aspasius.in-ethica-nichomachea-commentaria 2
Διττῆς δὲ τῆς ἀρετῆς οὔσης <ἕως> καθάπερ εἰρήκαμεν . Ἐπειδὴ τῆς ψυχῆς δύο μέρη εἰσί , τὸ μὲν λόγον ἔχον , τὸ δ’ οὔ , διττὴ καὶ ἡ ἀρετή , ἡ μὲν τοῦ λόγου ἔχοντος , ἡ δὲ τοῦ ἀλόγου . καλεῖται δὲ ἡ μὲν τοῦ λόγον ἔχοντος διανοητική · διάνοια γὰρ καὶ νοῦς καλεῖται τὸ λόγον ἔχον τῆς ψυχῆς · ἡ δὲ τοῦ ἀλόγου ἠθική , ἐπειδὴ τὸ ἦθος ἐν ἐκείνῳ γίγνεται τῷ μορίῳ , ὥσπερ εἴρηται πρότερον . δῆλον δὲ καὶ ἐξ ὧν ὀλίγον ὕστερον ἐρεῖ τὸ γὰρ ἔθος μικρὸν παρατρέψαντες ἦθος λέγομεν . σχεδὸν δὲ πᾶσαι αἱ ἐν τούτῳ τῷ μορίῳ λεγόμεναι ἀρεταὶ δι’ ἔθους παραγίνονται . ἡ μὲν οὖν διανοητικὴ τὸ πλεῖον ἐκ διδασκαλίας ἔχει τὴν γένεσιν καὶ τὴν αὔξησιν , ἡ δὲ ἠθικὴ ἐξ ἔθους παραγίνεται . δῆλον δὲ τοῦτο τοῖς ἑκάστην σκο - ποῦσι τῶν ἀρετῶν τῶν τε διανοητικῶν καὶ τῶν ἠθικῶν . διανοητικαὶ δέ εἰσι σοφία καὶ φρόνησις · ἡ μὲν οὖν σοφία ἐπιστήμη ἐστίν , πᾶσα δὲ ἐπιστήμη ἐκ διδασκαλίας . καὶ μὴν οὐδὲ τὰ φύσει συνεστῶτα , περὶ ὧν ἡ σοφία ἐπισκοπεῖ , ἐξ ἔθους ὄν τις γνοίη , ἀλλὰ δεῖ πάντως διδασκαλίας ἢ εὑρέσεως , ὁμοίως δὲ καὶ τὰ κατὰ τὴν πρώτην φιλοσοφίαν . εἰ δ’ ἄρα μελέτης τινὸς δεῖ ἐν τῷ μανθάνειν , τοῦτο δ’ εἰ βούλεταί τις καλεῖν ἔθος , καλείτω . ἀλλὰ τό γε κυρίως ἔθος ἐστὶ τὸ ἐθίζεσθαι καλοῖς ἐπιτηδεύμασι . καὶ μὴν ἡ φρόνησις διὰ πολλῆς ἐμπειρίας παραγίνεται καὶ διδασκαλίας · λόγος γάρ ἐστιν ὀρθὸς καὶ ἤτοι ἀπόδειξίς τις ἢ ἀποδείξει ὅμοιον . ἡ μὲν οὖν πρώτη φιλοσοφία πάντως ἀποδείξει χρῆται , ἡ δὲ φρόνησις συλλογισμῷ ὁμοίως τῆ ἀποδείξει . πᾶσα δὲ ἀπόδειξις καὶ πᾶς συλλογισμὸς ἀποδεικτικὸς ἢ ἐγγὺς ἀποδείξει διδασκαλία πώς ἐστιν . ὅτι μὲν οὖν αἱ διανοητικαὶ διὰ μαθήσεως γίνονται δῆλον · αἱ δὲ ἠθικαὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τοῦ ἔθους ἔχουσι τὴν γένεσιν καὶ τὴν αὔξησιν · ἐθιζόμενοι γὰρ ἄνθρωποι τοῖς ἀκολάστοις ἀκόλαστοι γίνονται , ἐθιζόμενοι δὲ τοῖς δικαίοις δίκαιοι καὶ τοῖς ἀνδρείοις ἀνδρεῖοι . ταύτας δὲ ὁμολογουμένως τελειοῖ τὰς άρετὰς ἡ φρόνησις καὶ ὁ κατ’ αὐτὴν λόγος . ὅτι δὲ ἐξ ἔθους τὸ πλεῖστον αὐτῶν ἐστι , μαρτύριον τὸ πολλοὺς εἰδότας τὸν ὀρθὸν λόγον μὴ δύνασθαι πράττειν τὰ καλά , ἡττωμένους ὑπὸ τῶν ἡδονῶν καὶ λυπῶν . τοῦτο δ’ αὐτοῖς συμβαίνει διὰ τὸ μὴ εἰθίσθαι καλῶς . Ἐπεὶ δὲ ὡμολόγηται ἐξ ἔθους παραγίνεσθαι τὴν ἀρετήν , ἐκ τούτων φησὶν δῆλον εἶναι , ὅτι οὐδεμία τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν φύσει ἡ μῖν ἐγγίνεται . ἵνα δὲ δῆλον γένηται , πῶς λέγει μὴ παραγίνεσθαι φύσει , διαιρετέον ποσαχῶς τὸ φύσει . φύσει γὰρ λέγεται ὑπάρχειν ὅσα ἀεὶ συνυπάρχει , οἷον φύσει πᾶν τὸ βαρὺ κάτω πέφυκε φέρεσθαι καὶ τὸ κοῦφον ἄνω · καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον λέγεται φύσει καὶ ὃ μὴ ἐξ ἀρχῆς μὲν συνυπάρχει , ἀπὸ δέ τινος χρόνου παραγίεαι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον , μηδὲν ἡμῶν πολυπραγμονούντων μήτε δι’ ἔθους μήτε διὰ διδασκαλίας , οἷον ὀδόντων φύσις καὶ γενείων . ἄλλως δὲ λέγεται φύσει , οὗ ἐπιδεκτικοί ἐσμεν · οὕτως καὶ τὰ ἐναντία τῷ αὐτῷ γίνεται φύσει , οἷον νόσος καὶ ὑγίεια τῷ δεκτικῷ σώματι . ἔτι δὲ λέγεται φύσει , πρὸς ὃ μᾶλλον τὸ δεκτικὸν πέφυκε καὶ πρὸς ὃ ἔχει ἀπὸ τῆς φύσεως ἀφορμὰς μᾶλλον . οὕτως δὲ καὶ ἡ ὑγίεια μὲν φύσει , ἡ δὲ νόσος παρὰ φύσιν γίνεται , στέρησίς τις οὖσα τῆς ὑγιείας καὶ διὰ τὸ τὴν φύσιν συστῆσαι τὸ σῶμα μᾶλλον πρὸς ὑγίειαν ἢ πρὸς νόσον . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἀρετὴ μᾶλλον κατὰ φύσιν ἐστίν , παρὰ φύσιν δὲ ἡ κακία , καὶ ὅλως τὸ μὲν εὖ κατὰ φύσιν μᾶλλον , τὸ δὲ κακὸν παρὰ φύσιν . τοσαυταχῶς δὴ λεγομένου τοῦ φύσει , ἔοικεν εἰληφέναι τὸ φύσει ὡς μὲν ἐκ τοὐ παραδείγματος κατὰ τὸ πρῶτον σημαινόμενον . φησὶ γὰρ καὶ τὸν λίθον κάτω φύσει φέρεσθαι καὶ διὰ τοῦτο μὴ ἐθίζεσθαι ἄλλως . ἔστι δέ πὼς καὶ κατὰ τὸ δεύτερον · οὐδὲ γὰρ οὕτως ἡ ἀρετὴ ἡμῖν παραγίνεται ὡς γένειον καὶ ὀδόντες , μηδὲν ἡμῶν πολυπραγμονούντων , ἀλλ’ ἐξ ἔθους καὶ διδασκαλίας . οὕτως μὲν οὖν οὐκ ἔστι φύσει ἡ ἀρετή , εἴη δ’ ἄν φύσει κατὰ τὸ τρίτον καὶ μάλιστα κατὰ τὸ τέταρτον τῶν ῥηθέντων . καὶ γάρτοι ἐπιδεκτικοί ἐσμεν τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς κακίας καὶ μᾶλλον ἀφορμὰς ἔχομεν πρὸς τὴν ἀρετήν · διό φησι πέφυκε μὲν ἡμῖν παραγίνεσθαι ἡ ἀρετή · οὔτε δὲ φύσει οὔτε παρὰ φύσιν , τὸ πεφυκὸς ἐκλαβὼν ἀντὶ τοῦ τετάρτου σημαινομένου τοῦ φύσει , ἵνα καὶ τῷ ὀνόματι αὐτὸ διαστήσῃ . ὅτι δὲ οὐ παραγίνεται ἡμῖν φύσει ἡ ἀρετὴ οὕτως ἐκ γενετῆς συνυπάρχουσα καὶ ἀμετάστατος , δῆλον . οὐδὲν γὰρ ὢν οὐκ ἄν ἐθισθείη ἄνω φέρεσθαι , οὐδὲ τὸ πῦρ κάτω · οἱ δ’ ἄνθρωποι μοχθηροῖς ἔθεσι χρώμενοι φαῦλοι γίνονται καὶ τὴν ἀρετὴν οὐ κτῶνται . ἔτι ὅσα φύσει παραγίνεται , τούτων φησὶ κομιζόμεθα τὰς δυνάμεις πρότερον , ὕστερον δὲ τὰς ἐνεργείας · δῆλον δὲ τοῦτο ἐπὶ τῶν αἰσθήσεων . τὰς δὲ ἀρετὰς λαμβάνομεν ἐνεργήσαντες πρότερον ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν , αἳ μὴ φύσει · οὐκ ἄρα τῶν φύσει παραγινομένων αἱ ἀρεταί . Χρῆται δὲ καὶ ἄλλῃ τινὶ πίστει ἐνδόξῳ πρὸς τὸ προκείμενον , χρώμενος μάρτυσι τοῖς ἀρίστοις νομοθέταις · ἔργον γὰρ αὐτῶν ἵνα ἀγαθοὶ γένωνται <οἱ πολῖται> · οὐδὲν δὲ ἔδει ἐθίζειν , εἰ τῶν φύσει παραγινομένων ἦν ἡ ἀρετή . Τὸ δὲ ἑξῆς ἐπιχείρημα τὴν μὲν ἀρχὴν ἔχει εἰς τὸ προκείμενον , ὅτι οὐ φύσει αἱ ἠθικαὶ ἀρεταί · κατὰ βραχὺ δὲ ἄγει εἰς ἕτερον πρόβλημα · ζητεῖ γὰρ ἑξῆς , τίνες αἱ ἀρεταί εἰσι καὶ αἱ καλαὶ πράξεις . ὅτι δὲ οὕτως ἔχει , ἐξ αὐτῶν εἰσόμεθα τῶν λεγομένων . πρῶτον δὲ τὸ ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν τίνα ἔχει διαφορὰν θεασώμεθα · ἤτοι γὰρ ὡς ταὐτόν τι δυναμένοις χρῆται , ἢ ἴσως τὸ μὲν ἐκ τῶν αὐτῶν οὐ μόνον σημαίνει τὸ διὰ τῶν αὐτῶν ἐνεργειῶν ἐγγίνεσθαι τὴν ἀρετὴν καὶ φθείρεσθαι , ἀλλὰ τὰς αὐτὰς μὲν ἀρχὰς ἔχειν , μὴ μέντοι διὰ τῶν αὐτῶν γίνεσθαι . ἵνα δὲ σαφέστερον γένηται , πῶς χρῆται τῷ ἐκ τῶν αὐτῶν , προσέθηκε καὶ διὰ τῶν αὐτῶν . λέγει δέ , ὅτι καὶ διὰ τῶν αὐτῶν ἐνεργειῶν γίνεται πᾶσα ἀρετὴ καὶ φθείρεται · τῶν αὐτῶν δὲ ἐνεργειῶν τῷ γένει αἱ γὰρ περὶ ἡδονὰς ἐνέργειαι αἵ τε καλαὶ καὶ αἱ μοχθηραὶ τῷ μὲν γένει εἰσὶν αἱ αὐταί , τῷ δὲ εἴδει διαφέρουσι . γίνεται δὲ ἐκ μὲν τῶν καλῶν ἐνεργειῶν τῶν περὶ ἡδονὰς ἡ σωφροσύνη , ἐκ δὲ τῶν φαύλων ἡ ἀκολασία · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν . προβιβάζει δὲ καὶ ἐκ τῶν τεχνῶν · ἐκ γὰρ τοῦ αὐτοῦ ἐνεργήματος ὄντος τῷ γένει , οἵ τε ἀγαθοὶ γίνονται κιθαρισταὶ καὶ οἱ φαῦλοι , καλῶς μὲν ἐθιζόμενοι ἐνεργεῖν ἀγαθοὶ κιθαρισταί , κακῶς δὲ κακοί · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν τὸ αὐτὸ συμβαίνει . ταῦτα δέ , ὥσπερ εἶπον , φέρει μὲν καὶ εἰς τὸ προκείμενον εἰ γὰρ ἐκ τῶν ἐνεργειῶν καὶ τῶν ἐθῶν οἱ μὲν ἐνάρετοι γίνονται , οἱ δὲ φαῦλοι , φανερὸν ὡς οὐκ ἔστι φύσει οὔτε ἡ ἀρετὴ οὔτε ἡ κακία . ὁ δὲ τοῦτο μὲν οὐκέτι ἐπιφέρει · λαβὼν δὲ καθόλου τὰς ἐνεργείας ποιὰς ἀποδιδόναι καὶ ποιεῖσθαι δεῖ , τουτέστι καλὰς ἀλλὰ μὴ φαύλας διὰ τὸ ἀκολουθεῖν ταῖς ἐνεργείαις τὰς ἕξεις , ἐπήνεγκε τὸ ἐπεὶ οὖν ἡ παροῦσα πραγματεία οὐ θεωρίας ἕνεκά ἐστιν ὥσπερ αἱ ἄλλαι σχεδὸν γὰρ πᾶσαι αἱ κατὰ φιλοσοφίαν πλὴν τῆς ἠθικῆς καὶ πολιτικῆς θεωρίας ἔχονται · τὴν δὲ ἠθικὴν μανθάνομεν , οὐχ ἵνα εἰδῶμεν τοὺς λόγους , ἀλλ’ ἵνα ἀγαθοὶ γενώμεθα ) , ἀναγκαῖον εἶναί φησι σκέψασθαι τὰς ἕξεις . ἕξεις δὲ λέγει τὰς ἀρετὰς καὶ τὰς κακίας . καὶ οὕτω προάγων τὸν λόγον εἰσβάλλει εἰς τὸ ἕτερον πρόβλημα · ζητεῖ δὲ πράξεις δεῖ προαιρεῖσθαι · λέγει δὲ οὕτως . Τὸ μὲν οὖν κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ἕως μάλιστα δυνησόμεθα ὑπομένειν τὰ φοβερά . Καθόλου δὴ λαμβάνει ἐκείνας τὰς πράξεις προαιρεῖσθαι δεῖν , ἃς κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον πράττομεν . τίς δέ ἐστιν ὁ ὀρθὸς λόγος , ὕστερον ῥηθ·ήσεται καὶ πῶς ἔχει πρὸς τὰς ἄλλας ἀρετάς · δείξει δὲ ὅτι ὁ ὀρθὸς λόγος ἐστὶν ἡ φρόνησις , ἔχει δὲ πρὸς τὰς ἄλλας ἀρετὰς ἡ φρόνησις ὡς ἡγεμονική τις . δηλωθήσεται δὲ περὶ τούτου , ὅταν καὶ αὐτὸς λέγῃ . ἐκεῖνο δὲ ὑπομνηστέον , ὅτι τὸ κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον πράττειν οὐ μόνον τοῖς ἔχουσι τὰς τελείας ἀρε - τὰς προσνέμει , ἀλλὰ καὶ τοῖς μὴ ἔχ’ οὖσι τὰς τελείας . πράττουσι γὰρ οὗτοι , ὡς ἂν ὁ ὀρθὸς λόγος ὑπαγορεύσειεν , οὐ μὴν ἔχοντες τὸν λόγον ἀποδεικτικὸν ἀλλὰ τὸν δοξαστικόν , ὅτι τοῦτο μὲν πρακτέον , τοῦτο δὲ οὐ πρακτέον , καὶ ὡς εἰπεῖν τὸ μὲν ὅτι παρειληφότες , τὸ δὲ διότι ἀγνοοῦντες . ῥηθήσεται δὲ περὶ τούτων ὕστερον · εἰπὼν δέ , ὅτι δεῖ πράττειν πάντα κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον , ἐνενόησεν ὅτι καθόλου μὲν τοῦτο εἴρηται , οὐκ ἀκριβῶς δέ · οὐ γὰρ οὕτω γνώριμον τίς ἐστιν ὁ ὀρθὸς λόγος ὡς ὅτι τὰ δὶς δύο τέσσαρα , ἀλλὰ τύπῳ μὲν λέγεται τὸ δεῖν κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον πράττειν , τίς δέ ἐστιν ὁ ὀρθὸς λόγος οὐχ οἷόν τε ἀκριβῶς διορίσαι · διὸ πάλιν ἀναμιμνήσκει , ὧν καὶ πρότερον εἶπεν , ὅτι δεῖ κατὰ τὴν ὕλην ἀποδέχεσθαι τοὺς λόγους . τὰ δὲ ἐν ταῖς πράξεσι καὶ τὰ συμφέροντα οὐδὲν ἑστηκὸς ἔχει , ἀλλὰ ταὐτὰ μὲν ποτὲ συμφέροντα ποτὲ δ’ οὔ , οἷον τοῖσδε πολεμεῖν νῦν συμφέρει , ἄλλοτε δ’ οὔ , καὶ ποιὲ μὲν εἰρήνην ἄγειν ἄλλοτε δ’ οὔ · καὶ κατὰ τὰ καλὰ ὁ αὐτὸς λόγος · ὁτὲ μὲν ἀποδιδόναι τὴν παρακσταθήκην καλόν , ὁτὲ δ’ οὔ . ἐξαλλάσσουσι δὲ ταῦτα οἱ καιροὶ καὶ τὰ πρόσωπα , πρὸς ἃ αἵ τε ἐνέργειαι καὶ οἱ τόποι καὶ αἱ χρεῖαι καὶ ὅσα τοιαῦτά ἐστιν . ὥσπερ οὖν οὐ τὰ ὑγιεινὰ οἷόν τε ὁρίσαι ἀκριβῶς διὰ τὸ ταὐτά ποτὲ μὲν ὑγίειαν ποιεῖν , ποτὲ δ’ οὔ , οὕτω δὴ οὐδὲ περὶ τῶν κατὰ τὰς πράξεις , ἀλλ’ ὄντος καὶ τοῦ καθόλου λόγου τοιούτου καὶ οἵου μὴ ἔχειν τὸ ἀκριβές , ἔτι μᾶλλον ὁ περὶ τῶν καθ’ ἕκαστα λόγος οὐκ ἔχει τὸ ἀκριβές . οὔτε γὰρ τέχνῃ τινὶ οὔτε παραγγελίᾳ δυνατὸν εἰπεῖν περὶ τῶν καθ’ ἕκαστα , ἀλλὰ δεῖ τοὺς πράττοντας παρακολουθοῦντα τοῖς καιροῖς καὶ τοῖς συμβαίνουσιν ὡς ἂν ἀπαιτῇ τὰ πράγματα οὕτως πράττειν , καθάπερ ἐπὶ ἰατρικῆς ἔχει καὶ κυβερνητικῆς . καὶ γὰρ αὗται ο.ὔτε τοὺς καθόλου λόγους ἔχουσιν ἀκριβεῖς οὔτε τοὺς καθ’ ἕκαστα , ἀλλὰ δεῖ καὶ τὸν ἰατρὸν καὶ τὸν κυβερνήτην τοῖς καιροῖς παρακολουθοῦντα τὸν μὲν ἰἀσθαι , τὸν δὲ κυβερνᾶν . Ταῦτα δὲ εἰπὼν τὰ ἑξῆς ἅμα μὲν περὶ τῶν πράξεων λέγει τύπῳ , οἵας δεῖ προαιρεῖσθαι , ἅμ δὲ λανθάνων εἰσβάλλει εἰς τὸν περὶ ἀρετῶν καὶ κακιῶν λόγον . πρῶτον οὖν , φησί , θεωρητέον , ὅτι τὰ τοιαῦτα πέφυκεν ὑπὸ ἐνδείας καὶ ὑπερβολῆς φθείρεσθαι . τίνα δέ ἐστι τὰ τοιαῦτα , ὕστερον δηλοῖ λέγων ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἰσχύος καὶ τῆς ὑγιείας · διὰ μέσου δὲ εἴρηκε δεῖ γὰρ ὑπὲρ τῶν ἀφανῶν τοῖς φανεροῖς μαρτυρίοις χρῆσθαι . εἰσὶ δὲ φανερώτεραι τῶν ψυχικῶν ἀρετῶν αἱ σωματικαί , οἷον ἰσχὺς καὶ ὑγίεια , ἐφ’ ὧν ποιεῖται τὸν λόγον , τὰ ὑπερβάλλοντα γυμνάσια καὶ τὰ ἐλλείποντα λέγων φθείρειν τὴν ἰσχύν · ὁμοίως δὲ καὶ τὴν ὑγίειαν τὰ ἐλάττω καὶ πλείω τῶν ἱκανῶν σιτία φθείρει , τὰ δὲ σύμμετρα σώζει καὶ ποιεῖ καὶ αὔξει . τὸν αὐτὸν οὖν τρόπον καὶ ἑ ’πὶ σωφροσύνης καὶ ἀνδρείας ἔχειν φησὶ καὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν . ὁ μὲν γὰρ ἀεὶ ἐνεργῶν οὕτως ὥστε ἀεὶ φοβεῖσθαι καὶ μηδὲν ὑπομένειν δειλὸς γίνεται , ὁ δὲ ἐθιζόμενος μηδὲν φοβεῖσθαι ἀλλὰ πρὸς πάντα βαδίζειν ἰταμῶς θρασύς , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν ὅμοια παρέθηκε . φθείρεται γὰρ ἡ ἀνδρεία καὶ ἡ σωφροσύνη , φησίν , ὑπὸ τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως . φθείρεσθαι δὲ λέγει , οὐχ ὅτι ἤδη οὖσα φθείρεται , ἀλλὰ κατὰ τὸ κωλύεσθαι τὴν σύστασιν αὐτῶν καὶ ὑπὸ τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως φθορὰν ὠνόμασεν . οὐ μόνον δέ φησιν ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἱ γενέσεις καὶ αὐξήσεις τῶν ἀρετῶν καὶ αἱ φθοραὶ ἀλλὰ καὶ x003E ; ἐνέργειαι ἐν τοῖς αὐτοῖς γίνονται . δῆλον δὲ τοῦτο πρότερον ἐπὶ τῶν σωματικῶν ἀρετῶν · ἐξ ὧν γὰρ γίνεται ἡ ἰσχύς , περὶ ταύτα καὶ ἐνεργεῖ μάλιστα · καὶ γὰρ γίνεται ἐκ τοῦ πολλὴν τροφὴν λαμβάνειν καὶ πολλοὺς κόπους ὑπομένειν . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ψυχικῶν ἀρετῶν · ἐξ ὧν γὰρ γίνεται ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ ἕξις , περὶ ταῦτα καὶ ἐνεργεῖν δύναται μάλιστα . ὡς δὲ τοῦτο ἔχει φανερῶς , αὐτὸς ἐπέξεισιν . Ἐπὶ δὲ τούτοις λέγει σημεῖον δεῖν ποιεῖσθαι τῶν ἀρετῶν καὶ τῶν κακιῶν τὴν ἐπιγινομένην ταῖς ἐνεργείαις ἡδονὴν ἢ λύπην · ὁ μὲν γὰρ ἀπεχόμενος τῶν σωματικῶν ἡδονῶν καὶ χαίρων σώφρων , ὁδὲ ἀπεχόμενος μὲν λυπούμενος δὲ ἀκόλαστός ἐστι , κἂν ὅτι μάλιστα ἀπέχηται . δῆλος γάρ ἐστιν δι’ ἀνάγκην ἀπεχόμενος , οὐ διὰ προαίρεσιν . τὸ αὐτὸ καὶ ἐπ’ ἐλευθεριότητί ἐστιν · ὁ μὲν γὰρ ἐλευθέριος πολὺ καὶ μᾶλλον χαίρει διδοὺς τοῦ λαμβάνοντος . ὁ δὲ διδοὺς μέν , ἀνιώμενος δὲ ἐπὶ τῇ δόσει οὐκ ἐλευθέριος ἀλλ’ ἀνελεύθερος · ἐπὶ δὲ τοῦ ἀνδρείου εἶπεν , ὅτι ὑπομένων τὰ δεινὰ <χαίρων> ἢ μὴ λυπούμενός γε ἀνδρεῖος , εἰκότως προσθεὶς ἢ μὴ ἀγαπητὸν γὰρ ὑπομένοντας τὰ δεινὰ μὴ λυπεῖσθαι · καθόλου δέ , ὡς εἶπε , συνέζευκται ταῖς τῶν ἀρετῶν ἐνεργείαις ἡ ἐπ’ αὐταῖς ἡδονή . εἶτά φησι περὶ ἡδονὰς γὰρ καὶ λύπας ἐστὶν ἡ ἠθικὴ ἀρετή , οὐ τοῦτο λέγων , ὅτι διὰ τοῦτό ἐστι περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας , ἐπειδὴ ἀκολουθοῦσι ταῖς καλαῖς ἐνεργείαις αἱ ἐπ’ αὐταῖς ἡδοναί · ἀλλὰ τοῦτο μὲν σημεῖον ἔθετο τῶν ἀρετῶν . εἰκότως δὲ ἀκολουθεῖν λέγεται ταῖς καλαῖς ἐνεργείαις τὰς ἐπ’ αὐταῖς ἡδονάς , ἐπειδὴ περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας ἐστὶν ἡ ἠθικὴ ἀρετή τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστι καὶ περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας εἶναι τὸ προσῆκον μέτρον αἱρουμένων τῶν ἡδονῶν καὶ τῶν πόνων , καὶ ἀκολουθεῖν ταῖς ἐνεργείαις αὐταῖς τὴν ἡδονήν . Ἀπορήσειε δ’ ἄν τις πῶς ἐστι περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας ἡ ἠθικὴ ἀρετή · οὐ γὰρ δὴ ἡ διανοητική αὕτη γὰρ φανερὸν ὡς οὐκ ἔστι περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας · ἡ δὲ ἠθικὴ πῶς ἂν εἴη περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας ; ἆρά γε ὥσπερ ὄργανα , καθάπερ ἄν εἴποι τις τὴν αὐλητικὴν εἶναι περὶ αὐλούς , τὴν δὲ τεκτονικὴν περὶ πέλεκυν ἢ πρίονα καὶ τὰ ἄλλα ὄργανα , ἡ μᾶλλον ὥσπερ ὑποκείμενον καὶ ὕλην , ὃν τρόπον ἡ μὲν μουσικὴ περὶ μέλος ἐστίν , ἡ δὲ γεωμετρία περὶ μέγεθος ; ὄργανον μὲν οὖν τῆς ἀρετῆς φάναι τὴν ἡδονὴν καὶ τὴν λύπην οὐκ εὔλογον · ἐπ’ οὐδὲν γὰρ χρῆται αὐτοῖς ὡς ὀργάνοις · μᾶλλον δὲ ἔοικεν εἶναι τῆς ἀρετῆς ὑποκείμενα οὕτως ὡς τῇ μουσικῇ τὰ μέλη · τὴν γὰρ ἐνέργειαν ποιεῖται περί τε πάθη καὶ πράξεις καὶ τὴν τούτων συμμετρίαν , καθάπερ μουσικὴ περὶ τὰ μέλη . τῶν οὖν ὑποκειμένων ἐστὶ καὶ ὕλης λόγον ἐχόντων τὰ πάθη . οὐ μόνον δὲ τὰ πάθη , ὥσπερ ἔφαμεν , ἀλλὰ καὶ αἱ πράξεις · ἐπεὶ γὰρ παντὶ πάθει ἕπεται ἡδονὴ καὶ λύπη , ὥσπερ προελθὼν ἐρεῖ , εἰκότως περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας ἐστὶν ἡ ἠθικὴ ἀρετὴ ὥσπερ ὑποκείμενα . Ἄξιον δὲ καὶ τοῦτο ζητῆσαι , πῶς λέγεται παντὶ πάθει ἕπεσθαι ἡδονὴν ἢ λύπην . ἔνιοι μὲν γὰρ ἡγήσαντο γενικώτατα εἶναι δύο ταῦτα πάθη κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην , οὕτως δὲ γενικὰ ὥστε διαιρεῖσθαι τὸ μὲν πάθος εἰς δύο πάθη , ἡδονὴν καὶ λύπην , τὰ δ’ ἄλλα πάντα πάθη εἰς ἡδονὴν ἀνάγεσθαι καὶ λύπην , οἷον ὀργὴν μὲν καὶ φόβον εἰς λύπην , θάρσος δὲ εἰς ἡδονήν , τὴν δὲ ἐπιθυμίαν κοινόν τι εἶναι ἐκ λύπης καὶ ἡδονῆς . κατὰ μὲν γὰρ τὴν ἔνδειαν λύπη πάρεστι τῷ ἐπιθυμοῦντι , κατὰ δὲ τὴν ἐλπίδα ἡδονή . ἄν δ’ ᾖ παντεδόσει βητήσιμος · ἐπεὶ γὰρ ὁμολογεῖταί τις ἡδονὴ ἐν εἴδει τοῦ πάθους καὶ λύπη , οἷον ἐπειδὰν χαίρωμεν ἢ ἐπ’ αὐτοῖς εὖ πράττουσιν ἢ ἐπὶ τοῖς φίλοις , ἡδονὴ λέγεται τὸ τοιοῦτον , καὶ λύπη δὲ ἡ ἐπὶ τοῖς ἰδίοις ἢ τοῖς τῶν φίλων κακοῖς , τίνι διαιρήσομεν τὴν γενικὴν ἡδονὴν καὶ λύπην τῶν εἰρημένων ; εἰ γὰρ ὁ αὐτὸς λόγος ἐστὶ πάσης ἡδονῆς , ὅτι ἐστὶν ἡδονὴ ἐνέργεια τοὐ κατὰ φύσιν ἀνεμ - πόδιστος , οὐχ οἷόν τε εἰπεῖν δύο εἶναι ἡδονάς , τὴν μὲν γένος τὴν δὲ εἶδος , εἴπερ ταὐτὸν ὄνομα αὐτῶν καὶ ὁ αὐτὸς λόγος καὶ οὐκ ἔστιν ἴδιός τις ὁρισμὸς παρὰ τὸν εἰρημένον τῆς ἐν μέρει ἡδονῆς , εἰ μή τις ἐρεῖ κοινῶς μὲν πάσης ἡδονῆς εἶναι τὸν λόγον τὸν εἰρημένον , ὁμοίως δὲ καὶ λύπης τὸν ἐναντίον , τὴν ’δε ἐν ειοει ἐνέργειαν του κατὰ φυσιν ἔπι ταῖς ἡμετέραις καὶ ταῖς τῶν φίλων εὐπραγίαις παρούσαις καὶ τὴν διαίρεσίν γε ποιήσεται , ἐκτιθέμενος τὴν ἡδονὴν καὶ τὴν λύπην γενικώτατα πάθη . τοῦ πάθους δύο εἴδη · τὸ μὲν ἡδονή , τὸ δὲ λύπη . τῶν δὲ ἡδονῶν αἱ μὲν ψυχικαί , αἱ δὲ σωματικαί , καὶ ὁμοίως τῶν λυπῶν · αἱ μὲν οὖν ψυχικαὶ τῇ ψυχῇ ἔχουσαι ἐνέργειαν τοῦ κατὰ φύσιν , αἱ δὲ σωματικαὶ διὰ τοῦ σώματος γινόμεναι τῆς ψυχῆς ἡδοναί · τῶν δὲ ψυχικῶν τὴν μὲν εἶναι ἐρεῖ ὁμωνύμως τῷ γένει καλουμένην ἡδονήν , διάχυσίν τινα οὖσαν ἐπὶ ταῖς ἡμετέραις καὶ ταῖς τῶν φίλων εὐπραγίαις ὡς παρόντων ἡμῖν ἢ τοῖς φίλοις τῶν ἀγαθῶν · αὕτη δὲ συνωνυμεῖ μὲν καὶ δέχεται τὸν λόγον τοῦ γένους · ἐνέργεια γάρ ἐστι καὶ αὕτη τοῦ κατὰ φύσιν ἀνεμπόδοιστος ὁμωνυμεῖ δέ , ᾗ ταὐτὸν ὄνομα ἔχει τῷ γένει . ἄλλο δὲ εἶδος τῆς ψυχικῆς ἡδονῆς θάρσος , ἡδονή τις οὖσα καὶ διάχυσις δι’ ἐλπίδα τοῦ ἐν μηδενὶ δεινῷ ἔσεσθαι , ἢ κἂν γένηται κρατήσειν · καὶ τὰ ἄλλα δὲ ὅσα καθ’ ἡδονὴν ψυχικὴν λέγεται πάθη ἡδοναὶ ψυχικαὶ ἂν εἶεν , ὧν τὰ μὲν ἄντικρυς ἡμαρτημένα ἐστί , τὰ δέ , ἂν μὲν ᾖ μεμετρημένα , οἰκεῖά ἐστι τῇ ἀρετῇ , ὑπερβάλλοντα δὲ οἰκεῖα τῇ κακίᾳ . ὁμοίως δ’ ἔχει καὶ ἐπὶ ψυχικῆς λύπης . τὸ μὲν οὖν ὅλον ἐνέργεια τοῦ κατὰ φύσιν · ταύτης δὲ εἴδη ἥ τε ἔνδεια λεγομένη , λύπη οὖσα ἐπὶ ταῖς ἡμετέραις ἡ ταῖς τῶν φίλων δυσπραγίαις ὡς παρόντων ἤδη τῶν κακῶν · ἔτι δὲ καὶ ἡ ὀργὴ λύπη οὖσα ἐπὶ τῷ νομίζειν τι παρ’ ἀξίαν πεπονθέναι μετ’ ὀρέξεως τοῦ ἀντιλυπῆσαι τὸν λελυπηκότα · καὶ ὁ φόβος δὲ εἶδος λύπης διὰ προσδοκώμενον κακὸν γενομένης . Ταῦτα μὲν ἱκανῶς λέγοιτο πρὸς τὸ εἶναι τὴν πρώτην διαίρεσιν τοῦ πάθους εἰς ἡδονὴν καὶ λύπην · ἀλλ’ ἐπειδὴ δοκεῖ ἡ ἐπιθυμία μικτὸν ἐξ ἡδονῆς εἶναι καὶ λύπης , δόξει μὴ οἷόν τε γενικωτάτην εἶναι ἡδονὴν καὶ λύπην . δεῖ γὰρ θάτερον πᾶν εἶδος πάθους ὑπὸ θάτερον αὐτοῦ τάττεσθαι , ἀλλ’ οὐχὶ μικἀπελπικὼς τὸν ἐξ αὐτῶν εἶναι . ὥσπερ γὰρ τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον καὶ τὰ λοιπὰ ζῷα ] ἢ λογικά ἐστιν ἢ ἄλογα , ἐκ λογικῶν δὲ καὶ ἀλόγων οὐδέν , οὕτως εὔλογον ἔχειν ἐπὶ ἡδονῆς καὶ λύπης ἂν ᾖ πάθη γενικά . διὸ πει - ρῶνταί τινες λέγειν μὴ εἶναι αὐτὰ γένη , μηδὲ τὴν πρώτην διαίρεσιν τῶν παθῶν εἰς ταῦτα εἶναι , ἀλλὰ τὸν Ἀριστοτέλην λέγειν παρέπεσθαι αὐτὰ τοῖς πάθεσιν οὕτως ὡς τῇ μὲν ὑγιείᾳ παρέπεται ἡ εὔχροια , τῇ δὲ νόσῳ ἡ δύσχροια ἐπισκεπτέον δὲ περὶ τούτων . ἔχει δὲ ἡ ἐπιθυμία , ὥσπερ εἴρηται , μῖξίν τινα ἡδονῆς καὶ λύπης καὶ ὁ θυμός . καὶ γὰρ αὐτὸς δοκεῖ μεθ’ ἡδονῆς γίνεσθαι καὶ λύπης · δηλοῖ δὲ καὶ Ὅμηρος λέγων “ ὥστε πολὺ γλυκίων μέλιτος καταλειβομένοιο ἀνδρῶν ἐν στήθεσσι’’ καὶ τὰ ἑξῆς . ὅρα δὲ μὴ οὕτω βέλτιον ἄνωθεν λαβεῖν τί ποτέ ἐστι τὸ πάθος καὶ τίνα ἂν αὐτοῦ γένοιτο εἴδη ἴσως γὰρ ἀληθῶς φανεῖται τῶν ἄλλων γενικώτατα ἡδονὴ καὶ λύπη · οἱ μὲν ὦν ἐκ τῆς Στοᾶς ᾠήθησαν πάθος εἶναι ὁρμὴν σφοδρὰν ἢ ὁρμὴν ἄλογον , λαμβάνοντες τὸ ὑπεναντίον τῷ ὀρθῷ λόγῳ οὐκ εὖ οὔτε γὰρ πᾶν πάθος σφοδρὸν οὔτε πάν ὑπεναντίον τῷ λόγῳ , ἀλλά τινα οἰκεῖά ἐστιν ἀγαθῷ . τοὺς γοῦν ἀπειθεῖς καὶ σκληροὺς τὰ ἤθη ψέγομεν · καὶ ἅμα τὸ ὀρεκτικὸν μόριον τῆς ψυχῆς ἐξελεῖν μὲν παντελῶς ἀμήχανον τῆς ψυχῆς ] , κοσμῆσαι δὲ ὥσπερ καὶ τὸ λόγον ἔχον δυνατόν · εἴη δ’ ἂν κεκοσμημένον ἐν τῇ τῶν παθῶν συμμετρίᾳ . ὅτι δὲ ἔστι τι ὀρεκτικὸν καὶ παθητικὸν τῆς ψυχῆς , σκεπτέον ἐν ἄλλοις · τῶν δὲ ἐκ τοῦ Περιπάτου τῶν μὲν παλαιῶν παρ’ οὐδενὶ εὑρίσκομεν ὁρισμὸν τοῦ πάθους · τῶν δὲ ὕστερον Ἀνδρόνικος μὲν εἴρηκε πάθος εἶναι τῆς ψυχῆς κίνησιν ἄλογον δι’ ὑπόληψιν κακοῦ ἢ ἀγαθοῦ , ἄλογον λαμβάνων οὐ τὸ ὑπεναντίον τῷ ὀρθῷ λόγῳ ὥσπερ οἱ ἐκ τῆς Στοᾶς , ἀλλὰ τὸ τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς μορίου κίνημα · Βόηθος δὲ τὸ πάθος τῆς ψυχῆς κίνησιν ἄλογον ἔχουσάν τι μέγεθος , ἄλογον μὲν λαμβάνων καὶ αὐτὸς τὴν τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς μορίου κίνησιν , τὸ δὲ μέγεθος προστιθείς , ἐπειδὴ γίνονταί τινες καὶ ἄλλαι κινήσεις τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς μετ’ οἰκειώσεως τῆς πρός τινας καὶ ἀλλοτριώσεως βραχείας · τὰς οὗν μετὰ βραχείας οὐκ ἄξιον ἡγεῖτο ὀνομάζειν πάθη . οὐκ οἶδα δὲ ὅπως τοῦτο εἶπε · πᾶσα γὰρ κίνησις τοῦ παθητικοῦ μορίου τῆς ψυχῆς , ἂν μὴ λανθάνῃ , πάθος ἄν εἴη τοῦ σώματος , οὐ μόνον δὲ ἡ σὺν μεγέθει · τὸ δὲ κατ’ ἀλλοίωσίν του ὥσπερ καὶ πᾶσα κίνησις σώματος οὐ κατ’ ἀλλοίωσιν , ἂν μὴ λανθάνῃ , πάθος ὂν τοῦ σώματος πρόσκειται , ὅτι ταῦτα ἔοικεν ἡ κατὰ τὰ πάθη μεταβολὴ τῆς ψυχῆς . ὁ δὲ Ἀνδρόνικος εἰπών , δι’ ὑπόζῷα λῆψιν ἀγαθῶν ἢ κακῶν γίνεσθαι τὸ πάθος , πρῶτον μὲν ἴσως ἠγνόησεν ὅτι γίνεταί τινα πάθη ἐξ αὐτῆς τῆς φαντασίας χωρὶς συγκαταθέσεως καὶ ὑπολήψεως λήψεως · καὶ γὰρ κατὰ τὴν αἴσθησιν αὐτήν , ὅτε ἡδὺ ἢ λυπηρὸν φανῇ , ἐνίοτε γίνεται πάθος τῆς ψυχῆς · ὥστε οὐ μόνον μετά τὰς ὑπολήψεις ἀλλὰ καὶ πρὸ τῶν ὑπολήψεων τὰ πάθη γίνονται . μηνύουσι δὲ τοῦτο μάλιστα αἱ ἐπιθυμίαι . ἰδὼν γάρ . τις πολλάκις ἐν ἐπιθυμίᾳ ἐγένετο καλοῦ ᾗ καλοῦ , οὐδέποτε ὑπολήψεως πρότερον γενομένης . ἔτι πολλάκις γίνονται οὐ πάντως ὑπολήψεως γινομένης ὅτι ἀγαθὸν πάρεστιν , οἷον ἐπειδὰν ὑπὸ εὐτραπέλου λόγου κινῆται τῆς ψυχῆς τὸ ἄλογον · οὐ γὰρ ὑπολαμβάνομεν τότε ἀγαθόν τι ἡμῖν παρεῖναι , ἀλλ’ ὅλως ὑφ’ ἡδέος κινούμεθα . ἔστι δ’ ὅτε καὶ τῇ ὑπολήψει τοῦ ἀγαθοῦ ἀκολουθεῖ τὸ ἥδεσθαι , τῇ δὲ ὑπολήψει τοῦ κακοῦ ἀκολουθεῖ τὸ λυπεῖσθαι , κινουμένης νουμένης δηλονότι τῆς ψυχῆς , ὡς τοῦ μὲν ἀγαθοῦ ἡδέος ὄντος , τοῦ δὲ κακοῦ λυπηροῦ . μήποτε οὖν ᾖ τὸ πάθος κίνησις τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς ὑφ’ ἡδέος ἢ λυπηροῦ · ἐάν τε γὰρ μετὰ φαντασίαν ἀκολουθήσῃ τὸ πάθος , ἐάν τε μετὰ ὑπόληψιν , πάντως ὡς ἐπὶ ἡδεῖ ἢ λυπηρῷ γίνεται , ὃ καὶ μηνύει γενικώτατα πάθη ὄντα τήν τε ἡδονὴν καὶ τὴν λύπην . γενικὰ δὲ πάθη οἱ μὲν ἐκ τῆς Στοᾶς ἔφασαν εἶναι ἡδονὴν καὶ λύπην φόβον x003E ; ἐπιθυμίαν · γίνεσθαι μὲν γὰρ τὰ πάθη ἔφασαν δι’ ὑπόληψιν ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ , ἀλλ’ ὅταν μὲν ὡς ἐπὶ παροῦσι τοῖς ἀγαθοῖς κινῆται ἡ ψυχή , ἡδονὴν εἶναι , ὅταν δὲ ὡς ἐπὶ παροῦσι τοῖς κακοῖς , λύπην · πάλιν δὲ ἐπὶ τοῖς μέλλουσι ] προσδοκωμένοις ἀγαθοῖς ἐπιθυμία συμβαίνει , ὄρεξις οὖσα ὡς φαινομένου ἀγαθοῦ , κακῶν δὲ προσδοκωμένων τὸ συμβαῖνον πάθος φόβον ἔλεγον εἶναι . Ἄξιον δὲ ἀπορῆσαι , τί δήποτε τὸν μὲν φόβον παρειλήφασιν ὡς πάθος γενικόν , καίπερ εἶδος λύπης ὄντα . ἔστι γὰρ ὁ φόβος λύπη ἐπὶ προσδοκωμένῳ κωμένῳ κακῷ , καὶ οὐχ οἱῳδήποτε οὐ γάρ φαμεν φοβεῖσθαι τὸν προσδοκωμένῳ πενίαν , ἀλλὰ μάλιστα δοκεῖ φόβος εἶναι καὶ κυρίως , ὅταν τῶν πρὸς κίνδυνον τὸν περὶ σωτηρίαν φερόντων κακῶν ἡ προσδοκία ᾖ . τὸ δ᾿ ἀντικείμενον αὐτῷ πάθος παρῆκαν , λέγω δὲ τὸ θάρσος κατὰ προσδοκίαν γενόμενον τοῦ μηδὲν ἔσεσθαι κακόν , ἢ κἄν γένηται κρατήσειν αὐτοῦ . ὑπὸ γὰρ τοιαύτης τινὸς ὑπολήψεως γίνεται τὸ θάρσος , οὐκ αὐτῆς τῆς προσδοκίας ὄντος πάθους , ἀλλὰ τοῦ ἐπακολουθοῦντος κινήματος ἐν τῷ λόγῳ . τὴν δὲ ἐπιθυμίαν οὐκ ἐπιθυμία . ἀλλ’ ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος · ὀρέξεις γὰρ ἄμφω , ἀλλ’ ἡ μὲν ἐπιθυμία τοῦ ἡδέος ψιλῶς , ἡ δὲ τοῦ ἀντιλυπῆσαι · ἴσως δὲ οὐδὲ ἀεὶ τοῦ ἀντιλυπῆσαι · οἱ γοῦν πατέρες ὀργιζόμενοι τοῖς υἱεῦσιν οὐκ ὀρέγονται τοῦ ἀντιλυπεῖν . μήποτ’ οὖν κοινῶς ἐστι καὶ ὀργὴ κίνησις τῆς ψυχῆς ὑπὸ τοῦ ἠδικηκέναι δοκοῦντος . καὶ ἄλλα δὲ πλείω ἄν τις ἔχοι περὶ τούτων λέγειν . ὁ δὲ λάτων τὰ μὲν πολλὰ φαίνεται δηλῶν τὰ ἀνωτάτω πάθη ἡδονὴν καὶ λύπην ἔν τε ἄλλοις καὶ ἐπειδὰν λέγῃ ‘δύο γὰρ αὗται πηγαὶ μεθεῖνται ῥεῖν’ , περὶ ἡδονῆς λέγων καὶ λύπης ὡς ἐν τούτοις τοῖς πάθεσι γενικοῖς οὖσι τῶν ἄλλων παθῶν ἁπάντων x003E ; ἔστι δ’ ὅτε καταριθμεῖται πάθη ἕξ , ἡδονὴν λύπην φόβον θάρσος ἐπιθυμίαν θυμόν , τὰ γνωριμώτατα ὡς ἐμοί γε δοκεῖ καταριθμούμενος . τάχα δὲ οὐκ ἄλογον γενικώτατα μὲν φάναι ἡδονὴν καὶ λύπην , ἡδονὴν μὲν ἐνέργειαν τοῦ κατὰ φύσιν ἀνεμπόδιστον , λύπην δὲ ὅταν ἐμποδίζηται τὸ κατὰ φύσιν ἐνεργεῖν , εἰς δὲ ταῦτα τὴν τῶν παθῶν ἀναγωγὰν ποιεῖσθαι . εἶναι δὲ τούτων εἴδη τήν τε ἐν μέρει λεγομένην ἡδονὴν καὶ τὴν ἐν μέρει λύπην ὁμώνυμον τοῖς γένεσι , τὴν μὲν οὖν διάχυσιν ἐπὶ τοῖς παροῦσιν ἡδέσι , τὴν λύπην δὲ σύγχυσιν ἐπὶ τοῖς παροῦσι λυπηροῖς · πάλιν δὲ θάρσος μὲν ἡδονήν τινα διὰ προσδοκίαν τοῦ μηδὲν ἔσεσθαι δεινὸν ἤ , κἄν γένηται , κρατήσειν τοῦ δεινοῦ φόβον δὲ λύπην διὰ προσδοκίαν δεινῶν . πρὸς δὲ τούτοις ἀριθμεῖν εἰώθασι τὰ πάθη τὴν φιλίαν καὶ τὸ μῖσος , βαίαν λαμβάνοντες βάνοντες οὐ τὴν τῶν ἀντιπεπονθότων εὔνοιαν αὕτη γὰρ ἤδη διάθεσίς τις ) , ἀλλὰ τὴν κατὰ τὸ φιλεῖν γινομένην κίνησιν τῆς ψυχῆς , ᾗ ἀντίκειται ἡ κατὰ τὸ μισεῖν κίνησις . ἀνάγεται δὲ τὸ μὲν φιλεῖν εἰς τὴν ἡδονήν · οἰκείωσις γάρ τις ἰδία γίνεται πρὸς τὸ φιλούμενον · τοὐναντίον δὲ ἐν τῷ μισεῖν ἀλλοτρίωσις καὶ λύπη ἐν τῷ ὁρᾶν καὶ ἀκούειν τοῦ μισουμένου ἡ ὅλως ὁπωσοῦν ἐντυγχάνειν τῷ μισουμένῳ . συναριθμοῦνται δ’ ἐν τοῖς πάθεσι καὶ χάρις καὶ ὀργή , ὧν ἡ μὲν χάρις εἰς ἡδονὴν ἀνάγεται , κίνησις οὖσα τῆς ψυχῆς ὀρεκτικὴ τοῦ ἀμείψασθαι τὸν εὐεργετήσαντα ἀνάγκη δὲ ἅμα τῷ ὀρέγεσθαι τῆς τοιαύτης ἡδονήν τινα εἶναι · ἡ δὲ ὀργὴ λύπης εἶδος , ἥπερ ἐστὶ λύπη δι’ ὑπόληψιν τοῦ ἠδικῆσθαι νομίζειν . εὕροι δ’ ἄν τις καὶ τὰ ἄλλα πάθη εἰς ταῦτα ἀναγόμενα , οἷον νέμεσιν μὲν καὶ φθόνον καὶ ἔλεον εἰς λύπην · ἔτι δὲ πρὸς τούτοις ζῆλον τὸν κατὰ ζηλοτυπίαν τιθέμενον · ζηλοτυπία γάρ τις καὶ κατὰ τὸ ζηλοῦν καὶ μιμεῖσθαι . * * * Δείκνυσι δὲ αὐτὸ ἐπὶ παραδείγματος · οὐ γὰρ εἴ τῳ δέκα μναῖ ἢ δύο ὀλίγον , τούτῳ προστάξει ὁ ἀλείπτης ἓξ μνᾶς κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν , ἀλλ’ ἐπεὶ τὸ μὲν πολὺ τὸ δὲ ὀλίγον καὶ ἐν πάσῃ δὲ ἐπιστήμῃ τὸ μέσον οὐχ ἕν ἐστιν ἀλλὰ τὸ πρὸς ἕκαστον οἰκεῖον , οἷον ὁ σκυτοτόμος οὐχ ἕν τι ἡγεῖται μέσον ὑπόδημα ἀλλὰ πρὸς μὲν ἐμὲ μέσον ἐστὶ τὸ ἁρμόζον τῷ ποδὶ τῷ ἐμῷ , ὑπερβάλλον δὲ τὸ μεῖζον , ἐλλεῖπον δὲ τὸ ἐνδέον τοῦ ἐμοῦ ποδός , σοὶ δὲ μέσον τὸ σοὶ ἁρμόζον καὶ ἑκάστῳ ὁμοίως · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν ὁ αὐτὸς λόγος . εἰ δὴ πᾶσα τέχνη τὸ αὑτῆς ἔργον πρὸς τὸ ἑκάστῳ οἰκεῖον μέσον ἀποβλέπουσα ποιεῖ , ἡ δὲ ἀρετὴ πάσης τέχνης ἀκριβεστέρα καὶ ἀμείνων ἐστίν , ὥσπερ καὶ ἡ φύσις καὶ γὰρ ἡ φύσις ἀμείνων τῆς τέχνης , μιμεῖται γὰρ ἡ τέχνη τὴν φύσιν , ἡ δὲ ἀρετὴ ἔτι ἀμείνων , ἔστι γὰρ ἡ ἀρετὴ τελειότης φύσεως καὶ κατωρθωμένη φύσις ) , εἰ ταῦθ’ οὕτως ἔχει , ἡ ἀρετὴ τοῦ μέσου ἂν εἴη στοχαστικὴ τοῦ πρὸς ἡμᾶς · λέγω δέ , φησί , τὴν ἠθικὴν ἀρετήν · αὕτη γάρ ἐστι περὶ πάθη καὶ πράξεις , ἐν οἷς ἐστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ τὸ μέσον . φανερὸν δὲ ποιεῖ διὰ τούτων , ὅτι ἡ διανοητικὴ ἀρειὴ οὐκ ἔστι μεσότης · οὐ γὰρ δεῖ μέσως μὲν εἰδέναι , ὑπερβαλλόντως δὲ μή , ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον οἷόν τε εἰδέναι ἄριστα ἂν ἔχοι · ἡ δὲ μεσότης περὶ τὰ πάθη καὶ τὰς πράξεις ἐστίν , ἐκλεκτικὴ οὖσα τοῦ ἐν αὐτοῖς πρὸς ἡμᾶς μέσου , οἷον ἐν πάθεσιν ἔσται φοβηθῆναι καὶ μᾶλλον καὶ ἧττον , ὧν ἑκάτερον οὐκ εὖ , καὶ μέσον , ὅπερ ἐστὶ τῆς ἀρετῆς · τὸ δὲ μέσον ἀφορίζεται τῷ ὅτε δεῖ ἡσθῆναι καὶ ἐφ’ οἷς ἢ κατὰ τοὺς ἄλλους τοὺς εἰρημένους διορισμούς . ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰς πράξεις ἐστὶν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ μέσον , οἷον ἀναλῶναι χρήματα καὶ καθ’ ὑπερβολὴν ἔστιν , ὅταν πλέον τις τοῦ δεόντος δαπανᾶ καὶ κατ’ ἔλλειψιν , ὅταν ἐνδεέστερον τοῦ δέοντος ἀναλώσῃ , καὶ τὸ μέσον , ὅταν καὶ ὅσον δεῖ καὶ ὁποῖον δεῖ καὶ κατὰ τοὺς ἄλλους διορισμοὺς ἀναλώσῃ , ὅπερ ἤδη ἀρετῆς . μεσότης τις ἄρα ἤδη ἐστὶ καὶ ἡ ἀρετὴ διὰ τοῦτο , ἐπειδὴ στοχαστική ἐστι τοῦ μέσου . ἔτι τὸ μὲν ἁμαρτάνειν πολλαχῶς ἔστιν . ὅτι ἡ κακία ἐν ὑπερβολῇ ἐστι καὶ ἐλλείψει , ἡ δὲ ἀρετὴ ἐν μεσότητι τῇ πρὸς ἡμάς πειρᾶται καὶ δι’ ἄλλων διδάσκειν · τὸ μὲν γὰρ ἁμαρτάνειν , φησί , πολλαχῶς ἐστι , τὸ δὲ κατορθοῦν μοναχῶς · ὅτι δὲ τὸ ἁμαρτάνειν πολλαχῶς , μαρτυροῦσι καὶ οἱ Πυθαγόρειοι , τοῦ μὲν ἀπείρου εἰπόντες τὸ κακόν , τὸ δ᾿ ἀγαθὸν τοῦ πεπερασμένου . διὸ τὸ μὲν ἁμαρτάνειν ῥᾴδιον · πολλαχῶς γὰρ ἔστιν ἀποτυγχάνειν καὶ ἐπὶ τὰ δεξιὰ βάλλοντι τοῦ σκοποῦ καὶ ἐπὶ τὰ ἀριστερὰ καὶ ὑπὲρ αὐτὸν καὶ ἐνδοτέρως τὸ δὲ κατορθοῦν τῷ ἐπιτυγχάνειν τοῦ σκοποῦ · μοναχῶς δὲ ἔστιν ἐπιτυγχάνειν τοῦ σκοποῦ . καὶ ἐκ τούτου οὖν φανερόν , ὅτι τῆς μὲν κακίας ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ ἔλλειψις , τῆς δ’ ἀρετῆς ἡ μεσότης . ἡ μὲν γὰρ μεσότης μία , ἡ δὲ ὑπερβολὴ καὶ ἡ ἔλλειψις δύο τρόποι κακιῶν · ἔτι δὲ ἐν ἑκάστῃ ὑπερβολῇ πολλαχῶς ἔστιν ὑπερβάλλειν , ἐπιτεινομένης τῆς ὑπερβολῆς καὶ ἀνειμένης · μένης · ὁμοίως καὶ ἐν ἑκάστῃ ἐλλείψει , εἴτε ἔλαττον ἢ μᾶλλον τῆς ἐλλείψεως γινομένης · κατά δὲ τὴν μεσότητα μοναχῶς ἔστι κατορθοῦν . ἓν γὰρ ὥσπερ εἴρηται τὸ μέσον . Ἔστιν ἄρα ἡ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική , ἐν μεσότητι οὖσα , τῇ πρὸς ἡμᾶς , ὡρισμένῃ λόγῳ . ὅτι δὲ ὁ ὁρισμὸς ὀρθῶς ἀποδέδοται , δῆλον . καὶ γὰρ ἕξις οὖσα δέδεικται καὶ προαιρετική , εἴτε προαίρεσίς ἐστιν εἴτε μή δέδεικται δὲ καὶ ἐν μεσότητι οὖσα οὐ κατὰ τὸ πρᾶγμα ἀλλὰ τῇ πρὸς ἡμάς · τὸν δὲ ὅρον τῆς μεσότητος ἔχομεν παρὰ τοῦ λόγου , ὦ ὁρίζεται μήτε πλεῖον εἶναι μήτ’ ἔλαττον · ὁ γὰρ λόγος εὖ ὑπαγορεύει τὰ ἐν ταῖς πράξεσι . ταῦτα μὲν οὖν ἀποχρώντως ἔχει εἰς τὸν τῆς ἀρετῆς λόγον , τὰ δ’ ἄλλα ὥσπερ ἐξηγητικά ἐστι τῶν ἐν τῷ ὁρισμῷ . εἶπε γὰρ αὐτὴν ἐν μεσότητι εἶναι τῇ ὡρισμένῃ λόγῳ . καὶ ἐπεξηγεῖται ποίῳ λόγῳ · τῶ τοῦ φρονίμου καὶ ᾧ ἄν ὁ φρόνιμος ὁρίσειεν . πάλιν δὲ ἐπεὶ μεσότητι εἴρηκεν , ὑπομιμνήσκει ὥς ἐστι μεσότης διὰ τὸ μεταξὺ εἶναι δύο κακιῶν τῆς τε καθ’ ὑπερβολὴν καὶ τῆς κατ’ ἔλλειψιν · πῶς δ’ ἐστὶν ἡ μὲν καθ’ ὑπερβολήν , ἡ δὲ κατ’ ἔλλειψιν , καὶ τοῦτο ὑπομιμνήσκει . ὑπερβολαὶ γὰρ καὶ ἐλλείψεις αἱ κακίαι τῷ τὰς μὲν ἐλλείπειν , τὰς δὲ ὑπερβάλλειν ἔν τε τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς πράξεσιν , ἡ δὲ ἀρειὴ τὸ μέσον καὶ αἱρεῖται καὶ εὑρίσκει . Ὅ δὲ ἑξῆς ἐπιφέρει ἔχει τινὰ ἀπορίαν · φησὶ γὰρ κατὰ μὲν τὴν οὐσίαν καὶ τὸν λόγον τὸν τὸ τί ἦν εἶναι λέγοντα μεσότητα εἶναι τὴν ἀρετήν · κατὰ δὲ τὸ ἄριστον καὶ τὸ εὖ ἀκρότητα . ἢ μήποτε τοῦτο μὲν αὐτῇ ὑπάρχει , τὸ δὲ εἶναι καὶ ἡ οὐσία αὐτῆς κατὰ τὴν μεσότητα εὑρίσκεται . ὥσπερ γὰρ καὶ ἐν ταῖς ἀποδείξεσι τὸ κυριώτατον ἡ αἰτία , ὃς καὶ μέσος ὅρος ἐστίν , οὕτως καὶ ἐν τοῖς ὁρισμοῖς , εἴ τις παραλαμβάνειν δύναιτο , δι’ ἣν τοιοῦ - τόν ἐστι τὸ ὁριστόν , τὸ εἶναι αὐτῷ τί ποτέ ἐστιν ἀποδώσει . εἴρηται δὲ περὶ τούτων ὑπ’ αὐτοῦ ἐν τοῖς Ὑστέροις ἀναλυτικοῖς . ἔστι δὲ αἰτία τοῦ εἶναι ἀρετὴν ἑκάστην ἡ ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς πράξεσι μεσότης . τὸ δὲ εἶναι ἀκρότητα τὴν κατὰ τὸ εὖ ἔοικε τοῖς ὑπ’ αὐτοῦ λεγομένοις συμπερασματικοῖς ὅροις , οἷον τί ἐστι τετραγωνισμός · ὁ μὲν τοιοῦτος ὁρισμὸς ‘μέσης εὕρεσις’ ἀποδίδωσι τὴν αἰτίαν , καθ’ ἣν τετραγωνίζεται , ὁ δὲ εἰπὼν τετραγωνισμὸν εἶναι τὸ ἴσον εὑρεῖν ἑτερομήκει τετράγωνον συμπέρασμα εἴρηκε . δείξας γὰρ ὁ γεωμέτρης τῷ ἀπὸ τῆς μέσης τῶν περιεχουσῶν τὸ ἑτερόμηκες πλευρῶν ἴσον τὸ ὑπὸ τῶν πλευρῶν περιεχόμενον ἐποίσει συμπέρασμα ἴσον ἄρα εὕρηται τετράγωνον τῷ δοθέντι ἑτερομήκει . τοιοῦτον δὲ καὶ ἐπὶ τῶν τῆς ἀρετῆς ὁρισμῶν ἐστιν · ὁ μὲν γὰρ εἰπὼν μεσότητα εἶναι καὶ ἐν πάθεσι καὶ πράξεσι τὴν οὐσίαν αὐτῆς εἴρηκε καὶ δι’ ὅ ἐστιν ἀρειή , ὁ δὲ εἰπὼν ἀκρότητα κατὰ τὸ εὖ ὥσπερ . συμπέρασμα λέγει . ἐπεὶ γάρ ἐστι μεσότης ἐν πάθεσι καὶ πράξεσιν , εἴη ἂν ἀκρότης κατὰ τὸ εὖ . Οὐ πᾶν δέ φησι πάθος οὐδὲ πᾶσαν πρᾶξιν ἐπιδέχεσθαι τὴν μεσότητα . ἔνια μὲν γὰρ τῶν παθῶν ἐπιδέχεται μεσότητα , ὅταν ᾧ δεῖ κα ἐφ’ ὅσον δεῖ καὶ πρὸς οὓς δεῖ καὶ κατὰ τοὺς ἄλλους γίνηται διορισμούς · ἢ γάρ ἐστι καθ’ ὑπερβολήν , ὅταν ἐπὶ πλεῖον ἤδη γίνηται ἢ πρὸς οὓς οὐ δεῖ ἢ ὅλως κατὰ παράβασίν τινα τῶν διωρισμένων περὶ τῆς μεσότητος · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἡ κατ’ ἔλλειψιν ὀργὴ ἡμαρτημένον ἐστὶ τῷ ἐνδεῖν τοῦ προσήκοντος μέτρου . καὶ μὴν ἐπὶ τῶν πράξεων εἰσί τινες ἐπιδεχόμεναι μεσότητα καὶ ὑπερβολὴν καὶ ἔνδειαν , οἷον ἐπὶ δόσει χρημάτων καὶ γὰρ ἐπὶ πλέον δοῦναι ἔστιν , ὅπερ τῆς καθ’ ὑπερβολὴν κακίας ἔργον , καὶ ἐπ’ ἔλαττον , ὅπερ τῆς κατ’ ἔλλειψιν , καὶ μέσως , ὅπερ μόνης τῆς ἀρετῆς ἔργον ἐστίν . ἐν μὲν οὖν τοῖς τοιούτοις πάθεσι καὶ ταῖς τοιαύταις πράξεσίν ἐστι καὶ ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ μεσότης καὶ ἡ ἔνδεια · ἔνια δὲ πάθη καὶ ἔνιαι πράξεις οὐκ ἐπιδέχονται τὸ μέσον , ἀλλ’ εὐθύς , ὥς φησιν , ὠνόμασται τὸ πάθος ἢ ἡ πρᾶξις μετὰ τῆς φαυλότητος συνειλημμένα · οἷον ἐν μὲν πάθεσιν ἐπιχαιρεκακία φθόνος ἀναισχυντία , ἐν δὲ πράξεσι μοιχεία κλοπὴ ἀνδροφονία . οὐ γὰρ ἔστιν εἰπεῖν τὸν μέν τινα εἶναι μέσον φθόνον καὶ ἐπαινετόν , τὸν δέ τινα ὑπερβάλλοντα καὶ τοῦτον ψεκτόν , ἀλλ’ ἁπλῶς ὁ φθόνος κακόν · ὁμοίως καὶ ἐπιχαιρεκακία καὶ ἀναισχυντία . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν εἰρημένων πράξεων ἔχει · οὔτε γὰρ ἐν τῇ μοιχείᾳ οὔτε ἐν τῇ ἀνδροφο.νίᾳ οὔτε ἐν τῇ κλοπῇ κατορθοῦν οὐδέποτε ἔστιν οὔτε δὲ εὖ ἢ τὸ μέσον ἐπαινετὸν ἐν αὐτοῖς ἐν τῷ ἣν δεῖ καὶ ὅτε δεῖ καὶ ὡς δεῖ μοιχεύειν , ἀλλ’ ἁπλῶς τὸ ποιεῖν ὁτιοῦν κακὸν καὶ ἀδίκημά ἐστιν . οὐ δεῖ δὲ ταράττεσθαι ὑπὸ τῶν λεγόντων τινὰς μοιχείας ἐπαινετάς , οἷον εἴ τις τυράννου γυναῖκα διαφθέίρας τούτῳ τῷ τρόπῳ προσελθὼν καὶ ἀποκτείνας τὸν τύραννον ἐλευθερώσεις τὴν πατρίδα · οὐ γάρ ἐστι μοιχεία τοῦτο , ἀλλά νῦν ἐμφαίνει κατὰ τοὔνομα ἡ μοιχεία τὴν ἀκολασίαν καὶ τὴν ἧτταν τῶν ἡδονῶν καὶ τὴν παρανομίαν , καθάπερ καὶ ἡ ἀνδροφονία οὐ λέγεται τὸ ὅπως ἀποκτεῖναί τινα · ἀποκτείναι γὰρ ἄν τις δικαίως καὶ ἐπαινετῶς , οἷον πολέμιον λῃστήν · ἀλλ’ ἐν τῷ ὀνόματι τῆς ἀνδροφονίας παρείληπται τὸ ἀδίκως καὶ παρανόμως ἀποκτεῖναι . † Χεῖρον δὲ εἰς τὸ μὴ εἶναι μεσότητα μηδεμίαν ἐν ταῖς εἰρημέναις πράξεσι , μεταβαίνει ἐπὶ τὰς μοχθηρὰς ἕξεις , ἐκ τούτων ἐνδεικνύμενος τὸ προ κείμενον αὐτῷ . ὥσπερ γὰρ περὶ τὸ ἀδικεῖν καὶ ἀκολασταίνειν καὶ δειλαίνειν οὐκ ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ μεσότης , ἀλλ' ὅλη ἡ τοιαύτη ἕξις ἡμαρτημένη ἐστίν , οὕτως οὐδ' ἐν ταῖς εἰρημέναις πράξεσιν ἔνεστιν ὑπερβολὴ καὶ μεσότης καὶ ἔνδεια . ζηιεῖται δὲ πῶς εἶπε περὶ τὸ ἀδικεῖν καὶ δειλαίνειν μὴ εἶναι μεσότητα καὶ ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν . εἰ γάρ εἰσιν ἀνέσεις καὶ ἐπιτάσεις ταῖς κακίαις , εἴη ἄν καὶ ἐπίτασις καὶ ἄνεσις ἐν τί δειλία , ὁμοίως καὶ ἐν τῇ ἀκολασίᾳ , ὥστε οὐδὲν κωλύει ὐπερβολῆς ὑπερβολὴν εἶναι ἄλλην ἄλλης μᾶλλον καὶ ἐλλείψεως ἔλλειψιν . ἡ διχῶς λέγεται ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ ἔλλειψις ἡ ἐν ταῖς κακίαις , ἡ μὲν ἐν αὐτῇ τῇ κακίᾳ ὥστε ἄλλην ἄλλης ὑπερβάλλειν μᾶλλον καὶ ἄλλην ἄλλης μᾶλλον ἐνδεῖν , ἄλλως δὲ λέγεται ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ ἔλλειψις ὡς πρὸς τὴν μεσότητα καὶ ἀρετήν . κατὰ μὲν οὖν τὸ πρότερον τῶν ῥηθέντων ἐνδέχεται ὑπερβάλὶο͂σθαι ἄλλην ὑπ’ ἄλλης κακίας καὶ ἐπιτείνεσθαι μᾶλλον καὶ ἀνίεσθαι , ὡς δὲ πρὸς τὴν μεσότητα σκοποῦντι οὐκ ἔστ·ι τῆς ὑπερ - βολῆς τὸ μὲν ὑπερβολὴ τὸ δὲ ἔλλειψις . ἔσται γὰρ οὕτως τις , φησί , μεσό - μεσότης καὶ ἀρετὴ ἐν αὐτῇ τῇ κακίᾳ · τοῦτο δὲ ἀδύνατον . κατὰ δὴ τοῦτον τὸν λόγον οὔτε ὑπερβολὴ ὑπερβολῆς ἔσται οὔτε ἔλλειψις ἐλλείψεως , ἵνα μὴ με - σότητες · ὦσιν ἐν ταῖς κακίαις . ἔτι δὲ καὶ ἐκ τῶν ἀρετῶν δῆλον · ὥσπερ γὰρ τῆς σωφροσύνης καὶ τῆς ἀνδρείας καὶ ὅλως τῆς ἀρετῆς μεσότητος οὔσης οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῇ τῇ μεσότητι τὸ μὲν ὑπερβολὴ τὸ δὲ ἔλλειψις τὸ δὲ μέσον , διὰ τὸ <τὸ> μέσον εἶναι ἄκρον κατὰ τὸ εὖ καὶ ὡρίσθαι · τοῦτο δὲ εἰ ἔχει οὕτως , οὐδὲ τῶν κακιῶν ἐστι μεσότης οὐδ’ ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις , ἀλλ’ ὡς ἄν πράττηται τὰ κατὰ τὴν κακίαν , ἁμαρτάνεται , καὶ τῶν ἐφ’ ἑκάτερα μερῶν τῆς ἀρετῆς τὸ μὲν ὑπερβολή ἐστι πᾶν , τὸ δ’ ἔλλειψις . εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει , οὐδὲν θαυμαστὸν καὶ τὰς εἰρημένας πράξεις μοιχείαν καὶ κλοπὴν μὴ ἔχειν τὸ μέσον ἀλλ’ ὅλην εἶναι τὴν πρᾶξιν κακήν , ὁμοίως δὲ καὶ τὰ λεχθέντα πάθη . ὅπως ἄν γίνηται , ἡμαρτημένα εἶναι , φθόνον ἐπιχαιρεκακίαν ἀναισχυντίαν . ἀρ’ οὖν πάθη μέν ἐστιν οὐκ ἐπιδεχόμενα τὸ εὗ , ὁμοίως δὲ καὶ πράξεις , πάθη δὲ ἕτερα οὐκ ἔστιν οὐδὲ πράξεις καὶ τὸ φαῦλον ὅλως οὐκ ἐπιδεχόμεναι ; ἢ οὐκ ἄπορον καὶ τοιαῦτα εὑρεῖν οἷον νέμεσιν μὲν καὶ αἰδῶ , πάθη ἐπαινετά , ἀριστείας τυραννοκτονίας , πράξεις ἐπαινετὰς συνειλημμένον ἐχούσας τὸ εὖ ἐν τῶ ὀνόματι ; Ἐπεὶ δὲ καθόλου εἴρηται περὶ ἀρετῆς , ὅτι τίς ἐστι μεσότης , ἐν δὲ τοῖς περὶ τὰς πράξεις λόγοις οἱ μὲν κοινότεροι καθόλου εἰσίν , ὥς φησιν , οἵ δ’ ἐπὶ μέρους ἀληθινώτεροι περὶ γὰρ τὰ καθ’ ἕκαστα αἱ πράξεις ) , βούλεται καθ’ ἑκάστην ἀρετὴν καὶ κακίαν εἰπὼν δεῖξαι μεσότητα μὲν τὴν ἀρετήν , τῶν δὲ κακιῶν τὴν μὲν ὑπερβολὴν τὴν δὲ ἔλλειψιν . διά τί δὲ λέγει κοινοτέρους εἶναι τοὺς λόγους ἐν τοῖς πρακτικοῖς , γένοιτ’ ἂν ὧδε γνώριμον · ἐν μὲν γὰρ ταῖς ἐπιστήμαις οἱ καθόλου λόγοι οὐ δείκνυνται διὰ τῶν καθ’ ἕκαστα οὐδὲ ἐκ τῶν ἐπὶ μέρους , λέγω δὲ ἐν ταῖς κυρίως ἐπιστήμαις , ἀλλὰ διὰ τῶν καθόλου . ὁ γὰρ γεωμέτρης , ὅτι αἱ τοῦ τριγώνου τρεῖς γωνίαι δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι , οὐ δείκνυσιν ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστα τριγώνων ἐπαγωγῇ χρώμενος , οἷον ἐπεὶ τόδε τὸ τρίγωνον δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ἔχει τὰς ἱρεῖς καὶ τόδε καὶ ἕκαστον τῶν ἐν μέρει , διὰ τοῦτο καὶ καθόλου ἀληθὲς πᾶν τρίγωνον δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ἔχειν τὰς τρεῖς γωνίας · ἀλλ᾿ ἀποδείξει κέχρηται καθολικῇ καὶ δείκνυσι τοὐθ’ οὕτως ἔχειν . ἐν δὲ τοῖς πρακτικοῖς ἡ τοῦ καθόλου πίστις ἐκ τῶν ἐν μέρ·ει , ὡς ἔστιν ἰδεῖν καὶ ἐπὶ ἰατρικῆς . ὅτι γὰρ τὸ θερμαντικὸν ἀνίησι καὶ χαλᾷ , ἐκ τῶν ἐν μέρει πιστοῦται . τὸν αὐτὸν δέ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ τὰς ἀρετάς · ὅτι γὰρ μεσότης , οὐκ ἐξαρκεῖ καθόλου εἰπεῖν , ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ἑκάστης ἀρετῆς ἐπιόντα χρὴ δεικνύναι μεσότητα αὐτήν · εἰ δὲ μή , κενοὶ γίνονται οἱ καθόλου λόγοι , μὴ ἐφαρμόττοντες τοῖς ἐν μέρει καὶ καθ’ ἕκασΤα · καὶ γὰρ αἱ πράξεις ἐν τῷ καθ’ · ἕκαστά εἰσι · διὰ δὴ τοῦτο , ἐπὶ κεφαλαίων διέγραψε τὰς ἀρετὰς καὶ τὰς ἐφ’ ἑκάτερα ἑκάστης αὐτῶν κακίας , καὶ δεῖ ὑπογεγράφθαι · τοῦτο γὰρ ἔοικε βούλεσθαι , ἅμα δὲ καὶ λόγῳ διὰ βραχέων περὶ ἑκάστης αὐτῶν ἐπέξεισι . περὶ μὲν οὖν φόβους καὶ θάρρη , πάθη ὄντα , μεσότης ἀνδρεία ἐστίν , αἱρουμένη τὸ μέσον ἐφ’ ἑκατέρων τῶν παθῶν · ὁ δὲ κατὰ τὴν ὑπερβολὴν τεταγμένος τὰ μὲν πολλὰ εἴωθε λέγεσθαι θρασύς , νῦν δέ τινας δύο λέγει τοὺς ὑπερβάλλοντας , τὸν μὲν τῷ μὴ φοβεῖςθαι ἀνώνυμον ὄντα , τὸν δὲ τῷ θαρρεῖν ὑπερβάλλοντα θρασύν . πῶς δὲ ἀνώνυμον λέγει τὸν τῇ ἀφοβίᾳ ὑπερβάλλοντα ; ἡ μὲν γὰρ κακία ἀφοβία . αὐτὸς δὲ ἄφοβος λέγεται ἢ ὡς οὐκ ὠνομασμένου πρότερον ; διὰ γὰρ τὸ μηδὲ εἶναί τινας τοιούτους οὐδ’ ὠνόμασται ἡ τοιαύτη κακία οὐδ’ ὁ κατ’ αὐτὴν μοχθηρός . εἴη δ’ ἄν οὗτος ὁ μηδὲν ὅλως φοβούμενος μηδὲ τὰ μέγιστα καὶ ὑπὲρ ἄνθρωπον , οἷον σεισμῶν ὑπερβολὴν ἢ κεραυνῶν . τὰ μὲν δὴ πολλὰ καὶ ὁ ἀνδρεῖος ἄφοβος · ὁ δὲ κτὰ τὴν κακίαν τεταγμένος μαινόμενός τις ὡς εἰπεῖν καὶ οὐδὲ πρὸς τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον ἐνδιδούς . δοκεῖ μὲν οὖν καὶ ὁ θρασὺς ἄφοβος εἶναι , πλὴν διαφοράν γέ τινα ἔστιν αὐτῶν εὑρεῖν , ὅτι ὁ μὲν θρασὺς καὶ ἰτητικός τίς ἐστιν ἐπὶ τὰ δεινά , ὁ δὲ ἄφοβος ἐν αὐτῷ μόνῳ νοεῖται τῷ μὴ φοβεῖσθαι . ἴσως δὲ ὁ μὲν θρασὺς καὶ ἄφοβος , ὁ δὲ ἄφοβος οὐ πάντως θρασὺς οὐδὲ ἰτητικός . οὐκέτι δὲ κατὰ ἰὴν ἔλλειψιν δύο ἀντέθηκε · τὸν μὲν τῷ ἀφόβῳ ἐνδέοντα τῇ ἀφοβίᾳ , τὸν δὲ τῷ θρασεῖ ἐνδέοντα τῷ θαρρεῖν , ἀλλ’ ἕνα ἐποίησε τῶν κατὰ τὴν ἔλ - λειψιν τὸν δε.ιλόν , ὑπερβάλλοντα μὲν τῷ φοβεῖσθαι , ἐλλείποντα δὲ τῷ θαρρεῖν . καίτοι εἰ καὶ ἴσως δυνατὸν ἦν ἐπινοεῖν , πάντως ὁ ἐλλείπων τῷ θαρρεῖν ὑπερβάλλει τῷ φοβεῖσθαι καὶ ὁ ὑπερβάλλων τῷ φοβεῖσθαι ἐλλείπει τῷ θαρρεῖν . ἴσως δὲ καὶ διὰ τοῦτο ἓν ἀντέθηκεν ὡς δυνατὸν μὲν καὶ μίαν ἔλλειψιν ποιεῖν καὶ μίαν ὑπερβολήν · δυνατὸν δὲ καὶ δύο ὑπερβολὰς καὶ δύο ἐλλείψεις , εἴ τις ἐπινοεῖν βούλοιτο . τὴν δὲ σωφροσύνην περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας φησὶν εἶναι μεσότητα , οὐ περὶ πάσας ἀλλὰ τὰς σωματικάς , καὶ οὐ περὶ τὰς σωματικὰς ἁπάσας · ἀλλὰ τὰς δι’ ἁφῆς , οἷον τὰς διὰ βρώσεως καὶ πόσεως καὶ ἀφροδισίων ἧττον δὲ περὶ λύπας . ἡ γὰρ ἐνέργεια τοῦ σώφρονος περὶ ἡδονάς ἐστιν αἱρουμένου τὸ ἐν αὐταῖς μέσον . τοσοῦτον δὲ λέγεται περὶ τὰς λύπας αὐτὸν ] εἶναι ὅσον οὐ λυπεῖται ἐπὶ τῆ ἀπουσίᾳ τῶν ἡδονῶν · ὑπερβολὴ δὲ ἡ ἀκολασία , ἡ δὲ ἔλλειψις ἀνώνυμος διὰ τὸ μὴ γίνεσθαι ἐλλείποντάς τινας , λεγέσθω δὲ ἀναισθησία . Ἐπεὶ δὲ ὁ ἐλευθέριος περὶ δόσιν καὶ λῆψιν χρημάτων τὸ μέσον αἱρούμενος , ἐν ἑκατέρῳ καὶ τῶν ἄκρων , θάτερος περὶ ἄμφω ἐστὶν ἁμαρτητικός . ἐναντίως δέ φησιν ὑπερβάλλουσι καὶ ἐλλείπουσιν ὁ μὲν γὰρ ἄσωτος ἐν μὲν προέσει ὑπερβάλλει , ἐν δὲ λήψει ἐλλείπει , ὁ δ’ ἀνελεύθερος τοὐναντίον . ἐνίοτε δ’ ἁπλῶς ὑπ·ερβολὴ μὲν λέγεται ἡ ἀσωτία , ἔλλειψις δὲ ἡ ἀνελευθερία καὶ οὐκ ἀλόγως . ἔστι μὲν γὰρ περὶ ἀμφότερα , ὥσπερ εἴρηται , ὁ ἐλευθέριος , περὶ δόσιν καὶ λῆψιν , μᾶλλον δὲ περὶ δόσιν , καὶ περὶ τοῦτό ἐστιν ἡ προηγουμένη αὐτοῦ ἐνέργεια , ἡ δὲ λῆψις ἐξ ὑποθέσεώς ἐστιν αὐτῷ , εἰ ἐν χρεία εἴη πολλῇ . περὶ ὃ οὖν ἐστιν ἡ προηγουμένη τοῦ ἐλευθερίου ἐνέργεια , ὑπερβάλλει μὲν ὁ ἄσωτος , ἐλλείπει δ’ ὁ ἀνελεύθερος . Οσα δὲ περὶ ἀρετῶν ἑξῆς ἢ κακιῶν διαλέγεται , ἐπεὶ ὕστερον ἐρεῖ ἀκριβέστερον , ὑπερκείσθω εἰς τότε . τοσοῦτον δὲ νῦν ἐπισκεπτέον πῶς περὶ ὀργὴν μεσότητα καὶ ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν ἀνωνύμως εἶναι πρότερον λέγει . καίτοι ἡ πραότης καὶ ὁ πρᾷος καὶ ὑπὸ Πλάτωνος καὶ ὑπὸ τῶν ἄλλων τότε φιλοσόφων ὠνομάζετο καὶ ἡ ὀργιλότης δὲ καὶ ὁ ὀργίλος κατὰ τὴν ὑπερβολὴν τεταγμένος παλαιὸν ὄνομα , ἴσως δὲ καὶ ἡ ἀοργησία παρ’ αὐτοῦ ὠνόμασται , καίτοι ἀόργητοί τινες ἀεὶ ἐλέγοντο ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων . εἰ μὴ ἄρα ἡ μὲν πραότης ἔκειτο ἐπὶ τοῦ ἡσύχου ἢ ἀοργήτου , ἐπὶ δὲ τοῦ μέσως ἔχοντος πρὸς ὀργὰς καὶ ὅτε μὲν δεῖ ὀργιζομένου καὶ ὡς δεῖ καὶ κατὰ τοὺς ἄλλους διορισμούς , πάλιν δὲ μὴ ὀργιζομένου , ὅτε μὴ προσήκει , αὐτὸς ἔθετο τὸ τοῦ πρᾴου ὄνομα καὶ πραότητα ὠνόμασε τὴν τοιαύτην ἀρετήν . πάλαι δὲ ὀργίλος μὲν ὠνομάζετο κατὰ τὴν φυσικὴν ἐπιτηδειότητα καὶ δύναμιν , αὐτὸς δὲ ἤνεγκε τοὔ - νομα ἐπὶ τὸν ἔχοντα τὴν ἕξ·ιν , καθ’ ἣν ὑπερβαλλόντως κατέχεται ὑπὸ ὀργῆς · τὴν δὲ ἔλλειψιν ἀοργησίαν ὠνόμασε . καὶ γὰρ οὐδ’ ἂν εὕροιμεν ἐπὶ τῶν ἄλλων κακιῶν παρωνομασμένας αὐτὰς ἀπὸ τῶν παθῶν διὰ τὸ τὰς δυνάμεις παρωνομάσθαι , οἷον ἐπὶ τῆς ἀνδρείας ὁ μὲν ἐλλείπων δειλὸς καλεῖται , ὁ δὲ ὑπερβάλλων θρασύς . οὗτος δὲ δοκεῖ μὲν ἀπὸ τοῦ θάρσους ὠνομάσθαι . οὐ μὴν ἔχει οὕτως · μεταβέβληκε γὰρ τοὔνομα καὶ θρασὺς ὀνομάζεται . ἐπὶ δὲ τῆς σωφροσύνης οὐχὶ ἡδονικὸς λέγεται ὁ ὑπερβάλλων ἀλλ’ ἀκόλαστος , ὁ δὲ ἐλλείπων ἀναίσθητος . ἔχει δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως . ἐπὶ δὲ τῆς πραότητος ἀνωνύμων οὐσῶν τῶν κατὰ τὰς ὑπερβολὰς καὶ ἐνδείας ἕξεων , παρωνόμασεν αὐτὰς ἀπὸ τῶν παθῶν . Μετὰ δὲ ταύτας λέγει τρεῖς εἶναι μεσότητας , ἐχούσας μέν τινα κοινωνίαν πρὸς ἁ ἀλλήλας , διαφερούσας δ’ ἀλλήλων · λέγει δὲ αὐτὰς πάσας περὶ λόγων καὶ πράξεων κοινωνίαν εἶναι . διαπορεῖται δὲ τοῦτο εἰ μὴ περὶ πάσας τὰς ἀρετὰς ἔστι τὸ περὶ λόγων καὶ πράξεων κοινωνίαν εἶναι . ἢ τῶν λοιπῶν ἀρετῶν αἱ ἐνέργειαι πλὴν τῆς δικαιοσύνης γίνοιντ’ ἄν καὶ καθ’ ἑαυτὸν τῷ ἐναρέτῳ , οἷον ὁ σώφρων οὐ μόνον ἐν τῇ πρὸς ἄλλον κοινωνίᾳ χρῆται τῷ σωφρονεῖν ἀλλὰ καὶ πρὸς αὑτὸν ἐν διαίτη ἐν ἀμπεχόνῃ τοῖς ἄλλοις τοῖς κατὰ τὸν βίον . ἔστι δὲ καὶ ἐν πράξεσιν ἄνευ τοῦ λέγειν δυνατὸν χρῆσθαι τῇ σωφροσύνῃ · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ ἀνδρείας καὶ ἐλευθεριότητος καὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν . καὶ γὰρ πρὸς αὑτὸν ἐλευθέριος ( 6 ) ὡς δεῖ ἀναλίσκων εἰς ἑαυτόν ἡ ἀνδρεῖος ὁ μὴ φοβούμενος μηδὲ ταραττόμενος ῥᾳδίως ὑπὸ τῶν προσδοκωμένων δεινῶν ἢ κακῶν . ἡ δὲ δικαιοσύνη ἐστὶ μὲν ἐν κοινωνία πάντως , ἀλλ’ ἔστι καὶ μὴ λέγοντα χρῆσθαι αὐτῇ . αἱ δὲ λεγόμεναι νῦν ἱρεῖς ἕξεις πάντως ἐν κοινωνίᾳ λόγων εἰσὶ καὶ πράξεων · δῆλον δ’ ἐξ αὐτῶν · ὀνοματοποιεῖ δὲ τὰ πολλὰ καὶ ἐκ τοῦδε δὲ φανερὸν ἔσται . ὄντος δὲ τοῦ ἀληθοῦς τιμίου καὶ τῆς ἀληθείας συγγενεστάτης τῇ φιλοσόφῳ φύσει εἰσί τινες περὶ αὐτὴν κατορθωτικοὶ καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ , οἱ δὲ ἁμαρτητικοί . καλεῖ δὲ τὴν μὲν ἀρειὴν ἀλήθειαν μεσότητα οὖσαν καὶ τὸν κατ’ αὐτὴν ἀληθῆ τινα , τὰ ὑπάρχοντά αὑτῷ ἐν τῇ πρὸς τοὺς πέλας ὁμιλίᾳ καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ ἐνδεικνύμενον , ὁποῖα τυγχάνει ὄντα , οὔτε ἐπὶ τὸ πλέον ἐξαίροντα οὔτε ἐπὶ τὸ ἔλαττον , διὰ τὸ φιλεῖν καὶ περὶ πολλοῦ ποιεῖσθαι τὴν ἀλήθειαν . τῶν δὲ κακιῶν τὴν μὲν ὑπερβολὴν προσποίησιν ἐπὶ τὸ μεῖζον καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ οὖσαν , ὀνομάζει δὲ αὐτὴν ἀλαζονείαν καὶ τὸν ἔχοντα ἀλαζόνα , πρότερον ὀνομαζομένων ἀλαζόνων τῶν προσποιουμένων μαντείαν ἢ σοφίαν ὥσπερ οἱ σοφισιαὶ προσεποιοῦντο καὶ ὅλως τῶν γοήτων τοῦτο ἐ·χόντων τὸ ὄνομα . οὗτος δὲ πάντας ] τοὺς ἐπὶ τὸ μεῖζον τὰ αὑτῶν λέγοντας ἅπαντας ἀλαζόνας ὠνόμασε καὶ τὴν κακίαν ἀλαζονείαν , τοὺς δὲ ἐπὶ τὸ ἔλαττον τ·ὰ αὑτῶν κατάγοντας τῷ λόγῳ καὶ προσποιουμένους ἐλάττω ἔχειν τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῖς μοχθηροὺς μὲν καὶ αὐτούς · πᾶσα γὰρ ἡ περὶ τὸ ψεῦδος σπουδὴ μοχθηρία ) εἴρωνας ὠνόμασε καὶ τὴν κακίαν εἰρωνείαν · δοκεῖ δέ τισι μὴ εἶναι κακία ἡ εἰρωνεία · τὸν γὰρ Σωκράτην εἴρωνά φασι γεγονέναι μήποτε δὲ οὐκ ἦν εἴρων ὁ Σωκράτης . τεκμήριον δὲ τὸ μηδένα τῶν ἑταίρων αὐτοῦ οὕτως αὐτὸν ὀνομάζειν ἀλλὰ τοὺς πολλοὺς διαμαρτάοντας αὐτοῦ , οἷον Θρασύμαχον ἢ Μένωνα . ἀλλ’ ἔλεγε , ὡς ἔοικεν , αὑτὸν μηδὲν εἰδέναι παραβάλλων τὴν ἀνθρωπίνην σοφίαν πρὸς τὴν τῶ θεοῦ . ταῦτα γὰρ καὶ ἐν ἰῇ τοῦ Πλάτωνος Ἀπολογίᾳ εἴρηται . ἴσως δὲ καὶ τὸ φορτικὸν φυλαττόμενος καὶ ἐπαχθές , οὐ διὰ τὴν πρὸς τὸ ψεῦδος φιλίαν , ἐπ’ ἔλαττον ἔλεγε περὶ ἑαυτοῦ , ὅπερ οὐκ ἔστιν εἰρωνεία . ἢ δύο τρόποι εἰρωνείας , νείας , ὁ μὲν ἐπίψογος προσπεποιηκότος τινὸς καὶ ᾠκειωμένου τῷ ψεύδει ὁ δὲ χαριεντισμῷ ὅμοιος , φυλαττομένου τινὸς τὸ ἐπαχθὲς ἐπὶ τοῖς λόγοις . ταῦτα μὲν ὅπως ἔχει σκεπτέον . Τῶν δὲ λοιπῶν δυοῖν μεσοτήτων περὶ τὸ ἡδὺ ἀμφοτέρων οὐσῶν , ἡ μέν ἐστι περὶ τὸ ἐν παιδιᾷ , μέσως τοῦ σπουδαίου παίζοντος καὶ ἀλύπως τοῖς συγγινομένοις . καλεῖται δὲ ἡ τοιαύτη ἀρετὴ εὐτραπελία καὶ ὁ ἔχων αὐτὴν εὐτράπελος , ἡ δ’ ὑπερβολὴ βωμολοχία , ὑπερβαλλόντως τινὸς χρωμένου τῷ γελοίῳ · καὶ οὔτε ὡς δεῖ οὔτε πρὸς οὕς δεῖ , ἀλλὰ παραβαίνοντος πάντας τοὺς εἰρημένους διορισμούς . τὴν δὲ ἔλλειψιν ἀγροικίαν ὠνόμαζεν , οἵα γένοιτ᾿ ἄν ἀνθρώπου φεύγοντος πᾶσαν παιδιάν . ἄλλη ἐστὶ μεσότης περὶ τὸ ἡδὺ ἐν παντὶ βίῳ , ἥτις ἐστὶ φιλία , ἄλλως χρωμένου τοῦ φίλου φίλῳ κατὰ τὸ ἡδὺ καὶ κατὰ τὸν καιρὸν καὶ ὡς δεῖ . ἡ δὲ ἐπὶ πλέον προσποίησις τῆς φιλίας βουλομένου τινὸς ἀεὶ καὶ ἐν παντὶ ἡδέως φαίνεσθαι , εἰ μὲν οὐδενὸς ἕνεκεν , ἀρέσκεια λέγοιτ’ ἄν καὶ ὁ κατ’ αὐτὴν ἄρεσκος , εἰ δ’ ἕνεκεν κέρδους καὶ ὠφελείας , κόλαξ καὶ ἡ κακία κολακείαι · ὁ δὲ ἐλλείπων δύσερις καὶ δύσκολος . Μετὰ δὲ ταῦτα λέγει μεσότητ·ας εἶναί τινας ἐν ψιλοῖς τοῖς πάθεσιν , ἐπαινετὰς μέν , ἀρετὰς δ’ οὐ λέγων εἶναι . ἡ μὲν γὰρ ἀρετὴ περὶ πάθη καὶ πράξεις , οἷον ἀνδρεία περὶ φόβους καὶ θάρρη , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ἀγωνίζεσθαι καὶ πράττειν τὰ τοῦ ἀνδρείου ἔργα . αἱ δὲ λεγόμεναι νῦν μεσότητες ἐν αὐτοῖς τοῖς πάθεσι μόνον εἰσίν , οὐκ ἐν ταῖς πράξεσ·ιν , οἷον αἰδὼς καὶ ὁ αἰδήμων μέσος , καταπλὴξ δὲ ὁ ἅπαντα αἰδούμενος ὑπερβάλλων τις τῷ πάθει , ὁ δὲ ἐλλείπων τῷ αἰδεῖσθαι ἀναίσχυντος . καὶ ἡ νέμεσις δὲ παθητικὴ μεσότης , λύπη τις οὖσα ἐπὶ ταῖς πα·ρ’ ἀξίαν εὐπραγίαις τῶν μοχθηρῶν . ὑπερβολὴ δὲ φθόνος ἐπὶ πᾶσι λυπουμένου εὖ πράττουσιν , ὅπερ γοῦν τοῦ φθονεροῦ κατὰ δὲ τὴν ἔλλειψιν τάττει τὸν ἐπιχαιρέκακον , τοσοῦτον φάσκων αὐτὸν τοῦ λυπεῖσθαι ἐπ’ ἀλλοτρίαις συμφοραῖς ἀπέχειν , ὥστε καὶ χαίρειν . μήποτε δὲ κατὰ τὴν ἔλλειψιν ὁ τοιοῦτος ᾖ , ἀλλ’ ὁ μὴ λυπούμενος ὅλως ἐπὶ μηδενὶ τῶν εὖ πραττόντων , μηδ’ ἂν τύχῃ ἀνάξιος ὤν , ὁ δὲ ἐπιχαιρέκακος ἤτοι ὁ αὐτὸς τῷ φθονερῷ · τοῦ γὰρ αὐτοῦ λυπεῖσθαι ἐπὶ ταῖς εὐπραγίαις τῶν πέλας καὶ χαίρειν ἐπὶ τοῖς κακοῖς αὐτῶν . ἢ μήποτε ἔστιν ἐπινοῆσαι μεσότητά τινα τῇ νεμέσει ἀνάλογον τοῖς κατ’ ἀξίαν συμβαίνουσι τῷ μοχθηρῷ , χαίροντός τινος ἀνωνύμου ὄντος καὶ τῆς κατ’ αὐτὸν ἕξεως · τοῦ δ’ ὑπερβάλλοντος , ἐπιχαιρεκάκου ὄντος ὡς καὶ ταῖς τῶν μοχθηρῶν εὐπραγίαις καὶ ταῖς τῶν ἀγαθῶν ὁμοίως χαίρειν · τοὺ δὲ κατὰ τὴν ἔλλειψιν ἐπὶ μηδενὶ χαίροντος , μηδ’ ἄν ἄξιος ὢν τύχῃ τῶν συμβαινόντων αὐτῷ δυσχερῶν . περὶ μὲν οὖν τούτων ἐπιστήσειεν ἄν τις · περὶ δὲ δικαιοσύνης ὕστερον ἐρεῖν ἐπαγγέλλεται καὶ περὶ τῶν λογικῶν ἀρετῶν . Ἀντικεῖσθαι μὲν οὖν φησι τὰς τρεῖς διαθέσεις ἀλλήλαις , τήν τε ἀρετὴν μεσότητα οὖσαν τῇ ὑπερβολῇ καὶ τῇ ἐλλείψει καὶ ταύτας ἀλλήλαις τε καὶ τῇ μέσῃ ἕξει · ὅμως δὲ ἀντικειμένων τούτων πλείστην εἶναι τοῖς ἄκροις ἐναντιότητα πρὸς ἄλληλα ἢ πρὸς τὸ μέσον . τοῦτο δὲ ἀπορεῖται , εἰ ὀρθῶς εἴρηκε . δοκεῖ γὰρ ἡ ἀρετὴ μάλιστα ἐναντία τῇ κακίᾳ εἶναι · οὕτω μὲν οὖν σκοποῦντι πλείστη ἐναντίωσις τῆς ἀρετῆς ἐστι καὶ τῆς κακίας . εἰ δὲ αὐτήν τις σκοποίη τὴν ἐν τῇ κακίᾳ ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν , πλείστη ἂν εὑρεθείη ἡ διάστασις τῶν κακιῶν πρὸς ἀλλήλας ἢ πρὸς τὴν ἀρετήν . τεκμήριον δέ ἐστιν , ὅτι κατὰ τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν ἔνδειαν πολὺ ἐναντιώτερον πρὸς ἀλλήλας ἔχουσιν ἢ πρὸς τὸ μέσον , οἷον ὁ ἄσωτος ἐναντιώτερον τὸν ἀνελεύθερόν φαντάζεται · † φαντάζεται μὲν γὰρ ἑκατέρῳ τῶν ἄκρων ὁ ἀνελεύθερος ὁ κατὰ τὸ ἐναντίον ἄκρον τεταγμένος , ἀλλ’ ἀνειμένος μᾶλλον . τῷ μὲν γὰρ ἀσώτῳ δοκεῖ ἀνειμένος ὁ ἀνελεύθερος εἶναι , τῷ δὲ ἀνελευθέρῳ ἀνειμένος ὁ ἄσωτος . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης τρισὶν ἐπιχειρήμασιν εἰς τὸ τοιοῦτον χρῆται , ἑνὶ μὲν ἐκ παραβολῆς · ὡς γὰρ τὸ μέγα τοῦ μικροῦ π·λέον ἀφεστάναι φαμὲν ἢ ἄμφ·ω τοῦ ἴσου , οὕτως καὶ ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἐνδείας πλέον ἀφέστηκε τῆς μεσότητος . ἔτι ἐκ τοῦ πρὸς τὸ μέσον τοῖς ἄκροις ὁμοιότητα εἶναι , ἀλλήλοις δὲ πᾶσαν ἀνομοιότητα . μοιότητα . τρίτον ἐκ τοὐ ὁρισμοῦ τῶν ἐναντίων ἐναντία γὰρ ὁρίζεται τὰ πλεῖστον ἀλλήλων ἀπέχοντα · πλεῖστον δὲ ἀφέστηκεν ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἐλλείψεως . τὰ δ’ ἑξῆς δῆλα . Σημειωτέον δὲ ὅτι εὐλόγως εἶπε πρὸς ἃ εὐκατάφοροί ἐσμεν , ταῦτα ἐναντιώτερα εἶναι καὶ τῇ ἀρετῇ . ἃ γὰρ ἡμῖν ἐναντιώτερά ἐστι , ταῦτα καὶ τῇ ἀρετῇ . ἐναντιώτερα δὲ ἡμῖν πρὸς ἃ εὐκατάφοροί ἐσμεν κατὰ τὴν ψυχήν , ὥσπερ καὶ ἐναντιώτερα τῷ σώματι νοσήματα πρὸς ἃ εὐκατάφορόν ἐστι τὸ σῶμα . Ὅτι δὲ τὸ μέσον λαβεῖν δύσκολον , παρέθετο παράδειγμα οὐ τῶν πρὸς ἡμᾶς τι μέσων ἀλλὰ τῶν κατ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα . κύκλου γὰρ τὸ μέσον λαβεῖν οὐ παντὸς ἀλλὰ τοῦ εἰδότος . εἰ γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις λ.αβεῖν τὸ μέσον δύσκολον , ἐν οἷς τὸ μέσον ἓν καὶ ταὐτὸ πᾶσι , πολὺ χαλεπώτερον ἐν τοῖς πρακτοῖς , ὅπου μέσον ἐστὶ τ·ὸ ἑκάστῳ ἁρμόττον . ἃ δ’ εἴρηκεν οὕτως ὅτι μὲν οὖν ἐστιν ἡ ἠθικὴ ἀρετὴ μεσότης καὶ πῶς καὶ τἄλλα , τὰ μὲν ἄλλα δῆλα · τὸ πῶς γὰρ φέρει ἐπὶ τὸ πρὸς ἡμᾶς μέσον αἱρεῖσθαι , ἀλλὰ μὴ τὸ κατὰ τὸ πρᾶγμα . ὃ δ’ ἐπὶ τῇ τελευτῇ εἴρηκεν , ὡς οὐκ ἔστι ῥᾴδιον διορίσαι ὁ ἐπὶ πόσον καὶ μέχρι τίνος παρεκβαίνων ἐπὶ τὸ μᾶλλον ἢ ἐπὶ τὸ ἧττον ψεκτός , ἕπεται τοῖς ἀεὶ λεγομένοις ὑπ’ αὐτοῦ , ὅτι οὐδὲν τῶν πρακτῶν ἀκριβῶς ἔστι διορίσαι , ἀλλὰ τύπῳ · οὐδὲ γὰρ ἄλλο οὐδὲν τῶν αἰσθητῶν , ὅθεν καὶ οἱ σωρεῖται παρεληλύθασι . μέχρι γὰρ πόσου ὁ πλούσιός ἐστιν ; εἴ τις θείη ὁ μέχρι δέκα ταλάντων , ἀνερωτῶσιν · ἱεῖ δὲ δραχμήν τις ἀφέλῃ οὐκέτι πλούσιος ; εἰ δὲ δύο;’ οὐκ ἔστι γὰρ τῶν τοιούτων οὐδέν , ἐπειδὴ αἰσθητά ἐστιν , ἀκριβῶς διορίσαι καὶ τὸν πένητα καὶ τὸν πλούσιον . καὶ ἐπὶ τοῦ φαλακροῦ δὲ ἐρωτῶσιν · ἱεῖ παρὰ μίαν τρίχα φαλακρὸς γίνεται , τί δὲ παρὰ δύο , τί δὲ παρὰ τρεῖς;’ ὅθεν φαλακροὶ ἐλέγοντο οἱ λόγοι καὶ σωρεῖται . ἐπὶ γὰρ σωροῦ τὸ αὐτὸ Ι ἠρώτων , εἰ παρ’ ἕνα πυρὸν ἐλαττοῦται ὁ σωρός , εἶτα εἰ παρὰ δύο καὶ κατὰ τὰ ἑξῆς · καὶ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν πότε πρώτως οὐκέτι σωρός ἐστι διὰ τὸ μηδὲν τῶν αἰσθητῶν ἀκριβῶς λαμβάνεσθαι , ἀλλὰ πλάτει καὶ τύπῳ . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τῶν πράξεων ἔχει καὶ τῶν παθῶν . οὐ γὰρ ἔστιν εἰπεῖν ὁ ἐπὶ πόσον ὀργισεὶς μέσον ὀργίζεται ἢ ὑπερβάλλει ἢ ἐλλείπει διὰ τὸ τὴν παρὰ τὸ σμικρὸν ἐπὶ πλέον παρέκβασιν ἢ ἐπὶ τὸ ἔλαττον λανθάνειν . διὸ δεῖ φρονήσεως γνωριζούσης ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς πράξεσι τὸ μέσον .
Lemmas: δισσός δέ ὁ ἀρετή εἰμί ὅς καθάπερ εἴρω . ἐπεί ὁ Ψυχή δύο μέρος εἰμί , ὁ μέν λόγος ἔχω , ὁ δέ οὖον , δισσός καί ὁ ἀρετή , ὁ μέν ὁ λόγος ἔχω , ὁ δέ ὁ ἄλογος . καλέω δέ ὁ μέν ὁ λόγος ἔχω διανοητικός · διάνοια γάρ καί νόος καλέω ὁ λόγος ἔχω ὁ Ψυχή · ὁ δέ ὁ ἄλογος ἠθικός , ἐπεί ὁ ἦθος ἐν ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ μόριον , ὥσπερ εἴρω πρότερος . δῆλος δέ καί ἐκ ὅς ὀλίγος ὕστερος εἴρω ὁ γάρ ἔθος μικρός παρατρέπω ἦθος λέγω . σχεδόν δέ πᾶς ὁ ἐν οὗτος ὁ μόριον λέγω ἀρετή διά ἔθος παραγίγνομαι . ὁ μέν οὖν διανοητικός ὁ πλείων ἐκ διδασκαλία ἔχω ὁ γένεσις καί ὁ αὔξησις , ὁ δέ ἠθικός ἐκ ἔθος παραγίγνομαι . δῆλος δέ οὗτος ὁ ἕκαστος σκο - Ποῦσι ὁ ἀρετή ὁ τε διανοητικός καί ὁ ἠθικός . διανοητικός δέ εἰμί σοφία καί φρόνησις · ὁ μέν οὖν σοφία ἐπιστήμη εἰμί , πᾶς δέ ἐπιστήμη ἐκ διδασκαλία . καί μήv οὐδέ ὁ φύσις συνίστημι , περί ὅς ὁ σοφία ἐπισκοπέω , ἐκ ἔθος εἰμί τις γιγνώσκω , ἀλλά δεῖ πάντως διδασκαλία ἢ εὕρεσις , ὁμοίως δέ καί ὁ κατά ὁ πρῶτος φιλοσοφία . εἰμί δέ ἄρα μελέτη τις δεῖ ἐν ὁ μανθάνω , οὗτος δέ εἰμί βούλομαι τις καλέω ἔθος , καλέω . ἀλλά ὁ γε κύριος ἔθος εἰμί ὁ ἐθίζω καλός ἐπιτήδευμα . καί μήv ὁ φρόνησις διά πολύς ἐμπειρία παραγίγνομαι καί διδασκαλία · λόγος γάρ εἰμί ὀρθός καί ἤτοι ἀπόδειξις τις ἢ ἀποδείκνυμι ὅμοιος . ὁ μέν οὖν πρῶτος φιλοσοφία πάντως ἀποδείκνυμι χράω , ὁ δέ φρόνησις συλλογισμός ὁμοίως τῆ ἀποδείκνυμι . πᾶς δέ ἀπόδειξις καί πᾶς συλλογισμός ἀποδεικτικός ἢ ἐγγύς ἀποδείκνυμι διδασκαλία πως εἰμί . ὅτι μέν οὖν ὁ διανοητικός διά μάθησις γίγνομαι δῆλος · ὁ δέ ἠθικός ὁ πλεῖστος ἀπό ὁ ἔθος ἔχω ὁ γένεσις καί ὁ αὔξησις · ἐθίζω γάρ ἄνθρωπος ὁ ἀκόλαστος ἀκόλαστος γίγνομαι , ἐθίζω δέ ὁ Δίκαιος Δίκαιος καί ὁ ἀνδρεῖος ἀνδρεῖος . οὗτος δέ ὁμολογουμένως τελειόω ὁ ἀρετή ὁ φρόνησις καί ὁ κατά αὐτός λόγος . ὅτι δέ ἐκ ἔθος ὁ πλεῖστος αὐτός εἰμί , μαρτύριον ὁ πολύς οἶδα ὁ ὀρθός λόγος μή δύναμαι πράσσω ὁ καλός , ἡσσάομαι ὑπό ὁ ἡδονή καί λύπη . οὗτος δέ αὐτός συμβαίνω διά ὁ μή ἐθίζω καλῶς . ἐπεί δέ ὁμολογέω ἐκ ἔθος παραγίγνομαι ὁ ἀρετή , ἐκ οὗτος φημί δῆλος εἰμί , ὅτι οὐδείς ὁ ἠθικός ἀρετή φύσις ὁ μιν ἐγγίγνομαι . ἵνα δέ δῆλος γίγνομαι , πῶς λέγω μή παραγίγνομαι φύσις , διαιρετέον ποσαχῶς ὁ φύσις . φύσις γάρ λέγω ὑπάρχω ὅσος ἀεί συνυπάρχω , οἷος φύσις πᾶς ὁ βαρύς κάτω φύω φέρω καί ὁ κοῦφος ἄνω · κατά ἕτερος δέ τρόπος λέγω φύσις καί ὅς μή ἐκ ἀρχή μέν συνυπάρχω , ἀπό δέ τις χρόνος παράγω ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος , μηδείς ἐγώ πολυπραγμονέω μήτε διά ἔθος μήτε διά διδασκαλία , οἷος ὀδούς φύσις καί γένειον . ἄλλως δέ λέγω φύσις , ὅς επιδεκτικός εἰμί · οὕτως καί ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός γίγνομαι φύσις , οἷος νόσος καί ὑγίεια ὁ δεκτικός σῶμα . ἔτι δέ λέγω φύσις , πρός ὅς μᾶλλον ὁ δεκτικός φύω καί πρός ὅς ἔχω ἀπό ὁ φύσις ἀφορμή μᾶλλον . οὕτως δέ καί ὁ ὑγίεια μέν φύσις , ὁ δέ νόσος παρά φύσις γίγνομαι , στέρησις τις εἰμί ὁ ὑγίεια καί διά ὁ ὁ φύσις συνίστημι ὁ σῶμα μᾶλλον πρός ὑγίεια ἢ πρός νόσος . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ἀρετή μᾶλλον κατά φύσις εἰμί , παρά φύσις δέ ὁ κακία , καί ὅλως ὁ μέν εὕω κατά φύσις μᾶλλον , ὁ δέ κακός παρά φύσις . τοσαυταχῶς δή λέγω ὁ φύσις , ἔοικα λαμβάνω ὁ φύσις ὡς μέν ἐκ ὁ παράδειγμα κατά ὁ πρῶτος σημαίνω . φημί γάρ καί ὁ λίθος κάτω φύσις φέρω καί διά οὗτος μή ἐθίζω ἄλλως . εἰμί δέ πως καί κατά ὁ δύο · οὐδέ γάρ οὕτως ὁ ἀρετή ἐγώ παραγίγνομαι ὡς γένειον καί ὀδούς , μηδείς ἐγώ πολυπραγμονέω , ἀλλά ἐκ ἔθος καί διδασκαλία . οὕτως μέν οὖν οὐ εἰμί φύσις ὁ ἀρετή , εἰμί δέ ἄν φύσις κατά ὁ τρίτος καί μάλιστα κατά ὁ τέταρτος ὁ εἴρω . καί γάρ επιδεκτικός εἰμί ὁ ἀρετή καί ὁ κακία καί μᾶλλον ἀφορμή ἔχω πρός ὁ ἀρετή · διό φημί φύω μέν ἐγώ παραγίγνομαι ὁ ἀρετή · οὔτε δέ φύσις οὔτε παρά φύσις , ὁ φύω ἐκλαμβάνω ἀντί ὁ τέταρτος σημαίνω ὁ φύσις , ἵνα καί ὁ ὄνομα αὐτός διΐστημι . ὅτι δέ οὖον παραγίγνομαι ἐγώ φύσις ὁ ἀρετή οὕτως ἐκ γενετή συνυπάρχω καί ἀμετάστατος , δῆλος . οὐδείς γάρ εἰμί οὐ ἄν ἐθίζω ἄνω φέρω , οὐδέ ὁ πῦρ κάτω · ὁ δέ ἄνθρωπος μοχθηρός ἔθος χράω φαῦλος γίγνομαι καί ὁ ἀρετή οὖον κτείνω . ἔτι ὅσος φύσις παραγίγνομαι , οὗτος φημί κομίζω ὁ δύναμις πρότερος , ὕστερος δέ ὁ ἐνέργεια · δῆλος δέ οὗτος ἐπί ὁ αἴσθησις . ὁ δέ ἀρετή λαμβάνω ἐνεργέω πρότερος ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἄλλος τέχνη , ὅς μή φύσις · οὐ ἄρα ὁ φύσις παραγίγνομαι ὁ ἀρετή . χράομαι δέ καί ἄλλος τις πίστις ἔνδοξος πρός ὁ πρόκειμαι , χράω μάρτυς ὁ ἀγαθός νομοθέτης · ἔργον γάρ αὐτός ἵνα ἀγαθός γίγνομαι <οἱ πολίτης · οὐδείς δέ ἐσθίω ἐθίζω , εἰμί ὁ φύσις παραγίγνομαι εἰμί ὁ ἀρετή . ὁ δέ ἑξῆς ἐπιχείρημα ὁ μέν ἀρχή ἔχω εἰς ὁ πρόκειμαι , ὅτι οὖον φύσις ὁ ἠθικός ἀρετή · κατά βραχύς δέ ἄγω εἰς ἕτερος πρόβλημα · ζητέω γάρ ἑξῆς , τίς ὁ ἀρετή εἰμί καί ὁ κάλαις πρᾶξις . ὅτι δέ οὕτως ἔχω , ἐκ αὐτός εἶμι ὁ λέγω . πρῶτος δέ ὁ ἐκ ὁ αὐτός καί διά ὁ αὐτός τίς ἔχω διαφορά θεάομαι · ἤτοι γάρ ὡς αὐτός τίς δύναμαι χράω , ἢ ἴσως ὁ μέν ἐκ ὁ αὐτός οὖον μόνος σημαίνω ὁ διά ὁ αὐτός ἐνέργεια ἐγγίγνομαι ὁ ἀρετή καί φθείρω , ἀλλά ὁ αὐτός μέν ἀρχή ἔχω , μή μέντοι διά ὁ αὐτός γίγνομαι . ἵνα δέ σαφής γίγνομαι , πῶς χράω ὁ ἐκ ὁ αὐτός , προστίθημι καί διά ὁ αὐτός . λέγω δέ , ὅτι καί διά ὁ αὐτός ἐνέργεια γίγνομαι πᾶς ἀρετή καί φθείρω · ὁ αὐτός δέ ἐνέργεια ὁ γένος ὁ γάρ περί ἡδονά ἐνέργεια ὁ τε κάλαις καί ὁ μοχθηρός ὁ μέν γένος εἰμί ὁ αὐτός , ὁ δέ εἶδος διαφέρω . γίγνομαι δέ ἐκ μέν ὁ καλός ἐνέργεια ὁ περί ἡδονά ὁ σωφροσύνη , ἐκ δέ ὁ φαῦλος ὁ ἀκολασία · ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος ἀρετή . προβιβάζω δέ καί ἐκ ὁ τέχνη · ἐκ γάρ ὁ αὐτός ἐνέργημα εἰμί ὁ γένος , ὁ τε ἀγαθός γίγνομαι κιθαριστής καί ὁ φαῦλος , καλῶς μέν ἐθίζω ἐνεργέω ἀγαθός κιθαριστής , κακῶς δέ κακός · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος τέχνη ὁ αὐτός συμβαίνω . οὗτος δέ , ὥσπερ εἶπον , φέρω μέν καί εἰς ὁ πρόκειμαι εἰμί γάρ ἐκ ὁ ἐνέργεια καί ὁ ἔθος ὁ μέν ἐνάρετος γίγνομαι , ὁ δέ φαῦλος , φανερός ὡς οὐ εἰμί φύσις οὔτε ὁ ἀρετή οὔτε ὁ κακία . ὁ δέ οὗτος μέν οὐκέτι ἐπιφέρω · λαμβάνω δέ καθόλου ὁ ἐνέργεια ποιός ἀποδίδωμι καί ποιέω δεῖ , τουτέστι κάλως ἀλλά μή φαῦλος διά ὁ ἀκολουθέω ὁ ἐνέργεια ὁ ἔχω , ἐπιφέρω ὁ ἐπεί οὖν ὁ πάρειμι πραγματεία οὖον θεωρία ἕνεκα εἰμί ὥσπερ ὁ ἄλλος σχεδόν γάρ πᾶς ὁ κατά φιλοσοφία πλήν ὁ ἠθικός καί πολιτικός θεωρία ἔχω · ὁ δέ ἠθικός μανθάνω , οὐ ἵνα οἶδα ὁ λόγος , ἀλλά ἵνα ἀγαθός γίγνομαι ) , ἀναγκαῖος εἰμί φημί σκέπτομαι ὁ ἔχω . ἔχω δέ λέγω ὁ ἀρετή καί ὁ κακία . καί οὗτος προάγω ὁ λόγος εἰσβάλλω εἰς ὁ ἕτερος πρόβλημα · ζητέω δέ πρᾶξις δεῖ προαιρέω · λέγω δέ οὕτως . ὁ μέν οὖν κατά ὁ ὀρθός λόγος ἠώς μάλιστα δύναμαι ὑπομένω ὁ φοβερός . κάθολος δή λαμβάνω ἐκεῖνος ὁ πρᾶξις προαιρέω δήω , ὅς κατά ὁ ὀρθός λόγος πράσσω . τίς δέ εἰμί ὁ ὀρθός λόγος , ὕστερος ῥέω καί πῶς ἔχω πρός ὁ ἄλλος ἀρετή · δείκνυμι δέ ὅτι ὁ ὀρθός λόγος εἰμί ὁ φρόνησις , ἔχω δέ πρός ὁ ἄλλος ἀρετή ὁ φρόνησις ὡς ἡγεμονικός τις . δηλόω δέ περί οὗτος , ὅταν καί αὐτός λέγω . ἐκεῖνος δέ ὑπομνηστέον , ὅτι ὁ κατά ὁ ὀρθός λόγος πράσσω οὖον μόνος ὁ ἔχω ὁ τέλειος ἄμβαρ - ὁ προσνέμω , ἀλλά καί ὁ μή ἔχω εἰμί ὁ τέλειος . πράσσω γάρ οὗτος , ὡς εἄν ὁ ὀρθός λόγος ὑπαγορεύω , οὖον μήv ἔχω ὁ λόγος ἀποδεικτικός ἀλλά ὁ δοξαστικόν , ὅτι οὗτος μέν πρακτέος , οὗτος δέ οὖον πρακτέος , καί ὡς εἶπον ὁ μέν ὅτι παραλαμβάνω , ὁ δέ διότι ἀγνοέω . εἴρω δέ περί οὗτος ὕστερος · εἶπον δέ , ὅτι δεῖ πράσσω πᾶς κατά ὁ ὀρθός λόγος , ἐννοέω ὅτι καθόλου μέν οὗτος εἴρω , οὐ ἀκριβῶς δέ · οὖον γάρ οὗτος γνώριμος τίς εἰμί ὁ ὀρθός λόγος ὡς ὅτι ὁ δίς δύο τέσσαρες , ἀλλά τύπος μέν λέγω ὁ δήω κατά ὁ ὀρθός λόγος πράσσω , τίς δέ εἰμί ὁ ὀρθός λόγος οὐ οἷος τε ἀκριβῶς διορίζω · διό πάλιν ἀναμιμνήσκω , ὅς καί πρότερος εἶπον , ὅτι δεῖ κατά ὁ ὕλη ἀποδέχομαι ὁ λόγος . ὁ δέ ἐν ὁ πρᾶξις καί ὁ συμφέρω οὐδείς ἵστημι ἔχω , ἀλλά αὐτός μέν ποτέ συμφέρω ποτέ δέ οὖον , οἷος ὅδε πολεμέω νῦν συμφέρω , ἄλλοτε δέ οὖον , καί ποιός μέν εἰρήνη ἄγω ἄλλοτε δέ οὖον · καί κατά ὁ καλός ὁ αὐτός λόγος · ὁτὲ μέν ἀποδίδωμι ὁ παρακσταθήκην καλός , ὁτὲ δέ οὖον . ἐξαλλάσσω δέ οὗτος ὁ καιρός καί ὁ πρόσωπον , πρός ὁ ὁ τε ἐνέργεια καί ὁ τόπος καί ὁ χρεία καί ὅσος τοιοῦτος εἰμί . ὥσπερ οὖν οὖον ὁ ὑγιεινός οἷος τε ὁρίζω ἀκριβῶς διά ὁ αὐτός ποτέ μέν ὑγίεια ποιέω , ποτέ δέ οὖον , οὗτος δή οὐδέ περί ὁ κατά ὁ πρᾶξις , ἀλλά εἰμί καί ὁ καθόλου λόγος τοιοῦτος καί οἷος μή ἔχω ὁ ἀκριβής , ἔτι μᾶλλον ὁ περί ὁ κατά ἕκαστος λόγος οὐ ἔχω ὁ ἀκριβής . οὔτε γάρ τέχνη τις οὔτε παραγγελία δυνατός εἶπον περί ὁ κατά ἕκαστος , ἀλλά δεῖ ὁ πράσσω παρακολουθέω ὁ καιρός καί ὁ συμβαίνω ὡς εἄν ἀπαιτέω ὁ πρᾶγμα οὕτως πράσσω , καθάπερ ἐπί ἰατρικός ἔχω καί κυβερνητικός . καί γάρ οὗτος οὐτάω ὁ καθόλου λόγος ἔχω ἀκριβής οὔτε ὁ κατά ἕκαστος , ἀλλά δεῖ καί ὁ ἰατρός καί ὁ κυβερνήτης ὁ καιρός παρακολουθέω ὁ μέν ἰάομαι , ὁ δέ κυβερνάω . οὗτος δέ εἶπον ὁ ἑξῆς ἅμα μέν περί ὁ πρᾶξις λέγω τύπος , οἷος δεῖ προαιρέω , ἅμα δέ λανθάνω εἰσβάλλω εἰς ὁ περί ἀρετή καί κακία λόγος . πρῶτος οὖν , φημί , θεωρητέον , ὅτι ὁ τοιοῦτος φύω ὑπό ἔνδεια καί ὑπερβολή φθείρω . τίς δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος , ὕστερος δηλόω λέγω ὥσπερ ἐπί ὁ ἰσχύς καί ὁ ὑγίεια · διά μέσος δέ εἴρω δεῖ γάρ ὑπέρ ὁ ἀφανής ὁ φανερόω μαρτύριον χράω . εἰμί δέ φανερός ὁ ψυχικός ἀρετή ὁ σωματικός , οἷος ἰσχύς καί ὑγίεια , ἐπί ὅς ποιέω ὁ λόγος , ὁ ὑπερβάλλω γυμνάσιον καί ὁ ἐλλείπω λέγω φθείρω ὁ ἰσχύς · ὁμοίως δέ καί ὁ ὑγίεια ὁ μικρός καί πλείων ὁ ἱκανός σιτίον φθείρω , ὁ δέ σύμμετρος σῴζω καί ποιέω καί αὐξάνω . ὁ αὐτός οὖν τρόπος καί ὅς ἐπί σωφροσύνη καί ἀνδρεῖος ἔχω φημί καί ὁ ἄλλος ἀρετή . ὁ μέν γάρ ἀεί ἐνεργός οὕτως ὥστε ἀεί φοβέω καί μηδείς ὑπομένω δειλός γίγνομαι , ὁ δέ ἐθίζω μηδείς φοβέω ἀλλά πρός πᾶς βαδίζω ἰταμός θρασύς , καί ἐπί ὁ ἄλλος ἀρετή ὅμοιος παρατίθημι . φθείρω γάρ ὁ ἀνδρεία καί ὁ σωφροσύνη , φημί , ὑπό ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις . φθείρω δέ λέγω , οὐ ὅτι ἤδη εἰμί φθείρω , ἀλλά κατά ὁ κωλύω ὁ σύστασις αὐτός καί ὑπό ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις φθορά ὀνομάζω . οὖον μόνος δέ φημί ὑπό ὁ αὐτός ὁ γένεσις καί αὐξάνω ὁ ἀρετή καί ὁ φθορά ἀλλά καί x003E ; ἐνέργεια ἐν ὁ αὐτός γίγνομαι . δῆλος δέ οὗτος πρότερος ἐπί ὁ σωματικός ἀρετή · ἐκ ὅς γάρ γίγνομαι ὁ ἰσχύς , περί οὗτος καί ἐνεργέω μάλιστα · καί γάρ γίγνομαι ἐκ ὁ πολύς τροφή λαμβάνω καί πολύς κόπος ὑπομένω . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ψυχικός ἀρετή · ἐκ ὅς γάρ γίγνομαι ὁ ἐνέργεια καί ὁ ἕξις , περί οὗτος καί ἐνεργέω δύναμαι μάλιστα . ὡς δέ οὗτος ἔχω φανερῶς , αὐτός ἐπέξειμι . ἐπί δέ οὗτος λέγω σημεῖον δήω ποιέω ὁ ἀρετή καί ὁ κακία ὁ ἐπιγίγνομαι ὁ ἐνέργεια ἡδονά ἢ λύπη · ὁ μέν γάρ ἀπέχω ὁ σωματικός ἡδονή καί χαίρω σώφρων , ὁδός ἀπέχω μέν λυπέω δέ ἀκόλαστος εἰμί , κἀν ὅτι μάλιστα ἀπέχω . δῆλος γάρ εἰμί διά ἀνάγκη ἀπέχω , οὖον διά προαίρεσις . ὁ αὐτός καί ἐπί ἐλευθεριότης εἰμί · ὁ μέν γάρ Ἐλευθέριος πολύς καί μᾶλλον χαίρω δίδωμι ὁ λαμβάνω . ὁ δέ δίδωμι μέν , ἀνιάω δέ ἐπί ὁ δόσις οὐ Ἐλευθέριος ἀλλά ἀνελεύθερος · ἐπί δέ ὁ ἀνδρεῖος εἶπον , ὅτι ὑπομένω ὁ δεινός <χαίρων> ἢ μή λυπέω γε ἀνδρεῖος , εἰκότως προστίθημι ἢ μή ἀγαπητός γάρ ὑπομένω ὁ δεινός μή λυπέω · καθόλου δέ , ὡς εἶπον , συζεύγνυμι ὁ ὁ ἀρετή ἐνέργεια ὁ ἐπί αὐτός ἡδονή . εἶτά φημί περί ἡδονά γάρ καί λύπη εἰμί ὁ ἠθικός ἀρετή , οὖον οὗτος λέγω , ὅτι διά οὗτος εἰμί περί ἡδονά καί λύπη , ἐπεί ἀκολουθέω ὁ καλός ἐνέργεια ὁ ἐπί αὐτός ἡδονή · ἀλλά οὗτος μέν σημεῖον τίθημι ὁ ἀρετή . εἰκότως δέ ἀκολουθέω λέγω ὁ καλός ἐνέργεια ὁ ἐπί αὐτός ἡδονή , ἐπεί περί ἡδονά καί λύπη εἰμί ὁ ἠθικός ἀρετή ὁ γάρ αὐτός εἰμί καί περί ἡδονά καί λύπη εἰμί ὁ προσήκω μέτρον αἱρέω ὁ ἡδονή καί ὁ πόνος , καί ἀκολουθέω ὁ ἐνέργεια αὐτός ὁ ἡδονή . ἀπορέω δέ ἄν τις πῶς εἰμί περί ἡδονά καί λύπη ὁ ἠθικός ἀρετή · οὖον γάρ δή ὁ διανοητικός οὗτος γάρ φανερός ὡς οὐ εἰμί περί ἡδονά καί λύπη · ὁ δέ ἠθικός πῶς εἄν εἰμί περί ἡδονά καί λύπη ; ἆρα γε ὥσπερ ὄργανον , καθάπερ ἄν εἶπον τις ὁ αὐλητικός εἰμί περί αὐλός , ὁ δέ τεκτονικός περί πέλεκυς ἢ πρίων καί ὁ ἄλλος ὄργανον , ὁ μᾶλλον ὥσπερ ὑπόκειμαι καί ὕλη , ὅς τρόπος ὁ μέν μουσική περί μέλος εἰμί , ὁ δέ γεωμετρία περί μέγεθος ; ὄργανον μέν οὖν ὁ ἀρετή φαίνω ὁ ἡδονά καί ὁ λύπη οὐ εὔλογος · ἐπί οὐδείς γάρ χράω αὐτός ὡς ὄργανον · μᾶλλον δέ ἔοικα εἰμί ὁ ἀρετή ὑπόκειμαι οὕτως ὡς ὁ μουσικός ὁ μέλος · ὁ γάρ ἐνέργεια ποιέω περί τε πάθος καί πρᾶξις καί ὁ οὗτος συμμετρία , καθάπερ μουσική περί ὁ μέλος . ὁ οὖν ὑπόκειμαι εἰμί καί ὕλη λόγος ἔχω ὁ πάθος . οὖον μόνος δέ ὁ πάθος , ὥσπερ φημί , ἀλλά καί ὁ πρᾶξις · ἐπεί γάρ πᾶς πάθος ἕπω ἡδονή καί λύπη , ὥσπερ προέρχομαι εἴρω , εἰκότως περί ἡδονά καί λύπη εἰμί ὁ ἠθικός ἀρετή ὥσπερ ὑπόκειμαι . Ἄξιος δέ καί οὗτος ζητέω , πῶς λέγω πᾶς πάθος ἕπω ἡδονά ἢ λύπη . ἔνιοι μέν γάρ ἡγέομαι γενικός εἰμί δύο οὗτος πάθος κατά ὁ Ἀριστοτέλης , οὕτως δέ γενικός ὥστε διαιρέω ὁ μέν πάθος εἰς δύο πάθος , ἡδονά καί λύπη , ὁ δέ ἄλλος πᾶς πάθος εἰς ἡδονά ἀνάγω καί λύπη , οἷος ὀργή μέν καί φόβος εἰς λύπη , θάρσος δέ εἰς ἡδονή , ὁ δέ ἐπιθυμία κοινός τίς εἰμί ἐκ λύπη καί ἡδονή . κατά μέν γάρ ὁ ἔνδεια λύπη πάρειμι ὁ ἐπιθυμέω , κατά δέ ὁ ἐλπίς ἡδονή . ἄν δέ εἰμί παντεδοσεω βητήσιμος · ἐπεί γάρ ὁμολογέω τις ἡδονή ἐν εἶδος ὁ πάθος καί λύπη , οἷος ἐπειδάν χαίρω ἢ ἐπί αὐτός εὕω πράσσω ἢ ἐπί ὁ φίλος , ἡδονή λέγω ὁ τοιοῦτος , καί λύπη δέ ὁ ἐπί ὁ ἴδιος ἢ ὁ ὁ Φίλων κακός , τίς διαιρέω ὁ γενικός ἡδονά καί λύπη ὁ εἴρω ; εἰμί γάρ ὁ αὐτός λόγος εἰμί πᾶς ἡδονή , ὅτι εἰμί ἡδονή ἐνέργεια ὁ κατά φύσις Ανέμ - πόδιστος , οὐ οἷος τε εἶπον δύο εἰμί ἡδονή , ὁ μέν γένος ὁ δέ εἶδος , εἴπερ αὐτός ὄνομα αὐτός καί ὁ αὐτός λόγος καί οὐ εἰμί ἴδιος τις ὁρισμός παρά ὁ εἴρω ὁ ἐν μέρος ἡδονή , εἰμί μή τις εἴρω κοινῶς μέν πᾶς ἡδονή εἰμί ὁ λόγος ὁ εἴρω , ὁμοίως δέ καί λύπη ὁ ἐναντίος , ὁ ἐσθίω ἐν ἰόω ἐνέργεια ὁ κατά φύσις ἐπί ὁ ἡμέτερος καί ὁ ὁ Φίλων εὐπραγία πάρειμι καί ὁ διαίρεσις γε ποιέω , ἐκτίθημι ὁ ἡδονά καί ὁ λύπη γενικός πάθος . ὁ πάθος δύο εἶδος · ὁ μέν ἡδονή , ὁ δέ λύπη . ὁ δέ ἡδονή ὁ μέν ψυχικός , ὁ δέ σωματικός , καί ὁμοίως ὁ λύπη · ὁ μέν οὖν ψυχικός ὁ Ψυχή ἔχω ἐνέργεια ὁ κατά φύσις , ὁ δέ σωματικός διά ὁ σῶμα γίγνομαι ὁ Ψυχή ἡδονή · ὁ δέ ψυχικός ὁ μέν εἰμί εἴρω ὁμώνυμος ὁ γένος καλέω ἡδονή , διάχυσις τις εἰμί ἐπί ὁ ἡμέτερος καί ὁ ὁ Φίλων εὐπραγία ὡς πάρειμι ἐγώ ἢ ὁ φίλος ὁ ἀγαθός · οὗτος δέ συνωνυμέω μέν καί δέχομαι ὁ λόγος ὁ γένος · ἐνέργεια γάρ εἰμί καί οὗτος ὁ κατά φύσις ἀνεμπόδοιστος ὁμωνυμέω δέ , ὅς αὐτός ὄνομα ἔχω ὁ γένος . ἄλλος δέ εἶδος ὁ ψυχικός ἡδονή θάρσος , ἡδονή τις εἰμί καί διάχυσις διά ἐλπίς ὁ ἐν μηδείς δεινός εἰμί , ἢ κἀν γίγνομαι κρατέω · καί ὁ ἄλλος δέ ὅσος κατά ἡδονά ψυχικός λέγω πάθος ἡδονά ψυχικός εἄν ἄγω , ὅς ὁ μέν ἄντικρυς ἁμαρτάνω εἰμί , ὁ δέ , εἄν μέν εἰμί μετρέω , οἰκεῖος εἰμί ὁ ἀρετή , ὑπερβάλλω δέ οἰκεῖος ὁ κακία . ὁμοίως δέ ἔχω καί ἐπί ψυχικός λύπη . ὁ μέν οὖν ὅλος ἐνέργεια ὁ κατά φύσις · οὗτος δέ εἶδος ὅς τε ἔνδεια λέγω , λύπη εἰμί ἐπί ὁ ἡμέτερος ὁ ὁ ὁ Φίλων δυσπραγία ὡς πάρειμι ἤδη ὁ κακός · ἔτι δέ καί ὁ ὀργή λύπη εἰμί ἐπί ὁ νομίζω τίς παρά ἄξιος πάσχω μετά ὄρεξις ὁ ἀντιλυπέω ὁ λυπέω · καί ὁ φόβος δέ εἶδος λύπη διά προσδοκάω κακός γίγνομαι . οὗτος μέν ἱκανῶς λέγω πρός ὁ εἰμί ὁ πρῶτος διαίρεσις ὁ πάθος εἰς ἡδονά καί λύπη · ἀλλά ἐπεί δοκέω ὁ ἐπιθυμία μικτός ἐκ ἡδονή εἰμί καί λύπη , δοκέω μή οἷος τε γενικός εἰμί ἡδονά καί λύπη . δεῖ γάρ ἕτερος πᾶς εἶδος πάθος ὑπό ἕτερος αὐτός τάσσω , ἀλλά οὐ ἀναπλίσσω ὁ ἐκ αὐτός εἰμί . ὥσπερ γάρ ὁ ζῷον διαιρέω εἰς λογικός καί ἄλογος καί ὁ λοιπάς ζῷον ] ἢ λογικός εἰμί ἢ ἄλογος , ἐκ λογικός δέ καί ἄλογος οὐδείς , οὕτως εὔλογος ἔχω ἐπί ἡδονή καί λύπη εἄν εἰμί πάθος γενικός . διό πεῖ - ῥέω τις λέγω μή εἰμί αὐτός γένος , μηδέ ὁ πρῶτος διαίρεσις ὁ πάθος εἰς οὗτος εἰμί , ἀλλά ὁ Ἀριστοτέλης λέγω παρέπομαι αὐτός ὁ πάθος οὕτως ὡς ὁ μέν ὑγίεια παρέπομαι ὁ εὔχροια , ὁ δέ νόσος ὁ δύσχροια ἐπισκεπτέος δέ περί οὗτος . ἔχω δέ ὁ ἐπιθυμία , ὥσπερ εἴρω , μίξις τις ἡδονή καί λύπη καί ὁ θυμός . καί γάρ αὐτός δοκέω μετά ἡδονή γίγνομαι καί λύπη · δηλόω δέ καί Ὅμηρος λέγω “ ὥστε πολύς γλυκύς μέλι καταλείβω ἀνήρ ἐν ἵστημι καί ὁ ἑξῆς . ὁράω δέ μή οὗτος ἀγαθός ἄνωθεν λαμβάνω τίς ποτός εἰμί ὁ πάθος καί τίς εἄν αὐτός γίγνομαι εἶδος ἴσως γάρ ἀληθής φαίνω ὁ ἄλλος γενικός ἡδονή καί λύπη · ὁ μέν οὖν ἐκ ὁ Στοά οἴομαι πάθος εἰμί ὁρμή σφοδρός ἢ ὁρμή ἄλογος , λαμβάνω ὁ ὑπεναντίος ὁ ὀρθός λόγος οὐ εὕω οὔτε γάρ πᾶς πάθος σφοδρός οὔτε πᾶς ὑπεναντίος ὁ λόγος , ἀλλά τις οἰκεῖος εἰμί ἀγαθός . ὁ γοῦν ἀπειθέω καί σκληρός ὁ ἦθος ψέγω · καί ἅμα ὁ ὀρεκτικός μόριον ὁ Ψυχή ἐξαιρέω μέν παντελῶς ἀμήχανος ὁ Ψυχή ] , κοσμέω δέ ὥσπερ καί ὁ λόγος ἔχω δυνατός · εἰμί δέ εἄν κοσμέω ἐν ὁ ὁ πάθος συμμετρία . ὅτι δέ εἰμί τίς ὀρεκτικός καί παθητικός ὁ Ψυχή , σκεπτέος ἐν ἄλλος · ὁ δέ ἐκ ὁ περίπατος ὁ μέν παλαιός παρά οὐδείς εὑρίσκω ὁρισμός ὁ πάθος · ὁ δέ ὕστερος Ἀνδρόνικος μέν εἴρω πάθος εἰμί ὁ Ψυχή κίνησις ἄλογος διά ὑπόληψις κακός ἢ ἀγαθός , ἄλογος λαμβάνω οὖον ὁ ὑπεναντίος ὁ ὀρθός λόγος ὥσπερ ὁ ἐκ ὁ Στοά , ἀλλά ὁ ὁ ἄλογος ὁ Ψυχή μόριον κίνημα · Βόηθος δέ ὁ πάθος ὁ Ψυχή κίνησις ἄλογος ἔχω τίς μέγεθος , ἄλογος μέν λαμβάνω καί αὐτός ὁ ὁ ἄλογος ὁ Ψυχή μόριον κίνησις , ὁ δέ μέγεθος προστίθημι , ἐπεί γίγνομαι τις καί ἄλλος κινέω ὁ ἄλογος ὁ Ψυχή μετά οἰκείωσις ὁ πρός τις καί ἀλλοτρίωσις βραχύς · ὁ ἐν μετά βραχύς οὐ ἄξιος ἡγέομαι ὀνομάζω πάθος . οὐ οἶδα δέ ὅπως οὗτος εἶπον · πᾶς γάρ κίνησις ὁ παθητικός μόριον ὁ Ψυχή , εἄν μή λανθάνω , πάθος ἄν εἰμί ὁ σῶμα , οὖον μόνος δέ ὁ σύν μέγεθος · ὁ δέ κατά ἀλλοίωσις ὁ ὥσπερ καί πᾶς κίνησις σῶμα οὖον κατά ἀλλοίωσις , εἄν μή λανθάνω , πάθος εἰμί ὁ σῶμα πρόσκειμαι , ὅτι οὗτος ἔοικα ὁ κατά ὁ πάθος μεταβολή ὁ Ψυχή . ὁ δέ Ἀνδρόνικος εἶπον , διά ὑπόζω λῆψις ἀγαθός ἢ κακός γίγνομαι ὁ πάθος , πρῶτος μέν ἴσως ἀγνοέω ὅτι γίγνομαι τις πάθος ἐκ αὐτός ὁ φαντασία Χωρὶς συγκατάθεσις καί ὑπόληψις λῆψις · καί γάρ κατά ὁ αἴσθησις αὐτός , ὅτε ἡδύς ἢ λυπηρός φαίνω , ἐνίοτε γίγνομαι πάθος ὁ Ψυχή · ὥστε οὖον μόνος μετά ὁ ὑπόληψις ἀλλά καί πρό ὁ ὑπόληψις ὁ πάθος γίγνομαι . μηνύω δέ οὗτος μάλιστα ὁ ἐπιθυμία . εἶδον γάρ . τις πολλάκις ἐν ἐπιθυμία γίγνομαι καλός ὅς καλός , οὐδέποτε ὑπόληψις πρότερος γίγνομαι . ἔτι πολλάκις γίγνομαι οὖον πάντως ὑπόληψις γίγνομαι ὅτι ἀγαθός πάρειμι , οἷος ἐπειδάν ὑπό εὐτράπελος λόγος κινέω ὁ Ψυχή ὁ ἄλογος · οὖον γάρ ὑπολαμβάνω τότε ἀγαθός τίς ἐγώ πάρειμι , ἀλλά ὅλως ὑπό ἡδύς κινέω . εἰμί δέ ὅτε καί ὁ ὑπολαμβάνω ὁ ἀγαθός ἀκολουθέω ὁ ἥδομαι , ὁ δέ ὑπολαμβάνω ὁ κακός ἀκολουθέω ὁ λυπέω , κινέω νουμενω δηλονότι ὁ Ψυχή , ὡς ὁ μέν ἀγαθός ἡδύς εἰμί , ὁ δέ κακός λυπηρός . μήποτε οὖν εἰμί ὁ πάθος κίνησις ὁ ἄλογος ὁ Ψυχή ὑπό ἡδύς ἢ λυπηρός · ἐάν τε γάρ μετά φαντασία ἀκολουθέω ὁ πάθος , ἐάν τε μετά ὑπόληψις , πάντως ὡς ἐπί ἡδύς ἢ λυπηρός γίγνομαι , ὅς καί μηνύω γενικός πάθος εἰμί ὁ τε ἡδονά καί ὁ λύπη . γενικός δέ πάθος ὁ μέν ἐκ ὁ Στοά φημί εἰμί ἡδονά καί λύπη φόβος x003E ; ἐπιθυμία · γίγνομαι μέν γάρ ὁ πάθος φημί διά ὑπόληψις ἀγαθός καί κακός , ἀλλά ὅταν μέν ὡς ἐπί πάρειμι ὁ ἀγαθός κινέω ὁ ψυχή , ἡδονά εἰμί , ὅταν δέ ὡς ἐπί πάρειμι ὁ κακός , λύπη · πάλιν δέ ἐπί ὁ μέλλω ] προσδοκάω ἀγαθός ἐπιθυμία συμβαίνω , ὄρεξις εἰμί ὡς φαίνω ἀγαθός , κακός δέ προσδοκάω ὁ συμβαίνω πάθος φόβος λέγω εἰμί . Ἄξιος δέ ἀπορέω , τίς δήποτε ὁ μέν φόβος παραλαμβάνω ὡς πάθος γενικός , καίπερ εἶδος λύπη εἰμί . εἰμί γάρ ὁ φόβος λύπη ἐπί προσδοκάω κωμένῳ κακός , καί οὐ οἱῳδήποτε οὖον γάρ φημί φοβέω ὁ προσδοκάω πενία , ἀλλά μάλιστα δοκέω φόβος εἰμί καί κύριος , ὅταν ὁ πρός κίνδυνος ὁ περί σωτηρία φέρω κακός ὁ προσδοκία εἰμί . ὁ δέ ἀντίκειμαι αὐτός πάθος παρίημι , λέγω δέ ὁ θάρσος κατά προσδοκία γίγνομαι ὁ μηδείς εἰμί κακός , ἢ ἄν γίγνομαι κρατέω αὐτός . ὑπό γάρ τοιοῦτος τις ὑπόληψις γίγνομαι ὁ θάρσος , οὐ αὐτός ὁ προσδοκία εἰμί πάθος , ἀλλά ὁ ἐπακολουθέω κίνημα ἐν ὁ λόγος . ὁ δέ ἐπιθυμία οὐ ἐπιθυμία . ἀλλά ὑπό ὁ αὐτός γένος · ὄρεξις γάρ ἄμφω , ἀλλά ὁ μέν ἐπιθυμία ὁ ἡδύς ψιλός , ὁ δέ ὁ ἀντιλυπέω · ἴσως δέ οὐδέ ἀεί ὁ ἀντιλυπέω · ὁ γοῦν πατήρ ὀργίζω ὁ υἱός οὐ ὀρέγω ὁ ἀντιλυπέω . μήποτε οὖν κοινῶς εἰμί καί ὀργή κίνησις ὁ Ψυχή ὑπό ὁ ἀδικέω δοκέω . καί ἄλλος δέ πλείων ἄν τις ἔχω περί οὗτος λέγω . ὁ δέ λάτος ὁ μέν πολύς φαίνω δηλόω ὁ ἄνω2 πάθος ἡδονά καί λύπη ἐν τε ἄλλος καί ἐπειδάν λέγω δύος γάρ οὗτος πηγή μεθίημι Ρέινι , περί ἡδονή λέγω καί λύπη ὡς ἐν οὗτος ὁ πάθος γενικός εἰμί ὁ ἄλλος πάθος ἅπας x003E ; εἰμί δέ ὅτε καταριθμέω πάθος ἕξ , ἡδονά λύπη φόβος θάρσος ἐπιθυμία θυμός , ὁ γνώριμος ὡς ἐγώ γε δοκέω καταριθμέω . τάχα δέ οὐ ἄλογος γενικός μέν φαίνω ἡδονά καί λύπη , ἡδονά μέν ἐνέργεια ὁ κατά φύσις ἀνεμπόδιστος , λύπη δέ ὅταν ἐμποδίζω ὁ κατά φύσις ἐνεργέω , εἰς δέ οὗτος ὁ ὁ πάθος ἀναγωγή ποιέω . εἰμί δέ οὗτος εἶδος ὁ τε ἐν μέρος λέγω ἡδονά καί ὁ ἐν μέρος λύπη ὁμώνυμος ὁ γένεσις , ὁ μέν οὖν διάχυσις ἐπί ὁ πάρειμι ἡδύς , ὁ λύπη δέ σύγχυσις ἐπί ὁ πάρειμι λυπηρός · πάλιν δέ θάρσος μέν ἡδονή τις διά προσδοκία ὁ μηδείς εἰμί δεινός ἤ , ἄν γίγνομαι , κρατέω ὁ δεινός φόβος δέ λύπη διά προσδοκία δεινός . πρός δέ οὗτος ἀριθμέω εἴωθα ὁ πάθος ὁ φίλιος καί ὁ μῖσος , βαιός λαμβάνω βαίνω οὖον ὁ ὁ ἀντιπάσχω εὔνοια οὗτος γάρ ἤδη διάθεσις τις ) , ἀλλά ὁ κατά ὁ φιλέω γίγνομαι κίνησις ὁ Ψυχή , ὅς ἀντίκειμαι ὁ κατά ὁ μισέω κίνησις . ἀνάγω δέ ὁ μέν φιλέω εἰς ὁ ἡδονή · οἰκείωσις γάρ τις ἴδιος γίγνομαι πρός ὁ φιλέω · ἐναντίος δέ ἐν ὁ μισέω ἀλλοτρίωσις καί λύπη ἐν ὁ ὁράω καί ἀκούω ὁ μισέω ὁ ὅλως ὁπωσοῦν ἐντυγχάνω ὁ μισέω . συναριθμέω δέ ἐν ὁ πάθος καί χάρις καί ὀργή , ὅς ὁ μέν χάρις εἰς ἡδονά ἀνάγω , κίνησις εἰμί ὁ Ψυχή ὀρεκτικός ὁ ἀμείβω ὁ εὐεργετέω ἀνάγκη δέ ἅμα ὁ ὀρέγω ὁ τοιοῦτος ἡδονή τις εἰμί · ὁ δέ ὀργή λύπη εἶδος , ὅσπερ εἰμί λύπη διά ὑπόληψις ὁ ἀδικέω νομίζω . εὑρίσκω δέ ἄν τις καί ὁ ἄλλος πάθος εἰς οὗτος ἀνάγω , οἷος νέμος μέν καί φθόνος καί ἔλεος εἰς λύπη · ἔτι δέ πρός οὗτος ζῆλος ὁ κατά ζηλοτυπία τίθημι · ζηλοτυπία γάρ τις καί κατά ὁ ζηλόω καί μιμέομαι . * * * δείκνυμι δέ αὐτός ἐπί παράδειγμα · οὖον γάρ εἰμί ὁ δέκα μνᾶ ἢ δύο ὀλίγος , οὗτος πρόσταξις ὁ ἀλείπτης ἓξ μνᾶ κατά ὁ ἀριθμητικός ἀναλογία , ἀλλά ἐπεί ὁ μέν πολύς ὁ δέ ὀλίγος καί ἐν πᾶς δέ ἐπιστήμη ὁ μέσος οὐ εἷς εἰμί ἀλλά ὁ πρός ἕκαστος οἰκέω , οἷος ὁ σκυτοτόμος οὐ εἷς τίς ἡγέομαι μέσος ὑπόδημα ἀλλά πρός μέν ἐγώ μέσος εἰμί ὁ ἁρμόζω ὁ πούς ὁ ἐμός , ὑπερβάλλω δέ ὁ μείζων , ἐλλείπω δέ ὁ ἐνδέω ὁ ἐγώ πούς , σύ δέ μέσος ὁ σύ ἁρμόζω καί ἕκαστος ὁμοίως · καί ἐπί ὁ ἄλλος τέχνη ὁ αὐτός λόγος . εἰμί δή πᾶς τέχνη ὁ ἑαυτοῦ ἔργον πρός ὁ ἕκαστος οἰκέω μέσος ἀποβλέπω ποιέω , ὁ δέ ἀρετή πᾶς τέχνη ἀκριβής καί ἀγαθός εἰμί , ὥσπερ καί ὁ φύσις καί γάρ ὁ φύσις ἀγαθός ὁ τέχνη , μιμέομαι γάρ ὁ τέχνη ὁ φύσις , ὁ δέ ἀρετή ἔτι ἀγαθός , εἰμί γάρ ὁ ἀρετή τελειότης φύσις καί κατορθόω φύσις ) , εἰμί αὐτός οὕτως ἔχω , ὁ ἀρετή ὁ μέσος εἄν εἰμί στοχαστικός ὁ πρός ἐγώ · λέγω δέ , φημί , ὁ ἠθικός ἀρετή · οὗτος γάρ εἰμί περί πάθος καί πρᾶξις , ἐν ὅς εἰμί ὑπερβολή καί ἔλλειψις καί ὁ μέσος . φανερός δέ ποιέω διά οὗτος , ὅτι ὁ διανοητικός ἀρειή οὐ εἰμί μεσότης · οὖον γάρ δεῖ μέσος μέν οἶδα , ὑπερβαλλόντως δέ μή , ἀλλά ἐπί ὅσος οἷος τε οἶδα ἀγαθός εἄν ἔχω · ὁ δέ μεσότης περί ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις εἰμί , ἐκλεκτικός εἰμί ὁ ἐν αὐτός πρός ἐγώ μέσος , οἷος ἐν πάθος εἰμί φοβέω καί μᾶλλον καί κακός , ὅς ἑκάτερος οὐ εὕω , καί μέσος , ὅσπερ εἰμί ὁ ἀρετή · ὁ δέ μέσος ἀφορίζω ὁ ὅτε δεῖ ἥδομαι καί ἐπί ὅς ἢ κατά ὁ ἄλλος ὁ εἴρω διορισμός . ὁμοίως δέ καί περί ὁ πρᾶξις εἰμί ὑπερβολή καί ἔλλειψις καί μέσος , οἷος ἀναλίσκω χρῆμα καί κατά ὑπερβολή εἰμί , ὅταν πλέω τις ὁ δείδωμι δαπανάω καί κατά ἔλλειψις , ὅταν ἐνδεής ὁ δήω ἀναλίσκω , καί ὁ μέσος , ὅταν καί ὅσος δεῖ καί ὁποῖος δεῖ καί κατά ὁ ἄλλος διορισμός ἀναλίσκω , ὅσπερ ἤδη ἀρετή . μεσότης τις ἄρα ἤδη εἰμί καί ὁ ἀρετή διά οὗτος , ἐπεί στοχαστικός εἰμί ὁ μέσος . ἔτι ὁ μέν ἁμαρτάνω πολλαχῶς εἰμί . ὅτι ὁ κακία ἐν ὑπερβολή εἰμί καί ἔλλειψις , ὁ δέ ἀρετή ἐν μεσότης ὁ πρός ἡμέτερος πειράω καί διά ἄλλος διδάσκω · ὁ μέν γάρ ἁμαρτάνω , φημί , πολλαχῶς εἰμί , ὁ δέ κατορθόω μοναχός · ὅτι δέ ὁ ἁμαρτάνω πολλαχῶς , μαρτυρέω καί ὁ Πυθαγόρειος , ὁ μέν ἤπειρος εἶπον ὁ κακός , ὁ δέ ἀγαθός ὁ περαίνω . διό ὁ μέν ἁμαρτάνω ῥᾴδιος · πολλαχῶς γάρ εἰμί ἀποτυγχάνω καί ἐπί ὁ δεξιός βάλλω ὁ σκοπός καί ἐπί ὁ ἀριστερός καί ὑπέρ αὐτός καί ἐνδότερος ὁ δέ κατορθόω ὁ ἐπιτυγχάνω ὁ σκοπός · μοναχός δέ εἰμί ἐπιτυγχάνω ὁ σκοπός . καί ἐκ οὗτος οὖν φανερός , ὅτι ὁ μέν κακία ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις , ὁ δέ ἀρετή ὁ μεσότης . ὁ μέν γάρ μεσότης εἷς , ὁ δέ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις δύο τρόπος κακία · ἔτι δέ ἐν ἕκαστος ὑπερβολή πολλαχῶς εἰμί ὑπερβάλλω , ἐπιτείνω ὁ ὑπερβολή καί ἀνίημι · μένω · ὁμοίως καί ἐν ἕκαστος ἔλλειψις , εἴτε μικρός ἢ μᾶλλον ὁ ἔλλειψις γίγνομαι · κατά δέ ὁ μεσότης μοναχός εἰμί κατορθόω . εἷς γάρ ὥσπερ εἴρω ὁ μέσος . ἔρτις ἄρα ὁ ἀρετή ἕξις προαιρετικός , ἐν μεσότης εἰμί , ὁ πρός ἐγώ , ὁρίζω λόγος . ὅτι δέ ὁ ὁρισμός ὀρθῶς ἀποδίδωμι , δῆλος . καί γάρ ἕξις εἰμί δείκνυμι καί προαιρετικός , εἴτε προαίρεσις εἰμί εἴτε μή δείκνυμι δέ καί ἐν μεσότης εἰμί οὖον κατά ὁ πρᾶγμα ἀλλά ὁ πρός ἡμέτερος · ὁ δέ ὅρος ὁ μεσότης ἔχω παρά ὁ λόγος , εἰμί ὁρίζω μήτε πλείων εἰμί μήτε μικρός · ὁ γάρ λόγος εὕω ὑπαγορεύω ὁ ἐν ὁ πρᾶξις . οὗτος μέν οὖν ἀποχρώντως ἔχω εἰς ὁ ὁ ἀρετή λόγος , ὁ δέ ἄλλος ὥσπερ ἐξηγητικός εἰμί ὁ ἐν ὁ ὁρισμός . εἶπον γάρ αὐτός ἐν μεσότης εἰμί ὁ ὁρίζω λόγος . καί ἐπεξηγέομαι ποῖος λόγος · ὁ ὁ φρόνιμος καί ὅς ἄν ὁ φρόνιμος ὁρίζω . πάλιν δέ ἐπεί μεσότης εἴρω , ὑπομιμνῄσκω ὅς εἰμί μεσότης διά ὁ μεταξύ εἰμί δύο κακία ὁ τε κατά ὑπερβολή καί ὁ κατά ἔλλειψις · πῶς δέ εἰμί ὁ μέν κατά ὑπερβολή , ὁ δέ κατά ἔλλειψις , καί οὗτος ὑπομιμνῄσκω . ὑπερβολή γάρ καί ἔλλειψις ὁ κακία ὁ ὁ μέν ἐλλείπω , ὁ δέ ὑπερβάλλω ἐν τε ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις , ὁ δέ ἀρειή ὁ μέσος καί αἱρέω καί εὑρίσκω . ὅς δέ ἑξῆς ἐπιφέρω ἔχω τις ἀπορία · φημί γάρ κατά μέν ὁ οὐσία καί ὁ λόγος ὁ ὁ τίς εἰμί εἰμί λέγω μεσότης εἰμί ὁ ἀρετή · κατά δέ ὁ ἀγαθός καί ὁ εὕω ἀκρότης . ἢ μήποτε οὗτος μέν αὐτός ὑπάρχω , ὁ δέ εἰμί καί ὁ οὐσία αὐτός κατά ὁ μεσότης εὑρίσκω . ὥσπερ γάρ καί ἐν ὁ ἀπόδειξις ὁ κύριος ὁ αἰτία , ὅς καί μέσος ὅρος εἰμί , οὕτως καί ἐν ὁ ὁρισμός , εἰμί τις παραλαμβάνω δύναμαι , διά ὅς οιὁ - ὁ εἰμί ὁ ὁριστός , ὁ εἰμί αὐτός τίς ποτός εἰμί πωλέω . εἴρω δέ περί οὗτος ὑπό αὐτός ἐν ὁ ὕστερος ἀναλυτικός . εἰμί δέ αἰτία ὁ εἰμί ἀρετή ἕκαστος ὁ ἐν ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις μεσότης . ὁ δέ εἰμί ἀκρότης ὁ κατά ὁ εὕω ἔοικα ὁ ὑπό αὐτός λέγω συμπερασματικός ὅρος , οἷος τίς εἰμί τετραγωνισμός · ὁ μέν τοιοῦτος ὁρισμός μέση εὑρίσκω ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος , κατά ὅς τετραγωνίζω , ὁ δέ εἶπον τετραγωνισμός εἰμί ὁ ἴσος εὑρίσκω ἑτερομήκης τετράγωνος συμπέρασμα εἴρω . δείκνυμι γάρ ὁ γεωμέτρης ὁ ἀπό ὁ μέσος ὁ περιέχω ὁ ἑτερομήκης πλευρά ἴσος ὁ ὑπό ὁ πλευρά περιέχω ἐπιφέρω συμπέρασμα ἴσος ἄρα εὑρίσκω τετράγωνος ὁ δίδωμι ἑτερομήκης . τοιοῦτος δέ καί ἐπί ὁ ὁ ἀρετή ὁρισμός εἰμί · ὁ μέν γάρ εἶπον μεσότης εἰμί καί ἐν πάθος καί πρᾶξις ὁ οὐσία αὐτός εἴρω καί διά ὅς εἰμί ἀρειή , ὁ δέ εἶπον ἀκρότης κατά ὁ εὕω ὥσπερ . συμπέρασμα λέγω . ἐπεί γάρ εἰμί μεσότης ἐν πάθος καί πρᾶξις , εἰμί εἄν ἀκρότης κατά ὁ εὕω . οὖον πᾶς δέ φημί πάθος οὐδέ πᾶς πρᾶξις ἐπιδέχομαι ὁ μεσότης . ἔνιοι μέν γάρ ὁ πάθος ἐπιδέχομαι μεσότης , ὅταν ὅς δεῖ ἄν ἐπί ὅσος δεῖ καί πρός ὅς δεῖ καί κατά ὁ ἄλλος γίγνομαι διορισμός · ἢ γάρ εἰμί κατά ὑπερβολή , ὅταν ἐπί πλείων ἤδη γίγνομαι ἢ πρός ὅς οὖον δεῖ ἢ ὅλως κατά παράβασις τις ὁ διά-ὁρίζω περί ὁ μεσότης · ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ κατά ἔλλειψις ὀργή ἁμαρτάνω εἰμί ὁ ἐνδέω ὁ προσήκω μέτρον . καί μήv ἐπί ὁ πρᾶξις εἰμί τις ἐπιδέχομαι μεσότης καί ὑπερβολή καί ἔνδεια , οἷος ἐπί δόσις χρῆμα καί γάρ ἐπί πλέω δίδωμι εἰμί , ὅσπερ ὁ κατά ὑπερβολή κακία ἔργον , καί ἐπί μικρός , ὅσπερ ὁ κατά ἔλλειψις , καί μέσος , ὅσπερ μόνος ὁ ἀρετή ἔργον εἰμί . ἐν μέν οὖν ὁ τοιοῦτος πάθος καί ὁ τοιοῦτος πρᾶξις εἰμί καί ὁ ὑπερβολή καί ὁ μεσότης καί ὁ ἔνδεια · ἔνιοι δέ πάθος καί ἔνιοι πρᾶξις οὐ ἐπιδέχομαι ὁ μέσος , ἀλλά εὐθύς , ὅς φημί , ὀνομάζω ὁ πάθος ἢ ὁ πρᾶξις μετά ὁ φαυλότης συλλαμβάνω · οἷος ἐν μέν πάθος ἐπιχαιρεκακία φθόνος ἀναισχυντία , ἐν δέ πρᾶξις μοιχεία κλοπή ἀνδροφονία . οὖον γάρ εἰμί εἶπον ὁ μέν τις εἰμί μέσος φθόνος καί ἐπαινετός , ὁ δέ τις ὑπερβάλλω καί οὗτος ψεκτός , ἀλλά ἁπλόος ὁ φθόνος κακός · ὁμοίως καί ἐπιχαιρεκακία καί ἀναισχυντία . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ἐπί ὁ εἴρω πρᾶξις ἔχω · οὔτε γάρ ἐν ὁ μοιχεία οὔτε ἐν ὁ ἀνδροφονία οὔτε ἐν ὁ κλοπή κατορθόω οὐδέποτε εἰμί οὔτε δέ εὕω ἢ ὁ μέσος ἐπαινετός ἐν αὐτός ἐν ὁ ὅς δεῖ καί ὅτε δεῖ καί ὡς δεῖ μοιχεύω , ἀλλά ἁπλόος ὁ ποιέω ὁστισοῦν κακός καί ἀδίκημα εἰμί . οὖον δεῖ δέ ταράσσω ὑπό ὁ λέγω τις μοιχεία ἐπαινετός , οἷος εἰμί τις τύραννος γυνή διαφθείρω οὗτος ὁ τρόπος προσέρχομαι καί ἀποκτείνω ὁ τύραννος ἐλευθερόω ὁ πατρίς · οὖον γάρ εἰμί μοιχεία οὗτος , ἀλλά νῦν ἐμφαίνω κατά ὄνομα ὁ μοιχεία ὁ ἀκολασία καί ὁ ἧσσα ὁ ἡδονή καί ὁ παρανομία , καθάπερ καί ὁ ἀνδροφονία οὖον λέγω ὁ ὅπως ἀποκτείνω τις · ἀποκτείνω γάρ ἄν τις δικαίως καί ἐπαινετός , οἷος πολέμιος λῃστής · ἀλλά ἐν ὁ ὄνομα ὁ ἀνδροφονία παραλαμβάνω ὁ ἄδικος καί παρανόμως ἀποκτείνω . † Χείρων δέ εἰς ὁ μή εἰμί μεσότης μηδείς ἐν ὁ εἴρω πρᾶξις , μεταβαίνω ἐπί ὁ μοχθηρός ἔχω , ἐκ οὗτος ἐνδείκνυμι ὁ προ κεῖμαι αὐτός . ὥσπερ γάρ περί ὁ ἀδικέω καί ἀκολασταίνω καί δειλαίνω οὐ εἰμί ὑπερβολή καί ἔλλειψις καί μεσότης , ἀλλά ὅλος ὁ τοιοῦτος ἕξις ἁμαρτάνω εἰμί , οὕτως οὐδέ ἐν ὁ εἴρω πρᾶξις ἔνειμι ὑπερβολή καί μεσότης καί ἔνδεια . ζηιιημι δέ πῶς εἶπον περί ὁ ἀδικέω καί δειλαίνω μή εἰμί μεσότης καί ὑπερβολή καί ἔλλειψις . εἰμί γάρ εἰμί ἄνεσις καί ἐπίτασις ὁ κακία , εἰμί ἄν καί ἐπίτασις καί ἄνεσις ἐν τίς δειλία , ὁμοίως καί ἐν ὁ ἀκολασία , ὥστε οὐδείς κωλύω ὑπερβολή ὑπερβολή εἰμί ἄλλος ἄλλος μᾶλλον καί ἔλλειψις ἔλλειψις . ὁ διχῶς λέγω ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις ὁ ἐν ὁ κακία , ὁ μέν ἐν αὐτός ὁ κακία ὥστε ἄλλος ἄλλος ὑπερβάλλω μᾶλλον καί ἄλλος ἄλλος μᾶλλον ἐνδέω , ἄλλως δέ λέγω ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις ὡς πρός ὁ μεσότης καί ἀρετή . κατά μέν οὖν ὁ πρότερος ὁ εἴρω ἐνδέχομαι ὑπερβάλλω ἄλλος ὑπό ἄλλος κακία καί ἐπιτείνω μᾶλλον καί ἀνίημι , ὡς δέ πρός ὁ μεσότης σκοπός οὐ ἔστ·ι ὁ ὑπερ - βολή ὁ μέν ὑπερβολή ὁ δέ ἔλλειψις . εἰμί γάρ οὕτως τις , φημί , μέσος - μεσότης καί ἀρετή ἐν αὐτός ὁ κακία · οὗτος δέ ἀδύνατος . κατά δή οὗτος ὁ λόγος οὔτε ὑπερβολή ὑπερβολή εἰμί οὔτε ἔλλειψις ἔλλειψις , ἵνα μή ἐγώ - σοαλλοτης · εἰμί ἐν ὁ κακία . ἔτι δέ καί ἐκ ὁ ἀρετή δῆλος · ὥσπερ γάρ ὁ σωφροσύνη καί ὁ ἀνδρεῖος καί ὅλως ὁ ἀρετή μεσότης εἰμί οὐ εἰμί ἐν αὐτός ὁ μεσότης ὁ μέν ὑπερβολή ὁ δέ ἔλλειψις ὁ δέ μέσος , διά ὁ ὅς μέσος εἰμί ἄκρος κατά ὁ εὕω καί ὁρίζω · οὗτος δέ εἰμί ἔχω οὕτως , οὐδέ ὁ κακία εἰμί μεσότης οὐδέ ὑπερβολή καί ἔλλειψις , ἀλλά ὡς ἄν πράσσω ὁ κατά ὁ κακία , ἁμαρτάνω , καί ὁ ἐπί ἑκάτερος μέρος ὁ ἀρετή ὁ μέν ὑπερβολή εἰμί πᾶς , ὁ δέ ἔλλειψις . εἰμί δέ οὗτος οὕτως ἔχω , οὐδείς θαυμαστός καί ὁ εἴρω πρᾶξις μοιχεία καί κλοπή μή ἔχω ὁ μέσος ἀλλά ὅλος εἰμί ὁ πρᾶξις κακός , ὁμοίως δέ καί ὁ λέγω πάθος . ὅπως ἄν γίγνομαι , ἁμαρτάνω εἰμί , φθόνος ἐπιχαιρεκακία ἀναισχυντία . ἀρά οὖν πάθος μέν εἰμί οὐ ἐπιδέχομαι ὁ ὅς , ὁμοίως δέ καί πρᾶξις , πάθος δέ ἕτερος οὐ εἰμί οὐδέ πρᾶξις καί ὁ φαῦλος ὅλως οὐ ἐπιδέχομαι ; ἢ οὐ ἄπορος καί τοιοῦτος εὑρίσκω οἷος νέμος μέν καί αἰδώς , πάθος ἐπαινετός , ἀριστεία τυραννοκτονία , πρᾶξις ἐπαινετός συλλαμβάνω ἔχω ὁ εὕω ἐν ὁ ὄνομα ; ἐπεί δέ καθόλου εἴρω περί ἀρετή , ὅτι τίς εἰμί μεσότης , ἐν δέ ὁ περί ὁ πρᾶξις λόγος ὁ μέν κοινός καθόλου εἰμί , ὅς φημί , ὁ δέ ἐπί μέρος ἀληθινός περί γάρ ὁ κατά ἕκαστος ὁ πρᾶξις ) , βούλομαι κατά ἕκαστος ἀρετή καί κακία εἶπον δείκνυμι μεσότης μέν ὁ ἀρετή , ὁ δέ κακία ὁ μέν ὑπερβολή ὁ δέ ἔλλειψις . διά τίς δέ λέγω κοινός εἰμί ὁ λόγος ἐν ὁ πρακτικός , γίγνομαι εἄν ὧδε γνώριμος · ἐν μέν γάρ ὁ ἐπιστήμη ὁ καθόλου λόγος οὖον δείκνυμι διά ὁ κατά ἕκαστος οὐδέ ἐκ ὁ ἐπί μέρος , λέγω δέ ἐν ὁ κύριος ἐπιστήμη , ἀλλά διά ὁ καθόλου . ὁ γάρ γεωμέτρης , ὅτι ὁ ὁ τρίγωνος τρεῖς γωνία δύο ὀρθός Ἴσαι , οὖον δείκνυμι ἐκ ὁ κατά ἕκαστος τρίγωνος ἐπαγωγή χράω , οἷος ἐπεί ὅδε ὁ τρίγωνος δύο ὀρθός ἴσος ἔχω ὁ ἱερεύς καί ὅδε καί ἕκαστος ὁ ἐν μέρος , διά οὗτος καί καθόλου ἀληθής πᾶς τρίγωνος δύο ὀρθός ἴσος ἔχω ὁ τρεῖς γωνία · ἀλλά ἀποδείκνυμι χράομαι καθολικός καί δείκνυμι οὗτος οὕτως ἔχω . ἐν δέ ὁ πρακτικός ὁ ὁ καθόλου πίστις ἐκ ὁ ἐν μέρω , ὡς εἰμί ὁράω καί ἐπί ἰατρικός . ὅτι γάρ ὁ θερμαντικός ἀνίημι καί χαλάω , ἐκ ὁ ἐν μέρος πιστόω . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ἐπί ὁ κατά ὁ ἀρετή · ὅτι γάρ μεσότης , οὐ ἐξαρκέω καθόλου εἶπον , ἀλλά καί ἐπί ἕκαστος ἀρετή ἔπειμι χρή δείκνυμι μεσότης αὐτός · εἰμί δέ μή , κενός γίγνομαι ὁ καθόλου λόγος , μή ἐφαρμόζω ὁ ἐν μέρος καί κατά ἕκαστος · καί γάρ ὁ πρᾶξις ἐν ὁ κατά · ἕκαστος εἰμί · διά δή οὗτος , ἐπί κεφάλαιος διαγράφω ὁ ἀρετή καί ὁ ἐπί ἑκάτερος ἕκαστος αὐτός κακία , καί δεῖ ὑπογράφω · οὗτος γάρ ἔοικα βούλομαι , ἅμα δέ καί λόγος διά βραχύς περί ἕκαστος αὐτός ἐπέξειμι . περί μέν οὖν φόβος καί θάρσος , πάθος εἰμί , μεσότης ἀνδρεία εἰμί , αἱρέω ὁ μέσος ἐπί ἑκάτερος ὁ πάθος · ὁ δέ κατά ὁ ὑπερβολή τάσσω ὁ μέν πολύς εἴωθα λέγω θρασύς , νῦν δέ τις δύο λέγω ὁ ὑπερβάλλω , ὁ μέν ὁ μή φοβέω ἀνώνυμος εἰμί , ὁ δέ ὁ θαρσέω ὑπερβάλλω θρασύς . πῶς δέ ἀνώνυμος λέγω ὁ ὁ ἀφοβία ὑπερβάλλω ; ὁ μέν γάρ κακία ἀφοβία . αὐτός δέ ἄφοβος λέγω ἢ ὡς οὐ ὀνομάζω πρότερος ; διά γάρ ὁ μηδέ εἰμί τις τοιοῦτος οὐδέ ὀνομάζω ὁ τοιοῦτος κακία οὐδέ ὁ κατά αὐτός μοχθηρός . εἰμί δέ ἄν οὗτος ὁ μηδείς ὅλως φοβέω μηδέ ὁ μέγας καί ὑπέρ ἄνθρωπος , οἷος σεισμός ὑπερβολή ἢ κεραυνός . ὁ μέν δή πολύς καί ὁ ἀνδρεῖος ἄφοβος · ὁ δέ κτάομαι ὁ κακία τάσσω μαίνομαι τις ὡς εἶπον καί οὐδέ πρός ὁ ὑπέρ ἄνθρωπος ἐνδίδωμι . δοκέω μέν οὖν καί ὁ θρασύς ἄφοβος εἰμί , πλήν διαφορά γε τις εἰμί αὐτός εὑρίσκω , ὅτι ὁ μέν θρασύς καί ἰτητικός τίς εἰμί ἐπί ὁ δεινός , ὁ δέ ἄφοβος ἐν αὐτός μόνος νοέω ὁ μή φοβέω . ἴσως δέ ὁ μέν θρασύς καί ἄφοβος , ὁ δέ ἄφοβος οὖον πάντως θρασύς οὐδέ ἰτητικός . οὐκέτι δέ κατά ἰά ἔλλειψις δύο ἀνατίθημι · ὁ μέν ὁ ἄφοβος ἐνδέω ὁ ἀφοβία , ὁ δέ ὁ θρασύς ἐνδέω ὁ θαρσέω , ἀλλά εἷς ποιέω ὁ κατά ὁ Ελ - λεῖψις ὁ δε.ιλόν , ὑπερβάλλω μέν ὁ φοβέω , ἐλλείπω δέ ὁ θαρσέω . καίτοι εἰμί καί ἴσως δυνατός εἰμί ἐπινοέω , πάντως ὁ ἐλλείπω ὁ θαρσέω ὑπερβάλλω ὁ φοβέω καί ὁ ὑπερβάλλω ὁ φοβέω ἐλλείπω ὁ θαρσέω . ἴσως δέ καί διά οὗτος εἷς ἀντιτίθημι ὡς δυνατός μέν καί εἷς ἔλλειψις ποιέω καί εἷς ὑπερβολή · δυνατός δέ καί δύο ὑπερβολή καί δύο ἔλλειψις , εἰμί τις ἐπινοέω βούλομαι . ὁ δέ σωφροσύνη περί ἡδονά καί λύπη φημί εἰμί μεσότης , οὖον περί πᾶς ἀλλά ὁ σωματικός , καί οὖον περί ὁ σωματικός ἅπας · ἀλλά ὁ διά ἁφή , οἷος ὁ διά βρῶσις καί πόσις καί Ἀφροδίσιος κακός δέ περί λύπη . ὁ γάρ ἐνέργεια ὁ σώφρων περί ἡδονή εἰμί αἱρέω ὁ ἐν αὐτός μέσος . τοσοῦτος δέ λέγω περί ὁ λύπη αὐτός ] εἰμί ὅσος οὖον λυπέω ἐπί τῆ ἀπουσία ὁ ἡδονή · ὑπερβολή δέ ὁ ἀκολασία , ὁ δέ ἔλλειψις ἀνώνυμος διά ὁ μή γίγνομαι ἐλλείπω τις , λέγω δέ ἀναισθησία . ἐπεί δέ ὁ Ἐλευθέριος περί δόσις καί λῆψις χρῆμα ὁ μέσος αἱρέω , ἐν ἑκάτερος καί ὁ ἄκρος , θατέρως περί ἄμφω εἰμί ἁμαρτητικός . ἐναντίος δέ φημί ὑπερβάλλω καί ἐλλείπω ὁ μέν γάρ ἄσωτος ἐν μέν πρόεσις ὑπερβάλλω , ἐν δέ λαμβάνω ἐλλείπω , ὁ δέ ἀνελεύθερος ἐναντίος . ἐνίοτε δέ ἁπλόος ὑπερβολή μέν λέγω ὁ ἀσωτία , ἔλλειψις δέ ὁ ἀνελευθερία καί οὐ ἄλογος . εἰμί μέν γάρ περί ἀμφότερος , ὥσπερ εἴρω , ὁ Ἐλευθέριος , περί δόσις καί λῆψις , μᾶλλον δέ περί δόσις , καί περί οὗτος εἰμί ὁ προηγούμενος αὐτός ἐνέργεια , ὁ δέ λῆψις ἐκ ὑπόθεσις εἰμί αὐτός , εἰμί ἐν χρεία εἰμί πολύς . περί ὅς οὖν εἰμί ὁ προηγούμενος ὁ ἐλευθέριος ἐνέργεια , ὑπερβάλλω μέν ὁ ἄσωτος , ἐλλείπω δέ ὁ ἀνελεύθερος . ὅσος δέ περί ἀρετή ἑξῆς ἢ κακία διαλέγω , ἐπεί ὕστερος εἴρω ἀκριβής , ὑπερκέω εἰς τότε . τοσοῦτος δέ νῦν ἐπισκεπτέος πῶς περί ὀργή μεσότης καί ὑπερβολή καί ἔλλειψις ἀνώνυμος εἰμί πρότερος λέγω . καίτοι ὁ πραότης καί ὁ πρᾶος καί ὑπό Πλάτων καί ὑπό ὁ ἄλλος τότε φιλόσοφος ὀνομάζω καί ὁ ὀργιλότης δέ καί ὁ ὀργίλος κατά ὁ ὑπερβολή τάσσω παλαιός ὄνομα , ἴσως δέ καί ὁ ἀοργησία παρά αὐτός ὀνομάζω , καίτοι ἀόργητος τις ἀεί λέγω ὑπό ὁ Ἕλλην . εἰμί μή ἄρα ὁ μέν πραότης κεῖμαι ἐπί ὁ ἥσυχος ἢ ἀόργητος , ἐπί δέ ὁ μέσος ἔχω πρός ὀργή καί ὅτε μέν δεῖ ὀργίζω καί ὡς δεῖ καί κατά ὁ ἄλλος διορισμός , πάλιν δέ μή ὀργίζω , ὅτε μή προσήκω , αὐτός τίθημι ὁ ὁ πρᾶος ὄνομα καί πραότης ὀνομάζω ὁ τοιοῦτος ἀρετή . πάλαι δέ ὀργίλος μέν ὀνομάζω κατά ὁ φυσικός ἐπιτηδειότης καί δύναμις , αὐτός δέ φέρω Τουό - Νομάς ἐπί ὁ ἔχω ὁ Ἦξις , κατά ὅς ὑπερβαλλόντως κατέχω ὑπό ὀργή · ὁ δέ ἔλλειψις ἀοργησία ὀνομάζω . καί γάρ οὐδέ εἄν εὑρίσκω ἐπί ὁ ἄλλος κακία παρονομάζω αὐτός ἀπό ὁ πάθος διά ὁ ὁ δύναμις παρονομάζω , οἷος ἐπί ὁ ἀνδρεῖος ὁ μέν ἐλλείπω δειλός καλέω , ὁ δέ ὑπερβάλλω θρασύς . οὗτος δέ δοκέω μέν ἀπό ὁ θάρσος ὀνομάζω . οὖον μήv ἔχω οὕτως · μεταβάλλω γάρ ὄνομα καί θρασύς ὀνομάζω . ἐπί δέ ὁ σωφροσύνη οὐ ἡδονικός λέγω ὁ ὑπερβάλλω ἀλλά Ἀκόλαστος , ὁ δέ ἐλλείπω ἀναίσθητος . ἔχω δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως . ἐπί δέ ὁ πραότης ἀνώνυμος εἰμί ὁ κατά ὁ ὑπερβολή καί ἔνδεια ἕξις , παρονομάζω αὐτός ἀπό ὁ πάθος . μετά δέ οὗτος λέγω τρεῖς εἰμί μεσότης , ἔχω μέν τις κοινωνία πρός ὅς ἀλλήλων , διαφέρω δέ ἀλλήλων · λέγω δέ αὐτός πᾶς περί λόγος καί πρᾶξις κοινωνία εἰμί . διαπορέω δέ οὗτος εἰμί μή περί πᾶς ὁ ἀρετή εἰμί ὁ περί λόγος καί πρᾶξις κοινωνία εἰμί . ἢ ὁ λοιπός ἀρετή ὁ ἐνέργεια πλήν ὁ δικαιοσύνη γίγνομαι ἄν καί κατά ἑαυτοῦ ὁ ἐνάρετος , οἷος ὁ σώφρων οὖον μόνος ἐν ὁ πρός ἄλλος κοινωνία χράω ὁ σωφρονέω ἀλλά καί πρός ἑαυτοῦ ἐν δίαιτα ἐν ἀμπεχόνη ὁ ἄλλος ὁ κατά ὁ βίος . εἰμί δέ καί ἐν πρᾶξις ἄνευ ὁ λέγω δυνατός χράω ὁ σωφροσύνη · ὁμοίως δέ καί ἐπί ἀνδρεῖος καί ἐλευθεριότης καί ὁ ἄλλος ἀρετή . καί γάρ πρός ἑαυτοῦ Ἐλευθέριος ( 6 ) ὡς δεῖ ἀναλίσκω εἰς ἑαυτοῦ ὁ ἀνδρεῖος ὁ μή φοβέω μηδέ ταράσσω ῥᾳδίως ὑπό ὁ προσδοκάω δεινός ἢ κακός . ὁ δέ δικαιοσύνη εἰμί μέν ἐν κοινωνία πάντως , ἀλλά εἰμί καί μή λέγω χράω αὐτός . ὁ δέ λέγω νῦν ἱερεύς ἔχω πάντως ἐν κοινωνία λόγος εἰμί καί πρᾶξις · δῆλος δέ ἐκ αὐτός · ονοματοποιώ δέ ὁ πολύς καί ἐκ ὅδε δέ φανερός εἰμί . εἰμί δέ ὁ ἀληθής τίμιος καί ὁ ἀλήθεια συγγενής ὁ φιλόσοφος φύσις εἰμί τις περί αὐτός κατορθωτικός καί λόγος καί ἔργον , ὁ δέ ἁμαρτητικός . καλέω δέ ὁ μέν ἀρειή ἀλήθεια μεσότης εἰμί καί ὁ κατά αὐτός ἀληθής τις , ὁ ὑπάρχω ἑαυτοῦ ἐν ὁ πρός ὁ πέλας ὁμιλία καί λόγος καί ἔργον ἐνδείκνυμι , ὁποῖος τυγχάνω εἰμί , οὔτε ἐπί ὁ πλέω ἐξαίρω οὔτε ἐπί ὁ μικρός , διά ὁ φιλέω καί περί πολύς ποιέω ὁ ἀλήθεια . ὁ δέ κακία ὁ μέν ὑπερβολή προσποίησις ἐπί ὁ μείζων καί λόγος καί ἔργον εἰμί , ὀνομάζω δέ αὐτός ἀλαζονεία καί ὁ ἔχω ἀλαζών , πρότερος ὀνομάζω ἀλαζών ὁ προσποιέω μαντεῖος ἢ σοφία ὥσπερ ὁ σοφισιαὶ προσποιέω καί ὅλως ὁ γόης οὗτος εὔχομαι ὁ ὄνομα . οὗτος δέ πᾶς ] ὁ ἐπί ὁ μείζων ὁ ἑαυτοῦ λέγω ἅπας ἀλαζών ὀνομάζω καί ὁ κακία ἀλαζονεία , ὁ δέ ἐπί ὁ μικρός τ·ὰ ἑαυτοῦ κατάγω ὁ λόγος καί προσποιέω μικρός ἔχω ὁ ὑπάρχω αὐτός μοχθηρός μέν καί αὐτός · πᾶς γάρ ὁ περί ὁ ψεῦδος σπουδή μοχθηρία ) εἴρων ὀνομάζω καί ὁ κακία εἰρωνεία · δοκέω δέ τις μή εἰμί κακία ὁ εἰρωνεία · ὁ γάρ Σωκράτης εἴρων φημί γίγνομαι μήποτε δέ οὐ εἰμί εἴρων ὁ Σωκράτης . τεκμήριον δέ ὁ μηδείς ὁ ἑταῖρος αὐτός οὕτως αὐτός ὀνομάζω ἀλλά ὁ πολύς διαμαρτάνω αὐτός , οἷος Θρασύμαχος ἢ Μένων . ἀλλά λέγω , ὡς ἔοικα , ἑαυτοῦ μηδείς οἶδα παραβάλλω ὁ ἀνθρώπινος σοφία πρός ὁ ὁ θεός . οὗτος γάρ καί ἐν εἷς ὁ Πλάτων ἀπολογία εἴρω . ἴσως δέ καί ὁ φορτικός φυλάσσω καί ἐπαχθής , οὖον διά ὁ πρός ὁ ψεῦδος φίλιος , ἐπί μικρός λέγω περί ἑαυτοῦ , ὅσπερ οὐ εἰμί εἰρωνεία . ἢ δύο τρόπος εἰρωνεία , νέος , ὁ μέν ἐπίψογος προσποιέω τις καί οἰκειόω ὁ ψεύδω ὁ δέ χαριεντισμός ὅμοιος , φυλάσσω τις ὁ ἐπαχθής ἐπί ὁ λόγος . οὗτος μέν ὅπως ἔχω σκεπτέος . ὁ δέ λοιπός δύο μεσότης περί ὁ ἡδύς ἀμφότερος εἰμί , ὁ μέν εἰμί περί ὁ ἐν παιδιά , μέσος ὁ σπουδαῖος παίζω καί ἄλυπος ὁ συγγίγνομαι . καλέω δέ ὁ τοιοῦτος ἀρετή εὐτραπελία καί ὁ ἔχω αὐτός εὐτράπελος , ὁ δέ ὑπερβολή βωμολοχία , ὑπερβαλλόντως τις χράω ὁ γελοῖος · καί οὔτε ὡς δεῖ οὔτε πρός ὅς δεῖ , ἀλλά παραβαίνω πᾶς ὁ εἴρω διορισμός . ὁ δέ ἔλλειψις ἀγροικία ὀνομάζω , οἷος γίγνομαι ἄν ἄνθρωπος φεύγω πᾶς παιδιά . ἄλλος εἰμί μεσότης περί ὁ ἡδύς ἐν πᾶς βίος , ὅστις εἰμί φίλιος , ἄλλως χράω ὁ φίλος φίλος κατά ὁ ἡδύς καί κατά ὁ καιρός καί ὡς δεῖ . ὁ δέ ἐπί πλέω προσποίησις ὁ φίλιος βούλομαι τις ἀεί καί ἐν πᾶς ἡδύς φαίνω , εἰμί μέν οὐδείς ἕνεκα , ἀρέσκεια λέγω ἄν καί ὁ κατά αὐτός Ἄρεσκος , εἰμί δέ ἕνεκα κέρδος καί ὠφέλεια , κόλαξ καί ὁ κακία κολακεία · ὁ δέ ἐλλείπω δύσερις καί δύσκολος . μετά δέ οὗτος λέγω μεσότης εἰμί τις ἐν ψιλός ὁ πάθος , ἐπαινετός μέν , ἀρετή δέ οὖον λέγω εἰμί . ὁ μέν γάρ ἀρετή περί πάθος καί πρᾶξις , οἷος ἀνδρεία περί φόβος καί θάρσος , ἀλλά καί ἐν ὁ ἀγωνίζομαι καί πράσσω ὁ ὁ ἀνδρεῖος ἔργον . ὁ δέ λέγω νῦν μεσότης ἐν αὐτός ὁ πάθος μόνος εἰμί , οὐ ἐν ὁ πρᾶξις , οἷος αἰδώς καί ὁ αἰδήμων μέσος , καταπλήξ δέ ὁ ἅπας αἰδέομαι ὑπερβάλλω τις ὁ πάθος , ὁ δέ ἐλλείπω ὁ αἰδέομαι ἀναίσχυντος . καί ὁ νέμεσις δέ παθητικός μεσότης , λύπη τις εἰμί ἐπί ὁ πα·ρ’ ἄξιος εὐπραγία ὁ μοχθηρός . ὑπερβολή δέ φθόνος ἐπί πᾶς λυπέω εὕω πράσσω , ὅσπερ γοῦν ὁ φθονερός κατά δέ ὁ ἔλλειψις τάσσω ὁ ἐπιχαιρέκακος , τοσοῦτος φάσκω αὐτός ὁ λυπέω ἐπί ἀλλότριος συμφορά ἀπέχω , ὥστε καί χαίρω . μήποτε δέ κατά ὁ ἔλλειψις ὁ τοιοῦτος εἰμί , ἀλλά ὁ μή λυπέω ὅλως ἐπί μηδείς ὁ εὕω πράσσω , μηδέ εἄν τυγχάνω ἀνάξιος εἰμί , ὁ δέ ἐπιχαιρέκακος ἤτοι ὁ αὐτός ὁ φθονερός · ὁ γάρ αὐτός λυπέω ἐπί ὁ εὐπραγία ὁ πέλας καί χαίρω ἐπί ὁ κακός αὐτός . ἢ μήποτε εἰμί ἐπινοέω μεσότης τις ὁ νέμεσις ἀνάλογος ὁ κατά ἄξιος συμβαίνω ὁ μοχθηρός , χαίρω τις ἀνώνυμος εἰμί καί ὁ κατά αὐτός ἕξις · ὁ δέ ὑπερβάλλω , ἐπιχαιρέκακος εἰμί ὡς καί ὁ ὁ μοχθηρός εὐπραγία καί ὁ ὁ ἀγαθός ὁμοίως χαίρω · ὅς δέ κατά ὁ ἔλλειψις ἐπί μηδείς χαίρω , μηδέ ἄν ἄξιος εἰμί τυγχάνω ὁ συμβαίνω αὐτός δυσχερής . περί μέν οὖν οὗτος ἐφίστημι ἄν τις · περί δέ δικαιοσύνη ὕστερος εἴρω ἐπαγγέλλω καί περί ὁ λογικός ἀρετή . ἀντίκειμαι μέν οὖν φημί ὁ τρεῖς διάθεσις ἀλλήλων , ὁ τε ἀρετή μεσότης εἰμί ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις καί οὗτος ἀλλήλων τε καί ὁ μέσος ἔχω · ὅμως δέ ἀντίκειμαι οὗτος πλεῖστος εἰμί ὁ ἄκρος ἐναντιότης πρός ἀλλήλων ἢ πρός ὁ μέσος . οὗτος δέ ἀπορέω , εἰμί ὀρθῶς εἴρω . δοκέω γάρ ὁ ἀρετή μάλιστα ἐναντίος ὁ κακία εἰμί · οὗτος μέν οὖν σκοπός πλεῖστος ἐναντίωσις ὁ ἀρετή εἰμί καί ὁ κακία . εἰμί δέ αὐτός τις σκοπέω ὁ ἐν ὁ κακία ὑπερβολή καί ἔλλειψις , πλεῖστος εἄν εὑρίσκω ὁ διάστασις ὁ κακία πρός ἀλλήλων ἢ πρός ὁ ἀρετή . τεκμήριον δέ εἰμί , ὅτι κατά ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔνδεια πολύς ἐναντίος πρός ἀλλήλων ἔχω ἢ πρός ὁ μέσος , οἷος ὁ ἄσωτος ἐναντίος ὁ ἀνελεύθερος φαντάζω · † φαντάζω μέν γάρ ἑκάτερος ὁ ἄκρος ὁ ἀνελεύθερος ὁ κατά ὁ ἐναντίος ἄκρος τάσσω , ἀλλά ἀνίημι μᾶλλον . ὁ μέν γάρ ἄσωτος δοκέω ἀνίημι ὁ ἀνελεύθερος εἰμί , ὁ δέ ἀνελεύθερος ἀνίημι ὁ ἄσωτος . ὁ δέ Ἀριστοτέλης τρεῖς ἐπιχείρημα εἰς ὁ τοιοῦτος χράω , εἷς μέν ἐκ παραβολή · ὡς γάρ ὁ μέγας ὁ μικρός πλέω ἀφίστημι φημί ἢ ἄμφω ὁ ἴσος , οὕτως καί ὁ ὑπερβολή ὁ ἔνδεια πλέω ἀφίστημι ὁ μεσότης . ἔτι ἐκ ὁ πρός ὁ μέσος ὁ ἄκρος ὁμοιότης εἰμί , ἀλλήλων δέ πᾶς ἀνομοιότης . μοῖος . τρίτος ἐκ ὁ ὁρισμός ὁ ἐναντίος ἐναντίος γάρ ὁρίζω ὁ πλεῖστος ἀλλήλων ἀπέχω · πλεῖστος δέ ἀφίστημι ὁ ὑπερβολή ὁ ἔλλειψις . ὁ δέ ἑξῆς δῆλος . σημειωτέος δέ ὅτι εὔλογος εἶπον πρός ὁ εὐκατάφορος εἰμί , οὗτος ἐναντίος εἰμί καί ὁ ἀρετή . ὁ γάρ ἐγώ ἐναντίος εἰμί , οὗτος καί ὁ ἀρετή . ἐναντίος δέ ἐγώ πρός ὁ εὐκατάφορος εἰμί κατά ὁ Ψυχή , ὥσπερ καί ἐναντίος ὁ σῶμα νόσημα πρός ὁ εὐκατάφορος εἰμί ὁ σῶμα . ὅτι2 δέ ὁ μέσος λαμβάνω δύσκολος , παρατίθημι παράδειγμα οὖον ὁ πρός ἐγώ τίς μέσος ἀλλά ὁ κατά αὐτός ὁ πρᾶγμα . κύκλος γάρ ὁ μέσος λαμβάνω οὖον πᾶς ἀλλά ὁ οἶδα . εἰμί γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος λαμβάνω ὁ μέσος δύσκολος , ἐν ὅς ὁ μέσος εἷς καί αὐτός πᾶς , πολύς χαλεπός ἐν ὁ πρακτός , ὅπου μέσος εἰμί τ·ὸ ἕκαστος ἁρμόζω . ὁ δέ εἴρω οὕτως ὅτι μέν οὖν εἰμί ὁ ἠθικός ἀρετή μεσότης καί πῶς καί ἄλλος , ὁ μέν ἄλλος δῆλος · ὁ πῶς γάρ φέρω ἐπί ὁ πρός ἐγώ μέσος αἱρέω , ἀλλά μή ὁ κατά ὁ πρᾶγμα . ὅς δέ ἐπί ὁ τελευτή εἴρω , ὡς οὐ εἰμί ῥᾴδιος διορίζω ὁ ἐπί πόσος καί μέχρι τίς παρεκβαίνω ἐπί ὁ μᾶλλον ἢ ἐπί ὁ κακός ψεκτός , ἕπω ὁ ἀεί λέγω ὑπό αὐτός , ὅτι οὐδείς ὁ πράκτης ἀκριβῶς εἰμί διορίζω , ἀλλά τύπος · οὐδέ γάρ ἄλλος οὐδείς ὁ αἰσθητής , ὅθεν καί ὁ σωρίτης παρέρχομαι . μέχρι γάρ πόσος ὁ πλούσιος εἰμί ; εἰμί τις τίθημι ὁ μέχρι δέκα τάλαντον , ἀνερωτάω · ἵημι δέ δραχμή τις ἀφαιρέω οὐκέτι πλούσιος ; εἰμί δέ ὅδε οὐ εἰμί γάρ ὁ τοιοῦτος οὐδείς , ἐπεί αἰσθητής εἰμί , ἀκριβῶς διορίζω καί ὁ πένης καί ὁ πλούσιος . καί ἐπί ὁ φαλακρός δέ ἐρωτάω · ἵημι παρά εἷς θρίξ φαλακρός γίγνομαι , τίς δέ παρά δύο , τίς δέ παρά τρέω ὅθεν φαλακρός λέγω ὁ λόγος καί σωρίτης . ἐπί γάρ σωρός ὁ αὐτός Ι ἐρωτάω , εἰμί παρά εἷς πυρός ἐλασσόω ὁ σωρός , εἶτα εἰμί παρά δύο καί κατά ὁ ἑξῆς · καί οὐ εἰμί εἶπον πότε πρῶτος οὐκέτι σωρός εἰμί διά ὁ μηδείς ὁ αἰσθητής ἀκριβῶς λαμβάνω , ἀλλά πλάτος καί τύπος . οὕτως οὖν καί ἐπί ὁ πρᾶξις ἔχω καί ὁ πάθος . οὖον γάρ εἰμί εἶπον ὁ ἐπί πόσος οργίζω μέσος ὀργίζω ἢ ὑπερβάλλω ἢ ἐλλείπω διά ὁ ὁ παρά ὁ μικρός ἐπί πλέω παρέκβασις ἢ ἐπί ὁ μικρός λανθάνω . διό δεῖ φρόνησις γνωρίζω ἐν ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις ὁ μέσος .