asclepius.in-aristotelis-metaphysicorum-libros-az-commentaria 2
p . 993a30 Ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία τῇ μὲν χαλεπή , τῇ δὲ ῥᾳδία . · σημεῖον δὲ τὸ μήτε ἀξίως . Πληρώσαντες τὸ μεῖζον Α νῦν ἥκομεν ἐπὶ τὸ ἔλαττον Α . γνήσιον δέ ἐστι καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἀριστοτέλους τὸ βιβλίον . καὶ τοῦτο δῆλον ἔκ τε τῶν δογμάτων καὶ ἐκ τῆς λέξεως · καὶ τῆς φράσεως γὰρ τὸ ποικίλον πατέρα τὸν Ἀριστοτέλην προσαγορεύει . τινὲς δὲ ὑπέλαβον ἀλλότριον αὐτοῦ εἶναι , ἀποβλέψαντες εἴς τε τὴν ἀρχὴν τοῦ βιβλίου καὶ εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτοῦ · ἐν μὲν γὰρ τῇ ἀρχῇ περὶ τῶν αἰτίων τῶν πρώτων διαλέγεται , τουτέστι τῶν πρωτίστων ἀρχῶν , ἐν δὲ τῷ συμπεράσματι περὶ φύσεως , ζητῶν τί ἐστι φύσις · τὸ δὲ τοιοῦτον τοῖς Φυσικοῖς μᾶλλον ἁρμόττει ἤπερ τοῖς Μετὰ τὰ φυσικά . ἄλλως τε δὴ ἐν τῷ τέλει τοῦ μείζονος Α ἔλεγε δεῖν ἀπορῆσαι περὶ τῶν ἀρχῶν · ἐνταῦθα δὲ τοῦτο οὐ πεποίηκεν , ἀλλ’ ἐν ἀρχῇ τοῦ Β ἀπορεῖ περὶ τῶν ἀρχῶν · ὥστε μᾶλλον τὸ Β ἐστὶν ἐφεξῆς , τοῦτο δὲ παρεμβέβληται . λέγομεν τοίνυν πρὸς ταῦτα ὅτι ἠβουλήθη πρότερον διαλεχθῆναι περὶ τῶν πρωτίστων ἀρχῶν . αἱ γὰρ πρώτισται ἀρχαὶ κυρίως ὄντα ὑπάρχουσι , τὰ δὲ κυρίως ὄντα ἀληθείας ἐστὶ δηλωτικά , ἡ δὲ κυρίως ἀλήθεια καὶ τοῖς ἄλλοις αἰτία γίνεται ἀληθείας . · διὰ τοῦτο τοίνυν ἐνταῦθα πρότερον περὶ τῶν πρωτίστων ἀρχῶν διαλέγεται . ἀμέλει τοι καὶ διὰ τοῦτο εἰρήκασιν ἔλαττον αὐτὸ Α προσαγορεύεσθαι , ὡς ἄν ἀρχῆς οὔσης τοῦ ὄντος πρωτίστου τοῦ βιβλίου , ἐπειδὴ περὶ τῶν πρωτίστων ἀρχῶν διαλέγεται , εἶτα λοιπὸν πρὸς τῷ συμπεράσματι διαλέγεται καὶ περὶ τῶν φυσικῶν ἀρχῶν . ἔδει γὰρ περὶ πασῶν ἀπλῶς τῶν ἀρχῶν διαλεχθῆναι · ἡ γὰρ ἀρχὴ ὁμώνυμός ἐστι φωνὴ ἢ ὡς τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν . ἐφεξῆς τοίνυν διαλέγεται ἡμῖν περὶ τῆς θεωρητικῆς φιλοσοφίας καὶ δείκνυσιν ὅτι ἡ θεωρητικὴ φιλοσοφία προτέρα ἐστὶ τῆς πρακτικῆς , καὶ ὅτι οὐχ ὑπάρχουσιν αἱ ἀρχαὶ ἄπειροι οὔτε ἐπὶ τὸ ἄνω οὔτε ἐπὶ τὸ κάτω . ὃ δὲ λέγει ἐν προοιμίοις τοιοῦτόν ἐστιν , ὅτι ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία κατὰ τὶ μὲν χαλεπή ἐστιν εἰς τὸ θηραθῆναι , κατὰ τὶ δὲ ῥᾳδία . χαλεπὴ μέν ἐστι διὰ τὴν ἡμετέραν φύσιν μὴ δυναμένων ἐξικνεῖσθαι πρὸς τὸ ὕψος τῆς ἀύλου δυνάμεως , ὥσπερκαὶ ἐπὶ τῶν νυκτερίδων ὁρῶμεν γινόμενον ὅτι οὐκ ἀντιλαμβάνονται τοῦ ἡλιακοῦ φωτός , οὐ διὰ τὴν τοῦ ἡλίου οὐσίαν φύσει γὰρ φανοτάτη ἐστίν ) , ἀλλὰ διὰ τὴν αὐτῶν ἀσυμμετρίαν τε καὶ ἀνεπιτηδειότητα · οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ ἡμῶν χαλεπή ἐστιν ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία διὰ τὴν ἡμῶν ἀσθένειαν , οὐ διὰ τὴν ἐκείνων φύσιν . ῥᾳδία δὲ πάλιν ἐστὶ διὰ τὸ πλάτος καὶ τὸ , 10 φανότατον τῶν τῆς ἀληθείας δυνάμεων . φησὶ γὰρ ὅτι <ὡς> οἱ πρὸς θύραν τοξεύοντες διὰ τὸ πλάτος τῆς θύρας οὐκ ἀποτυγχάνουσι τοῦ σκοποῦ , οὕτως οὐδὲ οἱ προσβάλλοντες τοῖς νοητοῖς γνησίως καὶ καθαρῶς ἀποτυγχάνουσι τῆς ἀληθείας · ἀλλ’ ἕκαστον αἱρεῖν τι ἐξ αὐτῶν · ὥστε τὸ ἐκ πάντων συναθροιζόμενον μέγα τι εἶναι , ἐπειδὴ ὁ μὲν προσβάλλει τῷδε τῷ μέρει τῆς ἀληθείας , ὁ δὲ τῷδε · καὶ λοιπὸν τὸ ἐκ πάντων συναθροιζόμενον μέγα τι γίνεται . οὐκ ἔστιν οὖν , ὡς εἴρηται , ἀλλότρια τὰ νῦν λεγόμενα τῆς προκειμένης πραγματείας , ἀλλ’ ἔστι προγραφόμενα · τελείως γὰρ ἐνταῦθα διαλέγεται περὶ τῆς θεωρητικῆς φιλοσοφίας , καὶ τί διαφέρει ἡ θεωρητικὴ τῆς πρακτικῆς , καὶ ὅτι ἡ τῆς αἰτίας γνῶσίς ἐστι κυρίως ἡ θεωρητικὴ φιλοσοφία , καὶ ὅτι εἰς τὴν εὕρεσιν ταύτης ἡ τῶν ἀρχῶν καὶ αἰτιῶν γνῶσις συντελεῖ . p . 993a30 Ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία τῇ μὲν χαλεπή , τῇ δὲ ῥᾳδία . σημεῖον δὲ τὸ μήτε ἀξίως μηδένα δύνασθαι τυχεῖν αὐτῆς . Βούλεται διὰ τῶν νῦν λεγομένων ὑπ’ αὐτοῦ ὁ Ἀριστοτέλης καὶ προτρέψασθαι . διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰπεῖν ὅτι χαλεπή ἐστιν ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία συντονωτέρους ἡμᾶς ποιεῖ πρὸς τὴν ἀντίληψιν αὐτῆς διὰ τὴν δυσχέρειαν · διὰ δὲ πάλιν τοῦ εἰπεῖν τῇ δὲ ῥᾳδία προτρέπει , ὅτι οὐ δεῖ , φησίν , ἀποκνεῖν πρὸς τὰ ῥᾷστα τῶν πραγμάτων . εἶτα λοιπὸν δείκνυσι πῶς χαλεπὴ καὶ πῶς ῥᾳδία , καί φησιν ὅτι τὸ χαλεπὸν διττόν ἐστιν , ἢ διὰ τὴν φύσιν τῶν γινωσκομένων ἢ διὰ τὴν τῶν γινωσκόντων . ἡ περὶ τῆς ἀληθείας οὖν θεωρία , τουτέστιν ἡ περὶ τῶν νοητῶν κατάληψις , χαλεπή ἐστι διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν , οὐ διὰ τὴν οἰκείαν φύσιν · ὥσπερ γὰρ ὁ ἥλιος φανότατος ὢν τῇ ἑαυτοῦ φύσει ἀσύμμετρός ἐστι ταῖς νυκτερίσι διὰ τὴν αὐτῶν ἀσθένειαν οὔτε γὰρ δύνανται φέρειν τὸ μεθ’ ἡμέραν φῶς ) , οὕτω δὲ καὶ τὰ νοητὰ φανότατα ὑπάρχοντα παντὸς μᾶλλον κτὰ τὴν αὐτῶν φύσιν ὅμως ἡμῖν δύσβατα ὑπάρχουσιν πρὸς ἀντίληψιν διὰ τὴν ἐν ἡμῖν ἀσθένειαν . καὶ ὥς φησιν ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι διὰ τοῦτο οὐ δυνατὸν ἡμᾶς ἀντιλαβέσθαι τῶν νοητῶν , ἐπειδὴ ὁ ἡμέτερος νοῦς ἀσθενής ἐστι πρὸς τὴν τῶν φύσει σαφῶν γνῶσιν , διότι συμπλέκεται αἰσθήσει καὶ φαντασίᾳ · εἰ δὲ χωρισθείη , φησί , ποτέ , ἀντιλήψεται . ὥστε οἶδε καὶ αὐτὸς ἄκων τε καὶ ἑκὼν ὅτι χωριστή ἐστιν ἡ ἡμετέρα ψυχὴ τοῦ σώματος . πάλιν κατασκευάζει τὸ ῥᾴδιον , ἐπειδὴ πάντες οἱ ἐπιχειρήσαντες γνῶναί τι , καὶ οἱ ἐπιπολαιότεροι , μετρίως κατώρθωσαν · παντάπασι γὰρ οὐδεὶς αὐτῆς ἀπέτυχε , καθάπερ , φησί , παροιμιαζόμενοί φαμεν τί τις ἄν θύρας ἁμάρτοι᾿ ; διότι ὁ εἰς θύραν τοξεύων οὐχ ἁμαρτάνει διὰ τὸ μέγεθος τῆς θύρας . οὕτως οὖν , φησί , καὶ ὁ περὶ τῶν νοητῶν διαλεγόμενος οὐχ ἁμαρτάνει παντάπα.σιν , ἀλλὰ μέρος τι γινώσκει διὰ τὸ ὑπερβάλλον τῆς οὐσίας αὐτῶν φανοτάτης οὔσης · ὥστε τὸ ἐκ πολλῶν συναθροιζόμενον γίνεσθαι ἕν τι μέγεθος . εἶτα λοιπὸν καὶ εὐγνωμόνως φερόμενος ἀποδέχεται τοὺς πρὸ αὐτοῦ καὶ τοὺς ἐπιπολαιοτέρους , ἅτε δὴ ἀρχὴν παρεσχηκότας , καὶ τοὺς ὕστερον ἀκριβώσαντας , καί φησιν οὕτως , ὅτι εἰ μὴ γέγονε Τιμόθεος , οὐκ ἄν εἰδέναι ἐμέλλομεν πολλὴν μελοποιίαν · οὗτος γὰρ ἠκρίβωσε · καὶ πάλιν φησὶν ὅτι εἰ μὴ Φρῦνις ἀρχὴν ἡμῖν παραδέδωκεν , οὐκ ἄν ποτε Τιμόθεος γέγονεν . οὕτως οὖν , φησί , δεῖ καὶ ἐπὶ τῆς θεωρητικῆς φιλοσοφίας ἀποδέξασθαι καὶ τοὺς ἀρχὴν εἰρηκότας καὶ τοὺς ἀκριβώσαντας . εἶτα ταῦτα εἰρηκώς φησιν ὅτι διττή ἐστιν ἡ ἀλήθεια , ἡ μὲν ἐν τοῖς πράγμασιν ἡ δὲ ἐν τῇ γνώσει . καὶ κρείττων ἐστὶν ἡ ἀλήθεια ἡ ἐν τοῖς πράγμασι τῆς ἀληθείας τῆς ἐκ τῆς γνώσεως , διότι ἡ ἀλήθεια ἡ ἐν τοῖς πράγμασι τὰ νοητὰ ὑπάρχει , ἀεὶ ἔχοντα ταύτην τὴν ἀλήθειαν καὶ διδόντα ἡμῖν , τὰ δὲ παρέχοντα τῶν λαμβανόντων κρείττονα . ὥσπερ γὰρ τὸ εἶναι ἔχει ὁ γεγραμμένος ἄνθρωπος διὰ τὸν Σωκράτην , εἰ τύχοι , οὕτως ἡ ἡμετέρα γνῶσις τὴν ἀλήθειαν ἔχει ἐκ τῆς ἐν τοῖς πράγμασιν ἀληθείας . ὥστε λέγει καὶ αὐτὸς ἰδέας εἶναι , εἴ γε † ἐκεῖθέν φησιν ἐνταῦθα παραγίνεσθαι . ἰστέον δὲ ὅτι οὐ μόνον ἐν τῇ θεωρίᾳ ἐστὶν ἀλήθεια , ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ πράξει . πῶς οὖν φησιν ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία ; καὶ γὰρ ἡ πρακτική τέ καὶ πολιτικὴ φιλοσοφία περὶ τὸ ἐν ἐκείνοις ἐστὶν ἀγαθόν · τέλος γὰρ τῶν πράξεων τὸ ἀγαθόν · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν τεχνῶν . ἀληθείας γὰρ φροντίζει καὶ ὁ ἰατρὸς φάσκων ὅτι ὑγιανεῖ ὁ κάμνων , εἴ γέ ἐστιν ἡ τέχνη ἕξις μετὰ ἀληθοῦς λόγου ποιητική · τέλος δὲ τὸ ἀγαθὸν θὸν τίθεται . ἀλλ’ ἡ θεωρία τὴν γνῶσιν , περὶ δὲ γνώσεως ἐστιν ὁ λόγος . ἔπειτα ἡ πρᾶξις μερικῶν τινων ἀντιλαμβάνεται καὶ ποτὲ μὲν ὄντων ποτὲ δὲ μὴ ὄντων , καὶ πρός τι , ὥς φησιν αὐτός · νῦν γάρ φησιν ὅτι ὑγιάζεται ἢ ὅτι οἰκοδομεῖ · ἡ μέντοι γε περὶ τὴν θεωρίαν ἀλήθεια , φησί , ἀίδιος ὑπάρχει , καὶ οὐ ποτὲ μέν ἐστι , ποτὲ δὲ οὐκ ἔστι . πάλιν δὲ καὶ αὕτη ἡ ἀλήθεια ἡ περὶ τὴν θεωρίαν διαιρεῖται · τὸ μὲν γὰρ αὐτῆς μεθεκτόν ἐστι τὸ δὲ ἀμέθεκτον . ἀμεθέκτως μὲν γὰρ μετέχουσι τῆς ἀληθείας τὰ νοητά , τουτέστι τὸ πρῶτον αἴτιον , εἴ γε πηγή ἐστι τῆς ἀληθείας · τὰ δὲ οὐράνια εἰ · καὶ ἀίδια ὑπάρχουσιν , ἀλλ’ οὖν γε κατὰ μέθεξιν τῆς ἀληθείας μετέχουσι . ταῦτα τοίνυν εἰρηκὼς μετέρχεται ἐπὶ τὰς ἀρχὰς καὶ δείκνυσιν ὅτι οὐκ ἄπειροι ὑπάρχουσιν οὔτε κατὰ βάθος οὔτε κατὰ πλάτος , ὥστε εἶναι μὲν αἰτίας τὰς ψυχὰς τῆς κινήσεως , ταύτας δὲ <οὐκ> ἀπείρους ὑπάρχειν . εἶτα λοιπὸν δείκνυσιν ἐπὶ τῶν τεσσάρων αἰτιῶν τοῦτο . φησὶ γὰρ ὅτι οὐκ ἔστιν ἄπειρον τὸ ὑλικὸν αἴτιον · ἔστι γὰρ τὰ στοιχεῖα καὶ μετὰ ταῦτα ἡ ὕλη τὸ ὑποκείμενον · ὥστε οὐκ ἄπειρον . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ . . ποιητικὸν αἴτιον καὶ τὸ τελικὸν καὶ εἰδικόν . καὶ λοιπὸν δείκνυσι τοῦτο χαριέντως . ἐὰν γάρ , φησίν , ὑποθώμεθα ἄπειρα τὰ αἴτια , πᾶσα ἀνάγκη ἀναιρεῖσθαι τὸ αἴτιον . ἔστω γὰρ καθ’ ὑπόθεσιν τρία αἴτια τὸ ἁ β γ , καὶ ἔστω τὸ μὲν γ αἰτιατόν , τὸ δὲ β μέσον , τὸ δὲ ἁ πρῶτον · δῆλον οὖν ὅτι ἀδύνατόν ἐστι τὸ γ εἶναι αἴτιον · αἰτιατὸν γὰρ μόνον ἐστίν . ἀλλ’ οὐδὲ τὸ μέσον ἐστὶν αἴτιον , φημὶ δὴ τὸ β , διότι καὶ αἰτιατόν ἐστι καὶ ἑνὸς μόνου αἴτιον · ὥστε τὸ ἁ μόνως ἐστὶν αἴτιον . εἰ τοίνυν ὑποθώμεθα ἄπειρα εἶναι τὰ αἴτια , οὐκ ἔσται τῷ ὄντι αἴτιον · πὰν γὰρ τὸ λαμβανόμενον καὶ αἴτιον ἔστι καὶ αἰτιατόν , τὸ δὲ κυρίως αἴτιον οὐκ ἔστιν αἰτιατόν . p . 993a30 Ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία τῇ μὲν χαλεπή , τῇ δὲ ῥᾴδια . Τουτέστιν ἡ περὶ πάσης τῆς θεωρητικῆς φιλοσοφίας θεωρία κατὰ τὶ μὲν χαλεπή ἐστι , κατὰ τὶ δὲ ῥᾳδία · χαλεπὴ μὲν καθ’ ὅσον πολλῶν ἐπιχειρησάντων αὐτῇ οὐδεὶς κατ’ ἀξίαν τοὺς περὶ αὐτῆς πεποίηται λόγους · τοῦ γὰρ δυσεύρετον καὶ χαλεπὴν εἶναι τὴν περὶ αὐτῆς θεωρίαν σημεῖόν ἐστιν ἱκανὸν τὸ μὴ δύνασθαι τοὺς περὶ αὐτῆς λέγοντας ἀξίως τι εἰπεῖν περὶ αὐτῆς . τοῦ δ’ αὖ ῥᾳδίαν πάλιν εἶναι σημεῖον ποιεῖται τὸ μὴ πάντῃ τοὺς περὶ αὐτῆς εἰπόντας ἀποπλανηθῆναι , ἀλλὰ τῶν εἰπόντων ἕκαστον εἰπεῖν ὑγιές τι περὶ αὐτῆς . καθ’ ἕκαστον μὲν γὰρ τῶν ταῦτα φιλοσοφησάντων εἰ ἐπισκοποίημεν , ὀλίγα παντελῶς ἕκαστον αὐτῶν ὑγιῶς ἂν εὕροιμεν λέγοντα · εἰ δὲ τὰς ἀπάντων ἀθροίσομεν εἰς ταὐτό δόξας , ἀξιόλογος ἤδη καὶ μεγάλη ἡ περὶ αὐτὰ θεωρία φανεῖται , ὥσπερ ἐν τῷ πρὸ τούτου εἶπεν ὅτι ἕκαστος τῶν πρώτων μέρος τι εἶπε περὶ τῶν ἀρχῶν . τὸ δὲ τῆς φύσεως προσκείμενον τὸ πρὸ πάσης τοῦτο τῆς θεωρητικῆς φιλοσοφίας εἶναι τὸ βιβλίον συνίστησι . δῆλον οὖν ὅτι κατὰ φύσιν ἡμῖν ἁρμόττει ἥδε ἡ πραγματεία , διὰ τὸ μηδένα ἀποτυγχάνειν ταύτης ποτέ . p . 