aspasius.in-ethica-nichomachea-commentaria 6
Μετὰ δὲ ταῦτα περὶ φιλίας ἕως τοῦ λανθάνοντας ὡς ἔχουσιν ἑαυτοῖς . Περὶ φιλίας οἰκειότατόν ἐστιν διελθεῖν τῷ περὶ ἠθῶν καὶ ἀρετῶν ἐπισκοποῦνται · ἔστι γὰρ ἀρετή τις ἢ μετ᾿ ἀρετῆς , ὥς φησι . καὶ γὰρ μίαν τῶν ἀρετῶν ἔστιν εἰπεῖν τὴν φιλίαν οὕτως ὡς τὴν ἀνδρείαν καὶ τὴν σωφροσύνην καὶ τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν ἑκάστην . καὶ γὰρ αὕτη περὶ πάθη καὶ πράξεις ἐστὶν ὥσπερ αἱ λοιπαί . καὶ γὰρ πράξεις εἰσὶ φιλικαὶ καὶ τὸ φιλεῖν πάθος τι . ἔτι δὲ μεσότης κολακείας λέγοιτ᾿ ἂν καὶ ἀνωνύμου τινὸς διαθέσεως , οἷον ἀγριότητός τινος οὔσης ἢ δυσκολίας ἀνθρώπου μὴ πεφυκότος πρὸς ἡδονὴν ὁμιλεῖν . καὶ ὁ μὲν κόλαξ κατὰ τὴν ὑπερβολὴν σφόδρα ἡδὺς εἶναι βουλόμενος , ὁ δὲ φίλος μέσως τούτῳ χρῆται , ὅτε δεῖ ἡδὺς γινόμενος , ὅτε δὲ μὴ δεῖ , μὴ γινόμενος , ὁ δὲ ὅλως ἐλλείπων ἐν τῷ ἡδὺς εἶναι κατὰ τὴν ἔλλειψιν τέτακται . ἴσως δὲ καὶ ἄλλως ἔστιν ἐπινοῆσαι τὸν ὑπερβάλλοντα καὶ τὸν ἐνδέοντα , τὸν μέν τινα μανικῶς χρώμενον τῷ φιλεῖν καὶ ὑπερβαλλόντως , οἷος λέγεται ὁ Σάτυρος πρὸς τὸν πατέρα γεγονέναι , ὃς οὐδὲ ζῆν εἵλετο ἀποθανόντος τοῦ πατρός , τὸν δὲ ὅλως ἀπαθῆ καὶ μήτε δυνάμενον φιλεῖν μήτε βουλόμενον , τὸν δὲ φίλον μέσως χρώμενον τῷ φιλεῖν . εἰς μὲν οὖν ταῦτα σκοπῶν τάχα ἄν τις λέγοι ἀρετήν τινα τὴν φιλίαν · ᾗ δὲ δοκεῖ τῷ ἐναρέτῳ εἶναι οἰκεῖον ἡ φιλία καὶ μόνοις ὑπάρχειν τοῖς τελείως ἀγαθοῖς , μετ᾿ ἀρετῆς ἂν δόξειεν ἡ φιλία . ἔστι δὲ μιᾷ τῶν ἀρετῶν προσνεῖμαι αὐτήν , τῇ δικαιοσύνῃ . ἥ τε γὰρ δικαιοσύνη ἰσότης τίς ἐστιν ἀπονεμητικὴ καὶ ἡ φιλία τοῖς φίλιος ἰσότητα παρέχει . ἴσους γὰρ ἀνάγκη εἰναι τούς γε τῷ ὄντι φίλους , ὥστε μόριον ἄν τι εἴη δικαιοσύνης . διὰ μὲν οὖν ταῦτα ἀρετήν τινα εἶπεν αὐτὴν ἢ μετ’ ἀρετῆς . ἐπεὶ δὲ τῶν ἀγαθῶν τὰ μέν ἐστιν ἀναγκαῖα , τὰ δὲ καλά , καθ’ ἑκάτερα τούτων τὴν φιλίαν ἀγαθὸν δεῖξαι βούλεται . ἀναγκαῖον δὲ εἴωθε μὲν λέγειν οὗ χωρὶς οὐχ οἷόν τε ζῆν , νῦν δὲ λαμβάνει ἀναγκαῖον , οὗ χωρὶς ζῆν οὐδεὶς ἂν ἕλοιτο τῶν κατὰ φύσιν ἐχόντων · τοιοῦτον γὰρ ἡ φιλία . οὐδεὶς γὰρ ἄν ἕλοιτο ἄνευ αὐτῆς ζῆν τῶν μὴ διεφθαρμένων τὴν φύσιν . φησὶ δὲ αὐτὴν ἀναγκαίαν εἶναι καὶ πλουτοῦσι καὶ δυναστείας μεγάλας κεκτημένοις καὶ πένησι καὶ νέοις καὶ πρεσβυτέροις καὶ ἀκμάζουσι . τοῖς μὲν οὖν πλουτοῦσι καὶ ἐν δυναστείαις οὖσι χρεία φίλων , ἐπεὶ μηδὲν ὄφελος τοῦ πλούτου καὶ τῆς δυνάμεως , εἰ μὴ χρῶνται αὐτοῖς · χρῆσις δὲ πλούτου καὶ δυνάμεως ἐν τῷ εὐεργετεῖν , ἡ δὲ καλλίστη εὐεργεσία καὶ μάλιστα ἀξιόπιστος · ἡ πρὸς τοὺς φάους . δόξει δὲ ἡ ἐγχείρησις αὕτη οὐκ ἀναγκαῖόν τι δεικνύναι τὴν φιλίαν ἀλλὰ μᾶλλον καλὸν ἢ καλοῦ αἴτιον , εἴ γε αἰτία ἐστὶν εὐεργεσίας · ἡ δὲ εὐεργεσία τῶν καλῶν . ἀλλὰ δεῖ μεμνῆσθαι , πῶς λαμβάνει τὸ ἀναγκαῖον , οὗ χωρὶς οὐκ ἄν ἕλοιτο ὁ κατὰ φύσιν ἔχων πλοῦτον , καὶ εἰ πλούσιός ἐστι ζῆν ἄλλως ἢ εὐεργετῶν · τούτου δὲ ἀποστερεῖται ὁ ἄφιλος . τὸ δὲ ἐξῆς καὶ σφόδρα ἀναγκαῖον δείκνυσι τὴν · φιλίαν τῷ πλουτοῦντι · πρὸς γὰρ φυλακὴν καὶ σωτηρίαν τῶν ὑπαρχόντων τοῖς πλουτοῦσι μεγάλη δύναμις ἡ παρὰ τῶν φίλων · καὶ μὴν ἐν πενία καταφυγὴ καὶ ἐπικουρια ἁ φίλοι . Πάλιν δὲ ὅταν λέγῃ καὶ νέοις πρὸς τὸ ἀναμάρτητον συνεργεῖν τοὺς φίλους ἐπανορθοῦντας καλόν τι | δόξει λέγειν τὴν φιλίαν μᾶλλον ἢ · ἀναγκαῖον . ἴσως μὲν οὖν καὶ καλὸν ἡ ἐπανόρθωσις , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀναγκαῖον · κωλλύει γὰρ μεγάλοις περιπίπτειν κακοῖς . δῆλον δὲ ὅτι καὶ πρεσβυτέροις συνεργεῖ καὶ τοῖς ἐν ἀκμῇ · καὶ μὴν ἡ φύσις πρὸς τὰ ἔγγονα φιλίαν μηχανᾶται ἀναγκαίως , οὐ μόνον ἐν ἀνθρώποις , ἀλλὰ ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ζῴοις , ἐκτρέηται . φιλίαν δὲ νῦν λαμβάνει κοινότερον ἀντὶ τῆς φιλήσεως , ἥτις ἀρχὴ μὲν ἴσως φιλίας ἐστί , φιλία δὲ οὔπω ἐπειδὴ ἡ φιλία ἐν ἀντιφιλοῦσίν ἐστιν · καὶ τοῖς ὁμοεθνέσι δὲ ἀναγ·καίως ἡ φύσις ἐνειργάσατο πρὸς ἀλλήλους φιλίαν , ὅπως τὴν παρ’ ἀλλήλων ἐπικουρίαν ἔχωσι · καὶ τοῖς ἀνθρώποις φύσει ὑπάρχει φιλία πᾶσι πρὸς πάντας · δῆλον δὲ τοῦτο ἐν ταῖς πλάναις μάλιστα · καὶ γὰρ μὴ ἐπισταμένοις τὰς ὁδοὺς μηνύουσι καὶ ὑποδέχονται καὶ ἐπικουροῦσιν , ἄν γε μὴ ὑπὸ πλεονεξίας διεστραμμένοι ὦσι . πάλιν δὲ φιλίαν ἐπὶ τῶν ὁμοεθνῶν καὶ τῶν ἀνθρώπων τὴν εἰς φιλίαν ἐπιτηδειότητα ληπτέον καὶ τὴν ἐφέλκυσιν . καὶ τἀς πόλεις δὲ συνέχει ἡ φιλία · ἡ γὰρ ὁμόνοια ὅμοιόν τι τῇ φιλίᾳ · τὸ γὰρ κοινὸν ἀγαθὸν ποθοῦσιν οἱ ὁμονοοῦντες · τοῦτο δὲ ὅμοιον φιλικῇ ἐνεργείᾳ . καὶ φίλων μὲν ὄντων οὐδὲν δεῖ δικαιοσύνης πρὸς ἀλλήλους , δίκαιοι δὲ ὄντες προσδέονται φιλίας διὰ τὰ εἰρημένα περί τε πλουσίων καὶ πενήτων καὶ νέων καὶ ἀκμαίων καὶ πρεσβυτέρων . καὶ τῶν δικαίων δὲ τὸ μάλιστα φιλικὸν εἶναι δοκεῖ . πολλὰ γὰρ εἴδη τοῦ δικαίου , καθάπερ ἐλέχθη ἐν τοῖς περὶ δικαιοσύνης , οἷον τὸ πολιτικὸν καὶ τὸ πατρικὸν καὶ τὸ δεσποτικόν · τούτων δὲ τὸ μάλιστα δίκαιόν ἐστι τὸ πολιτικόν , ὅπερ ὅμοιόν τί ἐστι τῷ φιλικῷ · κατ’ ἰσότητα γάρ ἐστι τῶν κοινωνῶν . εἴρηται δὲ ὅτι καὶ ἡ φιλία βούλεται τοὺς φίλους ὡς οἷόν τε φίλους εἶναι . τάχα δ’ ἄν τις καὶ οὕτως ἀποδέξαιτο , ὅτι πάντων τῶν δικαίων μάλιστα δίκαιόν ἐστι τὸ πρὸς τοὺς φίλους . πρὸς γὰρ τούτους μ·άλιστα φυλακτέον ἐστὶ τὰ καλούμενα δίκαια φιλικά . ὅτι δὲ οὐ μόνον δίκαιόν ἐστιν ἡ φιλία ἀλλὰ καὶ καλόν , δεδήλωκεν αὐτός . Διαμφισβητεῖται δὲ περὶ τῆς φιλίας . οἱ μὲν γὰρ ὁμοιότητά τινα λέγουσιν αὐτήν , ἐπειδὴ καθ’ ὁμοιότητα ἔθους δοκεῖ συνίστασθαι , οἱ δὲ τοὺς μὲν ὁμοίους ἐναντίως ἔχειν πρὸς ἀλλήλους , τοὺς δὲ μὴ ὁμ·οίους πὼς ἀλλ’ ἐναντίους εἶναι φίλους . ἑκάτερον δὲ τούτων ἐνδόξως ἐπικεχείρηκε , τὰ παροιμιωδῶς λεγόμενα παρατιθέμενος καὶ ποιητῶν δόξας καὶ φιλοσόφων . ἐπεὶ δέ τινες τῶν φιλοσόφων ἀπορώτερον ἐπιόντες καὶ τὸ πᾶν καθ’ ὁμοιότητα συνεστάναι λέγουσιν , οἱ δὲ κατ’ ἐναντίωσιν , ταύτας μὲν τὰς σκέψεις ὡς φυσικὰς ὑπερτίθεται · ὅσα δὲ οἰκεῖά ἐστι τῇ ἠθικῇ πραγματείᾳ , ταῦτα ἀπορεῖ , καὶ προτείνει δύο ἀπορίας · τὴν μέν , εἰ ἐν πᾶσιν οἷόν τε γενέσθαι ἢ ἀμήχανον μοχθηροὺς ὄντας φίλους εἶναι , ἔτι δὲ εἰ πλείω εἴδη φιλίας ἐστὶν ἢ ἕν . οὐκ οἰητέον δὲ αὐτὸν ζητεῖν . εἰ οὕτως ἐστὶ πλείω εἴδη ὡς ὑφ’ ἓν γένος τεταγμένα , ἀλλ’ ἐν πλείοσι τῆς φιλίας εἴδεσι μόνον ἐστὶ κοινὸν ὄνομά τι καὶ ὁμώνυμόν τι ἡ φιλία . δηλώσει δὲ προιὼν ὅτι τοιαύτην ποιεῖται τὴν ζήτησιν . Οἱ μὲν γὰρ οἰόμενοι , φησίν , ἓν εἶναι τὴν φιλίαν , ὅτι δέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , οὐχ ἱκανῷ πεπιστεύκασι σὴ μείω · ὃ δὲ λέγει , τοιοῦτόν ἐστιν . οἴονταί τινες ἱκανὸν σημεῖον εἶναι τοῦ μὴ ὁμώνυμον εἶναι τὴν φιλίαν τὸ δέ - χεσ·ι αὐτὴν τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧ τ τ ο ν ’ τὰ δὲ · ἐπιδεχόμενα τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ὑφ’ ἓν γένος εἶναι καὶ συνωνυμεῖν ἀλλήλοις , οἷον τὸ θερμὸν δεχό - μεν‘ον τὸ μᾶλλον καὶ τὸ - ἧττον οὐκ ἔστιν ὁμώνυμον , ὡσαύτως καὶ τὸ γλυκύ · ἐπεὶ οὖν καὶ ἡ φιλία , ἡ μὲν μᾶλλον ἡ δ’ ἧττόν ἐστι , μᾶλλον μὲν ἡ τῶν ἀγαθῶν ἧττον δ’ ἡ τῶν πονηρῶν , οὐκ ἂν εἴη ὁμώνυμον ἡ φιλία · οἱ δὴ ταῦτα λέγοντες οὐχ ἱκανῷ πιστ·εύουσι τούτου σὴ με ἴῳ . δέχεται γὰρ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧ ττον καὶ τὰ ὅιερα μὲν ι ᾦ εἴδει , μὴ ὶ̣οινωνοὐντα δὲ τοῦ αὐτοῦ γένους . εἴρηται δέ , φησί , περὶ αὐτῶν ἔμπροσθεν , ἔοικε δὲ εἰρῆσθαι ἐν τοῖς ἐκπεπτωκόσι τῶν Νικομαχείων . ἔστι δὲ οὐκ ἄπορον δεῖξαι τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ἐν τοῖς πολλαχῶς λεγομένοις · τὸ γὰρ ὂν λέγεται εἶναι πολλα - χῶς , ἔστι δὲ μᾶλλον μὲν ἡ οὐσία , ἦττον δὲ τὰ συμβεβηκότα · διὰ γὰρ τὴν οὐσίαν καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει τὸ εἶναι . τοῦτο δὲ μάλιστα συμβαίνειν δύνα - ται , ὅταν τὰ πολλαχῶς | λεγόμενα ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ πρὸς τὸ αὐτὸ ᾖ , ὥσπερ τὸ ὅν . τὸ δὲ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῆς p̔λίας ἐστί . κα-ὰ γὰρ τιν’ ὁμοιότητα τῆς τῶν ἀγαθῶν φιλίας καὶ αἱ λοιπαὶ λέγονται καὶ ἀπὸ ταύτης τοὔνομα ἔχουσι . δῆλον δὲ καὶ περὶ τούτου μετὰ ταῦτα ἔσται . ἐπεὶ δὲ ἡ φιΑία ἐν τῳ φιλεῖν ἐστι καὶ τῷ φιλεῖσθαι ( φιλεῖται δὲ τὸ φιλητόν ) , γνώριμον ἔσται καὶ περὶ τῆς φιλίας , πόσα εἴδη αὐτῆς ἐστι διελομένοις ποσαχῶζ λέγεται τὸ φιλητόν . διαιρεῖαι δὲ αὐτὸ τριχῇ · τὸ γὰρ φιλητὸν ἢ τὸ ἀγαθόν φησιν εἶναι ἢ τὸ ἡδὺ ἢ τὸ χρήσιμον . Ἀπορεῖται δὲ περὶ τῆς διαιρέσεως ταύιης . δοκεῖ γὰρ ἀντιδιῃρηκέναι ἢ τὸ γένος τῷ εἴδει ἢ τὸ κοινὸν ὄνομα ἑνὶ τῶν δηλουμένων . εἴιε γὰρ γένος τὸ ἀγαθὸν τῶν ἀγαθῶν , τὸ δὲ χρήσιμον ἕν τι . τὸ γένος ἀντιδιῄρηκα τῷ εἴδει εἰπών , τὸ μὲν εἶναι ἀγαθόν , τὸ δὲ χρήσιμον(καὶ ὅμοιον πεποίηκεν ὡς εἴ , τις φήσει τὸ μὲν εἶναι ζῷον , τὸ δὲ ἄνθρωπον ) , εἴτε τῶν πολλαχῶς λεγομένων τὸ ἀγαθόν , ὥσπερ καὶ δοκεῖ , καὶ οὕτω παραπλησία ἡ διαίρεσις καθάπερ εἴ τις φαίη τὸ μὲν εἶναι ὄν , τὸ δὲ οὐσίαν . ἔοικε δ’ οὐχ ὡς τὸ κοινὸν ἀγαθὸν ἀντιδιαιρεῖν νῦν τ̣ῷ χρησίμῳ , ἀλλ’ ἰδίως λαμβάνει ἀγαθὸν λέ - γεσθαι τὸ καθ’ αὑτὸ αἱρετόν , εἴτε μόνον τοῦτο αὐτῷ ὑπάρχοι καθάπερ τῇ ε.̀ὐΔ̀αιμονία , εἴτε καὶ διὰ τοῦτο καὶ δι’ ἕτερον εἴη αἱρετόν , ὡς ἡ ὑγίεια καὶ ἧί εὐαισθησία καὶ ἡ ἀρετή . ταῦτα γὰρ κὼ δι’ αὑτὰ αἱρετὰ καὶ διὰ τὴν εὐ - δαιμονίαν · ταῦτα δὲ πάντα ἰδίως νῦν ἀγαθὰ κέκληκε . χρήσιμα δὲ τὰ δι’ ἕτερα αἱρετά · ἔστι δὲ καὶ ὁ πλοῦτος τῶν χρησίμων , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς κατ’ ἀρχὰς λόγοις ἔλεγε · λέγων γὰρ περὶ εὐδαιμονίας εἶπεν ‘ὁ δὲ πλοῦτος οὐκ ἔστι τὸ ζητούμενον ἀγαθόν · χρήσιμον γὰρ καὶ ἄλλου χάριν’ . οὐ δεῖ δὲ ταράττεσθαι , εἰ ἅμα μὲν τὸν πλοῦτον λέγει τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν , ἅμα δὲ τῶν δι’ ἕτερον αἱρετῶν . ἁπλῶς μὲν γὰρ ἀγαθὸν λέγεται , διότι τῷ κατὰ φύσιν διακειμένῳ , λέγω δὴ τῷ ἐναρέτῳ , ὄργανόν ἐστι πρὸς τὰς καλὰς ἐνεργείας , ὡς καὶ μουσικὸν ὄργανον λέγεται τὸ ἀπλῶς τῷ μουσικῷ ἁρμόττον πρὸς τὰς κατὰ μουσικὴν ἐνεργείας · δι’ ἕτερον δέ ἐστιν αἱρετόν , διότι αἱρούμεθα τὸν πλοῦτον διὰ τὴν χρῆσιν τὴν ἀπ’ αὐτοῦ · διὸ καὶ χρήματα λέγεται τὰ τοῦ πλούτου μέρη . δηλοῖ δὲ καὶ αὐτός , ὅτι χρήσιμον τὸ ἑτέρου ἕνεκεν αἱρετόν · φησὶ γὰρ χρήσιμον εἶναι , δι’ οὗ γίνεται ἀγαθόν τι ἢ ἡδονή . τριῶν οὖν ὄντων φιλητῶν , τὸ μὲν ἀγαθὸν καὶ τὸ ἡδὺ ὡς τέλος φιλητὸν ἄν εἴη , τὸ δὲ χρήσιμον φλιητὸν ὡς τῶν εἰς τὸ τέλος τι συντεινόντων καὶ φερόντων . ἑξῆς ζητεῖ πότερον τὸ ἀγαθὸν φιλοῦσιν οἱ ἄνθρωποι ἢ τὸ αὑτοῖς ἀγαθόν . ἐλέχθη γὰρ καὶ πρότερον , ὅτι τὸ μέν ἐστιν ἁπλῶς ἀγαθόν , τὸ δὲ τινί · ἁπλῶς μὲν ἀγαθὸν τὸ τῷ κατὰ φύσιν διακειμένῳ τὸ σῶμα ἁπλῶς ὑγιεινὸν λέγεται , τὸ δὲ τῷ νοσοῦντι σώματι τινὶ ὑγιεινόν , οἷον τομὴ καὶ καῦσις καὶ αἱ λοιπαὶ ἰατρεῖαι · ἡδὺ δὲ τὸ μὲν ἀπλῶς , τὸ δὲ τινί · ἁπλῶς μὲν τὸ τῷ κατὰ φύσιν διακειμένῳ , τινὶ δὲ ἐνίοτε τὸ τῶ παρὰ φύσιν . τὰ γὰρ πικρὰ ἡδέα δοκεῖ τῷ διεφθαρμένῳ τὴν γεῦσιν ἐνίοτε · τῷ μὲν οὖν ἀγαθῷ , ὃ ἀπλῶς ἐστιν ἀγαθὸν καὶ αὐτῷ ἀγαθὸν καὶ οὐ διαφωνεῖ · ἐπὶ δὲ τοῦ μοχθηροῦ διαφωνεῖ · οὐ γὰρ ταὐτὸν ἀπλῶς ἀγαθὸν καὶ αὐτῷ ἀγαθόν , ἀλλ’ ἐνίοτε καὶ ἐνίοις τὸ ἁπλῶς κακὸν ἀγαθὸν γίνεται , οἷον . νόσος καὶ πενία · πολλοῖς γὰρ τῶν μοχθηρῶν ἐνίοτε ἤνεγκε ταῦτα . Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ζητεῖ πότερον τὸ ἀγαθὸν φιλοῦσιν οἱ ἄνθρωποι τὸ ἁπλῶς ἢ τὸ αὐτοῖς ἀγαθόν . ἔοικε δὲ ἕκαστος φιλεῖν τὸ αὐτῷ ἀγαθόν μᾶλλον δὲ τὸ φαινόμενον αὐτῷ ἀγαθόν · διαμαρτάνουσι γὰρ πολλοὶ κατὰ τὴν φαντασίαν . τὸ οὖν οὕτω φ·ιλητὸν ὡς τὸ ἀγαθόν , πότερον τὸ ἁπλῶς ἀγαθόν ἐστιν ἢ τὸ τινὶ ὂν ἢ φαινόμενον . διαιρούμενος δὴ λέγει τὸ μὲν ἀπλῶς φιλητὸν οὕτως , ὡς ἀγαθὸν ἀπλῶς εἶναι φιλητὸν ἀγαθόν τὸ δὲ σπάνιον ) , ἢ φαινόμενόν τινι φιλητόν . περὶ δὲ τοῦ ἡδέος , εἰ καὶ μηδὲν εἴρηκε , ταῦτα λεκτέον · τὸ γὰρ ὡς ἡδὺ φιλητόν , τὸ μὲν ἁπλῶς ἡδὺ ἁπλῶς φιλητόν , τὸ δὲ τινὶ ἡδὺ τινὶ φιλητόν . μετὰ ταῦτα διαιρεῖ τὴν φίλησιν , ὡς ἑτέραν οὖσαν τῆς φιλίας . ἔστι μὲν οὗν καὶ ἐξ ἄλλων · ἐναργές · καὶ γὰρ αἱ μητέρες φιλοῦσι τὰ ἔκγονα ἔτι νήπια ὄντα · καὶ φίλησις μέν ἐστι , φιλία δὲ οὐδαμῶς · οὐ γὰρ ἀντιφιλοῦνται . καὶ οἱ ἐρασταὶ φιλοῦσι μέν , φιλία δὲ οὐκ ἔστιν ἀεί · ἐνίοτε γὰρ καὶ μισοῦνται ὑπὸ τῶν ἐρωμένων . ἐναργεστάτῳ δὲ αὐτὸς κέχρηται παραδείγματι · πρὸς γὰρ τὰ ἄψυχα φίλησις μέν ἐστι , φιλία δ’ οὐκ · ἔστιν , οἷον πρὸς τὸν οἶνον , οὐ γάρ ἐστιν ἀντιφίλησις οὐδὲ βούλησις ἀγαθοῦ αὐτοῦ ἐκείνου ἕνεκα , οὐδέ γὰρ βούλεται τῷ οἴνῳ τἀγαθά , ἀλλ’ εἴπερ ἄρα , σώζεσθαι , βούλεται καὶ μένειν τὸν οἶνον ἑαυτοῦ ἕνεκα , ἵνα ἔχῃ χρῆσθαι . Ἐπεὶ δὲ ἐκ τῶν δόξει τις φιλίαν αὐτὸν λέγειν βούλησιν ἀγαθοῦ , ἐκείνου αὐτοῦ ἕνεκεν , ᾧ βούλεται τἀγαθά , φησὶ τὸ τοιοῦτον εὔνοιαν εἶναι . ὁ γὰρ βουλόμενός τῳ τὰ ἀγαθὰ αὐτοῦ ἐκείνου ἕνεκα , κἂν μὴ τὸ αὐτὸ παρ’ ἐκείνου γίνηται , εὔνους ἐστίν · ἡ δὲ φιλία εὔνοιά ἐστιν ἐν ἀντιπεπονθόσιν · ἢ προσθετέον , φησί , μὴ λανθάνουσαν . ἐνδέχεται γὰρ εὐνοεῖν τινας ἀλλήλοις πεπυσμένους , ὅτι εἰσὶν ἐπιεικεῖς ἢ χρήσιμοι ἑαυτοῖς , λανθάνειν δὲ ἀλλήλους , ὅτι οὕτως ἔχουσι . τούτους μὲν οὖν οὐκ ἄν τις εἴποι φίλους , τοὺς δὲ εὐνοοῦντας μὲν ἀλλήλοις , μὴ λανθάνοντας δὲ φίλους ῥητέον . δόξει δὲ λέγων ταῦτα φιλίαν λέγειν καὶ τῶν μηδέποτε ἀλλήλοις ἐντετυχηκότων , ἂν μόνον εὖνοι ὦσιν ἀλλήλοις , πεπιστευκότες δὲ ἑκάτερος ἑκατέρῳ ἀγαθὸς εἶναι , καὶ εἰδῶσιν , ὅτι οὕτως ἔχουσι πρὸς ἀλλήλους . ἢ τὸ μὴ λανθάνει.ν οὐχ οὕτως ἀποδεκτέον , ὡς ἐν τῷ πεπύσθαι μόνον ὅτι εὐνοοῦσιν ἀλλήλοις , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ἐντετυχηκέναι πολλάκις . δεῖ γὰρ καὶ ὑπὸ τῆς συνουσίας καὶ συμβιώσεως συναφθῆναί πὼς καὶ συναρμοσθῆναι τὰς ψυχὰς τῶν ὡς ἀληθῶς ἐσομένων φίλων · δεῖ δὲ καὶ πείρας πολλῆς , ἵνα βεβαίως πιστεύσωσιν ἀλλήλ·οις ἐπιεικεῖς εἶναι . λέγει δὲ καὶ αὐτὸς τοιαῦτα περὶ τῶν ὡς ἀληθῶς φίλων προελθών . Δεῖ ἄρα ε·ὐνοεῖν ἀλλήλοις ἕως τοῦ οὐ γὰρ πάνυ συνδυάξεται τὰ κατὰ συμβεβηκός . Καὶ ἐκ τῶν προειρημένων καὶ ἐκ τῶν νῦν λεγομένων λάβοι ἄν τις . ὅτι 20 τὴν φιλίαν ὁρίζεται ὁ Ἀριστοτέλης εὔνοιαν ἐν ἀντιπεπονθόσι μὴ λανθάνουσαν · τὴν δὲ εὔνοιαν βούλησιν ἀγαθοῦ , αὐτοῦ ἐκείνου ἕνεκεν ὧ βούλεται τὸ ἀγα - θόν . εἰ δέ ἐστιν ὁρισμὸς εἷς πάσης φιλίας , οὐκ ἄν ὁμώνυμοι εἶεν αἱ φιλίαι , ὥσπερ δοκεῖ αὐτῷ . ἢ ἔστι καὶ πολλαχῶς τινων λεγομένων ἕνα λαβεῖν λόγον . οὐκ ἀκριβῆ μὲν ὁρισμόν , ὑπογραφὴν δὲ μᾶλλον . τίνων δὲ πολλαχῶς λεγομένων ἔφαμεν ἐγχωρεῖν ἕνα λαβεῖν λόγον , οὐκ ἄδηλον , ὅτι τῶν μὴ πολὺ διεστώτων , στώτων , ἀλλ’ ὅταν ἀφ’ ἑνὸς τὰ πολλὰ λέγηται , ὥσπερ τὸ ἰατρικὸν βιβλίον καὶ ὄργανον ἀπὸ πρώτου λέγεται τοῦ ἰατρικοῦ ἀνθρώπου , ἔστι τύπῳ λαβεῖν ἕν πάντων λόγον ἰατρικόν , λέγοντας πᾶν τὸ ἀπὸ ἰατρικῆς ὁπωσοῦν ὄν · καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας δὲ ταὐτόν πὼς ἔστι . πρώτη μὲν γάρ ἐστι φιλία καὶ κυρίως , ὡς προελθὼν δηλώσει , ἡ τῶν ἀγαθῶν καὶ καῖ’ · ἀρετὴν ὁμοίων , αἱ δ’ ἄλλαι καθ’ ὁμοιότητα ταύτης λέγονται καὶ ἀπὸ ταύτης ἔχουσι τὴν κλῆσιν , ὥστ᾿ οὐδὲν κωλύει τύπῳ λόγον κοινὸν λαβεῖν αὐτῶν . ὅτι δὲ ὁμώνυμοί εἰσι , φανερὸν καὶ ἐκ τῶν φιλητῶν . τὸ γὰρ ἀγαθὸν καὶ τὸ χρήσιμον καὶ τὸ ἡδὺ οὐ ταὐτὸν ἔχουσι τὸ φιλητόν . τὸ μὲν γὰρ ἀγαθὸν καθ᾿ αὑτὸ αἱρετὸν καὶ φιλητόν , τὸ δὲ ἡδὺ καὶ τὸ χρή σιμὸν κατὰ συμβεβηκὸς καὶ δι’ ἕτερον · διότι γὰρ τῷ φιλοῦντι ἡδύ ἐστιν ἢ χρήσιμον , φιλεῖται · τὸ δ’ ἀγαθὸν δι’ αὑτό . δῆλον δὲ τοῦτο ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν μάλιστα . δι’ οὐδὲν γὰρ ἕτερον ὁ ἀγαθὸς ὑπὸ τοῦ ἀγαθοῦ φιλεῖται ἢ δι’ αὑτόν · ὁ δὲ χρήσιμος οὐ δι’ αὑτὸν ἀλλὰ διὰ τὴν χρείαν , καὶ ὁ ἡδὺς διὰ τὴν ἡδονήν . μετάγει δὲ καὶ αὐτὸς τὰ φιλητὰ εἰς τοὺς κατὰ ἰὴν φιλίαν φιλητούς , ὧν ὁ μὲν ἀγαθὸς ἕν τι τῶν ἀγαθῶν ἐστι καὶ δι’ αὑτὸ μάλιστα αἱρετῶν . ὁ δὲ χρήσιμος καὶ ἡδὺς δι’ ἕτερα . μήποτε δὲ ὁ ἀποδιδόμενος τῆς φιλίας ὅρος τῆς πρώτης ἐστὶ καὶ κυρίως λεγομένης . ἔστι γὰρ ὁ ὅρος εὔνοια ἐν ἀντιπεπονθόσι μὴ λανθάνουσα , ἡ δὲ εὔνοια βούλησις ἀγαθοῦ , αὐτοῦ ἐκείνου ἕνεκεν , ᾧ βούλετ.