος · ὁ μέν γάρ ἑκούσιος καί ὁ παῖς καί ἄλλος ζῷον κοινωνέω , προαίρεσις δέ οὖον · λογικός γάρ τίς ὁ προαίρεσις καί μετά λόγος . ἔτι ὁ ἐξαπίνης ἑκούσιος , κατά προαίρεσις δέ οὖον , οἷος ὁ διά θυμός ἄφνω πράσσω . ὁ γάρ μή κατά προαίρεσις ποιέω ἀλλά ἑκούσιος μόνος ὁ μέν ὁ μή φύω οὖον ποιέω κατά προαίρεσις , ὥσπερ ὁ ἄλογος ζῷον , ὁ δέ ὁ φύω μέν , μήπω δέ εἰμί καιρός αὐτός ὁ προαίρεσις ἔχω , ὥσπερ ὁ παιδίον , ὁ δέ φύω μέν καί ἔχω καιρός προαίρεσις χράω , ἀλλά ὁ ἄφνω ποιέω οὖον πράσσω εἄν κατά προαίρεσις , ὡς ὁ διά θυμός πράσσω ἄφνω πρίν βουλεύω καί προαιρέω λέγω γάρ ὅτι οὖον κατά προαίρεσις πράσσω , ἀλλά κατά θυμός ἢ κατά ἄλλος τις αἴτιος . ὅτι μέν δή γένος ὁ ἑκούσιος ὁ προαίρεσις δῆλος · εἰμί μέν γάρ τίς προαίρεσις , καί ἑκούσιος , εἰμί δέ ἑκούσιος , οὖον πάντως προαίρεσις . μετά οὗτος ζητέω τίς εἰμί προαίρεσις · ἐπεί δέ ὁ μέν αὐτός λέγω ὄρεξις , ὁ δέ δόξα , δείκνυμι ὅτι οὐδέτερος οὗτος , διαιρέω ὁ ὄρεξις εἰς ὁ εἶδος αὐτός ἐπιθυμία θυμός βούλησις . καί πρῶτος ὅτι οὔτε ἐπιθυμία οὔτε θυμός · θυμός μέν γάρ καί ἐπιθυμία κοινός καί ὁ ἄλογος ζῷον καί ὁ παῖς , προαίρεσις δέ οὖον κοινός . ἔτι ἐκ ὁ ἀκρατής καί ἐγκρατής δείκνυμι ·· ὁ μέν γάρ ἀκρατής ἐπιθυμέω πράσσω , προαιρέω δέ οὖον · οὐ ἄρα αὐτός ἐπιθυμία καί προαίρεσις . ἄξιος δέ ζητέω πῶς λαμβάνω ὁ προαίρεσις ἐν τε ὁ ἀκρατής καί ὁ ἐγκρατής . δοκέω γάρ προαίρεσις λέγω ὁ ἄνευ ὄρεξις λογισμός , ἐπεί ὁ ἐγκρατής κατά λογισμός μέν ποιέω , κατά ἐπιθυμία δέ οὖον · καίτοι λέγω ὁ προαίρεσις ὄρεξις εἰμί · Βουλευτική , ὡς ὕστερος διασαφηνίζω . οὐ ἀγνοητέον οὖν , ὅτι ὁ ἐγκρατής κατά προαίρεσις ποιέω · καί γάρ λογίζομαι ὁ συμφέρω καί ὁ βούλησις , ὅστις καί αὐτός ὄρεξις εἰμί , ἄκολος - θουω ὁ λογισμός · ὁ δέ ἀκρατής παρά οὗτος ποιέω , ἀκολουθέω ὁ ἐπιθυμία . εἰμί δέ καί ἐπιθυμία ἐγκρατής τις εὑρίσκω καί ἀκρατής , ὁ μέν κατά ὁ εἴρω προαίρεσις πράσσω , ὁ δέ παρά ὁ εἴρω · ὥστε εἰμί κατά ὁ αὐτός λόγος ὁ προαίρεσις ἕτερος οὖον μόνος ἐπιθυμία ἀλλά καί θυμός · ὁ δέ Ἀριστοτέλης ἀρκέω δείκνυμι ἐπί ὁ κατά ὁ ἐπιθυμία ἐγκρατής καί ἀκρατής ὅτι ἕτερος ὁ ἐπιθυμία καί ὁ προαίρεσις . ἔτι φημί προαίρεσις μέν ὁ ἐπιθυμία ἐναντιόομαι , οἷος ἐν ὁ ἐγκρατής , ἐπιθυμία δέ ἐπιθυμία οὖον . εἰμί δέ οὗτος ἀμφισβητήσιμος φαίνω νω γάρ πολλάκις καί ἐπιθυμία ἐπιθυμία μάχομαι , οἷος ἐπειδάν τις χρῆμα ἐπιθυμέω λαμβάνω παρά τις , πάλιν δέ αἰσχύνη εἰμί ἐν ὁ λαμβάνω , δόξα ἐπιθυμέω μάχη γάρ ἐνταῦθα ὁ ἐπιθυμία φανερός εἰμί καί ἀντισπάω ὁτὲ μέν ὑπό οὗτος , ὁτὲ δέ ὑπό ὁ ἕτερος . ἢ μήποτε ἐναντίος εἰμί οὖον ὁ ποτέ ἀλλά ὁ ἀεί οὕτως ἔχω πρός ἀλλήλων , ὡς ὁ λευκός καί ὁ μέλας καί ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός ; οὗτος γάρ οὖον ποτέ μέν ἐναντίος , ποτέ δέ οὖον , ἀλλά ἀεί . · οὕτως δή ὁ μέν ἀγαθός προαίρεσις πρός ὁ μοχθηρός ἐπιθυμία ἀεί εἰμί ἐναντίος · ὁ δέ ἐπιθυμία ὁ δόξα καί <ἡ> ὁ χρῆμα οὐ ἀεί εἰμί ἐναντίος . ὁ γοῦν Σοφιστὴς ἀμφότερος ἔχω οὕτως ἐναντίος . αὐτός δέ εὑρίσκω καί ἐπί ὁ ἄλλος ἐπιθυμία . εὔλογος οὖν λέγω , ὁ μή εἰμί ἐπιθυμία ἀεί ἐναντίος ἐπιθυμία . ἐπεί οὖν ὁ μέν ἐπιθυμία ἐπιθυμία οὐ ἐναντιόομαι , ὁ δέ προαίρεσις ὁ ἐπιθυμία , οὐ εἰμί αὐτός προαίρεσις καί ἐπιθυμία . ἔτι ὁ μέν ἐπιθυμία ἡδύς εἰμί ἐπιθυμία καί ἐπίλυπος . πᾶς δέ ὁ ἐνδεής , καθό ἐνδεής , ἐπίλυπος ὁ δέ ἐπιθυμία ἐνδεής · ὁ δέ προαίρεσις οὔτε ὁ ἡδύς εἰμί προαίρεσις ἀλλά ὁ ἀγαθός , οὔτε ἐπίλυπος . ἔτι δέ κακός ὁ θυμός εἶπον ἄν τις προαίρεσις εἰμί · ἥκιστος γάρ δοκέω ὁ κατά ὁ θυμός πράσσω κατά προαίρεσις . ὁ γοῦν κατά θυμός πράσσω οὗτος μάλιστα ἀπολογέομαι ὅτι οὖον κατά προαίρεσις · ὁ γάρ κατά προαίρεσις μετά βούλευσις πράσσω , ὁ δέ μετά θυμός οὖον μετά βούλευσις . ὅτι2 μέν οὖν οὔτε ἐπιθυμία οὔτε θυμός εἰμί ὁ προαίρεσις δῆλος · ὅτι δέ οὖον δέ βούλησις ἑξῆς δείκνυμι · σύνεγγυς μέν γάρ τίς φαίνω ὁ βούλησις ὁ προαίρεσις , οὐ εἰμί δέ προαίρεσις . σύνεγγυς δέ φαίνω , ἐπεί πρῶτος μέν ἐν ὁ λογικός εἰμί μόριον ὁ Ψυχή , ὅπου ὁ κύριος ὁ προαίρεσις , ἔπειτα ὅτι μέρος εἰμί ὁ προαίρεσις . ὅταν γάρ ὁ νόος βουλεύω συναίνεση καί αἱρέω , ὁ βούλησις , ὄρεξις εἰμί . συνεξορμάω αὐτός . καί μήv συνήθης εἴωθα χράω ὁ βούλομαι καί ὁ προαιρέω ὡς αὐτός σημαίνω . ἀντί γάρ ὁ προαιρέω γεωργέω καί βούλησις ἔχω ἀγαθός · λανθάνω δέ ὡς ἔοικα καί ὁ χρῆσις ὁ ὄνομα διά ὁ σύνεγγυς ἀλλήλων εἰμί ὁ βούλησις καί ὁ προαίρεσις . ὅτι δέ οὐ εἰμί αὐτός · προαίρεσις μέν γάρ οὐδ.εμία ὁ ἀδύνατος εἰμί . οὐδείς γάρ λέγω προαιρέω θνητός θεός εἰμί , εἰμί μή παντελῶς ἠλίθιος εἰμί . ὁ γάρ προαίρεσις ὁ δυνατός βούλησις , βούλησις δέ εἰμί καί ὁ ἀδύνατος · λέγω γάρ πολλάκις ὅτι βούλομαι εἄν βασιλεύω , καί βούλομαι ἀθάνατος εἰμί προαιρέω δέ οὐδείς εἄν φημί . διό προαίρεσις μέν οὐδείς ὁ οὐ ἐπί ἐγώ , προαιρέω γάρ ὁ ἐπί ἐγώ εἰμί · βούλησις δέ καί περί ὁ μηδαμῶς ἄν πράσσω . χθέντα . ἔτι ὁ μέν βούλησις ὁ τέλος εἰμί · βούλομαι γάρ ὑγιαίνω · ὁ δέ προαίρεσις ὁ πρός ὁ τέλος . ἵνα γάρ ὑγιαίνω , προαιρέω ὅδε πράσσω . μετά οὗτος δείκνυμι ὅτι οὐδέ δόξα αὐτός εἰμί προαίρεσις . ὁ μέν γάρ δόξα περί πᾶς εἰμί καί ὁ ὅς ἴδιος καί ὁ ἀδύνατος , οὖον μόνος περί ὁ ἐπί ἐγώ , οἷος δόξα ἔχω περί ὁ διάμετρος , ὅτι ἀσύμμετρος ὁ πλευρά · οὗτος μέν ἀίδιος δόξα , ἀδύνατος δέ , ἐπειδάν τις ἔχω δόξα , ὅτι ἄπειρος εἰμί ὁ κόσμος · ἔχω δέ καί περί ὁ ἐπί ἐγώ , οἷος ὅτι ἀγαθός εἰμί ὁ γεωργέω , γίγνομαι , ἢ καί ὅτι ἴσως γεωργέω . ὁ προαίρεσις δέ εἰμί περί μόνος ὁ ἐπί ἐγώ , οὔτε δέ περί ὁ ἀίδιος οὔτε περί ὁ ἀδύνατος . οὐδείς γάρ φημί προαίρεσις ἔχω περί ὁ ὁ διάμετρος ἀσύμμετρος εἰμί τῆ πλευρά ἢ περί ὁ ἤπειρος εἰμί ὁ κόσμος . ἔτι ὁ μέν δόξα ὁ ψεύδω καί ὁ ἀληθής διαιρέω · ὁ δόξα φημί ὁ μέν εἰμί ἀληθής ἰά δέ ψευδής . αὐτός μέν ἐν ἴσως ὁ δόξα παντάπασι οὐδείς λέγω ὁ προαίρεσις , τις δέ δόξα αὐτός τάχα ἄν τις ὑπολαμβάνω , οἷος ὁ περί ὁ πράκτης . ἀλλά οὐδέ οὗτος εἰμί αὐτός · ὁ μέν γάρ προαιρέω ἀγαθός ἢ ὁ κακός ποιέω εἰμί ὁ ἦθος · ὁ μέν γάρ ἀγαθός λέγω ὅσος ἀγαθός προαιρέω , κακός δέ ὁ ὁ κακός προαιρέω · ὁ δέ δοξάζω οὐ εἰμί ποιέω . πολύς γάρ δόξα ἔχω ὥσπερ λέγω καί περί ὁ ἀίδιος καί περί ὁ ἀδύνατος , καί οὐ εἰμί ποιέω . ἀλλά οὐδέ ἄν περί ὁ πράκτης ἔχω δόξα ἤδη ποιέω εἰμί ὁ ἦθος , οἷος ὁ δοξάζω ὅτι καλός ὁ δικαιοσύνη οὔπω ἀγαθός εἰμί · ἐνδέχομαι γάρ αὐτός μή αἱρέω ὁ δικαιοσύνη , ἀλλά μετά ὁ δοξάζω εἄν καί αἱρέω καί ἀποκλίνω πρός αὐτός καί ἔτι ὀρέγω , τότε δίκαιος εἰμί . ἔτι ὁ ἀκρατής δοξάζω μέν ὀρθῶς , προαιρέω δέ οὖον καλῶς . πρός δέ οὗτος οὗτος προαιρέω μέν λαμβάνω ἢ φεύγω , λαμβάνω μέν ὁ φαίνω ἐγώ ἀγαθός , φεύγω δέ ὁ φαίνω ἐγώ κακός · δοξάζω δέ οὐδείς λαμβάνω ἢ φεύγω , ἀλλά δοξάζω τίς εἰμί ἕκαστος , οἷος τίς ἀρετή , τίς πλοῦτος , ἢ τίς συμφέρω ἢ πῶς , οἷος ὅτι ὁ · μελαγχολικός ὁ γλυκύς τροφή ὠφέλιμος καί ὁ ἠρέμα τρέφω ἀλλά μή ἀθρόος , ὅς οὐδείς προαιρέω λέγω ἀλλά δοξάζω . ἔτι ὁ μέν προαίρεσις ἐπαινέω ὁ εἰμί οὖον δεῖ , οἷος ὁ ὁ ἀγαθός προαί - ρεσις πρᾶγμα , ὁ δέ δόξα ὁ ἀληθής εἰμί ἐπαινέω . καί προαιρέω μέν , φημί , ὁ μάλιστα οἶδα ἀγαθός δοξάζω δέ ὁ οὖον πάνυ οἶδα . περί δέ οὗτος ἀμφισβητέω ἄν τις · οὖον γάρ πᾶς προαιρέω ὁ μάλιστα οἶδα ἀγαθός , ἀλλά ἔνιοι ἀπατάω · ὁ γοῦν κακός οὐ οἶδα κακός ὁ προαιρέω · ἆρα οὖν ὁ λέγω εἰμί , ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὁ οἴομαι μάλιστα οἶδα ἀγαθός εἰμί , οὗτος προαιρέω ; δοξάζω δέ ὁ οὖον πάνυ οἶδα · περί πολύς γοῦν δόξα ἔχω , ὁμολογέω μή ἀκριβῶς οἶδα καί φημί δοξάζω μέχρι νῦν οὕτως , καί εἄν ἄλλως φαίνω μετατίθημι ὁ δόξα · ἔτι οὐ ὁ αὐτός προαιρέω ἀγαθός καί δοξάζω , ἀλλά ἔνιοι δοξάζω μέν ἀγαθός . αἱρέω δέ ὁ χείρων δ·ιὰ κακία , οἷος δόξα μέν ἔχω τις , ὅτι καλός ὁ δικαιοσύνη , προαιρέω δέ ὁ ἀδικία , ὠφέλιμος αὐτός ὑπολαμβάνω καί σύμφωνος ὁ τοιοῦτος λογισμός ἔχω ὁ ὄρεξις . οὖον δεῖ δέ ταράσσω εἰμί προγίγνομαι πᾶς προαίρεσις πάντως δόξα ἢ παρακολουθέω οὐδέ γάρ οὗτος ζητέω , ἀλλά εἰμί αὐτός εἰμί ὁ δόξα , ἐπεί προγίγνομαι γε ὁ δόξα , προγίγνομαι δέ οὕτως , ὁ πρῶτος ὁ λογισμός συγκατατίθημι ὡς ὁ - ρετῷ τις , μετά δέ οὗτος ἰά ὄρεξις παρακολουθέω ὁ αὐτός καί οὗτος γΐνω - ἕπομαι προαίρεσις · παρακολουθέω δέ οὕτως ἐπεί προαιρέω τις ὅτι οὖον πάντως δοξάζω περί αὐτός ὡς περί ἀγαθός . εἶμι οὖν ἢ ποῖος τίς εἰμί