993b4 Ωστε εἴπερ ἔοικεν ἔχειν καθάπερ τυγχάνομεν παροιμιαζόμενοι . Οτι ῥᾳδία ἐστὶν ἡ περὶ τῆς ἀληθείας θεωρία , σημεῖον παρέθετο τὴν παροιμίαν προσχρησάμενος αὐτῇ ‘ τί τις ἄν θύρας ἁμάρτοι’ , ἥτις λέγεται μὲν περὶ τῶν εὐκόλων καὶ μηδὲν χαλεπὸν καὶ δυσεύρετον ἐχόντων · εἴληπται δὲ ἀπὸ τῶν τοξοτῶν τῶν ἐπὶ σκοπὸν τοξευόντων · οὗτοι γάρ , ἄν μὲν στενὸς ᾖ ὁ προκείμενος σκοπός , οὐ ῥᾳδίως αὐτοῦ τυγχάνουσιν , ἐὰν δὲ πλατὺς ὥσπερ θύρα , ῥᾴδιον αὐτοῖς τὸ τούτου τυχεῖν . εἰ οὖν τοῦ ῥᾳδίου πάντες ἐπιτυγχάνουσι , ῥᾴδιόν ἐστι τοῦτο . p . 993b6 Τὸ δ’ ὅλον τ’ ἔχειν καὶ μέρος μὴ δύνασθαι δηλοῖ τὸ χαλεπὸν αὐτῆς . Ἐντεῦθέν φησιν ὡς ἔστι δυσχερὲς ἡ κατάληψις αὐτῆς , διότι , φησίν , ἀδύνατόν ἐστι τελείως αὐτὴν γνῶναι · μέρος γὰρ αὐτῆς οὐδεὶς δύναται γνῶναι , εἴ γε καὶ ἀμερής ἐστι , τὸ δὲ ὅλον πολύ ἐστι γνῶναι · χαλεπή ἐστιν ἄρα ἡ περὶ αὐτῆς θεωρία . ἀλλ’ εἴποι ἄν τις ὅτι ‘ πῶς φησιν ἐνταῦθα ὅτι τὸ μέρος οὐ δυνατόν ἐστι γνῶναι , ἀνωτέρω δὲ ἔλεγεν ὅτι μέρη νοοῦσι διάφορα , καὶ τὸ ἐκ πάντων συναθροιζόμενον ἕν τι γίνεται’ ; πρὸς ὃ ἐροῦμεν ὅτι ἀνωτέρω μέρος ἔλεγε τὸ ὅλως ἐλθεῖν εἰς ἔννοιαν καὶ ἐφάψασθαι αὐτῆς , οὐ τῆς οὐσίας αὐτῆς , ἀλλ’ ἐννοῆσαι περὶ αὐτῆς ὅτι ἀσώματός ἐστιν , εἰ τύχοι · ἐνταῦθα δέ φησι περὶ τῆς οὐσίας · ἡ γὰρ ὕπαρξις αὐτῆς ἢ ὅλη διαγινώσκεται ἢ οὐ γινώσκεται . δοκεῖ οὖν ὁ φιλόσοφος , ὡς εἴρηται , τὰ ἀντικείμενα λέγειν . προείρηκε μὲν γὰρ ὅτι κατὰ μέρος ἕκαστος ἐπιβάλλει τῇ τῶν ὄντων ἀληθείᾳ , ὅλου δὲ ἀποτυγχάνει · νῦν δὲ δοκεῖ λέγειν τὸ μὲν ὅλον ἔχειν τοὺς ἐπιβάλλοντας αὐτῇ , τὸ δὲ μέρος μὴ δύνασθαι . μήποτε δὲ οὕτως ἀκούειν ἄμεινον τῆς λέξεως , τὸ δείκνυσθαι τὸ χαλεπὸν τῆς πραγματείας διὰ τοῦ † πρὸς τὸ ὅλον ἔχειν μηδὲ μέρος ὁλοκλήρως ἔχειν δύνασθαι . φησὶν οὗν ὅτι ἡ χαλεπότης κατὰ δύο τρόπους χαρακτηρίζεται , ἢ διὰ τὰ γινωσκόμενα ἢ διὰ τὰ γινώσκοντα . ἡ οὖν χαλεπότης οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς πράγμασι , τουτέστιν οὐ διὰ τὰ γινωσκόμενα , ἀλλ’ ἐν ἡμῖν , τουτέστι διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν . ὥσπερ γὰρ αἱ νυκτερίδες ἔχουσι πρὸς τὸ μεθ ἡμέραν φῶς οὐ γὰρ διὰ τὸν ἥλιον οὐκ ἀντιλαμβάνονται , εἴ γε φανότατός ἐστιν ὁ ἥλιος , ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ὀμμάτων ἀσθένειαν ) , οὕτω καὶ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ὁ νοῦς πρὸς τὰ τῇ φύσει φανερώτατα πάντων ὀκλάζει , οὐ διὰ τὴν ἐκείνων κρύψιν , εἴ γε φανότατα ὑπάρχουσιν , ἀλλὰ διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν · ἡ γὰρ παρὰ τὰ αἰσθητὰ ἡμῶν συνεχὴς γινομένη ἐνέργεια ταῖς κεχωρισμέναις τῆς αἰσθήσεως ἐνεργείαις ἐμποδὼν γίνεται . p . 993b11 Οὐ μόνον δὲ χάριν ἔχειν δίκαιον . Ἐντεῦθεν εὐγνωμόνως ἀποδέχεται καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ εἰρηκότας περὶ τῶν ἀρχῶν , φάσκων οὕτως , ὅτι οὐ μόνον δεῖ ἔχειν χάριν τοῖς ἀκριβές τι εἰποῦσι καὶ ὧν ἄν ταῖς δόξαις ἀνὴρ φιλόσοφος συγκαταθῆται , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐπιπολαιοτέρως ἀποφηναμένοις · καὶ γὰρ οὗτοι πάνυ συνεβάλοντο , καθὸ εὑρεταὶ γεγόνασι τῆς ἀρχῆς . τὴν γὰρ ἕξιν , ὥς φησιν αὐτός , προήσκησαν ἡμῶν . τὴν γὰρ ἕξιν , τουτέστι τὴν δύναμιν ἡμῶν , ᾗτινι δυνάμι τῆς ψυχῆς τὰ τοιαῦτα ζητεῖν δυνάμεθα αὕτη δέ ἐστιν ἡ κατὰ τὸν νοῦν ) , ταύτην προήσκησαν θήξαντές πως καὶ κινήσαντες ταῖς ζητήσεσιν ἃς ἐποιήσαντο , καὶ ἐπιστήσαντες εἰς τὸ καὶ αὐτοὺς ζητεῖν περὶ τούτων καὶ εἰς ἔννοιαν ἀγαγόντες ὡς ἔστιν οἰκεία ἡμῖν ἡ περὶ ὧν ἐπραγματεύσαντο θεωρία . εἰ μὴ γάρ , φησί , Τιμόθεος ἐγένετο , οὐκ ἐμέλλομεν ἔχειν πολλὴν μελοποιίαν · αὐτὸς γὰρ ἠκρίβωσεν · εἰ δὲ μὴ Φρῦνις , Τιμόθεος οὐκ ἐγένετο . ἀρχαιότερος γὰρ Φρῦνις Τιμοθέου , ὃς καὶ τὴν ἀρχὴν εὗρε τῆς μελοποιίας .. οὕτως οὗν δεῖ ἔχειν καὶ περὶ τῶν ἀποφηναμένων περὶ τῆς ἀληθείας · παρὰ μὲν γάρ τινων παρειλήφαμέν τινας δόξας ἀκριβεῖς , αἷς ἄξιον χρῆσθαι ὡς ἐχούσαις περιττόν τι , ἄλλοι δὲ τοῦ γενέσθαι τούτοις αἴτιοι γεγόνασι τὰς ἀρχὰς εὑρίσκοντες . p . 993b19 Ὀρθῶς δὲ ἔχει καὶ τὸ καλέσαι τὴν φιλοσοφίαν ἐπιστήμην τῆς ἀληθείας . Χρησάμενος τῷ τῆς ἀληθείας ὀνόματι ἐπὶ τῆς θεωρητικῆς φιλοσοφίας , νῦν ὅτι εὐλόγως οὕτως καλεῖται συνίστησι φάσκων ὅτι ὀρθῶς ἔχει τὸ καλέσαι τὴν φιλοσοφίαν ἐπιστήμην τῆς ἀληθείας . φιλοσοφίαν γὰρ ἰδίως τὴν θεωρητικὴν λέγει , ὡς δι’ ὧν ἐπιφέρει δηλοῖ , λέγων θεωρητικῆς μὲν γὰρ τέλος ἀλήθεια · καὶ ταύτης ἔτι μᾶλλον τὴν περὶ τῶν πρώτων ἀρχῶν τε καὶ αἰτιῶν τῶν παντάπασιν αἰσθήσεως κεχωρισμένων καὶ τῇ αὐτῶν φύσει ὄντων , ἣν καὶ σοφίαν καλεῖ . συνίστησι δὲ τὸ προειρημένον οὕτως . ἐπεὶ τέλος τῆς θεωρητικῆς φιλοσοφίας ἀλήθεια , ἀπὸ δὲ τοῦ τέλους καὶ τοῦ σκοποῦ ἑκάστη μέθοδος χαρακτηρίζεταί τε καὶ τὸ εἶναι ἔχει , εἰκότως αὕτη παρὰ τῆς ἀληθείας καλεῖται · τοῦτο γὰρ αὐτῇ τέλος . καὶ ἐκ τῆς παραθέσεως δὲ τῆς πράξεως τοῦτο ἔδειξεν · ὅτι μᾶλλον ἀλήθεια θεωρεῖται ἐν τῇ θεωρίᾳ ἐπεὶ καὶ ἀίδιος ) ἤπερ ἐν τῇ πράξει . διό φησι θεωρητικῆς μὲν γὰρ τέλος ἀλήθεια καὶ γνῶσις , πρακτικῆς δὲ ἔργον · ἐὰν γὰρ τὸ πῶς ἔχει σκοπῶμεν , ἡ πρᾶξις οὐ τὸ ἀίδιον καθ’ αὑτὸ ἔχει , ἀλλὰ πρός τι . ἡ γὰρ πρᾶξις πρός τινα καιρὸν συμβάλλεται , καὶ έστιν ἀληθὲς τὸ μερικῶν πραγμάτων τὰς πράξεις ὑπάρχειν . τὰ γὰρ πρακτὰ οὐ καθόλου , ἀλλὰ μεταπίπτουσι κατὰ τὰς ἡλικίας τῶν πραττόντων καὶ τὰς τύχας καὶ κατὰ τὰς πρὸς οὗς πράττεται σχέσεις . καὶ γὰρ <αἱ> ἐπὶ τῶν ἀρετῶν καὶ τῶν κατ’ αὐτὰς ἐνεργειῶν ζητήσεις εἰ μὴ θεωρίας χάριν γίνοιντο μόνης , ἐν τοῖς πρακτοῖς εἰσι καὶ περὶ τὰ καθ’ ἕκαστα · ἐπὶ γὰρ ταῦτα αὐτῶν ἡ ἀναφορά . ἄλλως τε ἐκ τῆς θεωρίας ἔχει ἡ πρᾶξις τὴν ἀλήθειαν . πρὸς τούτοις δὲ οὐ δυνατόν ἐστι γνῶναι τὸ ἀληθὲς ἄνευ τῆς αἰτίας . p . 993b24 Ἕκαστον δὲ μάλιστα αὐτὸ τῶν ἄλλων . Φησὶν ὅτι τὸ αὐτὸ αἴτιόν ἐστι τῶν ἄλλων · καὶ ἐχρήσατο Πλατωνικῇ λέξει τῇ αὐτὸ ἐνδεικνύμενος τὰς ἰδέας · τὸ γὰρ αὐτὸ αἴτιον τοῖς ἄλλοις τοῦ εἶναι , τουτέστι τὸ νοητόν , φημὶ δὴ τὴν ὕπαρξιν τοῦ νοητοῦ , καθ’ ὃ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει συνωνύμως , τουτέστιν ὁμωνύμως ἡ ὡς ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ὅν . οἷον τὸ πῦρ φαμεν εἶναι θερμότατον , ἐπειδὴ καὶ τοῖς ἄλλοις αἴτιόν ἐστι θερμότητος . ὥστε καὶ ἀληθέστατον τὸ αἴτιον τοῖς ὑστέροις τῆς ἀληθείας . εἰ τοίνυν τὴν ἀλήθειαν ἔχομεν ἐκ τῶν νοητῶν , δῆλον ὅτι κυρίως ἀληθινὰ ἐκεῖνα ὑπάρχουσιν . οὐ γὰρ ποτὲ ἀληθῆ ὑπάρχουσιν , οὐδὲ ἐκείνοις ἄλλα αἴτια τοῦ εἶναι , ἀλλ’ ἐκεῖνα τοῖς ἄλλοις · οἴκοθεν γὰρ ἔχουσι τὴν ἀλήθειαν συνουσιωμένην . οὔτε γάρ φαμεν ὅτι πᾶν ἀληθὲς δεῖ ἐξ αἰτίας γνωρίζειν · οὕτως γὰρ ἐπ’ ἄπειρόν τε ἄν εἴη τὰ αἴτια καὶ οὐδὲν γνωστὸν ἄν εἴη , ὡς μετ’ ὀλίγον δείξει · ἀλλὰ δῆλον ὅτι τούτων τῶν πρακτῶν τὸ ἀληθὲς οὐχ οἷόν τε γνῶναι χωρὶς αἰτίας τῶν ἐχόντων αἰτίας . ἔστι γάρ τινα γνωστὰ χωρὶς αἰτίας · τοιαῦτα γὰρ τὰ πρῶτα καὶ αἱ ἀρχαί , τουτέστι τὰ νοητὰ πάντα . διό φησι καἰ ἐν τῇ Ἀποδεικτικῇ ὅτι οὐκ ἐπ’ ἄπειρον αἰ ἀρχαί , καὶ ἐν τῇ Φυσικῇ ὅτι ἀναγκαία ἐστὶν ἡ περὶ τῶν ἀρχῶν θεωρία · οὐ μέντοι γε αἱ πρώτισται ἀρχαὶ ἀρχᾶς ἔχουσιν , ἀλλὰ ὑπάρχουσι κοιναὶ ἔννοιαι . διὸ τὰς τῶν ἀεὶ ὄντων ἀρχὰς ἀναγκαῖον ἀεὶ εἶναι ἀληθεστάτας . p . 993b29 Οὐ γὰρ ποτὲ ἀληθεῖς , οὐδ’ ἐκείναις αἴτιόν τί ἐστι τοῦ εἶναι , ἀλλ’ ἐκεῖναι τοῖς ἄλλοις . ὡς δὲ ἕκαστον ἔχει τοῦ εἶναι , οὕτω καὶ ἀληθείας . Ἐντεῦθεν δείκνυσιν ὅτι σύνδρομοι ὑπάρχουσιν αἱ ἐνέργειαι ταῖς οὐσίαις . διό φησι τέσσαρας εἶναι ἐνεργείας , ἐπειδὴ καὶ τέσσαρες οὐσίαι , νοηταί , διανοηταί , δοξασταί , αἰσθηταί . φησὶν οὖν , ὡς ἕκαστον ἔχει οὐσίας , οὕτω καὶ ἀληθείας . σύνδρομοι γὰρ αἱ ἐνέργειαι ταῖς οὐσίαις · εἰ τοίνυν αἱ νοεραὶ οὐσίαι θεῖαι ὑπάρχουσι καὶ ἀληθεῖς καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσαι καὶ ἀναίτιοι , φανερὸν ὅτι καὶ αἱ ἐνέργειαι αὐτῶν τοιαῦται . ἐπὶ μέντοι γε ἡμῶν ἡ οὐσία οὐ τοιαύτη · οὐκοῦν οὐδὲ αἱ ἐνέργειαι · ἐκεῖθεν γὰρ ἐπινάονται . p . 994a1 Ἀλλὰ μὴν ὅτι γε ἔστιν ἀρχή τις καὶ οὐκ ἄπειρα τὰ αἴτια τῶν ὄντων . Εἰπὼν τὴν θεωρητικὴν φιλοσοφίαν περὶ ἀληθείας ἐπιστήμην εἶναι , ἥτις διὰ τὴν τῶν αἰτίων γνῶσιν γίνεται , εἰπὼν δὲ καὶ μάλιστα ἀληθῆ τὰ αἴτια εἶναι , καὶ διὰ τούτων συστησάμενος ἀναγκαίαν οὖσαν τῇ θεωρητικῇ φιλοσοφίᾳ τὴν τῶν αἰτίων γνῶσιν , ἐπεὶ τὰ αἴτια τοὺ εἶναι τοῖς ἀιδίοις τῶν ὄντων μάλιστά ἐστιν ἀληθῆ , ἀναγκαίως καὶ ἀκολούθως τοῖς προειρημένοις δείκνυσιν ὅτι ἔστι τινὰ αἴτια καὶ ἔστι τις ἀρχὴ αὐτοῖς , τουτέστι πρῶτον αἴτιον , καὶ οὐκ ἐπ’ ἄπειρον ἡ πρόοδος . ἐντεῦθεν βούλεται δεῖξαι ὅτι οὐκ ἄπειροι ὑπάρχουσιν αἱ ἀρχαὶ οὔτε εἰς εὐθυωρίαν , τουτέστι κατὰ βάθος , ὥστε εἶναι μὲν τόδε τοῦδε αἴτιον , ἄλλου δὲ ἄλλο καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον , οὕτε κατ’ εἶδος , τουτέστι κατὰ πλάτος , ὥστε εἶναι μὲν τὰς ψυχὰς αἰτίας , ταύτας δὲ ἀπείρους ὑπάρχειν . οὔτε γάρ , φησίν , ὡς ἐξ ὕλης τόδε ἐκ τοῦδε δυνατὸν εἶναι ἐπ’ ἄπειρον , οἷον , ὥς φησιν αὐτός , σάρκα μὲν ἐκ γῆς , γῆν δὲ ἐξ ἀέρος , ἀέρα δὲ ἐκ πυρός , καὶ τοῦτο μηδέποτε , φησίν , ἵστασθαι , ἀλλὰ ἄλλην ἄλλης ὕλην γίνεσθαι · πάλιν δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ποιητικοῦ αἰτίου , οἷον τὸν μὲν ἄνθρωπον ὑπὸ τοῦ ἀέρος κινηθῆναι , τοῦτον δὲ ὑπὸ τοῦ ἡλίου , τὸν δὲ ἥλιον ὑπὸ τοῦ νείκους , καὶ τούτου μηδὲν εἶναι πέρας . ὁμοίως δὲ , φησί , καὶ ἐπὶ τοῦ τελικοῦ αἰτίου οὐ δυνατόν ἐστιν ἀπειρίαν εἶναι , βάδισιν μὲν ὑγείας ἕνεκα , ταύτην δὲ εὐδαιμονίας τὴν δὲ εὐδαιμονίαν ἄλλου , καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ αἰτίου . p . 994a11 Τῶν τὰρ μέσων ὧν ἐστιν ἔξω τι ἔσχατον καὶ πρότερον . Ἐντεῦθεν δείκνυσιν ὅτι οὐ δυνατόν ἐστιν ἐπ’ ἄπειρον γίνεσθαι τὴν πρόοδον τῶν αἰτίων , ἐπεὶ οὕτως οὐκ ἔσται αἴτιον . τῶν γὰρ μέσων , φησίν , αἰτίων , ὧν ἐστιν ἔξω ἔσχατον καὶ πρότερον . εἰ γὰρ λάβωμεν τρία αἴτια , πρῶιον , μέσον , ἔσχατον , ἐρωτηθῶμεν δὲ ποῖον ἐξ αὐτῶν ἐστιν αἴτιον , φανερὸν ὅτι τὸ πρῶτον ἐροῦμεν · οὔτε γὰρ τὸ ἔσχατον αἴτιόν ἐστιν , εἴ γε πάντων ἐστὶ τελευταῖον καὶ αἰτιατὸν ἀλλ’ οὐκ αἴτιον , οὔτε δὲ τὸ μέσον δυνατόν ἐστιν εἰπεῖν αἴτιον · ἑνὸς γὰρ μόνου αἴτιόν ἐστι τοῦ ἐσχάτου , ἄλλως τε καὶ αἰτιατόν ἐστι τοῦ πρώτου . εἰ οὖν ἄπειρα τὰ αἴτια , πάντα μέσα , καὶ οὕτως οὐδὲν ἔσται πρῶτον . ταὐτὸ οὖν ἐστι πρὸς τὸ παράδειγμα καὶ ὀλίγα λαβεῖν καὶ πλείονα · εἰ γὰρ ἐν πᾶσιν αἴτιον τὸ πρῶτον ἀλλὰ μὴ τῶν μέσων τι , ἐφ’ ὧν ἡ τοιάδε τάξις , ἐν οἷς μηδέν ἐστι πρῶτον ἀλλὰ μέσα πάντα , ἐν τούτοις δὲ αἴτιον οὐκ ἔστιν οὐ μόνον πρῶτον ἀλλ’ οὐδὲ τῶν μεταξύ τι . δηλωτικὸν δ’ ἂν εἴη τὸ τοῦτον τὸν τρόπον προσκείμένον ἐν ] τοῖς αἰτίοις τοῦ κατ’ ἐνέργειαν ἀπείρου · ἐν γὰρ τοῖς οὕτως ἀπείροις οὐδέν ἐστι πρῶτον , καὶ ἐπὶ τοῦ ἀνομοειδοῦς · τῶν γὰρ . ἀπείρων μὲν ὁμοειδῶν δὲ πάν τὸ ληφθὲν ὁμοίως αἴτιον , ἓν δέ . καὶ ταῦτα μὲν ὁ Ἀλέξανδρος · ὁ δὲ ἡμέτερος φιλόσοφος Ἀμμώνιός φησιν ὅτι τὸ τοῦτον τὸν τρόπον δηλωτικόν ἐστι καὶ ἀντιδιασταλτικὸν τῆς δυνάμεως , ὅτι δυνατόν ἐστιν ἀπείρου δυνάμεως οὔσης εἶναί τι πρῶτον αἴτιον · τὸ γὰρ πρῶτον αἴτιον ὰπειροδύναμόν ἐστι καὶ ὁμοίως αἴτιον πάντων . τὸ γοῦν κατὰ δύναμιν ἄπειρον ἐνδέχεται , τὸ δὲ κατ’ ἀριθμὸν οὐκ ἐνδέχεται . ἄλλως τε δὲ τοῦ ἀπείρου πάντα τὰ μόρια μέσα μέχρι τοῦ νῦν τουτέστι μέχρι τοῦ πέρατος . εἰ δὲ τὸ μέσον ἐδείχθη μὴ ὂν αἴτιον , φανερὸν ὅτι οὐκ ἔστιν αἴτιον , εἴπερ ἄπειρα τὰ αἴτια . εἶ οὖν ἔστιν ἄπειρα , οὐδὲν ἐστι πρῶτον · εἰ δὲ οὐκ ἔστι πρῶτον , αἴτιον 〈 οὐδέν ἐστιν 〉 . ἀλλά μὴν τοῦτο ἀδύνατον · ἔστιν ἄρα πρῶτον . p . 