αι τἀγαθά . τὸ δὲ τὰ τῷ ὄντι ἀγαθὰ βούλεσθαι τοῦ ἀγαθοῦ ἐστιν ἀνδρός · οὗτος γὰρ εἰδὼς τἀγαθὰ βούλεται τῷ φίλῳ ὑπάρχειν · ὁ δὲ καθ’ ἡδονὴν φίλος ἢ διὰ τὸ χρήσιμον . οὐ τἀγαθὰ πάντως βούλεται τῷ φίλῳ · οὐδὲ γὰρ οἶδε τἀγαθά . ἔτι δὲ τὸ αὐτοῦ ἕνεκεν ἐκείνου βούλεσθαι τἀγαθὰ τῇ πρώτῃ φιλίᾳ ὑπάρχει . κατὰ δὲ τὰς ἄλλας φιλίας εἰς αὑτοὺς ἀναφέροντες βούλονται τἀγαθὰ τοῖς φίλοις , οἱ μὲν δι’ ἡδονὴν φίλοι ἵνα ἔχωσιν ἥδεσθαι , οἱ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον διὰ τὴν αὐτῶν χρείαν ὥστε οὐδὲ κοινὸς ὁρισμός , ἀλλ’ ὥσπερ ἡ μὲν πρώτη φιλία κυρίως , αἱ δὲ λοιπαὶ φαίνονται , οὕτως καὶ ὁ ὁρισμὸς τῆς μὲν πρώτης ἐστί , δοκεῖ δ’ εἶναι καὶ τῶν ἄλλων . περὶ μὲν οὖν τοῦ μὴ εἶναι κοινὸν τὸν ὁρισμὸν τῶν φιλιῶν εἴρηται . φησὶ δὲ βούλεσθαι τοὺς φίλους ἀλλήλοις τὰ ἀγαθὰ μὴ λανθάνοντας δι’ ἕν τι τῶν εἰρημένων . ἢ διὰ τὸ ἀγαθὸν ἢ διὰ τὸ ἡδὺ ἢ διὰ τὸ χρήσιμον · ταῦτα δὲ διαφέρει ἀλλήλων . ὅτι δὲ οὐχ οὕτως διαφέρει ἀλλήλων , οὐδὲ ὡς ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος ὄντα ἀλλ’ ὡς κοινωνοῦντα ὀνόματος , ἐλέχθη . ὥστε καὶ αἱ φιλήσεις αἱ καθ’ ἕκαστον καὶ αἱ φιλίαι διοίσουσι τῷ εἴδει . καὶ οὐδὲ γένος ἕξουσι κοινὸν αἱ φιλήσεις ἀλλήλαις οὐδὲ αἱ φιλίαι . διαφερόντων γὰρ τῶν φιλητῶν καὶ ταύτας διαφέρειν ἀνάγκη . τίνι δὲ διαφέρει φίλησις καὶ φιλία ; ἢ ὅτι ἐν μὲν τῇ φήσει οὐκ ἔστιν ἀντιφίλησις , ἐν δὲ τῆ φιλίᾳ ὅτι ἔστιν , οὐκ ἄδηλον . οἱ δὲ φιλοῦντες ἀλλήλους βούλονται τὸ ἀγαθὸν ἀλλήλλοις ταύτῃ ᾗ φιλοῦσιν , οἱ μὲν ἀγαθοὶ ᾖ ἀγαθοί εἰσι ( διότι γὰρ ἀγαθοὶ φιλοῦσιν ἀλλήλους ) , οἱ δὲ ἡδεῖς ᾗ ἡδεῖς , οἱ δὲ χρήσιμοι ᾗ χρήσιμοι . Οἱ μὲν οὖν διά τὸ χρήσιμον φιλοῦντες ἀλλήλους οὐ καθ’ αὑτοὺς φιλοῦσιν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · οὐ γὰρ δι᾿ αὑτούς ( καθ᾿ αὑτοὺς γὰρ ἂν ἐφίλουν ) , ἀλλ’ ᾗ γίνεταί τι αὐτοῖς παρ᾿ ἀλλήλων ἀγαθόν . τοῦτο δέ ἐστι τὸ χρήσιμον , ὅθεν κατὰ συμβεβηκὸς αὐτῶν ἡ φιλία ἐστίν . διότι γὰρ συμβαίνει τι ἀπ’ αὐτῶν γίνεσθαι , συνίσταται · ἀλλ’ οὐ δι’ αὑτούς · ὁμο·ίως δὲ καὶ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν οἱ δι᾿ ἡδονὴν φιλοῦντες , οὐ καθ’ αὑτοὺς φιλοῦσιν ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός . οὐ γάρ τῷ ποιούς τινας εἶναι , φησί , φιλοῦσι τοὺς εὐτραπέλους . δόξει δ’ εὔηθες διὰ τοῦτο λέγειν κατὰ συμβεβηκὸς τὴν καθ’ ἡδονὴν φιλίαν , ὅτι οὐ διότι ἀγαθοί εἰ σί’ φιλοῦσιν . ὁμολογεῖται γὰρ οὐ τὸ αὐτὸ εἶδος εἶναι . παραπλήσιον γάρ ἦν λέγειν ἧι τῶν ἀγαθῶν φιλίαν κατὰ συμβεβηκός . οὐ γὰρ διότι εὐτραπελοι φιλοῦνται ὑπ’ · ἀλλήλων , ἀλλ’ ἔοικε ποιοὺς λέγειν τοὺς κατὰ ποιότητα λεγομένους ψιλήν , ἀλλὰ μὴ κατὰ τὸ πρός τι’ ὁ μὲν οὖν εὐτράπελος ποιός ἐστιν ἀπὸ τῆς εὐτραπελίας παρωνομασμένος , ὁ δὲ ἡδὺς πρός τι · τινὶ γὰρ ἡδὺς καὶ εἰ ὁτιοῦν μάλιστα ἡ ἡδονὴ γίνεται τοῖς φιλοῦσι τοὺς εὐτραπέλους ἀπ’ αὐτοῦ , ὅμως οὐχ ᾗ εὐτράπελοι φιλοῦσιν αὐτούς , ἀλλ᾿ ἡ αὐτοῖς ἡδεῖς . εἰ γοῦν εὐτράπελοι μὲν εἶεν , αὐτοῖς δὲ μὴ ἡδεῖς , οὐδὲ φιλήσουσιν αὐτοὺς , καὶ διὰ τὸ χρή σιμὸν δὲ φιλοῦντες διὰ τὸ αὐτοῖς ὠφέλιμον στέργουσι . καὶ δι’ ἡδονὴν διὰ τὸ αὐτοῖς ἡδὺ , καὶ οὐχ ᾗ ὁ φιλούμενός ἐστιν ὅποτέ ἐστιν , εἴτε εὐτράπελος εἴτε πλούσιος , ἀλλ’ ᾗ ὁ μὲν παρέχει ἡδονὴν , ὁ δὲ χρείαν . εὐδιάλυτοι δὴ αἱ τοιαῦται φ·ιλίαι , μὴ μενόντων ὁμοίων τῶν πρόσθεν φιλουμένων . οὐδὲν γὰρ κωλύει ἔτι μένειν εὐτράπελον ἢ ἔτι πλούσιον . ἀλλ’ εἰ μὴ ἡδὺς ὁ εὐτράπελος τῷ πρόσθεν ἡδομένῳ , διαλύεται ἡ φιλία · ὁμοίως δὲ καὶ ἂν μηκέτι ᾖ χρήσιμος . Ἐπισημειοῦται δέ , ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν τοῖς πρεσβύταις ἡ κατὰ τὸ χρήσιμον γίνεται φ·ιλία , καὶ ἔτι τῶν ἀκμαίων ὅσοι διώκουσι τὸ συμφέρον . λαμβάνει δὲ πρεσβύτας καὶ ἐν ἀκμῇ οὐ τοὺς σπουδαίους ἀλλὰ τοὺς πολλούς · οἱ μὲν γὰρ πρεσβύτεροι διὰ τὸ ἐν πολλαῖς γεγονέναι χρείαις καὶ μὴ καθεω - ρακένα , . τὸ καλὸν περὶ πολλοῦ ποιοῦνται τὸ κερδαίνειν καὶ διὰ τὴν αἰτίαν ταύ - τὴν τοὺς εἰς τοῦτο χρησίμους φλοῦς κτῶντα.̓ . οἱ δὲ ἐν ἀ.̓μη μὲν ὄντες , συν - τεταγμένοι δὲ καὶ αὐτοὶ πρὸς ιὸ κέρὸος , οὐκ ἀξιοῦσιν ἄλλους ἢ τοὺς εἰς τὸ κέοͅδος χρησίμους κτᾶσθαι · οὐ πάνυ δὲ οἱ τοιοῦτοι συζῶσιν ἀλλήλοις . τὸ μὲν γάρ συζῆν οὐκ ἔστι ἄνευ τοῦ ἥδεσθαι ἀλλήλοις . οἱ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον ἐνίοτε οὐδὲ ἥδονται ἀλλήλοις , ἢ μόνον ὅσον χρήσιμοι τὸ δὲ προσηνὲς καὶ ἡδὺ οὐκ ἔχουσιν , ὃ συναρμόζει τὰς συμβιώσεις . ἀπολείπονται οὖν τότε ἐν ταῖς ἀληθιναῖς φιλίαις μεγίστου καὶ καλλίστου , τοῦ συζ·γιν , καὶ τῆς ἐκ τοὐ συμ · βιοῦν ἀλλήλοις ἀτολαύσεως . ἡ δὲ τῶν νέων φιλία δι’ ἡδονήν ἐστιν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ · καιἀ πάθος γὰρ ζῶσιν , οὐ κατὰ λόγον ’ ἡ δ’ ἡδονὴ πάθος . ὅταν οὗν ἡδεῖς ἀλλήλοις ὦσι , φιλοῦσιν ἀλλήλους . ἔτι δὲ καὶ ἡ τούτων φιλία εὑ · διάλυτος . μεταβάλλει γὰρ ἅμα τῇ ἡλικίᾳ καὶ τὰ ἡδέα , σὺν τούτοις δὲ καὶ αἱ διὰ τὰ ἡδέα φιλίαι . πλὴν συζῶσιν ἀλλήλοις ἡδέως οὗιοι . ὡς γὰρ μάλιστα γίνεται αὐτοῖς τὰ κατὰ τὴν φιλίαν , ἣν ἔχουσιν . ἔστι μὲν γὰρ ἡ δι’ ἡδονήν , συζῶντες δὲ μάλιστα τῆς ἀπ’ ἀλλήλων ἡδονῆς ἀ̣ἵολαυουσιν . ὅταν δὲ λέγῃ · μετα - πιπτούσης δὲ τῆς τοιαύτης ἡδονῆς ταχεῖα ἡ μεταβολή , ἰῆς τοι ύτης λέγει τῆς διὰ πάθος ψιλὸν ἢ τῆς διὰ τὴν ἡλικίαν . καὶ ἐρωτικοὶ γὰρ οἱ α’ νέοι , φησὶ , κατὰ πάθος γὰρ ἣ δι’ ἡδονὴν τὸ πολὺ τοῖς ἐρωτικοῖς . 20 διὰ δὲ τούτων δηλοῖ , ὅτι οἱ νέοι ἐρωτικοὶ γίνονται κατὰ πάθος μόνον , οὐκ ἔτι δὲ καὶ κατὰ λόγον ὥσπερ οἱ σπουδαῖοι . τοῖς γὰ ἀγαθοῖς γίνεται · μὲν καὶ πάθος τι πρὸς τοὺς εὐφυεῖς τῶν νέων , ὥσπερ τοῖς ἱππικοῖς πρὸς ἰοῦς εὐφυεῖς τῶν πώλων · ἔστι δὲ ἐν αὐτοῖς καὶ λόγος προστάττων ἐπιμελεῖσθαι τῶν τοι - ούιων · ὁ δὲ τῶν νέων ἔρως κατὰ πάθος ἐστί , δι’ ἡδονὴν γὰρ τὸ πολὺ τοῖς 25 τούτων ἐρωτικοῖς . τῆς δὲ τῶν σπουδαίων τὸ πολὺ δι’ ὠφέλειαν καὶ παίδευσιν τῶν νέων . ταύτης γὰρ ἐφιέμενοι μάλιστα ἐνδιδόασι πρὸς τοὺς τῶν εὖ πεφυκό - των ἔρωτας . γράφεται δὲ καὶ οὕτως · ἐρωτικῆς . αὕτη δὲ ἡ γραφὴ δηλοῖ , ὅτι γὰρ καὶ δι᾿ ἡδονὴν τὸ πολὺ τῆς ἐρωτικῆς . αὕτη δὲ ἡ γραφὴ δηλοῖ , ὅτι εἰκότως οἱ νέοι ἐρω·τικοί εἰσι · τὸ γὰρ πλεῖστον τῆς ἐρωτικῆς διὰ πάθος καὶ δι’ ἡδονήν , ὀλίγων δὲ καὶ ἐν ὀλίγοις ὁ λόγος · ἐπεὶ οὖν κατὰ πάθος ζῶσιν οἱ νέοι , εὐλόγως εἰσὶν ἐρωτικοί . αἱ μὲν οὖν εἰρημέναι φιλίαι ἀτελεῖς εἰσιν . Τελεία δέ ἐστιν ἡ τιῶν ἀγαθῶν φιλία καὶ κατ’ ἀρετὴν ὁμοίων . πάντα γὰρ ἔχουσι τὰ κατὰ τὸν ὁρισμὸν τῆς φιλίας · τὰ γὰρ ἀγαθὰ βούλονται ἀλλήλοις δι᾿ αὐτοὺς ἐκείνους , οἷς βούλονται τἀγαθά . ἀτελεῖς δὲ αἱ ἄλλαι · οὐ γὰρ ἔχουσι πάντα τὰ ἐν τῷ ὁρισμῷ · βούλονται μὲν γὰρ ἀλλήλοις τὰ ἀγαθά , ἃ οἴονται , ἀλλ’ οὐ διὰ τοὺς φιλουμένους , ἀλλ’ αὐτοὶ αὐτοὺς δι᾿ αὑτοὺς φιλοῦντες . ἔτι οἱ μὲν καθ’ αὑτοὺς φιλοῦσιν ( ᾗ γὰρ ἀγαθοὶ φιλοῦσιν ) , οἱ κατὰ συμβεβηκός . οὐ γὰρ ᾗ εὐτράπελοι , ὡς ἔφαμεν , ἢ ᾗ πλούσιοι οἱ φιλούμενοι , ἀλλ’ ᾗ αὐτοῖς γίνονται ἡδεῖς ἢ χρήσιμοι . τὸ μὲν οὖν καθ’ αὑτὸ πὰν τέλειον , τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς ἀτελές . τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸ τεκμήριον τοῦ ὁμωνύμους εἶναι τὰς φιλίας . οὐ γὰρ οἷόν τε ὁμογενὲς εἶναι τὸ καθ’ αὑτὸ καὶ κατὰ συμβεβηκός . ὕστερον γὰρ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς τοὐ καθ’ αὑτό . εἰκότως οὖν διαμένει βέβαιος ἡ τῶν ἀγαθῶν φιλία · διὰ γὰρ τὸ ἀγαθοὺς εἶναι φιλοῦσιν ἀλλήλους καὶ διὰ τὴν ἀρετήν · βέβαιον δὲ καὶ μόνιμον ἡ ἀρετή . τοὺς μὲν οὖν ἡδεῖς τινι καὶ διὰ τοῦτο φιλουμένους οὐκ ἀνάγκη ἁπλῶς ἡδεῖς εἶναι οὐδὲ τοὺς χρησίμους τινὶ ἁπλῶς χρησίμους εἶναι · ὁ δ’ ἀγαθὸς καὶ ἀπλῶς ἀγαθὸς καὶ τῷ φίλῳ ἀγαθός . οὐ γὰρ · μόνον ἀγαθοί εἰσιν ἀλλὰ καὶ ἀλλήλοις ὠφέλιμοι . τοῦτο μὲν οὖν παρηκολούθηκε τὸ ἀλλήλοις ὠφελίμους εἶναι · φιλοῦσι δὲ ἀλλήλους , διότι ἀγαθοί εἰσιν . εἰσὶ δὲ οἱ ἀγαθοὶ καὶ ἁπλῶς ἡδεῖς καὶ ἀλλήλοις . ἑκάστῳ γὰρ ἡδεῖαι αἵ τε οἰκεῖαι αὐτοῦ πράξεις καὶ αἱ ὅμοιαι αὐταῖς . αἱ δὲ τῶν ἀγαθῶν πράξεις ἢ τοιαῦταί εἰσιν ἢ πάντων μάλιστα ὅμοιαι · διόπερ καὶ ἡδεῖς εἰσιν ἀλλήλοις , καὶ διὰ τοῦτο οὖν τέλειός τε ἀλλὰ καὶ μόνιμος ἥ τῶν ἀγαθῶν φιλία · πάντα γὰρ συνάπτει ἐν αὐτῇ τὰ ταῖς φιλίαις ὑπάρχοντα . πᾶσα γὰρ φιλία ἢ διὰ τὸ ἀγαθὸν ἢ δι’ ἡδονήν , καὶ δι’ ἀγαθὸν ἁπλῶς καὶ ἡδὺ ἁπλῶς , ὅπερ ὑπάρχει ἐν τῇ τῶν ἀληθῶν φιλίᾳ ἢ διὰ τὸ τῷ φιλοῦντι ἀγαθὸν ἢ ἡδὺ καθ’ ὁμοιότητά τινα . οἱ γὰρ μὴ διὰ τὸ ἁπλῶς ἀγαθὸν ἢ τὸ ἁπλῶς ἡδὺ φιλοῦντες ἀλλὰ διὰ τὸ αὑτοῖς τὴν καθ’ ὁμοιότητα λεγομένην φιλίαν ἔχοιεν ἄν , οὐ τὴν κυρίως · τῇ δὲ τῶν σπουδαίων πάντα ὑπάρχει . καὶ γὰρ κατὰ τὸ ἁπλῶς ἀγαθὸν φιλοῦσι καὶ τὸ αὑτοῖς ἀγαθὸν καὶ τὸ ἁπλῶς ἡδὺ καὶ τὸ αὑτοῖς ἡδύ . ταύτῃ γὰρ ὅμοιοι , φησί , καὶ τὰ λοιπά . οὕτω μὲν οὖν ἐχούσης τῆς γραφῆς , ῥητέον ταῦτα , τουτέστι διὰ τοῦτο · λέγει δὲ διὰ τὸ ἀγαθοὺς αὐτοὺς εἶναι καὶ τὰ λοιπά , ὅτι ὅμοιοί εἰσιν · ἡδεῖς τε ὁμοίως καὶ χρήσιμοι , οὐ μόνον ἀγαθοὶ ὁμοίως . ἢ ταύτῃ δὲ ὅμοια καὶ τὰ λοιπά , ἵν’ ᾖ ταύτῃ δὲ τῇ φιλίᾳ ὅμοια καὶ τὰ λοιπὰ εἴδη τῆς φιλίας . Σπάνιαι δ’ αἱ τοιαῦται φιλίαι . ὀλίγοι γὰρ οἱ ἀγαθοί , ἔτι δὲ καὶ δεῖ χρόνου πρὸς συνήθειαν καὶ πεῖπαν · ἴσως μὲν γὰρ ἔστιν ὅτε καὶ ἐξ ὀλίγης ἐντυχίας γνώῃ ἄν τινα ὁ σπουδαῖος · ἀλλ’ ὅμως καὶ διαλάθοι ἄν τις αὐτὸν μέχρι τινὸς χρηστοὺς προβαλλόμενος λόγους . διὸ δεῖ πείρας καὶ χρόνου . διὰ δὴ ταῦτα ἐλέγομεν καὶ πρότερον ἐν τῷ τῆς φιλίας ὅρῳ , ὅτε ἔλεγεν εὔνοιαν ἐν ιὶν-ιπεπ‘)νθόσι μὴ λανθάνουσαν , σημαίνειν ὅτι δεῖ καὶ ἐντετυχηκέναι ἀλλή - λοις καὶ οὕτως εἰδέναι τὴν ἀλλήλων εὔνοιαν . πιστεύσειαν καὶ μὲν γὰρ ἴσως ἀλλή - λοις εὔνους εἶναι καὶ ἀγαθοί , ἄλλῳ τινὶ πεῖραν λαβόντι καὶ ἀγαθῷ , ἀλλὰ τὸ τῆς συνηθείας πῶς ἂν γένοιτο μὴ ἐντυχοῦσι ; δεῖ δὲ ταύτης πρὸς τὴν ἀληθῆ φιλίαν καὶ χωρὶς πάθους ἐσομένην . Αὕτη μὲν οὖν , ἡ τῶν ἀγαθῶν φιλία , καὶ κατὰ τὁν χρὁνον τελεία ἐστίν ( ἐν πολλῷ γὰρ χρόνῳ κρίνεται ) καὶ <κατὰ> τὰ λοιπά . καὶ γὰρ καθ’ αὑτήν ἐστι φιλία οὐ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ πάντα ἔχει τὸ ἄγαι|θὸν τὸ ἡδὺ τὸ χρήσιμον · τὸ δὲ πάντων τελειότατον ἐν αὐτῇ ἡ ἀρετή , ἢ ὁμολόγου μένως τε - λειότατον τῶν ὄντων ἀγαθὸν πλὴν τῆς εὐὸ̀αιuιονίαζ . ἔτι δὲ ὁμοία ἐστὶν ἑκα - τερῶ παρ’ ἑκατέρου , ὅπερ δεῖ τοῖς φίλοις ὑπάρχειν · ἰσότης γὰρ ἡ φιλία . αὕτη δ’ οὐκ ἂν γένοιτο μὴ ὁμοίως ἀλλήλους φιλούντων . ἡ δὲ διὰ τὸ ἡδὺ φιλία καὶ <ἡ> διὰ τὸ χρήσιμον καθ’ ὁμοιότητα ταύτης λέγονται · οἵ τε γὰρ ὸι’ ἡδονὴν ἀλλήλοις ἡδεῖς καὶ οἱ διὰ τὸ χρήσιμον ἀλλήλοις χρήσιμοι . ἃ δὲ ἑξῆς λέγει , δῆλον ὅτι καὶ ἐν τούτοις αἱ φιλίαι διαμένουσιν , ἂν ἰσότητος lo ὡς δυνατόν ἐστιν ἅπτωνται , τὸ α ὒ τὸ καὶ ἀπ’ ὁ τ ο ὗ’ α ὒ τ ο ὖ ἡ τὸ ἡδὺ ἀντι - παρέχοντες ἀλλήλοις ἢ τὸ χρήσιμον , καὶ μὴ ὡς ἐραστὴς καὶ ἐρώμενr̔ λαμ - βάνει δὲ ἐραστὴν καὶ ἐρώμενόν οὐ σπουδαίους . οἱ δὲ μὴ τὸ ἡδὺ ἀντικαταλ λαττόυενι ἐν ἰοῖς ἐρωτικοῖς ἀλλὰ τὸ χρήσιμον , ὡς οἱ ἐπ’ ἀργυρίῳ συνόντες τοῖς ἐρασταῖς , οὔτε κυρίως φιλοῦσι καὶ ῥᾳδίως διαλύονται . οὐδέτερον δὲ λέ - γει τὸν μέσον , ὃς οὔτε φαῦλος οὔτε ἀγαθός ἐστιν . τοῦτον δέ φησι καὶ τῷ φαύλῳ ἔσεσθαι φίλον · καὶ δι’ ἡδονὴν καὶ διὰ τὸ χρήσιμον συγχωρητέον · ἔτι δὲ τὸν uέσ̣ον καὶ τῶ σπουδαίω καὶ τῶ σαύλῳ · τὸ δὲ τῶ ὑαύλω τὸν σπου - δαῖον ἔσεσθαι φίλον ἢ δι·ὰ τὸ ἡδὺ ἢ διά τὸ χρήσιμον οὐ ῥᾴδιον πιστεῦσαι . οὔτε γὰρ ἄν ἡσθείη τῷ φαύλῳ ὁ σπουδαῖος οὔτε θέλῃς ἀν’ χρήσιμος αὐτῷ τῷ γενέσθαι , οὐδὲ ἐκεῖνος αὐτῷ . εἰ μὴ ὄρα φαῦλον λέγει τὸν μὴ ἀνιάτως ἔχοντα , ὃν ἰδὼν ὁ σπουδαῖος οὐκ ἀγεννῆ μὲν φύσιν ἔχοντα διεφθαρμένον δέ , βουλόμενος ἐπανορθώσασθαι , ὑπομένει καὶ χρήσιμος αὐτῷ καὶ ἡδὺς γίνεσθαι , ἵνα διὰ τούτων προσαγόμενος ἐπανορθώσῃ . διὰ δὲ ταῦτα δέξεται παρ’ ἐκείνου καὶ ἡδονήν τινα καὶ χρείαν · ἡ δὲ δι’ αὐτοὺς τοὺς φιλουμένους γινομένη , ἐν μόνοις συνίσταται τοῖς σπουδαίοις καὶ ἀγαθοῖς · καὶ μόνη δὲ ἀδιάβλητος ἡ τῶν ἀγαθῶν φιλία . διὰ γὰρ τὸ πεῖραν εἰληφέναι ἀλλήλων ἱκανὴν οὐ πιστεύουσι τοῖς πειρωμένοις διαβάλλειν οὐδὲ οὐδὲ ἀνέχονται λεγόντων , ἀλλήλοις δὲ σφόδρα πιστεύουσι καὶ οὐδέποτε ἂν ἀδικήσειεν ἀλλήλους . ταῦτα δὲ πάντα ὑπάρχειν μὲν δεῖ τῇ φιλίᾳ . ἐν μόνῃ δέ ἐστι τῇ τῶν ἀγαθῶν , ἐπεὶ οἵ γε μοχθηροὶ καὶ πιστεύουσιν ἐνίοτε τοῖς φαύλοις κατὰ τῶν φίλων λέγουσι καὶ ἀπιστοῦσι τοῖς φίλοις , ἔνιοι δὲ καὶ ἀδικοῦσιν , ὅθεν οὐ κυρίως εἰσὶ φίλοι · ἀλλ’ ἐπεὶ λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι καὶ τὰς τοιαύτας φιλίας ἐχόμενοί τινος ὁμοιότητος τῆς πρὸς τὴν ἀληθῶς φιλίαν , ῥητέον μὲν καὶ τοὺς τοιούτους φίλους . γνωστέον δὲ καὶ τὴν διαφορὰν καὶ ὅτι οὐ καθ’ ἓν γένος λέγονται αἱ φιλίαι , ἀλλὰ κυρίως μὲν αἱ τῶν ἀγαθῶν , αἱ δὲ ἄλλαι καθ’ ὁμοιότητα . οὐ πάνυ δὲ αὗται συνάπτουσιν ἀλλήλαις ἡ δι’ ἡδονὴν τῇ διὰ τὸ χρήσιμον · ὅ τι γὰρ κατὰ συμβεβηκός , οὐ πάνυ συνδυάζεται . δόξει δὲ τοῦτο οὐκ ἀληθές · ὁ γὰρ αὐτὸς εἴη ἂν καὶ λευκὸς καὶ μουσικός , καὶ ἀμφότερα κατά συμβεβηκός . ἀλλ’ ἔοικεν οὐ τὰ τοιαῦτα λέγειν , ἀλλ’ ὅταν πρώτως μέν τι λέγηται κ·αὶ κυρίως , ἀπ’ ἐκείνου δὲ ἄλλα . πρώτως μὲν ὁ ἄνθρωπος ἰατρικός , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τὸ ὄργανον καὶ τὸ φάρμακον . οὐ γὰρ συνδυάζεται τὰ τοιαῦτα τῶν συμβεβηκότων . καὶ ἐνταῦθα φίλοι μὲν κυρίως οἱ ἀγαθοί , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης φιλίας αἱ λοιπαί · ὅθεν οὐ ῥᾳδίως συνάπτονται . | Εἰς ταῦτα δὲ τὰ εἴδη τῆς φιλίας νενεμημένης ἕως τοὺ 139r φαίνονται φιλίαι δι᾿ ἀνομοιότητα ἐκείνης . Τῆς φιλίας εἰς εἴδη τρία νεμεμημένης ὁμώνυμοι ἀλλήλοις οἱ φίλοι · κατὰ μὲν οὖν τὸ πρῶτον εἶδος οὐκ ἔσονται φίλοι ἀλλήλοις οἱ φαῦλοι . δι᾿ ἀρετὴν γὰρ οἱ μὲν ἐπιεικεῖς φιλοῦσιν ἀλλήλους , τοῖς δὲ φαύλοις οὔτε ἀρετῆς μέτεστιν οὔτε τῆς δι’ αὐτὴν φιλίας · δι’ ἡδονὴν δὲ γένοιντ’ ἄν φίλοι καὶ οἱ φαῦλοι . ἐνδέχεται γάρ τινας μοχθηροὺς ἡδονὴν ἀλλήλοις πορίζειν καὶ διὰ τοῦτο συνάπτειν ἀλλήλοις τὴν δι’ ἡδονὴν φιλίαν . γίνοιντο δ’ ἂν καὶ διὰ τὸ χρήσιμον · ἔνιοι γὰρ φαῦλοι μέν εἰσι , γίνονται δὲ ἀλλήλοις χρήσιμοι , καὶ σχεδὸν ταύτην μάλιστα οἱ φαῦλοι μετίασι τὴν φιλίαν · ἵνα γὰρ τύχωσιν ὧν δέονται παρά τινων , ἀνθυπουργοῦσιν αὐτοῖς , ὧν ἂν ἐκεῖνοι ἐν χρείᾳ ὦσι , καὶ λέγεται ἡ τοιαύτη ἀνταπόδοσις καὶ κοινωνία ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων φιλία . καὶ γὰρ συγγίνονται γίνονται ἀλλήλοις , μέχρις οὗ χρήσιμοί εἰσι καὶ ἀνθυπουργοῦσ ταύτῃ φησὶν ὅμοιοι ὄντες , τουτέστι κατὰ τοῦτο ὅμοιοι ὄντες καθὸ ἡδεῖς ἢ χρήσιμοι ἀλλήλοις καὶ ᾗ παρέχουσιν ἀλλήλοις ἡδονήν , καὶ δι’ ἡδονὴν φίλοι εἰσίν . ἁπλῶς δὲ οὐκ εἰσὶν ὅμοιοι · οὔτε γὰρ αὑτοῖς ἀεὶ οἱ φαῦλοι ὅμοιοι οὔπ ἀλλήλας · ἀλλ’ οὐδὲν κωλύει ᾗ ἄνθρωποί εἰσιν , ἀνομοίους ὄντας τῷ ποριστικοὺς ἡδονῆς ἀλλήλοις εἶναι ὁμοιοῦσθαι · ᾗ δ’ ἄνθρωποί εἰσιν ἐοίκασιν , ἄν τὰ ἤθη παραπλήσια ἔχωσι . διὰ δὲ τὴν αὐτὴν αἰτίαν καὶ οἱ διὰ τὸ χρήσιμον φίλοι ταύτῃ εἰσὶν ὅμοιοι ᾗ χρήσιμοι , οἱ δὲ ἀγαθοὶ δι᾿ αὑτοὺς φίλοι , ᾗ γὰρ ἀγαθοί · διόπερ οὗτοι μὲν ἁπλῶς καὶ καθ᾿ αὑτοὐς φίλοι , ἐκεῖνοι δὲ κατὰ συμβεβηκός · πῶς δὲ κατὰ συμβεβηκός εἰσι φίλοι οἱ δι᾿ ἡδονὴν καὶ τὸ χρήσιμον , εἴρηται , ὅτι δὲ φίλοι λέγονται οἱ τοιοῦτοι καθ᾿ ὁμοιότητα τὴν πρὸς τοὺς δι᾿ ἀρετὴν φίλους . ἐπεὶ γὰρ ἐκεῖνοι πρὸς τῷ καθ’ αὑτοὺς εἶναι φιοι ἔτι καὶ ἡδεῖς εἰσι καὶ χρήσιμοι ἀλλήλοις , ταύτῃ ἐοικέναι δοκοῦσιν αὐτοῖς . πλὴν οἱ μὲν ἀγαθοὶ οὔτε τὸ χρήσιμον οὔτε τὸ ἡδὺ σκοπὸν ἔχουσι τῆς φιλίας , ἀλλὰ ταῦτα παρηκολούθηκεν αὐτοῖς , φιλοῦσι δὲ ἀλλήλους δι᾿ αὑιούς · οἱ δὲ δι᾿ ἡδονὴν ἢ τὸ χρήσιμον φίλοι ταῦτ’ ἔχουσι τέλη τῆς φιλίας . ὥσπερ δ’ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν οἱ μὲν καθ’ ἕξιν ἀγαtιlοὶ λέγονται , οἱ δὲ κατὰ ἰὴν ἐνέργειαν , κατὰ μὲν τὴν ἕξιν ὡς οἱ καθεύδοντες , κατὰ δὲ τὴν ἐνέργειαν , ὅταν πράττωσι τὰ κατὰ τὴν ἀρετήν , οὕτω φιοησὶ αὐτὸς καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας . οἱ μὲν καθεύδοντες καθ᾿ ἕξιν εἰσὶ φίλοι ἢ οἱ κεχωρισμένοι τοῖς τόποις , οἱ δὲ συζῶντες καὶ χαίροντες τῇ συνουσίᾳ καὶ πορίζοντες τὰ ἀγαθὰ ἀλλήλοις κατ᾿ ἐνέργειαν φίλοι . ἐνεργοῦσι γὰρ τὰ καιὰ τὴν φιλίαν , καὶ μάλιστα . ἂν ἀγαθοὶ ὦσι καὶ τὴν τελείαν φιλίαν ἔχωσι . καὶ γὰρ ποριοῦσι τὰ ἀγαθὰ αὐτῶν ἕνεκα τῶν φίλων , καὶ ἡσθήσονται μὲν ἀκούοντες εὖ πράττοντας , ἀνιάσονιαι δὲ ἄν τινι δυσχερεῖ πύθωνται περιπεπτωκότας τοὺς φίλους . ταῦτα δὲ πάντα ἐνέργειαι φιλικαί . τὸ δὲ μέγιστον ἐνεργήσουσιν αὐτῷ τῷ φιλεῖν . ἐπεὶ γὰρ φίλοι εἰσί , δι᾿ αὑτοὺς καὶ οὐδὲν ἄλλο δηλονότι ἱκανῶς ἐνεργήσουσι τὰ φιλικὰ φιλοῦντες ἀλλήλους . Ὁ δ᾿ Ἀριστοτέλης τὴν μὲν φιλίαν οὔ φησι διαλύεσθαι ὑπὸ τῶν τόπων , ἂν ὧσι κεχωρισμένοι , τὴν δὲ φιλικὴν ἐνέργειαν · ἴσως οὐκ ἀλόγως · τὴν γὰρ μεγίστην ἐνέργειαν διαλύει ἡ ἀπουσία . οὐδὲν γὰρ οὕτω φιλαὸν ὡς τὸ συζῆν τοὺς φους καὶ καρποῦσθαι τὴν ἐκ τῆς συνουσίας καὶ ὁμιλίας ἀπόλαυσιν καὶ ἀντιπαρέχειν ταύιην . ἴσως οὖν καὶ ἀσφαλέστατον ἦν οὕτως εἰπεῖν , ὅτι οὐκ ἐνεργήσουσι τὴν φιλικωτάτην ἐνέργειαν οἱ δισετῶτες τοῖς τόποις , ἂν δὲ χρόνιος , φησίν ἡ ἀπουσία γίνηται , καὶ τῆς φιλίας λήθην δοκεῖ ποιεῖν . εὖ δὲ προσέθηκεν ἐνταῦθα τὸ δοκεῖν · ἐπεὶ γὰρ οἱ δι’ ἡδονῆι φίλοι ἢ διὰ τὸ χρήσιμον λήθην λαμβάνουσι τῆς φιλίας , ἂν χρόνιος ἡ ἀπουσία γίνηται , δοκεῖ τοῖς πολλοῖς τοιοῦτον ἡ φιλία εἶναι , εὐδιάλυτον καὶ ἀμαυρούμενον ὑπὸ τῆς ἀπουσ.ίας , ὅταν χρόνιος ᾖ . οὐ μὴν ἥ γε τῶν ἀγαθῶν τοιαύτη ἀλλὰ βέβαιος καὶ μόνιμος καὶ οὐδὲν κρεῖττον αὐτῆς οὔτε χρόνος οὔτε διάστασις ἡ κατά τόπον . τὸ δὲ ἐπὶ τῶν πρεσβυτέρων εἰρημένον καὶ τῶν στρυφνῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ συμβαίνει , ὅταν μὴ σπουδαῖοι ὦσιν οἱ πρεσβῦται . ἥκιστα γὰρ φιλικοὶ γίνονται . μεθ’ ἡδονῆς γὰρ πᾶσα φιλία , οἱ δὲ στρυφνοὶ καὶ οἱ πρεσβῦται , ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οὔτε ἀλλήλοις οὔτε ἄλλοις ἡδεῖς , ἂν μὴ ἡ ἀρειὴ αὐτοὺς ἡδεῖς ποιῇ . διὸ ἥκιστα δὴ φιλικοὶ οἱ μὴ ἐνάρετοι μέν , ὑπὸ γήρως δὲ σκυθρωπότεροι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἢ διὰ τὸ φύσει στρυφνοὶ εἶναι . οἱ δὲ ἀποδεχόμενοι ἀλλήλους καὶ ἐπαινοῦντες , μὴ συζῶντες δὲ εὔνοις ἐοίκασι μᾶλλον ἢ φίλοις . βούλονται μὲν γὰρ ἀλλήλοις τὰ ἀγαθά , τὸ δὲ μέγιστον καὶ τῇ φιλίᾳ οἰκεῖον παραλείπουσι , τὸ συζῆν . δηλοῖ δὲ ἐνταῦθα διὰ τὶ καὶ μικρῷ πρόσθεν ἔφη , μὴ ἐνεργεῖν κατὰ τὴν φιλίαν τοὺς μὴ συζῶντα.