ἠώς ὀρέγω κατά ὁ βούλησις . ἐπεί ὁ προαίρεσις μήτε θυμός εἰμί μήτε ἐπιθυμία μήτε βούλησις , ἀλλά οὐδέ δόξα , τίς ἄν εἰμί σκεπτέος . ὁ μέν δή γένος αὐτός ἔχω · ἑκούσιος γάρ φαίνω , καί εἰμί ἔοικα προαίρεσις ἑκούσιος εἰμί προβουλεύω , καί οὐ ἄν τις ἀπό σκοπός οὗτος ἀποδίδωμι λόγος ὁ προαίρεσις ὁ μέν γάρ ἄλογος ζῷον ἑκούσιος ποιέω μή βουλεύω ἀλλά μόνος συνακολουθέω τῆ ὄρεξις θυμός ἐπιθυμία · ὁμοίως δέ καί ὁ παιδίον · καί ὁ τέλειος δέ ἀνήρ τις ἄφνω πολύς πράσσω μή βουλεύω , ὅς οὐδείς προαιρέω λέγω . ὁ δέ βουλεύω περί τις καί συγκατατίθημι ὡς αἱρετός συνακολουθέω καί ὁ ὄρεξις , προαιρέω λέγω αὐτός . διό φημί εἰμί ἑκούσιος ὁ προβουλεύω , ὁ προαίρεσις ἐν ὁ προβαίνω - λεύω δηλόω καί ὁ πρότερος δήω βουλεύω καί συμβαίνω ὁ λογίς νυμφότιμον , εἶτα ἐπακολουθέω ὁ ὄρεξις · ὁ γάρ πρότερος τις εἰμί πρότερος καί δῆλος ὅτι προβουλεύω πρό ὁ ὄρεξις · ἅμα δέ καί ἐν ὁ ἑκούσιος συνεμφαίνω ὁ ὄρεξις · ἀεί γάρ ὁ ἑκούσιος μετά ὁ ὄρεξις . διό φημί · ὁ γάρ προαίρεσις μετά λόγος καί διάνοια , οὐ ἐκ ψιλός ὁ ὄρεξις , ὁ δέ ἑκούσιος ἐνίοτε μόνος ὁ ὄρεξις γίγνομαι . δηλόω δέ καί ὄνομα ὁ ὁ προαίρεσις · δηλόω γάρ ὁ ἄλλος πρό ἄλλος αἱρέω . ὅταν γάρ τις βουλεύω , πότερος ὅδε ἢ ὅδε αἱρετός ἢ καί περί πλείων ὁ σκέψις ποιέω ἐπί εἷς τίς ἀποκλίνω , καί συναίνεση ὡς αἱρετός , ἔτι δέ ἔχω συνεξορμάω ὁ ὄρεξις , ἐκεῖνος δοκέω πρῶτος ὁ ἄλλος πᾶς αἱρέω περί ὅς βουλεύω . μετά οὗτος ζητέω περί τίνω βουλεύω ὁ ἄνθρωπος καί ποῖος τις εἰμί ὁ βουλευτής . οὖον γάρ περί πᾶς βουλεύω οὐδέ πᾶς ὁστισοῦν βουλευτός . πρώϊος δέ τίθημι βουλευτός εἰμί οὖον περί ὅς εἄν βουλεύω ὅστις , οἷος ὁ μαίνομαι , ἀλλά περί ὅς ὁ κατά φύσις ἔχω · βουλεύω γάρ ἄν τις μαίνομαι καί πῶς ἵνα νοέω ποιέω καί πῶς εἰς ὁ οὐρανός ἀναβαίνω . ἀλλά οὐδείς οὗτος βουλευτός . ἐπισκεπτέος δή τίς εἰμί ὁ βουλευτής . ὁ δή πρᾶγμα ὁ μέν εἰμί ἀίδιος καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω , οἷος ὁ κόσμος · ἀγέννητος γάρ καί ἀίδιος , καί ὁ διάμετρος ἀσύμμετρος ὁ ὁ τετράγωνος πλευρά . περί δή ὁ τοιοῦτος οὐδείς βουλεύω , οὐδέ πῶς εἄν γίγνομαι ὁ διάμετρος σύμμετρος , ἀλλά εἴπερ ἄρα , ζητέω εἰμί ἀσύμμετρος εἰμί , βουλεύω δέ οὐδαμῶς . ἄλλος δέ εἰμί , ὁ οὐ ἀεί μέν εἰμί , γίγνομαι δέ ἀεί ὡσαύτως , οἷος ἀνατολή ἄστρον καί δύσις καί τροπή · οὗτος γάρ οὐδείς μέν ἀεί εἰμί , γίγνομαι δέ ὡσαύτως . ἀεί · οὐδέ περί ὁ τοιοῦτος βουλή . εἰμί . ἐκ ἀνάγκη δέ εἴτε φύσις ἢ διά τις ἄλλος αἴτιος ὁ τοιοῦτος φημί γίγνομαι ὡσαύτως , ἀνάγκη λέγω οὖον ὁ βιαστικός · οὐδείς γάρ ὁ ἐν ὁ οὐρανός βία γίγνομαι · ἀλλά ἀνάγκη ὀνομάζω ὁ πρόνοια ὁ ἀεί ὡσαύτως κινέω διά ὁ πάντῃ πάντως κινέω καί μηδέποτε ἄλλως ἐνδέχομαι . ἀναγκαῖος γάρ λέγω ὁ μή ἐνδέχομαι ἄλλως ἔχω . ὁ τοιοῦτος γοῦν ἀνάγκη ὁ κινέω ὁ ἄστρον καί ὁ ἀνατολή καί δύσις καί τροπή ἢ φύσις ἢ κατά φύσις · κατά φύσις γάρ κινέω ὁ ἐν ὁ οὐρανός ὁ καί ἀμφότερος · ὁ γάρ φύσις ὁ φέρω σύμφωνος εἰμί ὁ ὁ κινέω πρόνοια . ἔνιοι δέ εἰμί ὁ γίγνομαι μέν κατά φύσις , ἄτακτος δέ , οἷος αὐχμός καί ὄμβρος . οὐδέ περί οὗτος βουλεύω ἄνθρωπος . ἄλλος δέ εἰμί ὁ ὡς τυγχάνω συμβαίνω , οἷος ὁ ἀπό τυγχάνω · δῆλος δή ὅτι οὐδέ περί οὗτος εἰμί βουλή · οὐδείς γάρ βουλεύω περί θησαυρός εὕρεσις . ἀλλά ὁ βουλή γίγνομαι περί ὁ ἀνθρωπικός καί οὖον περί πᾶς . οὖον γάρ βουκή ἄνθρωπος βουλεύω πρῶτος περί ὁ ἐπί ἐγώ · οὗτος δέ φημί καί ἐπίλοιπος . αἰτία γάρ εἰμί ὁ εἰμί πᾶς καί γίγνομαι ἀνάγκη καί φύσις καί τύχη · πρός δέ οὗτος καί νόος καί πᾶς ὁ διά ἄνθρωπος · οὗτος δέ εἰμί ἐπιθυμία θυμός βούλευσις καί ὅλως ὁ ὄρεξις · καί γάρ οὗτος ἐν ἄνθρωπος ὄνιον πολύς γίγνομαι αἴτιος . ἐπεί οὖν φαίνω οὖον γίγνομαι βούλευσις οὔτε ὅς ὁ φύσις οὔτε ὅς ὁ τύχη , λείπω ὁ βουλή γίγνομαι ὅς νόος ὁ ἀνθρώπινος αἴτιος γίγνομαι καί ὄρεξις ὁ ἀνθρώπινος · ὅς γάρ δύναμαι αἴτιος γίγνομαι περί οὗτος σκοπέω , διό περ καί ὁ τέχνη ὁ μέν ἀκριβής καί αὐτάρκης · λέγω δέ ἀκριβής μέν ὅσος ἄν διά ἀναγκαῖος ἀνακ - καίω συμπεραίνω , αὐτάρκης δέ ὅς εἰμί ὁρίζω ὁ θεώρημα καί μηδείς δήω μήτε βούλευσις περί αὐτός μήτε τυγχάνω · σχεδόν δέ ὁ αὐτός καί ἀκριβής καί αὐτάρκης , οἷος γεωμετρία καί ἀριθμητικός ὁ γάρ τοιοῦτος καί ὁρίζω ὁ θεώρημα καί οὐδείς βουλεύω περί ὁ τρίγωνος , εἰμί · ἔχω ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός ἴσος ἢ πῶς ἔχω . περί ὅς γάρ βουλεύω , ἐπί ἐγώ καί ποιέω καί μή ποιέω · οὐ εἰμί δέ ἐπί ἐγώ · ποιέω ὁ ὁ τρίγωνος γωνία μή εἰμί δύο ὀρθός ἀλλά οὐδέ τυγχάνω οὐδείς εἰς οὗτος δεῖ , ἀλλά ὁρίζω ὁ θεώρημα ἐκ ἀίδιος . ἀλλά οὐδέ ὁ γραμματικός βουλεύω πῶς γραπτέος . οὐ ἀκριβής δέ οὐδέ αὐτάρκης τέχνη , ὅσος μή ἔχω ὁ ἀναγκαῖος ἀλλά ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς καί τυγχάνω , τυγχάνω , οἷος ἰατρικός καί χρηματιστική οὔτε γάρ ὁ ἰατρός ἔχω ὁρίζω θεός - ῥῆμα ὡς πάντως ἐκ ὁ τοιόσδε ἰάομαι , ἀλλά ὅτι ὑπό ὁ τοιοῦτος δίαιτα ὡς ἐπί ὁ πολύς ὠφελέω ὁ τοιοῦτος , οὔτε ὁ χρή χρηματιστής ὅτι πάντως κερδαίνω , ἀλλά ὅτι ὡς ἐπί ὁ πολύς . δήω δέ καί ὁ τυγχάνω . καί ἐν αὐτός δέ οὗτος ἄλλος ἄλλος ἀκριβής καί αὐτάρκης κακός γάρ διακριβόω κυβερνητικός γυμναστικός καί ὁ πλεῖστος ἐπί ὁ τυγχάνω εἰμί . μᾶλλος δέ φημί καί περί ὁ δόξα ἢ ὁ ἐπιστήμη . ὅς δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί δείκνυμι βουλεύω γίγνομαι περί ὅς εἰμί ὁ μή ἀκριβής μηδέ αὐτάρκης ὁ τέχνη · μᾶλλον δέ φημί βουλή εἰμί , περί ὅς δόξα μόνος ἔχω ἢ περί ὅς τέχνη , οἶος ὁ περί ἰατρικός δοξάζω μᾶλλον βουλεύω ἢ ὁ ὁ τέχνη ἔχω διά ὁ περί οὗτος ὁρίζω μάλα πως τεχνικός θεώρημα Μᾶ καί ὅλως ὁ ] περί ὁ πράκτης περί ὅς δόξα ἔχω μᾶλλον βουλεύω ἢ περί ὁ ὑπό ὁ τέχνη · πλείων γάρ διστάζω δοξάζω ἢ ὁ τέχνη ἔχω · γράφω δέ καί οὕτως · μᾶλλον δέ καί περί ὁ τέχνη ἢ ὁ ἐπιστήμη , ὡς τέχνη μέν λέγω ὁ ποιητικός , ἐπιστήμη δέ ὁ θεωρητικός . δῆλος δέ ὅτι ὁ μέν θεωρητικός οὖον δήω βούλευσις , ὁ δέ ποιητικός μᾶλλον · βουλεύω δή περί ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , ἄδηλος δέ πῶς ἀποβαίνω . περί ὁ γνώριμος πῶς ἀποβαίνω οὐδείς ἔτι βουλεύω ἀλλά περί ὁ ἀδιόριστος · διόπερ καί σύμβουλος παρακαλέω , ὅταν μέγας εἰμί , δηλαδή ἀπιστέω ἑαυτοῦ ὡς οὐ ἱκανός εἰμί . ἔτι βουλεύω οὖον περί ὁ τέλος , ἀλλά ὁ πρός ὁ τέλος . τίθημι γάρ ἑαυτοῦ ὁ τέλος , πᾶς βουλεύω πῶς ἄν αὐτός τυγχάνω , οἷος τίθημι ἑαυτοῦ ὁ στρατηγός Νίκη βουλεύω πῶς νικάω , καί ὁ ἰατρός ὁ ὑγίεια σκοπέω πῶς περιποιέω , καί καθόλου ὁ βουλεύω πῶς τυγχάνω ὁ πρόκειμαι τέλος ζητέω . πλείων μέν οὖν φαίνω - Μένων τρόπος διά τίς ῥᾳδίως καί μάλιστα τυγχάνω ὁ τέλος ἐπισκοπέω , οἷος στρατηγός νικάω βούλομαι βουλεύω · προφαίνω δή δυνατός νάω νικάω καί πεζικός καί ἱππικός καί ναυτικός χράω δύναμις · μετά οὗτος ζητέω μετά τίς ῥᾳδίως καί ἀκίνδυνος περίειμι καί ὅς εἄν εὑρίσκω τοιοῦτος ὁ τρόπος ἐκεῖνος προτιμάω . ἐάν δέ ἕ εἰμί τρόπος , εἴτε προκρίνω πᾶς , εἴτε καί ἐκ ἀρχή φαίνω , πῶς διά οὗτος εἰμί ὁ τέλος ζητάω , οἷος πῶς εἰμί διά ὁ ἱππικός ὁ κατόρθωσις ὁ ὅς πόλεμος , ἐκεῖνος διά ὅς ὅς , οἷος ὁ ἱππικός τίς τρόπος κτάομαι , φέρω ὅτι χρῆμα δείδω εἰς οὗτος . ὁ δέ χρῆμα πόθεν εἰμί ; οὐκοῦν συνεισφορά γίγνομαι παρά ὁ πολίτης . ἐπειδάν δέ δόξα οὗτος , ἐντεῦθεν ἄρχω ὁ πρᾶξις , ὅς εἰμί μέν ἔσχατος ἐν ὁ εὕρεσις ὁ κατά ὁ σκέψις , πρῶτος δέ αἴτιος ἐν ὁ πρᾶξις . καί ἔοικα ὁ γίγνομαι ἀνάλυσις διάγραμμα , ὅς ποιέω ὁ γεωμέτρης . ζητέω μέν οὖν ὁ βούλομαι καί ἀναλύω ὁ εἴρω τρόπος · οὖον μήv αὐτός ζήτησις καί βούλευσις , ἀλλά ἐπί πλέω ὁ ζήτησις · ζητέω γάρ καί περί ὁ μαθηματικός , οἷος εἰμί ὁ διάμετρος σύμμετρος , καί περί ὁ ἀίδιος , οἷος εἰμί ὁ ἥλιος σφαῖρα εἰμί . βουλεύω δέ περί ὁ ἐπί ἐγώ , ὁ ὅταν ζητέω ὡς εἴρω ἀναλύω καί ὁ ἔσχατος ἐν ὁ ἀνάλυσις πρῶτος ἐν ὁ γένεσις ὁ πρᾶξις ποιέω . βουλεύω δέ , εἄν μέν ἀδύνατος ἐντυγχάνω , ἀφίστημι , ἄν δέ δυνατός ἐγχειρέω πράσσω · οὗτος δέ πρόσκειμαι εἰς ὁ γνώριμος εἰμί , ὅτι περί ὁ ἐπί ἐγώ βουλεύω · ἄν γάρ ἀδύνατος ἐγώ φαίνω , οὐκέτι οὔτε βουλεύω οὔτε ἐγχειρέω αὐτός . δυνατός δέ εἰμί ὁ διά ἐγώ γίγνομαι ἄν · συμπεριλαμβάνω δέ φημί ἐν ὁ διά ἐγώ καί ὁ διά ὁ ὁράω . ὅτι δέ ὅς δυνατός , διά ἐγώ , φανερός · ὁ γάρ ἀρχή ἐν ἐγώ , τουτέστιν ὁ ἀρχή ὁ πράσσω ἐγώ . λαμβάνω γάρ νῦν ἀρχή ὁ κινέω · ὁ δέ ἐπί ἐγώ ἐν ἐγώ ὁ κινητικός ἀρχή . ζητέω δέ βουλεύω