994a19 Ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ἐπὶ τὸ κάτω οἷόν τέ ἐστιν ἐπ’ ἄπειρον ἰέναι τοῦ ἄνω ἔχοντος ἀρχήν . Δείξας διὰ τῶν προλαβόντων ὅτι οὐ δυνατὸν εἶναι ἐπὶ τὸ ἄνω ἄπειρον τὴν ἀρχὴν τοῦ κάτω ὡρισμένου ὑπάρχοντος , ἐπεὶ οὕτω συμβήσεται ὰναιρεῖσθαι τὸ κυρίως αἴτιον τὸ γὰρ κυρίως ἐστὶν αἴτιον τὸ μόνως ὑπάρχον αἴτιον · εἰ δὲ ὑποθώμεθα ἀπείρους τὰς ἀρχάς , ἔσται τὸ αὐτὸ καὶ αἴτιον καὶ αἰτιατόν · τὸ δὲ τοιοῦτον , ὡς εἴρηται , οὐκ ἔστι κυρίως αἴτιον ) , ταῦτα τοίνυν δείξας διὰ τῶν προλαβόντων , ἐντεῦθεν δείκνυσιν ὅτι πάλιν τῆς ἀρχῆς ὡρισμένης ὑπαρχούσης , ἀδύνατόν ἐστι τὰ ἐξ αὐτῆς προερχόμενα ἄπειρα εἶναι . καἰ μή τις οἰηθείη ὅτι τὰ ἐνταῦθα λεγόμενα ὅμοιά ἐστι τοῖς ἐν τῇ Ἀποδεικτικῇ εἰρημένοις · ἐκεῖσε γὰρ περὶ τῶν κατηγοριῶν τὸν λόγον ἐποιεῖτο δείκνυς ὅτι οὐχ υπαρχουσιν ἄπειροι αἱ κατηγορίαι οὔτε ἐπὶ τὸ ἄνω οὔτε ἐπὶ τὸ κάτω , ἐνταῦθα μέντοι γε περὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἀποδείκνυσιν ὅτι οὐχ ὑπάρχουσι τὰ πράγματα ἄπειρα οὔτε ἐπὶ τὸ ἄνω οὔτε ἐπὶ τὸ κάτω . ὡς οὖν εἴρηται , ταῦτα δείξας ὅτι οὐχ ὑπάρχουσιν ἄπειρα ἐπὶ τὸ ἄνω , νῦν δείκνυσιν ὅτι οὐδὲ τῆς ἀρχῆς ὡρισμένης ὑπάρχούσης τὰ ἐξ αὐτῆς προερχόμενα ἄπειρα ὑπάρχουσι . πρὸς δὲ τὴν δεῖξιν ταύτην λαμβάνει ὅτι τὰ ἔκ τινος γινόμενα τριχῶς λέγονται · λέγεται γὰρ τὸ ἐκ τοῦδε γίνεσθαι ἡ κατὰ χρόνον ἢ κατὰ ὕλην ἢ κατὰ τὸ ἀτελὲς καὶ τὸ τέλειον . κατὰ χρόνον μὲν ὡς ἐὰν εἴπω ὅτι μετὰ τὰ Ὀλύμπια γέγονε τὰ Ἴσθμια , καὶ πάλιν ἐκ τῶν Ἰσθμίων τὰ Νέμεα . ἐξ ὕλης δὲ ὡς ἐὰν ὑποθώμεθα ἐξ ἀέρος γίνεσθαι ὕδωρ καὶ ἐξ ὕδατος γῆν , εἰ τύχοι , καὶ ἐκ γῆς πῦρ . καὶ πάλιν ἐκ τοῦ ἀτελοῦς ἐπὶ τὸ τέλειον , ὥσπερ φαμὲν ἐξ ἐμβρύου γίνεσθαι βρέφος καὶ μειράκιον καὶ ἐκ μειρακίου ἄνδρα , καὶ πάλιν ἐξ ἀμαθοῦς ἐπιστήμονα . ἰστέον οὖν ὅτι τῷ πρώτῳ σημαινομένῳ οὐ κέχρηται τῷ κατὰ τὸν χρόνον , διότι οὐ κυρίως φαμὲν ἐπὶ τοῦ χρόνου τόδε ἐκ τοῦδε γίνεσθαι ἀλλὰ τόδε μετὰ τόδε , οἷον Ὀλύμπια , ἔπειτα Ἴσθμια · ταῦτα γὰρ πάντα ὑπάρχουσι . δυνατὸν γὰρ καὶ ἐξ Ἰσθμίων ’Oλύμπια γενέσθαι καὶ πάλιν ἐξ Ὀλυμπίων Ἴσθμια · ὡς γὰρ εἴρηται , οὐκ ἔστι τοῦτο πραγματειῶδες ἀλλὰ θέσει . ἐπὶ τῆς ὕλης δέ φαμεν τόδε ἐκ τοῦδε γίνεσθαι , οἷον ἐκ πυρὸς ἀέρα καὶ ἐξ ἀέρος ὕδωρ καὶ ἐξ ὕδατος γῆν . ἡ τοίνυν τοιαύτη πρόοδος οὐκ ἔστιν ἄπειρος ἀλλ’ ἀνακάμπτει · πάλιν γὰρ καὶ ἐκ γῆς γίνεται πῦρ . ὅτι γὰρ ἀνάγκη πᾶσά ἐστιν ἀνακάμπτειν , φανερὸν ἐντεῦθεν . ἡ γὰρ ὕλη ἄφθαρτός ἐστιν · εἰ γὰρ ὑποθώμεθα αὐτὴν φθαρτὴν εἶναι , ἐπειδὴ πᾶν τὸ φθειρόμενον εἰς ὕλην φθείρεται , ἔσται ἐφθαρμένη ἡ ὕλη πρὸς τῆς γενέ - σεως αὐτῆς , καὶ ἐφθαρμένη ἅμα καὶ σωζομένη , ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον , διότι εἰς ὕλην πάλιν φθείρεται . ὥστε ἄφθαρτος , φησίν , ἔστιν ἡ ὕλη . εἰ δὲ ἄφθαρτος , δῆλον ὅτι καὶ δύναμιν ἔχει καὶ ἐπιτηδειότητα τοῦ γενέσθαι πάλιν πῦρ . εἰ τοίνυν μὴ μάτην ἔχει τὴν δύναμιν ταύτην , φανερὸν ὅτι πάλιν ἀνακάμπτει καὶ γίνεται πῦρ ἐκ γῆς καὶ τὸ ἐναντίον . εἰ δὲ ἀνακάμπτει , οὐκ ἐπ’ ἄπειρον ἡ πρόοδος ὑπάρχει κατὰ τὸ σημαινόμενον τὸ ἐκ τῆς ὕλης γινόμενον τόδε ἐκ τοῦδε . ἀλλ’ οὐδὲ πάλιν κατὰ τὸ σημαινόμενον , καθ’ ὃ γίνεται τόδε ἐκ τοῦδε κατὰ τὸ ἀτελὲς καὶ τὸ τέλειον , ἐπ’ ἄπειρόν ἐστι πρόοδος , καθώς φαμεν ἐκ μὲν ἐμβρύου μειράκιον , ἐκ μειρακίου δὲ ἄνδρα ἢ ἐξ ἀμαθοῦς ἐπιστήμονα . δῆλον δὲ ὅτι ταῦτα πάντα σκοπὸν ἔχουσι καὶ πρὸς τέλος ἐπείγονται · εἰ δὲ ἄπειρον ὑποθώμεθα τὴν πρόοδον , φανερὸν ὅτι οὐδέποτε τεύξεται τοῦ σκοποῦ καὶ μάτην προελεύσεται . πρὸς τούτοις δὲ καὶ μάτην ἕξει τὸν σκοπόν , ὅπερ οὐ θέμις · οὐδὲν γὰρ μάτην οὔτε ὁ θεὸς οὕτε ἡ φύσις ποιεῖ . ὥστε οὐδ’ ἐπὶ τὸ κάτω ἄπειρός ἐστιν ἡ πρόοδος τῶν πραγμάτων . ἀλλ’ εἴποι ἄν τις ὅτι δι’ ἣν αἰτίαν μὴ καὶ ταῦτα ἀνακάμπτουσιν , ὥσπερ τὸ πῦρ καὶ ὁ ἀὴρ γίνονται ἐξ ἀλλήλων καὶ ἀνακάμπτουσι , μὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἀτελῶν 〈 καὶ τελείων 〉 γίνεται ἀνάκαμψις , καὶ γίνεται ἔμβρυον ἐκ μειρακίου καὶ ἐξ ἀνδρὸς μειράκιον καὶ ἐξ ἐπιστήμονος ἀμαθής ; λέγομεν οὖν πρὸς τὴν τοιαύτην ἀπορίαν ὅτι ἐπὶ μὲν τῆς ὕλης ἐναντιότης ἐστιν , ὅπου δὲ ἐναντιότης , ἐκεῖ καὶ ἀνάκαμψις ἔστι γὰρ ἐναντιότης πρὸς πῦρ καὶ ὕδωρ , καὶ ἐπειδὴ ἔχει ἐν ἑαυτῇ ἡ ὕλη ἐπιτηδειότητα κοινὴν οὖσαν ἀμφοτέρων , εἰκότως ἀνακάμπτουσιν εἰς ἄλληλα τὰ στοιχεῖα , τῶν εἰδῶν ἄλλοτε ἄλλου ἐπικρατεστέρων γινομένων , καὶ τῆς ὕλης ἀμφότερα δεχομένης διὰ τὴν ἐπιτηδειότητα ) · ἐπὶ μέντοι γε τοῦ ἐμβρύου καὶ τοῦ ἀνδρὸς οὐκ ἔστιν ἐναντιότης οὔτε δὲ ἐπιτηδειότης τοιαύτη · σπεύδει γὰρ ἐπὶ τὸ τέλος . ἡ γὰρ ὁδὸς οὐκ ἔστιν ἐναντία τῷ τέλει , ἐπεὶ οὐκ ἄν ποτε εἰς τὸ ἐναντίον ἠπείγετο . διὸ καὶ φυλαττομένου τοῦ εἴδους τοῦ ἐξ ἀρχῆς οὕτως γίνεται προσθήκη · σωζόμενος γὰρ ὁ ἄνθρωπος αὔξει καὶ πάλιν γίνεται ἐπιστήμων . ἐπὶ μέντοι γε τῶν στοιχείων φθειρομένου τοῦ πυρὸς οὕτως γίνεται ὕδωρ καὶ τὸ ἀνάπαλιν . ὥστε εἰκότως οὐ γίνεται ἐπὶ τούτων ἀνάκαμψις , διότι ἡ λεύκανσις οὐκ ἔστιν ἐναντία τῇ λευκότητι τῷ ἑαυτῆς τέλει , ὡς εἴρηται ἐν τῇ Φυσικῇ , ἀλλὰ τῇ μελάνσει ἐστὶν ἐναντία , τῇ ὁδῷ τῇ ἀγούσῃ ἐπὶ μελανίαν . καὶ ταῦτα δέ , ὥς φησι , κυκλικῶς γίνεται , καὶ ἔστιν εὐθεῖα κύκλον μιμουμένη · γίνεται γὰρ ἀπὸ σπέρματος ἔμβρυον , εἶτα μειράκιον , εἶτα ἀνήρ , εἶτα πάλιν σπέρμα . ὁμοίως δέ , φησί , καὶ ἐπὶ τῶν φυτῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων . πάλιν δέ φησιν ὅτι οὐδὲ τὸ τελικόν ἐστιν αἴτιον ἄπειρον · ὁρῶμεν γὰρ ὅτι πάντα τὰ πράγματα πρὸς τέλος ἐπείγονται , καὶ ἡ φύσις καὶ ὁ νοῦς τέλους ἕνεκα πάντα πράττει · διὸ καλῶς ἀπεφήναντο τἀγαθὸν οὗ πάντα ἐφίεται . εἰ τοίνυν ὑποθώμεθα ἄπειρον τὸ τελικὸν αἴτιον , πάντα ἄσκοπα ἔσονται , καὶ ἐντεῦθεν ἀναιρεῖται πᾶσα πρᾶξις , εἴ γε τέλους ἕνεκα πράττονται τὰ πραττόμενα , καὶ οὐδὲ νοῦς ἔσται ἐν τοῖς οὖσιν · ἕνεκα γάρ τινος πράττει ὅ γε νοῦν ἔχων · πρὸς πέρας γὰρ ἐπείγεται . ὥστε πᾶσά ἐστιν ἀνάγκη εἶναι τὸ τελικὸν αἴτιον . διό φησιν ἐκεῖνος “ ἔκ σεο πάντα πέφηνε , σὺ δ’ οὐδενὸς εἵνεκα μοῦνος ” . καὶ ἔστιν ἀρχὴ μὲν ὡς προακτικὸν τῶν πάντων , τελικὸν δὲ διὰ τὸ πάντα πρὸς αὐτὸ ἐπεστράφθαι . p . 994a19 Ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ἐπὶ τὸ κάτω οἷόν τέ ἐστιν ἐπ’ ἄπειρον ἰέναι , τοῦ ἄνω ἔχοντος ἀρχήν . Δείξας ὅτι οὐκ ἔστιν εἰς ἄπειρον τῶν αἰτίων κατ’ εὐθυωρίαν ἐπὶ τὸ ἄνω ἡ πρόοδος , ἀλλ’ ἀνάγκη , εἰ ἔστι τι αἴτιον ὅλως , εἶναί τι πρῶτον καὶ ἀρχήν , νῦν πάλιν δείκνυσιν ὅτι οὐδ’ ἐπὶ τὸ κάτω οἷόν τε κατ’ εὐθυωρίαν ἐπ’ ἄπειρον ἰέναι τὰ αἴτια , οὔσης ἀρχῆς τῶν αἰτίων καὶ πρώτου τινὸς αἰτίου , ὡς εἶναι πᾶν τὸ αἰτιατὸν ἄλλου πάλιν τινὸς αἴτιον διαφέροντος κατ’ εἶδος τῶν ἤδη γεγονότων . τοῦτο οὗν ἐδήλωσεν ἐπὶ τῆς ὕλης παραδείγματι χρησάμενος ὥστε ἐκ πυρὸς μὲν ὕδωρ γίνεται , ἐκ δὲ τοῦ ὕδατος γῆ , καὶ οὕτως αἰεὶ ἄλλο τι γίνεται γένος , γένος εἰπὼν ἀντὶ τοῦ εἶδος . φησὶν οὖν ὅτι οὐ δυνατὸν πάλιν ἐπὶ τὰ κάτω ἐπ’ ἄπειρον τὴν πρόοδον γίνεσθαι , ὥστε ἐκ πυρὸς μὲν γίνεται ὕδωρ , ἐξ ὕδατος δὲ ἀήρ , καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον . ἀνακάμπτει γὰρ ἡ πρόοδος διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν ἐν τῇ θεωρίᾳ . p . 994a22 Διχῶς γὰρ γίνεται τόδε ἐκ τοῦδε . Κυρίως διχῶς λέγεται γίνεσθαι τόδε ἐκ τοῦδε , ὑλικῶς καὶ πραγματειωδῶς · οὔτε γὰρ κυρίως λέγεται τόδε ἐκ τοῦδε ἐπὶ τοῦ χρόνου , οἷον ἐξ Ἰσθμίων Ὀλύμπια , καὶ διὰ τοῦ εἰπεῖν μὴ ὡς τόδε ἐδήλωσεν ὅτι οὐ κυρίως λέγεται ἐπ’ αὐτῶν τόδε ἐκ τοῦδε . ὡς γὰρ εἴρηται ἐν τῇ θεωρίᾳ , ἐπὶ τούτων τόδε μετὰ τόδε ἐστί · θέσει γάρ ἐστι , καὶ δυνατὸν τὸ αὐτό πρότερον καὶ ὕστερον γίνεσθαι . ἀλλὰ κυρίως τόδε ἐκ τοῦδε γίνεσθαι λέγεται καὶ πραγματειωδῶς , ἡνίκα ἐκ τοῦ ἀτελοῦς ἐπὶ τὸ τέλειον πρόοδος γίνεται , καὶ γίνεται ἐκ παιδὸς μεταβάλλοντος ἀνήρ , καὶ ἐξ ὕλης , ἡνίκα ἐξ ὕδατος γίνεται ἀήρ . ἡνίκα οὖν ἐκ παιδὸς ἄνδρα γίνεσθαί φαμεν , ὡς ἐκ τοῦ γινομένου τὸ γεγονός ( γινόμενον δὲ λέγει τὸν παῖδα , γεγονὸς δὲ τὸν ἄνδρα ) ἢ ἐκ τοῦ τελουμένου τὸ τετελεσμένον , ὡς ἐπὶ τῶν ἀτελῶν τῶν ὑπομενόντων καὶ εἰς τὴν οἰκείαν τελειότητα προιόντων διὰ τὴν ἐν αὐτοῖς μεταβολήν · οὕτως γὰρ ἐκ παιδὸς ἀνὴρ γίνεται , καὶ ἔστιν ἡ τοιαύτη μεταβολὴ ἤγουν γένεσις κατὰ αὔξησιν · ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ μανθάνοντος ἐπιστήμων ἔστι δὲ ἡ τοιαύτη κατὰ ἀλλοίωσιν ) , καὶ ἐκ τοῦ μὴ νοοῦντος ὁ νοῶν . αὕτη κατ’ εἶδος μεταβολή . τοιαύτη καὶ ἡ τοῦ πρωὶ εἰς τὴν ἡμέραν μεταβολή · τελειοῦται γὰρ ὁ ὄρθρος προιὼν εἰς τὴν ἡμέραν καὶ τὸ οἰκεῖον εἶδος λαμβάνει · τὴν μὲν οὖν τοιαύτην γένεσιν ἐκ τοῦ γινομένου γίνεσθαι λέγει , ὅτι ἐξ ἤδη γεγονότος καὶ ὄντος τιν·ός , ἀτελοῦς δὲ καὶ διὰ τοῦτο ἤδη ] γινομένου γίνεται · γεγονότος γὰρ καὶ ἤδη ὄντος τινὸς εἰς τὸ τέλειον ἡ πρόοδος . p . 994a25 Ὡς μὲν οὖν ἐκ παιδὸς ἄνδρα γίνεσθαί φαμεν . Δηλώσας τὸ διττὸν τοῦ ἔκ τινος εἴς τι μεταβάλλειν λεγομένου διὰ παραδείγματος , ἑκάτερον λαβὼν τῶν παραδειγμάτων , πῶς γίνεται δείκνυσι , καὶ τίς αὐτῶν ἡ πρὸς ἄλληλα διαφορά . τὰ μὲν δὴ οὕτως λεγόμενα γίνεσθαι ὡς ἐκ παιδὸς ἀνὴρ καὶ ἐκ τοῦ μανθάνοντος ὁ ἐπιστήμων ἴδιον ἔχει τὸ <ἐκ> τοὐ γινομένου τε καὶ ὄντος ἤδη καὶ τελειουμένου καὶ μεταξὺ ὄντος μεταβεβληκέναι εἰς τὸ γεγονὸς καὶ τὸ τέλειον · ὅ τε γὰρ ἀνὴρ ἐκ τοῦ παιδὸς γέγονεν , ὄντος τε ἤδη καὶ μὴ ] ὑπομένοντος τοῦ ἐξ οὗ γίνεται , καὶ αὐτοῦ γινομένου καὶ μεταβάλλοντος εἰς τὸ τέλειον εἶδος τὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐκ τοῦ ἀτελεστέρου · ὁμοίως δὲ καὶ † ἐκ τοῦ μεμαθηκότος καὶ οὐ φθειρομένου ἀλλ’ ὑπομένοντος καὶ μεταβάλλοντος εἰς τελειότητα . ὁ γὰρ οὕτω γεγονὼς ἐκ τοῦ γινομένου καὶ ὄντος ἤδη γέγονε καὶ ἐκ τοῦ ἐπιτελουμένου τετελείωται · τὸ γὰρ γινόμενον τὸ συντελούμενόν ἐστιν . εἰπὼν δὲ οὕτως γίνεσθαι τὰ τοιαῦτα ὡς ἐκ τοῦ γινομένου τὸ γεγονός . πῶς εἶπεν ἐκ τοῦ γινομένου δείκνυσι , καὶ ὅτι ἔστι τὸ γινόμενον μεταξὺ <τοῦ> τε ὄντος καὶ τοῦ μὴ ὄντος . ὡς γὰρ τοῦ εἶναι καὶ τοῦ μὴ εἶναι μεταξὺ γένεσίς ἐστιν οὖσα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι μεταβολή , ἥτις οὔτε μὴ ὂν οὔτε ὂν ἤδη διὰ γὰρ γενέσεως ἡ ἐκ τοῦ μὴ εἶναί τι εἰς τὸ εἶναι μεταβολή ) , οὕτως ἀναλόγως ἔχει καὶ τὸ γινόμενον , οὗ ἐστιν ἡ γένεσις , πρός τε τὸ ἀπλῶς ὂν καὶ πρὸς τὸ ἀπλῶς μὴ ὄν , μεταξὺ ὂν αὐτῶν . δεικνύοι δ’ ἄν τοῦτο διὰ τὸ δοκεῖν πᾶν τὸ γινόμενον διά τινος μεταξὺ γίνεσθαι καὶ ἔκ τινος μεταξύ . ὡς γὰρ ἐκ τῆς γενέσεως μεταξὺ οὔσης τοῦ τε εἶναι καὶ τοῦ μὴ εἶναι γίνεται τὰ οὕτως γινόμενα , οὕτως καὶ τὸ ἐκ τοῦ γινομένου γινόμενον ἐκ μεταξύ τινος καὶ αὐτὸ γίνεται · μεταξὺ γὰρ τὸ γινόμενον τοῦ τε ὄντος καὶ τοῦ μὴ ὄντος . πῇ γὰρ ὂν τὸ γινόμενον καὶ πῇ μὴ ὄν · οὔτε γὰρ ἁπλῶς ὄν οὐ γὰρ τέλειον ) οὔτε ἁπλῶς μὴ ὄν ἔστι γὰρ ἀτελές ) · διὸ οὐδέ τι μεταξὺ τῆς ἀντιφάσεως . p . 