ς . λέγει γὰρ οὐδὲν γὰρ οὔτως ἐστὶ φίλων ὡς τὸ συζῆν . τὸ γὰρ οὕτως δηλοὶ μὲν ὅτι καὶ ἄλλα τινά ἐστι φιλικά , μέγιστον δὲ τὸ συζῆν . τούτου δὲ σημεῖον μέν ἐστι καὶ τὸ ἐν τῷ αὐτῶ τόπω ὄντας τοὺς τῷ ὄντι φίλους μὴ αἱρεῖσθαι ἄνευ ἀλλήλων ζῆν , ὡς ταύτης οὔσης ἐνεργείας φιλικωτάτης . φέρει δὲ καὶ αὐτὸς τεκμήριον τὸ τοὺς εὐδαίμονας ὀρέγεσθαι τοῦ συνδιημερεύειν τοῖς φίλοις . οἱ μὲν γὰρ ἐνδεεῖς καὶ κατὰ τὴν χρείαν φίλοι ὠφελείας μόνης δέονται καὶ ἀπόχρη αὐτοῖς ἂν αὕτη γένηται , κἀν μὴ συζῶσιν ἀλλήλοις . οἱ δὲ εὐδαίμονες , οὗτοι δέ εἰσιν οἱ ἀγαθοί , ἅμα καὶ κατ’ ἀρετὴν ἐνεργοῦντες δέονται τοῦ συνδιημερεύειν τοῖς φίλοις , μάλιστα μὲν ἰοῖς ὁμοίοις κατ’ ἀρειήν , εἰ δὲ μή , τοῖς εὖ πεφυκόσι καὶ μέσοις . ἀπλῶς μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ὁ ἄνθρωπος μοναδικὸν ζῷον ὡς ὁ λέων ἢ ὁ λύκος ἡ εἴ τι ἄλλο ζῷον δύναται καθ’ αὑτὸ ζῆν , ἀλλὰ πολιτικὸν καὶ κοινωνικόν . ὁ δὲ ἐνάρετος καὶ εὐδαίμων ἀκριβοῖ τὸ φύσει ὑπάρχον τῷ ἀνθρώπῳ καὶ δεῖται τοῦ συνδιημερεύοντος καὶ συζῶντος · εἰς τοῦτο δὲ μάλιστα ὁ ίλος ἐπιτήδειος . ὥστε καὶ ὁ σπουδαῖος καὶ ὁ εὐδαίμων φίλου δεῖται καὶ ουν ὐκ ἂν ἕλοιτο ζῆν καθ’ αὑτὸν , οὐδ’ εἰ μέλλοι πάντα τὰ ἄλλα ἀγαθὰ ἕξειν . συνδιάγειν γὰρ μετ᾿ ἀλλήλων μὴ ἡδεῖς ὄντας , οὐχ οἶόν τε . ἥδιστος δὲ ὁ φίλος τῷ φίλῳ . διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἡ ἑταιρικὴ φιλία , αὕτη δ᾿ ἐστὶν ἡ τῶν νέων καὶ μὴ κατὰ τὴν χρείαν συνάγει τοὺς ἑταίρους , ὅτι καὶ ἀλλήλοις χαίρουσι καὶ τοῖς τοῖς πράγμασι . Μάλιστα μέν ἐστι φιλία , ὡς καὶ πρότερον εἴρηται , ἡ τῶν ἀγαθῶν . φιλητὸν μὲν γὰ ἀπλῶς , καὶ αἱρετὸν τὸ ἀπλῶς ἀγαθόν · καὶ ἡδὺ τὸ ἁπλῶς ἡδύ . ἑκάστῳ δὲ τὸ ἑκάστῳ , τῷ δὲ ἀγαθῷ καὶ ἀγαθὸν καὶ ἡδὺ ὁ ἀγαθός . ἐοικέναι δέ φησι τὴν μὲν φίλησιν πάθει , τὴν δὲ φιλίαν ἕξει . καίτοι δοκοῦσί τινες φιλήσεις καὶ ἕξεις εἶναι οὐ μόνον πάθη . πάθη δ’ εἰσὶν αἱ πρόσκαιροι κινήσεις αἱ κατὰ σῶμα ἢ ψυχήν , ἕξεις δὲ ποιότητές τινες ἔμμονοι , ἀφ’ ὧν αι ἐνέργεια καλουαεν γαρ τινας φιλοινους καὶ φιλοφους της φιλησεως της εν αὐτοῖς ἕξεως ουσης . λεγω οε ἐν αὐτοῖς ἔξιν τὴν τε φιλοψιαν και την φιλοινίαν . μήποτ’ οὖν πάθος καλεῖ οὐ μόνον τὴν πρόσκαιρον κίνησιν , ἀλλὰ καὶ τὴν παθητικὴν διάθεσιν · λέγω δὲ παθητικὴν διάθεσιν ἰὴν ἐν τῷ παθητικῷ μόνῳ , μηκέτι δὲ καὶ ἐν τῷ λογιστικῷ . ἡ μὲν γὰρ φιλία <ἐν> τῷ λόγον τῆς φυχῆς ἐστι καὶ ἐν τῷ ἀλόγῳ . καὶ γὰρ κρίνας κτᾶται τὸν φίλον καὶ παθὼν πρὸς αὐτόν , καὶ ἡ ἕξις ἐν ἀμφοτέροις γίνεται τοῖς μορίοις . ἡ δὲ κατὰ πάθος φίλησις κατὰ ψιλὸν τὸ πάθος ἐγγίνεται καὶ κατὰ τὸ πάθος ἐνεργεῖ . διὰ τοῦτο τὴν μὲν φίλησιν πάθος , τὴν δὲ φιλίαν ἕξιν εἴρηκεν . ἔστι δὲ καὶ ἡ φιλία ἡ μέν τις ἕξις , ἡ δὲ ἐνέργεια . νῦν δὲ τὴν ἕξιν παραβέβληκε τῇ φιλίᾳ . ὅτι δὲ ἡ μὲν φιλία ἕξις , ἕξις , οἵαν εἰρήκαμεν , ἡ ἐν ἀμφοτέροις τοῖς μορίοις ψυχῆς , ἡ δὲ φίλησις πάθος εἴρηται παθητική τις ἕξις οὖσα ἀφ’ ἧς αἱ ἐνέργειαι κατὰ πάθος μόνον γίνονται , δῆλον ποιεῖ λέγων , τὴν μὲν φησιν οὐχ ἧττον πρὸς τὰ ἄψυχα εἶναι , ἀντιφιλεῖν δὲ μετὰ προαιρέσεως , τὴν δὲ προαίρεσιν ἀφ’ ἕξεως . διὰ γὰρ τούτων φανερόν ὅτι γίνεται ἡ φίλησις παθητική τις διάθεσις καὶ πρὸς ἄψυχα , οἷον ἡ μὲν φιλοινία πρὸς τὸν οἶνον , ἡ δὲ φιλοψία πρὸς τὸ ὄψον . ἀφ’ ἧς ἕξεως κατὰ πάθος μόνον , ἡ ἐνέργεια ἡττωμένων κατὰ τὸ πάθος τῶν μὲν τοῦ οἴνου , τοῦ δὲ τοῦ ὄψου . ἡ δὲ φιλία , ἐπειδὴ μετὰ προαιρέσεως , ἡ δὲ προαίρεσις ὄρεξις βουλευτική , εἴη ἂν ἕξις ἡ φιλία ἔν τε τῷ λόγον ἔχοντι καὶ ἐν τῷ παθητικῷ , ἀφ᾿ ἧς βούλονται τἀγαθὰ τοῖς φίλοις αὐτῶν ἐκείνων ἕνεκα , οὐ κατά πάθος ψιλὸν ἀλλὰ κατά τινα ἐν ἀμφοτέροις τοῖς μορίοις τῆς ψυχῆς ἕξιν . φιλοῦντες δὲ τὸν φίλον ἅμα μὲν τὸν φίλον φιλοῦσιν . ἇι δὲ τὸ αὑτοῖς ἀγαθόν . ὁ γὰρ φίλος ἀγαθὸς τῷ φίλῳ καὶ ἀνταποδιδόασι τὸ ἴσον ἀλλήλοις . καὶ γὰρ βούλεται ἑκάτερος ἑκατέρῳ τἀγαθὰ αὐτοῦ ἐκείνου ἕνεκα , καὶ ἡδύς ἐστιν ἑκάτερος ἑκατέρῳ . διὸ καὶ λέγεται φιλία ἀνταπόδοσίς τις οὖσα τοῦ φίλου , μάλιστα δὲ ταῦτα τῇ τῶν ἀγαθῶν φιλία ὑπάρχει . αἱ δὲ ἄλλαι καθ’ ὁμοιότητα αὐτῆς λέγονται , δι’ ἃς εἴπομεν αἰτίας , ἃ δὲ λέγει περὶ τῶν πρεσβυτῶν καὶ στρυφνῶν , διὰ τί ἧττον γίνονται φίλοι , καὶ περὶ τῶν νέων , ὅτι μᾶλλον φίλοι γίνονται . καὶ σαφῆ ἐστι καὶ εἴρηται πρότερον . Πολλοῖς δὲ εἶναι φίλον , οὔ φησιν εἶναι ῥᾴδιον , κατὰ τὴν τελείαν φιλίαν , ὥσπερ οὐδὲ ἐρᾶν πολλῶν . ὑπερβολὴ γάρ τίς ἐστιν ἐν τῷ φιλεῖν , τοῦτο δὲ οὐ ῥᾴδιον πρὸς πολλούς · αἱ γὰρ ὑπερβολαὶ πρὸς ὀλίγους . λεκτέον δ’ ὑπερβολὴν τὴν κατὰ τὸ εὖ . διὰ τί οὖν οὐκ ἂν εἴη πρὸς πολλούς , ἀπορήσαι ἄν τις . εἰ γὰρ καθ’ ὑπόθεσιν εἶεν πολλοὶ ἀγαθοί , τί κωλύει τὸν ἀγαθὸν ἔμπειρον αὐτῶν γινόμενον πᾶσιν ὁμοίως εἶναι φίλον ; ἢ συναπτέον ἃς ἐπιφέρει αἰτίας τοῦ μὴ πολλοὺς ἀρέσκειν τῷ ἀγαθῷ . οὔτε γὰρ ἀγαθὸν εἶναι οἷόν τε πολλοῖς , ἀλλ’ ἀλαπητὸν ἑνὶ ἢ δυσὶν ἐντυχεῖν . οὔτε πεῖραν οἷόν τε πολλῶν ἅμα λαβεῖν , δεῖ δὲ πάντως πρὸς τὸ ἀδιάβλητον εἶναι · ἔτι δὲ καὶ συνηθείας , αὕτη γάρ ἐστι πρὸς τῇ ἀρετῇ συνάπτουσα καὶ προσοικειοῦσα ἀλλήλοις ἰὰς τῶν ἀγαθῶν ψυχάς · διὰ τὸ χρήσιμον δὲ καὶ τὸ ἡδὺ ἐνδέχεται πολλοῖς εἶναι φίλον . καὶ γὰρ πολὺ τὸ τῶν τοιούτων γένος .. ἔτι δὲοὐδὲ πολλοῦ χρόνου δεῖ οὐδ’ ἐξετάσεως · ἐν ὀλίγῳ γὰρ χρόνῳ εὐθέως φανεραὶ γίνονται αἱ περὶ τῶν χρησίμων καὶ τῶν ἡδέων ὑπηρεσίαι , καὶ καταμάθοι ἄν τις ταχέως τὸν αὑτῷ ἡδὺν ἢ χρή σιμὸν . ὅταν δὲ μηκέτι γένηται τούτων ὁποτεροῦν , λύεται ἡ φιλία · ἐν ὀλίγῳ γὰρ χρόνῳ συστᾶσα καὶ τὴν ὕπαρξιν ἔχει ὀλιγοχρόνιον . ἀμφοτέρων δὲ καθ’ ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὴν πρώτην λεγομένων φιλίαν , τῆς τε δι’ ἡδονὴν καὶ ἰῆς διὰ τὸ χρήσιμον , μᾶλον ἔοικε τῇ πρώτῃ φιλίᾳ ἡ δι’ ἡδονήν , ὅταν ἑκατέρῳ παρ’ ἑκατέρου γένηται τὸ ἡδύ . δεῖ γὰρ τοὺς τῷ ὄντι φίλους ἡδέως συνεῖναι καὶ χαίρειν ἀλλήλοις , ὅπερ ὑπάρχει τοῖς δι᾿ ἡδονὴν φιλοῦσιν , ἔτι δὲ ἐλευθεριωτέρα ἐστὶ τῆς διὰ τὸ χρήσιμον · οὐ γὰρ διὰ κέρδος οὐδὲ δι᾿ ὠφέλειαν τὴν ἐκ χρημάτων ἢ ἄλλης χρείας φίλοι εἰσίν , ἀλλὰ προσπάσχοντες ἐνίοτε ἀλλήλοις ἢ τοῖς αὐτοῖς χαίροντες , οἷον γυμνασίοις μαθήμασι παιδιαῖς . ἡ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον φιλία μᾶλλον ἀγοραίων ἐστὶν ἀνθρώπων καὶ ἀνελευθέρων . τεκμήριον δὲ τοῦ τὴν διὰ τὸ ἡδὺ φιλίαν έοικέναι μᾶλλον τῇ ἀληθινῇ , ὅτι καὶ οἱ μακάριοι καὶ εὐδαίμονες οὗτοι δέ εἰσιν οἱ κατ᾿ ἀρετὴν ἐνεργοῦντες ἐν προηγουμένοις ) χρησίμων μὲν οὐ δέονται φίλων , ἡδέων δέ . μάλιστα μὲν γὰρ ἄν βούλοιντο τελειοτέρους κατ᾿ ἀρετὴν ἔχειν τοὺς φίλους , καὶ πάντῃ ἑαυτοῖς ὁμοίους , ἄν δὲ μὴ εὐπορῶσιν , ἀπόχρη αὐτοῖς , ἄν μέσοι μὲν τύχωσιν , ἡδεῖς δὲ αὐτοῖς . συζῆν μὲν γὰρ βούλονταί ἀδύνατον ἐπὶ πολὺ φέρειν . οὐδὲ γὰρ αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν , εἰ λυπρὸν εἴη , ὑπομείναι ἄν τις . τοῦτο δὲ πῶς εἴρηκεν ; αὐτὸ γὰρ τὸ ἀγαθόν τί ἄλλο ἐστίν ἢ εὐδαιμονία , ἣν ἀδύνατον λυπηρὰν εἶναι ; ἅμα γὰρ λυπηρὸν καὶ οὐκέτι ευοαιμονία , ἀλλ’ ὅμως ἐξ ὑποθέσεως ὁ Ἀριστοτέλης εἴρηκεν , εἰ λυπηρὸν ἡ εὐδαιμονία ποιεῖ τὸν βίον , μηδένα ἂν εὐδαιμονεῖν ἐθελήσαι . δῆλον οὖν ὡς διά τε ἄλλα ἐστὶν αἱρετὸν ἡ εὐδαιμονία καὶ ὅτι μεθ’ ἡδονῆς ἐστιν ὁ κατ’ αὐτὴν βίος . διό , φησι , οἱ ἄνθρωποι ζητοῦσιν ἡδεῖς εἶναι τοὺς φίλους , ὡς τῆς φιλίας μὴ δυναμένης ἄνευ τούτων συστῆναι . δεῖ δὲ μὴ μόνον ἡδεῖς ζητεῖν , ἀλλὰ καὶ ἀγαθούς . ὃ δ’ ἐπιφέρει λέγων , καὶ ἔτι αὑτοῖς ἀγαθούς , μήποτε οὐκ οἰκεῖον ᾖ τοῖς ἀγαθοῖς , καὶ τοῖς τελείαν κτωμένοις φιλίαν . οὐ γὰρ εἰς αὑτοὺς ἀναφέροντες φιλοῦσι τοὺς φίλους καὶ εἴ τι αὐτοῖς γίνεται ἀγαθὸν τοῖς φιλοῦσι παρὰ τῶν φιλουμένων , ἀλλὰ διότι ἀγαθοί εἰσιν οἱ φιλούμενοι . ἢ συνήρμοσται ἀλλήλοις καὶ οὐ διέζευκται ταῦτα . ὁ μὲν γὰρ ἀγαθὸς καὶ τῷ φίλῳ ἀγαθός . ζητεῖν δὲ κελεύει τοὺς τῷ ὄντι ἀγαθοὺς φίλους κτᾶσθαι . εἶεν δ’ ἂν οὗτοι οἱ ἅμα ἀγαθοὶ καὶ τοῖς φίλοις ἀγαθοί . Οἱ δ’ ἐν ταῖς ἐξουσίαις ( λέγει δ’ ἐν ταῖς ἐξουσίαις τοὺς τυράννους καὶ τοὺς καλουμένους βασιλεῖς , οὐκ ὄντας δέ , ἅτε τρυφῶντας ) διῃρημένοις χρῶνται τοῖς ὀνομαζομένοις αὐτῶν φίλοις . οἱ μὲν γάρ εἰσιν αὐτοῖς ἡδεῖς , οἱ δὲ χρήσιμοι · αἴτιον δέ , ὅτι οὔτε ἡδεῖς ζητοῦσι μετ’ ἀρετῆς ( οἱ αὐτοὶ ἄν ἦσαν καὶ χρήσιμοι ) οὔτε χρησίμους εἰς τὰ καλά ( οἱ αὐτοὶ γὰρ ἦσαν καὶ ἡδεῖς ) · χρήσιμοι γὰρ εἰς τὰ καλὰ οἱ ἐνάρετοι . εἴρηται δὲ ὅτι οἱ ἐνάρετοι καὶ ἡδεῖς εἰσιν , οἱ δὲ δυνάσται ἐφιέμενοι μὲν τοῦ ἡδέος τοὺς εὐτραπέλους κτῶνται φίλους , εἰς δὲ τὰς χρείας τοὺς δεινοὺς τὰ προσταχθέντα πρᾶξαι . οὐ συνδυάζεται δὲ ταῦτα ἐν τοῖς πολλοῖς · οἵ τε γὰρ καλούμενοι εὐτράπελοι , ὄντες δὲ βωμολόχοι , ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς τὰς πράξεις ἀχρεῖοι , οἵ τε δεινοὶ καὶ παρακλητικοὶ τῶν προσταττομένων πάσης χάριτος καὶ εὐτραπελείας ἐστέρηνται , ἡδὺς δὲ καὶ χρήσιμος ἅμα μόνος ὁ σπουδαῖος . πρακτικὸς μὲν γὰρ τῶν καλῶν δι’ ἀρετὴν ἡδὺς δὲ τῷ ἀγαθῷ διά τε τὴν τοὐ ἤθους ὁμοιότητα καὶ τὰς καλὰς πράξεις . ἀλλὰ ὑπερέχοντι οὐ γίνεται φίλος ὁ σπου - δαῖος , ἂν μὴ καὶ τῇ ἀρετῇ ὑπερέχηται ὁ ὑπερέχων κατὰ τὴν δύναμιν . δεῖ δὲ οὕτως ἀκούειν , τοῦ ὑπερέχεσθαι τὸν δυνάστην , ὥστε καὶ εἰδέναι καὶ ἔχειν πρὸς τὸν σπουδαῖον ὡς πρὸς | κρείττονα . οὕτω γὰρ ἔσται ἡ κατὰ ἀναλογίαν ἰσότης , ἂν οἴηται μὲν πλούτῳ καὶ δυνάμει ὑπερέχειν , θαυμάζῃ δὲ τὸν ἀγαθὸν ὡς κατ’ ἀρετὴν αὑτοῦ διαφέροντα . εἴη δ’ ἄν τις τοιοῦτος δυνάστης εὐφυής , ὁ τῶν καλῶν ζηλώτης · δῆλον δὲ καὶ ὡς ἐγχειριεῖ τὴν αὑτοῦ ἐπιμέλειαν τῷ σπουδαίῳ · τοιούτῳ δὴ ἴσως ἀνάσχοιτ᾿ ἂν γινόμενος φίλος <ὁ> ἄλλῳ δ’ οὐκ ἂν ὑπομείναι · ὑπερηφανίαν γὰρ πυραννικὴν καὶ θεραπείαν ἀνελεύθερον ἥκιστα δύναται φέρειν ὁ γενναῖος . οὐ πάνυ δὲ εἰώθασι τοιοῦτοι γίνεσθαι οἱ ἐν ταῖς ἐξουσίαις , οἷον ὡς πρὸς ὑπερεχοντας ἔχειν τοὺς σπουδαιους · διὸ οὗ γίνονται φίλοι αὐτοῖς οἱ ἀγαθοί . Ἐπεὶ δὲ εἶπε μὴ ἂν ἄλλως ἔσεσθαι τὸν σπουδαῖον δυνάστῃ φίλον , εἰ μὴ ἔχοι οὕτως ὁ δυνάστης πρὸς αὐτὸν ὡς κατ’ ἀρετὴν ὑπερέχοντα , ζητοῦσί τινες , εἰ ὁ ἐν τῇ ἐξουσία εἴη σπουδαῖος , ἆρά γε οὐκ ἔσται φίλος αὐτῷ ὁ σπουδαῖος , ἐπεὶ μὴ ὑπερέχει αὐτοῦ κατὰ τὴν ἀρετήν · εὐήθης δὲ ἡ ἀπορία . τοῦτο μὲν γὰρ ἢδη ὁμολογεῖται τόν ἀγαθὸν τῷ ἀγαθῷ ἀσμένως φίλον γίνεσθαι · κἂν ἐν δυνάμει οὖν ᾖ ἅτερος , οὐδὲν διακωλύσει ἡ δύναμις τὴν φιλίαν αὐτῶν , ἀλλὰ δῆλον ὅτι συνέσονται τὰ μὲν ἄλλα πάντα ἴσοι , ὅσα δὲ νόμιμά ἐστι κατὰ τὴν πολιτικὴν κοινωνίαν ἀσμένως ἅτερος συγχωρήσεται τῷ ἐν ἀρχῇ · . δῆλον γὰρ ὡς νομίμως ἄρξει ὁ σπουδαῖος , καὶ ὁ φίλος οὗν ἀρχθήσεται νομίμως . παντὸς γὰρ μᾶλλον , φύλαξ ὁ σπουδαῖος ἰῆς πολιτικῆς κοινωνίας . ἡ μὲν οὑν τῶν αγαθῶν φιλία πάντως κατ’ ἰσότητα · εἰσὶ δέ πὼς καὶ αἱ λοιπαὶ ἐν ἰσότητι . καὶ γὰρ οἱ δι’ ἡδονὴν ἀνταποδιδόασιν ἀλλήλοις ἡδονὴν καὶ οἱ διὰ τὴν χρείαν ἀνθυπουργοῦσι τὰ χρήσιμα . ἔνιοι δ’ ἕτερον ἀνθ’ ἑτέρου καταλλάττονται , οἷον ἡδονὴν παρέχοντες λαμβάνουσι τὴν κατὰ χρήσιμον ὠφέλειαν , ὡς οἱ διὰ τὴν εὐτραπελίαν ἀξιοῦντες τυγχάνειν χρημάτων . ὅτι δὲ καὶ ἧττον φίλοι εἰσὶν οἱ τοιοῦτοι καὶ ἧττον μένουσιν , εἴρηται . δῆλον δὲ καὶ ὃ ἑξῆς λέγει , ὅτι καθ᾿ ὁμοιότητα τοῦ αὐτοῦ καὶ ἀνομοιότητα δοκοῦσι φιλίαι καὶ οὐ δοκοῦσιν . ᾗ μὲν γὰρ ὑπάρχει τῇ καῖ’ ἀρετὴν φιλίᾳ . καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ χρήσιμον , ταύτῃ ἐοικυῖαι αὗται φιλίαι νομίζονται · ᾗ δὲ ἡ μὲν τῶν ἀγαθῶν ἀδιάβλητος καὶ μόνιμος , αὗται δὲ καὶ διαβολὴν δέχονται καὶ μεταπίπτουσι , ῥᾳδίως οὐκ ἔστι . διαφέρουσι δὲ καὶ ἄλλως τῷ τὴν μὲν τῶν ἀγαθῶν καθ’ αὑτὴν εἶναι · δι’ αὑ - τοὺς γὰρ φιλοῦσιν ἀλλήλους · τὰ δ᾿ ἄλλα κατὰ συμβεβηκός , καὶ οἱ μὲν ἀγαθοῖ πόρρω εἰσὶ τοῦ ἀδικῆσαι ἄν ἀλλήλους . οἵ γε οὐδὲ τοὺς μηδὲν προσήκοντας ἀδικοῦσιν , οἱ δὲ τὰς ἄλλας φιλίας ἔχοντες κἂν ἀδικήσαιεν ἀλλήλους . εὕροι δ’ ἄν τις καὶ ἄλλας πολλὰς αὐτῶν διαφοράς , ταύτῃ δ’ ἀνόμοιοι οὖσαι τῇ πρώτῃ φιλίᾳ οὐ φαίνονται φιλίαι . Ἕτερον δέ ἐστι φιλίας εἶδος , τὸ καθ’ ὑπεροχήν ἕως ταῦτα μὲν οὖν ἀφείσθω . Καὶ γάρ ἐστιν ἀλλοτριώτερον ὥσπερ καὶ δίκαιον τὸ μὲν κατ’ ἰσότητα ἐστι . τὸ δὲ καθ’ ὑπεροχήν , οἷον πατρὸς πρὸς υἱὸν καὶ δεσπότου πρὸς δοῦλον καὶ ἀνδρὸς πρὸς γυναῖκα καὶ ὅλως ἄρχοντος πρὸς ἀρχόμενον , οὕτω καὶ φιλία , ἡ μὲν κατ’ ἰσότητα , ἡ δὲ καθ’ ὑπεροχήν . ἔοικε γάρ πὼς τῇ δικαιοσύνῃ , ἔστι δὲ καὶ ἡ καθ’ ὑπεροχὴν φιλία ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐν οἷς καὶ τὸ καθ’ ὕπερ ὀχὴν δίκαιον . ἡ γὰρ πατρὸς πρὸς υἱὸν φιλία καὶ ὅλως πρεσβυτέρου πρὸς νεώτερον ( ἔστι δὲ φρονιμώτερος ὁ πρεσβύτερος ἵνα ἄρχῃ ) καὶ ἡ ἀνδρὸς γυναῖκα καὶ ὅλως ἄρχοντος φιλία πρὸς ἀρχόμενον καθ’ ὑπεροχήν ἐστι . δῆλον γὰρ ὡς τὸ μὲν ἄρχον ὑπερέχει , τὸ δὲ ἀρχόμενον ὑπερέχεται . σὺν τούτῳ οὖν καὶ ἡ φιλία , σὺν τῷ τὸν μὲν ἄρχειν τὸν δὲ ἄρχεσθαι . διαφέρουσι δὲ καὶ αὗται αἱ καθ’ ὑπεροχὴν ἀλλήλων . οὐ γὰρ ταὐτὰ ὑπάρχει γο.νεῦσι παρὰ τέκνων καὶ ἄρχουσι παρὰ ἀρχομένων οὐδὲ υἱοῖς παρὰ γονέων καὶ ἀρχομένοις παρὰ ἀρχόντων . ἀλλ’ εἰσί τινες φυσικαὶ οἰκεῖαι γονεῦσι παρὰ τέκνων ὑπουργίαι , καὶ τέκνοις παρὰ γονέων προστάξεις καὶ ἐπιμέλειαι , ὧν οὐδὲν μέτεστι τοῖς ἄρχουσι καὶ ἀρχομένοις · καὶ αἱ φιλίαι οὖν ταύτῃ διοίσουσιν . ὅτι δὲ πατρὶ πρὸς υἱὸν καὶ υἱῷ πρὸς πατέρα οὐ τὰ αὐτὰ ὑπάρχει , οὐδὲ ἀνδρὶ πρὸς γυναῖκα καὶ γυναικὶ πρὸς ἄνδρα . γονεῦσι μὲν γὰρ καὶ ἀνδράσι προσήκει ἄρχειν , υἱέσι δὲ καὶ γυναιξὶ οὔ . καὶ τοῦτο ποιεῖ τὴν φιλίαν αὐτῶν οὐ κατ’ ἰσότητα ἀλλὰ καθ’ ὑπεροχήν . ταῦτα μὲν οὖν πᾶς ἄν συγχωρήσειεν , ἣν δ’ ἐπιφέρει αἰτίαν τοὺ μὴ τὴν αὐτὴν εἶναι φιλίαν πατρὶ πρὸς υἱὸν καὶ υἱῷ πρὸς πατέρα καὶ ἀνδρὶ πρὸς γυναῖκα καὶ γυναικὶ πρὸς ἄνδρα , σφόδρα ἐστὶν ἀμφισβητήσιμος . λέγει δὲ οὕτως ἑτέρα γὰρ ἑκάστῳ τούτων ἀρειὴ καὶ ἔργον . οὔ φασι δή τινες ἄλλην ἀρειὴν εἶναι πατρὸς καὶ ἄλλην υἱοῦ οὐδὲ ἄλλην ἀνδρὸς γυναικὸς δὲ ἑτέραν . ἐξαρκεῖ δὲ ἐπ’ ἀνδρὸς καὶ γυἐρωτῶσι δὲ τὸν τρόπον τοῦτον καὶ μάλιστα οἱ Σωκρατικοί . ὅρα τὸν μὲν ἄνδρα χρὴ δίκαιον εἶναι , τὴν δὲ γυναῖκα ἄδικον ; οὐ δῆτα . τί δέ ; τὸν μὲν ἄνδρα σώφρονα , τὴν δὲ γυναῖκα ἀκόλαστον ; οὐδὲ τοῦτο . οὕτω δὴ καθ’ ἑκάστην ἐπιόντες ἀρετὴν καὶ λαβόντες , ὅτι δεῖ καὶ τὸν ἄνδρα καὶ τὴν γυναῖκα πάσας ἔχειν τὰς ἀρετὰς συμπεραίνονται , ὅτι ἡ αὐτὴ ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς ἀρετή . τί οὖν ῥητέον πρὸς τὰ τοιοῦτα ; ἢ ἀρκτέον ἀπὸ τοῦ ἄρχοντος καὶ ἀρχομένου . εἰ γὰρ τοῦ μὲν ἄρχοντος ἀρετὴ ἐν τῷ ἄρχειν καλῶς , τοῦ δὲ ἀρχομένου ἐν τῷ ἄρχεσθαι καλῶς , οὐκ ἄν εἴη ἡ αὐτὴ ἄρχοντος καὶ ἀρχομένου ἀρετή . καὶ γὰρ κακία μὲν ἀρχομένου , ἂν τὰ τοῦ ἄρχοντος πράττῃ , κακία δὲ ἄρχοντος , ἄν τὰ τοῦ ἀρχομένου ποιῇ , ὥσπερ καὶ κυβερνήτου μὲν ἀρετή , ἂν τὰ τοῦ κυβερνήτου ποιῇ καὶ ἄρχῃ τῶν ναυτῶν , τῶν δέ γε ναυτῶν ἀρειή , ἂν ἄρχωνται ὑπὸ τοῦ κυβερνήτου . εἰ δὲ τῆς αὐτῆς ἐπιστήμης ἐστὶ τὸ ἄρχειν καὶ τὸ ἄρχεσθαι , οὐδὲν τοῦτο ἐμποδὼν τῷ λόγῳ . τάχα μὲν γάρ καὶ πρὸς τοῦτο ἐνσταίη ἄν τις , ὡς ἱκανοῦ τινος ἐσομένου ἄρχεσθαι , μὴ πάντως δὲ ἄρχειν . οἱ γάρ εἰθισμένοι ὑπακούειν τῶν ἀρχόντων , ἄρχεσθαι μὲν ἂν δύναιντο κατ’ ἔθος , ἄρχειν δὲ οὐκ ἴσασιν . εἰ δὲ καὶ δοθείη τὸν αὐτὸν ἐπίστασθαι ἄμφω , ἀλλ’ ᾖ μὲν ἄρχει ἄλλη ἀρετή , ᾗ δὲ ἄρχεται ἑτέρα . εἰ δὲ ἄλλη μὲν ἀρετὴ ἄρχοντος , ἑτέρα δὲ ἀρχομένου ( εἰδὶ δὲ ἐν ταῖς εἰρημέναις πάσαις κοινωνίαις καὶ ἀρχόμενοι · πατὴρ μὲν γὰρ ἄρχει , υἱοὶ δὲ ἄρχονται καὶ ἀνὴρ μὲν ἄρχει , γυνὴ δὲ ἄρχεται ) , ἄλλη ἄν εἴη τούτων ἑκάστου ἀρετή . ταῦτα μὲν οὖν μᾶλλον ἐπισκεπτέον . Ἐν πάσαις δὲ ταῖς ἀρχαῖς καὶ ταῖς καθ’ ὑπερβολὴν φιλίαις οὐ μόνον τὴν φιλίαν δεῖ εἶναι ἀνάλογον ἀλλὰ καὶ τὴν φίλησιν . καὶ σχεδὸν διὰ τὴν φίλησιν καὶ ἡ φιλία ἕξει ἀνάλογον . ἂν γὰρ ὁ κρείττων καὶ ὠφελιμώτερος μᾶλλον φιλῆται τοῦ ἧττον τοιούτου , ἀνάλογον ἕξει καὶ ἡ φίλησις καὶ ἡ φιλία . ὡς γὰρ ἐν ταῖς πολιτικαῖς διανομαῖς κατ’ ἀξίαν δεῖ τὴν τιμὴν νέμεσθαι , οὕτως καὶ ἐν ταῖς φιλίαις ταῖς καθ’ ὑπεροχὴν τὸ φιλεῖσθαι κατ’ ἀξίαν νέμεσθαι . ἔσται γὰρ ἰσότης , ἄν τὸ φιλεῖν καὶ τὸ φιλεῖσθαι ἀνάλογον γίνηται καὶ κατ’ ἀξίαν . οὗτος δ’ ὁ λόγος μηνύει δεῖν τοὺς γονεῖς μᾶλλον φιλεῖσθαι ὑπὸ τοῦ υἱῶν ἢ φιλεῖν , εἰ καὶ μὴ συμβαίνει οὕτως · εἰσὶ γὰρ καὶ ὠφελιμώτεροι καὶ κρείττους . ὁ δ’ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀρχόντων . ὅσῳ γὰρ ἀμείνους , μᾶλλον αὐτοὺς δεῖ φιλεῖσθαι . ζητῆσαι δ’ ἄν τις περὶ τῶν καθ’ ὑπεροχήν φιλιῶν πότερον ἐν τοῖς εἰρημένοις εἴδεσι γίνονται ἢ ἄλλα τινὰ φιλίας εἴδη ταῦτά ἐστι . λέγει δὲ καὶ Εὔδημος καὶ Θεόφραστος , ὅτι καὶ αἱ καθ’ ὑπεροχὴν φιλίαι ἐν τοῖς αὐτοῖς γίνονται , ἢ δι’ ἡδονὴν ἢ διὰ τὸ χρήσιμον ἢ δι’ ἀρετήν . γένοιντο γὰρ ἂν καὶ σπουδαῖοι φίλοι ὁ μὲν ἄρχων ὁ δὲ ἀρχόμενος · καὶ τὰ μὲν ἄλλα ἔσονται φίλοι , τὰ δὲ νόμιμα φυλάξουσιν ἐν τῷ εἶναι φίλοι , ὁ μὲν ὑπερεχόμενος ὅσα προστάττει ὁ νόμος ὁ δὲ ὑπερέχων . καὶ πατὴρ καὶ υἱὸς σπουδαῖοι · καὶ παντὸς μὲν μᾶλλον τὴν πατρικὴν ὑπεροχὴν συγχωρήσει τῷ πατρὶ ὁ υἱός . ὁμοίως δὲ καὶ γυνὴ σπουδαία ἀνδρὶ σπουδαίῳ · ἑκάτερος γὰρ αὐτῶν ἀκολουθῶν τῇ φύσει ὁ μὲν ἄρξεται ἡ δὲ ἀρχθήσεται . ἐν δὲ τοῖς μὴ σπουδαίοις , μέσοις δὲ δῆλον ὡς ἐγχωρεῖ καὶ δι’ ἡδονὴν φίλους εἷναι καὶ διὰ τὸ χρήσιμον , τὸν μὲν ὑπερέχοντα τὸν δὲ ὑπερεχόμενον , οἷον ἄρχοντα καὶ ἀρχόμενον , καὶ γυναῖκα δὲ <καὶ> ἄνδρα ἀμφοτέρους ἔστι φίλους περὶ δὲ υἱοῦ καὶ πατρὸς ἀπορήσαι ἄν τις , εἰ οἷόν τε κατὰ τὸ χρήσιμον φιλεῖν ἀλλήλους ἢ δι’ ἄλλο τι βούλεσθαι τἀγαθὰ τῷ υἱεῖ τὸν πατέρα , ἢ δι’ αὐτὸν τὸν υἱόν , ἄν γε κατὰ φύσιν φιλῇ · ὥστ’ ἔοικε φυσική τις φιλία αὕτη εἶναι μᾶλλον . παρακολουθεῖ δ’ ἴσως καὶ τῇ τοιαύτῃ , ὅταν φυσικῶς γίνηται , καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ χρήσιμον . ταῦτα μὲν οὖν ἐπισκεπτέον ὡς ἔχει . Φησὶ δὲ μὴ ὁμοίως ἔχειν τὸ ἴσον ἐν τοῖς δικαίοις καὶ ἐν τῇ φιλίᾳ · ἐν μὲν γὰρ τοῖς δικαίοις πρῶιον μὲν ἴσον τὸ κατ’ ἀξίαν καὶ τὸ μὴ τῶν αὐτῶν τυγχάνειν τὸν κρείττονα τῷ ἐλάττονι , δευτέρως δὲ τὸ κατὰ τὸ ποσόν . λέγει δὲ ἐν ἄλλοις ἴσον τὸ καῖ’ ἀριθμόν . γίνεται δ’ ἐπειδὰν ἴσων τυγχάνωσιν οἱ ἐλεύθεροι πάντες . μάλιστα δ’ ἀξιοῦσι ταύτῃ χρῆσθαι τῇ ἰσότητι οἱ δημοκρατούμενοι . διὰ γὰρ τὸ ἐλεύθεροι εἶναι πάντες τῶν αὐτῶν καὶ ὁμοίων τυγχάνειν ἀξιοῦσιν . ἐν δὲ τῇ φιλίᾳ τὸ μὲν κατὰ ποσὸν ἴσον πρῶτον | ( δεῖ γὰρ τοὺς τῷ ὄντι φίλους εἶναι ἀλλήλοις ἴσους ) , τὸ δὲ κατ’ ἀξίαν δευτέρως . οὐ βούλεται γάρ ἡ κυρίως φιλία ἐν ὑπεροχῇ εἶναι τοῦ ἑτέρου . δῆλον δὲ ἐν οἷς πολὺ τὸ διάστημά τινων πρὸς ἀλλήλους . οὐ γὰρ γίνεται φίλος ὁ μηδενὸς ἄξιος τῷ ἐναρέτῳ καὶ σπουδαίῳ οὐδὲ τοῖς βασιλεῦσιν οἱ πολὺ καταδεέστεροι · οὐδὲ τοῖς θεοῖς δὲ τὴν κυρίως φιλίαν εἰσὶ φίλοι οἱ σπουδαῖοι καὶ οἱ καλού - μένοι θεοφιλεῖς , λέγω δὲ τὴν κατ’ ἰσότητα · πολὺ γὰρ τὸ μεταξὺ διάστημα . ἀλλ’ ἀγαπητόν , ἄν εὐμενεῖς · καὶ ἵλεως αὐτοὺς ἔχωμεν , ἡμῖν δέ ὦσι σ·εβάσμιοι . c φανερὸν οὖν , ὡς καὶ τὰ ὀνόματα διαφέρει ταῦτα τῶν πραγμάτων διαφερόν - διαφερόντων . οὐ γὰρ λέγομεν , ὅτι σέβεται ὁ φίλος τὸν φίλον οὐδ’ ὡς Μιώς ἐστι καὶ ἐπήκοος αὐτοῦ ταῖς εὐχαῖς · ἀλλὰ τὸ μὲν σέβεσθαι πολὺ καταδεεστέρου , τὸ δὲ ἵλεως εἶναι πολὺ ὑπερέχοντος . Ἀκριβῶς μὲν οὖν οὐκ ἔστι λόγῳ διορίσαι μέχρι πόσου τῆς ὑπεροχῆς οὔσης ἐγχωρεῖ φιλίαν εἶναι . οὐδὲ γὰρ τὰ ἄλλα τὰ πρακτὰ δυνατὸν ἀκριβῶς διορίσαι . νόμως δ’ ὅταν πολὺ ᾖ τὸ μεταξὺ διάστημα , οὐ γίνεται φιλία . διὸ καὶ ἀπορεῖται εἰ βουλήσεται ὁ φίλος τῷ φίλῳ τά μέγιστα ἀγαθά , οἷον θεὸν γενέσθαι . φανερὸν μὲν οὗν ὅτι τὰ ἀδύνατα οὐ βουλήσειαι ὁ φρόνιμος · τοιοῦτον δὲ τὸ ἐξ ἀνθρώπου θεὸν γενέσθαι · ἀλλ᾿ ἐξ ὑποθέσεως , εἰ δυνατὸν εἴη θεὸν γενέσθαι , ἆρά γε βουλήσεται ; σχεδὸν γάρ θελήσει τὸν φίλον μὴ εἶναι φίον , ὥστε οὐδὲ ἀγαθὸν αὐτῷ . ὁ γὰρ φίλος ἀγαθός , εἰ τῷ φίλῳ βούλεται ὁ φίλος αὐτοῦ ἐκείνου ἕνεκεν τὰ ἀγαθά , ἐθελήσει πᾶσαν αὐτὸν ὑπεροχὴν ἔχειν ἀγαθοῦ . ταῦτα μὲν οὖν ἀπορείσθω . ἃ δ’ ἑξῆς λέγει φάσκων τὸν φίλον αὑτῷ τῷ μάλιστα βούλεσθαι τἀγαθά , οὐ περὶ τῶν τὴν πρώτην φιλίαν ἐχόντων εἴ - ῥηταὶ ἀλλὰ περὶ τῶν ὁμωνύμως λεγομένων φίλων . λέγει δ’ ἔζης τὴν αἰτίαν , δι᾿ ἣν οἱ πολλοὶ βούλονται φιλεῖσθαι μᾶλλον ἢ φιλεῖν . διὰ γὰρ τὴν φιλοτιμίαν μίαν τοῦτοπάσχουσιν , ἡγούμενοι ταὐτὸν εἶναι τὸ φιλεῖσθαι ἰῷ τιμᾶσθαι · ἔστι δὲ ἕτερον . τὸ μὲν γὰρ τιμᾶσθαι οὐ δι’ αὑτὸ αἱροῦνται ἀλλὰ κατὰ συμ - βεβηκός . ὑπὸ μὲν γὰρ τῶν ἐν ταῖς ἐξουσίαις χαίρουσι τιμώμενοι δι᾿ ἐλ - πίδα τοῦ τεύξεσθαί τινων καὶ ἅμα δυνάμεως ἐφιέμενοι · ὑπὸ δὲ τῶν υἱῶν , ἡγούμενοι μάρτυοͅας ἔχειν . ὅτι εἰσὶν ἀγαθοί . ἀσμενίζουσιν οὖν βεβαιοῦντες ἣν ἔχουσι περὶ αὑτῶν δόξαν . τῷ φιλεῖσθαι δὲ καθ’ αὑτὸ χ αἴρουσι · κρεῖτ - τον οὖν τὸ φιλεῖσθαι τοῦ τιμᾶσθαι καὶ ἡ φιλία τῆς τιμῆς . τὸ γάρ καθ’ αὑτὸ αἱρετὸν βέλτιον τοῦ δι’ ἕτερον . Ἔστι μὲν οὖν ἡ φιλία ἐν τῷ φ̔οιλεῖν καὶ φιλεγσθαι · μᾶλλον δὲ δοκεῖ ἐν τῷ φ ιλεῖν εἶναι - ἡ ἐν τῷ φιλεῖσθαί . ἡ γὰρ ἐνέργεια ἑκατέρων τῶν φίλων ἐν τῷ φιλεῖν · τὸ δὲ φιλεῖσθαι οὐκ ἔστιν αὐτῶν ἐνέργεια . ἕκαστον δὲ περὶ ἐκεῖνό ἐστι περὶ ὃ ἔχει τὴν ἐνέρ-ίειαν . σημεῖον δὲ φέρει τούτου τὸ καὶ τἀς μητέρας τῶ φιλεῖν χαίρειν , κἄν μὴ φιλῶνται . ὑπὸ γοῦν τῶν εἰς τροφὴν δοθέντων ἄλ - λαις γυναιξὶν ἀγνοού|μεναιἐνίοτε οὐ φιλοῦνται μέν , ἱκανὸν δὲ αὐταῖς ἂν ὁρῶσιν εὖ πράττοντας . εἴληφε δὲ οὐ φιλίαν , ἀλλὰ φίλησιν · ἡ γὰρ φιλία ἐν τοῖς ἀντιφιλοῦσιν . ἀλλ’ ὅμως ἴχνος τι φιλίας ἡ τῶν γονέων πρὸς τὰ τέκνα . ἴχνος δὲ λέγω , διότι ἐνίοτε οὐκ ἀντιφιλοῦσιν οἱ υἱεῖς · πλὴν σφόδρα ἔοικε τῇ φιλίᾳ , διότι βούλονται τἀγαθὰ τοῖς υἱέσιν οἱ γονεῖς αὐτῶν ἐκείνων ἕνεκα . ἐν τούτῳ δέ ἐστι τὸ μάλιστα τῆς φιλίας ἔργον . εἰ οὖν μᾶλλον ἡ φιλία ἐν τῷ φιλεῖν ἢ ἀντιφιλεῖσθαι καὶ ἐπαινοῦνται οἱ φιλοῦντες τοὺς φίλους , ἀρετὴ ἂν εἴη φίλων τὸ φιλεῖν . ἑκάστω γὰρ ** * Εἰπὼν ἐν ἀρχῇ ὡς τὸ ἐναντίον τοῦ ἐναντίου ἐφίεται , οἷον ‘ἐρᾶν ὄμβρου γαῖαν ξηρανθεῖσαν᾿ , ἐπιφέρει τούτου τὴν λύσιν μαλακῶς · καί φησιν ὡς οὐ καθ’ αὑτὸ ἁλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς τὸ ἐναντίον τοῦ ἐναντίου ἐφίεται · καθ’ αὑτὸ γὰρ τοῦ μέσου ἐφίεται · ἔστι γὰρ τοῦτο τὸ ἀγαθόν . παραδείγματα δὲ τοῦ τὸ ἐναντίον τοῦ ἐναντίου ἐφίεσθαι μὴ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς ταῦτά φησιν . οἷον τὸ ὑγρὸν οὐχ ὑπερξηρανθῆναι βούλεται ἀλλὰ πρὸς τὸ μέσον ἐλθεῖν · εἰ γὰρ ὁ ἀὴρ ὑπερυγρανθείη , οὐ διὰ τοῦτο τὸν ὄμβρον ὠθεῖ πρὸς τὸ κάτω , ἵν’ ὑπερξηρανθῇ , ἀλλ’ ἵνα τὴν πολλὴν ἀποβάλλῃ ὑγρότητα · ὁμοίως δὲ καὶ τὸ θερμὸν καὶ τὰ ἄλλα . <Ἔοικε δέ , καθάπερ ἐν ἀρχῇ εἴρηται , ἕως πολλὰ γὰρ τὰ κοινὰ ἴσοις οὖσιν> . Ἔοικε δέ , ὃ καὶ ἐν ἀρχῇ εἴρηται , ἐν οἷς ἔλεγε “ καὶ τῶν δικαίων τὸ μάλιστα φιλικὸν εἶναι ” τοῖς νῦν εἰρημένοις εἶναι ὅμοιον . ἡ γὰρ φιλία καὶ τὸ δίκαιον περὶ τὰ αὐτά ἐστι καὶ ἐν τοῖς αὐτοῖς , οἷς φιλία ἐστὶν ἐν τοῖς συστρατιώταις καὶ τοῖς λοιποῖς ὁμοτέχνοις , ἀλλὰ καὶ τὸ δίκαιον ἐν τούτοις . οὐ γὰρ αἱρήσεταί τις ἐκ τούτων τὸ παρ’ ἀξίαν λαβεῖν . ἀλλὰ καὶ περὶ τὰ αὐτά · περὶ τὰ στρατιωτικὰ γὰρ ἡ φιλία τοῖς στρατιώταις . κατασκευάζων δὲ τὸ ἐν οἷς ἐστι φιλία ἐν τοῖς αὐτοῖς καὶ τὸ δίκαιόν φησι . πάσῃ γὰρ κοινώσει δοκεῖ τι δίκαιον εἶναι καὶ φιλία . καθ’ ὅσον δὲ κοινωνοῦσι · καθ’ ἅς φησι ιέχνας κοινωνοῦσι κατὰ ταύτας καὶ φίλοι εἰσίν , οἷον εἴ τις τύχοι καὶ στρατιώτης καὶ δικαστὴς ὤν , ἕτερος δὲ στρατιώτης μόνον , καθ’ ὃ κοινωνοῦσι καὶ τὴν φιλίαν κατὰ τοῦτο ἕξουσιν , ἔτι δὲ καὶ τὸ δίκαιον . ἐν ᾗ γὰρ κοινωνοῦσι τέχνῃ , τὸ κατ’ ἀξίαν λαμβάνειν ἐθέλουσιν . ἔστι δὲ ἀδελφοῖς μὲν καὶ ἑταίροις κοινὰ καὶ πλοῦτος καὶ κτήματα καὶ τἄλλα , μόνοις δὲ στρατιώταις τὰ στρατιωτικά · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . καὶ τοῖς μὲν ἀδελφοῖς πλείω τὰ κοινά , τοὶς δ’ ἄλλοις ἐλάττω . καὶ γὰρ καὶ φιλία μᾶλλον ἡ τῶν ἀδελφῶν ἢ ἡ τῶν συστρατιωτῶν . ἀλλὰ καὶ τὸ δίκαιον τοιοῦτον . διαφέρει γὰρ τὸ ἐν τοῖς ἀδελφοῖς δίκαιον καὶ τὸ ἐν τοῖς λοιποῖς · αὔξησιν δὲ λαμβάνει τὸ δίκαιον τῷ μᾶλλον πρὸς πρὸς γίνεσθαι . βουλόμενος δὲ τοῦτο δεῖξαι , ἐκ τοῦ ἐναντίου ἐπιχειρεὶ · εἰ γὰρ δεινότερόν ἐστιν τὸ χρημάτων ἀποστερῇ ’σαι ἑταῖρον ἢ πολίτην , καὶ τὸ πρὸς φίλους γινόμενον δίκαιον κρεῖττόν ἐστιν . εἰ δ’ αὔξεται ἡ φιλία , αὔξεται καὶ τὸ δίκαιον , ὡς ἐν τοῖς αὐτοῖς ὄντα . μόρια δὲ τῆς πολιτικῆς αἱ κοινωνίαι τῶν στρατιωτῶν καὶ τῶν λοιπῶν εἰσιν , ἀκολουθοδσι δὲ αἱ φιλίαι τῶν στρατιωτῶν ταῖς ἐκείνων κοινωνίαις . * * * τρίτον εἶδος πολιτείας φησὶ τὴν τιμοκρατίαν , ἣ λέγεται διὰ τὸ ἀπὸ τιμημάτων γίνεσθαι . διδόντες γὰρ χρήματα τὸ ἄρχειν ἐλάμβανον · διὰ τοῦτο καὶ τιμοκρατία ἐλέγετο . < * * * > κακίᾳ δὲ τῶν ἀρχόντων εἰσίν , ὅταν ἐξ ἀριστοκρατίας εἰς ὀλιγαρχίαν μεταβῇ , καὶ ταύτην φαύλην . εἰ γὰρ ἡ ὀλιγαρχία ἀγαθή , οὐδὲν συμβήσεται χείριστον . # x003E ; ἥκιστα δὲ μοχθηρόν ἐστιν ἡ δημοκρατία . τὴν δημοκρατίαν ἐλάττω φησὶν εἶναι κακίαν τυραννίδος καὶ ὀλιγαρχίας διὰ τὸ ἐπὶ μικρὸν παρεκβαίνειν τὴν δημοκρατίαν , ἥτις ἐστὶ πολιτεία . εἰ γὰρ καθ’ αὑτὸ σκοπήσεις , χείρω ἂν εὑρήσεις τὴν δημοκρατίαν τῶν ἑτέρων . εἰ γὰρ ἐν τῇ δημοκρατίᾳ πάντες ἄρχουσιν , ἐν τῇ τυραννίδι καὶ ὀλιγαρχίᾳ τῇ μὲν ὀλίγοι τῇ δὲ εἷς , χεῖρον δέ ἐστι τὸ πολλοὺς φαύλους ἄρ · ’χειν ἢ καὶ ὀλίγους ἢ καὶ ἕνα · χείρων ἄρα καὶ ἡ δημοκρατία τῶν λοιπῶν παρεκβάσεων . | * * * Καθ’ ἑκάστην δὲ τῶν πολιτειῶν . τρία εἴδη πολιτείας εἰπὼν καθ’ ἕκαστόν φησι φιλίαν εἶναι ἐφ’ ὅσον καὶ τὸ δίκαιον . εἰ γὰρ μεῖζον τὸ δίκαιον τὸ τοῦ βασιλέως πρὸς τοὺς ὑπ’ αὐτόν , παρὰ τῶν ἀριστοκρατῶν καὶ τιμοκρατῶν πρὸς τοὺς ὑπὸ χεῖρα , καὶ ἡ φιλία καλλίων . ἀνάλογος δὲ τῇ βασιλικῇ καὶ ἡ πατρική . διαφέρει δὲ ἡ πατρικὴ τοῖς εὐεργετήμασιν . αἴτιος γὰρ ὁ πατὴρ τοῦ εἶναι , ὅ ἐστι μέγιστον . ἀλλὰ καὶ τοῖς προγόνοις ταῦτα ἀπονέμεται , ἤτοι συγκεχώρηται παρ’ ἡμῶν τὸ ἀγαγεῖν εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς καὶ τὰ λοιπά , εἰ καὶ μὴ ἀμέσως ἀλλὰ διὰ μέσων τῶν πατέρων , ἢ καὶ τοῖς προγόνοις ταῦτα ἀπονέμεται παρὰ τῶν πατέρων ἡμῶν τὸ ἀγαγεῖν αὐτοὺς εἰς τὸ εἶναι . ὑπερέχει δὲ ἡ φιλία τῶν πατέρων καὶ βασιλέων καὶ οὐ τὸ αὐτὸ δίκαιον πατρὶ πρὸς υἱοὺς καὶ βασιλεῖ πρὸς ἀρχομένους · οὐδ’ ἡ φιλία ὁμοία · ἡ δὲ τοὐ ἀνδρὸς πρὸς τὴν γυναῖκα φιλία ὁμοία τῇ ἀριστοκρατίᾳ’ κατὰ τὸ πρέπον γάρ · καὶ γὰρ ἀνδρὶ πλέον ἀγαθόν · οὕτω καὶ τὸ δίκαιον . εἰπὼν ὁμοίαν εἶναι τὴν τῶν ἀδελφῶν φιλίαν τῇ τιμοκρατίᾳ , νῦν τῇ ἑταιρικῇ φησι διὰ τὸ ὁμοίους εἶναι , εἰ καὶ μικρὸν ἡ ἑταιρικὴ κρείττων . τῇ δ’ ἑταιρικῇ ἔοικε καὶ ἡ τιμοκρατική . ὡς γὰρ οἱ ἀπὸ τῶν τιμημάτων ἄρχοντες ἴσοι βούλονται εἶναι , οὕτω καὶ οἱ ἑταῖροι . | Ε ; ἑκάστῳ γὰρ καὶ ἡ φιλία πρὸς τὰ τέκνα τῆς φιλίας τοῦ βασιλέως , ἣν ἔχει πρὸς τοὺς βασιλευομένους , καὶ τοῦ δικαίου τοῦ πρὸς αὐτοὺς καὶ πάντων δὲ τῶν προγόνων ἡ πρὸς τοὺς ἐγγόνους φιλία καὶ τὸ δίκαιον ἐν ὑπεροχῇ πάντων , καὶ εἰ ἔτι τῶν ἄνωθέν τις ζωή · καὶ τὸ δίκαιον δὲ ἐν τούτοις τὸ κατ’ ἀξίαν , οὐ τὸ κατ’ ἰσότητα · ἀνδρὸς δὲ πρὸς γυναῖκα ἀριστοκρατικὴ φιλία καὶ δίκαιον ἀριστοκρατικόν , ἡ δὲ τῶν ἀδελφῶν φιλία τῇ ἑταιρικῇ ἔοικεν . ] ἑταιρικὴ δέ ἐστιν ἡ τῶν ἴσων καὶ ἡλικιωτῶν καὶ ὁμοηθῶν ἀλλήλοις καὶ ὁμοιοπαθούντων . τοιαύτη δέ καὶ ἡ τῶν ἀδελφῶν . ἥλικες γάρ πὼς καὶ οὗτοι καὶ συνήθεις καὶ ὁμοιοπαθεῖς , ἄν γε μὴ διεφθαρμένοι τύχωσι τὰς ψυχάς · τοιαύτη δὲ καὶ ἡ τιμοκρατική · καὶ γὰρ οἱ ἐν τῆ πολιτείᾳ ταύτῃ ἴσοι βούλονται εἶναι καὶ ἐπιεικεῖς , οὐκ ἀκριβῖς μὲν κατ’ ἀρετήν , ἠγμένοι δὲ ἐλευθερίως καὶ πεπαιδευμένοι μετρίως κα . · τοὺς νόμους . διὸ καὶ βελτίων ἐστὶ τῆς δημοκρατίας , ἐν ᾗ καὶ οἱ τυχόντες καὶ μηδέποτε ἐλευθερίου παιδείας μετέχοντες ἄρχειν εἰώθασιν . ἐν δὲ ταῖς τιμοκρατίαις ἐν μέρει τὸ ἄρχειν καὶ ἐξ ἴσου . οὕτω δὴ καὶ αἱ φιλίαι , ἴσαι δηλονότι καὶ οὐ μεθ’ ὑπερβολῆς . ἐν δὲ ταῖς παρεκβάσεσιν , ὥσπερ καὶ τὸ δίκαιον μικρόν ἐστιν , οὕτω καὶ ἡ φιλία . ἥκιστα δὲ ἐν τῇ χειρίστῃ ἔνεστι φιλία , λέγω δὴ τῇ τυραννίδι . καὶ γὰρ τὸ δίκαιον ἐν ταύταις <ἥκιστα> ἔνεστιν . | ἐν μέρει δ' ἄρχουσιν οἱ τιμοκρατικοί , καὶ ἡ φιλία αὐτῶν ἐν μέρει · ἐν οἷς γὰρ ἄρχουσιν . ὥσπερ δὲ οἱ παρεκβάντες ἐπὶ μικρὸν ἔχουσι τὸ δίκαιον , οὕτω καὶ τὴν φιλίαν , ὁ δὲ τύραννος οὐδαμοῦ φιλεῖ , ὀργάνοις δὲ πρὸς κακίαν χρῆται τοῖς ἀρχομένοις καὶ ὥσπερ σῶμα τῇ ψυχῇ . ὡς γὰρ τὸ σῶμα ψυχῆς ἄνευ εἶναι οὐ δύναται , οὕτως οὐδ’ οὗτος ἄνευ τῶν ποριζόντων αὐτῷ . ἐπὶ μικρὸν μὲν οὖν πολλάκις φιλοῦσιν οἱ τύραννοι διὰ τὸ χρῆσθαι πρὸς κακίαν . ἐν οἷς γὰρ μηδέν ἐστι κοινὸν ἄρχοντι καὶ ἀρχομένῳ ἀλλὰ πάντα περι - σπᾶ εἰς ἑαυτὸν καὶ ἁρπάζει ὁ ἄρχων , οὔτε φιλία ἐστὶν οὔτε δίκαιον . οὕτε γὰρ τεχνίτῃ πρὸς ὄργανόν ἐστί τις φιλία οὔτε δίκαιον οὔτε ψυχῇ πρὸς σῶμα οὔτε πρὸς δοῦλον δεσπότῃ . κήδονται μὲν γὰρ τούτων οἱ ἄρχοντες καὶ ὠφελοῦσιν <ἀλλ' οὐ φιλοδσιν> αὐτά , τὸ μὲν ὄργανον ὁ τεχνίτης κατασκευάζων ἐπιμελῶς , τὸ δὲ σῶμα ἡ ψυχή , τὸν δὲ δοῦλον ὁ δεσπότης , ἀλλ' αὐτῶν ἕνεκα καὶ ἵνα ὑπουργῇ αὐτοῖς . ὅπως δὲ δῆλον γένηται πῶς εἶπε μὴ εἶναι φιλίαν δεσπότῃ πρὸς δοῦλον , ἐπεξηγεὶται λέγων , ᾗ μὲν οὖν δοδλος οὐκ ἔστι φιλία πρὸς αὐτόν * * * ἰσότητα ἀλλὰ πάντα προστάττειν τῷ οἰκέτῃ τὸν δεσπότην , εἰς αὑτὸν ἀναφέροντα τὴν χρείαν · ᾗ δ’ ἄνθρωπός ἐστιν , ἔσεσθαί τινα αὐτοῖς φιλίαν . καὶ ἤδη τινὲς κατανοήσαντες δοςυλους κρείττονας τῆς ὑπαρχούσης τύχης αὐτοῖς , ἑταίρους ἀντὶ δούλων αὐτοὺς ἐκτήσαντο . καὶ ἐν ταὶς τυραννίσι δὴ ἐπὶ μικρὸν ἢ οὐδ’ ὅλως εἰσὶ φιλίαι πρὸς τοὺς ἀρχομένους τοῖς τυράννοις , ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις ἐπὶ πλέον ἐστὶν ἡ μιλία καὶ τὸ δίκαιον ἤπερ ἐν ταῖς ἄλλας παρεκβάσεσι . πολλὰ γὰρ τὰ κοινὰ ἴσοις οὖσιν · ὅπου δὲ κοινωνία ἔνεστι καὶ φιλία τις καὶ δίκαιον . ’Ev κοινωνίᾳ μὲν οὗν ἕως περὶ μὲν τούτων ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω . Ὀτι μὲν οὖν πᾶσα μιλία ἐν κοινωνίᾳ ἐστιν , εἴρηται . ἀφορίσειε δ΄ ἄν τις , φησί , τὴν συγγενικὴν καὶ τὴν ἑταιρικὴν φιλίαν , ἤτοι χωρίσειεν ὡς ἐχούσας τι διαφέρον τῶν κοινωνικῶν . λαμβάνει δὲ κοινωνικὰς τὰς καθ’ ὁμολογίαν τινά . καὶ τοῦτο ποιεῖ δῆλον λέγων · αἰ δὲ πολιτικαὶ καὶ φυλετικαὶ καὶ συμπλοικαὶ καὶ ὅσαι τοιαῦται κοινωνικαῖς ἐοίκασιν . οἷν γὰρ κα θ’ ὁμολογίαν τινὰ φαίνονται εἶναι . εἰ δὲ τοιοῦτόν ἐστιν ἡ κοινωνικὴ φιλία , εἰκότως οὔτε ἡ συγγενικὴ οὔτε ἡ ἑταιρική εἰσι κοινωνίαι . οὐ γὰρ καθ’ ὁμολογίαν φιλοῦσιν ἀλλήλους οἱ συγγενεῖς ἀλλ’ ὑπὸ τῆς φύσεως προαγόμενοι · οὐδ’ οἱ ἑταῖροι . ἐν κοινωνίᾳ μὲν οὖν πᾶσαι φιλίαι . διὰ τὸ κοινωνεὶν φησι φιλοῦσιν οἵ τε συμπλωτῆρες καὶ οἱ συνναυπηγοῦντες καὶ οἱ λοιποί , οἷον πολῖται καὶ φυλέται . τὴν γὰρ συγγενικὴν καὶ ἑταιρικὴν χωριστέον τῶν τοιούτων . οὐ γὰρ ἡ φιλία τοῖς τοιούτοις διὰ τὴν κοινωνίαν ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τὸ καλόν . φυσικῶς γὰρ τοὺς συγγενεῖς στέργουσι πάντες οἱ συγγενεῖς . ἀλλὰ καὶ ἡ ἑταιρικὴ φιλία δι’ αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν καὶ διὰ συνήθειαν καὶ τὸ ἴσους εἶναι καθ΄ ἡλικίαν . εἰς τὰς κοινωνικὰς δὲ τὴν ξενικήν τις τάξειε . πολυειδὴς δὲ καὶ ἡ συγγενικὴ φιλία , οἷον ἡ τοῦ πατρὸς πρὸς υἱούς , ἡ τῶν υἱῶν πρὸς πατέρα , ἡ τῶν ἀδελφῶν · πρὸς ἀλλήλους καὶ τῶν λοιπῶν συγγενῶν · ἐκ πατέρων δ’ αὗται τὴν ἀρχὴν ἔχουσι . καὶ μᾶλλον ὁ πατὴρ οἰκεῖος τῷ τέκνῳ ἢ τὸ τέκνον τῷ πατρί . τῶν δὲ παίδων οὐδὲν τῷ πατρὶ οἰκεῖον . ταὐτὸν γὰρ τοὺς ἀδελφοὺς ἀλλήλοις ποιεῖ ἡ πρὸς τοὺς γονεῖς ταυτότης διὰ τὸ τὰ τῷ αὐτῷ ταὐτὰ καὶ ἀλλήλοις εἶναι ταὐτά . ἀνάλογον δ’ ἔχει αἷμα καὶ ῥίζα · ὡς γὰρ οἱ ἀπὸ τῆς ῥίζης φύντες κλάδοι καὶ πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τὴν ῥίζαν τὴν ὁμοιότητα ἔχουσιν ἀλλὰ τὴν πρὸς ἀλλήλους ὁμοιότητα ] διὰ τὸ ἀπὸ τῆ αὐτῆς εἶναι ῥίζης , οὕτω καὶ οἱ ἀπὸ τοῦ τῶν γονέων αἵματος ἔχουσι πρὸς ἀλλήλους τὴν ὁμοιότητα διὰ τὸ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ εἶναι αἵματος . ἔχουσι δὲ καὶ πρὸς τὸ αἷμα τὴν ὁμοιότητα . οἱ αὐτοί τέ εἰσι τῷ πατρὶ διῃρημένοι κατὰ τὰ σώματα . Ἀνεψιοὶ δὲ καὶ οἱ λοιποὶ συγγενεῖς οἷον ἔκγονοι καὶ δισέκγονοι πρὸς ἀλλήλους ἔχουσιν οἰκειότητα διὰ τὸ | ἀπὸ τῶν αὐτῶν γεννηθῆναι ἀδελφῶν . μᾶλλον δ’ εἰσὶν οἰκεῖοι , ὅσοι τῷ τοῦ γένους ἀρχηγῷ πλησιάζουσιν . ὅσῳ , φησίν , ἀναγκαιότερον οἰκία πόλεως καὶ πρότερον , τοσοῦτον καὶ τεκνοποιία τοῖς ζῴοις καὶ μᾶλλον ἀνθρώποις . ὡς γὰρ οὐκ ἂν πόλις συσταίη μὴ γινομένης οἰκίας , οὕτως οὐδὲ βίος ἀνθρώπινος οὐδὲ φιλία γένηται μὴ γεννηθέντων τῶν φιλτάτων παίδων . ὁ δὲ ζητῶν βίον ἀνδρὸς πρὸς γυναῖκα καὶ φίλου πρὸς φίλον οὐδὲν ζητεῖ ἢ εἰ ὅμοιον τὸ δίκαιον ἔχουσιν · ἐπεὶ δ’ οὐχ ὅμοιον τὸ δίκαιον , οὐδ’ ὁμοίως βιώσουσι . Τριττῶν δὴ οὐσῶν τῶν φιλιῶν . τριττὴν εἰπὼν εὔαι τὴν φιλίαν , διά τε τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ χρήσιμον , καθ’ ἑκάστην φιλίαν εἰσὶ καὶ ἴσοι καὶ ὑπερέχοντες · ἴσοι μὲν ὡς ὅταν ἀμφότεροι ἀγαθοί , καθ’ ὑπεροχὴν δὲ ὅταν ὁ μὲν ἀγαθός , ὁ δὲ πλούσιος . προσθετέον δὲ καὶ τὸ εἰδέναι τὸν πλούσιον , ὡς ὅσον ὑπερέχει τῷ πλούτῳ , τοσοῦτον τῇ ἀρετῇ ὑπερέχεται . ἢ τὸ καθ’ ὑπεροχὴν ὡς ὅταν ὁ μὲν ἀγαθός , ὁ δὲ φαῦλος , τοιοῦτος δὲ ὡς μὴ πάντῃ διεφθαρμένος , ἀλλὰ δυνάμενος ἐπαναχθῆναι πρὸς τὸ βέλτιον . ἴσοι δὲ πάλιν καὶ ὅταν οἱ δύο εὐτράπελοι , καθ’ ὑπεροχὴν δὲ ὅταν ὁ μὲν ὑπερέχῃ τῇ εὐτραπελίᾳ , ὁ δὲ τῷ πλούτῳ . ὁμοίως δὲ καὶ ἴσοι μὲν ὅταν ὁμοίως χρησιμεύωσιν , ὑπεροχὴ δὲ γίνεται ὅταν ὁ μὲν πλέον . ὁ δὲ ἔλαττον · τοὺς ἴσους κατ’ ἰσότητα τὴν διὰ τὸ ἀγαθὸν καὶ ἡδὺ καὶ χρήσιμον δεῖ καὶ κατὰ τὸ φιλεῖν ἰσάζειν . εἰ γὰρ ἴσοι ἀγαθοί εἰσι , φιλήσουσιν , ὁμοίως κἀπὶ τῶν ἄλλων · εἰ δ’ ἄνισοι εἶεν , δεῖ ἀναλόγως ἀποδιδόναι τὸν μὲν πλούσιον τιμᾶσθαι ὡς πλούσιον , τὸν δ’ ὡς ἐνάρετον . οὐδεὶς δὲ τὸν εὖ ποιοῦντα δυσχεραίνει , ἁ ἀλλ' ἄν # x003E ; χαρίεις ὁ πάσχων , ἁμύνεται , ἤγουν βοηθεῖ , τῷ εὐεργέτῃ εὖ δρῶν . Ὥσπερ δέ φησι τὸ δίκαιον τὸ μὲν ἔγγραφον . τὸ δὲ ἄγραφον ἄγραφον 46 μὲν ὅταν ἀπὸ ἔθους τις δικαιωθῇ , ἔγγραφον δ’ ὅταν ἀπὸ νόμου ) , οὕτω καὶ ἡ διὰ τὸ χρήσιμον φιλία ἠθικὴ καὶ νομική . ἐγκαλοῦσιν οὖν ὅταν μὴ διαλυθῶσιν ὡς καὶ συνήλλαξαν . εἰ γάρ τις ὡς φίλῳ δᾠη τινὶ πεντήκοντα νομίσματα , μηδὲν περὶ τόκου εἰπὼν ἀλλ’ ἀγράφως συναλλάξας , εἶθ’ ὕστερον ἀπαιτεῖ τόκον , ἄλλως μὲν συνήλλαξεν , ἄλλως δὲ σπεύδει διαλυθῆναι . ἡ νομικὴ μὲν οὖν ἡ ἀγοραῖα τοιαύτη , ὡς τόδε μὲν λαβεῖν , τόδε δὲ δοῦναι , ἡ δὲ εἰς χρόνον , οἷον εἰ δᾠη μέχρι τοῦ μέλλοντος ἐνιαυτοῦ δέκα νομίσματα , ἵνα μοι δᾠης ταῦτα καὶ ἕτερα πέντε . δῆλον οὖν ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ νομικῇ τὸ ὄφλημα · εἰ <δέ> ἀναβάλληται ὁ λαβὼν καὶ μὴ ἀποδῷ , φιλικὸν τὸ μὴ ὡς φίλῳ μὲν οὖν ἡ ἠθικὴ δίδωσιν , ἀπαιτεῖ δὲ τὸ ἴσον ἢ πλέον ὡς μὴ δεδωκὼς χάριν ὠφελείας τοῦ λαβόντος , ἀλλ’ ὡς χρήσας ὅν ἐκ τούτων κερδάνῃ . χωρὶς μὲν οὖν τόκου συναλλάξας , μετὰ δὲ τόκου διαλυθῆναι σπεύδων ἐγκαλέσαι , τὸ δὲ ἐγκαλεῖν καὶ ἄλλως μὲν συναλλάττεσθαι καὶ ἄλλως διαλύεσθαι συμβαίνει συμβαίνει θέλειν τινὰς καλοὺς φαίνεσθαι . διδόασι μὲν οὖν πρῶτον μηδὲν ἐπερωτήσαντες , ἵν’ ἀγαθοὶ δόξωσιν , ὕστερον δὲ ὠφελεῖςθαι βούλονται καὶ διὰ τοῦτο ἐγκαλοδσι . δυναμένῳ δὲ τῷ λαβόντι δεῖ ἀποδοῦναι τὴν ἀξίαν ὧν ἔπαθεν . ἄκοντα γὰρ οὐ ποιητέον φίλον τὸν δέοντα · ὡς δὴ ἁμαρτόντα σὲ τὸν λαβόντα ’ν τῇ ἀρχῇ , διὰ τὸ παθεῖν εὖ ὑφ’ οὗ οὐκ ἔδει , ἐπεὶ οὗν μετὰ κακοῦ συνήλλαξας ἀπόδος , ὡς ἐπὶ ῥητοῖς συμφωνήσας , εἰ καὶ μὴ συνεφώνησας . μὴ εὐποροδντας δὲ δοῦναι , οὐδὲ ὁ δοὺς λαβεῖν ἠξίωσεν . ἐν ἀρχῇ δὲ ἐπισκεπτέον · δεῖ φησι σκοπεῖν , εἰ ὑπὸ ἀγαθοῦ εὐεργετεῖται καὶ ἐπὶ τίνι συμφωνίᾳ , ἵν’ ἐμμείνῃ τούτοις ἢ μή . Άμφισβήτησιν δ’ ἔχει πότερον δεῖ πιστεύειν τῇ τοῦ παθόντος ὠφελείᾳ καὶ οὕτως ἀνταποδιδόναι ἢ τῇ τοῦ δόντος εὐεργεσίᾳ . λύων οὖν φησιν , ἐπεὶ ἡ φιλία διὰ τὸ χρήσιμον , μέτρον ἐστὶ τῆς . ἀνταποδόσεως ἡ τοῦ παθόντος ὠφέλεια . εἰ γάρ τις δέδωκέ τινι δέκα νομίσματα , ὁ δὲ ἐκέρδανεν ἑκατόν , δεῖ τὰ ἡμίση διδόναι τῷ εὐεργέτῃ . οὕτω γὰρ δέδωκεν ὡς τὰ ἴσα τοῦ κέρδους κομιουμένου . ὁ λαβὼν δέ ἐστιν ὁ δεόμενος . εἰ οὖν ὁ λαβὼν ἑκατὸν ὠφελήθη , τοσοῦτον ὁ δοὺς ἐβοήθησεν . καὶ ἀποδοτέον τὸ ἥμισυ τοῦ κέρδους ἢ καὶ τὸ πλέον . ἐπὶ δὲ τῶν κατ’ ἀρετὴν οὐκ ἔστιν ἐγκαλεῖν . εἰ γὰρ μέτρον ἐστὶν ἡ τοῦ δράσαντος τὸ ἀγαθὸν προαίρεσις , οὐδὲν δ’ αἰτεῖ ὁ δρῶν , οὐδ’ ἐγκαλέσει ποτέ . Ἐπεὶ τρεῖς εἰσιν αἱ φιλίαι , ἔχουσι δὲ καὶ ὑπεροχάς , διαφορὰ γίνεται καὶ ἐν ταῖς ὑπεροχαῖς . ἀξιοῖ γὰρ ὁ βελτίων , ἤγουν ὁ ἀγαθός , ἔχει ἔχειν πλεῖον , πάλιν δὲ ὁ πλούσιος • οὕτω γὰρ ὠφελιμώτερος . φησὶ γὰρ ὁ μὲν πλούσιος , ὡς ἀχρεῖόν σε ἐν πλούτῳ ὄντα οὐ χρὴ ἴσον ἔχειν ἐμοί . ὑπηρεσία γάρ ἐστι τὸ ἐμὲ μὲν μόνον κομίζειν , λαμβάνειν δὲ καὶ σὲ ἐξ ἴσου ἐμοί · ὁμοίως δὲ πάλιν καὶ ὁ ἕτερος . δεῖ οὖν φησι τῷ μὲν ὑπερέχοντι κατὰ πλοῦτον ἢ ἀρετὴν διδόναι τιμήν , χρήματα δὲ τῷ ἐνδεεῖ . Φαίνονται δὲ καὶ ἐν ταῖς πολιτείαις τιμώμενοι οἱ ὑπερέχοντες πλούτῳ καὶ τὸ κοινὸν εὐεργε|τοῦντες . οὐκ ἔστιν οὖν θαυμαστὸν καὶ λαμβάνειν χρήματα καὶ τιμᾶσθαι ; οὐδεὶς γὰρ αἱρεῖται τὸ ἔλαττον , ὥστε καὶ διδόναι χρήματα καὶ τιμᾶσθαι . τῷ γὰρ διδόντι χρήματα τιμὴν νέμειν δεῖ καὶ τῷ ὠφελοῦντι καὶ λαμβάνοντι ἢ εἰς ἀρετὴν ὁδηγουμένῳ τιμὴν δεῖ ἀνταποδιδόναι καθ’ ὅσον ἐνδέχεται καὶ δυνατόν . οὐ γὰρ πᾶσι τὸ κατ’ ἀξίαν . διὰ τοῦτό φησι δόξειε μὴ ἐξεῖναι υἱῷ τὸν πατέρα ἀρνήσασθαι · ὀφείλοντα γὰρ τὸν υἱὸν δεῖ ἀποδιδόναι , οὐδὲν δὲ ποιήσας ὁ υἱὸς ἄξιον δέδρακε τῶν πεπραγμένων παρὰ τοῦ πατρὸς πρὸς αὐτόν . ἐξουσία οὖν τῷ πατρὶ ἀφεῖναι , ᾧ καὶ χρεωστεῖ ὁ υἱός . οὐδεὶς δέ ποτε ἀποστήσεται τοῦ υἱοῦ , εἰ μὴ μὴ μοχθηρὸν ἴδοι αὐτὸν ὄντα . βούλονται γὰρ πάντες τὸ βοηθεῖσθαι , τῷ δὲ υἱῷ ἐπίφευκτον τὸ ἐπαρκεῖν ἢ οὐ σπουδαστόν . καὶ περὶ μὲν τούτων τάδε μοι εἴρηται .
Lemmas: μετά δέ οὗτος περί φίλιος ἠώς ὁ λανθάνω ὡς ἔχω ἑαυτοῦ . περι φίλιος οἰκεῖος εἰμί διέρχομαι ὁ περί ἠθέω καί ἀρετή ἐπισκοπέω · εἰμί γάρ ἀρετή τις ἢ μετά ἀρετή , ὅς φημί . καί γάρ εἷς ὁ ἀρετή εἰμί εἶπον ὁ φίλιος οὕτως ὡς ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ σωφροσύνη καί ὁ ἠθικός ἀρετή ἕκαστος . καί γάρ οὗτος περί πάθος καί πρᾶξις εἰμί ὥσπερ ὁ λοιπός . καί γάρ πρᾶξις εἰμί φιλικός καί ὁ φιλέω πάθος τίς . ἔτι δέ μεσότης κολακεία λέγω εἄν καί ἀνώνυμος τις διάθεσις , οἷος ἀγριότης τις εἰμί ἢ δυσκολία ἄνθρωπος μή φύζω πρός ἡδονά ὁμιλέω . καί ὁ μέν κόλαξ κατά ὁ ὑπερβολή σφόδρα ἡδύς εἰμί βούλομαι , ὁ δέ φίλος μέσος οὗτος χράω , ὅτε δεῖ ἡδύς γίγνομαι , ὅτε δέ μή δεῖ , μή γίγνομαι , ὁ δέ ὅλως ἐλλείπω ἐν ὁ ἡδύς εἰμί κατά ὁ ἔλλειψις τάσσω . ἴσως δέ καί ἄλλως εἰμί ἐπινοέω ὁ ὑπερβάλλω καί ὁ ἐνδέω , ὁ μέν τις μανικός χράω ὁ φιλέω καί ὑπερβαλλόντως , οἷος λέγω ὁ Σάτυρος πρός ὁ πατήρ γίγνομαι , ὅς οὐδέ ζῶ αἱρέω ἀποθνῄσκω ὁ πατήρ , ὁ δέ ὅλως ἀπαθής καί μήτε δύναμαι φιλέω μήτε βούλομαι , ὁ δέ φίλος μέσος χράω ὁ φιλέω . εἰς μέν οὖν οὗτος σκοπός τάχα ἄν τις λέγω ἀρετή τις ὁ φίλιος · ὅς δέ δοκέω ὁ ἐνάρετος εἰμί οἰκέω ὁ φίλιος καί μόνος ὑπάρχω ὁ τέλειος ἀγαθός , μετά ἀρετή εἄν δοκέω ὁ φίλιος . εἰμί δέ εἷς ὁ ἀρετή προσνέμω αὐτός , ὁ δικαιοσύνη . ὅς τε γάρ δικαιοσύνη Ἰσότης τίς εἰμί ἀπονεμητικός καί ὁ φίλιος ὁ φίλιος ἰσότης παρέχω . ἴσος γάρ ἀνάγκη εἰναι ὁ γε ὁ εἰμί φίλος , ὥστε μόριον ἄν τίς εἰμί δικαιοσύνη . διά μέν οὖν οὗτος ἀρετή τις εἶπον αὐτός ἢ μετά ἀρετή . ἐπεί δέ ὁ ἀγαθός ὁ μέν εἰμί ἀναγκαῖος , ὁ δέ καλός , κατά ἑκάτερος οὗτος ὁ φίλιος ἀγαθός δείκνυμι βούλομαι . ἀναγκαῖος δέ εἴωθα μέν λέγω ὅς Χωρὶς οὐ οἷος τε ζῶ , νῦν δέ λαμβάνω ἀναγκαῖος , ὅς Χωρὶς ζῶ οὐδείς εἄν αἱρέω ὁ κατά φύσις ἔχω · τοιοῦτος γάρ ὁ φίλιος . οὐδείς γάρ ἄν αἱρέω ἄνευ αὐτός ζῶ ὁ μή διαφθείρω ὁ φύσις . φημί δέ αὐτός ἀναγκαῖος εἰμί καί πλουτέω καί δυναστεία μέγας κτάομαι καί πένης καί νέος καί πρέσβυς καί ἀκμάζω . ὁ μέν οὖν πλουτέω καί ἐν δυναστεία εἰμί χρεία Φίλων , ἐπεί μηδείς ὄφελος ὁ πλοῦτος καί ὁ δύναμις , εἰμί μή χράω αὐτός · χρῆσις δέ πλοῦτος καί δύναμις ἐν ὁ εὐεργετέω , ὁ δέ καλός εὐεργεσία καί μάλιστα ἀξιόπιστος · ὁ πρός ὁ φάος . δοκέω δέ ὁ ἐγχείρησις οὗτος οὐ ἀναγκαῖον τίς δείκνυμι ὁ φίλιος ἀλλά μᾶλλον καλός ἢ καλός αἴτιος , εἰμί γε αἰτία εἰμί εὐεργεσία · ὁ δέ εὐεργεσία ὁ καλός . ἀλλά δεῖ μιμνήσκω , πῶς λαμβάνω ὁ ἀναγκαῖος , ὅς Χωρὶς οὐ ἄν αἱρέω ὁ κατά φύσις ἔχω πλοῦτος , καί εἰμί πλούσιος εἰμί ζῶ ἄλλως ἢ εὐεργέτης · οὗτος δέ ἀποστερέω ὁ ἄφιλος . ὁ δέ ἑξῆς καί σφόδρα ἀναγκαῖος δείκνυμι ὁ · φίλιος ὁ πλουτέω · πρός γάρ φυλακή καί σωτηρία ὁ ὑπάρχω ὁ πλουτέω μέγας δύναμις ὁ παρά ὁ Φίλων · καί μήv ἐν πενία καταφυγή καί ἐπικουρία ὅς φίλος . πάλιν δέ ὅταν λέγω καί νέος πρός ὁ ἀναμάρτητος συνεργέω ὁ φίλος ἐπανορθόω καλός τίς | δοκέω λέγω ὁ φίλιος μᾶλλον ἢ · ἀναγκαῖος . ἴσως μέν οὖν καί καλός ὁ ἐπανόρθωσις , οὖον μήv ἀλλά καί ἀναγκαῖος · κωλύω γάρ μέγας περιπίπτω κακός . δῆλος δέ ὅτι καί πρέσβυς συνεργέω καί ὁ ἐν ἀκμή · καί μήv ὁ φύσις πρός ὁ ἔγγονος φίλιος μηχανάομαι ἀναγκαῖος , οὖον μόνος ἐν ἄνθρωπος , ἀλλά ἀλλά καί ἐν ὁ ἄλλος ζῷον , ἐκτρέηται . φίλιος δέ νῦν λαμβάνω κοινός ἀντί ὁ φίλησις , ὅστις ἀρχή μέν ἴσως φίλιος εἰμί , φίλιος δέ οὔπω ἐπεί ὁ φίλιος ἐν ἀντιφιλέω εἰμί · καί ὁ ὁμοεθνής δέ ἀναγκαῖος ὁ φύσις ἐνεργάζομαι πρός ἀλλήλων φίλιος , ὅπως ὁ παρά ἀλλήλων ἐπικουρία ἔχω · καί ὁ ἄνθρωπος φύσις ὑπάρχω φίλιος πᾶς πρός πᾶς · δῆλος δέ οὗτος ἐν ὁ πλάνη μάλιστα · καί γάρ μή ἐφίστημι ὁ ὁδός μηνύω καί ὑποδέχομαι καί ἐπικουρέω , ἄν γε μή ὑπό πλεονεξία διαστρέφω εἰμί . πάλιν δέ φίλιος ἐπί ὁ ὁμοεθνής καί ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰς φίλιος ἐπιτηδειότης ληπτέος καί ὁ ἐφέλκυσις . καί εἰς πόλις δέ συγχέω ὁ φίλιος · ὁ γάρ Ὁμόνοια ὁμοῖος τίς ὁ φίλιος · ὁ γάρ κοινός ἀγαθός ποθέω ὁ ὁμονοέω · οὗτος δέ ὅμοιος φιλικός ἐνέργεια . καί Φίλων μέν εἰμί οὐδείς δεῖ δικαιοσύνη πρός ἀλλήλων , Δίκαιος δέ εἰμί προσδέω φίλιος διά ὁ εἴρω περί τε πλούσιος καί πένης καί νέος καί ἀκμαῖος καί πρέσβυς . καί ὁ Δίκαιος δέ ὁ μάλιστα φιλικός εἰμί δοκέω . πολύς γάρ εἶδος ὁ Δίκαιος , καθάπερ λέγω ἐν ὁ περί δικαιοσύνη , οἷος ὁ πολιτικός καί ὁ πατρικός καί ὁ δεσποτικός · οὗτος δέ ὁ μάλιστα δίκαιος εἰμί ὁ πολιτικός , ὅσπερ ὁμοῖος τίς εἰμί ὁ φιλικός · κατά ἰσότης γάρ εἰμί ὁ κοινωνός . εἴρω δέ ὅτι καί ὁ φίλιος βούλομαι ὁ φίλος ὡς οἷος τε φίλος εἰμί . τάχα δέ ἄν τις καί οὕτως ἀποδείκνυμι , ὅτι πᾶς ὁ Δίκαιος μάλιστα δίκαιος εἰμί ὁ πρός ὁ φίλος . πρός γάρ οὗτος μ·άλιστα φυλακτέος εἰμί ὁ καλέω Δίκαιος φιλικός . ὅτι δέ οὖον μόνος δίκαιος εἰμί ὁ φίλιος ἀλλά καί καλός , δηλόω αὐτός . διαμφισβητέω δέ περί ὁ φίλιος . ὁ μέν γάρ ὁμοιότης τις λέγω αὐτός , ἐπεί κατά ὁμοιότης ἔθος δοκέω συνίστημι , ὁ δέ ὁ μέν ὅμοιος ἐναντίος ἔχω πρός ἀλλήλων , ὁ δέ μή ὅμοιος πως ἀλλά ἐναντίος εἰμί φίλος . ἑκάτερος δέ οὗτος ἔνδοξος ἐπιχειρέω , ὁ παροιμιωδῶς λέγω παρατίθημι καί ποιητής δόξα καί φιλόσοφος . ἐπεί δέ τις ὁ φιλόσοφος ἄπορος ἔπειμι καί ὁ πᾶς κατά ὁμοιότης συνίστημι λέγω , ὁ δέ κατά ἐναντίωσις , οὗτος μέν ὁ σκέψις ὡς φυσικός ὑπερτίθημι · ὅσος δέ οἰκεῖος εἰμί ὁ ἠθικός πραγματεία , οὗτος ἀπορέω , καί προτείνω δύο ἀπορία · ὁ μέν , εἰμί ἐν πᾶς οἷος τε γίγνομαι ἢ ἀμήχανος μοχθηρός εἰμί φίλος εἰμί , ἔτι δέ εἰμί πλείων εἶδος φίλιος εἰμί ἢ εἷς . οὐ οἰητέον δέ αὐτός ζητέω . εἰμί οὕτως εἰμί πλείων εἶδος ὡς ὑπό εἷς γένος τάσσω , ἀλλά ἐν πλείων ὁ φίλιος εἶδος μόνος εἰμί κοινός ὄνομα τίς καί ὁμώνυμος τίς ὁ φίλιος . δήλωσις δέ προέρχομαι ὅτι τοιοῦτος ποιέω ὁ ζήτησις . ὁ μέν γάρ οἴομαι , φημί , εἷς εἰμί ὁ φίλιος , ὅτι δέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , οὐ ἱκανός πιστεύω σός μείων · ὅς δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί . οἴομαι τις ἱκανός σημεῖον εἰμί ὁ μή ὁμώνυμος εἰμί ὁ φίλιος ὁ δέ - χεσ·ι αὐτός ὁ μᾶλλον καί ὁ ἧ τ τ ὁ Ν ’ ὁ δέ · ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός ὑπό εἷς γένος εἰμί καί συνωνυμέω ἀλλήλων , οἷος ὁ θερμός δέχομαι - μένω ὁ μᾶλλον καί ὁ - κακός οὐ εἰμί ὁμώνυμος , ὡσαύτως καί ὁ γλυκύς · ἐπεί οὖν καί ὁ φίλιος , ὁ μέν μᾶλλον ὁ δέ ἥσσων εἰμί , μᾶλλον μέν ὁ ὁ ἀγαθός κακός δέ ὁ ὁ πονηρός , οὐ εἄν εἰμί ὁμώνυμος ὁ φίλιος · ὁ δή οὗτος λέγω οὐ ἱκανός πιστεύω οὗτος σός ἐγώ ἴον . δέχομαι γάρ ὁ μᾶλλον καί ὁ ἧ του καί ὁ ὁράω μέν ι οἶς εἶδος , μή ιοινωνουειντα δέ ὁ αὐτός γένος . εἴρω δέ , φημί , περί αὐτός ἔμπροσθεν , ἔοικα δέ εἴρω ἐν ὁ ἐκπίπτω ὁ Νικομαχεῖον . εἰμί δέ οὐ ἄπορος δείκνυμι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός ἐν ὁ πολλαχῶς λέγω · ὁ γάρ εἰμί λέγω εἰμί πολύς - χῶς , εἰμί δέ μᾶλλον μέν ὁ οὐσία , ἀίσσω δέ ὁ συμβεβηκός · διά γάρ ὁ οὐσία καί ὁ ἄλλος ὑπάρχω ὁ εἰμί . οὗτος δέ μάλιστα συμβαίνω δύναμαι - ὁ , ὅταν ὁ πολλαχῶς | λέγω ἀπό ὁ αὐτός πρός ὁ αὐτός εἰμί , ὥσπερ ὁ ὅς . ὁ δέ αὐτός καί ἐπί ὁ p̔λίας εἰμί . καή γάρ τις ὁμοιότης ὁ ὁ ἀγαθός φίλιος καί ὁ λοιπός λέγω καί ἀπό οὗτος ὄνομα ἔχω . δῆλος δέ καί περί οὗτος μετά οὗτος εἰμί . ἐπεί δέ ὁ φιΑία ἐν ὁ φιλέω εἰμί καί ὁ φιλέω ( φιλέω δέ ὁ φιλητός ) , γνώριμος εἰμί καί περί ὁ φίλιος , πόσος εἶδος αὐτός εἰμί διαιρέω ποσαχῶζ λέγω ὁ φιλητός . διαιρέω δέ αὐτός τριχῆ · ὁ γάρ φιλητός ἢ ὁ ἀγαθός φημί εἰμί ἢ ὁ ἡδύς ἢ ὁ χρήσιμος . ἀπορέω δέ περί ὁ διαίρεσις ταύιης . δοκέω γάρ ἀντιδιαιρέω ἢ ὁ γένος ὁ εἶδος ἢ ὁ κοινός ὄνομα εἷς ὁ δηλέομαι . εἶμι γάρ γένος ὁ ἀγαθός ὁ ἀγαθός , ὁ δέ χρήσιμος εἷς τίς . ὁ γένος ἀντιδιαιρέω ὁ εἶδος εἶπον , ὁ μέν εἰμί ἀγαθός , ὁ δέ χρήσιμον(καὶ ὅμοιος ποιέω ὡς εἰμί , τις φημί ὁ μέν εἰμί ζῷον , ὁ δέ ἄνθρωπος ) , εἴτε ὁ πολλαχῶς λέγω ὁ ἀγαθός , ὥσπερ καί δοκέω , καί οὗτος παραπλήσιος ὁ διαίρεσις καθάπερ εἰμί τις φημί ὁ μέν εἰμί εἰμί , ὁ δέ οὐσία . ἔοικα δέ οὐ ὡς ὁ κοινός ἀγαθός ἀντιδιαιρέω νῦν ὅς χρήσιμος , ἀλλά ἰδίως λαμβάνω ἀγαθός λεʹ - γίγνομαι ὁ κατά ἑαυτοῦ αἱρετός , εἴτε μόνος οὗτος αὐτός ὑπάρχω καθάπερ ὁ ε.υδαιμονιος , εἴτε καί διά οὗτος καί διά ἕτερος εἰμί αἱρετός , ὡς ὁ ὑγίεια καί ἀεί εὐαισθησία καί ὁ ἀρετή . οὗτος γάρ Κῶς διά ἑαυτοῦ αἱρετός καί διά ὁ εὕω - δαιμόνιος · οὗτος δέ πᾶς ἰδίως νῦν ἀγαθός καλέω . χρήσιμος δέ ὁ διά ἕτερος αἱρετός · εἰμί δέ καί ὁ πλοῦτος ὁ χρήσιμος , ὥσπερ καί ἐν ὁ κατά ἀρχή λόγος λέγω · λέγω γάρ περί εὐδαιμονία εἶπον ὅς δέ πλοῦτος οὐ εἰμί ὁ ζητέω ἀγαθός · χρήσιμος γάρ καί ἄλλος Χαρινός . οὖον δεῖ δέ ταράσσω , εἰμί ἅμα μέν ὁ πλοῦτος λέγω ὁ ἁπλόος ἀγαθός , ἅμα δέ ὁ διά ἕτερος αἱρετός . ἁπλόος μέν γάρ ἀγαθός λέγω , διότι ὁ κατά φύσις διάκειμαι , λέγω δή ὁ ἐνάρετος , ὄργανον εἰμί πρός ὁ κάλως ἐνέργεια , ὡς καί μουσικός ὄργανον λέγω ὁ ἀπλόος ὁ μουσικός ἁρμόζω πρός ὁ κατά μουσική ἐνέργεια · διά ἕτερος δέ εἰμί αἱρετός , διότι αἱρέω ὁ πλοῦτος διά ὁ χρῆσις ὁ ἀπό αὐτός · διό καί χρῆμα λέγω ὁ ὁ πλοῦτος μέρος . δηλόω δέ καί αὐτός , ὅτι χρήσιμος ὁ ἕτερος ἕνεκα αἱρετός · φημί γάρ χρήσιμος εἰμί , διά ὅς γίγνομαι ἀγαθός τίς ἢ ἡδονή . τρεῖς οὖν εἰμί φιλητής , ὁ μέν ἀγαθός καί ὁ ἡδύς ὡς τέλος φιλητός ἄν εἰμί , ὁ δέ χρήσιμος φλιειμι ὡς ὁ εἰς ὁ τέλος τίς συντείνω καί φέρω . ἑξῆς ζητέω πότερος ὁ ἀγαθός φιλέω ὁ ἄνθρωπος ἢ ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός . λέγω γάρ καί πρότερος , ὅτι ὁ μέν εἰμί ἁπλόος ἀγαθός , ὁ δέ τις · ἁπλόος μέν ἀγαθός ὁ ὁ κατά φύσις διάκειμαι ὁ σῶμα ἁπλόος ὑγιεινός λέγω , ὁ δέ ὁ νοσέω σῶμα τις ὑγιεινός , οἷος τομή καί καῦσις καί ὁ λοιπός ἰατρεία · ἡδύς δέ ὁ μέν ἀπλόος , ὁ δέ τις · ἁπλόος μέν ὁ ὁ κατά φύσις διάκειμαι , τις δέ ἐνίοτε ὁ ὁ παρά φύσις . ὁ γάρ πικρός ἡδύς δοκέω ὁ διαφθείρω ὁ γεῦσις ἐνίοτε · ὁ μέν οὖν ἀγαθός , ὅς ἀπλόος εἰμί ἀγαθός καί αὐτός ἀγαθός καί οὖον διαφωνέω · ἐπί δέ ὁ μοχθηρός διαφωνέω · οὖον γάρ αὐτός ἀπλόος ἀγαθός καί αὐτός ἀγαθός , ἀλλά ἐνίοτε καί ἔνιοι ὁ ἁπλόος κακός ἀγαθός γίγνομαι , οἷος . νόσος καί πενία · πολύς γάρ ὁ μοχθηρός ἐνίοτε φέρω οὗτος . οὗτος δέ οὕτως ἔχω ζητέω πότερος ὁ ἀγαθός φιλέω ὁ ἄνθρωπος ὁ ἁπλόος ἢ ὁ αὐτός ἀγαθός . ἔοικα δέ ἕκαστος φιλέω ὁ αὐτός ἀγαθός μᾶλλον δέ ὁ φαίνω αὐτός ἀγαθός · διαμαρτάνω γάρ πολύς κατά ὁ φαντασία . ὁ οὖν οὗτος φ·ιλητὸν ὡς ὁ ἀγαθός , πότερος ὁ ἁπλόος ἀγαθός εἰμί ἢ ὁ τις εἰμί ἢ φαίνω . διαιρέω δή λέγω ὁ μέν ἀπλόος φιλητός οὕτως , ὡς ἀγαθός ἀπλόος εἰμί φιλητός ἀγαθός ὁ δέ σπάνις ) , ἢ φαίνω τις φιλητός . περί δέ ὁ ἡδύς , εἰμί καί μηδείς εἴρω , οὗτος λεκτέος · ὁ γάρ ὡς ἡδύς φιλητός , ὁ μέν ἁπλόος ἡδύς ἁπλόος φιλητός , ὁ δέ τις ἡδύς τις φιλητός . μετά οὗτος διαιρέω ὁ φίλος , ὡς ἕτερος εἰμί ὁ φίλιος . εἰμί μέν ἐν καί ἐκ ἄλλος · ἐναργής · καί γάρ ὁ μήτηρ φιλέω ὁ ἔκγονος ἔτι νήπιος εἰμί · καί φίλησις μέν εἰμί , φίλιος δέ οὐδαμῶς · οὖον γάρ ἀντιφιλέω . καί ὁ ἐραστής φιλέω μέν , φίλιος δέ οὐ εἰμί ἀεί · ἐνίοτε γάρ καί μισέω ὑπό ὁ ἐράω . ἐναργής δέ αὐτός χράομαι παράδειγμα · πρός γάρ ὁ ἄψυχος φίλησις μέν εἰμί , φίλιος δέ οὐ · εἰμί , οἷος πρός ὁ οἶνος , οὖον γάρ εἰμί ἀντιφίλησις οὐδέ βούλησις ἀγαθός αὐτός ἐκεῖνος ἕνεκα , οὐδέ γάρ βούλομαι ὁ οἶνος τἀγαθά , ἀλλά εἴπερ ἄρα , σῴζω , βούλομαι καί μένω ὁ οἶνος ἑαυτοῦ ἕνεκα , ἵνα ἔχω χράω . ἐπεί δέ ἐκ ὁ δοκέω τις φίλιος αὐτός λέγω βούλησις ἀγαθός , ἐκεῖνος αὐτός ἕνεκα , ὅς βούλομαι τἀγαθά , φημί ὁ τοιοῦτος εὔνοια εἰμί . ὁ γάρ βούλομαι ὁ ὁ ἀγαθός αὐτός ἐκεῖνος ἕνεκα , κἀν μή ὁ αὐτός παρά ἐκεῖνος γίγνομαι , Εὔνους εἰμί · ὁ δέ φίλιος εὔνοια εἰμί ἐν ἀντιπάσχω · ἢ προσθετέον , φημί , μή λανθάνω . ἐνδέχομαι γάρ εὐνοέω τις ἀλλήλων πυνθάνομαι , ὅτι εἰμί ἐπιεικής ἢ χρήσιμος ἑαυτοῦ , λανθάνω δέ ἀλλήλων , ὅτι οὕτως ἔχω . οὗτος μέν οὖν οὐ ἄν τις εἶπον φίλος , ὁ δέ εὐνοέω μέν ἀλλήλων , μή λανθάνω δέ φίλος ῥητέος . δοκέω δέ λέγω οὗτος φίλιος λέγω καί ὁ μηδέποτε ἀλλήλων ἐντυγχάνω , εἄν μόνος εὔνους εἰμί ἀλλήλων , πιστεύω δέ ἑκάτερος ἑκάτερος ἀγαθός εἰμί , καί οἶδα , ὅτι οὕτως ἔχω πρός ἀλλήλων . ἢ ὁ μή λανθάνω οὐ οὕτως ἀποδεκτέος , ὡς ἐν ὁ πυνθάνομαι μόνος ὅτι εὐνοέω ἀλλήλων , ἀλλά καί ἐν ὁ ἐντυγχάνω πολλάκις . δεῖ γάρ καί ὑπό ὁ συνουσία καί συμβίωσις συνάπτω πως καί συναρμόζω ὁ ψυχή ὁ ὡς ἀληθής εἰμί Φίλων · δεῖ δέ καί πείρω πολύς , ἵνα βεβαίως πιστεύω ἀλλήλων ἐπιεικής εἰμί . λέγω δέ καί αὐτός τοιοῦτος περί ὁ ὡς ἀληθής Φίλων προέρχομαι . Δεύς ἄρα εὐνοέω ἀλλήλων ἠώς ὁ οὖον γάρ πάνυ συνδυαγω ὁ κατά συμβεβηκός . καί ἐκ ὁ προερέω καί ἐκ ὁ νῦν λέγω λαμβάνω ἄν τις . ὅτι 20 ὁ φίλιος ὁρίζω ὁ Ἀριστοτέλης εὔνοια ἐν ἀντιπάσχω μή λανθάνω · ὁ δέ εὔνοια βούλησις ἀγαθός , αὐτός ἐκεῖνος ἕνεκα ἵημι βούλομαι ὁ ἀγα - θον . εἰμί δέ εἰμί ὁρισμός εἷς πᾶς φίλιος , οὐ ἄν ὁμώνυμος ἄγω ὁ φίλιος , ὥσπερ δοκέω αὐτός . ἢ εἰμί καί πολλαχῶς τίνω λέγω εἷς λαμβάνω λόγος . οὐ ἀκριβής μέν ὁρισμός , ὑπογραφή δέ μᾶλλον . τίνω δέ πολλαχῶς λέγω φημί ἐγχωρέω εἷς λαμβάνω λόγος , οὐ ἄδηλος , ὅτι ὁ μή πολύς διίστημι , στώτης , ἀλλά ὅταν ἀπό εἷς ὁ πολύς λέγω , ὥσπερ ὁ ἰατρικός βιβλίον καί ὄργανον ἀπό πρῶτος λέγω ὁ ἰατρικός ἄνθρωπος , εἰμί τύπος λαμβάνω εἷς πᾶς λόγος ἰατρικός , λέγω πᾶς ὁ ἀπό ἰατρικός ὁπωσοῦν εἰμί · καί ἐπί ὁ φίλιος δέ αὐτός πως εἰμί . πρῶτος μέν γάρ εἰμί φίλιος καί κύριος , ὡς προέρχομαι δήλωσις , ὁ ὁ ἀγαθός καί καίω · ἀρετή ὅμοιος , ὁ δέ ἄλλος κατά ὁμοιότης οὗτος λέγω καί ἀπό οὗτος ἔχω ὁ κλῆσις , ὥστε οὐδείς κωλύω τύπος λόγος κοινός λαμβάνω αὐτός . ὅτι δέ ὁμώνυμος εἰμί , φανερός καί ἐκ ὁ φιλητής . ὁ γάρ ἀγαθός καί ὁ χρήσιμος καί ὁ ἡδύς οὖον αὐτός ἔχω ὁ φιλητός . ὁ μέν γάρ ἀγαθός κατά ἑαυτοῦ αἱρετός καί φιλητός , ὁ δέ ἡδύς καί ὁ χρή σιμός κατά συμβαίνω καί διά ἕτερος · διότι γάρ ὁ φιλέω ἡδύς εἰμί ἢ χρήσιμος , φιλέω · ὁ δέ ἀγαθός διά ἑαυτοῦ . δῆλος δέ οὗτος ἐπί ὁ ἀγαθός ἀνήρ μάλιστα . διά οὐδείς γάρ ἕτερος ὁ ἀγαθός ὑπό ὁ ἀγαθός φιλέω ἢ διά ἑαυτοῦ · ὁ δέ χρήσιμος οὖον διά ἑαυτοῦ ἀλλά διά ὁ χρεία , καί ὁ ἡδύς διά ὁ ἡδονή . μετάγω δέ καί αὐτός ὁ φιλητός εἰς ὁ κατά ἰά φίλιος φιλητός , ὅς ὁ μέν ἀγαθός εἷς τίς ὁ ἀγαθός εἰμί καί διά ἑαυτοῦ μάλιστα αἱρετός . ὁ δέ χρήσιμος καί ἡδύς διά ἕτερος . μήποτε δέ ὁ ἀποδίδωμι ὁ φίλιος ὅρος ὁ πρῶτος εἰμί καί κύριος λέγω . εἰμί γάρ ὁ ὅρος εὔνοια ἐν ἀντιπάσχω μή λανθάνω , ὁ δέ εὔνοια βούλησις ἀγαθός , αὐτός ἐκεῖνος ἕνεκα , ὅς βούλομαι τἀγαθά . ὁ δέ ὁ ὁ εἰμί ἀγαθός βούλομαι ὁ ἀγαθός εἰμί ἀνήρ · οὗτος γάρ εἰδοί ἀγαθός βούλομαι ὁ φίλος ὑπάρχω · ὁ δέ κατά ἡδονά φίλος ἢ διά ὁ χρήσιμος . οὖον ἀγαθός πάντως βούλομαι ὁ φίλος · οὐδέ γάρ οἶδα τἀγαθά . ἔτι δέ ὁ αὐτός ἕνεκα ἐκεῖνος βούλομαι ἀγαθός ὁ πρῶτος φίλιος ὑπάρχω . κατά δέ ὁ ἄλλος φίλιος εἰς ἑαυτοῦ ἀναφέρω βούλομαι ἀγαθός ὁ φίλος , ὁ μέν διά ἡδονά φίλος ἵνα ἔχω ἥδομαι , ὁ δέ διά ὁ χρήσιμος διά ὁ αὐτός χρεία ὥστε οὐδέ κοινός ὁρισμός , ἀλλά ὥσπερ ὁ μέν πρῶτος φίλιος κύριος , ὁ δέ λοιπός φαίνω , οὕτως καί ὁ ὁρισμός ὁ μέν πρῶτος εἰμί , δοκέω δέ εἰμί καί ὁ ἄλλος . περί μέν οὖν ὁ μή εἰμί κοινός ὁ ὁρισμός ὁ φίλιος εἴρω . φημί δέ βούλομαι ὁ φίλος ἀλλήλων ὁ ἀγαθός μή λανθάνω διά εἷς τίς ὁ εἴρω . ἢ διά ὁ ἀγαθός ἢ διά ὁ ἡδύς ἢ διά ὁ χρήσιμος · οὗτος δέ διαφέρω ἀλλήλων . ὅτι δέ οὐ οὕτως διαφέρω ἀλλήλων , οὐδέ ὡς ὑπό ὁ αὐτός γένος εἰμί ἀλλά ὡς κοινωνέω ὄνομα , λέγω . ὥστε καί ὁ φιλέω ὁ κατά ἕκαστος καί ὁ φίλιος διαφέρω ὁ εἶδος . καί οὐδέ γένος ἔχω κοινός ὁ φιλέω ἀλλήλων οὐδέ ὁ φίλιος . διαφέρω γάρ ὁ φιλητής καί οὗτος διαφέρω ἀνάγκη . τίς δέ διαφέρω φίλησις καί φίλιος ; ἢ ὅτι ἐν μέν ὁ φημί οὐ εἰμί ἀντιφίλησις , ἐν δέ τῆ φίλιος ὅτι εἰμί , οὐ ἄδηλος . ὁ δέ φιλέω ἀλλήλων βούλομαι ὁ ἀγαθός ἀλλήλων οὗτος ὅς φιλέω , ὁ μέν ἀγαθός εἰμί ἀγαθός εἰμί ( διότι γάρ ἀγαθός φιλέω ἀλλήλων ) , ὁ δέ ἡδύς ὅς ἡδύς , ὁ δέ χρήσιμος ὅς χρήσιμος . ὁ μέν οὖν διά ὁ χρήσιμος φιλέω ἀλλήλων οὖον κατά ἑαυτοῦ φιλέω , ἀλλά κατά συμβεβηκός · οὖον γάρ διά ἑαυτοῦ ( κατά ἑαυτοῦ γάρ εἄν φιλέω ) , ἀλλά ὅς γίγνομαι τίς αὐτός παρά ἀλλήλων ἀγαθός . οὗτος δέ εἰμί ὁ χρήσιμος , ὅθεν κατά συμβαίνω αὐτός ὁ φίλιος εἰμί . διότι γάρ συμβαίνω τίς ἀπό αὐτός γίγνομαι , συνίστημι · ἀλλά οὖον διά ἑαυτοῦ · ὅμοιος δέ καί διά ὁ αὐτός αἴτιος ὁ διά ἡδονά φιλέω , οὖον κατά ἑαυτοῦ φιλέω ἀλλά κατά συμβεβηκός . οὖον γάρ ὁ ποιός τις εἰμί , φημί , φιλέω ὁ εὐτράπελος . δοκέω δέ εὐήθης διά οὗτος λέγω κατά συμβαίνω ὁ κατά ἡδονά φίλιος , ὅτι οὖον διότι ἀγαθός εἰμί θεός φιλέω . ὁμολογέω γάρ οὖον ὁ αὐτός εἶδος εἰμί . παραπλήσιος γάρ εἰμί λέγω ὅς ὁ ἀγαθός φίλιος κατά συμβεβηκός . οὖον γάρ διότι ευτράπελος φιλέω ὑπό · ἀλλήλων , ἀλλά ἔοικα ποιός λέγω ὁ κατά ποιότης λέγω ψιλός , ἀλλά μή κατά ὁ πρός τίη ὁ μέν οὖν εὐτράπελος ποιός εἰμί ἀπό ὁ εὐτραπελία παρονομάζω , ὁ δέ ἡδύς πρός τίς · τις γάρ ἡδύς καί εἰμί ὁστισοῦν μάλιστα ὁ ἡδονή γίγνομαι ὁ φιλέω ὁ εὐτράπελος ἀπό αὐτός , ὅμως οὐ ὅς εὐτράπελος φιλέω αὐτός , ἀλλά ὁ αὐτός ἡδύς . εἰμί γοῦν εὐτράπελος μέν ἄγω , αὐτός δέ μή ἡδύς , οὐδέ φιλέω αὐτός , καί διά ὁ χρή σιμός δέ φιλέω διά ὁ αὐτός ὠφέλιμος στέργω . καί διά ἡδονά διά ὁ αὐτός ἡδύς , καί οὐ ὅς ὁ φιλέω εἰμί ὁπότε εἰμί , εἴτε εὐτράπελος εἴτε πλούσιος , ἀλλά ὅς ὁ μέν παρέχω ἡδονά , ὁ δέ χρεία . εὐδιάλυτος δή ὁ τοιοῦτος φ·ιλίαι , μή μένω ὅμοιος ὁ πρόσθεν φιλέω . οὐδείς γάρ κωλύω ἔτι μένω εὐτράπελος ἢ ἔτι πλούσιος . ἀλλά εἰμί μή ἡδύς ὁ εὐτράπελος ὁ πρόσθεν ἥδομαι , διαλύω ὁ φίλιος · ὁμοίως δέ καί εἄν μηκέτι εἰμί χρήσιμος . Ἐπισημειόομαι δέ , ὅτι ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ἐν ὁ πρεσβύτης ὁ κατά ὁ χρήσιμος γίγνομαι φ·ιλία , καί ἔτι ὁ ἀκμαῖος ὅσος διώκω ὁ συμφέρω . λαμβάνω δέ πρεσβύτης καί ἐν ἀκμή οὖον ὁ σπουδαῖος ἀλλά ὁ πολύς · ὁ μέν γάρ πρέσβυς διά ὁ ἐν πολύς γίγνομαι χρεία καί μή καθίημι - ρακένα , . ὁ καλός περί πολύς ποιέω ὁ κερδαίνω καί διά ὁ αἴτιος ταῦ - ὁ ὁ εἰς οὗτος χρήσιμος φλόος ἵημι . ὁ δέ ἐν ἀ.̓μη μέν εἰμί , σῦς - τάσσω δέ καί αὐτός πρός ιός κέρος , οὐ ἀξιόω ἄλλος ἢ ὁ εἰς ὁ κέοͅδος χρήσιμος κτάομαι · οὖον πάνυ δέ ὁ τοιοῦτος συζάω ἀλλήλων . ὁ μέν γάρ συζάω οὐ εἰμί ἄνευ ὁ ἥδομαι ἀλλήλων . ὁ δέ διά ὁ χρήσιμος ἐνίοτε οὐδέ ἥδομαι ἀλλήλων , ἢ μόνος ὅσος χρήσιμος ὁ δέ προσηνής καί ἡδύς οὐ ἔχω , ὅς συναρμόζω ὁ συμβίωσις . ἀπολείπω οὖν τότε ἐν ὁ ἀληθινός φίλιος μέγας καί καλός , ὁ συζ·γιν , καί ὁ ἐκ ὁ συμ · βιόω ἀλλήλων ἀτολαύσεως . ὁ δέ ὁ νέος φίλιος διά ἡδονή εἰμί ὡς ἐπί ὁ πολύς · κάια πάθος γάρ ζῶ , οὖον κατά λόγος ’ ὁ δέ ἡδονή πάθος . ὅταν ἐν ἡδύς ἀλλήλων εἰμί , φιλέω ἀλλήλων . ἔτι δέ καί ὁ οὗτος φίλιος ὅς · διάλυτος . μεταβάλλω γάρ ἅμα ὁ ἡλικία καί ὁ ἡδύς , σύν οὗτος δέ καί ὁ διά ὁ ἡδύς φίλιος . πλήν συζάω ἀλλήλων ἡδύς ὅσιος . ὡς γάρ μάλιστα γίγνομαι αὐτός ὁ κατά ὁ φίλιος , ὅς ἔχω . εἰμί μέν γάρ ὁ διά ἡδονή , συζάω δέ μάλιστα ὁ ἀπό ἀλλήλων ἡδονή ἀΐω . ὅταν δέ λέγω · μετά - πίπτω δέ ὁ τοιοῦτος ἡδονή ταχύς ὁ μεταβολή , εἷς ὅς ύτης λέγω ὁ διά πάθος ψιλός ἢ ὁ διά ὁ ἡλικία . καί ἐρωτικός γάρ ὁ ὅς νέος , φημί , κατά πάθος γάρ ὅς διά ἡδονά ὁ πολύς ὁ ἐρωτικός . 20 διά δέ οὗτος δηλόω , ὅτι ὁ νέος ἐρωτικός γίγνομαι κατά πάθος μόνος , οὐ ἔτι δέ καί κατά λόγος ὥσπερ ὁ σπουδαῖος . ὁ γε ἀγαθός γίγνομαι · μέν καί πάθος τίς πρός ὁ εὐφυής ὁ νέος , ὥσπερ ὁ ἱππικός πρός Ἰώ εὐφυής ὁ πῶλος · εἰμί δέ ἐν αὐτός καί λόγος προστάσσω ἐπιμελέομαι ὁ ὅς - ούιων · ὁ δέ ὁ νέος Ἔρως κατά πάθος εἰμί , διά ἡδονά γάρ ὁ πολύς ὁ 25 οὗτος ἐρωτικός . ὁ δέ ὁ σπουδαῖος ὁ πολύς διά ὠφέλεια καί παίδευσις ὁ νέος . οὗτος γάρ ἐφίημι μάλιστα ἐνδίδωμι πρός ὁ ὁ εὕω φύω - ὁ Ἔρως . γράφω δέ καί οὕτως · ἐρωτικός . οὗτος δέ ὁ γραφή δηλόω , ὅτι γάρ καί διά ἡδονά ὁ πολύς ὁ ἐρωτικός . οὗτος δέ ὁ γραφή δηλόω , ὅτι εἰκότως ὁ νέος ἐρωτικός εἰμί · ὁ γάρ πλεῖστος ὁ ἐρωτικός διά πάθος καί διά ἡδονή , ὀλίγος δέ καί ἐν ὀλίγος ὁ λόγος · ἐπεί οὖν κατά πάθος ζῶ ὁ νέος , εὔλογος εἰμί ἐρωτικός . ὁ μέν οὖν εἴρω φίλιος ἀτελής εἰμί . Τέλειος δέ εἰμί ὁ τίω ἀγαθός φίλιος καί κατά ἀρετή ὅμοιος . πᾶς γάρ ἔχω ὁ κατά ὁ ὁρισμός ὁ φίλιος · ὁ γάρ ἀγαθός βούλομαι ἀλλήλων διά αὐτός ἐκεῖνος , ὅς βούλομαι τἀγαθά . ἀτελής δέ ὁ ἄλλος · οὖον γάρ ἔχω πᾶς ὁ ἐν ὁ ὁρισμός · βούλομαι μέν γάρ ἀλλήλων ὁ ἀγαθός , ὁ οἴομαι , ἀλλά οὖον διά ὁ φιλέω , ἀλλά αὐτός αὐτός διά ἑαυτοῦ φιλέω . ἔτι ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ φιλέω ( ὅς γάρ ἀγαθός φιλέω ) , ὁ κατά συμβεβηκός . οὖον γάρ ὅς εὐτράπελος , ὡς φημί , ἢ ὅς πλούσιος ὁ φιλέω , ἀλλά ὅς αὐτός γίγνομαι ἡδύς ἢ χρήσιμος . ὁ μέν οὖν κατά ἑαυτοῦ πούς τέλειος , ὁ δέ κατά συμβαίνω ἀτελής . οὗτος δέ καί αὐτός τεκμήριον ὁ ὁμώνυμος εἰμί ὁ φίλιος . οὖον γάρ οἷος τε ὁμογενής εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ καί κατά συμβεβηκός . ὕστερος γάρ ὁ κατά συμβαίνω ὁ κατά ἑαυτοῦ . εἰκότως οὖν διαμένω βέβαιος ὁ ὁ ἀγαθός φίλιος · διά γάρ ὁ ἀγαθός εἰμί φιλέω ἀλλήλων καί διά ὁ ἀρετή · βέβαιος δέ καί μόνιμος ὁ ἀρετή . ὁ μέν οὖν ἡδύς τις καί διά οὗτος φιλέω οὐ ἀνάγκη ἁπλόος ἡδύς εἰμί οὐδέ ὁ χρήσιμος τις ἁπλόος χρήσιμος εἰμί · ὁ δέ ἀγαθός καί ἀπλόος ἀγαθός καί ὁ φίλος ἀγαθός . οὖον γάρ · μόνος ἀγαθός εἰμί ἀλλά καί ἀλλήλων ὠφέλιμος . οὗτος μέν οὖν παρακολουθέω ὁ ἀλλήλων ὠφέλιμος εἰμί · φιλέω δέ ἀλλήλων , διότι ἀγαθός εἰμί . εἰμί δέ ὁ ἀγαθός καί ἁπλόος ἡδύς καί ἀλλήλων . ἕκαστος γάρ ἡδύς ὁ τε οἰκεῖος αὐτός πρᾶξις καί ὁ ὅμοιος αὐτός . ὁ δέ ὁ ἀγαθός πρᾶξις ἢ τοιοῦτος εἰμί ἢ πᾶς μάλιστα ὅμοιος · διόπερ καί ἡδύς εἰμί ἀλλήλων , καί διά οὗτος οὖν τέλειος τε ἀλλά καί μόνιμος ὅς ὁ ἀγαθός φίλιος · πᾶς γάρ συνάπτω ἐν αὐτός ὁ ὁ φίλιος ὑπάρχω . πᾶς γάρ φίλιος ἢ διά ὁ ἀγαθός ἢ διά ἡδονή , καί διά ἀγαθός ἁπλόος καί ἡδύς ἁπλόος , ὅσπερ ὑπάρχω ἐν ὁ ὁ ἀληθής φίλιος ἢ διά ὁ ὁ φιλέω ἀγαθός ἢ ἡδύς κατά ὁμοιότης τις . ὁ γάρ μή διά ὁ ἁπλόος ἀγαθός ἢ ὁ ἁπλόος ἡδύς φιλέω ἀλλά διά ὁ ἑαυτοῦ ὁ κατά ὁμοιότης λέγω φίλιος ἔχω ἄν , οὖον ὁ κύριος · ὁ δέ ὁ σπουδαῖος πᾶς ὑπάρχω . καί γάρ κατά ὁ ἁπλόος ἀγαθός φιλέω καί ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ὁ ἁπλόος ἡδύς καί ὁ ἑαυτοῦ ἡδύς . οὗτος γάρ ὅμοιος , φημί , καί ὁ λοιπός . οὗτος μέν οὖν ἔχω ὁ γραφεύς , ῥητέος οὗτος , τουτέστι διά οὗτος · λέγω δέ διά ὁ ἀγαθός αὐτός εἰμί καί ὁ λοιπός , ὅτι ὁμοῖος εἰμί · ἡδύς τε ὁμοίως καί χρήσιμος , οὖον μόνος ἀγαθός ὁμοίως . ἢ οὗτος δέ ὅμοιος καί ὁ λοιπός , ἵνα εἰμί οὗτος δέ ὁ φίλιος ὅμοιος καί ὁ λοιπάς εἶδος ὁ φίλιος . σπάνις δέ ὁ τοιοῦτος φίλιος . ὀλίγος γάρ ὁ ἀγαθός , ἔτι δέ καί δεῖ χρόνος πρός συνήθεια καί πίνω · ἴσως μέν γάρ εἰμί ὅτε καί ἐκ ὀλίγος ἐντυχία γιγνώσκω ἄν τις ὁ σπουδαῖος · ἀλλά ὅμως καί διαλανθάνω ἄν τις αὐτός μέχρι τις χρηστός προβάλλω λόγος . διό δεῖ πείρω καί χρόνος . διά δή οὗτος λέγω καί πρότερος ἐν ὁ ὁ φίλιος ὅρος , ὅτε λέγω εὔνοια ἐν ιὶν-ιπεπ‘)νθόσι μή λανθάνω , σημαίνω ὅτι δεῖ καί ἐντυγχάνω ἀλλά - Λόϊς καί οὕτως οἶδα ὁ ἀλλήλων εὔνοια . πιστεύω καί μέν γάρ ἴσως ἀλλά - Λόϊς Εὔνους εἰμί καί ἀγαθός , ἄλλος τις πείρω λαμβάνω καί ἀγαθός , ἀλλά ὁ ὁ συνήθεια πῶς εἄν γίγνομαι μή ἐντυγχάνω ; δεῖ δέ οὗτος πρός ὁ ἀληθής φίλιος καί Χωρὶς πάθος εἰμί . Ἄτη μέν οὖν , ὁ ὁ ἀγαθός φίλιος , καί κατά ὁ χρόνος τέλειος εἰμί ( ἐν πολύς γάρ χρόνος κρίνω ) καί <κατὰ> ὁ λοιπός . καί γάρ κατά ἑαυτοῦ εἰμί φίλιος οὖον κατά συμβαίνω καί πᾶς ἔχω ὁ ἄγαι|θὸν ὁ ἡδύς ὁ χρήσιμος · ὁ δέ πᾶς τέλειος ἐν αὐτός ὁ ἀρετή , ἢ ὁμόλογος μένος τε - λεῖος ὁ εἰμί ἀγαθός πλήν ὁ εὐὸ̀αιuιονίαζ . ἔτι δέ ὅμοιος εἰμί ἐπίτεξ - τερῶ παρά ἑκάτερος , ὅσπερ δεῖ ὁ φίλος ὑπάρχω · Ἰσότης γάρ ὁ φίλιος . οὗτος δέ οὐ εἄν γίγνομαι μή ὁμοίως ἀλλήλων φιλέω . ὁ δέ διά ὁ ἡδύς φίλιος καί <ἡ> διά ὁ χρήσιμος κατά ὁμοιότης οὗτος λέγω · ὁ τε γάρ οἶς ἡδονά ἀλλήλων ἡδύς καί ὁ διά ὁ χρήσιμος ἀλλήλων χρήσιμος . ὁ δέ ἑξῆς λέγω , δῆλος ὅτι καί ἐν οὗτος ὁ φίλιος διαμένω , εἄν ἰσότης lo ὡς δυνατός εἰμί ἅπτω , ὁ ὅς ὒ ὁ καί ἀπό ὁ τ ὁ υἱός ὅς ὒ τ ὁ ὒ ὁ ὁ ἡδύς ἀντι - παρέχω ἀλλήλων ἢ ὁ χρήσιμος , καί μή ὡς ἐραστής καί ὁράω Λαμ - βάνω δέ ἐραστής καί ἐράω οὖον σπουδαῖος . ὁ δέ μή ὁ ἡδύς ἀντικαταλ λαττουεν ἐν ἰός ἐρωτικός ἀλλά ὁ χρήσιμος , ὡς ὁ ἐπί ἀργύριον σύνειμι ὁ ἐραστής , οὔτε κύριος φιλέω καί ῥᾳδίως διαλύω . οὐδέτερος δέ λεʹ - γει ὁ μέσος , ὅς οὔτε φαῦλος οὔτε ἀγαθός εἰμί . οὗτος δέ φημί καί ὁ φαῦλος εἰμί φίλος · καί διά ἡδονά καί διά ὁ χρήσιμος συγχωρητέον · ἔτι δέ ὁ ἅπτω καί ὁ σπουδαῖος καί ὁ σαῦλος · ὁ δέ ὁ ἰάλλω ὁ ἕπω - δαίω εἰμί φίλος ἢ δι·ὰ ὁ ἡδύς ἢ διά ὁ χρήσιμος οὖον ῥᾴδιος πιστεύω . οὔτε γάρ ἄν ἥδομαι ὁ φαῦλος ὁ σπουδαῖος οὔτε ἐθέλω ἄνω χρήσιμος αὐτός ὁ γίγνομαι , οὐδέ ἐκεῖνος αὐτός . εἰμί μή σύργαστρος φαῦλος λέγω ὁ μή ἀνίατος ἔχω , ὅς εἶδον ὁ σπουδαῖος οὐ ἀγεννής μέν φύσις ἔχω διαφθείρω δέ , βούλομαι ἐπανορθόω , ὑπομένω καί χρήσιμος αὐτός καί ἡδύς γίγνομαι , ἵνα διά οὗτος προσάγω ἐπανορθόω . διά δέ οὗτος δέχομαι παρά ἐκεῖνος καί ἡδονή τις καί χρεία · ὁ δέ διά αὐτός ὁ φιλέω γίγνομαι , ἐν μόνος συνίστημι ὁ σπουδαῖος καί ἀγαθός · καί μόνος δέ ἀδιάβλητος ὁ ὁ ἀγαθός φίλιος . διά γάρ ὁ πείρω λαμβάνω ἀλλήλων ἱκανός οὖον πιστεύω ὁ πειράω διαβάλλω οὐδέ οὐδέ ἀνέχω λέγω , ἀλλήλων δέ σφόδρα πιστεύω καί οὐδέποτε εἄν ἀδικέω ἀλλήλων . οὗτος δέ πᾶς ὑπάρχω μέν δεῖ ὁ φίλιος . ἐν μόνος δέ εἰμί ὁ ὁ ἀγαθός , ἐπεί ὁ γε μοχθηρός καί πιστεύω ἐνίοτε ὁ φαῦλος κατά ὁ Φίλων λέγω καί ἀπιστέω ὁ φίλος , ἔνιοι δέ καί ἀδικέω , ὅθεν οὖον κύριος εἰμί φίλος · ἀλλά ἐπεί λέγω ὁ ἄνθρωπος καί ὁ τοιοῦτος φίλιος ἔχω τις ὁμοιότης ὁ πρός ὁ ἀληθής φίλιος , ῥητέος μέν καί ὁ τοιοῦτος φίλος . γνωστέον δέ καί ὁ διαφορά καί ὅτι οὖον κατά εἷς γένος λέγω ὁ φίλιος , ἀλλά κύριος μέν ὁ ὁ ἀγαθός , ὁ δέ ἄλλος κατά ὁμοιότης . οὖον πάνυ δέ οὗτος συνάπτω ἀλλήλων ὁ διά ἡδονά ὁ διά ὁ χρήσιμος · ὅς τίς γάρ κατά συμβεβηκός , οὖον πάνυ συνδυάζω . δοκέω δέ οὗτος οὐ ἀληθής · ὁ γάρ αὐτός εἰμί εἄν καί λευκός καί μουσικός , καί ἀμφότερος κατά συμβεβηκός . ἀλλά ἔοικα οὖον ὁ τοιοῦτος λέγω , ἀλλά ὅταν πρῶτος μέν τίς λέγω κ·αὶ κύριος , ἀπό ἐκεῖνος δέ ἄλλος . πρῶτος μέν ὁ ἄνθρωπος Ἰατρικός , κατά συμβαίνω δέ ὁ ὄργανον καί ὁ φάρμακον . οὖον γάρ συνδυάζω ὁ τοιοῦτος ὁ συμβεβηκός . καί ἐνταῦθα φίλος μέν κύριος ὁ ἀγαθός , κατά συμβαίνω δέ καί ἀπό ὁ πρῶτος φίλιος ὁ λοιπός · ὅθεν οὖον ῥᾳδίως συνάπτω . | εἰς οὗτος δέ ὁ εἶδος ὁ φίλιος νέμω ἠώς ὅς 139r φαίνω φίλιος διά ἀνομοιότης ἐκεῖνος . ὁ φίλιος εἰς εἶδος τρεῖς νέμω ὁμώνυμος ἀλλήλων ὁ φίλος · κατά μέν οὖν ὁ πρῶτος εἶδος οὐ εἰμί φίλος ἀλλήλων ὁ φαῦλος . διά ἀρετή γάρ ὁ μέν ἐπιεικής φιλέω ἀλλήλων , ὁ δέ φαῦλος οὔτε ἀρετή μέτειμι οὔτε ὁ διά αὐτός φίλιος · διά ἡδονά δέ γίγνομαι ἄν φίλος καί ὁ φαῦλος . ἐνδέχομαι γάρ τις μοχθηρός ἡδονά ἀλλήλων πορίζω καί διά οὗτος συνάπτω ἀλλήλων ὁ διά ἡδονά φίλιος . γίγνομαι δέ εἄν καί διά ὁ χρήσιμος · ἔνιοι γάρ φαῦλος μέν εἰμί , γίγνομαι δέ ἀλλήλων χρήσιμος , καί σχεδόν οὗτος μάλιστα ὁ φαῦλος μέτειμι ὁ φίλιος · ἵνα γάρ τυγχάνω ὅς δήω παρά τίνω , ἀνθυπουργέω αὐτός , ὅς εἄν ἐκεῖνος ἐν χρεία εἰμί , καί λέγω ὁ τοιοῦτος ἀνταπόδοσις καί κοινωνία ὑπό ὁ ἄνθρωπος φίλιος . καί γάρ συγγίγνομαι γίγνομαι ἀλλήλων , μέχρι ὅς χρήσιμος εἰμί καί ἀνθυπουργέω οὗτος φημί ὅμοιος εἰμί , τουτέστι κατά οὗτος ὅμοιος εἰμί καθό ἡδύς ἢ χρήσιμος ἀλλήλων καί ὅς παρέχω ἀλλήλων ἡδονή , καί διά ἡδονά φίλος εἰμί . ἁπλόος δέ οὐ εἰμί ὅμοιος · οὔτε γάρ ἑαυτοῦ ἀεί ὁ φαῦλος ὅμοιος οὖ ἀλλήλων · ἀλλά οὐδείς κωλύω ὅς ἄνθρωπος εἰμί , ἀνόμοιος εἰμί ὁ ποριστικός ἡδονή ἀλλήλων εἰμί ὁμοιόω · ὅς δέ ἄνθρωπος εἰμί ἔοικα , ἄν ὁ ἦθος παραπλήσιος ἔχω . διά δέ ὁ αὐτός αἴτιος καί ὁ διά ὁ χρήσιμος φίλος οὗτος εἰμί ὅμοιος ὅς χρήσιμος , ὁ δέ ἀγαθός διά ἑαυτοῦ φίλος , ὅς γάρ ἀγαθός · διόπερ οὗτος μέν ἁπλόος καί κατά αὐτός φίλος , ἐκεῖνος δέ κατά συμβεβηκός · πῶς δέ κατά συμβεβηκός εἰμί φίλος ὁ διά ἡδονά καί ὁ χρήσιμος , εἴρω , ὅτι δέ φίλος λέγω ὁ τοιοῦτος κατά ὁμοιότης ὁ πρός ὁ διά ἀρετή φίλος . ἐπεί γάρ ἐκεῖνος πρός ὁ κατά ἑαυτοῦ εἰμί φιοι ἔτι καί ἡδύς εἰμί καί χρήσιμος ἀλλήλων , οὗτος ἔοικα δοκέω αὐτός . πλήν ὁ μέν ἀγαθός οὔτε ὁ χρήσιμος οὔτε ὁ ἡδύς σκοπός ἔχω ὁ φίλιος , ἀλλά οὗτος παρακολουθέω αὐτός , φιλέω δέ ἀλλήλων διά αυιος · ὁ δέ διά ἡδονά ἢ ὁ χρήσιμος φίλος αὐτός ἔχω τέλος ὁ φίλιος . ὥσπερ δέ ἐπί ὁ ἀρετή ὁ μέν κατά ἕξις ἀγαῖος λέγω , ὁ δέ κατά ἰά ἐνέργεια , κατά μέν ὁ ἕξις ὡς ὁ καθεύδω , κατά δέ ὁ ἐνέργεια , ὅταν πράσσω ὁ κατά ὁ ἀρετή , οὗτος φιοειμι αὐτός καί ἐπί ὁ φίλιος . ὁ μέν καθεύδω κατά ἕξις εἰμί φίλος ἢ ὁ χωρίζω ὁ τόπος , ὁ δέ συζάω καί χαίρω ὁ συνουσία καί πορίζω ὁ ἀγαθός ἀλλήλων κατά ἐνέργεια φίλος . ἐνεργέω γάρ ὁ Καία ὁ φίλιος , καί μάλιστα . εἄν ἀγαθός εἰμί καί ὁ τέλειος φίλιος ἔχω . καί γάρ πορίζω ὁ ἀγαθός αὐτός ἕνεκα ὁ Φίλων , καί ἥδομαι μέν ἀκούω εὕω πράσσω , ἀνιάζω δέ ἄν τις δυσχερής πυνθάνομαι περιπίπτω ὁ φίλος . οὗτος δέ πᾶς ἐνέργεια φιλικός . ὁ δέ μέγας ἐνεργέω αὐτός ὁ φιλέω . ἐπεί γάρ φίλος εἰμί , διά ἑαυτοῦ καί οὐδείς ἄλλος δηλονότι ἱκανῶς ἐνεργέω ὁ φιλικός φιλέω ἀλλήλων . ὁ δέ Ἀριστοτέλης ὁ μέν φίλιος οὖον φημί διαλύω ὑπό ὁ τόπος , εἄν ἵημι χωρίζω , ὁ δέ φιλικός ἐνέργεια · ἴσως οὐ ἄλογος · ὁ γάρ μέγας ἐνέργεια διαλύω ὁ ἀπουσία . οὐδείς γάρ οὗτος φιλάω ὡς ὁ συζάω ὁ Φους καί καρπόω ὁ ἐκ ὁ συνουσία καί ὁμιλία ἀπόλαυσις καί ἀντιπαρέχω ταυεις . ἴσως οὖν καί ἀσφαλής εἰμί οὕτως εἶπον , ὅτι οὐ ἐνεργέω ὁ φιλικός ἐνέργεια ὁ διίστημι ὁ τόπος , εἄν δέ χρόνιος , φημί ὁ ἀπουσία γίγνομαι , καί ὁ φίλιος λήθη δοκέω ποιέω . εὕω δέ προστίθημι ἐνταῦθα ὁ δοκέω · ἐπεί γάρ ὁ διά ἡδονή φίλος ἢ διά ὁ χρήσιμος λήθη λαμβάνω ὁ φίλιος , εἄν χρόνιος ὁ ἀπουσία γίγνομαι , δοκέω ὁ πολύς τοιοῦτος ὁ φίλιος εἰμί , εὐδιάλυτος καί ἀμαυρόω ὑπό ὁ ἀπουσία , ὅταν χρόνιος εἰμί . οὖον μήv ὅς γε ὁ ἀγαθός τοιοῦτος ἀλλά βέβαιος καί μόνιμος καί οὐδείς ἀγαθός αὐτός οὔτε χρόνος οὔτε διάστασις ὁ κατά τόπος . ὁ δέ ἐπί ὁ πρέσβυς εἴρω καί ὁ στρυφνός ὡς ἐπί ὁ πολύς συμβαίνω , ὅταν μή σπουδαῖος εἰμί ὁ πρεσβύτης . ἥκιστος γάρ φιλικός γίγνομαι . μετά ἡδονή γάρ πᾶς φίλιος , ὁ δέ στρυφνός καί ὁ πρεσβύτης , ὡς ἐπί ὁ πολύς οὔτε ἀλλήλων οὔτε ἄλλος ἡδύς , εἄν μή ὁ ἀρειή αὐτός ἡδύς ποιέω . διό ἥκιστος δή φιλικός ὁ μή ἐνάρετος μέν , ὑπό γῆρας δέ σκυθρωπός ὡς ἐπί ὁ πολύς ἢ διά ὁ φύσις στρυφνός εἰμί . ὁ δέ ἀποδέχομαι ἀλλήλων καί ἐπαινέω , μή συζάω δέ εὔνους ἔοικα μᾶλλον ἢ φίλος . βούλομαι μέν γάρ ἀλλήλων ὁ ἀγαθός , ὁ δέ μέγας καί ὁ φίλιος οἰκέω παραλείπω , ὁ συζάω . δηλόω δέ ἐνταῦθα διά τίς καί μικρός πρόσθεν φημί , μή ἐνεργέω κατά ὁ φίλιος ὁ μή συζώ . λέγω γάρ οὐδείς γάρ οὔτως εἰμί Φίλων ὡς ὁ συζάω . ὁ γάρ οὕτως δηλόω μέν ὅτι καί ἄλλος τις εἰμί φιλικός , μέγας δέ ὁ συζάω . οὗτος δέ σημεῖον μέν εἰμί καί ὁ ἐν ὁ αὐτός τόπος εἰμί ὁ ὁ εἰμί φίλος μή αἱρέω ἄνευ ἀλλήλων ζῶ , ὡς οὗτος εἰμί ἐνέργεια φιλικός . φέρω δέ καί αὐτός τεκμήριον ὁ ὁ εὐδαίμων ὀρέγω ὁ συνδιημερεύω ὁ φίλος . ὁ μέν γάρ ἐνδεής καί κατά ὁ χρεία φίλος ὠφέλεια μόνος δήω καί ἀποχράω αὐτός εἄν οὗτος γίγνομαι , ἐν μή συζάω ἀλλήλων . ὁ δέ εὐδαίμων , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀγαθός , ἅμα καί κατά ἀρετή ἐνεργέω δήω ὁ συνδιημερεύω ὁ φίλος , μάλιστα μέν ἰός ὅμοιος κατά ἀρειή , εἰμί δέ μή , ὁ εὕω φύω καί μέσος . ἀπλόος μέν γάρ οὐ εἰμί ὁ ἄνθρωπος μοναδικός ζῷον ὡς ὁ λέων ἢ ὁ λύκος ὁ εἰμί τίς ἄλλος ζῷον δύναμαι κατά ἑαυτοῦ ζῶ , ἀλλά πολιτικός καί κοινωνικός . ὁ δέ ἐνάρετος καί εὐδαίμων ἀκριβόω ὁ φύσις ὑπάρχω ὁ ἄνθρωπος καί δήω ὁ συνδιημερεύω καί συζάω · εἰς οὗτος δέ μάλιστα ὁ Ἶλος ἐπιτήδειος . ὥστε καί ὁ σπουδαῖος καί ὁ εὐδαίμων φίλος δήω καί οὖν υκʹ εἄν αἱρέω ζῶ κατά ἑαυτοῦ , οὐδέ εἰμί μέλλω πᾶς ὁ ἄλλος ἀγαθός ἔχω . συνδιάγω γάρ μετά ἀλλήλων μή ἡδύς εἰμί , οὐ οἶος τε . ἡδύς δέ ὁ φίλος ὁ φίλος . διά οὗτος δέ καί ὁ ἑταιρικός φίλιος , οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁ νέος καί μή κατά ὁ χρεία συνάγω ὁ ἑταῖρος , ὅτι καί ἀλλήλων χαίρω καί ὁ ὁ πρᾶγμα . μάλιστα μέν εἰμί φίλιος , ὡς καί πρότερος εἴρω , ὁ ὁ ἀγαθός . φιλητός μέν γε ἀπλόος , καί αἱρετός ὁ ἀπλόος ἀγαθός · καί ἡδύς ὁ ἁπλόος ἡδύς . ἕκαστος δέ ὁ ἕκαστος , ὁ δέ ἀγαθός καί ἀγαθός καί ἡδύς ὁ ἀγαθός . ἔοικα δέ φημί ὁ μέν φίλος πάθος , ὁ δέ φίλιος ἔχω . καίτοι δοκέω τις φιλέω καί ἔχω εἰμί οὖον μόνος πάθος . πάθος δέ εἰμί ὁ πρόσκαιρος κινέω ὁ κατά σῶμα ἢ Ψυχή , ἔχω δέ ποιότης τις ἔμμονος , ἀπό ὅς ὁ ἐνέργεια καλουαει γαρ τις φιλοινω καί φιλοφος ὁ φίλησις ὁ εν αὐτός ἕξις εἰμί . λέγω οεʹ ἐν αὐτός ἐξέρχομαι ὁ τε φιλοψία και ὁ φιλοινία . μήποτε οὖν πάθος καλέω οὖον μόνος ὁ πρόσκαιρος κίνησις , ἀλλά καί ὁ παθητικός διάθεσις · λέγω δέ παθητικός διάθεσις ἰά ἐν ὁ παθητικός μόνος , μηκέτι δέ καί ἐν ὁ λογιστικός . ὁ μέν γάρ φίλιος ἐά ὁ λόγος ὁ φυχή εἰμί καί ἐν ὁ ἄλογος . καί γάρ κρίνω κτάομαι ὁ φίλος καί πάσχω πρός αὐτός , καί ὁ ἕξις ἐν ἀμφότερος γίγνομαι ὁ μόριον . ὁ δέ κατά πάθος φίλησις κατά ψιλός ὁ πάθος ἐγγίγνομαι καί κατά ὁ πάθος ἐνεργέω . διά οὗτος ὁ μέν φίλος πάθος , ὁ δέ φίλιος ἕξις εἴρω . εἰμί δέ καί ὁ φίλιος ὁ μέν τις ἕξις , ὁ δέ ἐνέργεια . νῦν δέ ὁ ἕξις παραβάλλω ὁ φίλιος . ὅτι δέ ὁ μέν φίλιος ἕξις , ἕξις , οἷος εἴρω , ὁ ἐν ἀμφότερος ὁ μόριον Ψυχή , ὁ δέ φίλησις πάθος εἴρω παθητικός τις ἕξις εἰμί ἀπό ὅς ὁ ἐνέργεια κατά πάθος μόνος γίγνομαι , δῆλος ποιέω λέγω , ὁ μέν φημί οὐ κακός πρός ὁ ἄψυχος εἰμί , ἀντιφιλέω δέ μετά προαίρεσις , ὁ δέ προαίρεσις ἀπό ἕξις . διά γάρ οὗτος φανερός ὅτι γίγνομαι ὁ φίλησις παθητικός τις διάθεσις καί πρός ἄψυχος , οἷος ὁ μέν φιλοινία πρός ὁ οἶνος , ὁ δέ φιλοψία πρός ὁ ὄψον . ἀπό ὅς ἕξις κατά πάθος μόνος , ὁ ἐνέργεια ἡσσάομαι κατά ὁ πάθος ὁ μέν ὁ οἶνος , ὁ δέ ὁ ὄψον . ὁ δέ φίλιος , ἐπεί μετά προαίρεσις , ὁ δέ προαίρεσις ὄρεξις Βουλευτική , εἰμί εἄν ἕξις ὁ φίλιος ἐν τε ὁ λόγος ἔχω καί ἐν ὁ παθητικός , ἀπό ὅς βούλομαι ἀγαθός ὁ φίλος αὐτός ἐκεῖνος ἕνεκα , οὖον κατά πάθος ψιλός ἀλλά κατά τις ἐν ἀμφότερος ὁ μόριον ὁ Ψυχή ἕξις . φιλέω δέ ὁ φίλος ἅμα μέν ὁ φίλος φιλέω . άγιος δέ ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός . ὁ γάρ φίλος ἀγαθός ὁ φίλος καί ἀνταποδίδωμι ὁ ἴσος ἀλλήλων . καί γάρ βούλομαι ἑκάτερος ἑκάτερος ἀγαθός αὐτός ἐκεῖνος ἕνεκα , καί ἡδύς εἰμί ἑκάτερος ἑκάτερος . διό καί λέγω φίλιος ἀνταπόδοσις τις εἰμί ὁ φίλος , μάλιστα δέ οὗτος ὁ ὁ ἀγαθός φίλιος ὑπάρχω . ὁ δέ ἄλλος κατά ὁμοιότης αὐτός λέγω , διά ὅς εἶπον αἴτιος , ὁ δέ λέγω περί ὁ πρεσβύτης καί στρυφνός , διά τίς κακός γίγνομαι φίλος , καί περί ὁ νέος , ὅτι μᾶλλον φίλος γίγνομαι . καί σαφής εἰμί καί εἴρω πρότερος . Πολύς δέ εἰμί φίλος , οὖον φημί εἰμί ῥᾴδιος , κατά ὁ τέλειος φίλιος , ὥσπερ οὐδέ ἐράω πολύς . ὑπερβολή γάρ τίς εἰμί ἐν ὁ φιλέω , οὗτος δέ οὖον ῥᾴδιος πρός πολύς · ὁ γάρ ὑπερβολή πρός ὀλίγος . λεκτέος δέ ὑπερβολή ὁ κατά ὁ εὕω . διά τίς οὖν οὐ εἄν εἰμί πρός πολύς , ἀπορέω ἄν τις . εἰμί γάρ κατά ὑπόθεσις ἄγω πολύς ἀγαθός , τίς κωλύω ὁ ἀγαθός ἔμπειρος αὐτός γίγνομαι πᾶς ὁμοίως εἰμί φίλος ; ἢ συναπτέον ὅς ἐπιφέρω αἴτιος ὁ μή πολύς ἀρέσκω ὁ ἀγαθός . οὔτε γάρ ἀγαθός εἰμί οἷος τε πολύς , ἀλλά ἀλαπητὸν εἷς ἢ δύο ἐντυγχάνω . οὔτε πείρω οἷος τε πολύς ἅμα λαμβάνω , δεῖ δέ πάντως πρός ὁ ἀδιάβλητος εἰμί · ἔτι δέ καί συνήθεια , οὗτος γάρ εἰμί πρός ὁ ἀρετή συνάπτω καί προσοικέω ἀλλήλων ἰά ὁ ἀγαθός Ψυχή · διά ὁ χρήσιμος δέ καί ὁ ἡδύς ἐνδέχομαι πολύς εἰμί φίλος . καί γάρ πολύς ὁ ὁ τοιοῦτος γένος .. ἔτι Δεουδέ πολύς χρόνος δεῖ οὐδέ ἐξέτασις · ἐν ὀλίγος γάρ χρόνος εὐθύς φανερός γίγνομαι ὁ περί ὁ χρήσιμος καί ὁ ἡδύς ὑπηρεσία , καί καταμανθάνω ἄν τις ταχέως ὁ ἑαυτοῦ ἡδύς ἢ χρή σιμός . ὅταν δέ μηκέτι γίγνομαι οὗτος οποτερεω , λύω ὁ φίλιος · ἐν ὀλίγος γάρ χρόνος συνίστημι καί ὁ ὕπαρξις ἔχω ὀλιγοχρόνιος . ἀμφότερος δέ κατά ὁμοιότης ὁ πρός ὁ πρῶτος λέγω φίλιος , ὁ τε διά ἡδονά καί εἷς διά ὁ χρήσιμος , μῆλον ἔοικα ὁ πρῶτος φίλιος ὁ διά ἡδονή , ὅταν ἑκάτερος παρά ἑκάτερος γίγνομαι ὁ ἡδύς . δεῖ γάρ ὁ ὁ εἰμί φίλος ἡδύς συνίημι καί χαίρω ἀλλήλων , ὅσπερ ὑπάρχω ὁ διά ἡδονά φιλέω , ἔτι δέ ἐλευθέριος εἰμί ὁ διά ὁ χρήσιμος · οὖον γάρ διά κέρδος οὐδέ διά ὠφέλεια ὁ ἐκ χρῆμα ἢ ἄλλος χρεία φίλος εἰμί , ἀλλά προσπάσχω ἐνίοτε ἀλλήλων ἢ ὁ αὐτός χαίρω , οἷος γυμνάσιον μάθημα παιδιά . ὁ δέ διά ὁ χρήσιμος φίλιος μᾶλλον ἀγοραῖος εἰμί ἄνθρωπος καί ἀνελεύθερος . τεκμήριον δέ ὁ ὁ διά ὁ ἡδύς φίλιος ἔοικα μᾶλλον ὁ ἀληθινός , ὅτι καί ὁ μακάριος καί εὐδαίμων οὗτος δέ εἰμί ὁ κατά ἀρετή ἐνεργέω ἐν προηγούμενος ) χρήσιμος μέν οὖον δήω Φίλων , ἡδύς δέ . μάλιστα μέν γάρ ἄν βούλομαι τέλειος κατά ἀρετή ἔχω ὁ φίλος , καί πάντῃ ἑαυτοῦ ὅμοιος , ἄν δέ μή εὐπορέω , ἀποχράω αὐτός , ἄν μέσος μέν τυγχάνω , ἡδύς δέ αὐτός . συζάω μέν γάρ βούλομαι ἀδύνατος ἐπί πολύς φέρω . οὐδέ γάρ αὐτός ὁ ἀγαθός , εἰμί λυπρός εἰμί , ὑπομένω ἄν τις . οὗτος δέ πῶς εἴρω ; αὐτός γάρ ὁ ἀγαθός τίς ἄλλος εἰμί ἢ εὐδαιμονία , ὅς ἀδύνατος λυπηρός εἰμί ; ἅμα γάρ λυπηρός καί οὐκέτι ευοαιμονία , ἀλλά ὅμως ἐκ ὑπόθεσις ὁ Ἀριστοτέλης εἴρω , εἰμί λυπηρός ὁ εὐδαιμονία ποιέω ὁ βίος , μηδείς εἄν εὐδαιμονέω ἐθέλω . δῆλος οὖν ὡς διά τε ἄλλος εἰμί αἱρετός ὁ εὐδαιμονία καί ὅτι μετά ἡδονή εἰμί ὁ κατά αὐτός βίος . διό , φημί , ὁ ἄνθρωπος ζητέω ἡδύς εἰμί ὁ φίλος , ὡς ὁ φίλιος μή δύναμαι ἄνευ οὗτος συνίστημι . δεῖ δέ μή μόνος ἡδύς ζητέω , ἀλλά καί ἀγαθός . ὅς δέ ἐπιφέρω λέγω , καί ἔτι ἑαυτοῦ ἀγαθός , μήποτε οὐ οἰκέω εἰμί ὁ ἀγαθός , καί ὁ τέλειος κτάομαι φίλιος . οὖον γάρ εἰς ἑαυτοῦ ἀναφέρω φιλέω ὁ φίλος καί εἰμί τίς αὐτός γίγνομαι ἀγαθός ὁ φιλέω παρά ὁ φιλέω , ἀλλά διότι ἀγαθός εἰμί ὁ φιλέω . ἢ συναρμόζω ἀλλήλων καί οὖον διαζεύγνυμαι οὗτος . ὁ μέν γάρ ἀγαθός καί ὁ φίλος ἀγαθός . ζητέω δέ κελεύω ὁ ὁ εἰμί ἀγαθός φίλος κτάομαι . ἄγω δέ εἄν οὗτος ὁ ἅμα ἀγαθός καί ὁ φίλος ἀγαθός . ὁ δέ ἐν ὁ ἐξουσία ( λέγω δέ ἐν ὁ ἐξουσία ὁ τύραννος καί ὁ καλέω βασιλεύς , οὐ εἰμί δέ , ἅτε τρυφάω ) διαλέγω χράω ὁ ὀνομάζω αὐτός φίλος . ὁ μέν γάρ εἰμί αὐτός ἡδύς , ὁ δέ χρήσιμος · αἴτιος δέ , ὅτι οὔτε ἡδύς ζητέω μετά ἀρετή ( ὁ αὐτός ἄν εἰμί καί χρήσιμος ) οὔτε χρήσιμος εἰς ὁ καλός ( ὁ αὐτός γάρ εἰμί καί ἡδύς ) · χρήσιμος γάρ εἰς ὁ καλός ὁ ἐνάρετος . εἴρω δέ ὅτι ὁ ἐνάρετος καί ἡδύς εἰμί , ὁ δέ δυνάστης ἐφίημι μέν ὁ ἡδύς ὁ εὐτράπελος κτείνω φίλος , εἰς δέ ὁ χρεία ὁ δεινός ὁ προσστάζω πράσσω . οὖον συνδυάζω δέ οὗτος ἐν ὁ πολύς · ὁ τε γάρ καλέω εὐτράπελος , εἰμί δέ βωμολόχος , ὡς ἐπί ὁ πολύς εἰς ὁ πρᾶξις ἀχρεῖος , ὁ τε δεινός καί παρακλητικός ὁ προστάσσω πᾶς χάρις καί εὐτραπελείας στερέω , ἡδύς δέ καί χρήσιμος ἅμα μόνος ὁ σπουδαῖος . πρακτικός μέν γάρ ὁ καλός διά ἀρετή ἡδύς δέ ὁ ἀγαθός διά τε ὁ ὁ ἦθος ὁμοιότης καί ὁ κάλως πρᾶξις . ἀλλά ὑπερέχω οὖον γίγνομαι φίλος ὁ ἕπω - δάϊς , εἄν μή καί ὁ ἀρετή ὑπερέχω ὁ ὑπερέχω κατά ὁ δύναμις . δεῖ δέ οὕτως ἀκούω , ὁ ὑπερέχω ὁ δυνάστης , ὥστε καί οἶδα καί ἔχω πρός ὁ σπουδαῖος ὡς πρός | ἀγαθός . οὗτος γάρ εἰμί ὁ κατά ἀναλογία Ἰσότης , εἄν οἴομαι μέν πλοῦτος καί δύναμις ὑπερέχω , θαυμάζω δέ ὁ ἀγαθός ὡς κατά ἀρετή αὐτός διαφέρω . εἰμί δέ ἄν τις τοιοῦτος δυνάστης εὐφυής , ὁ ὁ καλός ζηλωτής · δῆλος δέ καί ὡς ἐγχειρίζω ὁ αὐτός ἐπιμέλεια ὁ σπουδαῖος · τοιοῦτος δή ἴσως ἀνέχω εἄν γίγνομαι φίλος ὅς ἄλλος δέ οὐ εἄν ὑπομένω · ὑπερηφανία γάρ πυραννικὴν καί θεραπεία ἀνελεύθερος ἥκιστος δύναμαι φέρω ὁ γενναῖος . οὖον πάνυ δέ εἴωθα τοιοῦτος γίγνομαι ὁ ἐν ὁ ἐξουσία , οἷος ὡς πρός ὑπερέχω ἔχω ὁ σπουδαῖος · διό ὅς γίγνομαι φίλος αὐτός ὁ ἀγαθός . ἐπεί δέ εἶπον μή εἄν ἄλλως εἰμί ὁ σπουδαῖος δυνάστης φίλος , εἰμί μή ἔχω οὕτως ὁ δυνάστης πρός αὐτός ὡς κατά ἀρετή ὑπερέχω , ζητέω τις , εἰμί ὁ ἐν ὁ ἐξουσία εἰμί σπουδαῖος , ἆρα γε οὐ εἰμί φίλος αὐτός ὁ σπουδαῖος , ἐπεί μή ὑπερέχω αὐτός κατά ὁ ἀρετή · εὐήθης δέ ὁ ἀπορία . οὗτος μέν γάρ ἤδη ὁμολογέω ὁ ἀγαθός ὁ ἀγαθός ἄσμενος φίλος γίγνομαι · κἀν ἐν δύναμις οὖν εἰμί ἕτερος , οὐδείς διακώλυσις ὁ δύναμις ὁ φίλιος αὐτός , ἀλλά δῆλος ὅτι σύνειμι ὁ μέν ἄλλος πᾶς ἴσος , ὅσος δέ νόμιμος εἰμί κατά ὁ πολιτικός κοινωνία ἄσμενος ἕτερος συγχωρέω ὁ ἐν ἀρχή · . δῆλος γάρ ὡς νόμιμος ἄρχω ὁ σπουδαῖος , καί ὁ φίλος ἐν ἄρχω νόμιμος . πᾶς γάρ μᾶλλον , φύλαξ ὁ σπουδαῖος εἷς πολιτικός κοινωνία . ὁ μέν ἐν ὁ ἀγαθόω φίλιος πάντως κατά ἰσότης · εἰμί δέ πως καί ὁ λοιπός ἐν ἰσότης . καί γάρ ὁ διά ἡδονά ἀνταποδίδωμι ἀλλήλων ἡδονά καί ὁ διά ὁ χρεία ἀνθυπουργέω ὁ χρήσιμος . ἔνιοι δέ ἕτερος ἀντί ἕτερος καταλλάσσω , οἷος ἡδονά παρέχω λαμβάνω ὁ κατά χρήσιμος ὠφέλεια , ὡς ὁ διά ὁ εὐτραπελία ἄξιος τυγχάνω χρῆμα . ὅτι δέ καί κακός φίλος εἰμί ὁ τοιοῦτος καί κακός μένω , εἴρω . δῆλος δέ καί ὅς ἑξῆς λέγω , ὅτι κατά ὁμοιότης ὁ αὐτός καί ἀνομοιότης δοκέω φίλιος καί οὖον δοκέω . ὅς μέν γάρ ὑπάρχω ὁ καίω ἀρετή φίλιος . καί ὁ ἡδύς καί ὁ χρήσιμος , οὗτος ἔοικα οὗτος φίλιος νομίζω · ὅς δέ ὁ μέν ὁ ἀγαθός ἀδιάβλητος καί μόνιμος , οὗτος δέ καί διαβολή δέχομαι καί μεταπίπτω , ῥᾳδίως οὐ εἰμί . διαφέρω δέ καί ἄλλως ὁ ὁ μέν ὁ ἀγαθός κατά ἑαυτοῦ εἰμί · διά αὑ - ὁ γάρ φιλέω ἀλλήλων · ὁ δέ ἄλλος κατά συμβεβηκός , καί ὁ μέν ἀγαθός πόρρω εἰμί ὁ ἀδικέω ἄν ἀλλήλων . ὁ γε οὐδέ ὁ μηδείς προσήκω ἀδικέω , ὁ δέ ὁ ἄλλος φίλιος ἔχω κἀν ἀδικέω ἀλλήλων . εὑρίσκω δέ ἄν τις καί ἄλλος πολύς αὐτός διαφορά , οὗτος δέ ἀνόμοιος εἰμί ὁ πρῶτος φίλιος οὖον φαίνω φίλιος . ἕτερος δέ εἰμί φίλιος εἶδος , ὁ κατά ὑπεροχή ἠώς οὗτος μέν οὖν ἀφίημι . καί γάρ εἰμί ἀλλότριος ὥσπερ καί Δίκαιος ὁ μέν κατά ἰσότης εἰμί . ὁ δέ κατά ὑπεροχή , οἷος πατήρ πρός υἱός καί δεσπότης πρός δοῦλος καί ἀνήρ πρός γυνή καί ὅλως ἄρχω πρός ἄρχω , οὗτος καί φίλιος , ὁ μέν κατά ἰσότης , ὁ δέ κατά ὑπεροχή . ἔοικα γάρ πως ὁ δικαιοσύνη , εἰμί δέ καί ὁ κατά ὑπεροχή φίλιος ἐν ὁ αὐτός ἐν ὅς καί ὁ κατά ὑπέρ ὀχή Δίκαιος . ὁ γάρ πατήρ πρός υἱός φίλιος καί ὅλως πρέσβυς πρός νέος ( εἰμί δέ φρόνιμος ὁ πρέσβυς ἵνα ἄρχω ) καί ὁ ἀνήρ γυνή καί ὅλως ἄρχω φίλιος πρός ἄρχω κατά ὑπεροχή εἰμί . δῆλος γάρ ὡς ὁ μέν ἄρχω ὑπερέχω , ὁ δέ ἄρχω ὑπερέχω . σύν οὗτος οὖν καί ὁ φίλιος , σύν ὁ ὁ μέν ἄρχω ὁ δέ ἄρχω . διαφέρω δέ καί οὗτος ὁ κατά ὑπεροχή ἀλλήλων . οὖον γάρ αὐτός ὑπάρχω γονεύς παρά τέκνον καί ἄρχω παρά ἄρχω οὐδέ υἱός παρά γονεύς καί ἄρχω παρά ἄρχω . ἀλλά εἰμί τις φυσικός οἰκεῖος γονεύς παρά τέκνον ὑπουργία , καί τέκνον παρά γονεύς πρόσταξις καί ἐπιμέλεια , ὅς οὐδείς μέτειμι ὁ ἄρχω καί ἄρχω · καί ὁ φίλιος οὖν οὗτος διαφέρω . ὅτι δέ πατήρ πρός υἱός καί υἱός πρός πατήρ οὖον ὁ αὐτός ὑπάρχω , οὐδέ ἀνήρ πρός γυνή καί γυνή πρός ἀνήρ . γονεύς μέν γάρ καί ἀνήρ προσήκω ἄρχω , υἱός δέ καί γυνή οὖον . καί οὗτος ποιέω ὁ φίλιος αὐτός οὖον κατά ἰσότης ἀλλά κατά ὑπεροχή . οὗτος μέν οὖν πᾶς ἄν συγχωρέω , ὅς δέ ἐπιφέρω αἴτιος ὅς μή ὁ αὐτός εἰμί φίλιος πατήρ πρός υἱός καί υἱός πρός πατήρ καί ἀνήρ πρός γυνή καί γυνή πρός ἀνήρ , σφόδρα εἰμί ἀμφισβητήσιμος . λέγω δέ οὕτως ἕτερος γάρ ἕκαστος οὗτος ἀρειή καί ἔργον . οὖον φημί δή τις ἄλλος ἀρειή εἰμί πατήρ καί ἄλλος υἱός οὐδέ ἄλλος ἀνήρ γυνή δέ ἕτερος . ἐξαρκέω δέ ἐπί ἀνήρ καί γυρόω δέ ὁ τρόπος οὗτος καί μάλιστα ὁ Σωκρατικός . ὁράω ὁ μέν ἀνήρ χρή Δίκαιος εἰμί , ὁ δέ γυνή ἄδικος ; οὖον δῆτα . τίς δέ ; ὁ μέν ἀνήρ σώφρων , ὁ δέ γυνή ἀκόλαστος ; οὐδέ οὗτος . οὗτος δή κατά ἕκαστος ἔπειμι ἀρετή καί λαμβάνω , ὅτι δεῖ καί ὁ ἀνήρ καί ὁ γυνή πᾶς ἔχω ὁ ἀρετή συμπεραίνω , ὅτι ὁ αὐτός ἀνήρ καί γυνή ἀρετή . τίς οὖν ῥητέος πρός ὁ τοιοῦτος ; ἢ ἀρκτέος ἀπό ὁ ἄρχω καί ἄρχω . εἰμί γάρ ὁ μέν ἄρχω ἀρετή ἐν ὁ ἄρχω καλῶς , ὁ δέ ἄρχω ἐν ὁ ἄρχω καλῶς , οὐ ἄν εἰμί ὁ αὐτός ἄρχω καί ἄρχω ἀρετή . καί γάρ κακία μέν ἄρχω , εἄν ὁ ὁ ἄρχω πράσσω , κακία δέ ἄρχω , ἄν ὁ ὁ ἄρχω ποιέω , ὥσπερ καί κυβερνήτης μέν ἀρετή , εἄν ὁ ὁ κυβερνήτης ποιέω καί ἄρχω ὁ ναύτης , ὁ δέ γε ναύτης ἀρειή , εἄν ἄρχω ὑπό ὁ κυβερνήτης . εἰμί δέ ὁ αὐτός ἐπιστήμη εἰμί ὁ ἄρχω καί ὁ ἄρχω , οὐδείς οὗτος ἐμποδών ὁ λόγος . τάχα μέν γάρ καί πρός οὗτος ἐνίστημι ἄν τις , ὡς ἱκανός τις εἰμί ἄρχω , μή πάντως δέ ἄρχω . ὁ γάρ ἐθίζω ὑπακούω ὁ ἄρχω , ἄρχω μέν εἄν δύναμαι κατά ἔθος , ἄρχω δέ οὐ οἶδα . εἰμί δέ καί δίδωμι ὁ αὐτός ἐφίστημι ἄμφω , ἀλλά εἰμί μέν ἄρχω ἄλλος ἀρετή , ὅς δέ ἄρχω ἕτερος . εἰμί δέ ἄλλος μέν ἀρετή ἄρχω , ἕτερος δέ ἄρχω ( ἀνάκλεις δέ ἐν ὁ εἴρω πᾶς κοινωνία καί ἄρχω · πατήρ μέν γάρ ἄρχω , υἱός δέ ἄρχω καί ἀνήρ μέν ἄρχω , γυνή δέ ἄρχω ) , ἄλλος ἄν εἰμί οὗτος ἕκαστος ἀρετή . οὗτος μέν οὖν μᾶλλον ἐπισκεπτέος . ἐν πᾶς δέ ὁ ἀρχή καί ὁ κατά ὑπερβολή φίλιος οὖον μόνος ὁ φίλιος δεῖ εἰμί ἀνάλογος ἀλλά καί ὁ φίλος . καί σχεδόν διά ὁ φίλος καί ὁ φίλιος ἔχω ἀνάλογος . εἄν γάρ ὁ ἀγαθός καί ὠφέλιμος μᾶλλον φιλέω ὁ κακός τοιοῦτος , ἀνάλογος ἔχω καί ὁ φίλησις καί ὁ φίλιος . ὡς γάρ ἐν ὁ πολιτικός διανομή κατά ἄξιος δεῖ ὁ τιμή νέμω , οὕτως καί ἐν ὁ φίλιος ὁ κατά ὑπεροχή ὁ φιλέω κατά ἄξιος νέμω . εἰμί γάρ Ἰσότης , ἄν ὁ φιλέω καί ὁ φιλέω ἀνάλογος γίγνομαι καί κατά ἄξιος . οὗτος δέ ὁ λόγος μηνύω δήω ὁ γονεύς μᾶλλον φιλέω ὑπό ὁ υἱός ἢ φιλέω , εἰμί καί μή συμβαίνω οὕτως · εἰμί γάρ καί ὠφέλιμος καί ἀγαθός . ὁ δέ αὐτός λόγος καί περί ὁ ἄλλος ἄρχω . ὅσος γάρ ἀγαθός , μᾶλλον αὐτός δεῖ φιλέω . ζητέω δέ ἄν τις περί ὁ κατά ὑπεροχή φίλιος πότερος ἐν ὁ εἴρω εἶδος γίγνομαι ἢ ἄλλος τις φίλιος εἶδος οὗτος εἰμί . λέγω δέ καί Εὔδημος καί Θεόφραστος , ὅτι καί ὁ κατά ὑπεροχή φίλιος ἐν ὁ αὐτός γίγνομαι , ἢ διά ἡδονά ἢ διά ὁ χρήσιμος ἢ διά ἀρετή . γίγνομαι γάρ εἄν καί σπουδαῖος φίλος ὁ μέν ἄρχω ὁ δέ ἄρχω · καί ὁ μέν ἄλλος εἰμί φίλος , ὁ δέ νόμιμος φυλάσσω ἐν ὁ εἰμί φίλος , ὁ μέν ὑπερέχω ὅσος προστάσσω ὁ νόμος ὁ δέ ὑπερέχω . καί πατήρ καί υἱός σπουδαῖος · καί πᾶς μέν μᾶλλον ὁ πατρικός ὑπεροχή συγχωρέω ὁ πατήρ ὁ υἱός . ὁμοίως δέ καί γυνή σπουδαῖος ἀνήρ σπουδαῖος · ἑκάτερος γάρ αὐτός ἀκολουθέω ὁ φύσις ὁ μέν ἄρχω ὁ δέ ἄρχω . ἐν δέ ὁ μή σπουδαῖος , μέσος δέ δῆλος ὡς ἐγχωρέω καί διά ἡδονά φίλος ἵημι καί διά ὁ χρήσιμος , ὁ μέν ὑπερέχω ὁ δέ ὑπερέχω , οἷος ἄρχω καί ἄρχω , καί γυνή δέ <καὶ> ἀνήρ ἀμφότερος εἰμί φίλος περί δέ υἱός καί πατήρ ἀπορέω ἄν τις , εἰμί οἷος τε κατά ὁ χρήσιμος φιλέω ἀλλήλων ἢ διά ἄλλος τίς βούλομαι ἀγαθός ὁ υἱός ὁ πατήρ , ἢ διά αὐτός ὁ υἱός , ἄν γε κατά φύσις φιλέω · ὥστε ἔοικα φυσικός τις φίλιος οὗτος εἰμί μᾶλλον . παρακολουθέω δέ ἴσως καί ὁ τοιοῦτος , ὅταν φυσικός γίγνομαι , καί ὁ ἡδύς καί ὁ χρήσιμος . οὗτος μέν οὖν ἐπισκεπτέος ὡς ἔχω . φημί δέ μή ὁμοίως ἔχω ὁ ἴσος ἐν ὁ Δίκαιος καί ἐν ὁ φίλιος · ἐν μέν γάρ ὁ Δίκαιος πρώϊος μέν ἴσος ὁ κατά ἄξιος καί ὁ μή ὁ αὐτός τυγχάνω ὁ ἀγαθός ὁ μικρός , δύο δέ ὁ κατά ὁ ποσός . λέγω δέ ἐν ἄλλος ἴσος ὁ καίω ἀριθμός . γίγνομαι δέ ἐπειδάν ἴσος τυγχάνω ὁ ἐλεύθερος πᾶς . μάλιστα δέ ἀξιόω οὗτος χράω ὁ ἰσότης ὁ δημοκρατέομαι . διά γάρ ὁ ἐλεύθερος εἰμί πᾶς ὁ αὐτός καί ὅμοιος τυγχάνω ἀξιόω . ἐν δέ ὁ φίλιος ὁ μέν κατά ποσός ἴσος πρῶτος | ( δεῖ γάρ ὁ ὁ εἰμί φίλος εἰμί ἀλλήλων ἴσος ) , ὁ δέ κατά ἄξιος δύο . οὖον βούλομαι γάρ ὁ κύριος φίλιος ἐν ὑπεροχή εἰμί ὁ ἕτερος . δῆλος δέ ἐν ὅς πολύς ὁ διάστημα τίνω πρός ἀλλήλων . οὖον γάρ γίγνομαι φίλος ὁ μηδείς ἄξιος ὁ ἐνάρετος καί σπουδαῖος οὐδέ ὁ βασιλεύς ὁ πολύς καταδεής · οὐδέ ὁ θεός δέ ὁ κύριος φίλιος εἰμί φίλος ὁ σπουδαῖος καί ὁ καλός - μένω θεοφιλής , λέγω δέ ὁ κατά ἰσότης · πολύς γάρ ὁ μεταξύ διάστημα . ἀλλά ἀγαπητός , ἄν εὐμενής · καί ἵλαος αὐτός ἔχω , ἐγώ δέ εἰμί σ·εβάσμιοι . c φανερός οὖν , ὡς καί ὁ ὄνομα διαφέρω οὗτος ὁ πρᾶγμα διαφέρω - διαφέρω . οὖον γάρ λέγω , ὅτι σέβομαι ὁ φίλος ὁ φίλος οὐδέ ὡς Μιῶς εἰμί καί ἐπήκοος αὐτός ὁ εὐχή · ἀλλά ὁ μέν σέβομαι πολύς καταδεής , ὁ δέ ἵλαος εἰμί πολύς ὑπερέχω . ἀκριβής μέν οὖν οὐ εἰμί λόγος διορίζω μέχρι πόσος ὁ ὑπεροχή εἰμί ἐγχωρέω φίλιος εἰμί . οὐδέ γάρ ὁ ἄλλος ὁ πρακτός δυνατός ἀκριβῶς διορίζω . νόμος δέ ὅταν πολύς εἰμί ὁ μεταξύ διάστημα , οὖον γίγνομαι φίλιος . διό καί ἀπορέω εἰμί βούλομαι ὁ φίλος ὁ φίλος ὁ μέγας ἀγαθός , οἷος θεός γίγνομαι . φανερός μέν ἐν ὅτι ὁ ἀδύνατος οὖον βούλομαι ὁ φρόνιμος · τοιοῦτος δέ ὁ ἐκ ἄνθρωπος θεός γίγνομαι · ἀλλά ἐκ ὑπόθεσις , εἰμί δυνατός εἰμί θεός γίγνομαι , ἆρα γε βούλομαι ; σχεδόν γάρ ἐθέλω ὁ φίλος μή εἰμί φίον , ὥστε οὐδέ ἀγαθός αὐτός . ὁ γάρ φίλος ἀγαθός , εἰμί ὁ φίλος βούλομαι ὁ φίλος αὐτός ἐκεῖνος ἕνεκα ὁ ἀγαθός , ἐθέλω πᾶς αὐτός ὑπεροχή ἔχω ἀγαθός . οὗτος μέν οὖν ἀπορέω . ὁ δέ ἑξῆς λέγω φάσκω ὁ φίλος ἑαυτοῦ ὁ μάλιστα βούλομαι τἀγαθά , οὖον περί ὁ ὁ πρῶτος φίλιος ἔχω εἰμί - ῥητός ἀλλά περί ὁ ὁμώνυμος λέγω Φίλων . λέγω δέ ζῶ ὁ αἴτιος , διά ὅς ὁ πολύς βούλομαι φιλέω μᾶλλον ἢ φιλέω . διά γάρ ὁ φιλοτιμία εἷς τουτοπασχω , ἡγέομαι αὐτός εἰμί ὁ φιλέω ἰός τιμάω · εἰμί δέ ἕτερος . ὁ μέν γάρ τιμάω οὖον διά ἑαυτοῦ αἱρέω ἀλλά κατά συμ - βαίνω . ὑπό μέν γάρ ὁ ἐν ὁ ἐξουσία χαίρω τιμάω διά Ελ - πιδάω ὁ τυγχάνω τίνω καί ἅμα δύναμις ἐφίημι · ὑπό δέ ὁ υἱός , ἡγέομαι μάρτυς ἔχω . ὅτι εἰμί ἀγαθός . ἀσμενίζω οὖν βεβαιόω ὅς ἔχω περί ἑαυτοῦ δόξα . ὁ φιλέω δέ κατά ἑαυτοῦ χ ἀείρω · κρειτά - ὁ οὖν ὁ φιλέω ὁ τιμάω καί ὁ φίλιος ὁ τιμή . ὁ γάρ κατά ἑαυτοῦ αἱρετός ἀγαθός ὁ διά ἕτερος . εἰμί μέν οὖν ὁ φίλιος ἐν ὁ ὁράω καί φιλεγσθαι · μᾶλλον δέ δοκέω ἐν ὁ φ ἵλημι εἰμί - ὁ ἐν ὁ φιλέω . ὁ γάρ ἐνέργεια ἑκάτερος ὁ Φίλων ἐν ὁ φιλέω · ὁ δέ φιλέω οὐ εἰμί αὐτός ἐνέργεια . ἕκαστος δέ περί ἐκεῖνος εἰμί περί ὅς ἔχω ὁ ενερ-ιαν . σημεῖον δέ φέρω οὗτος ὁ καί εἰς μήτηρ ὁ φιλέω χαίρω , ἄν μή φιλέω . ὑπό γοῦν ὁ εἰς τροφή δίδωμι ἄλμα - Λαΐς γυνή ἀγνοέω οὖον φιλέω μέν , ἱκανός δέ αὐτός εἄν ὁράω εὕω πράσσω . λαμβάνω δέ οὖον φίλιος , ἀλλά φίλος · ὁ γάρ φίλιος ἐν ὁ ἀντιφιλέω . ἀλλά ὅμως ἴχνος τίς φίλιος ὁ ὁ γονεύς πρός ὁ τέκνον . ἴχνος δέ λέγω , διότι ἐνίοτε οὐ ἀντιφιλέω ὁ υἱός · πλήν σφόδρα ἔοικα ὁ φίλιος , διότι βούλομαι ἀγαθός ὁ υἱός ὁ γονεύς αὐτός ἐκεῖνος ἕνεκα . ἐν οὗτος δέ εἰμί ὁ μάλιστα ὁ φίλιος ἔργον . εἰμί οὖν μᾶλλον ὁ φίλιος ἐν ὁ φιλέω ἢ ἀντιφιλέω καί ἐπαινέω ὁ φιλέω ὁ φίλος , ἀρετή εἄν εἰμί Φίλων ὁ φιλέω . ἕκαστος γάρ ** * εἶπον ἐν ἀρχή ὡς ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἐφίημι , οἷος ἐράω ὄμβρος γαῖα ξηραίνω , ἐπιφέρω οὗτος ὁ λύσις μαλακός · καί φημί ὡς οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβαίνω ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἐφίημι · κατά ἑαυτοῦ γάρ ὁ μέσος ἐφίημι · εἰμί γάρ οὗτος ὁ ἀγαθός . παράδειγμα δέ ὁ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἐφίημι μή κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβαίνω οὗτος φημί . οἷος ὁ ὑγρός οὐ ὑπερξηραίνω βούλομαι ἀλλά πρός ὁ μέσος ἔρχομαι · εἰμί γάρ ὁ ἀήρ ὑπερυγραίνω , οὖον διά οὗτος ὁ ὄμβρος ὠθέω πρός ὁ κάτω , ἵνα ὑπερξηραίνω , ἀλλά ἵνα ὁ πολύς ἀποβάλλω ὑγρότης · ὁμοίως δέ καί ὁ θερμός καί ὁ ἄλλος . <εοικω δέ , καθάπερ ἐν ἀρχή εἴρω , ἠώς πολύς γάρ ὁ κοινός ἴσος οὖσις . ἔοικα δέ , ὅς καί ἐν ἀρχή εἴρω , ἐν ὅς λέγω “ καί ὁ Δίκαιος ὁ μάλιστα φιλικός εἰμί ” ὁ νῦν εἴρω εἰμί ὅμοιος . ὁ γάρ φίλιος καί ὁ Δίκαιος περί ὁ αὐτός εἰμί καί ἐν ὁ αὐτός , ὅς φίλιος εἰμί ἐν ὁ συστρατιώτης καί ὁ λοιπός ὁμότεχνος , ἀλλά καί ὁ Δίκαιος ἐν οὗτος . οὖον γάρ αἱρέω τις ἐκ οὗτος ὁ παρά ἄξιος λαμβάνω . ἀλλά καί περί ὁ αὐτός · περί ὁ στρατιωτικός γάρ ὁ φίλιος ὁ στρατιώτης . κατασκευάζω δέ ὁ ἐν ὅς εἰμί φίλιος ἐν ὁ αὐτός καί ὁ δίκαιος φημί . πᾶς γάρ κοινόω δοκέω τίς Δίκαιος εἰμί καί φίλιος . κατά ὅσος δέ κοινωνέω · κατά ὅς φημί ιέχνας κοινωνέω κατά οὗτος καί φίλος εἰμί , οἷος εἰμί τις τυγχάνω καί στρατιώτης καί δικαστής εἰμί , ἕτερος δέ στρατιώτης μόνος , κατά ὅς κοινωνέω καί ὁ φίλιος κατά οὗτος ἔχω , ἔτι δέ καί ὁ Δίκαιος . ἐν ὅς γάρ κοινωνέω τέχνη , ὁ κατά ἄξιος λαμβάνω ἐθέλω . εἰμί δέ ἀδελφός μέν καί ἑταῖρος κοινός καί πλοῦτος καί κτῆμα καί ἄλλος , μόνος δέ στρατιώτης ὁ στρατιωτικός · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . καί ὁ μέν ἀδελφός πλείων ὁ κοινός , ὅς δέ ἄλλος μικρός . καί γάρ καί φίλιος μᾶλλον ὁ ὁ ἀδελφός ἢ ὁ ὁ συστρατιώτης . ἀλλά καί ὁ Δίκαιος τοιοῦτος . διαφέρω γάρ ὁ ἐν ὁ ἀδελφός Δίκαιος καί ὁ ἐν ὁ λοιπός · αὔξησις δέ λαμβάνω ὁ Δίκαιος ὁ μᾶλλον πρός πρός γίγνομαι . βούλομαι δέ οὗτος δείκνυμι , ἐκ ὁ ἐναντίος ἐπιχειρέω · εἰμί γάρ δεινός εἰμί ὁ χρῆμα ἀποστερέω σῴζω ἑταῖρος ἢ πολίτης , καί ὁ πρός φίλος γίγνομαι Δίκαιος κρατύς εἰμί . εἰμί δέ αὐξάνω ὁ φίλιος , αὐξάνω καί ὁ Δίκαιος , ὡς ἐν ὁ αὐτός εἰμί . μόριον δέ ὁ πολιτικός ὁ κοινωνία ὁ στρατιώτης καί ὁ λοιπός εἰμί , ἀκολουθοδσι δέ ὁ φίλιος ὁ στρατιώτης ὁ ἐκεῖνος κοινωνία . * * * τρίτος εἶδος πολιτεία φημί ὁ τιμοκρατία , ὅς λέγω διά ὁ ἀπό τίμημα γίγνομαι . δίδωμι γάρ χρῆμα ὁ ἄρχω λαμβάνω · διά οὗτος καί τιμοκρατία λέγω . < * * * > κακία δέ ὁ ἄρχω εἰμί , ὅταν ἐκ ἀριστοκρατία εἰς ὀλιγαρχία μεταβαίνω , καί οὗτος φαῦλος . εἰμί γάρ ὁ ὀλιγαρχία Ἀγαθή , οὐδείς συμβαίνω κακός . # x003E ; ἥκιστος δέ μοχθηρός εἰμί ὁ δημοκρατία . ὁ δημοκρατία μικρός φημί εἰμί κακία τυραννίς καί ὀλιγαρχία διά ὁ ἐπί μικρός παρεκβαίνω ὁ δημοκρατία , ὅστις εἰμί πολιτεία . εἰμί γάρ κατά ἑαυτοῦ σκοπέω , χείρων εἄν εὑρίσκω ὁ δημοκρατία ὁ ἕτερος . εἰμί γάρ ἐν ὁ δημοκρατία πᾶς ἄρχω , ἐν ὁ τυραννίς καί ὀλιγαρχία ὁ μέν ὀλίγος ὁ δέ εἷς , χείρων δέ εἰμί ὁ πολύς φαῦλος ἄρα · χέω ἢ καί ὀλίγος ἢ καί εἷς · χείρων ἄρα καί ὁ δημοκρατία ὁ λοιπός παρέκβασις . | * * * κατά ἕκαστος δέ ὁ πολιτεία . τρεῖς εἶδος πολιτεία εἶπον κατά ἕκαστος φημί φίλιος εἰμί ἐπί ὅσος καί ὁ Δίκαιος . εἰμί γάρ μείζων ὁ Δίκαιος ὁ ὁ βασιλεύς πρός ὁ ὑπό αὐτός , παρά ὁ ἀριστοκράτης καί τιμοκράτης πρός ὁ ὑπό χείρ , καί ὁ φίλιος καλός . ἀνάλογος δέ ὁ βασιλικός καί ὁ πατρικός . διαφέρω δέ ὁ πατρικός ὁ εὐεργέτημα . αἴτιος γάρ ὁ πατήρ ὁ εἰμί , ὅς εἰμί μέγας . ἀλλά καί ὁ πρόγονος οὗτος ἀπονέμω , ἤτοι συγχωρέω παρά ἐγώ ὁ ἄγω εἰς ὁ εἰμί ἐγώ καί ὁ λοιπός , εἰμί καί μή ἀμέσως ἀλλά διά μέσος ὁ πατήρ , ἢ καί ὁ πρόγονος οὗτος ἀπονέμω παρά ὁ πατήρ ἐγώ ὁ ἄγω αὐτός εἰς ὁ εἰμί . ὑπερέχω δέ ὁ φίλιος ὁ πατήρ καί βασιλεύς καί οὖον ὁ αὐτός Δίκαιος πατήρ πρός υἱός καί βασιλεύς πρός ἄρχω · οὐδέ ὁ φίλιος ὅμοιος · ὁ δέ ὁ ἀνήρ πρός ὁ γυνή φίλιος ὅμοιος ὁ ἀριστοκρατία κατά ὁ πρέπω γάρ · καί γάρ ἀνήρ πλέω ἀγαθός · οὗτος καί ὁ Δίκαιος . εἶπον ὅμοιος εἰμί ὁ ὁ ἀδελφός φίλιος ὁ τιμοκρατία , νῦν ὁ ἑταιρικός φημί διά ὁ ὅμοιος εἰμί , εἰμί καί μικρός ὁ ἑταιρικός ἀγαθός . ὁ δέ ἑταιρικός ἔοικα καί ὁ τιμοκρατικός . ὡς γάρ ὁ ἀπό ὁ τίμημα ἄρχω ἴσος βούλομαι εἰμί , οὗτος καί ὁ ἑταῖρος . | Ε ; ἕκαστος γάρ καί ὁ φίλιος πρός ὁ τέκνον ὁ φίλιος ὁ βασιλεύς , ὅς ἔχω πρός ὁ βασιλεύω , καί ὁ Δίκαιος ὁ πρός αὐτός καί πᾶς δέ ὁ πρόγονος ὁ πρός ὁ ἔγγονος φίλιος καί ὁ Δίκαιος ἐν ὑπεροχή πᾶς , καί εἰμί ἔτι ὁ ἄνωθεν τις ζωή · καί ὁ Δίκαιος δέ ἐν οὗτος ὁ κατά ἄξιος , οὖον ὁ κατά ἰσότης · ἀνήρ δέ πρός γυνή ἀριστοκρατικός φίλιος καί Δίκαιος ἀριστοκρατικός , ὁ δέ ὁ ἀδελφός φίλιος ὁ ἑταιρικός ἔοικα . ] ἑταιρικός δέ εἰμί ὁ ὁ ἴσος καί ἡλικιώτης καί ὁμοήθης ἀλλήλων καί ὁμοιοπαθέω . τοιοῦτος δέ καί ὁ ὁ ἀδελφός . ἧλιξ γάρ πως καί οὗτος καί συνήθης καί ὁμοιοπαθής , ἄν γε μή διαφθείρω τυγχάνω ὁ Ψυχή · τοιοῦτος δέ καί ὁ τιμοκρατικός · καί γάρ ὁ ἐν τῆ πολιτεία οὗτος ἴσος βούλομαι εἰμί καί ἐπιεικής , οὐ ἀκριβής μέν κατά ἀρετή , ἄγω δέ ἐλευθέριος καί παιδεύω μέτριος ἄν . · ὁ νόμος . διό καί ἀγαθός εἰμί ὁ δημοκρατία , ἐν ὅς καί ὁ τυγχάνω καί μηδέποτε ἐλευθέριος παιδεία μετέχω ἄρχω εἴωθα . ἐν δέ ὁ τιμοκρατία ἐν μέρος ὁ ἄρχω καί ἐκ ἴσος . οὗτος δή καί ὁ φίλιος , Ἴσαι δηλονότι καί οὖον μετά ὑπερβολή . ἐν δέ ὁ παρέκβασις , ὥσπερ καί ὁ Δίκαιος μικρός εἰμί , οὗτος καί ὁ φίλιος . ἥκιστος δέ ἐν ὁ κακός ἔνειμι φίλιος , λέγω δή ὁ τυραννίς . καί γάρ ὁ Δίκαιος ἐν οὗτος αἰκίζω ἔνειμι . | ἐν μέρος δέ ἄρχω ὁ τιμοκρατικός , καί ὁ φίλιος αὐτός ἐν μέρος · ἐν ὅς γάρ ἄρχω . ὥσπερ δέ ὁ παρεκβαίνω ἐπί μικρός ἔχω ὁ Δίκαιος , οὗτος καί ὁ φίλιος , ὁ δέ τύραννος οὐδαμοῦ φιλέω , ὄργανον δέ πρός κακία χράω ὁ ἄρχω καί ὥσπερ σῶμα ὁ Ψυχή . ὡς γάρ ὁ σῶμα Ψυχή ἄνευ εἰμί οὖον δύναμαι , οὕτως οὐδέ οὗτος ἄνευ ὁ πορίζω αὐτός . ἐπί μικρός μέν οὖν πολλάκις φιλέω ὁ τύραννος διά ὁ χράω πρός κακία . ἐν ὅς γάρ μηδείς εἰμί κοινός ἄρχω καί ἄρχω ἀλλά πᾶς περί - σπάω εἰς ἑαυτοῦ καί ἁρπάζω ὁ ἄρχω , οὔτε φίλιος εἰμί οὔτε Δίκαιος . ἵημι γάρ τεχνίτης πρός ὄργανον εἰμί τις φίλιος οὔτε Δίκαιος οὔτε Ψυχή πρός σῶμα οὔτε πρός δοῦλος δεσπότης . κήδω μέν γάρ οὗτος ὁ ἄρχω καί ὠφελέω ἀλλά οὖον φιλοδσιν> αὐτός , ὁ μέν ὄργανον ὁ τεχνίτης κατασκευάζω ἐπιμελής , ὁ δέ σῶμα ὁ ψυχή , ὁ δέ δοῦλος ὁ δεσπότης , ἀλλά αὐτός ἕνεκα καί ἵνα ὑπουργέω αὐτός . ὅπως δέ δῆλος γίγνομαι πῶς εἶπον μή εἰμί φίλιος δεσπότης πρός δοῦλος , ἐπεξηγέομαι λέγω , ὅς μέν οὖν δοδλος οὐ εἰμί φίλιος πρός αὐτός * * * ἰσότης ἀλλά πᾶς προστάσσω ὁ οἰκέτης ὁ δεσπότης , εἰς ἑαυτοῦ ἀναφέρω ὁ χρεία · ὅς δέ ἄνθρωπος εἰμί , εἰμί τις αὐτός φίλιος . καί ἤδη τις κατανοέω δούλος ἀγαθός ὁ ὑπάρχω τυγχάνω αὐτός , ἑταῖρος ἀντί δοῦλος αὐτός κτάομαι . καί ἐν ὅς τυραννίς δή ἐπί μικρός ἢ οὐδέ ὅλως εἰμί φίλιος πρός ὁ ἄρχω ὁ τύραννος , ἐν δέ ὁ δημοκρατία ἐπί πλέω εἰμί ὁ μίλιον καί ὁ Δίκαιος ἤ2 ἐν ὁ ἄλλος παρέκβασις . πολύς γάρ ὁ κοινός ἴσος εἰμί · ὅπου δέ κοινωνία ἔνειμι καί φίλιος τις καί Δίκαιος . ’Ev κοινωνία μέν ἐν ἠώς περί μέν οὗτος ἐπί τοσοῦτος εἴρω . ὅτι μέν οὖν πᾶς μίλιον ἐν κοινωνία εἰμί , εἴρω . ἀφορίζω Δ΄ ἄν τις , φημί , ὁ συγγενικός καί ὁ ἑταιρικός φίλιος , ἤτοι χωρίζω ὡς ἔχω τίς διαφέρω ὁ κοινωνικός . λαμβάνω δέ κοινωνικός ὁ κατά ὁμολογία τις . καί οὗτος ποιέω δῆλος λέγω · ὁ δέ πολιτικός καί φυλετικός καί συμπλοϊκός καί ὅσος τοιοῦτος κοινωνικός ἔοικα . ὅς γάρ ἄν ὁ ὁμολογία τις φαίνω εἰμί . εἰμί δέ τοιοῦτος εἰμί ὁ κοινωνικός φίλιος , εἰκότως οὔτε ὁ συγγενικός οὔτε ὁ ἑταιρικός εἰμί κοινωνία . οὖον γάρ κατά ὁμολογία φιλέω ἀλλήλων ὁ συγγενής ἀλλά ὑπό ὁ φύσις προάγω · οὐδέ ὁ ἑταῖρος . ἐν κοινωνία μέν οὖν πᾶς φίλιος . διά ὁ κοινωνέω φημί φιλέω ὁ τε συμπλωτήρ καί ὁ συνναυπηγέω καί ὁ λοιπός , οἷος πολίτης καί φυλέτης . ὁ γάρ συγγενικός καί ἑταιρικός χωριστέον ὁ τοιοῦτος . οὖον γάρ ὁ φίλιος ὁ τοιοῦτος διά ὁ κοινωνία ἀλλά διά αὐτός ὁ καλός . φυσικός γάρ ὁ συγγενής στέργω πᾶς ὁ συγγενής . ἀλλά καί ὁ ἑταιρικός φίλιος διά αὐτός ὁ ἀγαθός καί διά συνήθεια καί ὁ ἴσος εἰμί κατά ἡλικία . εἰς ὁ κοινωνικός δέ ὁ ξενικός τις τάσσω . πολυειδής δέ καί ὁ συγγενικός φίλιος , οἷος ὁ ὁ πατήρ πρός υἱός , ὁ ὁ υἱός πρός πατήρ , ὁ ὁ ἀδελφός · πρός ἀλλήλων καί ὁ λοιπός συγγενής · ἐκ πατήρ δέ οὗτος ὁ ἀρχή ἔχω . καί μᾶλλον ὁ πατήρ οἰκεῖος ὁ τέκνον ἢ ὁ τέκνον ὁ πατήρ . ὁ δέ παῖς οὐδείς ὁ πατήρ οἰκέω . αὐτός γάρ ὁ ἀδελφός ἀλλήλων ποιέω ὁ πρός ὁ γονεύς ταυτότης διά ὁ ὁ ὁ αὐτός αὐτός καί ἀλλήλων εἰμί αὐτός . ἀνάλογος δέ ἔχω αἷμα καί ῥίζα · ὡς γάρ ὁ ἀπό ὁ ῥίζα φύς κλάδος καί πρός ἀλλήλων καί πρός ὁ ῥίζα ὁ ὁμοιότης ἔχω ἀλλά ὁ πρός ἀλλήλων ὁμοιότης ] διά ὁ ἀπό τῆ αὐτός εἰμί ῥίζα , οὗτος καί ὁ ἀπό ὁ ὁ γονεύς αἷμα ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ ὁμοιότης διά ὁ ἀπό ὁ αὐτός εἰμί αἷμα . ἔχω δέ καί πρός ὁ αἷμα ὁ ὁμοιότης . ὁ αὐτός τε εἰμί ὁ πατήρ διαλέγω κατά ὁ σῶμα . ἀνεψιός δέ καί ὁ λοιπός συγγενής οἷος ἔκγονος καί δισέκγονοι πρός ἀλλήλων ἔχω οἰκειότης διά ὁ | ἀπό ὁ αὐτός γεννάω ἀδελφός . μᾶλλον δέ εἰμί οἰκεῖος , ὅσος ὁ ὁ γένος ἀρχηγός πλησιάζω . ὅσος , φημί , ἀναγκαῖος οἰκίον πόλις καί πρότερος , τοσοῦτος καί τεκνοποιία ὁ ζῷον καί μᾶλλον ἄνθρωπος . ὡς γάρ οὐ εἄν πόλις συνίστημι μή γίγνομαι οἰκίον , οὕτως οὐδέ βίος ἀνθρώπινος οὐδέ φίλιος γίγνομαι μή γεννάω ὁ φίλος παῖς . ὁ δέ ζητέω βίος ἀνήρ πρός γυνή καί φίλος πρός φίλος οὐδείς ζητέω ἢ εἰμί ὅμοιος ὁ Δίκαιος ἔχω · ἐπεί δέ οὐ ὅμοιος ὁ Δίκαιος , οὐδέ ὁμοίως βιόω . τρισσός δή εἰμί ὁ φίλιος . τρισσός εἶπον εὐαί ὁ φίλιος , διά τε ὁ ἀγαθός καί ὁ ἡδύς καί ὁ χρήσιμος , κατά ἕκαστος φίλιος εἰμί καί ἴσος καί ὑπερέχω · ἴσος μέν ὡς ὅταν ἀμφότερος ἀγαθός , κατά ὑπεροχή δέ ὅταν ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ πλούσιος . προσθετέον δέ καί ὁ οἶδα ὁ πλούσιος , ὡς ὅσος ὑπερέχω ὁ πλοῦτος , τοσοῦτος ὁ ἀρετή ὑπερέχω . ἢ ὁ κατά ὑπεροχή ὡς ὅταν ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ φαῦλος , τοιοῦτος δέ ὡς μή πάντῃ διαφθείρω , ἀλλά δύναμαι ἐπανάγω πρός ὁ ἀγαθός . ἴσος δέ πάλιν καί ὅταν ὁ δύο εὐτράπελος , κατά ὑπεροχή δέ ὅταν ὁ μέν ὑπερέχω ὁ εὐτραπελία , ὁ δέ ὁ πλοῦτος . ὁμοίως δέ καί ἴσος μέν ὅταν ὁμοίως χρησιμεύω , ὑπεροχή δέ γίγνομαι ὅταν ὁ μέν πλέω . ὁ δέ μικρός · ὁ ἴσος κατά ἰσότης ὁ διά ὁ ἀγαθός καί ἡδύς καί χρήσιμος δεῖ καί κατά ὁ φιλέω ἰσάζω . εἰμί γάρ ἴσος ἀγαθός εἰμί , φιλέω , ὁμοίως ἐπί ὁ ἄλλος · εἰμί δέ ἄνισος ἄγω , δεῖ ἀνάλογος ἀποδίδωμι ὁ μέν πλούσιος τιμάω ὡς πλούσιος , ὁ δέ ὡς ἐνάρετος . οὐδείς δέ ὁ εὕω ποιέω δυσχεραίνω , ὅς ἀλλά ἄν # x003E ; χαρίεις ὁ πάσχω , ἀμύνω , ἤγουν βοηθέω , ὁ εὐεργέτης εὕω δράω . ὥσπερ δέ φημί ὁ Δίκαιος ὁ μέν ἔγγραφος . ὁ δέ ἄγραφος ἄγραφος 46 μέν ὅταν ἀπό ἔθος τις δικαιόω , ἔγγραφος δέ ὅταν ἀπό νόμος ) , οὗτος καί ὁ διά ὁ χρήσιμος φίλιος ἠθικός καί νομικός . ἐγκαλέω οὖν ὅταν μή διαλύω ὡς καί συναλλάσσω . εἰμί γάρ τις ὡς φίλος δίδωμι τις πεντήκοντα νόμισμα , μηδείς περί τόκος εἶπον ἀλλά ἄγραφος συναλλάσσω , εἶτα ὕστερος ἀπαιτέω τόκος , ἄλλως μέν συναλλάσσω , ἄλλως δέ σπεύδω διαλύω . ὁ νομικός μέν οὖν ὁ ἀγοραῖος τοιοῦτος , ὡς ὅδε μέν λαμβάνω , ὅδε δέ δίδωμι , ὁ δέ εἰς χρόνος , οἷος εἰμί δίδωμι μέχρι ὁ μέλλω ἐνιαυτός δέκα νόμισμα , ἵνα ἐγώ δίδωμι οὗτος καί ἕτερος πέντε . δῆλος οὖν ἐν ὁ ἐλευθερία νομικός ὁ ὄφλημα · εἰμί οἶδα ἀναβάλλω ὁ λαμβάνω καί μή πωλέω , φιλικός ὁ μή ὡς φίλος μέν οὖν ὁ ἠθικός δίδωμι , ἀπαιτέω δέ ὁ ἴσος ἢ πλέω ὡς μή δίδωμι χάρις ὠφέλεια ὁ λαμβάνω , ἀλλά ὡς χράω ὅς ἐκ οὗτος κερδαίνω . Χωρὶς μέν οὖν τόκος συναλλάσσω , μετά δέ τόκος διαλύω σπεύδω ἐγκαλέω , ὁ δέ ἐγκαλέω καί ἄλλως μέν συναλλάσσω καί ἄλλως διαλύω συμβαίνω συμβαίνω ἐθέλω τις καλός φαίνω . δίδωμι μέν οὖν πρῶτος μηδείς ἐπερωτάω , ἵνα ἀγαθός δοκέω , ὕστερος δέ ὠφελέω βούλομαι καί διά οὗτος ἐγκαλοδσι . δύναμαι δέ ὁ λαμβάνω δεῖ ἀποδίδωμι ὁ ἄξιος ὅς πάσχω . ἄκων γάρ οὖον ποιητέος φίλος ὁ δήω · ὡς δή ἁμαρτάνω σύ ὁ λαμβάνω ἐν ὁ ἀρχή , διά ὁ πάσχω εὕω ὑπό ὅς οὐ ἐσθίω , ἐπεί ἐν μετά κακός συναλλάσσω ἀποδίδωμι , ὡς ἐπί ῥητός συμφωνέω , εἰμί καί μή συμφωνέω . μή εὐποροδντας δέ δίδωμι , οὐδέ ὁ δίδωμι λαμβάνω ἀξιόω . ἐν ἀρχή δέ ἐπισκεπτέος · δεῖ φημί σκοπέω , εἰμί ὑπό ἀγαθός εὐεργετέω καί ἐπί τίς συμφωνία , ἵνα ἐμμένω οὗτος ἢ μή . ἀμφισβήτησις δέ ἔχω πότερος δεῖ πιστεύω ὁ ὁ πάθος ὠφέλεια καί οὕτως ἀνταποδίδωμι ἢ ὁ ὁ δίδωμι εὐεργεσία . λύω οὖν φημί , ἐπεί ὁ φίλιος διά ὁ χρήσιμος , μέτρον εἰμί ὁ . ἀνταπόδοσις ὁ ὁ πάθος ὠφέλεια . εἰμί γάρ τις δίδωμι τις δέκα νόμισμα , ὁ δέ κερδαίνω ἑκατόν , δεῖ ὁ ἥμισυς δίδωμι ὁ εὐεργέτης . οὗτος γάρ δίδωμι ὡς ὁ ἴσος ὁ κέρδος κομίζω . ὁ λαμβάνω δέ εἰμί ὁ δήω . εἰμί οὖν ὁ λαμβάνω ἑκατόν ὠφελέω , τοσοῦτος ὁ δίδωμι βοηθέω . καί ἀποδοτέον ὁ ἥμισυς ὁ κέρδος ἢ καί ὁ πλέω . ἐπί δέ ὁ κατά ἀρετή οὐ εἰμί ἐγκαλέω . εἰμί γάρ μέτρον εἰμί ὁ ὁ δράω ὁ ἀγαθός προαίρεσις , οὐδείς δέ αἰτέω ὁ δράω , οὐδέ ἐγκαλέω ποτός . ἐπεί τρεῖς εἰμί ὁ φίλιος , ἔχω δέ καί ὑπεροχή , διαφορά γίγνομαι καί ἐν ὁ ὑπεροχή . ἀξιόω γάρ ὁ ἀγαθός , ἤγουν ὁ ἀγαθός , ἔχω ἔχω πλείων , πάλιν δέ ὁ πλούσιος • οὗτος γάρ ὠφέλιμος . φημί γάρ ὁ μέν πλούσιος , ὡς ἀχρεῖος σύ ἐν πλοῦτος εἰμί οὖον χρή ἴσος ἔχω ἐγώ . ὑπηρεσία γάρ εἰμί ὁ ἐγώ μέν μόνος κομίζω , λαμβάνω δέ καί σύ ἐκ ἴσος ἐγώ · ὁμοίως δέ πάλιν καί ὁ ἕτερος . δεῖ οὖν φημί ὁ μέν ὑπερέχω κατά πλοῦτος ἢ ἀρετή δίδωμι τιμή , χρῆμα δέ ὁ ἐνδεής . φαίνω δέ καί ἐν ὁ πολιτεία τιμάω ὁ ὑπερέχω πλοῦτος καί ὁ κοινός εὐεργετέω . οὐ εἰμί οὖν θαυμαστός καί λαμβάνω χρῆμα καί τιμάω ; οὐδείς γάρ αἱρέω ὁ μικρός , ὥστε καί δίδωμι χρῆμα καί τιμάω . ὁ γάρ δίδωμι χρῆμα τιμή νέμω δεῖ καί ὁ ὠφελέω καί λαμβάνω ἢ εἰς ἀρετή ὁδηγέω τιμή δεῖ ἀνταποδίδωμι κατά ὅσος ἐνδέχομαι καί δυνατός . οὖον γάρ πᾶς ὁ κατά ἄξιος . διά οὗτος φημί δοκέω μή ἔξεστι υἱός ὁ πατήρ ἀρνέομαι · ὀφείλω γάρ ὁ υἱός δεῖ ἀποδίδωμι , οὐδείς δέ ποιέω ὁ υἱός ἄξιος δράω ὁ πράσσω παρά ὁ πατήρ πρός αὐτός . ἐξουσία οὖν ὁ πατήρ ἀφίημι , ὅς καί χρεωστέω ὁ υἱός . οὐδείς δέ ποτός ἀφίστημι ὁ υἱός , εἰμί μή μή μοχθηρός ὁράω αὐτός εἰμί . βούλομαι γάρ πᾶς ὁ βοηθέω , ὁ δέ υἱός ἐπίφευκτος ὁ ἐπαρκέω ἢ οὖον σπουδαστός . καί περί μέν οὗτος ὅδε ἐγώ εἴρω .