ὁτὲ μέν ὄργανον , ὁτὲ δέ ὁ χρῆσις αὐτός , οἷος ὁτὲ μέν ὁ ἰατρός ζητέω , πῶς εἄν αὐτός γίγνομαι ὁ ὄργανον ὁ ἰατρικός , ὁτὲ δέ πῶς αὐτός χράω . ὁμοίως δέ καί ἐν ὁ πρακτός ὁτὲ μέν ζητέω διά ὅς εἰμί ὄργανον , οἷος ὁ στρατηγός , πότερος διά ἱππικός ἢ διά πεζικός δύναμις ἢ πῶς ἄν χράω ὁ πεζός δύναμις ζητέω . ἐκ δέ ὁ εἴρω φανερός , ὅτι ἄνθρωπος ἀεί ἀρχή ὁ ἴδιος πρᾶξις καί οὐ ἐκ ἀνάγκη ὁρίζω πᾶς οὐδέ μείρομαι · εἰμί γάρ βουλεύω καί ζητέω καί αἱρέω , δῆλος ὅτι ἐπί αὐτός εἰμί · εἰμί δέ μή , ἀναιρέω πᾶς βουλή καί σκέψις ὁ περί ὁ πράκτης . ἕκαστος ἐν ἄνθρωπος ἀρχή καί αἴτιος ὅς πράσσω · ἐπεί δέ βουλεύω περί ὁ ἑαυτοῦ πρᾶξις , ὁ δέ πρᾶξις ἄλλος ἕνεκα , ἕνεκα γάρ ὁ τέλος καί ὁ ἀγαθός , δῆλος ὡς οὔτε εἰμί βουλευτός ὁ τέλος ἀλλά ὁ πρός ὁ τέλος καθόλου · οὐδέ δή περί ὁ κατά ἕκαστος καί αἰσθητής βουλεύω , οἷος εἰμί ἄρτος οὗτος ἢ πέσσω ὡς δεῖ · περί γάρ ὅς ὁ αἴσθησις ἔχω ἐναργής , οὖον βουλεύω εἰμί τοιοῦτος εἰμί , ἀλλά ἀρχή ἔχω ὁ αἴσθησις · εἰμί δέ βουλεύω περί ὁ τοιοῦτος , εἰς ἤπειρος ἥκω . ἄν γάρ μή εἰμί τις ἀρχή πιστός καί ἐναργής , ἀνάγκη ἄλλος διά ἄλλος πιστόω , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος . εἴρω δέ οὗτος καί ἐν · ὁ ἀναλυτικός . ὁ δέ βουλευτός καί ὁ προαιρετός ἀπλόος μέν οὖν οὐ εἰμί αὐτός · γενικός γάρ τίς εἰμί ὁ βουλευτός , οὖον μήv ἀνάπαλιν . περί πολύς γοῦν βουλεύω οὐ αἱρέω πᾶς , ἀλλά εἷς τίς αὐτός βουλευτός προαιρετός εἰμί ἐκ ὁ βουλή προκρίνω · διό φ·ησι ὁ προαιρετός ἀφορίζω ἤδη εἰμί . μέχρι μέν γάρ βουλεύω περί τις ἀοριστέω περί αὐτός , ὅταν δέ προαιρέω , ὁρίζω ὅτι πρακτέος εἰμί καί παύω ὁ βουλή . παύω γάρ φημί ἕκαστος ζητέω πῶς πρᾶξις , ὅταν εἰς . ἑαυτοῦ ἀνάγω ὁ ἀρχή , τουτέστιν ὅταν εὑρίσκω ἑαυτοῦ δύναμαι αἴτιος γίγνομαι καί ἐπί αὐτός εἰμί πράσσω καί ἀνάγω οὖον μόνος εἰς ἑαυτοῦ , ἀλλά αὐτός εἰς ὁ ἡγέομαι , τουτέστιν εἰς ὁ νόος . ὅταν γάρ νοέω ὅτι πρακτέος , ὅσπερ ὁ νόος βουλεύω καί αἱρέω , παύω ὁ σκέψις συνεξορμάω ὁ λογισμός καί ὁ ὄρεξις . οὗτος δέ παράδειγμα φημί εἰμί ὁ ἀρχαῖος πολιτεία ὅς μιμέομαι ποιέω γάρ αὐτός ὁ βασιλεύς ὁ μέν βασιλεύς ὁ λογιστικός ὁ Ψυχή καί βουλευτικός , ὁ δέ δῆμος ὁ ὄρεξις · ἐπειδάν οὖν οἷος βουλεύω ὁ βασιλεύς νόος καί συγκατατίθημι ἀνακοινόω οἷος δῆμος ὁ ὄρεξις , ὁ δέ ἐπιψηφίζω καί συνεξορμέω , προαίρεσις ὁ τοιοῦτος . ἐπεί οὖν εἰμί ὁ προαιρετός βουλευτός καί ὀρεκτός ὁ ἐπί ἐγώ εἰμί , καί ὁ προαίρεσις ἄν εἰμί βουλευτικός ὄρεξις ὁ ἐπί ἐγώ . δηλόω δέ πῶς λαμβάνω ὁ λόγος οὗτος ὁ προαίρεσις οὖον γάρ ὡς ἀκριβής ὁρισμός · οὖον γάρ εἰμί γένος ὁ προαίρεσις ὁ βούλευσις οὐδέ ὁ ὄρεξις , ἀλλά ὁ ἐκ ἄμφω ὥσπερ συντίθημι · διό φημί ἐκ ὁ βουλεύω γάρ κρίνω ὀρέγω κατά ὁ βούλησις · γράφω δέ καί βούλευσις , ὡς εἄν ἄρχω μέν εἰμί βούλευσις , ἕπομαι δέ ὁ ὄρεξις , ἐκ δέ οὗτος γίγνομαι ὁ προαίρεσις . ἔοικα δή ὁ τοιοῦτος λόγος ζώιον εἰμί σῶμα ἔμψυχος · καί γάρ ἐκεῖ οὐ εἰμί ὁ σῶμα γένος ὁ ζῷον , ἀλλά ὁ λέγω τοιοῦτος εἰμί , ὅτι ὁ ζώιον εἰμί , ὅς ἐκ σῶμα καί Ψυχή συνίστημι . ὁ μέν οὖν προαίρεσις τύπος εἴρω · οὖον γάρ ἀκριβής εἰμί ὁ ὁρισμός , ὡς δείκνυμι , ἀλλά ὑπογράφω ἔοικα μᾶλλον · εἴρω δέ καί περί ποῖος εἰμί , ὅτι περί τ·ὰ πρακτός , καί ὅτι ὁ πρός ὁ τέλος εἰμί ὁ προαίρεσις ἀλλά οὐ ὁ τέλος . ὁ δέ βούλησις ὅτι μέν εἰμί ὁ τέλος εἴρω . ἐπεί δ ὁ μέν ὁ ἀληθής ἀγαθός ἐφίημι , ὁ δέ ὁ φαίνω ἀγαθός , δοκέω δέ ] ὁ βούλησις ἔνιοι μέν ὁ ἀγαθός εἰμί ἀπλόος , ἔνιοι δέ ὁ φαίνω ἀγαθός . συμβαίνω δέ ὁ μέν βουλητός λέγω ὁ ἀγαθός μή φύσις εἰμί βουλητός , ὅς βούλομαι καί ὁ φαῦλος , ὁ δέ ὁ φαίνω ἀγαθός βουλητός λέγω , μή εἰμί φύσις τίς βουλητός . εἰμί δέ οὗτος μή ἀρέσκω ὁ μή εἰμί φύσις τίς βουλητός , ἆρα φατέος ἁπλόος μέν εἰμί βουλητός ὁ ἀγαθός , ἕκαστος δέ ὁ φαίνω ἀγαθός ; διά τίς δέ οὐ ἀρέσκω ; ἴσως γάρ εἶπον τις μηδέ εἰμί φύσις τίς βουλητός , ἀλλά ἀγαθός μέν εἰμί ὁ φύσις · βουλητός δέ ὅς ἕκαστος βούλομαι , ὥσπερ αὐτός λέγω · καθάπερ καί ὑγιεινός ὁ μέν εἰμί ὅς ὁ κατά φύσις διακε·ιμένῳ ἁρμόζω , οἷος σιτίον καί ποτόν ὑγιεινός φημί ὁ οἰκεῖος ὁ κατά φύσις διάκειμαι σῶμα · ὁ δέ ὑγιεινός οὐ εἰμί ἀπλόος , ὅς ἁρμόζω ὁ νοσέω · ὁμοίως δέ ναί πικρός καί γλυκύς καί θερμός καί βαρύς ὁ μέν εἰμί ἁπλόος καί ὁ ὁ κατά φύσις διάκειμαι φαίνω τοιοῦτος , ὁ δέ οὐ ἁπλόος ὁ ὁ νοσέω , οὗτος καί βουληπροαιρεω ὁ ἁπλόος μέν εἰμί , ὅς βούλομαι ἄν ὁ σπουδαῖος οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀγαθός · ἕκαστος δέ ὁ φαίνω ὅς οὐ εἰμί ἁπλόος βουλητός , ὅταν ὁ φαῦλος βούλομαι . ἐν πᾶς γάρ πρᾶγμα ὁ σπουδαῖος κρίνω ἕκαστος ὀρθῶς θώς καί κανών εἰμί ὁ ἕκαστος φύσις · κατά ἕκαστος γάρ ἕξις καί ψυχικός καί σωματικός ἴδιος φαίνω καλός καί ἡδύς , διαφέρω δέ ἐν ἕκαστος ὁ δοκέω . ὁ μέν γάρ σπουδαῖος ἀληθής καταφαίνω , ὁ δέ φαῦλος ὁ τυγχάνω · ἀπατάω δέ ὁ πολύς , ὅς φημί , διά ὁ ἡδονά καί ὁ λύπη · ὁ μέν γάρ ἡδονά ὡς ἀγαθός διώκω , ὁ δέ λύπη ὡς κακός φεύγω . ἐπεί δέ < * * * > προαιρετός εἰμί ὁ ὁ ] πρός ὁ τέλος , πᾶς γάρ ὁ περί αὐτός πρᾶξις ἄγω πρός ὁ εὐδαιμονία , ἑκούσιος ἄρα . ἐκ δέ οὗτος φανερός , ὅτι ἐπί ἐγώ ὁ ἀρετή · εἰμί δέ ὁ ἀρετή ἐπί ἐγώ , καί ὁ κακία · ἐν ὅς γάρ ἐπί ἐγώ ὁ πράσσω , καί ὁ μή πράσσω ἐπί ἐγώ · εἰμί γάρ ὁ μή πράσσω οὐ ἐπί ἐγώ ἀλλά καταναγκάζω , δῆλος ὡς καί ὁ πράσσω καταναγκάζω εἰμί γάρ καταναγκάζω ὁ πράσσω , οὐδός ἐπί εἰμί ὁ μή πράσσω · δῆλος οὖν ὅτι ἐν ὅς ὁ πράσσω ἐπί ἐγώ , καί ὁ μή πράσσω ἐπί ἐγώ · ὥστε εἰμί ὁ πράσσω καλός ὁστισοῦν ἐπί ἐγώ εἰμί , καί ὁ μή πράσσω αἰσχρός εἰμί ἐπί ἐγώ . εἰμί δέ ἐπί ἐγώ ὁ καλός πράσσω καί ὁ αἰσχρός , ὁμοίως δέ καί ὁ μή πράσσω , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀγαθός καί κακός εἰμί , ἐπί ἐγώ εἄν εἰμί ὁ ἐπιεικής εἰμί καί φαῦλος . ἐπί ἐγώ οὖν οὖον μόνος ὁ ἀρετή ἀλλά καί ὁ κακία . ὁ δέ λέγω φημί οὐδείς ἑκών πονηρός οὐδέ ἄκων μακάριος , ὁ μέν ἀληθής ἔοικα εἰμί , ὁ δέ ψεῦδος . μακάριος μέν γάρ οὐδείς ἄκων , πονηρός δέ ἑκών · ὁ γάρ μοχθηρία ἑκούσιος . δοκέω δέ αὐτός ὁ εὐδαιμονία ἐνέργεια εἰμί κατά ἀρετή · εἰμί δέ ὁ ἀρετή ἑκούσιος ὁ τε κατά αὐτός ἐνέργεια . εἰμί δέ τις ἄλλως οἴομαι , ἀμφισβητέω αὐτός δεῖ πρός ὁ λέγω νῦν καί οὐ ὁμολογητέον ὁ ἄνθρωπος ἀρχή εἰμί ὁ ἑαυτοῦ πρᾶξις . δοκέω δέ ὁ μέν ἄλλος ζῷον ἀρχή εἰμί γένεσις ἕκαστος ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι , πρᾶξις δέ οὐδαμῶς · οὐδείς γάρ μέτειμι αὐτός πρᾶξις · ὁ δέ ἄνθρωπος , ὥσπερ τέκνον γεννητής καί ἀρχή ὁ ἐκ αὐτός γεννάω , οὗτος , καί ὁ ἐκ αὐτός πρᾶξις . ὅς δέ ἀρχή ἐν ἐγώ , καί αὐτός ἐπί ἐγώ . μετά δέ οὗτος χράω σφόδρα ἔνδοξος πίστις · καί γάρ ἴδιος ἕκαστος καί ὁ νομοθέτης κολάζω ὁ δράω μοχθηρός . ὥστε εἰμί ὁ λόγος τοιοῦτος σχεδόν · εἰμί ἀεκούσιος εἰμί ὁ ἀδικέω , οὐ εἄν κολάζω ὁ νομοθέτης ὁ ὁ κακός δράω · κολάζω δέ , οὐ ἄρα ἀεκούσιος . εἶπον δέ ὅτι κολάζω ὁ νομοθέτης , προστίθημι ὅς σύ μή βία ἢ διά ἄγνοια , ὅς μή αὐτός αἴτιος . ἐνίοτε γάρ ὁ ἄγνοια αὐτός ἑαυτοῦ αἴτιος γίγνομαι , οἱονεί μεθύσκω . ἔτι ὁ μέν κολάζω , ὁ δέ τιμάω , ἵνα ὁ μέν ἀδικέω κωλύω , ἐπί δέ ὁ καλός πράσσω προτρέπω . οὐδείς δέ ἵημι ἀποτρέπω ἀπό ὁ ἀεκούσιος οὔτε προτρέπω ἐπί ὁ ἀεκούσιος · οὖον προτρέπω γοῦν μή θερμαίνω πυρός εἰμί πλησίος ἢ πεινάω εἰσθέω . εἰμί οὖν προτρέπω καί ἀποτρέπω , δῆλος ὡς ἐπί ἐγώ ὅς τε ἀρετή καί ὁ κακία . καί ὁ ἀγνοέω περί ὁ ἐν ὁ νόμος ὁ δεῖ ἐφίστημι καί μή χαλεπός εἰμί κολάζω · ὁμοίως δέ καί ἐν ἰός ἄλλος κολάζω , ὁ διά ἀμέλεια δοκέω ἀγνοέω . οὗτος δέ λέγω , ἐπεί εἰμί τις νόμιμος ἐν ὁ πόλις , ὁ πᾶς δεῖ ἐφίστημι , καί οὐδείς συγγνώμη ἀγνοέω , οἷος ὁ πατήρ μή τύπτω , μή ἱεροσυλέω , μή ἀνδροφονέω οὗτος γάρ ἕκαστος ἀπαγορεύω ὑπό ὁ νομοθέτης καί οὐδείς δεῖ ἀγνοέω . εἰμί δέ τις φημί ἀγνοέω ὅτι κωλύω ὑπό ὁ νομοθέτης ποιέω , οὐ εἄν τυγχάνω συγγνώμη εἰμί δέ τις ἀγνοέω περί ἀγχιστευτικός Δίκαιος κληρονομικός συγγενικός ἢ περί τις τοιοῦτος , συγγυωμονεομαι ὁ γάρ περί ὁ νόμος διατρίβω ὁ ὁ τοιοῦτος γνῶσις . ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος οὐδείς τυγχάνω συγγνώμη οὐδέ ἄν διά ἀμέλεια ἀγνοέω , οἷος ἐάν μέν ἐν πόλεμος βάλλω τις ὁ πολέμιος τυγχάνω ὁ φίλος ἐν ὁ αὐτός τόπος εἰμί , ἀγνοέω ὅτι ἐκεῖνος , συγγνωμονέω · οὖον γάρ ἄν προσδοκάω εἰμί δέ παρίστημι ὁ φίλος · ῥᾴθυμος τίς δράω πλήσσω , οὐ ἐξετάζω ἀλλά ἀμελέω οἶδα , ἤδη κολάζω ὁ τοιοῦτος ὡς ἔξεστι αὐτός γιγνώσκω ὅς εἰμί παρίστημι , ἀμελέω . ἔπειτα καί ὁ μέν γυμνάζω τόξον ἔνθα μηδείς οἴομαι βαδίζω τυγχάνω τις παρά προσδοκία , τυγχάνω ἄν συγγνώμη · ὁ δέ ἔνθα εἰκός εἰμί βαδίζω πολύς ῥᾴθυμος βάλλω καί ἀποκτείνω τις ἥκιστος ἄν τυγχάνω συγγνώμη , ὡς ἐπί αὐτός εἰμί ἐπιμελέομαι καί φυλάσσω . οὗτος δέ πᾶς λέγω διά ὁ εἰμί τίνω ὁ ἀρχή ἐν ἐγώ , ἐπί ὅς οὐδείς συγγνώμη , ὁπότε καί ὁ διά ἄγνοια , ὅς αἴτιος τις αὐτός ἑαυτοῦ οὖον συγγνωμονέω . ἀλλά ἴσως φημί ἄν τις περί ὁ διά ἀμέλεια ἁμαρτάνω οἷος φημί ἢ ὁ ὁ ἐν ὁ νόμος ἀγνοέω διά ῥᾳθυμία καί διά οὗτος παραβαίνω , ὁ ὁ ὅλως ἀδικέω διά ἀμέλεια , ὅς δύναμαι οἶδα μή ἀμελέω · ὁ δή τοιοῦτος ἴσως λέγω ἄν τις αἴτιος ὁ φύσις ὁ ἀμέλεια , φύσις γάρ αὐτός ἀμελής εἰμί καί ῥᾴθυμος · ὁ δέ Ἀριστοτέλης οὖον φημί φύσις οὗτος εἰμί ἀλλά ἐπί αὐτός ἐκεῖνος ὁ τοιοῦτος γίγνομαι . ζῶ γάρ ἀνίημι καί ῥᾴθυμος εἰς τοιοῦτος ἕξις καθίστημι ὥστε μηδείς ἐπιμελέομαι ὅς χρή ἐπιμέλεια ἔχω . καί γάρ ὁ ἄδικος ἢ ἀκόλαστος λάστους εἰμί οὖον ὁ φύσις αἰτιατέον , ἀλλά ἑαυτοῦ ἕκαστος ὁ μέν γάρ ἀεί κακουργέω γίγνομαι ἄδικος ἐκ ὁ ἐνέργεια πορίζω ὁ ἕξις , ὁ ὁ ἀεί ἐν πότος καί ὁ τοιοῦτος διατρίβω ἀκόλαστος . καί γάρ ἐν ὁ ἀγωνία ὁ περί ἕκαστος βούλομαι διαφέρω μελέτη διατελέω ὁ ὁ ἀγωνία ἔργον ὡς ἐκ ὁ ἐνέργεια γίγνομαι ὁ ἕξις ὁ δή οὗτος ἀγνοέω παντελῶς ἀναίσθητος . ἄλογος δέ καί ὁ λέγω ὁ ἀδικέω μή βούλομαι ἄδικος εἰμί ἢ ὁ ἀκολασταίνω ἀκόλαστος . οὗτος δέ οὐ οὕτως λέγω , ὅτι ὁ ἄδικος τίς ποιέω πάντως ἄδικος , ἢ ὁ ἀκόλαστος Ἀκόλαστος ὑπεναντίος γάρ αὐτός λέγω ἄν . ἐνδέχομαι γάρ καί ἄκων καί ἀγνοέω Ούντα ποιέω τίς οὗτος , ἀλλά ἀδικέω λέγω ὁ ἑκούσιος κακουργέω καί ἀκολασταίνω ὁ ἑκούσιος οὗτος δράω · ἄλογος δή ὡς ἀληθής γίγνομαι ὁ ἑκούσιος ἀδικέω λέγω μή βούλομαι ἀδικέω ἢ ὁ ἑκούσιος ἀκολασταίνω λέγω μή βούλομαι ἀκολασταίνω ἐπεί οὖν οὐδέ ἀγνοέω , ἀλλά ἑκών καί εἰδοί πράσσω οὗτος ἐκ ὅς πορίζω ὁ ἕξις ὁ ἀδικία καί εἰμί ἄδικος , ἑκών εἄν εἰμί ἄδικος . εἶπον δέ ἄν τις , εἰμί ἐπί ἐγώ ὁ ἄδικος εἰμί , ἐπί ἐγώ καί ὁ παύω ὁ ἀδικία , ὁπότε βούλομαι · οὐ ἐπί ἐγώ δέ ὁ παύω , οὐδέ ἄρα ὁ γίγνομαι · ἄδικος . οὗτος δέ οὖον συγχωρέω ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλά ἐπί ἐγώ μέν φημί εἰμί ὁ ἀδικία · ἑκών γάρ ἐπιτηδεύω ὁ ἄδικος , ἐκ ὅς ἄδικος γίγνομαι · οὖον μήv ὅταν βούλομαι ἄδικος εἰμί ταύσοντοι . καί γάρ νοσέω μέν τις ἑκών , ὅταν ἀπειθέω ὁ ἰατρός , οὐ ἀπαλλάσσω δέ ὁ νόσος , ὅταν βούλομαι , ἐπειδάν ἱκανῶς αὐτός κατακρατέω καί ῥίπτω μέν ἄν τις ἑαυτοῦ ἑκών ἢ λίθος , οὐ ἐπέχω δέ ἑαυτοῦ ἢ ὁ λίθος φέρω , ὅταν βούλομαι . οὖον μόνος δέ ὁ ὁ Ψυχή κακία ἑκούσιος ἀλλά ἐνίοτε καί ὁ ὁ σῶμα · ὁ μέν γάρ διά φύσις αἰσχρός οὐδείς ἐπιτιμάω , ὁ δέ διά ἀγυμνασία . καί εἰμί μέν τις ἄκων πηρόω ὁ ὄψις , ἐλεέω , ἐάν ὁ ἐκ οἰνοφλυγία πάσχω οὗτος , μισέω . εἰμί οὖν ὁ ἐν ὁ σῶμα κακία ὅσος ἐπί ἐγώ ἐπιτιμάω , πολύς μᾶλλον προσήκω ὁ ἐν ὁ Ψυχή , ὅς πάντως ἐπί ἐγώ εἰμί . ἀμφισβητέω δέ τις λέγω μή ἐπί ἐγώ εἰμί ὁ κακία . πᾶς γάρ ἐφίημι ὁ φαίνω αὐτός ἀγαθός , ὁ δέ φαίνω τοιοῦτος ἢ τοιοῦτος μή εἰμί κύριος ἕκαστος , ἀλλά ὥσπερ ὁ ὄψις ὁ μέν ὀξυωπής εἰμί καί οἷος καθοράω ἀκριβῶς , ὁ δέ ἀσθενής καί κακός διακρίνω , οὖον δυνατός γάρ ὁράω ὁ οὕτως φύσις εἰμί , ὄψις τις ὡς εἶπον ἐν τῆ Ψυχή ἔχω · αἱρέω ὁ μέν ὁρατικός ὁ ὡς ἀληθής ἀγαθός , ὁ δέ παρορατικός οὗτος . εἰμί οὖν ἀεκούσιος ὁ τοιοῦτος · δύναμις ἐγώ εἰμί ὁ Ψυχή καί φύσις ὑπάρχω , δῆλος ὡς οὐ ἁμαρτάνω ὁ μέν ὁ ὁ εἰμί ἀγαθός μή ἡγέομαι ἀγαθός , ὁ δέ ὁ κακός ὡς ἀγαθός ὁράω · οὗτος ἕπω ὁ καί ὁ πρᾶξις συγγνώμη εἰμί ἄξιος , κἀν ὅτι μάλιστα φαῦλος εἰμί . κατά γάρ ὁ ἔφεσις ὁ φαίνω αὐτός ἀγαθός πᾶς πράσσω ὁ ἄνθρωπος . ἔτι δέ καί ὁ ἑξῆς , ὡς ὁ λέγω μή κύριος εἰμί ἡμέτερος ὁ φαντασία δοκέω προστίθημι εἰμί γάρ ἕκαστος ἑαυτοῦ ὁ ἕξις εἰμί αἴτιος , λέγω δέ ὁ κακία ἢ ὁ ἀρετή , εἰμί καί ὁ φαντασία αἴτιος · κατά γάρ ὁ φαντασία ὁ ἀγαθός πᾶς πράσσω ὁ ἄνθρωπος , ἐκ ὅς καί ὁ ἔχω γίγνομαι · οὐ δέ γε ἐκ ὁ φαντασία , ἀλλά κατά ὁ φύσις ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ ὁ τέλος ὁράω καί ὁ ἀγαθός . συνηγορέω δέ διά ὁ ἑξῆς ὁ ἐκεῖνος λόγος λέγω . λέγω γάρ ὅτι τότε εἰμί δῆλος καί ὅτι εὐφυής , ὅς οὗτος φύω καί οὗτος δ ἄν εἰμί τέλειος εὐφυία . πρός δή ὁ οὗτος λέγω τοσοῦτος ἀπαντάω ὁ πρῶτος , ὅτι εἰμί καί ὁ μάλιστα οὕτως ἔχω , οὐδείς μᾶλλον ὁ ἀρετή ὁ κακία ἀεκούσιος · ὁ γάρ φαίνω τέλος , ὁμοίως καί ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός φαίνω ἢ φύσις ἢ ὅπως καί ὁ λοιπάς πρός οὗτος πράσσω ὥστε εἰμί ὁ ἀρετή ἑκούσιος , καί ὁ κακία · εἰμί δέ ὁ κακία ἀεκούσιος , καί ὁ ἀρετή ἄρα . εἴτε δή μή φύω σύ ὁ τέλος ἕκαστος φαίνω , ἀλλά ψεύδω ὁ οὗτος λέγω πρός γάρ ὁ φαίνω τοιοῦτος ἢ τοιοῦτος ὁ τέλος μέγας μοῖρα καί παρά αὐτός ἕκαστος ἐκ ἀρχή ἢ ὁ δεῖ ἐπιτηδεύω ἢ ὁ μή δεῖ ) , εἴτε ὁ μέν τέλος φύσις φαίνω ὡς λέγω , ὁ δέ ἀρετή τίθημι ἑκούσιο·ν , ἐπεί ὁ λοιπός , ὅσος εἰς ὁ τέλος φέρω καί ὁ ὁ ὅς ἀγαθός ἑκών πράσσω ὁ ἐνάρετος , κατά ἑκάτερος οὗτος εἰμί εἄν καί ὁ κακία ὁμοίως ἑκούσιος . οὗτος δέ εἶπον ἤδη ὁ ἑαυτοῦ γνώμη σαφής ποιέω , δείκνυμι ὅς εἰμί ἑκούσιος ὁ ἀρετή οὖον μόνος ὁ ἑκών ἐγώ διά ὁ κατά ἕκαστος ἡμέρα ἐπιτήδευμα κτάομαι αὐτός , ἀλλά καί ὁ ἐκ ὁ ἐπιτήδευμα διορατικός πως ἐγώ γίγνομαι καί οὗτος . λέγω γάρ , εἰμί οὖν , ὥσπερ λέγω , ἑκούσιος εἰμί ὁ ἀρετή καί γάρ ὁ ἕξις συναίτιος πως αὐτός εἰμί καί ὁ ποιός εἰμί ὁ τέλος τίθημι τοιόσδε ) , διά οὗτος καί ὁ κακία ἑκούσιος εἄν ἄγω . καί γάρ ὁ κακός συναίτιος γίγνομαι ἑαυτοῦ καί ὁ ἐπιτήδευμα καί ὁ ποιός γίγνομαι τέλος ἑαυτοῦ τίθημι . οὐ εἶπον δή πᾶς ἁπλόος αἴτιος ἑαυτοῦ εἰμί ὁ ἕξις ἀλλά συναίτιος , ἴσως νέμω τίς καί ὁ φύσις , βραχύς δέ καί δύναμαι τυγχάνω ἄνθρωπος · ἀλλά ὅμως ἐν πᾶς οὗτος ὁ πλεῖστος ἡμέτερος εἰμί αἱρέω ἐπιτηδεύω ὁ καλός ἢ ὁ αἰσχρός . Κοινή μέν οὖν περί ὁ ἀρετή εἴρω , φημί , ὁ γένος ὅτι μεσότης καί ὅτι ἔχω . ἐπεί δέ ἀνάγκη , ἄν ὑπό δύο γένος εἰμί , ἢ αὐτός ἢ ἕτερος ὁ γένος ὑπό ἕτερος εἰμί , ληπτέος ὅτι ὁ μεσότης ὑπό ὁ ἕξις , ὁ ἕξις δέ ὁ μέν μεσότης , ὁ δέ οὖον . ἔτι εἴρω , ὡς ὑπό ὅς γίγνομαι ἔχω , οὗτος πρακτικός καί κατά ἑαυτοῦ . ὁ κατά ἑαυτοῦ πρόσκειμαι ἤτοι ἐπεί ἐνδέχομαι ὁ ἀνδρεῖος ὁ σωφρονικός ποιέω , ἀλλά οὐ ὅς ἀνδρεῖος ἀλλά ὅς σώφρων πρᾶξις μέν γάρ πᾶς ὁ τέλειος ἀρετή ἔχω ἀλλά κατά ἑαυτοῦ ἕκαστος ὁ αὐτός καί ἐκ ὅς γίγνομαι ἐνέργεια ἀνδρεῖος καί κατά ὁ ὁ ἀνδρεῖος λόγος . κατά συμβαίνω μέν γάρ ποτός ἐνεργέω ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ Δίκαιος , ἀλλά οὐ ὅς ἀνδρεῖος ἀλλά ὅς συμβαίνω ὁ ἀνδρεῖος καί Δίκαιος εἰμί · ἀντακολουθέω γάρ ἔνιοι ὁ ἀρετή ) ἢ ὅτι ἐνδέχομαι καί ὁ μή οἰκεῖος ὁ ἐκ ἀρχή ἐπιτήδευμα ποιέω λόγος αἱρέω , ὡς ὁ σώφρων κατά ἑαυτοῦ μέν ὁ σωφροσύνη , αἱρέω δέ λόγος διαφθείρω εἄν ὁ τύραννος ὁ γυνή ἐπί σωτηρία ὁ πόλις · οὗτος δέ ποιέω κατά συμβεβηκός , κατά ἑαυτοῦ δέ ὁ σώφρων . ἔτι οὐ ὁμοίως φημί ἑκούσιος εἰμί ὁ πρᾶξις καί ὁ ἔχω . ὁ μέν γάρ πρᾶξις ἀπό ἀρχή μέχρι τέλος πρᾶξις καί παύω ἡνίκα ἄνω αὐτός δοκέω , ὁ δέ ἕξις ὁ μέν ἀρχή κύριος εἰμί , ὁ δέ πρόσθεσις οὐκέτι κύριος . λανθάνω δέ ἐγώ κατά βραχύς ὁ πρόσθεσις γίγνομαι καί ἐνίοτε περαίτερος τις κακός γίγνομαι ἢ βούλομαι . πρόειμι μέν γάρ ἐνίοτε τις ἐν μέθη καί ἀκολασία , ὡς ἐν αὐτός εἰμί μή κτάομαι ὁ ἕξις , λανθάνω δέ κατά βραχύς κτάομαι ὁ ἕξις ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἀρρωστία ποιέω γάρ τις ὁ μή συμφέρω οὐ εἰδοί ὅσος ἐπιδίδωμι ὁ ἀρρώστημα κατά βραχύς δέ αὐξάνω ἐπί ὅσος οὐ εἄν βούλομαι . οὕτως οὖν λέγω κύριος εἰμί ὁ ἕξις ὁ ὁ ἀρχή εἰμί κύριος . οὖον μόνος δέ ὁ κακία ἀλλά καί ὁ ἀρετή ἐκ ὁ ἐπιτήδευμα ἀμήχανος ἐν πρόσθεσις καί λανθάνω ἄν τις ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι πλεῖστος . μετά δέ οὗτος ἄρχω περί ὁ ἀρετή ἕκαστος λέγω ἀπό ὁ ἀνδρεῖος ποιέω ὁ λόγος ὁ ἀνδρεία λέγω μεσότης περί φόβος καί θάρσος , οὐ ὁμοίως ἔχω πρός ἑκάτερος ὁ πάθος , ἀλλά ὁ μέν θαρσέω ἐπί πλείων χράω , ὁ δέ φόβος ὡς ἥκιστος · καί μᾶλλον ὁ ὁ πολύς ἄφοβος εἰμί γνωρίζω ὁ ἀνδρεῖος ἢ ὁ φοβέω · οὕτως οὖν λέγω περί θάρσος καί φόβος ὁ ἀμφότερος ὡς δεῖ χράω καί ὁ μή ὁμοίως ἐπί βέρα , ἄξιος γιγνώσκω ὁ φοβερός , ἵνα εἰμί δῆλος πρός οἷος φοβερός ἀδεῶς ἔχω ὁ ἀνδρεῖος ἐπαινετός . εἰμί δέ δῆλος διορίζω ὁ φόβος · ὁρίζω δέ ὁ φόβος προσδοκία κακός · κακός οὖν εἰμί ὁ φοβέω . περί ποῖος οὖν ὁ κακός καί ὁ τίνω φόβος ὁ ἀνδρεῖος ἀδεής καί ὁ . δειλός μᾶλλον καταπίπτω ; δῆλος ὅτι οὖον περί πᾶς · οὔτε γάρ περί ἀδοξία ἢ πενία ἢ νόσος ἢ ἀφιλία ἀδεής ὁ ἀνδρεῖος · ἔνιοι γάρ δεῖ φοβέω οὗτος , καί αἰσχρός ὁ μή φοβέω ἀδοξία . οὖον γάρ ἀναίσχυντος ὁ ἀνδρεῖος ἀλλά αἰδήμων καί ὁ κατά αὐτός φυλάσσω ὁ ἀδοξία · ὁ δέ ἀεί καταφρονέω ἀναίσχυντος λέγω . εἶπον δέ ἄν τις ἴσως ὅτι καί ἀφιλία δεῖ φοβέω πενία δέ οὖον , ἢ ὅλως ὁ ἐπί ἐγώ οἷος ὁ κακία , ἀλλά ὅμως ὁ ἄφοβος περί πενία οὖον λέγω ἀνδρεῖος . πολύς γάρ δειλός εἰμί ἐν ὁ πολεμικός ἄφοβος εἰμί πρός χρῆμα δαπάνη καί εὐθαρσής ἀναλίσκω . ἀλλά οὐδέ εἰμί τις φοβέω ὕβρις περί παῖς ἢ γυνή ἢ φθόνος [ μέλλω ] δειλός οὐδέ εἰμί τις θαρσέω μέλλω μαστιγόω , καθάπερ πολύς ὁ ἀνδράποδον , ἀνδρεῖος εἰμί . δῆλος οὖν ὅτι περί ὁ μέγας ὁ κακός ἀδεής ὁ ἀνδρεῖος · διά οὗτος γάρ δοκέω ὑπομένω < * * * > ὁ πέρας εἰμί ὁ εἰμί · δείδω δέ πᾶς ὁ μή εἰμί . ἆρα οὖν ἀνδρεῖος εἰμί ὁ περί ὅστις θάνατος ἀδεής , ἢ οὖον ; οὖον γάρ πάνυ τίς λέγω ἀνδρεῖος ὁ ἐν ὁ κακός ἢ ὁ ἐν ὁ κατά θάλασσα κίνδυνος ἀδεής ἢ ἐν νόσος , ἀλλά ὁ ἐν ὁ καλός θάνατος . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ἐν πόλεμος ὑπέρ πατρίς καί ὑπέρ ὁ φίλος . πᾶς γάρ ἀρετή τέλος ὁ καλός · ὥστε καί ὁ ἀνδρεῖος ὁ ὑπέρ ὁ καλός θάνατος αἱρέω καί πρός οὗτος εἰμί ἀδεής · κύριος δή ἀνδρεῖος ὁ περί ὁ καλός θάνατος ἀδεής · καί ὅσος θάνατος φημί ἐπιφέρω ὑπόγυιος εἰμί · ὁ μέν γάρ ἄφοβος ἔχω πρός θάνατος ἐκ πολύς προσδοκάω οὐδείς ἴσως πράσσω μέγας · ἐκλύω γάρ πρός ὁ δέος ὁ χρόνος · ὁ δέ πρός ὁ ἐκ ὑπόγυιος θάνατος ἀδεῶς ἔχω ὁ καλός χάρις , ἐπί ἕξις ἔχω ὁ ἀφοβία . προηγουμένως μέν οὖν ὁ ἀνδρεῖος πρός ὁ καλός θάνατος ἀδεῶς ἔχω · ἕπω δέ αὐτός ὁ καί ἐν θάλασσα καί νόσος ἀδεής εἰμί διά ὁ ὁ Ψυχή παρασκευή · οὖον μήv κατά οὗτος λέγω ἀνδρεῖος ὁ ἐν θάλασσα ἀδεής . οὖον γάρ κατά ὁ αὐτός αἴτιος ἄφοβος εἰμί διά ὅς ὁ θαλάσσιος . ὁ μέν γάρ ἀνδρεῖος ἀπογιγνώσκω ὁ σωτηρία , ἐνίοτε καί ὁ θάνατος δυσχεραίνω ὁ τοιοῦτος ( οὖον γάρ εἄν μάτην ἀποθνήσκω ἀλλά τίς καλός πράσσω ) ὅμως φέρω οὐ ἀγεννής · ὁ δέ θαλάσσιος οὖον φοβέω διά ὁ ἐμπειρία εὔελπις εἰμί . εἶτα πάλιν λέγω περί ὁ ἀνδρεῖος ὁ ἐν θάλασσα φέρω μέτριος ὁ κίνδυνος ὅτι εἴωθα ἀνδρίζω ὅπου ἀλκή , τουτέστι γενναῖος πρᾶξις , ἢ καλός ὁ ἀποθνῄσκω . ἐν δέ ὁ κατά θάλασσα φθορά οὔτε ἀλκή οὔτε καλός ὁ θάνατος , καί ὅμως φέρω μέτριος διά ὁ ὁ Ψυχή ὡς φημί παρασκευή . ὁ δέ φοβερός οὖον πᾶς εἰμί φημί ὁ αὐτός . δῆλος γάρ ὡς οὖον ὁ αὐτός φοβερός ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ θρασύς , ἀλλά ὡς ἄν τυγχάνω ἕκαστος ἔχω διάθεσις , οὕτως καί φοβέω . · τάχα δέ καί ἄλλως εἰμί λαμβάνω ὁ ἄλλος ἄλλος εἰμί φοβερός · ὁ μέν γάρ ἀδοξία φοβερός , ὁ δέ θάνατος , ὁ δέ πενία , ἄλλος δέ ἄλλος . εἰμί δέ καί ὑπέρ ἄν θρωπον , φημί , τίς φοβερός οἷος σεισμός ὑπερβολή , κεραυνόω πτῶσις καί εἰμί τις τοιοῦτος · ὁ μέν οὖν τοιοῦτος φοβερός πᾶς ὁ νόος ἔχω , ὥστε καί ὁ ἀνδρεῖος . ὁ οὖν ἀνθρώπινος φοβερός διαφέρω φημί μέγεθος καί ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός · ἔνιοι μέν γάρ σφόδρα φοβερός εἰμί , ἔνιοι δέ κακός , οἷος μέγας μέν δύναμις πολέμιος καί ἀγαθός παρασκευάζω μέγας δύναμαι παρέχω φόβος . ὁ δέ μικρός κατά μέγεθος καί παρασκευή κακός ἄν παρέχω φόβος . ὁμοίως δέ καί ποτέ μέν εἰμί σφόδρα θαρσέω , ὅταν φανερός εἰμί ὅτι ἀγαθός εἰμί ποτέ δέ κακός · ἀλλά ὅμως ὁ ἀνδρεῖος ἀνέκπληκτος , ἀνέκπληκτος δέ ὡς ἄνθρωπος . φοβέω μέν γάρ ἐπί βραχύς καί ὁ μέγεθος ὑπερβάλλω ὁ ἀνθρώπινος · ἀλλά ὅμως ὑπομένω αὐτός ὁ καλός ἕνεκα , καί θαρσέω δέ ὡς δεῖ καί ὅτε δεῖ . εἰμί δέ ὁ φοβερός καί μᾶλλον φοβέω καί κακός · καί γάρ ὁ μή ἀνδρεῖος μηδέ δειλός ἀλλά μέσος ἄλλος ἄλλος αὐτός ἢ μᾶλλον ἢ κακός φοβέω . εἰμί δέ καί ὁ μή φοβερός φοβέω ὡς φοβερός , ὅσπερ πάσχω ὁ δειλός . οὐ ὥσπερ δέ ὁ ἀρετή διορίζω οὗτος ὁ ἀριθμός ὅς ἀεί διορίζω ὁ ὅς δεῖ πρακτικός εἰμί καί πρός ὅς δεῖ καί ὅτε δεῖ καί ἐπί ὅσος δεῖ καί ὡς δεῖ καί ὅς ἕνεκα δεῖ , οὕτως καί ὁ κακία · ἀλλά ἄν εἷς τίς οὗτος παραβαίνω , κατά κακία ἤδη εἰμί ὁ γίγνομαι · διό φημί γίγνομαι ὁ ἁμαρτία ὁ κατά ὁ δειλία ὁ μέν ὅτι οὖον δεῖ , ὁ δέ ὅτι οὐ ὡς δεῖ · εἰμί δέ ὁ ὅτε παραβατικός εἰμί ἤ τις ἄλλος ὁ τοιοῦτος · ὁμοίως δέ καί περί ὁ θαρραλέος ὁ θαρσέω εἰμί απαντητικός ἢ ὅτε οὖον δεῖ θρασύνω ἢ πρός ὅς οὐ δεῖ ἢ κατά τις ἄλλος ὁ εἴρω ὁ μέν οὖν ἅπας φυλάσσω ὁ εἴρω διορισμός ἀνδρεῖος , μάλιστα δέ ὁ ὅς ἕνεκα · πᾶς γάρ ἐνέργεια τέλος ὁ κατά ὁ ἕξις , οἷος ὁ ἐν ὁ οἰκοδομέω ἐνέργεια τέλος ὁ κατά ὁ οἰκοδομικός . οὕτως δή καί ὁ κατά ὁ ἀνδρεῖος πρᾶξις τέλος ὁ κατά ὁ ἀνδρεῖος · τέλος δέ ὁ ἀνδρεῖος ὁ καλός , ὥστε καί ὁ κατά οὗτος πρᾶξις . ὁ οὖν ὑπομένω ὁ δεινός ἕνεκα ὁ καλός ἀνδρεῖος . ὁρίζω γάρ ἕκαστος ὁ τέλος , τουτέστιν ἕκαστος πρᾶξις κάλως δοκέω εἰμί διά ὁ τέλος ἢ αἰσχρός · ἄν μέν γάρ καλός ἕνεκα γίγνομαι , κάλως · καί ὁ πρᾶξις , εἄν δέ αἰσχρός ἕνεκα γίγνομαι , αἰσχρός . καί γάρ ὁ ἀνδρεία καλός , ἐπειδάν ὁ τέλος αὐτός καλός . ὁ δέ κατά ὁ αὐτός ὑπερβολή , ὡς καί πρότερος εἶπον , λαμβάνω πλείων , ὁ ἐν ὁ ἀφοβία ὑπερβάλλω , ὅς λέγω ἀνώνυμος · οὖον γάρ εἴωθα ἄφοβος τις καλέω ὥσπερ θρασύς . εἰμί δέ ἄν τις ἐν πᾶς μαίνομαι , εἰμί μηδέ ὁ ὑπέρ ἄνθρωπος φοβέω . ὁ δέ ὁ θαρσέω ὑπερβάλλω θρασύς · δοκέω δέ καί ἀλαζών εἰμί . ἀλαζών δέ καλέω ὁ προσποιητός ὁ μή ὑπάρχω . τοιοῦτος δέ καί ὁ θρασύς · προσποιέω γάρ ἀνδρεῖος εἰμί οὐ εἰμί · ἐν ὅς οὖν δύναμαι , μιμέομαι ὁ ἀνδρεῖος , διαμαρτάνω · θρασύνω γάρ πρό ὁ δεινός , ἐν δέ αὐτός γίγνομαι οὐ ὑπομένω . διό καί εἰμί ὁ πολύς αὐτός θρασύδειλος . παράδειγμα δέ ὁ τοιοῦτος καί Ὅμηρος ποιέω ὁ βάρβαρος εἶπον ‟ κλαγγή τε ἐνοπή τε εἶμι “ · θρασύνω γάρ ὁ πρό καιρός θόρυβος · ὁ δέ ἀνδρεῖος πρό ὁ δεινός ἡσύχιος εἰμί , ὅταν ἐν ὁ δεινός γίγνομαι , ὁ θάρσος ἐνδείκνυμι . παράδειγμα δέ καί οὗτος ὁ Ἕλλην , ‟ ὁ δέ ἄρα εἶμι σιγή μένος πνέω “ . δειλός δέ εἰμί ὁ ὁ μέν φοβέω ὑπερβάλλω , ἐλλείπω δέ ὁ θαρσέω · μᾶλλον δέ φημί καταφανής εἰμί ἐν ὁ λύπη ὑπερβάλλω , τουτέστιν ἐν ὁ φόβος . λύπη γάρ τις ὁ φόβος · οὐ οὗτος γάρ λέγω ὁ μή θαρσέω καί ὁ φοβέω · ὁ μέν γάρ θαρσέω κατά ὁ τολμητικός εἰμί εἰς ὁ κίνδυνος λέγω , ἔτι δέ καταφρονέω ὁ ἐχθρός · ὁ δέ λυπέω δηλόω ὁ ὁ Ψυχή καταπίπτω καί δύσελπις καί προσδοκάω μέγας κακός . καθά οὖν εἴρω , φημί , ὁ ἀνδρεία μεσότης εἰμί περί θαρραλέος καί φοβερός , ἐν ὅς εἴρω · οὖον γάρ ὁ περί πᾶς ὁ κακός ὡς λέγω θαρραλέος ἔχω καί ἀδεῶς ἀνδρεῖος , ἀλλά ὁ πρός θάνατος ἀδεής ὁ ὑπέρ ὁ καλός . διά γάρ ὁ καλός ὑπομένω ὁ δεινός ὁ ἀνδρεῖος . καί ὅτι αἰσχρός ὁ μή ὑπομένω · ἔνιοι δέ φαντασία παρέχω ἀνδρεῖος , ἔτι δέ δειλός καί ἀσθενής οἷος ὁ ἀποθνήσκω φεύγω πενία ἢ Ἔρως ἢ ἄλλος τίς λυπηρός · μαλακία γάρ ὁ φεύγω ὁ ἐπίπονος . ἀντίκειμαι μέν οὖν ὁ μαλακία ὁ καρτερία , ἀλλά ὅμως καί ὁ ἀνδρεῖος εἰμί ἀλλότριος . λέγω δέ καί ἄλλος πέντε ἀνδρεῖος ὀνομάζω ὁμώνυμος τῆ κύριος λέγω ἀνδρεῖος · εἰμί δέ ὁ εἶδος ὁ ὁμώνυμος ὁ κατά ὁμοιότης λέγω · ὅμοιος γάρ δοκέω εἰμί ὁ ἀνδρεῖος , ἀλλά ὁ μέν μᾶλλον , ὁ δέ κακός . Πρῶτος δέ ἐκτίθημι ὁ λέγω πολιτικός ἀνδρεῖος · ὑπομένω γάρ ὁ πολίτης ὁ κίνδυνος διά ὁ ἐκ ὁ νόμος πρόστιμον καί ὄνειδος καί διά ὁ πρόκειμαι ὁ καλῶς κινδυνεύω τιμή . μάλιστα δέ οὗτος ὅμοιος εἰμί ὁ διά βλέπω , ὅς γε εἰμί καί μή εἰμί ἀρετή ἀλλά ὁμοῖος τίς ἀρετή · διάθεσις γάρ εἰμί παθητικός . ὅτι δέ εἰμί ἐπαινετός , λέγω ἐν ὁ περί αὐτός λόγος . οὖον μόνος δέ διά βλέπω γίγνομαι ὁ κτάομαι ὁ πολιτικός ἀνδρεῖος ἀλλά καί διά τιμή ὄρεξις καί φυγή ὄνειδος , ὅς ὁ μέν τιμή καλός τίς , ὁ δέ ὄνειδος αἰσχρός . σχεδόν οὖν καί ὁ κατά ὁ πολιτικός ἀνδρεῖος ποιέω διά [ τε ] ὁ καλός ποιέω , εἴπερ διά τιμή πράσσω · ὁ δέ τιμή καλός ἢ διά αἰσχρός φυγή , εἴπερ ὁ ὄνειδος αἰσχρός . οὖον μήv ὅς γε ὁ εἰμί ἀνδρεῖος διά ὁ τιμή ποιέω ἢ φεύγω ὁ ὄνειδος , ἀλλά ἐν μή ἐλπίζω τιμάω διά ὁ καλός αὐτός ποιέω ( ὁ δέ καλός εἰμί , ὅσπερ καί ὁ λόγος ὑπαγορεύω ) καί οὖον φεύγω ὁ ὄνειδος ἀλλά ὁ ὁ εἰμί αἰσχρός · αἰσχρός δέ μή ποιέω ὁ κατά ὁ λόγος . πλήν ἔοικα γε μάλιστα οὗτος ὁ πολιτικός ἀνδρεία , ὁ ὑπό ὁ ἄρχω ἀναγκάζω