994a27 Ἀεὶ γάρ ἐστί τι μεταξύ , ὥσπερ τοῦ εἶναι καὶ μὴ εἶναι γένεσις . Φησὶν ὅτι μεταξύ ἐστί τι τοῦ ἀτελοῦς τοῦ ὁδεύοντος ἐπὶ τὴν τελειότητα αὕτη ἡ μέλλουσα κατὰ μέρος αὔξησις γίνεσθαι ἤγουν προσθήκη , ὥσπερ ἐστὶ μεταξὺ τοῦ εἶναι καὶ μὴ εἶναι γένεσις . ἡνίκα γὰρ μέλλει γίνεσθαι ὕδωρ ἐξ ἀέρος , ἔστι μεταξὺ ἡ γένεσις τοῦ μήπω ὄντος , φημὶ δὴ τοῦ ὕδατος , καὶ τοῦ μέλλοντος γίνεσθαι αὐτοῦ τοῦ ὕδατος . οὕτως οὖν καὶ τὸ γινόμενον μεταξύ ἐστι τοῦ ὄντος καὶ τοῦ μὴ ὄντος . μὴ ὃν δὲ λέγει τὸν ἄνδρα · τὸ γὰρ παιδίον οὔπω ἐστὶν ἀνήρ · ὂν δὲ λέγει αὐτὸ τὸ παιδίον τὸ γινόμενον . διό φησιν ἔστι δὲ ὁ μανθάνων γινόμενος ἐπιστήμων καὶ τοῦτό ἐστιν ὅπερ λέγουσιν , ὅτι γίνεται ἐπιστήμων ἐκ μανθάνοντος , ἡ μεταβολὴ ἡ ἀπὸ ἀγνοίας ἐπὶ γνῶσιν . p . 994a30 Τὸ δὲ ὡς ἐξ ἀέρος ὕδωρ . Εἰρηκὼς καὶ ἐκθέμενος τὴν μεταβολὴν τὴν ἀπὸ τοῦ ἀτελοῦς ἐπὶ τὸ τέλειον νὺν ἐκτίθεται τὴν μεταβολὴν τὴν κατὰ γένεσιν . φησὶν οὖν ὅτι τόδε ἐκ τοῦδέ φαμεν γίνεσθαι ὡς ἐξ ἀέρος ὕδωρ φθειρομένου τοῦ ἑτέρου · οὔτε γὰρ ἀὴρ γίνεται ὕδωρ , ἀλλὰ φθειρομένου τοῦ ἀέρος οὕτως γίνεται ὕδωρ . διὸ ἐκεῖνα μὲν τὰ προειρημένα οὐκ ἀνακάμπτουσιν εἰς ἄλληλα . καὶ τὴν αἰτίαν ἐξεθέμεθα ἐν τῇ θεωρίᾳ · οὐ γὰρ γίνεται ἐξ ἀνδρὸς παῖς · οὔτε γὰρ τὸ γινόμενον γίνεται ἐκ τῆς γενέσεως . ὡς γὰρ εἴρηται ἐν τῇ Φυσικῇ , ‘οὐκ ἔστι γενέσεως γένεσις οὔτε κινήσεως κίνησις.’ ἡ γένεσις οὖν τοῦ παιδός ἐστιν , ὅταν γένηται ἀνήρ , γινόμενον δὲ τὸ παιδίον . εἰ οὖν μηδὲν γίνεται ἐκ τῆς γενέσεως , τουτέστιν ἐκ τοῦ τέλους τοῦ ἑαυτοῦ , φανερὸν ὅτι οὐδέποτε , φησί , ἐξ ἀνδρὸς παῖς · οὔτε γὰρ ἔχουσιν ἐναντιότητας , ἵνα καὶ ἀνάκαμψις γένηται ὡς ἐπὶ τῶν στοιχείων · ἀλλ’ ἔστιν ἀνὴρ μετὰ τὴν γένεσιν . οὕτω γὰρ καὶ ἡμέραν φαμὲν γίνεσθαι ἐκ τοὐ ὄρθρου τοῦ ἔχοντος ἀμυδρὸν τὸ φῶς · ἀμέλει τοι μετὰ τὸν ὄρθρον γίνεται ἡμέρα , τουτέστι τὸ τέλειον ἐκ τοῦ ἀτελοῦς · οὐ γὰρ τὸ ἀτελὲς γίνεται ἐκ τοῦ τελείου , τουτέστι τὸ πρωὶ ἐκ τῆς ἡμέρας . τὰ γὰρ ὁδεύοντα ἀπὸ ἀτελοῦς ἐπὶ τὸ τέλειον ὁδεύουσιν , οὐ τὸ ἀνάπαλιν · ἡ γὰρ φύσις τῶν πραγμάτων μετὰ τάξεως προέρχεται τῆς δοθείσης ὑπὸ τῆς προνοίας . τὰ δὲ γινόμενα ἀνα - κάμπτει , καὶ γίνεται ἐκ πυρὸς ἀὴρ καὶ τὸ ἀνάπαλιν , διὰ τὸ μὴ ] εἶναι μίαν ὕλην καὶ ἐπιτηδειότητα ἐν αὐτῇ τοῦ δέχεσθαι ἀμφότερα καὶ θεωρεῖσθαι ἐν αὐτῇ τὴν τῶν ἐναντίων ἐπιτηδειότητα . p . 994a32 Οὐ γὰρ γίνεται ἐκ τῆς γενέσεως τὸ γινόμενον ἀλλὰ μετὰ τὴν γένεσιν . Τουτέστιν οὐ γὰρ ἐκ τῆς ἄλλου φθορᾶς καὶ τῆς γενέσεως αὐτῆς τὸ οὕτω γινόμενον γίνεται , ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἤδη γεγονότος · μετὰ γὰρ τὴν γένεσιν τὸ γεγονέναι . τὰ μὲν γὰρ κατὰ φθορὰν τῶν ἐξ ὧν λέγεται γίνεσθαι γινόμενα ἀρχὴν τοῦ εἶναι τὴν γένεσιν ἔχει ἡ γὰρ ἐκείνων μεταβολὴ καὶ φθορὰ τούτων γένεσις , ἀλλ’ οὐκ ἐκεῖνα ) , τὰ δὲ τελειούμενα μένοντα καὶ γινόμενα καὶ οὕτως ἔκ τινων λεγόμενα γίνεσθαι οὐκ ἐκ τῆς γενέσεως καὶ τῆς πρώτης μεταβολῆς γίνεται , ἀλλὰ μετὰ τὴν γένεσιν · τὸ μὲν γὰρ κινούμενόν ἐστι τὸ ἐκ τῆς γενέσεως γεγονός , οἷον τὸ βρέφος , ὃ προιὸν παῖς καὶ ἀνὴρ γίνεται , ὁ δὲ ἀνὴρ οὐκ ἐκ τῆς γενέσεως ἀλλ’ ἐκ τοῦ γινομένου ἐκ τῆς γενέσεως καὶ τελειουμένου γίνεται · ὥστε οὐκ ἐκ τῆς γενέσεως ἀλλὰ μετὰ τὴν γένεσιν γίνεται τὰ οὕτως γινόμενα . εἰπὼν δὲ ὅτι μετὰ τὴν γένεσιν , οὐκ ἐκ τῆς γενέσεως τὰ τελειούμενα γίνεται , παρέθετο οὕτως γίνεσθαι καὶ ἡμέραν ἐκ τοῦ πρωί · διὸ ἐκ μὲν τοῦ πρωὶ · ἡμέραν , ἐκ δὲ τῆς ἡμέρας οὐκέτι πρωί , ἐπειδὴ τοῦ χρόνου οὐκ ἔστιν ἡ τοιαύτη ἀναλογία . p . 994b3 Ἀμφοτέρως ἀδύνατον εἰς ἄπειρον ἰέναι . Ἐντεῦθεν δείκνυσιν ὅτι κατ’ οὐδένα τῶν κυρίως τρόπων , καθ’ οὕς φαμεν τόδε ἐκ τοῦδε γίνεσθαι ταῦτα γὰρ κυρίως αἴτια καὶ ἐξ αἰτιῶν γίνονται · τὰ γὰρ τοῦ χρόνου οὐ τοιαῦτα , ἀλλὰ θέσει καὶ μόνῃ ὑπάρχουσι , διὸ καὶ παρῃτήσατο αὐτά · οὔτε γὰρ θάτερον αὐτῶν εἰς θάτερον μεταβάλλει οὔτε δὲ συντελεῖ τὰ Ἴσθμια εἰς τὰ Ὀλύμπια ) , λαβὼν οὖν τοὺς δύο τρόπους τοὺς προρρηθέντας , καθ’ οὓς κατὰ μεταβολήν τινος ὑποκειμένου τόδε τι γίνεται , δείκνυσι κατὰ μηδέτερον αὐτῶν ἐπ’ ἄπειρον δυναμένην τὴν πρόοδον γίνεσθαι . τὰ μὲν γὰρ κατὰ φθοράν τινος ἐξ αὐτοῦ λεγόμενα γίνεσθαι , <ἃ> τῆς γενέσεως γίνεσθαι λέγει , οὐκ ἐκ τοὐ γινομένου καὶ ἤδη ὄντος , ἀνακάμπτειν εἰς ἄλληλα · ὡς γὰρ ἐξ ὕδατος ἀήρ , οὕτω καὶ ἐξ ἀέρος ὕδωρ γίνεσθαι . καὶ τοῦτο ἐναργές · διὸ καὶ ταὐτὸν αὐτοῖς τὸ ὑποκείμενον καὶ ἡ ὕλη . τὰ δὲ ἀνακάμπτοντα φανερὸν ὅτι οὐκ ἐπ’ ἄπειρον προέρχονται . τὰ δὲ ἐκ τοῦ γεγονότος ἤδη καὶ ὑπομένοντος αὐτοῦ καὶ γινομένου μεταβάλλοντα εἴτε κατ’ αὔξησιν εἴτε <εἰς> τὴν κατ’ εἶδος τελειότητα , οὐκ ἀνακάμπτει μὲν εἰς ἄλληλα , ἐπὶ δὲ τὸ τελειωθῆναι ἐπείγεται . τῶν μὲν οὖν οὕτως γινομένων ὡς τῶν μεταξὺ ὑπομενόντων καὶ τελειουμένων ὁρῶμεν ὅτι πάντων τέλος τί ἐστιν , ὃ γίνεται , καὶ οὐκ ἔστιν εἰς ἄπειρον ἡ εἰς τὴν τελειότητα τὴν οἰκείαν γινομένη πρόοδος αὐτῶν , ἐπεὶ οὕτως μάτην τοῦ τέλους ἐφίενται . τῶν δὲ κατὰ φθορὰν ἡ θατέρου φθορὰ θατέρου ἐστὶν γένεσις , καὶ διὰ τοῦτο ἀνακάμπτουσιν εἰς ἄλληλα · εἰ δὲ ἀνακάμπτουσιν , οὐκ ἐπ’ ἄπειρον προέρχεται κατ’ εὐθυωρίαν † ἔπειτα οὕτως αἴτια * * * ἐπὶ τῶν οὕτως γινομένων μήτε ἐπὶ τῶν ἐκείνως ἐπ’ ἄπειρον γίνεται ἄλλο ἄλλου αἴτιον κατ’ εὐθυωρίαν μόνως δὲ οὕτως ἄλλο ἐς ἄλλου γίνεται , οὐδὲ ὅλως ἂν εἴη ἔπ’ ἄπειρον κατ’ εὐθυωρίαν ἄλλο ἐξ ἄλλου γινόμενον . p . 994b6 Ἅμα δὲ καὶ ἀδύνατον τὸ πρῶτον ἀίδιον <ὂν> φθαρῆναι . Φησὶν ὅτι ἀδύνατόν ἐστι τὴν πρώτην ὕλην ἀίδιον οὖσαν φθαρῆναι , ἐπεὶ οὕτως ἔσται πρὸ τῆς φθορᾶς αὐτῆς ἐφθαρμέν·η , ὅπερ ἀδύνατον · πᾶν γὰρ τὸ φθειρόμενον εἰς ὕλην φθείρεται , καὶ ἔσται ἅμα σωζόμενον καὶ ἐφθαρμένον . ἐπεὶ οὖν , ὡς ἐδείχθη , οὐκ ἔστιν ἄπειρος ἡ γένεσις ἐπὶ τὸ ἄνω , <ἀνάγκη> , ἐξ οὗ φθαρέντος πρώτου τι ἐγένετο , μὴ ἀίδιον εἶναι , οἷον τὸ πῦρ , εἰ τύχοι , ἵνα ὑποθώμεθα ὅτι ἐξ αὐτοῦ πρώτου ἡ γένεσις . εἰ οὗν ἐξ αὐτοῦ πρώτου ἐγένετο φθαρέντος , φανερὸν ὅτι οὐκ ἂν ἦν τὸ πρῶτον ἀίδιον . δείξας οὖν κοινῶς πρῶτον μὲν ὅτι μὴ ἐπὶ τὸ ἄνω οἷόν τε ἄπειρα εἶναι τὰ αἴτια , δεύτερον δὲ ὅτι μηδὲ ἐπὶ τὸ κάτω , νὺν καὶ περὶ ἑκάστου ἰδία τῶν αἰτίων δείκνυσιν , ὅτι μὴ οἷόν τε ἐπ’ ἄπειρον αὐτὰ εἶναι · καὶ πρῶτόν γε ὅτι μὴ ἡ ὑλικὴ αἰτία ἐπ’ ἄπειρόν ἐστι . συγχρῆται δὲ εἰς τὴν δεῖξιν 〈 τούτου τῷ> μὴ εἶναι εἰς τὸ ἄνω ἐπ’ ἄπειρον προιόντα τὰ αἴτια , ὃ πρῶτον ἔδειξε · τούτου γὰρ οὕτως ἔχοντος ἀνάγκη τὸ πρῶτον ὑποκείμενον ἀίδιον εἶναι . εἰ γὰρ ἐγένετο , ἦν ἄν τι πρῶτον αὐτοῦ , ἐξ οὗ ὑποκειμένου ἐγένετο . οὕτως δὲ οὐκέτ’ <ἂν> ἦν πρῶτον · ἐπειδὴ δὲ μὴ τοῦτο , ἀίδιον καὶ ἀγένητον τὸ πρῶτον ὑποκείμενον . ἐξ οὗ ἄρα φθειρομένου γίνεταί τι , οὐκ ἔστι τοῦτο πρῶτον ὑποκείμενον · οὐ γὰρ ἀίδιον τὸ φθειρόμενον , τὸ δὲ πρῶτον ὑποκείμενον ἀίδιον . οὔκ ἄρα , φησίν , ἡ ὕλη φθείρεται ἀλλ’ ἡ αὐτὴ μένει . πρώτου δὲ φθαρέντος εἶπεν ὡς ἴσον τῷ ἐξ οὗ καθ’ αὑτό τι καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκὸς φθαρέντος ἐγένετό τι , μὴ ἀίδιον εἶναι . κατὰ συμβεβηκὸς μὲν γὰρ ἡ ὕλη φθείρεται , ὅτι τὸ συμβεβηκὸς αὐτῇ ἡ στέρησις φθείρεται ἐν τῇ γενέσει τῶν ἐκ τῆς ὕλης · τοῦτο γὰρ τὸ καθ’ αὑτὸ φθειρόμενον · καθ’ αὑτὴν δέ φησιν ἄφθαρτον . φθείροιτο δ’ ἄν καθ’ αὑτήν , εἰ ἐπ’ ἄπειρον ἄλλη ἐξ ἄλλης γίνοιτο καὶ μὴ πᾶσιν ἡ αὐτὴ μένοι τοῖς γινομένοις . ὁ λέγων οὖν ἐπ’ ἄπειρον ἐπὶ τὸ κάτω ἄλλο ἄλλου γίνεσθαι ὕλην , οὗτος φθείρεσθαι λέγοι ἄν τὸ πρῶτον ὑποκείμενον , ὃ ἀνάγκη , φησίν , ἀίδιον εἶναι , εἴ γε μηκέτι τούτῳ ἄλλο ὑπόκειται · οὔτε γὰρ ἄνω οὔτε κάτω ἐπ’ ἄπειρον τὰ αἴτια . p . 994b9 ἔτι τὸ οὗ ἕνεκα τέλος , τοιοῦτον δὲ ὃ μὴ ἄλλου ἕνεκα . Φησὶν ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ τελικοῦ αἰτίου οὐκ ἐπ’ ἄπειρόν ἐστιν ἡ πρόοδος τοῦ οὕτως αἰτίου . ἔστι γὰρ τὸ τελικὸν αἴτιον οὗ χάριν τὰ ἄλλα , αὐτὸ δὲ μηδενός · τὸ δὲ τοιοῦτον ἔσχατον . ὥστ’ εἰ μὲν ἔστι τὸ ἔσχατον αἴτιον ἐν τοῖς φύσει γινομένοις , τοῦτο δέ ἐστι τὸ τελικόν , οὐκ ἐπ’ ἄπειρον ἡ πρόοδος ἐπὶ τὸ κάτω · εἰ δὲ ἔστιν ἐπ’ ἄπειρον , οὐκ ἔστι τὸ τελικὸν αἴτιον οὐδὲ τὸ οὗ ἕνεκεν ἐν τοῖς γινομένοις φύσει . ἀλλὰ τὸ λέγειν μὴ εἶναι τὴν τοιαύτην ἐν τοῖς φύσει γινομένοις αἰτίαν ἐξαιρεῖν ἐστι τὴν · τοῦ ἀγαθοῦ φύσιν ἐκ τῶν γινομένων · τὰ γὰρ ἄλλα ἀγαθοῦ ἕνεκα γίνονται , τουτέστι τοῦ τελικοῦ . καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς · “ πᾶσα γὰρ τέχνη καὶ πᾶσα μέθοδος , ὁμοίως δὲ πρᾶξίς τε καὶ προαίρεσις ἀγαθοῦ τινος ἐφίεσθαι δοκεῖ ” , ὡς εἶπεν ἀρχόμενος τῶν Νικομαχείων · καὶ ἔστι τὸ κυριώτατον ἀγαθόν , “ οὗ πάντα ἐφίεται . ” ὥστε ἐν πᾶσι τοῖς κατὰ λόγον ἢ φύσιν γινομένοις τὸ ἀγαθὸν τέλος ἐστίν · οὐδὲ γὰρ τὴν ἀρχὴν ἐγχειρεῖ τις πράττειν καὶ ποιεῖν , εἰ μὴ μέλλοι ἐπὶ τέλος ἄξειν αὐτό . ὥστ’ εἰ σκοπὸς τῶν πραττομένων τὸ τέλος , καὶ τὸ τοιοῦτον αἴτιον εἰ μὴ εἴη , οὐδ’ ἄν τὴν ἀρχὴν εἴη τι γιγνόμενον . ἔτι ἀναιρεθήσεται τὸ νοῦν εἶναι καὶ φύσιν ποιητικὰ ἐν τοῖς οὖσι · πάντα μὲν γὰρ τὰ κατὰ φύσιν καὶ τὰ κατὰ νοῦν * * * γίνεται , οὐδ’ ἄν κατὰ νοῦν τι ἡ φύσιν γίνοιτο . ἔτι , ὡς εἶπεν ἐν τοῖς Ἠθικοῖς , μάτην ἄν ἡ ὄρεξις εἴη , εἰ μὴ εἴη τι τέλος ἁπάντων · τῶν πρακτῶν , ἀλλὰ ἐπ’ ἄπειρον ἄλλο ἄλλου χάριν γίνοιτο . καίτοι οὐδεὶς ἄν ἐγχειρήσειε . διὰ τῆς ἐναργείας οὖν ἔδειξεν ὅτι ἀδύνατον τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἐκ τῶν ὄντων ἀνῃρῆσθαι . ἔτι δὲ εἰ ἔστιν ἐφ’ ἑκάστου τῶν γινομένων τὸ τέλος ὡρισμένον , οὐκ ἄν ἐπ’ ἄπειρον ἡ κατὰ τὸ τέλος αἰτία προίοι . συστησάμενος οὖν τὸ εἶναι τὴν κατὰ τὸ τέλος αἰτίαν , μεταλαβὼν τὸ τέλος εἰς τὸ πέρας ἔδειξε καὶ οὕτως ὅτι μὴ ἐπ’ ἄπειρον τὰ αἴτια · ὧν γὰρ πέρας ἐστί , ταῦτα οὐκ ἄπειρα . p . 