δράω ὁ ὁ ἀνδρεῖος ἔργον ἢ ὅσος διά φόβος θάνατος ὁ ὑπό ὁ ἄρχω ἀναγκάζω μέλλω κινδυνεύω . τάσσω μέν ἄν τις , ὅς φημί , ὑπό ὁ πολιτικός ἀνδρεῖος , ἐπεί καί οὗτος πρόσταγμα ἄρχω ὥσπερ νόμος εἰμί ὑπηρετέω , χείρων δέ εἰμί ὁ προερέω · ὁ μέν γάρ διά αἰδώς καί τιμή ὄρεξις πράσσω , ὁ δέ διά φόβος . φεύγω οὖν ὁ λυπηρός , οὐ ἐφίημι ὁ ἔντιμος , κινδυνεύω . ἄλλος δέ εἶδος ἀνδρεῖος , γίγνομαι ὁμώνυμος ὁ ὡς ἀληθής ἀνδρεῖος ὁ κατά ἐμπειρία · δοκέω γάρ ὁ περί ἕκαστος ἐμπειρία ἀνδρεία εἰμί . ἐν γοῦν θάλασσα ὁ ἤπειρος ὁ θάλασσα ἀδεῶς φέρω ὁ κίνδυνος καί ηνιοα χόω ἀδεῶς ὁ ἔμπειρος ἡνιοχεία , καί ἐν ὁ ἀγωνία οεʹ ἀγωνίζομαι ἀδεῶς ὅς εἄν τυγχάνω ἀγώνισμα ἔμπειρος εἰμί . διό καί Σωκράτης · οἴομαι , φημί , ὁ ἀνδρεῖος ἐπιστήμη εἰμί . οὗτος δέ λέγω , ὡς ὁ Σωκράτης ὁ ἔμπειρος ὁ δεινός καί ἐπιστήμων αὐτός νομίζω . σκεπτέος δέ · εἰμί οὕτως λέγω ὁ τε ἄλλος Σωκράτης ἑταῖρος περί ἀνδρεῖος καί ὁ ἐν ὁ Λάχης ὁ Πλάτων Σωκράτης . τοιοῦτος δέ φημί ἄλλος μέν ἐν ἄλλος , τουτέστιν ἔμπειρος καί διά οὗτος ὑπομένω , ἐν ὁ πολεμικός δέ ὁ στρατιώτης · στρατιώτης δέ λέγω ὁ ἀεί μισθοφορέω · οὗτος γάρ διά ὁ ἐμπειρία Μένων πολλάκις ἐν ὁ μάχη δοκέω ἀνδρεῖος εἰμί · ὁ δέ ποιέω αὐτός μένω , ἐξηγέομαι · πρῶτος μέν οἶδα ὁ κενός ὁ πόλεμος · εἰμί γάρ τις ὁ φοβερός μέν δοκέω , ἔχω δέ οὐδείς , ὁ λέγω κενός · ἔπειτα ἐκ ὁ ἐμπειρία καί φυλάσσω καί πατάσσω δύναμαι ὥσπερ ὁ ἄγα θέω πύκτης , καί ὁ ὅπλον χράομαι εἰμί ἔμπειρος · ἔτι δέ αὐτός ὁ ὅπλον ἀγαθός εἰμί παρασκευάζω . ὥσπερ οὖν ὅς θλάω ἰδιώτης μάκινδυνεύσασι Χοντάι · καί γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος ἀγών , τουτέστι ὁ γυμνικός , οὐ ὁ ἀνδρεῖος μάχιμος εἰμί , ἀλλά ὁ μάλιστα ἰσχύω καί ὁ σῶμα ἀγαθός ἔχω · ἢ περί ὁ στρατιωτικός εἴρω ὁ ἐν ὁ τοιοῦτος ἀγών , τουτέστι ὁ πολεμικός , οὐ ὁ ἀνδρεῖος εἰμί μάχιμος καί ὁ ἑξῆς · ὁ πλεῖστος γάρ αὐτός στρατεύω καί ὁ σῶμα ἰσχύω καί ἐν ἀκμή ὁ ἡλικία · διά οὗτος οὖν μένω · οὐδείς δέ αὐτός διά ὁ καλός . μάλιστα δέ ἐλέγχω ὁ στρατιώτης , ὅταν μέγας ὁ κίνδυνος γίγνομαι καί λείπω πλῆθος ἢ παρασκευή . πρῶτος γάρ φεύγω · ὁ δέ πολιτικός Μένων , φημί , ἀποθνήσκω . ἐν ὅς ἐνδείκνυμι , ὅτι πολύς ἀγαθός ὁ πολιτικός ἀνδρεία ὁ διά ἐμπειρία . ἔοικα δέ καί οὗτος ὁ ἀνδρεῖος . διό καί μένω ὥσπερ ὁ ἀνδρεῖος ἐν ὁ κίνδυνος στρατιώτης καί οὔτε φοβέω καί θαρσέω ὥσπερ καί ὁ ἀνδρεῖος , οὖον μέντοι διά ὁ καλός ἀλλά διά ὁ ἐμπειρία . Τρίτος δέ εἶδος ὁ κατά ὁμωνυμία ἀνδρεῖος ὁ θυμικός . καί γάρ ὁ θηρίον ἀνδρεῖος καλέω , ὅσος θυμοειδής καί φέρω ὑπό θυμός ἐπί ὁ τιτρώσκω · ὁ γάρ ἀνδρεῖος θυμοειδής καί ἄγω μάλιστα πρός ὁ κίνδυνος ὁ θυμός · πράσσω μέν οὖν ὁ ἀνδρεῖος διά ὁ καλός , χράω δέ ὁ θυμός συνεργός · οἷος γάρ ἐνθουσιάω ποιέω ὁ θυμός ἐν ὁ κίνδυνος . ὁ μέν ἐν ἀνδρεῖος μετά θυμός · δραστικός γάρ ὁ θυμός · οὖον μήv ὁ μετά θυμός δράω πάντως ἀνδρεῖος εἰμί · κατά ὁμωνυμία δέ δεῖ λαμβάνω ὁ ἰού ἀνδρεῖος θυμός , οὐ ἔκστασις τις , ἀλλά ὁ λόγος κελεύω συνεξορμάω ὁ θυμός . οὖον γάρ ὁμοίως πράσσω ἄθυμος εἰμί καί διεγείρω ἡμέτερος ὁ θυμός · ὁ θηρίον δέ οὖον κύριος ἀνδρεῖος ἢ διά φόβος ἔπειμι ἢ διά λύπη ὁ ἐκ ὁ πληγή . ὅλως δέ ὁ διά πάθος μόνος παρακινδυνεύω οὐ εἰμί ἀνδρεῖος · ἐπεί οὕτως γε καί ὁ μοιχός ἀνδρεῖος ἄν εἰμί διά ἐπιθυμία τολμηρός δράω . οὔτε οὖν ὁ διά ἐπιθυμία οὔτε ὁ διά θυμός ἐπικίνδυνος ὑπομένω ἀνδρεῖος ὡς ἀληθής , ἀλλά ὁ διά ὁ καλός . ἔοικα δέ καί ὁ διά θυμός ἀνδρεία ὁ ὡς ἀληθής , ἐπεί καί ὁ αὐτός ὁ εἰμί ἐνέργεια μετά θυμός καί ὅτι ὁ ἀνδρεῖος θυμοειδής . φυσικός δέ φημί ἔοικα εἰμί ὁ διά ὁ θυμός ἀνδρεία . ἴσως μέν γάρ πᾶς ὁ ὁμώνυμος ἀγαθός ὁ πολιτικός διά ὁ εἴρω · ὁ δέ διά θυμός φυσικός , ἐπεί ὁ θυμός φυσικός καί δοκέω φύσις ὁ ἄνθρωπος ἐφίημι ὁ τιμωρέω ὁ ἀδικέω ἡμέτερος , ὅσπερ ὁ θυμός ἔργον εἰμί . φημί δέ ὅτι προσλαμβάνω ὁ τοιοῦτος διάθεσις προαίρεσις καί ὁ ὁ καλός ἕνεκα πράσσω , εἰμί ἄν ἀνδρεία . ὁ γάρ θυμοειδής προσλαμβάνω προαίρεσις καλός ἐκ ἔθος καί λόγος καί ὁ ὁ καλός ἕνεκα πράσσω ὁ ἐν ὁ δεινός εἰμί ἄν ὡς ἀληθής ἀνδρεῖος . τέταρτος δέ εἶδος ὁ κατά ὁμωνυμία ἀνδρεῖος ὁ ὁ εὔελπις , ἕ διά ὅς πολύς καί πολλάκις νικάω , ὅς φημί , θαρσέω · δέ εἰμί καί οὗτος ὁ ἀνδρεῖος , ἐπεί καί ὁ ἀνδρεῖος θαρσέω ἐν ὁ δεινός · θαρσέω δέ καί ὁ εὔελπις , οὖον μήv διά ὁ αὐτός , ἀλλά ὁ μέν εὔελπις διά ὁ οἴομαι ἀγαθός εἰμί καί μηδείς ἄν πάσχω . ἔοικα δέ αὐτός φημί ὁ μεθύσκω · καί γάρ ὁ μεθύω εὔελπις ὡς ἐπί ὁ πολύς γίγνομαι , καί οὗτος μεθύσκω πως ὑπό ὁ εὐελπιστία καί διά οὗτος θαρσέω , ἐπεί , ἄν γε τίς συμβαίνω αὐτός παρά ὁ ἐλπίς , φεύγω . ὁ δέ ἀνδρεῖος ὁ φοβερός ἄνθρωπος καί μάλιστα καί φαίνω ὑπομένω , ὅτι καλός ὁ ὑπομένω , αἰσχρός δέ ὁ μή ὑπομένω . διά οὗτος δέ εἶπον ὁ φοβερός ἄνθρωπος , ἐπεί ὁ ὑπέρ ἄνθρωπος καί ἀνδρεῖος φοβέω , ὥσπερ εἴρω πρότερος . εἶπον δέ ὅτι ὁ ὑπομένω ὁ φοβερός ἄνθρωπος ἀνδρεῖος εἰμί , ὅταν διά ὁ καλός ὑπομένω , ἐπιφέρω · διό καί ἀνδρεῖος δοκέω εἰμί ὁ ἐν ὁ αἰφνίδιος φόβος Ἀτάραχον εἰμί , ἐνδείκνυμι ὅτι ὁ ὁ εἰμί ἀνδρεῖος ὁ ἔχω ὁ ἕξις ὁ ἀνδρεῖος τοιοῦτος εἰμί . ὁ δέ ἕξις ἑτοῖμος παρέχω πρός ὁ πράσσω ὁ κατά αὐτός , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἄλλος πρᾶξις ἔχω . καί γάρ ῥητορεύω προχείρως ὁ ὁ ῥητορική ἕξις ἔχω , ἐκ παρασκευή δέ εἶπον εἄν καί ὁ μηδέπω ἔχω ἱκανῶς ὁ ἕξις · οὕτως δέ καί ὁ ὁ ἀνδρεῖος ἔχω ῥᾳδίως ὑπομένω ὁ φοβερός , κἀν αἰφνίδιος εἰμί , καί ταχέως γνωρίζω ὁ δεῖ αὐτός καί πράσσω καί ὑπομένω . πῶς δέ λέγω ἀνδρεῖος εἰμί ὁ τοιοῦτος ; ἀρά γε ὡς εἰμί ἄνεσις καί ἐπίτασις ἐν ὁ ἀνδρεῖος καί ὡς εἰμί μέν ἀνδρεῖος καί ὁ ἐκ παρασκευή ὑπομένω ὁ κίνδυνος , μᾶλλον δέ ὁ ὁ αἰφνίδιος ἀνέχω ; ἢ διά οὗτος προστίθημι ὁ δοκέω ; δοκέω μέν γάρ ἴσως ἀνδρεῖος εἰμί ὁ ὁ ἕξις ἔχω , εἰμί δέ μόνος οὗτος ὡς ἀληθής ἀνδρεῖος . ἐπί πᾶς δέ ἀριθμέω πέμπτος εἶδος ὁμώνυμος ἀνδρεῖος ὁ ὁ διά ἄγνοια θαρσέω , ὅταν οἴομαι μέν ἄλλος συμβάλλω καί μικρός ἑαυτοῦ , θαρσέω δέ διά αὐτός ὁ αἴτιος . ἔοικα δέ καί οὗτος ὁ ἀνδρεῖος , διόπερ θαρσέω ὥσπερ καί ὁ ἀνδρεῖος , καί εἰμί οὖον πόρρω ὁ εὔελπις , ὅς φημί . καί γάρ οὗτος διά ὁ ἄγνοια εὔελπις γίγνομαι , χείρων δέ αὐτός εἰμί ἢ ἴσος οὐδείς ἔχω ἀξίωμα . ὁ μέν γάρ διά ὁ πολλάκις κατορθόω εὔελπις μετά φρόνημα τις ἔπειμι ( διό καί μένω χρόνος ἐν ὁ κίνδυνος ) , ὁ δέ διά ἄγνοια ἀπατάω , ἄν γνῶσις ὅτι ἕτερος εἰμί , πρός ὗς ὁ μάχη καί ἀγαθός αὐτός , ταχύς φεύγω , ὅσπερ φημί πάσχω Ἀργεῖος · ἔρχομαι γάρ ὡς ἐπί Σικυώνιος καταφρονέω αὐτός · εἰμί δέ οὖον Σικυώνιος ἀλλά Λακεδαιμόνιος · ὡς δέ περιπίπτω αὐτός καί γιγνώσκω Λακεδαιμόνιος , ταχύς φεύγω ἀποστρέφω . περι θάρσος δέ καί φόβος ὁ ἀνδρεῖος εἰμί , οὐ ὁμοίως φημί περί ἄμφω εἰμί ἀλλά μᾶλλον περί ὁ φοβερός , οὖον ὁ φοβέω πλεονάκις ἢ θαρσέω , ὡς κατά γε οὗτος μᾶλλον περί ὁ θάρσος ὁ ἀνδρεία εἰμί ἢ περί ὁ φόβος , ὅσπερ προαγορεύω , ἀλλά ὁ ἐν ὁ φοβερός ἄφοβος εἰμί καί Ἀτάραχον , ὅς εἰμί μέν ἀμφότερος ὁ ἀνδρεῖος , καί ὁ θαρραλέος καί ὁ ἄφοβος , ἀλλά μᾶλλον εἰδοποιέω ὁ ἀνδρεῖος ὁ ἄφοβος εἰμί ἐν ὁ δεινός · οὐ οὕτως δέ ὁ ἰτητικός εἰμί ἐπί ὁ δεινός , διό καί ἐπίλυπος δοκέω εἰμί ὁ ἀνδρεία · ὑπομενητικός γάρ δεινός καί ἐπαινέω δικαίως . δύσκολος γάρ ὁ λυπηρός ὑπομένω ἢ ὁ ἡδύς ἀπέχω , ὥστε κατά γε οὗτος ὁ λόγος ἀξιέπαινος μάλα εἰμί ὁ σωφροσύνη . ὁ μέν οὖν τέλος ὁ ἀνδρεῖος καλός καί ἡδύς ἅμα . δοκέω δέ ἀφανίζω , τουτέστιν ἀφανής γίγνομαι ὁ ἡδύς αὐτός ὑπό ὁ κύκλος . κύκλος δέ λέγω ἰός πόνος , ὅς ὑπομένω ἐν ὁ δεινός ὁ ἀνδρεῖος . ὁ μέν οὖν θάνατος , φημί , καί ὁ τραῦμα λυπηρός ὁ ἀνδρεῖος καί ἄκων εἰμί . λυπηρός μέν λέγω ὁ ἐπίπονος · ἀνάγκη γάρ ἄνθρωπος εἰμί πονέω μάχομαι καί τιτρώσκω , εἰμί οὗτος τυγχάνω . ἄκων δέ , ὅτι αὐτός κατά ἑαυτοῦ οὐ εἄν ὑπομένω , οὔτε ὁ πόνος · ὑπομένω δέ αὐτός , ὅτι καλός ἢ ὅτι αἰσχρός ὁ μή ὑπομένω · καί ὅσος εἄν μᾶλλον , φημί , ὁ ἀρετή ἔχω πᾶ σῴζω καί εὐδαίμων εἰμί , λυπέω ἐπί ὁ θάνατος , εἄν μάτην γίγνομαι δηλονότι καί μηδείς καλός ἕνεκα , ἀλλά οὐδείς κακός , φημί , ἀνδρεῖος εἰμί ὑπομένω ὁ θάνατος διά ὁ καλός , καί μᾶλλον , ὅτι ἀντί ὁ ἐν ἰός ζῶ εὐδαιμονία αἱρέω ὁ ὑπέρ ὁ καλός θάνατος . οὖον δή ἐν πᾶς ὁ ἀρετή ὁ ἡδύς ἐνεργέω ὑπάρχω · ὁ μέν γάρ καί ἐλευθεριότης ἐνέργεια ἡδύς καί ὁ κατά σωφροσύνη καί ὁ κατά ὁ ὅμοιος , ὁ δέ κατά ὁ ἀνδρεῖος ἐπίπονος · πλήν κατά τοσοῦτος ἡδύς , ὅσος ὁ ἀναφορά ἐπί ὁ τέλος εἰμί καλός καί ἡδύς . στρατιώτης δέ οὐδείς ἴσως κωλύω , φημί , μή ὁ τοιοῦτος ἀγαθός εἰμί καί ὁ ἑξῆς , ἐν ὅς ἐνδείκνυμι ὅτι ἐγχωρέω στρατιώτης χρήσιμος εἰμί , λέγω δέ ὡς μισθοφόρος , ἀνδρεῖος μέν μή εἰμί , ἑτοῖμος δέ πρός θάνατος . τοιοῦτος γάρ μᾶλλον δήω ὁ μισθόω στρατιώτης , ἀνδρεῖος δέ ἴσως οὖον δήω μισθοφόρος γίγνομαι , πλήν εἰμί μή μέγας ἀνάγκη καί τυγχάνω τις καταλαμβάνω . οὖον φημί δέ εἰμί χαλεπός ἐκ ὁ εἴρω λαμβάνω τίς εἰμί ἀνδρεία · εἰμί δέ ἄν ὡς τύπος λαμβάνω ἕξις ὑπομενετικός παρέχω κίνδυνος καί θάνατος ἕνεκα ὁ καλός . μετά δέ οὗτος περί σωφροσύνη . ὁ σωφροσύνη καί ὁ ἀνδρεῖος ὁ ἄλογος μέρος ἀρετή λέγω . ὁ μέν γάρ σωφροσύνη ὁ ἐπιδυἄμφω 88 ASPASII IN ETH . ’d.M . Ill i ;; l . p . ’ - ! - UlSaG ] περί ἡδονή ἐπεί δέ πρότερος αὐτός ἀποδίδωμι μεσότης , περί ἡδονά μόνος αὐτός εἶπον μεσότης · κακός γάρ εἰμί περί λύπη . κατά τοσοῦτος γάρ λέγω περί λύπη εἰμί ὁ σώφρων , ὅσος μή λυπέω ὁ ὁ ἡδονή ἀπουσία , ἐπεί ὅς τε ἐνέργεια ὁ σωφροσύνη περί ἡδονή εἰμί . περί Ποίας δέ ἡδονή εἰμί μεσότης , δείκνυμι τρόπος τις χράω διαίρεσις τοιοῦτος . ὁ ἡδονή ὁ μέν εἰμί σωματικός , ὁ δέ ψυχικός · καί ψυχικός μέν , ἐν ὅς αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἥδομαι ὁ ψυχή , σωματικός δέ ; ὅς ἥδομαι διά ὁ σῶμα ὁ ψυχή , οἷος φιλοτιμία φιλομαθία . ἑκάτερος γάρ οὗτος φημί ὁ τε φιλότιμος καί ὁ φιλομαθής χαίρω μηδείς πάσχω ὁ σῶμα , ἀλλά μᾶλλον ὁ διάνοια . πῶς δέ λέγω πάσχω ὁ διάνοια χαίρω ὁ φιλομαθής ἢ ὁ φιλότιμος ; οὖον γάρ δή ὁ χαίρω καί ἡδονά ἐν ὁ διάνοια , ἀλλά ἐν ὁ παθητικός μόριον ὁ Ψυχή . πότερος οὖν διάνοια εἶπον ἀντί ὁ · ψυχή κοινός , ἢ ὁ λέγω τοιοῦτος εἰμί , ὅτι ἑκάτερος οὗτος χαίρω μέν ὁ παθητικός μόριον ὁ Ψυχή , οὖον ὁ σῶμα πάσχω τίς , καθάπερ ἐπί ὁ σωματικός ἡδονή ἀλλά ὁ διάνοια ; ὁ δέ διάνοια τοιοῦτος τίς πάσχω ἐννοέω , ὅτι ἐπιτυγχάνω ὅς βούλομαι · ὁ μέν διάνοια ὁ φιλομαθής ὅτι ἐπιτυγχάνω μάθημα , ὁ δέ ὁ φιλότιμος , ὅτι ἐπιτυγχάνω τιμή . οὗτος δέ ὁ κινέω ὁ διάνοια , ὅς πάθος προσαγορεύω , ἐπακολουθέω ἡδονή ἐν ὁ παθητικός εἰμί μόριον ὁ Ψυχή . ὁ δέ περί ὁ ψυχικός ἡδονά εἰμί οὔτε σώφρων οὔτε ἀκόλαστος λέγω · οὐδέ γάρ ὁ φιλόμυθος καί διηγητικός λέγω ἀκόλαστος ἀλλά ἀδόλεσχος · οὐδέ περί λύπη εἰμί ὁ ψυχικός ἢ σωφροσύνη ἢ ἀκολασία · ὁ γάρ ἐπί χρῆμα ἀποβολή ἢ φίλος λυπέω ἢ ἐπί ὁ κτάομαι χαίρω οὔτε σώφρων οὔτε ἀκόλαστος λέγω . φαίνω οὖν περί ὁ σωματικός εἰμί ὁ σωφροσύνη ἡδονή , εἰμί δέ οὖον περί πᾶς ὁ σωματικός . ἵνα οὖν δῆλος γίγνομαι , περί τίς εἰμί , διαιρετέον ὁ σωματικός . εἰμί δή εἶδος ὁ σωματικός ἡδονή , ὅσος καί ὁ αἴσθησις . ὅσος γάρ ὁ αἴσθησις , τοσοῦτος καί ὁ σωματικός ἡδονή , ὁ μέν διά ὄψις , ὁ δέ διά ἀκοή , ὁ δέ διά ὁ ἄλλος αἴσθησις . οὐ εἰμί δή περί ὁ διά ὄψις ἡδονά ὁ σωφροσύνη οὐδέ ὁ ἀκολασία · ὁ γάρ χαίρω χρῶμα θεός καί σχῆμα ἦμαρ καί γραφεύς οὔτε σώφρων οὔτε ἀκόλαστος λέγω , καίτοι εἰμί ἐπί οὗτος ὡς δεῖ χαίρω καί κατά ὑπερβολή καί κατά ἔλλειψις · ἀλλά οὔτε εἰς σωφροσύνη ἀναφέρω ὁ ὡς δεῖ οὔτε εἰς ἀκολασία ὁ κατά ὑπερβολή οὔτε ὁ κατά ἔλλειψις εἰς ὁ παράκειμαι ὁ σωφροσύνη , ὅς ἀναισθησία ἐνίοτε ὀνομάζω . ἐπεί ἐν εἰμί καί ἐν ὁ περί ὁ ὄψις ἡδονή ὁ ὡς δεῖ χαίρω , δοκέω τις καί ἀρετή εἰμί . ὁ γάρ ὡς δεῖ ἀρετή καί ὁ κατά ὑπερβολή καί ἔλλειψις κακία τις · τίς οὖν ὁ περί ὁ ὅραμα ἀρετή καί τίς ὁ κακία εἶπον οὖον ῥᾴδιος . πότερος οὖν οὐδέ εἰμί ἀρετή ἀλλά καί ἐν ἰός μέσος ἄνθρωπος ὁ τοιοῦτος ξέω γίγνομαι καί ὁ μέν ἔχω ὁ μέτρον ἐπαινετός , ὁ δέ παρά ὁ μέτρον ψεκτός , ἢ ὁ φρόνησις ἐπακολουθέω ὁ μετρέω ἔχω , ὁ δέ ἀφροσύνη ὁ διαμαρτάνω καί ἄμετρος ; ἢ μᾶλλον ὁ σωφροσύνη : κατά ἑαυτοῦ μέν γάρ , φημί , εἰμί , ὡς προέρχομαι εἴρω , περί ὁ διά ὁ ἁφή ἡδονή . παρακολουθέω δέ ὁ σώφρων ὁ καί ὁρατικός εἰμί ὁ ὁρατής μέχρι οὖον δεῖ καί ὅς δεῖ καί κατά ὁ ἄλλος διορισμός , ὁ δέ ἀκόλαστος ὁ ἄπληστος ἐν πᾶς , ὁ δέ ἀναίσθητος ὁ ἐλλείπω ἐν πᾶς . περί οὗτος σκεπτέος . οὗτος γάρ λεκτέος καί περί ὁ κατά ὁ ἁφή καί περί ὁ κατά ὁ ὄσφρησις . αὐτός μέντοι ἐν ὁ ἑξῆς ἐκέξεισιν , ὅτι οὐ εἰμί ὁ σωφροσύνη οὐδέ ὁ ἀκολασία περί ὁ κατά ὁ ἀκίς ) εἄν ἡδονά οὐδέ περί ὁ κατά ὁ ὀσμή · ὁ γάρ χαίρω , φημί , θυμίαμα ὀσμή ἢ ῥόδον ἢ μῆλον οὖον λέγω ἀκόλαστος , ὁ δέ χαίρω σφόδρα ὁ ὁ ὄψον ὀσμή ἢ ὁ ὁ Μύρων , διότι ἀνάμνησις αὐτός γίγνομαι ὁ ἐπιθθμημάτων . μύρον μέν χαίρω ἀναμιμνήσκω ὁ ἑταίρα , ὄψον δέ ὀδμή ἐννοέω ὁ κατά ὁ βρῶσις ἡδονή · ἐπεί καί κατά ὁ ἄλλος ὁ προερέω αἴσθησις ἐνδέχομαι κατά συμβαίνω χαίρω ὁ ἀκόλαστος · εἶδον γάρ ὁ ἑταίρα ὁ ὁ ὄψον χαίρω ἐννοέω ὁ ἀπόλαυσις καί ἀκούω φθέγγομαι ὁ ἑταίρα ὁ ὁ περί ὄψον διήγημα . οὗτος δέ οὐ εἰμί ἁπλόος κατά ὄψις ἡδονή ἢ κατά ἀκοή , ἀλλά ὅταν ἐπί μηδείς ἄλλος ἀναφέρω χαίρω ἀλλά ἐπί ὁ ὁρατός ἢ ὁ ἀκουστός , ὅσπερ πάσχω κατά τῆ ὄψις , ὁ χαίρω αὐτός ὁ χρῶμα ὁ ὁ σχῆμα κατά δέ ὁ ἀκοή ὁ χαίρω αὐτός τοῖ μέλος . παραπλήσιος δέ ἔχω καί ἐπί ὁ ὄσφρησις · κατά ἑαυτοῦ γάρ εἰμί ἡδύς ὀσμή , ὅταν ἐπί μηδείς ἄλλος ἀναφέρω τις ἥδομαι ἢ ἐπί ὁ ὀσμή , οἷος εἰμί ὁ ἀπό ὁ ἄνθος , κατά ἀναφορά δέ ὁ ἐπί ὁ βρῶμα Καία συμβαίνω εἰμί ἡδύς . διό καί ὁ ἄλλος ἄνθρωπος , ὁ μήτε σώφρων μήτε ἀκόλαστος λέγω , ὁράω ἄν τις χαίρω ὁ ὁ βρῶμα ὀδμή , ὅταν πεινάω , ὅταν οεʹ μή πεινάω , μηκέτι χαίρω ὡς οὐ ἕπομαι κατά ἑαυτοῦ ὁ ὀσμή ὁ ἀπό ὁ βρῶμα ἡδονή , ἀλλά κατά συμβεβηκός . φημί δέ μηδέ ὁ ἄλλος ζῷον κατά οὗτος εἰμί ὁ αἴσθησις ἡδονή ( λέγω δέ ὄψις ἀκοή ὄσφρησις ) πλήν κατά συμβεβηκός · οὖον οὗτος χαίρω ὁ ὀδμή ὁ λαγῶς ὁ κύω ὡς ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁ ἄνθος , ἀλλά κατά ἀνάμνησις ὁ βρῶσις · οὐδέ ὁ λέων ὁ φωνή ὁ ὒ βοῦς οὕτως χαίρω ὡς ὁ ἄνθρωπος ὁ μέλος , ἀλλά χαίρω μέν ὁ λέων ὁ ἐδωδή ὁ βοῦς οὗτος χαίρω ὡς ἄνθρωπος ὁ μέλι ] , ὅτι δέ ἐγγύς εἰμί , διά ὁ φωνή αἰσθάνομαι · οὐδέ εὑρίσκω ἔλαφος οὕτως χαίρω ὡς σχῆμα ὁ ἄνθρωπος ἢ ὁ σῶμα , ἀλλά ὅτι βορά ἔχω . διά οὗτος φημί μή εἰμί διά ὁ εἴρω αἴσθησις ἡδονά ὁ ἄλλος ζῷον , ὅτι οὖον κατά ψιλός ὁ ὁρατός ἢ ὁ ἀκουστός ἢ ὁ ὀσφραντός ἡδονά αὐτός γίγνομαι , ἀλλά κατά ἀνάμνησις Ἀφροδίσιος ἡδονή μόνος μετέχω ὁ λοιπάς ζῷον · περί ὁ τοιοῦτος δέ ἡδονή εἰμί ὁ σωφροσύνη καί ἀκολασία , ὅς καί ὁ λοιπάς ζῷον κοινωνέω · οὗτος δέ εἰμί ὁ διά ἁφή καί γεῦσις . διό ἀνδραποδώδης καί θηριώδης φαίνω κοινός εἰμί καί ὁ ἄλογος καί ὁ ἀνδράποδον . φαίνω δέ , φημί , καί ὁ γεύω ἐπί μικρός ἢ μηδείς χράω · οὗτος δέ ἤτοι περί μόνος λέγω ὁ ἀκόλαστος ὁ καί περί ὁ σώφρων , ὡς ὁ μέν σώφρων μέτριος χαίρω ὁ ὀσμή , ὁ δέ ἀκόλαστος κατά ὑπερβολή · λέγω δέ ὀσμή ὁ ἀπό ὁ βρῶμα ἢ ποτός · ὁ · διό καί μᾶλλον δοκέω περί ὁ ἀκόλαστος λέγω · εἰμί μέν γάρ ὁ γεῦσις ὁ κρίσις · ἤδη δέ ἕξις τις τοιοῦτος ποιέω , ὥστε διαγιγνώσκω ἐκ ὁ ὀδμή ὁ οἶνος , ὁ αὐστηρός καί γλυκύς , καί ὅλως ὁ διαφορά αὐτός , καί ὁ ὄψον ἀρτύω ὄζω , ὥστε ἐνδέχομαι διά ὁ αὐτός ἕξις καί αὐτός χαίρω ὁ ὀδμή ὁ ἀκόλαστος ὑπερβαλλόντως . ἀλλά ὅμως φημί ὅτι οὐ αὐτός κατά ἑαυτοῦ χαίρω , ἀλλά ὁ ἀπολαύω , ὅστις πᾶς διά ἀπό εἰμί εἰμί καί ἐν σιτίον καί ἐν ἀπό ὁ καί ὁ Ἀφροδίσιος λέγω . ὁ δέ λέγω προστίθημι , εὐλάβεια φιλόσοφος πρέπω εὐλαβέομαι · οὖον γάρ αὐτός ὀνομάζω αὐτός , φημί , Ἀφροδίσιος ἀλλά ὀνομάζω χράω . εἶπον δέ κοινός εἰμί πᾶς ὁ ζῷον αἴσθησις , κατά ὅς ὁ ἀκολασία ( κατά γάρ ὁ ἁφή , ὅστις κοινός πᾶς εἰμί ὁ ζῷον ) , καί δοκέω εἄν δικαίως ἐπονείδιστος εἰμί , ὅτι οὐ ὅς ἄνθρωπος εἰμί ὑπάρχω , ἀλλά ὅς ζῷον . οὗτος δή ἔχω τις ἀπορία · δοκέω γάρ ἀκολασία καί ὅλως πᾶς κακία ἴδιος εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ὁ δέ ἄλλος ζῷον οὐδείς ἀκόλαστος , οὐδέ γάρ σώφρων , ἀλλά καί ὅσος λέγω ἀκόλαστος διά ὁ ἀφροδισιαστικός μεταφέρω λέγω . ἔοικα οὖν οὗτος λέγω , ἐπονείδιστος ὁ ἀκολασία , ὅτι οὐ ὁ ἄνθρωπος εἰμί χαίρω ὁ ποιητικός αὐτός ἡδονή , ἀλλά ὅς ζῷον . ποιητικός μέν γάρ αὐτός ἡδονά ὁ διά ἁφή , οὗτος δέ κοινός ὁ ζῷον . διό καί ἐπιφέρω · ὁ δή οὗτος χαίρω καί μάλιστα ἀγαπάω θηριώδης , δηλαδή · καί ἐπιφέρω , εἰλικρινής βούλομαι δείκνυμι περί Ποίας ἡδονή εἰμί ὁ ἀκολασία καί ὁ σωφροσύνη · οὐδέ γάρ περί ὁ διά ἁφή πᾶς · περί γάρ ὁ ἐν ὁ γυμνάσιον διά τρῖψις καί θερμασία γίγνομαι ἡδονή , ὅς δή ἐλευθεριώταταί εἰμί ὁ διά ἁφή καί ἥκιστος κοινός ὁ ἄλλος ζῷον , οὖον γίγνομαι , ἀλλά περί τις μέρος . ἑξῆς δέ βούλομαι ὁ ὁ ἀκόλαστος διαφορά φανερός ποιέω διαιρέω πρότερος ὁ ἐπιθυμία ὅς ἀκολουθέω εἄν καί ἡδονή · καί ὅσος εἶδος ἐπιθυμία , τοσοῦτος καί ἡδονή · ὥστε εἰμί φαίνω ὁ ἡδονή , δῆλος εἰμί καί ὁ ὁ ἀκολασία εἶδος . ἄλλος γάρ περί ἄλλος ἡδονά ἀκολασία . ὁ δή ἐπιθυμία ὁ μέν κοινός , ὁ δέ ἴδιος καί ἐπίθετος · κοινός μέν οὖν λέγω ὁ φυσικός · οὗτος δέ εἰμί , ὡς προέρχομαι λέγω , ὅς ἐνδεής εἰμί ὀρέγω ἀναπλήρωσις , οἷος ὁ ὁ ξηρός τροφή ἐπιθυμία καί ὁ ὑγρός . εἰμί δ εἄν σύν οὗτος καί ὁ ὁ εὐνή μάλιστα ὁ ἡβάω · ἴδιος δέ καί ἐπίθετος προσεπιμηχανάω τις ὁ φυσικός ἢ καί ὅλως παρά φύσις · ἐπίθετος δέ αὐτός ὀνομάζω , διά ὅς πρόσκειμαι καί οὐ ὑπό αὐτός εἰμί εἰσάγω ὁ φύσις · εἰμί ἄν οὖν ὁ διαίρεσις τοιοῦτος ὁ ἐπιθυμία · ὁ μέν φυσικός ὁ δέ ἴδιος · ὁ δέ ἴδιος ὁ μέν ἐν ὁ φυσικός νοσηματικός τίνω , ὁ δέ παντελῶς παρά φύσις . ὁ μέν ἐν κύριος φυσικός εἰμί ἁπλόος ὀρέγω πλησμονή σμονεος ὁ ἐνδεής · ἐν δέ οὗτος ἐπί εἷς φημί ἁμαρτάνω , ὅταν ὑπερεμπίμπλημι τις ὀρέγω οὖον πάντως πολυτελής βρῶμα ἢ πόμα ἐπιθυμέω ἀλλά ἐνίοτε καί ὁ τυγχάνω . ὀλίγος δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος καί ἀνδραποδώδης · καλέω δέ γαστρίζω . ὁ δέ ἴδιος ἡδονή ὁ μέν εἰμί , ὡς φημί ἐν ὁ φυσικός , οὐ ἐπί ὁ πλέω εἰμί ἀπλόος · οὗτος γάρ εἴρω ὅτι ἐν αὐτός ὁ ὄρεξις ὁ πλησμονή οὐ ὑπερβάλλω , ἀλλά ὁ ἐπιτεταμένως ἔχω περί τίς καί σφοδρός , ἕ δή καί φιλοτοιοῦτος λέγω , οἷος φίλοινος καί φιλογύναιος καί φιλόψυχος . διό φημί ὁ μέν ὁ τροφή ὄρεξις καί ὁ εὐνή φυσικός εἰμί , ὁ δέ τοιόσδε ἢ τοιόσδε οὐκέτι πᾶς οὐδέ ὁ αὐτός . ὅς φαίνω ἡμέτερος εἰμί · δηλονότι ὁ μέν ἁπλόος ὀρέγω ἀναπλήρωσις , οὐδείς περιεργάζομαι περί ὁ τροφή , ὁ δέ πάντως πολυτελής γλίχομαι καί περί ὁ πολυτέλεια πτοέω ὄψον ἢ οἶνος . † ὅστις ἤδη ἡμέτερος ὁ ἢ νοσέω πρός οὗτος ἢ μή · ἀλλά ἔχω γε τίς φημί φυσικός ὁ τοιοῦτος · ἕτερος γ·ὰρ ἕτερος ἡδύς καί ἔνιοι γε ὁ τυγχάνω ἡδύς εἰμί ὁ πολυτελής . δῆλος δέ ὅτι καί φύσις ὁ μέν πρός ὁ τοιόσδε ἡδύς ἔχω χυμός , οἷος πρός ὁ γλυκύς οἶνος ἢ αὐστηρός . οὗτος μέν οὖν ἴσως φυσικός , ὁ δέ πτοέω περί τίς καί σφοδρός ἔχω ἤδη ἡμέτερος , πρός ὅς νῦν ἐπί εἷς ὁ φυσικός φημί , εἴρω καί οὗτος ὁ ἁμαρτία ἐν ὁ φυσικός · ἢ ὅτι , ὥσπερ προεῖπον , φυσικός ἐπιθυμία εἰμί ὁ ἀναπλήρωσις · ἐν δέ οὗτος ὁ ὑπερπληρόω ἁμάρτημα · ὁ δέ ἐπιτείνω † καί νοέω γάρ τίς καί διάθεσις περί ὅς ἤδη ἴδιος ἄγω φυσικός μέν , παρεκβαίνω δέ πως ὁ φύσις ὁ ἴδιος τίς εἶδος παρέχω ἐπιθυμία . ὅτι δέ οὕτως λέγω , προέρχομαι σαφής ποιέω · λέγω γάρ περί ὁ ἴδιος ὁ ἡδονή πολύς καί πολλαχῶς διαμαρτάνω . ὁ γάρ φιλοτοιοῦτος λέγω ἠώς καί ὡς οὐ ὁ πολύς χαίρω . ἐν γάρ οὗτος δύο εἶδος ὑπογράφω ὁ ἴδιος ἡδονή , ὁ μέν ἕτερος ὁ χαίρω ὅς μή δεῖ , ὅς καί παντελῶς παρά φύσις εἰμί καί οὐδέ ὀνομάζω ἄξιος · ὁ εἶδος οὗτος ὁ ἀκόλαστος · πολύς γάρ εἰμί ὑπό εἷς ὁ παρά φύσις ὁ ἐπιθυμία εἶδος τάσσω · ἄλλος δέ εἰμί ὁ μᾶλλον ἢ ὡς ὁ πολύς χαίρω ὡς δεῖ · μέτρον μέν ὁ πολύς εἰμί · σχεδόν γάρ τίς ὁ πολύς φέρω ἐπί ὁ μή ὑπερβάλλω ἐν ὁ ἡδονή , οὖον μήv ἀκριβόω . ὁ μέν ἐν ἀκόλαστος μᾶλλον ἢ χείρων ἢ ὡς ὁ πολύς χαίρω , ὁ δέ σώφρων ἀγαθός ὁ πολύς · ὁ δέ μή ὡς δεῖ ἢ ὡς δεῖ τοιοῦτος εἰμί , ὅτι ὡς οὖον δεῖ ποιέω ὁ μᾶλλον ἢ ὡς δεῖ · ὥσπερ οὖν ὁ ἐπιθυμία δύο ὁ ἄνω2 εἶδος , ὁ μέν κοινός , ὁ δέ ἴδιος , ὁ δέ ἴδιος ὁ μέν ἐν ὁ κατά φύσις , οὕτως καί ὁ ἡδονή τοσοῦτος ἄν εἰμί εἶδος ἀκολασία καί οὗτος παρέχω δισσός εἶδος . ἢ γάρ ὁ παρά φύσις ἡδονή ἐφίημι ἢ ἐν ὁ κατά φύσις μᾶλλον ἢ δεῖ καί οὐ ὡς δεῖ ὁ νοσηματικός γίγνομαι · ὑπό δέ οὗτος εἶδος πλείων , φιλοψία , φιλοινία καί ὅσος τοιοῦτος . ὁ μέν οὖν περί ὁ ἡδονά ὑπερβολή ὅτι ἀκολασία , δῆλος , περί δέ ὁ λύπη λέγω εἰμί ὁ σωφροσύνη καί ὁ ἀκολασία οὖον ὁ ὑπομένω καθάπερ ἀνδρεία , ἀλλά ὡς ἤδη προερέω πολλάκις , ὁ μή λυπέω μέν ὁ ἀπουσία ὁ ἡδονή ὁ σώφρων λέγω , ὁ δέ λυπέω ὁ Ἀκόλαστος . λυπέω γάρ , ὅς φημί , ἀποτυγχάνω , καί ἐπιθυμέω δέ λυπέω · πᾶς γάρ ἐπιθυμία μετά λύπη . ὁ γάρ ἡδονή σφόδρα ἐπιθυμέω σφόδρα λυπέω . θαυμαστός δέ ἔοικα ὁ καί διά ὁ ἡδονά λυπέω · εἰμί δέ οὖον θαυμαστός · οὖον γάρ ἔχω τις ἡδονά ἤδη λυπέω ἀλλά ἐφίημι αὐτός καί ἡγέομαι ἑαυτοῦ ἐνδεής ὁ ἡδύς εἰμί . ὁ δέ περί ὁ ἡδονά ἐλλείπω οὖον πάνυ γίγνομαι · οὔτε γάρ ἀνθρωπικός οὔτε πᾶς ζῷον ὁ τοιοῦτος ἀναισθησία . καί γάρ ὁ ἄλλος ζῷον διακρίνω ὁ ἐν ὁ τροφή ἡδύς καί λυπηρός . 〈 εἰμί δέ ὁ μή διαφέρω ἕτερος 〉 ἕτερος πρός ἡδονή , ἄψυχος ἔοικα . εἰμί δέ ἀνώνυμος διά ὁ μηδέ γίγνομαι , καλέω δέ αὐτός ἐνίοτε ἀναίσθητος . ὁ δέ σώφρων μέσος ἔχω περί πᾶς · οὔτε γάρ χαίρω ὅς ὁ Ἀκόλαστος ( ὁ μέν γάρ ὁ ὑπερβολή ἡδονή ἥδομαι , ὁ δέ ὁ ὑπερβολή δυσχεραίνω ) , οὔτε δέ ὅλως ὅς μή δεῖ χαίρω . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ φυσικός ἡδονή ἀμετρία οὖον προσίημι , ὁ δέ παρά φύσις οὐδέ ἀκούω ἀνέχω οὐδέ ἐπιθυμέω · ἀλλά ἢ μέτριος ὁ ἀνάγκη καίω καί ὅσος πρός ὑγίεια εἰμί καί εὐεξία φέρω , οὗτος ὀρέγω , μέτριος δέ καί οὐ ὥστε παρά ὁ καλός αὐτός τις ἐφίημι οὐδέ ὑπέρ ὁ οὐσία · καί γάρ οὗτος οἰκέω ὁ σώφρων μή ὑπέρ ὁ οὐσία χράω ὁ ἡδονή . εἰμί μέν οὖν καί ὁ δειλία καί ὁ ἀκολασία ὁ ἑκούσιος · ὁ μέν γάρ ἡδονά ἑκών αἱρέω , ὁ δέ ἀκολασία ὁ μή αἱρέω ὅς μή δεῖ ἡδονή . ὑπέρ δέ ὁ ἡδονή καί ὁ λύπη ἄκων ἐξελαύνω καί διώκω · τοιοῦτος δέ καί ὁ δειλία . καί ὁ μέν λύπη ἐξίστημι ὁ κατά φύσις καί φθείρω πως ὁ ὁ ἔχω φύσις , ὁ δέ ἡδονή οὐδείς ἔχω τοιοῦτος , ὅς φημί . ἐξίστημι μέν οὖν τις καί ὑπό ὁ ἡδονή ἀλλά οὐ οὕτως ὥστε συγχέω ὁ φυσικός κατάστασις , ὅσπερ δοκέω κατά ὁ ἀλγηδών μᾶλλον εἰμί καί ὁ πόνος · διό καί ἐπονείδιστος ὅδε ὁ κακός ἑκούσιος . ἔτι δέ ὁ ἐθίζω πρός ὁ κρατέω ὁ ἡδονή ῥᾴδιος · ἀκίνδυνος γάρ ὁ ἐθίζω ὥστε ἐπονείδιστος εἰκότως μᾶλλον ὁ μή ἐθίζω ἑαυτοῦ πρός ὁ μή ἀντέχω ὁ ἡδονή . ἢ ὁ μή ἐθίζω πρός ὑπομονή ὁ φόβος . ἔχω δέ τις καί ἄλλος ἐναντίωσις ὁ κατά ὁ δειλία πρός ὁ κατά ὁ ἀκολασία . ὁ μέν γάρ δειλία αὐτός ἄλυπος · οὖον γάρ ἄχθομαι ὁ ὁ ἕξις ἔχω αὐτός , ὁ δέ κατά ἕκαστος συμβαίνω ἐπί αὐτός λυπηρός καί δεινός . ἐξίστημι γάρ ἐν ὁ δεινός καί φοβέω ἀνίημι καί δεινῶς ἀσχημονέω · ἀνάπαλιν δέ 〈 ὁ κατά ὁ ἡδονή · 〉 διό καί ἑκούσιος φαίνω · ἐπιθυμέω γάρ καί ἥδομαι γίγνομαι . ὁ δέ ἕξις λυπηρός · ἀνίημι γάρ ἐπί ὁ ἀκολασία ὁ ἔχω αὐτός διά ὁ ἐπονείδιστος αὐτός σφόδρα εἰμί · διό φημί οὐδείς γάρ ἐπιθυμέω Ἀκόλαστος εἰμί . ὁ δέ ὄνομα ὁ ἀκολασία , ὅς φημί , φέρω καί ἐπί ὁ παιδικός ἁμαρτία . λέγω γάρ τις παῖς ἀκόλαστος , ὅσος εἄν ἀπειθέω εἰμί ὁ παιδαγωγός καί πολύς ἁμαρτάνω παιδικόν ἁμάρτημα . πότερος δέ ἀπό ὁ παῖς ἐπί ὁ ἀκόλαστος ἀνήρ ὁ ὄνομα μεταφέρω ἢ ἐνάπαλιν , οὐδ·έν φημί διαφέρω πρός ὁ νῦν λόγιος . δῆλος δέ ὅτι ὁ ὕστερος ἀπό ὁ πρότερος ὀνομάζω . ἀπό δέ οὗτος , εἰμί μέν πως εἶπον , ἀπό ὁ ἀκόλαστος παῖς ἐπί ὁ ἀνήρ μεταφέρω · πρότερος γάρ ὁ ἀνήρ · εἰμί δέ πως εἶπον ἀπό ὁ ἀνήρ ἐπί ὁ παῖς · ἀπλόος γάρ πρότερος ὁ τέλειος ὁ ἀτελής · τέλειος δέ ὁ ἀνήρ . διαφέρω δέ οὐδείς ὁπότερος οὖν ἀπό ὁπότερος μεταφέρω , ἀλλά ἔχω πολύς ὁμοιότης . κολάζω μέν γάρ δεῖ πᾶς ὁ ὁ αἰσχρός ὀρέγω καί πολύς ἔχω αὔξησις · τοιοῦτος δέ ὁ ἐπιθυμία · ὀρέγω γάρ πολλάκις ὁ αἰσχρός , ἄν μή κωλύω ἐπιθυμία γάρ ζῶ καί ὁ παιδίον καί πολύς ἐπίδοσις ἔχω πρός ἑκάτερος , πρός τε ὁ εὕω , ἄν κολάζω , καί πρός ὁ ἐναντίος , ἄν μένω ἀκόλαστος · καί πολύς ἐν ὁ παῖς ὁ ὁ ὒ ἡδύς ὄρεξις . δεῖ οὖν ἐν τε ὁ παῖς εὐπειθής εἰμί ὁ ἐπιθυμία ὁ ἄρχω ὑπό παιδαγωγός ἢ διδακάλων · οἰκέω γάρ ἔχω λόγος · ἐν τε ὁ ἀνήρ δεῖ ὁ ἐπιθυμητικός ὡς ὑπό παιδαγωγός λόγος ἔχω τάσσω . καί οὗτος οὖν ἔοικα ὁ κατά ὁ παῖς ἀκόλαστος ὁ κατά ὁ ἀνήρ · ἐν ἀμφότερος γάρ ὁ ἄρχω ἀπειθέω ὁ ἐπιθυμητικός · δεῖ δέ εὐπειθής εἰμί καί ὑπό ὁ ἄρχω τάσσω · εἰμί δέ μή , ἐπί πολύς προέρχομαι οὕτως ὥστε ἐνίοτε ἐν ὁ ἀνήρ ὁ λογισμός ἐκκρούω , τουτέστιν ἄχρηστος ποιέω , ὁ σφοδρός καί πολύς ἐπιθυμία · δεῖ δέ αὐτός μέτριος εἰμί καί ὁ λόγος μή ἐναντιόομαι . οὗτος γάρ εἰμί ὁ κολάζω καί ὁ μέν παῖς κατά ὁ πρόσταγμα ὁ παιδαγωγός ζῶ , ὁ δέ ἀνήρ κατά ὁ πρόσταγμα ὁ λόγος . ὁ δή σώφρων ὁ ἐπιθυμητικός σύμφωνος εἰμί ὁ λόγος καί οὖον καταδυναστεύω ἄγω ὥσπερ ὁ ὁ ἐγκρατής , ἀλλά οὗτος παιδεύω , ὥστε ἐπιθυμέω ὅς δεῖ καί ὅσος κατά ὁ ἄλλος διορισμός · οὗτος δέ καί ὁ λόγος τάσσω .