994b16 Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ τί ἦν εἶναι ἐνδέχεται ἀνάγεσθαι εἰς ἄλλον ὁρισμόν . Προέκειτο αὐτῷ δεῖξαι ὅτι οὐχ ὑπάρχουσιν ἄπειρα τὰ αἴτια . δείξας τοίνυν διὰ τῶν φθασάντων ὅτι οὐκ ἔστιν ἐπ’ ἄπειρον τὸ ποιητικὸν αἴτιον , ἐπεὶ οὕτως τὸ αὐτὸ ἔσται καὶ αἴτιον καὶ αἰτιατόν , καὶ ἀναιρεθήσεται τὸ κυρίως ποιητικὸν αἴτιον δεῖ γὰρ τὸ κυρίως αἴτιον μόνον αἴτιον εἶναι , οὐ μέντοι γε καὶ αἰτιατόν · εἰ δὲ οὕτως ὑποθώμεθα , <ἐπ᾿> ἄπειρον ἔσται τὸ αὐτὸ καὶ αἴτιον καὶ αἰτιατόν , καὶ οὕτως , ὡς εἴρηται , ἀναιρεθήσεται τὸ ποιητικὸν αἴτιον ) , δείξας οὖν ὅτι οὐκ ἔστιν ἄπειρον τὸ ποιητικόν , ἔδειξεν ὅτι οὐδὲ τὸ ὑλικόν , ἐπεὶ οὕτως δεησόμεθα ἑτέρας ὕλης , καὶ ἔσται οὕτως πρὸ τῆς γενέσεως αὐτῆς · εἶτα πάλιν ἔδειξεν ὅτι οὐδὲ τὸ τελικὸν αἴτιόν ἐστιν ἐπ ἄπειρον , ἐπεὶ οὕτως ἀναιρεθήσονται αἱ πράξεις καὶ αἱ τέχναι καὶ ἡ φύσις , καὶ ὁ νοῦς ἔσται ἀνόητος μὴ ἔχων τέλος . ταῦτα τοίνυν δείξας διὰ τῶν προλαβόντων ἐντεῦθεν δείκνυσιν ὅτι οὐδὲ τὸ εἰδικὸν αἴτιόν ἐστιν ἐπ’ ἄπειρον . τὸ γὰρ εἰδικὸν αἴτιον οὐδέν ἐστιν ἄλλο ἢ ὁρισμός , οἱ δὲ ὁρισμοὶ κρατύνονται ἐκ τῶν ἀμέσων προτάσεων . εἰ οὖν ἐπ’ ἄπειρον ὑποθώμεθα εἶναι τοὺς ὁρισμούς , οὐκ ἔσται ἄμεσος πρότασις · εἰ δὲ μὴ ὑπάρχουσιν ἄμεσοι προτάσεις , ἀναιρεθήσεται γνῶσις . ὡς γὰρ εἴρηται ἐν τῇ Ἀποδεικτικῇ , μὴ οὔσης προτάσεως ἀναποδείκτου καὶ ἀμέσου οὐδὲν ἔσται ἀποδεικτόν · δεήσει γὰρ πασῶν τῶν προτάσεων ζητεῖν ἡμᾶς ἀποδείξεις ἐπ’ ἄπειρον · τὸ δὲ ἄπειρον ἀδιεξίτητον , ὥστε ἀναιρεθήσεται γνῶσις . εἰ γὰρ τῷ ὄντι ἀπείρους ὑποθώμεθα τοὺς ὁρισμούς , ἀδύνατον δέ ἐστι τὸ ἄπειρον διεξελθεῖν , δεόμεθα δὲ πάντως τῶν ὅρων πρὸς τὸ γνῶναι τὸ πρᾶγμα εἴ γε διὰ τῶν ὁρισμῶν αἱ οὐσίαι δηλοῦνται , δῆλον ὅτι ἀναιρεθήσεται πᾶσα γνῶσις . πρὸς τούτοις εἰ δεόμεθα ἑτέρου ὁρισμοῦ πρὸς τὸ γνῶναι ὅτι ὁ ἄνθρωπος ζῷον λογικὸν θνητόν ἐστι , τούτου αὐτοῦ οὐ δυνα - τόν ἐστιν οὐδὲ τὸν ἀποδιδόμενον ὁρισμὸν εἶναι , τοῦ ἀνθρώπου . εἰ γὰρ μὴ ἐφαρμόζει τὸ ζῷον τῷ ἀνθρώπῳ , οὐδὲ ὁ ὁρισμὸς τοῦ ζῴου ἐφαρμόζει αὐτῷ · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ λογικοῦ καὶ θνητοῦ καὶ τοῦ νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικοῦ . τῷ ὄντι γὰρ τὰ προσεχῆ μᾶλλον ἐφαρμόττουσι τοῖς πράγμασιν ἤπερ τὰ πορρωτέρω · διὸ ὁ λέγων τὸν Σωκράτην ἄνθρωπον μᾶλλον κατορθοῖ ἤπερ ὁ λέγων αὐτὸν ζῷον . οὕτως οὖν φαμεν καὶ ἐπὶ τῶν ὁρισμῶν , ὅτι μᾶλλον ἐφαρμόττουσιν οἱ προσεχεῖς ὁρισμοὶ τοῖς πράγ - μασιν ἤπερ οἱ πορρωτέρω . p . 994b16 Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ τί ἦν εἶναι ἐνδέχεται ἀνάγεσθαι . Ὀ λέγει τοῦτό ἐστιν , ὅτι οὐδὲ τὸ τί ἦν εἶναι , τουτέστι τὸν ὁρισμόν , ἐνδέχεται ἀνάγεσθαι εἰς ἄλλον ὁρισμόν , ὥστε εἶναι ἄπειρον τὸ εἰδικὸν αἴτιον . τὸ δὲ πλεονάζοντα τῷ λόγῳ πάνυ καλῶς προστέθεικε , διότι οἱ ὁρισμοὶ ἀεὶ πλεονάζουσι τῶν πραγμάτων , οἷον ζῷον λογικὸν θνητὸν πλεονάζει τοῦ ἀνθρώπου . εἰ οὖν ἔστι καὶ τούτου τοῦ ὁρισμοῦ ἕτερος ὁρισμός , δῆλον ὅτι ὁ προσεχὴς ὁρισμὸς μᾶλλόν ἐστιν ὁρισμός , ὡς εἰρήκαμεν ἐν τῇ θεωρίᾳ , ὁ δ’ ὕστερος οὐκ ἔστι κυρίως . εἰ οὖν ὁ προσεχὴς ὁρισμὸς ὁ λέγων ζῷον λογικὸν θνητὸν οὐκ ἐφαρμόττει , πολλῷ μᾶλλον οὐδ’ ὁ ἐχόμενος ἐφαρμόσει . δείκνυσιν οὖν καὶ ἐπὶ τῆς κατὰ τὸ εἶδος αἰτίας τοῦτο γάρ ἐστι τὸ τί ἦν εἶναι ) μὴ γινομένην ἐπ’ ἄπειρον τὴν πρόοδον , ὡς ἀεὶ τοῦ ληφθέντος εἴδους καὶ ὁρισμοῦ ἄλλον πάλιν ὁρισμὸν καὶ ἄλλο τι εἶδος εἶναι . τοῦτο δὲ ἐδήλωσε προσθεὶς τὸ πλεονάζοντα τῷ λόγῳ . δοκεῖ γὰρ ὁ ὁρισμὸς ἀεὶ τοῦ ὁριστοῦ πλεονάζειν τῷ λόγῳ . οὐ γὰρ ἕν ἐστι τῇ λέξει ἄνθρωπος καὶ ζῷον λογικὸν θνητόν · ἕκαστον <δὲ> ὁριστὸν ὀνόματος χώραν πρὸς τὸν ἀποδιδόμενον αὐτοῦ ὁρισμὸν ἔχει . καὶ αὐτὸ τοῦτο ὡς ἄτοπον προστέθεικεν · εἰ γὰρ ὁ μὲν ὁρισμὸς πλεονάζει τοῦ ὁριστοῦ τῷ λόγῳ , ἐπ’ ἄπειρον δὲ οἱ ὁρισμοὶ γίνοιντο , ἐπ’ ἄπειρον ἄν οἱ λόγοι αὔξοιντο δι’ ὧν οἱ ὁρισμοί · τοῦτο δὲ ἄτοπον . οὔτε δὲ οἷόν τε τοῦ ἀποδοθέντος ὁρισμοῦ ὁρισμόν τινα εἶναι , ὡς εἶναι τοῦ μὲν ζῴου τὸ οὐσίαν ἔμψυχον αἰσθητικὴν ὁρισμόν , τοῦ δὲ ὁρισμοῦ τούτου πάλιν ἄλλον τινὰ ὁρισμόν , ἢ καὶ ἑκάστου τῶν ἐν τῷ ὁρισμῷ . ὅσῳ γὰρ ἂν πορρωτέρω προέλθῃ τοῦ προσεχοῦς λόγου τοῦ ἀνθρώπου ὃν ὁρίζεται , ἔλαττον ἀποδώσει <τὸ> τοῦ ἀνθρώπου εἶδος καὶ ἔλαττον αὐτὸν ὁριεῖται · ἀεὶ γὰρ ὁ πρῶτος καὶ προσεχὴς λόγος ἀποδοθεὶς ὁρισμός ἐστι τοῦ πράγματος , ὁ δὲ ὕστερος οὐκέτι ἐκείνου ἀλλὰ τοῦ περὶ ἐκείνου ἀποδοθέντος . εἰ οὖν ὁ πρῶτος ἀποδοθεὶς μή ἐστιν ὁρισμός , οὔτε ὁ δεύτερος οὔτε δὲ ὁ τρίτος . ἕκαστος γὰρ τούτων ὁρισμὸς γίνεται τοῦ πρὸ αὐτοῦ ἀποδοθέντος ὁρισμοῦ , ἀλλ’ οὐ τοῦ πράγματος · οὗ γὰρ μή ἐστιν ὁρισμὸς τὸ πρῶτον ἀποδοθέν , τούτου πολὺ ἧττον ἄν εἴη ὁρισμὸς τὸ μετὰ τὸ πρῶτον ἀποδοθέν . εἰ γὰρ ὁ μὲν πρῶτος ἀποδοθεὶς ὡς τοῦ πράγματος ἀποδέδοται , ὁ δὲ δεύτερος ὡς τοῦ λόγου τοῦ περὶ τοῦ πράγματος ἀποδεδομένου , εἰ ὁ πρῶτος μή ἐστι τοῦ πράγματος , οὐδ’ ἄν ὁ δεύτερος αὐτοῦ εἴη , ἐπεὶ καὶ ὁ πρῶτος ἠδύνατο αὐτοῦ εἶναι . καθόλου γὰρ ἐν οἷς τὸ πρῶτον μή ἐστιν , οὐδὲ τὸ δεύτερον , ὥστε ὧν μή ἐστιν ὁρισμός τις πρῶτος , οὐδ’ ἄν δεύτερος αὐτῶν εἴη . p . 994b20 Ἔτι τὸ ἐπίστασθαι ἀναιροῦσιν οἱ οὕτω λέγοντες . Ὅτι οἱ ὑποτιθέμενοι ἀπείρους εἶναι ὁρισμοὺς ἀναιροῦσι τὴν γνῶσιν · οὐ γὰρ οἷόν τε γνῶναι πρὶν ἢ εἰς τὰ ἄτομα ἐλθεῖν , τουτέστιν εἰς τὰς ἀμέσους προτάσεις . ἐκ γὰρ τῶν ἀμέσων προτάσεων τὸ εἶναι ἔχουσιν οἱ ὁρισμοί · εἰ δὲ ἄπειροι οἱ ὁρισμοί , ἄπειροι καὶ αἱ προτάσεις , καὶ οὕτως οὐκέτι ἔσται γνῶσις . ἡ γὰρ ἀπόδειξις τὸ εἶναι ἔχει ἐκ τῶν ἀμέσων προτάσεων · διό φησιν οὐ γὰρ οἷόν τε εἰδέναι πρὶν εἰς τὰς ἀμέσους προτάσεις ἐλθεῖν . τὰ γὰρ οὕτως ἄπειρα οὐ δυνατὸν νοεῖν · ἡ γὰρ νόησις πεπερασμένου ἐστὶ πράγματος νόησις . οὐ γάρ ἐστιν ὅμοιον ἐπὶ τῆς γραμμῆς , ἥτις ἐπ’ ἄπειρον διαιρεῖται , ὅμως μέντοι γε ἡ νόησις αὐτῆς οὐκ ἐπ’ ἄπειρον γίνεται , πενταχῆ αὐτῆς διαιρουμένης , εἰ τύχοι , ἢ ἑκατονταχῇ ἤ τι ἄλλο τοιοῦτον · διόπερ , φησίν , οὐκ ἀριθμήσει τὰς τομὰς ὁ τὴν ἄπειρον γραμμὴν διεξιών . ἀλλὰ καὶ τὴν ὕλην αὐτήν , ἥτις , ὡς εἴρηται ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει , ἐξ ἀναλογίας γινώσκεται , ὅτι ὥσπερ χαλκὸς πρὸς ἀνδριάντα καὶ λέβητα καὶ ξύλον πρὸς κλίνην καὶ θρόνον , οὕτως καὶ ἡ ὕλη ἔχει πρὸς τὰ ἡμέτερα σώματα διὸ καὶ ὁ Πλατῶν νόθῳ λογισμῷ ληπτὴν αὐτὴν εἶναι ἔλεγεν , ἐπειδὴ τῷ οἰκείῳ λόγῳ ἄπειρός ἐστι καὶ ἀόριστος , εἴ γε ἀνείδεος , τὸ δὲ εἶδός ἐστι τὸ περατοῦν αὐτὴν καὶ ὁρίζον ) ἡ οὖν νόησις οὐδέποτε τὴν ὕλην αὐτὴν καθ’ αὑτὴν γινώσκει , ἀλλ’ ὥς φησιν αὐτός , ἐν κινουμένῳ νοεῖν ἀνάγκη , τουτέστιν ἐν αἰσθητῷ πράγματι · οὔτε γάρ , ὡς εἴρηται , αὐτὴν καθ’ αὑτὴν τὴν ὕλην γινώσκει , ἀλλὰ μετά τινος εἴδους ἢ ἀνθρωπείου ἢ ἱππείου , ἢ φυτοῦ ἢ λίθου ἤ τινος ἄλλου τοιούτου .. καὶ ἀπείρῳ . φησίν , οὐδενὶ ἔσται εἶναι · εἰ δὲ μή , οὐκ ἄπειρόν γέ ἐστι τὸ ἀπείρῳ εἶναι . τῷ λέγειν οὐσιῶσθαι τὸ ἄπειρον πέρας αὐτῷ παρέχομεν · ὡς γὰρ μεμαθήκαμεν ἐν Κατηγορίαις , ἄλλο ἐστὶ τὸ ζῷον εἶναι ] καὶ ἄλλο τὸ ζῴῳ εἶναι · καὶ ζῷον μέν ἐστι τὸ σύνθετον , ζῴῳ δὲ εἶναι αὐτὸ τὸ εἶδος . εἰ οὖν ὑποθώμεθα λέγοντες ὅτι συνουσίωται τῷ ἀπείρῳ εἶναι , εἶδος αὐτῷ προσάψομεν · εἰ δὲ εἶδος , καὶ πέρας · καὶ οὕτως οὐδὲν ἔσται κατ’ οὐσίαν ἄπειρον τῶν ἐνταῦθα . p . 994b20 Ἔτι τὸ ἐπίστασθαι ἀναιροῦσιν οἱ οὕτω λέγοντες . Ἐστι καὶ οὕτως ἐξηγήσασθαι τὸ χωρίον . ἄτομα , φησί , λέγει τὰ ἀμέσως ὑπάρχοντα · ἐκ γὰρ τῶν προσεχῶν καὶ ἀμέσων ὑπαρχόντων αἱ ἐπιστῆμαι , ὡς εἴρηται ἐν τῇ Ἀποδεικτικῇ · ὅπερ ἀδύνατόν ἐστιν εἶναι , εἰ τῶν ἐν τῷ ὁρισμῷ παραλαμβανομένων πάντων εἶεν ὁρισμοὶ καὶ ἐκ τούτων τῶν τοῦ ὁρισμοῦ ὁρισμῶν ὁ ὁρισμὸς εἴη τοῦ προκειμένου συμπληρούμενος . νῦν μὲν γὰρ τὸ διὰ τὸν ὁρισμόν τινι ὑπάρχειν δειχθὲν ἀμέσως ὑπάρχειν αὐτῷ δοκεῖ · ἄν δὲ ᾖ παντὸς ὁρισμοῦ ὁρισμὸς ἐπ’ ἄπειρον , αἰεί τις μέσος ὅρος ἔσται τοῦ αἰτίου δι’ οὗ δείκνυται ὑπάρχειν <τί> τινι καὶ τοῦ ὑποκειμένου ᾧ ὑπάρχειν * * * τινί τι ληφθῆναι , αἰεὶ δὲ τοῦ εἰλημμένου παντὸς ὁρισμὸς ἂν εἴη . οὐ γὰρ ἀμέσως τὸ ζῷον τῷ ἀνθρώπῳ ὑπάρξει , ἀλλὰ διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν οὐσίαν ἔμψυχον αἰσθητικήν · πάλιν δὲ ἡ οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικὴ ὑπάρξει αὐτῷ διὰ τὸν ἴδιον ὁρισμόν , κἀκεῖνο ὁμοίως διὰ τὸν ἴδιον , καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον · αἰεὶ γὰρ οἱ λαμβανόμενοι ὁρισμοὶ τῶν ὁρισμῶν μέσοι ὅροι γίνονται , δι’ ὧν ὑπάρξει τὰ ὧν οἱ ὁρισμοὶ τοῖς ὁριστοῖς . ἀναιρεθήσονται ἄρα αἱ ἄτομοι καὶ ἄμεσοι προτάσεις , ὧν ἀναιρεθεισῶν ἀναιρεῖται ἐπιστήμη τε καὶ ἀπόδειξις . εἰπὼν οὖν τὰ ἄπειρα ἄγνωστα εἶναι , ἐπειδὴ δοκεῖ καὶ τὰ συνεχῆ ἄπειρά πως εἶναι διὰ τὴν ἐπ’ ἄπειρον τομὴν καὶ μὴ εἶναι ἄγνωστα ἔστι γὰρ τῆς ἐπ’ ἄπειρον αὐτῶν τομῆς νόησις ) , ὅτι μὴ ὁμοίως ἐν ἐκείνοις τε ἡ ἀπειρία καὶ ἐν τοῖς αἰτίοις , εἰ ἐπ’ ἄπειρον κατ’ εὐθυωρίαν πρόεισι , δείκνυσιν ἑξῆς εἰπὼν τὰ γὰρ οὕτως ἄπειρα πῶς ἐνδέχεται νοεῖν ; ἄπειρα λέγων τὰ ἐνεργείᾳ . ἐπ’ ἄπειρον μὲν γὰρ ἡ γραμμὴ διαιρεῖται ὁμολογουμένως τῷ μὴ ἵστασθαι τὴν τομήν , ἀλλ’ ἡμεῖς οὐδέποτε νοοῦμεν αὐτὴν εἰς ἄπειρα διαιρουμένην , ἀλλ’ ὅταν νοῶμεν , ἅς τομὰς ἱστάμεθα καὶ παυόμεθα τοῦ τέμνειν καὶ λαμβάνομεν πεπερασμένας . πῶς μὲν γὰρ ἐπ’ ἄπειρον ἡ τομὴ γίνεται τῆς γραμμῆς καὶ ὅλως τῶν συνεχῶν νοοῦμεν , οὐ μὴν καὶ τὰς ἀπείρους αὐτῆς διαιρέσεις · αἰεὶ γὰρ ἃς νοοῦμεν πεπερασμένας νοοῦμεν . τοῦτο γάρ ἐστι τὸ νοῆσαι δὲ οὐκ ἔστι μὴ στήσαντα · τὰς γὰρ πεπερασμένας νοοῦμεν . διὸ οὐδὲ <ὁ> διεξιὼν τὴν συνεχῆ γραμμὴν τὴν ἐπ’ ἄπειρον διαιρετὴν ἀριθμῶν τὰς τομὰς καὶ ἐνεργείᾳ λαμβάνων , καθ’ 〈 ὅσον 〉 οἷόν τε τμηθῆναι αὐτὰς ἦν , οὕτω δίεισιν · οὐδέποτε γὰρ ἄν διεξέλθοι οὕτως αὐτὴν διεξιών . p . 994b25 Ἀλλὰ καὶ τὴν ὕλην ἐν κινουμένῳ νοεῖν ἀνάγκη . Τοῦ τὸ ἄπειρον ἄγνωστον εἶναι τῇ αὐτοῦ φύσει παρατίθεται σημεῖον τὸ καὶ τὴν ὕλην , ἐπεὶ δοκεῖ κατὰ τὸν αὐτῆς λόγον ἄπειρος εἶναι , ἀσχημάἐν τιστος οὖσα κατὰ τὴν ἰδίαν φύσιν καὶ οἰκεῖον πέρας οὐκ ἔχουσα . τῷ δὴ τοιαύτην αὐτὴν εἶναι οὐδ’ ἐπιστήμην αὐτῆς ἔχομεν · δοξαστὴ γάρ ἐστι καὶ οὐκ ἐπιστητή , καὶ ὡς ὁ Πλατῶν φησί , νόθῳ λογισμῷ ληπτή , ὡς δὲ Ἀριστοτέλης φησί , κατὰ ἀναλογίαν γνωστὴ καὶ ληπτὴ καὶ δοξαστή . νοεῖται οὖν ἐν κινουμένῳ , τουτέστιν ἔχουσα εἶδος ἢ ἀνθρώπειον ἢ ἵππειον , ἢ φυτοῦ ἢ λίθου ἢ ἄλλου τινὸς τοιούτου · αὐτὴ γὰρ καθ’ αὑτὴν οὐ νοεῖται , διότι ἄπειρος ὑπάρχει διὰ τὸ ἀεὶ ἐν κινήσει καὶ μεταβολῆ νοεῖσθαι . ἐπεὶ γὰρ μὴ ἔχει οἰκεῖον σχῆμα ἤ τινα ποιότητα , ἄλλοτε ἄλλο εἶδος ἀμείβει καὶ μεταβάλλει · τὸ δὲ οὕτως ἔχον ἄπειρον . p . 994b27 εἶδέ μή , οὐκ ἄπειρόν γέ ἐστι τὸ ἀπείρῳ εἶναι . Ὃ λέγει τοῦτό ἐστιν , ὅτι ὥσπερ τὸ ἄνθρωπος καὶ τὸ ἀνθρώπῳ εἶναι διαφέρει , καὶ ἐπὶ πάντων ἐφ’ ὧν τὸ πρᾶγμα σύνθετον τὸ γὰρ εἶναι ἑκάστῳ κατὰ τὸν λόγον καὶ κατὰ τὸ εἶδός ἐστιν · ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος ἐξ ὕλης καὶ εἴδους , τὸ δὲ ἀνθρώπῳ εἶναι ἀπλοῦν · κατὰ γὰρ τὸ εἶδός ἐστιν αὐτῷ τὸ ἀνθρώπῳ εἶναι . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἀσωμάτων ταὐτὸν τὸ πρᾶγμα καὶ τὸ εἶναι αὐτῷ · ταὐτὸν γὰρ ψυχὴ καὶ τὸ εἶναι ψυχῇ · ἐπὶ δὲ τῶν ἐν ὕλῃ τὸ εἶναι ἐχόντων διαφέρουσι ) , καὶ τὸ ἄπειρον οὖν τὸ ἐνεργείᾳ ἄγνωστόν ἐστιν , ἀλλὰ τὸ ἀπείρῳ αὐτῷ εἶναι οὔτε ἄπειρον οὔτε ἄγνωστον . ὁ γὰρ λόγος ὁ δηλῶν αὐτοῦ τὴν φύσιν καὶ τὸ εἶδος οὐκ ἄπειρος . τὸ δὲ ἀπείρῳ οὐδενὶ ἔστιν εἶναι ἤτοι εἶπεν ἀντὶ τοῦ ἄπειρον οὐδέν ἐστιν ἐνεργείᾳ , ἢ ὅτι οὐδέν ἐστι τὸ ] πρᾶγμα ᾧ ὁ τοῦ ἀπείρου λόγος ἐφαρμόζει . εἰ δὲ καὶ τεθείη ἐφαρμόζειν , ἀλλ’ αὐτός γε ὁ λόγος τοῦ ἀπείρου καθ’ ὃν ἡ γνῶσις αὐτοῦ , οὐκ ἔστιν ἄπειρος . p . 994b27 Ἀλλὰ μὴν καὶ εἰ ἄπειρά γε ἦσαν πλήθει τὰ εἴδη . Δείξας διὰ τῶν φθασάντων ὅτι οὔτε ἐπὶ τὸ ἄνω οὔτε ἐπὶ τὸ κάτω ἄπειρά εἰσι τὰ αἴτια οὔτε τὸ ποιητικὸν οὔτε τὸ τελικὸν οὔτε τὸ εἰδικὸν οὔτε τὸ ὑλικόν , ἐντεῦθέν φησιν ὅτι οὐδὲ αὐτὰ τὰ εἴδη ἄπειρα ὑπάρχουσιν , ἵνα μή τις εἴπῃ ὅτι πλείονα ὑπάρχουσι ποιητικὰ αἴτια , οἷον θεὸς φύσις ἄνθρωπος καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ὑλικοῦ αἰτίου ὅτι πολλὰ ὑπάρχουσι τοῦ ἄνω ὡρισμένου ὄντος , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . φησὶν οὖν ὅτι οὐ δυνατόν · εἰ γὰρ ὑποθώμεθα ταῦτα , ἀναιρεῖται πάλιν ἡ γνῶσις · τότε γὰρ εἰδέναι οἰόμεθα , ὅταν πὰ αἴτια γνωρίσωμεν καὶ τὰς ἀρχάς . ἢ ] τὸ οὖν ἄπειρον τὸ τῇ προσθέσει , τουτέστι τὸ κατ’ ἐνέρἔχομεν ] γειαν , οὐκ ἔστιν ἐν πεπερασμένῳ χρόνῳ διελθεῖν · τὸ μὲν γὰρ δυνάμει καὶ τῇ διχοτομίᾳ οἷόν τε διελθεῖν ἐν πεπερασμένῳ χρόνῳ , τὸ δὲ ἐνεργείᾳ καὶ τῇ προσθέσει ἀδύνατον , τῷ αἰεὶ τῷ περιληφθέντι καὶ νοηθέντι ἄλλο τι ὑπολειπόμενον προστίθεσθαι . ἄλλως τε δή , εἰ τοῦτο ὑποθώμεθα , τετραπλασιασθήσεται τὸ ἄπειρον πρὸς τὰ τέσσαρα αἴτια . εἰ δέ τις ὑποθῆται τὸ μὲν ποιητικὸν ἄπειρον εἶναι τὰ δ’ ἄλλα πεπερασμένα , πρῶτον μὲν ἀποκληρωτικὸς ἔσται ὁ λόγος , ἔπειτα πάλιν ταῦτα προστιθέμενα τῷ ἀπείρῳ ἐπαύξουσι τὸ ἄπειρον , ὅπερ ἀδύνατον . p . 994b32 Αἱ δὲ ἀκροάσεις κατὰ τὰ ἔθη συμβαίνουσι . Κάλλιστον θεώρημα ἐντεῦθεν ἡμῖν παραδίδωσι , πῶς δεῖ εἶναι τὸν μέλλοντα ἀκροᾶσθαι θεολογικῆς πραγματείας καὶ ὁποῖον δεῖ εἶναι τὸν τοιοῦτον ἀκροατήν . καί φησιν ὅτι ὡς ἄν ἔχῃ προπαιδεύσεως , οὕτω καὶ τούτων ἀκροᾶται · εἰ μὲν γὰρ ἤχθη γεωμετρικῶς , δῆλον ὅτι τραφεὶς κατὰ γεωμετρικὴν λεπτουργίαν ἀπαιτήσει τὸν διδάσκοντα ἀποδεικτικῶς αὐτῷ ἐξηγήσασθαι · εἰ δὲ ποιηταῖς σχολάσας * * * , φεύγει τὴν ἀκρίβειαν καὶ χαίρει μύθοις μᾶλλον . ὥστε δεῖ μᾶλλον τοὺς μέλλοντας τοιούτων λόγων ἀκροᾶσθαι προπαιδεύεσθαι γεωμετρικὰ θεωρήματα , ἵνα ἱκανοὶ ὧσι παρακολουθεῖν ἀποδείξει καὶ τοιαύτην ἀκρίβειαν ἀπαιτεῖν τὸν ἐξηγούμενον . οἱ γὰρ τοῖς ποιηταῖς σχολάσαντες ἤ τισι μύθοις οὐ χαίρουσιν ἀκριβείᾳ , ἀλλὰ καθάπερ φησὶν ὁ Πλατῶν , ἐοίκασιν οἱ τοιοῦτοι τοῖς διὰ σχεδίας πλέουσιν · οὐ γὰρ ἀκριβῶς οἱ τοιοῦτοι ναυτίλλονται ἀλλ’ ἐπιπολαίως καὶ σφαλερῶς . εἶτά φησιν ὅτι οὐ δεῖ ἐν πᾶσι τὴν αὐτὴν ἀκρίβειαν ἀπαιτεῖν τοὺς διδασκάλους · ἐν μὲν γὰρ γεωμετρίᾳ δεῖ πᾶσαν ἀκρίβειαν αὐτοὺς ἀπαιτεῖν , διότι οὐ προσδέονται ὕλης τὰ μαθήματα , καὶ ἐν τοῖς ἀύλοις πᾶσιν · ἐν μέντοι γε τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν οὐ δεῖ τοιαύτην ἀπαιτεῖν λεπτουργίαν , ἐπειδὴ μετὰ ὕλης ὑπάρχουσιν , ἡ δὲ ὕλη ἀόριστός ἐστι καὶ ἐπισκοτεῖ διὰ τὴν ἑαυτῆς ἀοριστίαν . διὸ οὔτε τὰ ἐν τοῖς Μετεώροις εἰρημένα δεῖ ἀκριβῶς ἐξετάζειν ἀλλὰ πιθανῶς , καὶ * * ἡνίκα μηδὲν ἔχουσιν ἐναντίον προφανές , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων φυσικῶν πραγματειῶν . p . 994b32 Αἱ δὲ ἀκροάσεις . Ὃ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν , ὅτι καθόλου αἱ ἀκροάσεις συμβαίνουσιν ἡμῖν κατὰ τὰ ἔθη · ὡς γὰρ εἰώθαμεν καὶ προεπαιδεύθημεν , οὕτως ἀξιοῦμεν λέγεσθαι ἡμῖν καὶ παρὰ τῶν διδασκάλων , καὶ τὰ λεγόμενα ἡμῖν παρὰ ταῦτα , τουτέστι παρ’ ἃ εἰθίσθημεν καὶ ἐπαιδεύθημεν , οὐχ ὅμοια ἡμῖν φαίνεται , ἀλλὰ καταγέλαστα δοκοῦσιν ἡμῖν εἶναι καὶ ξενικώτερα · παντὶ γὰρ τὸ σύνηθες γνώριμον ὑπάρχει . καὶ τούτου δὲ φέρει κατασκευήν , πῶς τὰ συνήθη γνώριμα ἡμῖν ὑπάρχουσι , φάσκων ὅτι ἡλίκην δὲ ἰσχὺν ἔχει τὸ ἔθος , δηλοῦσιν οἱ νόμοι , ἐν οἷς τὰ μυθώδη καὶ παιδαριώδη μᾶλλον ἰσχύει τοῦ γινώσκειν περὶ αὐτῶν τὸ ἀληθὲς διὰ τὸ ἔθος · οἷον ὥσπερ φαμὲν τὸ Φοινικικὸν ψεῦσμα ὅτι ὁ Κάδμος ἐφύτευσε τοὺς ὀδόντας τοῦ δράκοντος καὶ ἀνεβλάστησαν γηγενεῖς ἄνθρωποι . διό φησι καὶ ὁ Πλατῶν ὅτι δεῖ ἡμᾶς ψεύσασθαι πρὸς τοὺς πολίτας ἡμῶν τὸ Φοινικικὸν ψεῦσμα , ἵνα νομίζοντες τῷ ὄντι τὴν ἀρχὴν ἐκ τῆς γῆς ἐσχηκέναι μᾶλλον ἀγαπήσουσι τὴν πατρίδα . p . 995a6 οἱ μὲν οὖν ἐὰν <μὴ> μαθηματικῶς λέγῃ τις . Φησὶν ὅτι οἱ σχολάσαντες γεωμετρικῇ θεωρίᾳ καὶ ἐν τούτοις τραφέντες οὐκ ἀνέχονται τῶν λεγομένων , ἐὰν μὴ μαθηματικῶς λέγωνται ὑπὸ τῶν διδασκάλων , τουτέστι κατὰ γεωμετρικὴν ἀκρίβειαν . ἄλλοι δὲ οὐκ ἀνέχονται , ἐὰν μὴ παραδειγματικῶς λέγωνται , καθάπερ καὶ ὁ Πλατῶν ἐποίει · διὰ γὰρ παραδειγμάτων , φησί , φῶς ἀνάπτει τοῖς λεγομένοις ὑπ’ αὐτοῦ . ἕτεροι δὲ ἀξιοῦσι ποιητὰς παράγεσθαι καὶ παντελῶς φεύγουσι τὴν ἀκρίβειαν . διό φησι καὶ οἱ μὲν πάντα ἀκριβῶς ζητοῦσι καὶ πολυπραγμονοῦσιν , ἐνίους δὲ λυπεῖ τὸ ἀκριβὲς διὰ τομὴ συνείρειν , τουτέστι παρακολουθεῖν , ἢ διὰ τὸ μὴ προπαιδευθῆναι , ὡς εἴρηται , διὰ τὴν μικρολογίαν · τὴν γὰρ ἀκρίβειαν οἱ τοιοῦτοι μικρολογίαν εἶναι ὑποτίθενται , οἷον τὸ εἰπεῖν τὸν Δημοσθένην ̔ μὴ μὴ ἐγκείσθω ὑπὸ τοῦ Φιλίππου τὸ δίδωμι ἀλλὰ τὸ ἀποδίδωμι·’ καὶ πάλιν ὅ φησιν ὁ Ἀριστοφάνης διαβάλλων τοὺς φιλοσοφοῦντας ὅτι σπεύδουσιν ἴχνη ψυλλῶν μετρεῖν τῶν δὲ ἄλλων καταφρονοῦσι . ̔ μισῶ δὲ καὶ Σωκράτη τὸν πτωχὸν ἀδολέσχην , ὃς τῶν ἄλλων μὲν πεφρόντικε , πόθεν δὲ φάγῃ , τούτου κατημέληκεν’ , ὡς τῶν ἐν τῷ βίῳ ὄντων μειζόνων . ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Καλλικλῆς φησι πρὸς τὸν Σωκράτη ὅτι οὐ δεῖ περὶ τὰ οὕτω σμικρὰ καταγίνεσθαι καὶ ἐντεῦθεν πειρᾶσθαι παράλογα . ἔχει γάρ τι , φησί , τὸ ἀκριβὲς τοιοῦτο , τουτέστι σμικρολόγον , καὶ τὴν τῶν πραγμάτων ἀκρίβειαν σμικρολογίαν καλοῦσιν . p . 995a11 Ὥστε καθάπερ ἐπὶ τῶν συμβολαίων καὶ τῶν λόγων . Ὃ λέγει , τοῦτό ἐστιν , ὅτι καθάπερ ἐπὶ τῶν συναλλαγμάτων καὶ τῶν λόγων περὶ ἐλάχιστον ὁ καταγινόμενος μέχρι ὀβολοῦ , εἰ τύχοι , ἀνελεύθερος δοκεῖ εἶναι , οὕτω καὶ ἐν τοῖς λόγοις ἀνελεύθερόν ἐστι τὸ καταγίνεσθαι περὶ τὴν τῶν πραγμάτων ἀκρίβειαν . ἀνελεύθερον οὖν ἤδη τισὶ δοκεῖ καὶ τὸ ἐν τοῖς λόγοις ἄγαν ἀκριβὲς καὶ περὶ τῶν μικρῶν ἐξεταστικόν , ὥσπερ καὶ τὸ ἐν τοῖς συναλλάγμασιν . προειπὼν δὲ ταῦτα καὶ δείξας τὴν τῶν ἐθῶν ἰσχύν , καὶ ὅτι κατ’ οἰκειότητα τὴν κατὰ τὰ ἔω καὶ τὰ λεγόμενα ἀποδέχονται , ἐπιφέρει διὸ δεῖ πεπαιδεῦσθαι πῶς ἕκαστα ἀποδεκτέον · “ πεπαιδευμένου γάρ ἐστιν ἐπὶ τοσοῦτον τὸ ἀκριβὲς ἐπιζητεῖν καθ’ ἕκαστον γένος , ἐφ’ ὅσον ἡ τοῦ πράγματος φύσις ἐπιδέχεται . ” ἐνδείκνυται γὰρ ἡμῖν ὅτι καθόλου μὲν δεῖ πεπαιδεῦσθαι καὶ εἰδέναι πῶς χρὴ τῶν λεγομένων ἀκούειν ἕκαστον · οὐ γὰρ πάντα ὅμοια οὐδ’ ἴσην τὴν ἀκρίβειαν ἐπιδεχόμενα . δεῖ οὖν , φησί , πρῶτον ἐν τοῖς ἀναλυτικοῖς γεγυμνάσθαι καὶ τοῖς λογικοῖς , καὶ εἰδέναι τοὺς τρόπους τῶν ἀποδείξεων καὶ τὰς τῶν λόγων συναγωγάς · ἄτοπον γὰρ ἅμα τε ζητεῖν ἐπιστήμην τινός , καὶ περὶ αὐτῆς τῆς ἐπιστήμης ζητεῖν τίνα τρόπον γίνεται . δεῖ γὰρ πρότερον γινώσκειν τὸν τρόπον καθ’ ὃν δεῖ θηρᾶσθαι αὐτήν , καὶ τότε αὐτὴν τὴν ἐπιστήμην · οὐδέτερον γὰρ τούτων ῥᾴδιον θηρᾶσθαι , οὔτε τὸν τρόπον οὔτε δὴ τὴν ἐπιστήμην . p . 995a14 τὴν δὲ ἀκριβολογίαν τὴν μαθηματικὴν οὐκ ἐν ἅπασιν ἀπαιτητέον . ῾Ομοίως γὰρ ἔστι , φησὶν ἐν τοῖς Ἠθικοῖς , μαθηματικοῦ πιθανολογοῦντος ἀποδέχεσθαι καὶ ῥητορικὸν ἀποδείξεις ἀπαιτεῖν . τοῦτο οὖν λέγει καὶ νῦν , ὅτι τὴν ἀκριβολογίαν τὴν μαθηματικὴν οὐκ ἐν ἅπασι δεῖ ἀπαιτεῖν , ἀλλ’ ἐν τοῖς ἀύλοις , ὁποῖά ἐστι τὰ ἐξ ἀφαιρέσεως . ὥστε οὐ φυσικός ἐστιν ὁ τρόπος ὁ μαθηματικός · ἅπασα γὰρ ἴσως ἡ φύσις ἔχει ὕλην . καλῶς τὸ ἴσως προσέθηκε διὰ τὰ οὐράνια . οὐ γὰρ κυρίως ἐπ’ ἐκείνων ὕλη θεωρεῖται . p . 995a17 Διὸ σκεπτέον πρῶτον τί ἐστι φύσις . Διὰ τοῦ εἰπεῖν ̔ δεῖ δεῖ ἡμᾶς πρότερον ἐπισκέψασθαι τί ἐστι φύσις’ ἐπανατρέχει πάλιν ἐπὶ τὰ φυσικὰ καὶ περὶ φύσεως διαλέγεται , καὶ οὐκέτι ἐστὶ θεολογία ἡ πραγματεία . λέγομεν οὖν πρὸς τοῦτο ἢ ὅτι οὐ κυρίως τὸ βιβλίον τοῦτο τῆς Μετὰ τὰ φυσικά ἐστι πραγματείας , ἀλλὰ προγραφόμενον πάσης τῆς θεωρητικῆς φιλοσοφίας , ἢ ὅτι δεῖ πρότερον προγυμνάζεσθαι εἰς̣ τὰ φυσικὰ θεωρήματα · τότε οὖν δυνατὸν παρακολουθῆσαι τοῖς ἐνταῦθα λεγομένοις . μανθάνοντες γὰρ τί ἐστι φύσις γινώσκομεν καὶ περὶ τίνος ἡ φυσική ἐστι πραγματεία , καὶ εἰ μιᾶς ἐπιστήμης ἢ πλειόνων τὰ αἴτια καὶ τὰς ἀρχὰς θεωρῆσαί ἐστι . καὶ λέγομεν ὅτι μιᾶς ἐπιστήμης θεωρῆσαι τὰ τέσσαρα αἴτια , τὸ ποιητικὸν τὸ τελικόν , τὸ εἰδικὸν τὸ ὑλικόν . οἷον τῆς φυσικῆς τὰ ἄλλα προσεχῆ · τὰ γὰρ πορρωτέρω αἴτια , οἷον περὶ τοῦ ὄντος πρώτου αἰτίου καὶ τῆς ἀνειδέου ὕλης καὶ τοῦ τελικοῦ αἰτίου καὶ τοῦ εἰδικοῦ , τοῦ πρώτου ἐστὶ φιλοσόφου ἔργον θεωρῆσαι .
Lemmas: p . 993a30 ὁ περί ὁ ἀλήθεια θεωρία ὁ μέν χαλεπός , ὁ δέ ῥᾴδιος . · σημεῖον δέ ὁ μήτε ἀξίως . πληρόω ὁ μείζων Α νῦν ἥκω ἐπί ὁ μικρός Α . γνήσιος δέ εἰμί καί αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης ὁ βιβλίον . καί οὗτος δῆλος ἐκ τε ὁ δόγμα καί ἐκ ὁ λέξις · καί ὁ φράσις γάρ ὁ ποικίλος πατήρ ὁ Ἀριστοτέλης προσαγορεύω . τις δέ ὑπολαμβάνω ἀλλότριος αὐτός εἰμί , ἀποβλέπω εἰς τε ὁ ἀρχή ὁ βιβλίον καί εἰς ὁ συμπέρασμα αὐτός · ἐν μέν γάρ ὁ ἀρχή περί ὁ αἴτιος ὁ πρῶτος διαλέγω , τουτέστι ὁ πρῶτος ἀρχή , ἐν δέ ὁ συμπέρασμα περί φύσις , ζητέω τίς εἰμί φύσις · ὁ δέ τοιοῦτος ὁ φυσικός μᾶλλον ἁρμόζω ἤ2 ὁ μετά ὁ φυσικός . ἄλλως τε δή ἐν ὁ τέλος ὁ μείζων Α λέγω δήω ἀπορέω περί ὁ ἀρχή · ἐνταῦθα δέ οὗτος οὖον ποιέω , ἀλλά ἐν ἀρχή ὁ Β ἀπορέω περί ὁ ἀρχή · ὥστε μᾶλλον ὁ Β εἰμί ἐφεξῆς , οὗτος δέ παρεμβάλλω . λέγω τοίνυν πρός οὗτος ὅτι βούλομαι πρότερος διαλέγω περί ὁ πρῶτος ἀρχή . ὁ γάρ πρῶτος ἀρχή κύριος εἰμί ὑπάρχω , ὁ δέ κύριος εἰμί ἀλήθεια εἰμί δηλωτικός , ὁ δέ κύριος ἀλήθεια καί ὁ ἄλλος αἰτία γίγνομαι ἀλήθεια . · διά οὗτος τοίνυν ἐνταῦθα πρότερος περί ὁ πρῶτος ἀρχή διαλέγω . ἀμελέω ὅς καί διά οὗτος εἴρω μικρός αὐτός Α προσαγορεύω , ὡς ἄν ἀρχή εἰμί ὁ εἰμί πρῶτος ὁ βιβλίον , ἐπεί περί ὁ πρῶτος ἀρχή διαλέγω , εἶτα λοιπός πρός ὁ συμπέρασμα διαλέγω καί περί ὁ φυσικός ἀρχή . ἐσθίω γάρ περί πᾶς ἀπλόος ὁ ἀρχή διαλέγω · ὁ γάρ ἀρχή ὁμώνυμος εἰμί φωνή ἢ ὡς ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς . ἐφεξῆς τοίνυν διαλέγω ἐγώ περί ὁ θεωρητικός φιλοσοφία καί δείκνυμι ὅτι ὁ θεωρητικός φιλοσοφία πρότερος εἰμί ὁ πρακτικός , καί ὅτι οὐ ὑπάρχω ὁ ἀρχή ἤπειρος οὔτε ἐπί ὁ ἄνω οὔτε ἐπί ὁ κάτω . ὅς δέ λέγω ἐν προοίμιον τοιοῦτος εἰμί , ὅτι ὁ περί ὁ ἀλήθεια θεωρία κατά τίς μέν χαλεπός εἰμί εἰς ὁ θηράω , κατά τίς δέ ῥᾴδιος . χαλεπός μέν εἰμί διά ὁ ἡμέτερος φύσις μή δύναμαι ἐξικνέομαι πρός ὁ ὕψος ὁ ἄυλος δύναμις , ὥσπερκαὶ ἐπί ὁ νυκτερίς ὁράω γίγνομαι ὅτι οὐ ἀντιλαμβάνω ὁ ἡλιακός φάος , οὖον διά ὁ ὁ ἥλιος οὐσία φύσις γάρ φανός εἰμί ) , ἀλλά διά ὁ αὐτός ἀσυμμετρία τε καί ἀνεπιτηδειότης · οὕτως οὖν καί ἐπί ἐγώ χαλεπός εἰμί ὁ περί ὁ ἀλήθεια θεωρία διά ὁ ἐγώ ἀσθένεια , οὖον διά ὁ ἐκεῖνος φύσις . ῥᾴδιος δέ πάλιν εἰμί διά ὁ πλάτος καί ὁ , 10 φανός ὁ ὁ ἀλήθεια δύναμις . φημί γάρ ὅτι ὁράω ὁ πρός θύρα τοξεύω διά ὁ πλάτος ὁ θύρα οὐ ἀποτυγχάνω ὁ σκοπός , οὕτως οὐδέ ὁ προσβάλλω ὁ νοητός γνήσιος καί καθαρός ἀποτυγχάνω ὁ ἀλήθεια · ἀλλά ἕκαστος αἱρέω τίς ἐκ αὐτός · ὥστε ὁ ἐκ πᾶς συναθροίζω μέγας τίς εἰμί , ἐπεί ὁ μέν προσβάλλω ὅδε ὁ μέρος ὁ ἀλήθεια , ὁ δέ ὅδε · καί λοιπός ὁ ἐκ πᾶς συναθροίζω μέγας τίς γίγνομαι . οὐ εἰμί οὖν , ὡς εἴρω , ἀλλότριος ὁ νῦν λέγω ὁ πρόκειμαι πραγματεία , ἀλλά εἰμί προγράφω · τέλειος γάρ ἐνταῦθα διαλέγω περί ὁ θεωρητικός φιλοσοφία , καί τίς διαφέρω ὁ θεωρητικός ὁ πρακτικός , καί ὅτι ὁ ὁ αἴτιος γνῶσις εἰμί κύριος ὁ θεωρητικός φιλοσοφία , καί ὅτι εἰς ὁ εὕρεσις οὗτος ὁ ὁ ἀρχή καί αἰτία γνῶσις συντελής . p . 993a30 ὁ περί ὁ ἀλήθεια θεωρία ὁ μέν χαλεπός , ὁ δέ ῥᾴδιος . σημεῖον δέ ὁ μήτε ἀξίως μηδείς δύναμαι τυγχάνω αὐτός . βούλομαι διά ὁ νῦν λέγω ὑπό αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης καί προτρέπω . διά μέν γάρ ὁ εἶπον ὅτι χαλεπός εἰμί ὁ περί ὁ ἀλήθεια θεωρία σύντονος ἐγώ ποιέω πρός ὁ ἀντίληψις αὐτός διά ὁ δυσχέρεια · διά δέ πάλιν ὁ εἶπον ὁ δέ ῥᾴδιος προτρέπω , ὅτι οὖον δεῖ , φημί , ἀποκνέω πρός ὁ ῥᾳδίως ὁ πρᾶγμα . εἶτα λοιπός δείκνυμι πῶς χαλεπός καί πῶς ῥᾴδιος , καί φημί ὅτι ὁ χαλεπός διττός εἰμί , ἢ διά ὁ φύσις ὁ γιγνώσκω ἢ διά ὁ ὁ γιγνώσκω . ὁ περί ὁ ἀλήθεια οὖν θεωρία , τουτέστιν ὁ περί ὁ νοητός κατάληψις , χαλεπός εἰμί διά ὁ ἡμέτερος ἀσθένεια , οὖον διά ὁ οἰκεῖος φύσις · ὥσπερ γάρ ὁ ἥλιος φανός εἰμί ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἀσύμμετρος εἰμί ὁ νυκτερίς διά ὁ αὐτός ἀσθένεια οὔτε γάρ δύναμαι φέρω ὁ μετά ἡμέρα φάος ) , οὗτος δέ καί ὁ νοητός φανός ὑπάρχω πᾶς μᾶλλον κτάομαι ὁ αὐτός φύσις ὅμως ἐγώ δύσβατος ὑπάρχω πρός ἀντίληψις διά ὁ ἐν ἐγώ ἀσθένεια . καί ὅς φημί ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι διά οὗτος οὖον δυνατός ἐγώ ἀντιλαμβάνω ὁ νοητός , ἐπεί ὁ ἡμέτερος νόος ἀσθενής εἰμί πρός ὁ ὁ φύσις σαφής γνῶσις , διότι συμπλέκω αἴσθησις καί φαντασία · εἰμί δέ χωρίζω , φημί , ποτός , ἀντιλαμβάνω . ὥστε οἶδα καί αὐτός ἄκων τε καί ἑκών ὅτι χωριστός εἰμί ὁ ἡμέτερος ψυχή ὁ σῶμα . πάλιν κατασκευάζω ὁ ῥᾴδιος , ἐπεί πᾶς ὁ ἐπιχειρέω γιγνώσκω τίς , καί ὁ ἐπιπόλαιος , μέτριος κατορθόω · παντάπασι γάρ οὐδείς αὐτός ἀποτυγχάνω , καθάπερ , φημί , παροιμιάζω φημί τίς τις ἄν θύρα ἁμαρτάνω ; διότι ὁ εἰς θύρα τοξεύω οὐ ἁμαρτάνω διά ὁ μέγεθος ὁ θύρα . οὕτως οὖν , φημί , καί ὁ περί ὁ νοητός διαλέγω οὐ ἁμαρτάνω παντάπα.σιν , ἀλλά μέρος τίς γιγνώσκω διά ὁ ὑπερβάλλω ὁ οὐσία αὐτός φανός εἰμί · ὥστε ὁ ἐκ πολύς συναθροίζω γίγνομαι εἷς τίς μέγεθος . εἶτα λοιπός καί εὐγνωμόνως φέρω ἀποδέχομαι ὁ πρό αὐτός καί ὁ ἐπιπόλαιος , ἅτε δή ἀρχή παρέχω , καί ὁ ὕστερος ἀκριβόω , καί φημί οὕτως , ὅτι εἰμί μή γίγνομαι Τιμόθεος , οὐ ἄν οἶδα μέλλω πολύς μελοποιία · οὗτος γάρ ἀκριβόω · καί πάλιν φημί ὅτι εἰμί μή Φρῦνις ἀρχή ἐγώ παραδίδωμι , οὐ ἄν ποτός Τιμόθεος γίγνομαι . οὕτως οὖν , φημί , δεῖ καί ἐπί ὁ θεωρητικός φιλοσοφία ἀποδείκνυμι καί ὁ ἀρχή λέγω καί ὁ ἀκριβόω . εἶτα οὗτος εἴρω φημί ὅτι διττός εἰμί ὁ ἀλήθεια , ὁ μέν ἐν ὁ πρᾶγμα ὁ δέ ἐν ὁ γνῶσις . καί ἀγαθός εἰμί ὁ ἀλήθεια ὁ ἐν ὁ πρᾶγμα ὁ ἀλήθεια ὁ ἐκ ὁ γνῶσις , διότι ὁ ἀλήθεια ὁ ἐν ὁ πρᾶγμα ὁ νοητός ὑπάρχω , ἀεί ἔχω οὗτος ὁ ἀλήθεια καί δίδωμι ἐγώ , ὁ δέ παρέχω ὁ λαμβάνω ἀγαθός . ὥσπερ γάρ ὁ εἰμί ἔχω ὁ γράφω ἄνθρωπος διά ὁ Σωκράτης , εἰμί τυγχάνω , οὕτως ὁ ἡμέτερος γνῶσις ὁ ἀλήθεια ἔχω ἐκ ὁ ἐν ὁ πρᾶγμα ἀλήθεια . ὥστε λέγω καί αὐτός ἰδέα εἰμί , εἰμί γε † ἐκεῖθεν φημί ἐνταῦθα παραγίγνομαι . ἰστέον δέ ὅτι οὖον μόνος ἐν ὁ θεωρία εἰμί ἀλήθεια , ἀλλά καί ἐν ὁ πρᾶξις . πῶς οὖν φημί ὁ περί ὁ ἀλήθεια θεωρία ; καί γάρ ὁ πρακτικός τε καί πολιτικός φιλοσοφία περί ὁ ἐν ἐκεῖνος εἰμί ἀγαθός · τέλος γάρ ὁ πρᾶξις ὁ ἀγαθός · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ τέχνη . ἀλήθεια γάρ φροντίζω καί ὁ ἰατρός φάσκω ὅτι ὑγιαίνω ὁ κάμνω , εἰμί γε εἰμί ὁ τέχνη ἕξις μετά ἀληθής λόγος ποιητικός · τέλος δέ ὁ ἀγαθός θον τίθημι . ἀλλά ὁ θεωρία ὁ γνῶσις , περί δέ γνῶσις εἰμί ὁ λόγος . ἔπειτα ὁ πρᾶξις μερικός τίνω ἀντιλαμβάνω καί ποτέ μέν εἰμί ποτέ δέ μή εἰμί , καί πρός τίς , ὅς φημί αὐτός · νῦν γάρ φημί ὅτι ὑγιάζω ἢ ὅτι οἰκοδομέω · ὁ μέντοι γε περί ὁ θεωρία ἀλήθεια , φημί , ἀίδιος ὑπάρχω , καί οὖον ποτέ μέν εἰμί , ποτέ δέ οὐ εἰμί . πάλιν δέ καί οὗτος ὁ ἀλήθεια ὁ περί ὁ θεωρία διαιρέω · ὁ μέν γάρ αὐτός μεθεκτός εἰμί ὁ δέ ἀμέθεκτος . ἀμέθεκτος μέν γάρ μετέχω ὁ ἀλήθεια ὁ νοητός , τουτέστι ὁ πρῶτος αἴτιος , εἰμί γε πηγή εἰμί ὁ ἀλήθεια · ὁ δέ οὐράνιος εἰμί · καί ἀίδιος ὑπάρχω , ἀλλά οὖν γε κατά μέθεξις ὁ ἀλήθεια μετέχω . οὗτος τοίνυν ἐρῶ μετέρχομαι ἐπί ὁ ἀρχή καί δείκνυμι ὅτι οὐ ἤπειρος ὑπάρχω οὔτε κατά βάθος οὔτε κατά πλάτος , ὥστε εἰμί μέν αἴτιος ὁ ψυχή ὁ κίνησις , οὗτος δέ <οὐκ> ἤπειρος ὑπάρχω . εἶτα λοιπός δείκνυμι ἐπί ὁ τέσσαρες αἰτία οὗτος . φημί γάρ ὅτι οὐ εἰμί ἤπειρος ὁ ὑλικός αἴτιος · εἰμί γάρ ὁ στοιχεῖον καί μετά οὗτος ὁ ὕλη ὁ ὑπόκειμαι · ὥστε οὐ ἤπειρος . ὁμοίως δέ καί ὁ . . ποιητικός αἴτιος καί ὁ τελικός καί εἰδικός . καί λοιπός δείκνυμι οὗτος χαρίεις . ἐάν γάρ , φημί , ὑποτίθημι ἤπειρος ὁ αἴτιος , πᾶς ἀνάγκη ἀναιρέω ὁ αἴτιος . ἵστημι γάρ κατά ὑπόθεσις τρεῖς αἴτιος ὁ ὅς Β γ , καί ἵστημι ὁ μέν γ αἰτιατός , ὁ δέ Β μέσος , ὁ δέ ὅς πρῶτος · δῆλος οὖν ὅτι ἀδύνατος εἰμί ὁ γ εἰμί αἴτιος · αἰτιατός γάρ μόνος εἰμί . ἀλλά οὐδέ ὁ μέσος εἰμί αἴτιος , φημί δή ὁ Β , διότι καί αἰτιατός εἰμί καί εἷς μόνος αἴτιος · ὥστε ὁ ὅς μόνος εἰμί αἴτιος . εἰμί τοίνυν ὑποτίθημι ἤπειρος εἰμί ὁ αἴτιος , οὐ εἰμί ὁ εἰμί αἴτιος · πούς γάρ ὁ λαμβάνω καί αἴτιος εἰμί καί αἰτιατός , ὁ δέ κύριος αἴτιος οὐ εἰμί αἰτιατός . p . 993a30 ὁ περί ὁ ἀλήθεια θεωρία ὁ μέν χαλεπός , ὁ δέ ῥᾴδιος . τουτέστιν ὁ περί πᾶς ὁ θεωρητικός φιλοσοφία θεωρία κατά τίς μέν χαλεπός εἰμί , κατά τίς δέ ῥᾴδιος · χαλεπός μέν κατά ὅσος πολύς ἐπιχειρέω αὐτός οὐδείς κατά ἄξιος ὁ περί αὐτός ποιέω λόγος · ὁ γάρ δυσεύρετος καί χαλεπός εἰμί ὁ περί αὐτός θεωρία σημεῖον εἰμί ἱκανός ὁ μή δύναμαι ὁ περί αὐτός λέγω ἀξίως τίς εἶπον περί αὐτός . ὁ δέ αὖος ῥᾴδιος πάλιν εἰμί σημεῖον ποιέω ὁ μή πάντῃ ὁ περί αὐτός εἶπον ἀποπλανάω , ἀλλά ὁ εἶπον ἕκαστος εἶπον ὑγιής τίς περί αὐτός . κατά ἕκαστος μέν γάρ ὁ οὗτος φιλοσοφέω εἰμί ἐπισκοπέω , ὀλίγος παντελῶς ἕκαστος αὐτός ὑγιής εἄν εὑρίσκω λέγω · εἰμί δέ ὁ ἀπαντάω ἀθροίζω εἰς αὐτός δόξα , ἀξιόλογος ἤδη καί μέγας ὁ περί αὐτός θεωρία φαίνω , ὥσπερ ἐν ὁ πρό οὗτος εἶπον ὅτι ἕκαστος ὁ πρῶτος μέρος τίς εἶπον περί ὁ ἀρχή . ὁ δέ ὁ φύσις πρόσκειμαι ὁ πρό πᾶς οὗτος ὁ θεωρητικός φιλοσοφία εἰμί ὁ βιβλίον συνίστημι . δῆλος οὖν ὅτι κατά φύσις ἐγώ ἁρμόζω ὅδε ὁ πραγματεία , διά ὁ μηδείς ἀποτυγχάνω οὗτος ποτός . p . 993b4 ὥστε εἴπερ ἔοικα ἔχω καθάπερ τυγχάνω παροιμιάζω . ὅτι ῥᾴδιος εἰμί ὁ περί ὁ ἀλήθεια θεωρία , σημεῖον παρατίθημι ὁ παροιμία προσχράομαι αὐτός ‘ τίς τις ἄν θύρα ἁμαρτάνω , ὅστις λέγω μέν περί ὁ εὔκολος καί μηδείς χαλεπός καί δυσεύρετος ἔχω · λαμβάνω δέ ἀπό ὁ τοξότης ὁ ἐπί σκοπός τοξεύω · οὗτος γάρ , ἄν μέν στενός εἰμί ὁ πρόκειμαι σκοπός , οὖον ῥᾳδίως αὐτός τυγχάνω , ἐάν δέ πλατύς ὥσπερ θύρα , ῥᾴδιος αὐτός ὁ οὗτος τυγχάνω . εἰμί οὖν ὁ ῥᾴδιος πᾶς ἐπιτυγχάνω , ῥᾴδιος εἰμί οὗτος . p . 993b6 ὁ δέ ὅλος τε ἔχω καί μέρος μή δύναμαι δηλόω ὁ χαλεπός αὐτός . ἐντεῦθεν φημί ὡς εἰμί δυσχερής ὁ κατάληψις αὐτός , διότι , φημί , ἀδύνατος εἰμί τέλειος αὐτός γιγνώσκω · μέρος γάρ αὐτός οὐδείς δύναμαι γιγνώσκω , εἰμί γε καί ἀμερής εἰμί , ὁ δέ ὅλος πολύς εἰμί γιγνώσκω · χαλεπός εἰμί ἄρα ὁ περί αὐτός θεωρία . ἀλλά εἶπον ἄν τις ὅτι ‘ πῶς φημί ἐνταῦθα ὅτι ὁ μέρος οὖον δυνατός εἰμί γιγνώσκω , ἀνωτέρω δέ λέγω ὅτι μέρος νοέω διάφορος , καί ὁ ἐκ πᾶς συναθροίζω εἷς τίς γίγνομαι ; πρός ὅς εἴρω ὅτι ἀνωτέρω μέρος λέγω ὁ ὅλως ἔρχομαι εἰς ἔννοια καί ἐφάπτω αὐτός , οὖον ὁ οὐσία αὐτός , ἀλλά ἐννοέω περί αὐτός ὅτι ἀσώματος εἰμί , εἰμί τυγχάνω · ἐνταῦθα δέ φημί περί ὁ οὐσία · ὁ γάρ ὕπαρξις αὐτός ἢ ὅλος διαγιγνώσκω ἢ οὖον γιγνώσκω . δοκέω οὖν ὁ φιλόσοφος , ὡς εἴρω , ὁ ἀντίκειμαι λέγω . προαγορεύω μέν γάρ ὅτι κατά μέρος ἕκαστος ἐπιβάλλω ὁ ὁ εἰμί ἀλήθεια , ὅλος δέ ἀποτυγχάνω · νῦν δέ δοκέω λέγω ὁ μέν ὅλος ἔχω ὁ ἐπιβάλλω αὐτός , ὁ δέ μέρος μή δύναμαι . μήποτε δέ οὕτως ἀκούω ἀγαθός ὁ λέξις , ὁ δείκνυμι ὁ χαλεπός ὁ πραγματεία διά ὁ † πρός ὁ ὅλος ἔχω μηδέ μέρος ὁλόκληρος ἔχω δύναμαι . φημί ἐν ὅτι ὁ χαλεπότης κατά δύο τρόπος χαρακτηρίζω , ἢ διά ὁ γιγνώσκω ἢ διά ὁ γιγνώσκω . ὁ οὖν χαλεπότης οὐ εἰμί ἐν ὁ πρᾶγμα , τουτέστιν οὖον διά ὁ γιγνώσκω , ἀλλά ἐν ἐγώ , τουτέστι διά ὁ ἡμέτερος ἀσθένεια . ὥσπερ γάρ ὁ νυκτερίς ἔχω πρός ὁ μετά ἡμέρα φάος οὖον γάρ διά ὁ ἥλιος οὐ ἀντιλαμβάνω , εἰμί γε φανός εἰμί ὁ ἥλιος , ἀλλά διά ὁ ὁ ὄμμα ἀσθένεια ) , οὗτος καί ὁ ἡμέτερος Ψυχή ὁ νόος πρός ὁ ὁ φύσις φανερός πᾶς ὀκλάζω , οὖον διά ὁ ἐκεῖνος κρύψις , εἰμί γε φανός ὑπάρχω , ἀλλά διά ὁ ἡμέτερος ἀσθένεια · ὁ γάρ παρά ὁ αἰσθητός ἐγώ συνεχής γίγνομαι ἐνέργεια ὁ χωρίζω ὁ αἴσθησις ἐνέργεια ἐμποδών γίγνομαι . p . 993b11 οὖον μόνος δέ χάρις ἔχω Δίκαιος . ἐντεῦθεν εὐγνωμόνως ἀποδέχομαι καί ὁ πρό αὐτός λέγω περί ὁ ἀρχή , φάσκω οὕτως , ὅτι οὖον μόνος δεῖ ἔχω χάρις ὁ ἀκριβής τίς εἶπον καί ὅς ἄν ὁ δόξα ἀνήρ φιλόσοφος συγκαταθέω , ἀλλά καί ὁ ἐπιπόλαιος ἀποφαίνω · καί γάρ οὗτος πάνυ συμβάλλω , καθό εὑρετής γίγνομαι ὁ ἀρχή . ὁ γάρ ἕξις , ὅς φημί αὐτός , προασκέω ἐγώ . ὁ γάρ ἕξις , τουτέστι ὁ δύναμις ἐγώ , ὅστις δύναμις ὁ Ψυχή ὁ τοιοῦτος ζητέω δύναμαι οὗτος δέ εἰμί ὁ κατά ὁ νόος ) , οὗτος προασκέω τίθημι πως καί κινέω ὁ ζήτησις ὅς ποιέω , καί ἐφίστημι εἰς ὁ καί αὐτός ζητέω περί οὗτος καί εἰς ἔννοια ἄγω ὡς εἰμί οἰκεῖος ἐγώ ὁ περί ὅς πραγματεύομαι θεωρία . εἰμί μή γάρ , φημί , Τιμόθεος γίγνομαι , οὐ μέλλω ἔχω πολύς μελοποιία · αὐτός γάρ ἀκριβόω · εἰμί δέ μή Φρῦνις , Τιμόθεος οὐ γίγνομαι . ἀρχαῖος γάρ Φρῦνις Τιμόθεος , ὅς καί ὁ ἀρχή εὑρίσκω ὁ μελοποιία .. οὕτως ἐν δεῖ ἔχω καί περί ὁ ἀποφαίνω περί ὁ ἀλήθεια · παρά μέν γάρ τίνω παραλαμβάνω τις δόξα ἀκριβής , ὅς ἄξιος χράω ὡς ἔχω περισσός τίς , ἄλλος δέ ὁ γίγνομαι οὗτος αἴτιος γίγνομαι ὁ ἀρχή εὑρίσκω . p . 993b19 ὀρθῶς δέ ἔχω καί ὁ καλέω ὁ φιλοσοφία ἐπιστήμη ὁ ἀλήθεια . χράω ὁ ὁ ἀλήθεια ὄνομα ἐπί ὁ θεωρητικός φιλοσοφία , νῦν ὅτι εὔλογος οὕτως καλέω συνίστημι φάσκω ὅτι ὀρθῶς ἔχω ὁ καλέω ὁ φιλοσοφία ἐπιστήμη ὁ ἀλήθεια . φιλοσοφία γάρ ἰδίως ὁ θεωρητικός λέγω , ὡς διά ὅς ἐπιφέρω δηλόω , λέγω θεωρητικός μέν γάρ τέλος ἀλήθεια · καί οὗτος ἔτι μᾶλλον ὁ περί ὁ πρῶτος ἀρχή τε καί αἰτία ὁ παντάπασι αἴσθησις χωρίζω καί ὁ αὐτός φύσις εἰμί , ὅς καί σοφία καλέω . συνίστημι δέ ὁ προερέω οὕτως . ἐπεί τέλος ὁ θεωρητικός φιλοσοφία ἀλήθεια , ἀπό δέ ὁ τέλος καί ὁ σκοπός ἕκαστος μέθοδος χαρακτηρίζω τε καί ὁ εἰμί ἔχω , εἰκότως οὗτος παρά ὁ ἀλήθεια καλέω · οὗτος γάρ αὐτός τέλος . καί ἐκ ὁ παράθεσις δέ ὁ πρᾶξις οὗτος δείκνυμι · ὅτι μᾶλλον ἀλήθεια θεωρέω ἐν ὁ θεωρία ἐπεί καί ἀίδιος ) ἤ2 ἐν ὁ πρᾶξις . διό φημί θεωρητικός μέν γάρ τέλος ἀλήθεια καί γνῶσις , πρακτικός δέ ἔργον · ἐάν γάρ ὁ πῶς ἔχω σκοπέω , ὁ πρᾶξις οὖον ὁ ἀίδιος κατά ἑαυτοῦ ἔχω , ἀλλά πρός τίς . ὁ γάρ πρᾶξις πρός τις καιρός συμβάλλω , καί εἰμί ἀληθής ὁ μερικός πρᾶγμα ὁ πρᾶξις ὑπάρχω . ὁ γάρ πρακτός οὖον καθόλου , ἀλλά μεταπίπτω κατά ὁ ἡλικία ὁ πράσσω καί ὁ Τύχη καί κατά ὁ πρός ὗς πράσσω σχέσις . καί γάρ <αἱ> ἐπί ὁ ἀρετή καί ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια ζητέω εἰμί μή θεωρία χάρις γίγνομαι μόνος , ἐν ὁ πρακτός εἰμί καί περί ὁ κατά ἕκαστος · ἐπί γάρ οὗτος αὐτός ὁ ἀναφορά . ἄλλως τε ἐκ ὁ θεωρία ἔχω ὁ πρᾶξις ὁ ἀλήθεια . πρός οὗτος δέ οὖον δυνατός εἰμί γιγνώσκω ὁ ἀληθής ἄνευ ὁ αἴτιος . p . 993b24 ἕκαστος δέ μάλιστα αὐτός ὁ ἄλλος . Φησίν ὅτι ὁ αὐτός αἴτιος εἰμί ὁ ἄλλος · καί χράω πλατωνικός λέγω ὁ αὐτός ἐνδείκνυμι ὁ ἰδέα · ὁ γάρ αὐτός αἴτιος ὁ ἄλλος ὁ εἰμί , τουτέστι ὁ νοητός , φημί δή ὁ ὕπαρξις ὁ νοητός , κατά ὅς ὁ ἄλλος ὑπάρχω συνώνυμος , τουτέστιν ὁμώνυμος ὁ ὡς ἀπό εἷς καί πρός ὅς . οἷος ὁ πῦρ φημί εἰμί θερμός , ἐπεί καί ὁ ἄλλος αἴτιος εἰμί θερμότης . ὥστε καί ἀληθής ὁ αἴτιος ὁ ὕστερος ὁ ἀλήθεια . εἰμί τοίνυν ὁ ἀλήθεια ἔχω ἐκ ὁ νοητός , δῆλος ὅτι κύριος ἀληθινός ἐκεῖνος ὑπάρχω . οὖον γάρ ποτέ ἀληθής ὑπάρχω , οὐδέ ἐκεῖνος ἄλλος αἴτιος ὁ εἰμί , ἀλλά ἐκεῖνος ὁ ἄλλος · οἴκοθεν γάρ ἔχω ὁ ἀλήθεια συνουσιάζω . οὔτε γάρ φημί ὅτι πᾶς ἀληθής δεῖ ἐκ αἴτιος γνωρίζω · οὕτως γάρ ἐπί ἄπειρος2 τε ἄν εἰμί ὁ αἴτιος καί οὐδείς γνωστός ἄν εἰμί , ὡς μετά ὀλίγος δείκνυμι · ἀλλά δῆλος ὅτι οὗτος ὁ πράκτης ὁ ἀληθής οὐ οἷος τε γιγνώσκω Χωρὶς αἴτιος ὁ ἔχω αἴτιος . εἰμί γάρ τις γνωστός Χωρὶς αἴτιος · τοιοῦτος γάρ ὁ πρῶτος καί ὁ ἀρχή , τουτέστι ὁ νοητός πᾶς . διό φημί καίω ἐν ὁ ἀποδεικτικός ὅτι οὐ ἐπί ἤπειρος ὁ ἀρχή , καί ἐν ὁ φυσικός ὅτι ἀναγκαῖος εἰμί ὁ περί ὁ ἀρχή θεωρία · οὖον μέντοι γε ὁ πρῶτος ἀρχή ἀρχή ἔχω , ἀλλά ὑπάρχω κοινός ἔννοια . διό ὁ ὁ ἀεί εἰμί ἀρχή ἀναγκαῖος ἀεί εἰμί ἀληθής . p . 993b29 οὖον γάρ ποτέ ἀληθής , οὐδέ ἐκεῖνος αἴτιος τίς εἰμί ὁ εἰμί , ἀλλά ἐκεῖνος ὁ ἄλλος . ὡς δέ ἕκαστος ἔχω ὁ εἰμί , οὗτος καί ἀλήθεια . ἐντεῦθεν δείκνυμι ὅτι σύνδρομος ὑπάρχω ὁ ἐνέργεια ὁ οὐσία . διό φημί τέσσαρες εἰμί ἐνέργεια , ἐπεί καί τέσσαρες οὐσία , νοητός , διανοητής , δοξαστής , αἰσθητής . φημί οὖν , ὡς ἕκαστος ἔχω οὐσία , οὗτος καί ἀλήθεια . σύνδρομος γάρ ὁ ἐνέργεια ὁ οὐσία · εἰμί τοίνυν ὁ νοερός οὐσία θεῖος ὑπάρχω καί ἀληθής καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω καί ἀναίτιος , φανερός ὅτι καί ὁ ἐνέργεια αὐτός τοιοῦτος . ἐπί μέντοι γε ἐγώ ὁ οὐσία οὖον τοιοῦτος · οὐκοῦν οὐδέ ὁ ἐνέργεια · ἐκεῖθεν γάρ ἐπινάω . p . 994a1 ἀλλά μήv ὅτι γε εἰμί ἀρχή τις καί οὐ ἤπειρος ὁ αἴτιος ὁ εἰμί . εἶπον ὁ θεωρητικός φιλοσοφία περί ἀλήθεια ἐπιστήμη εἰμί , ὅστις διά ὁ ὁ αἴτιος γνῶσις γίγνομαι , εἶπον δέ καί μάλιστα ἀληθής ὁ αἴτιος εἰμί , καί διά οὗτος συνίστημι ἀναγκαῖος εἰμί ὁ θεωρητικός φιλοσοφία ὁ ὁ αἴτιος γνῶσις , ἐπεί ὁ αἴτιος ὅς εἰμί ὁ ἀίδιος ὁ εἰμί μάλα εἰμί ἀληθής , ἀναγκαῖος καί ἀκόλουθος ὁ προερέω δείκνυμι ὅτι εἰμί τις αἴτιος καί εἰμί τις ἀρχή αὐτός , τουτέστι πρῶτος αἴτιος , καί οὐ ἐπί ἤπειρος ὁ πρόοδος . ἐντεῦθεν βούλομαι δείκνυμι ὅτι οὐ ἤπειρος ὑπάρχω ὁ ἀρχή οὔτε εἰς εὐθυωρία , τουτέστι κατά βάθος , ὥστε εἰμί μέν ὅδε ὅδε αἴτιος , ἄλλος δέ ἄλλος καί οὗτος ἐπί ἤπειρος , ἵημι κατά εἶδος , τουτέστι κατά πλάτος , ὥστε εἰμί μέν ὁ ψυχή αἴτιος , οὗτος δέ ἤπειρος ὑπάρχω . οὔτε γάρ , φημί , ὡς ἐκ ὕλη ὅδε ἐκ ὅδε δυνατός εἰμί ἐπί ἤπειρος , οἷος , ὅς φημί αὐτός , σάρξ μέν ἐκ γῆ , γῆ δέ ἐκ ἀήρ , ἀήρ δέ ἐκ πῦρ , καί οὗτος μηδέποτε , φημί , ἵστημι , ἀλλά ἄλλος ἄλλος ὕλη γίγνομαι · πάλιν δέ καί ἐπί ὁ ποιητικός αἴτιος , οἷος ὁ μέν ἄνθρωπος ὑπό ὁ ἀήρ κινέω , οὗτος δέ ὑπό ὁ ἥλιος , ὁ δέ ἥλιος ὑπό ὁ νεῖκος , καί οὗτος μηδείς εἰμί πέρας . ὁμοίως δέ , φημί , καί ἐπί ὁ τελικός αἴτιος οὖον δυνατός εἰμί ἀπειρία εἰμί , βάδισις μέν ὑγεία ἕνεκα , οὗτος δέ εὐδαιμονία ὁ δέ εὐδαιμονία ἄλλος , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος · ὁμοίως καί ἐπί ὁ εἰδικός αἴτιος . p . 994a11 ὁ ἄρα μέσος ὅς εἰμί ἔξω τίς ἔσχατος καί πρότερος . ἐντεῦθεν δείκνυμι ὅτι οὖον δυνατός εἰμί ἐπί ἤπειρος γίγνομαι ὁ πρόοδος ὁ αἴτιος , ἐπεί οὕτως οὐ εἰμί αἴτιος . ὁ γάρ μέσος , φημί , αἴτιος , ὅς εἰμί ἔξω ἔσχατος καί πρότερος . εἰμί γάρ λαμβάνω τρεῖς αἴτιος , πρώϊος , μέσος , ἔσχατος , ἐρωτάω δέ ποῖος ἐκ αὐτός εἰμί αἴτιος , φανερός ὅτι ὁ πρῶτος εἴρω · οὔτε γάρ ὁ ἔσχατος αἴτιος εἰμί , εἰμί γε πᾶς εἰμί τελευταῖος καί αἰτιατός ἀλλά οὐ αἴτιος , οὔτε δέ ὁ μέσος δυνατός εἰμί εἶπον αἴτιος · εἷς γάρ μόνος αἴτιος εἰμί ὁ ἔσχατος , ἄλλως τε καί αἰτιατός εἰμί ὁ πρῶτος . εἰμί οὖν ἤπειρος ὁ αἴτιος , πᾶς μέσος , καί οὕτως οὐδείς εἰμί πρῶτος . αὐτός οὖν εἰμί πρός ὁ παράδειγμα καί ὀλίγος λαμβάνω καί πλείων · εἰμί γάρ ἐν πᾶς αἴτιος ὁ πρῶτος ἀλλά μή ὁ μέσος τίς , ἐπί ὅς ὁ τοιόσδε τάξις , ἐν ὅς μηδείς εἰμί πρῶτος ἀλλά μέσος πᾶς , ἐν οὗτος δέ αἴτιος οὐ εἰμί οὖον μόνος πρῶτος ἀλλά οὐδέ ὁ μεταξύ τίς . δηλωτικός δέ εἄν εἰμί ὁ οὗτος ὁ τρόπος πρόσκειμαι ἐν ] ὁ αἴτιος ὁ κατά ἐνέργεια ἤπειρος · ἐν γάρ ὁ οὕτως ἤπειρος οὐδείς εἰμί πρῶτος , καί ἐπί ὁ ἀνομοειδής · ὁ γάρ . ἤπειρος μέν ὁμοειδής δέ πᾶς ὁ λαμβάνω ὁμοίως αἴτιος , εἷς δέ . καί οὗτος μέν ὁ Ἀλέξανδρος · ὁ δέ ἡμέτερος φιλόσοφος Ἀμμώνιος φημί ὅτι ὁ οὗτος ὁ τρόπος δηλωτικός εἰμί καί ἀντιδιασταλτικός ὁ δύναμις , ὅτι δυνατός εἰμί ἤπειρος δύναμις εἰμί εἰμί τίς πρῶτος αἴτιος · ὁ γάρ πρῶτος αἴτιος ἀπειροδύναμος εἰμί καί ὁμοίως αἴτιος πᾶς . ὁ γοῦν κατά δύναμις ἤπειρος ἐνδέχομαι , ὁ δέ κατά ἀριθμός οὐ ἐνδέχομαι . ἄλλως τε δέ ὁ ἤπειρος πᾶς ὁ μόριον μέσος μέχρι ὁ νῦν τουτέστι μέχρι ὁ πέρας . εἰμί δέ ὁ μέσος δείκνυμι μή εἰμί αἴτιος , φανερός ὅτι οὐ εἰμί αἴτιος , εἴπερ ἤπειρος ὁ αἴτιος . εἰμί οὖν εἰμί ἤπειρος , οὐδείς εἰμί πρῶτος · εἰμί δέ οὐ εἰμί πρῶτος , αἴτιος 〈 οὐδείς εἰμί 〉 . ἀλλά μήv οὗτος ἀδύνατος · εἰμί ἄρα πρῶτος . p . 994a19 ἀλλά μήv οὐδέ ἐπί ὁ κάτω οἷος τε εἰμί ἐπί ἤπειρος εἶμι ὁ ἄνω ἔχω ἀρχή . δείκνυμι διά ὁ προλαμβάνω ὅτι οὖον δυνατός εἰμί ἐπί ὁ ἄνω ἤπειρος ὁ ἀρχή ὁ κάτω ὁρίζω ὑπάρχω , ἐπεί οὗτος συμβαίνω ἀναιρέω ὁ κύριος αἴτιος ὁ γάρ κύριος εἰμί αἴτιος ὁ μόνος ὑπάρχω αἴτιος · εἰμί δέ ὑποτίθημι ἤπειρος ὁ ἀρχή , εἰμί ὁ αὐτός καί αἴτιος καί αἰτιατός · ὁ δέ τοιοῦτος , ὡς εἴρω , οὐ εἰμί κύριος αἴτιος ) , οὗτος τοίνυν δείκνυμι διά ὁ προλαμβάνω , ἐντεῦθεν δείκνυμι ὅτι πάλιν ὁ ἀρχή ὁρίζω ὑπάρχω , ἀδύνατος εἰμί ὁ ἐκ αὐτός προέρχομαι ἤπειρος εἰμί . καίω μή τις οἴομαι ὅτι ὁ ἐνταῦθα λέγω ὁμοῖος εἰμί ὁ ἐν ὁ ἀποδεικτικός εἴρω · ἐκεῖσε γάρ περί ὁ κατηγορία ὁ λόγος ποιέω δείκνυμι ὅτι οὐ ὑπάρχω ἤπειρος ὁ κατηγορία οὔτε ἐπί ὁ ἄνω οὔτε ἐπί ὁ κάτω , ἐνταῦθα μέντοι γε περί ὁ πρᾶγμα αὐτός ἀποδείκνυμι ὅτι οὐ ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα ἤπειρος οὔτε ἐπί ὁ ἄνω οὔτε ἐπί ὁ κάτω . ὡς οὖν εἴρω , οὗτος δείκνυμι ὅτι οὐ ὑπάρχω ἤπειρος ἐπί ὁ ἄνω , νῦν δείκνυμι ὅτι οὐδέ ὁ ἀρχή ὁρίζω ὑπάρχω ὁ ἐκ αὐτός προέρχομαι ἤπειρος ὑπάρχω . πρός δέ ὁ δεῖξις οὗτος λαμβάνω ὅτι ὁ ἐκ τις γίγνομαι τριχῶς λέγω · λέγω γάρ ὁ ἐκ ὅδε γίγνομαι ὁ κατά χρόνος ἢ κατά ὕλη ἢ κατά ὁ ἀτελής καί ὁ τέλειος . κατά χρόνος μέν ὡς ἐάν εἶπον ὅτι μετά ὁ Ὀλύμπιος γίγνομαι ὁ Ἴσθμιος , καί πάλιν ἐκ ὁ ἴσθμιον ὁ Νέμειος . ἐκ ὕλη δέ ὡς ἐάν ὑποτίθημι ἐκ ἀήρ γίγνομαι ὕδωρ καί ἐκ ὕδωρ γῆ , εἰμί τυγχάνω , καί ἐκ γῆ πῦρ . καί πάλιν ἐκ ὁ ἀτελής ἐπί ὁ τέλειος , ὥσπερ φημί ἐκ ἔμβρυον γίγνομαι βρέφος καί μειράκιον καί ἐκ μειράκιον ἀνήρ , καί πάλιν ἐκ Ἀμαθοῦς ἐπιστήμων . ἰστέον οὖν ὅτι ὁ πρῶτος σημαίνω οὖον χράομαι ὁ κατά ὁ χρόνος , διότι οὖον κύριος φημί ἐπί ὁ χρόνος ὅδε ἐκ ὅδε γίγνομαι ἀλλά ὅδε μετά ὅδε , οἷος Ὀλύμπιος , ἔπειτα Ἴσθμιος · οὗτος γάρ πᾶς ὑπάρχω . δυνατός γάρ καί ἐκ ἴσθμιον ’Oλύμπια γίγνομαι καί πάλιν ἐκ Ὀλύμπιος Ἴσθμιος · ὡς γάρ εἴρω , οὐ εἰμί οὗτος πραγματειώδης ἀλλά θέσις . ἐπί ὁ ὕλη δέ φημί ὅδε ἐκ ὅδε γίγνομαι , οἷος ἐκ πυρός ἀήρ καί ἐκ ἀήρ ὕδωρ καί ἐκ ὕδωρ γῆ . ὁ τοίνυν τοιοῦτος πρόοδος οὐ εἰμί ἤπειρος ἀλλά ἀνακάμπτω · πάλιν γάρ καί ἐκ γῆ γίγνομαι πῦρ . ὅτι γάρ ἀνάγκη πᾶς εἰμί ἀνακάμπτω , φανερός ἐντεῦθεν . ὁ γάρ ὕλη ἄφθαρτος εἰμί · εἰμί γάρ ὑποτίθημι αὐτός φθαρτός εἰμί , ἐπεί πᾶς ὁ φθείρω εἰς ὕλη φθείρω , εἰμί φθείρω ὁ ὕλη πρός ὁ γενή - σέως αὐτός , καί φθείρω ἅμα καί σῴζω , ὅσπερ εἰμί ἀδύνατος , διότι εἰς ὕλη πάλιν φθείρω . ὥστε ἄφθαρτος , φημί , εἰμί ὁ ὕλη . εἰμί δέ ἄφθαρτος , δῆλος ὅτι καί δύναμις ἔχω καί ἐπιτηδειότης ὁ γίγνομαι πάλιν πῦρ . εἰμί τοίνυν μή μάτην ἔχω ὁ δύναμις οὗτος , φανερός ὅτι πάλιν ἀνακάμπτω καί γίγνομαι πῦρ ἐκ γῆ καί ὁ ἐναντίος . εἰμί δέ ἀνακάμπτω , οὐ ἐπί ἤπειρος ὁ πρόοδος ὑπάρχω κατά ὁ σημαίνω ὁ ἐκ ὁ ὕλη γίγνομαι ὅδε ἐκ ὅδε . ἀλλά οὐδέ πάλιν κατά ὁ σημαίνω , κατά ὅς γίγνομαι ὅδε ἐκ ὅδε κατά ὁ ἀτελής καί ὁ τέλειος , ἐπί ἄπειρος2 εἰμί πρόοδος , καθώς φημί ἐκ μέν ἔμβρυον μειράκιον , ἐκ μειράκιον δέ ἀνήρ ἢ ἐκ Ἀμαθοῦς ἐπιστήμων . δῆλος δέ ὅτι οὗτος πᾶς σκοπός ἔχω καί πρός τέλος ἐπείγω · εἰμί δέ ἤπειρος ὑποτίθημι ὁ πρόοδος , φανερός ὅτι οὐδέποτε τυγχάνω ὁ σκοπός καί μάτην προέρχομαι . πρός οὗτος δέ καί μάτην ἔχω ὁ σκοπός , ὅσπερ οὖον θέμις · οὐδείς γάρ μάτην οὔτε ὁ θεός ἵημι ὁ φύσις ποιέω . ὥστε οὐδέ ἐπί ὁ κάτω ἄπειρος εἰμί ὁ πρόοδος ὁ πρᾶγμα . ἀλλά εἶπον ἄν τις ὅτι διά ὅς αἴτιος μή καί οὗτος ἀνακάμπτω , ὥσπερ ὁ πῦρ καί ὁ ἀήρ γίγνομαι ἐκ ἀλλήλων καί ἀνακάμπτω , μή καί ἐπί ὁ ἀτελής 〈 καί τέλειος 〉 γίγνομαι ἀνάκαμψις , καί γίγνομαι ἔμβρυον ἐκ μειράκιον καί ἐκ ἀνήρ μειράκιον καί ἐκ ἐπιστήμων ἀμαθής ; λέγω οὖν πρός ὁ τοιοῦτος ἀπορία ὅτι ἐπί μέν ὁ ὕλη ἐναντιότης εἰμί , ὅπου δέ ἐναντιότης , ἐκεῖ καί ἀνάκαμψις εἰμί γάρ ἐναντιότης πρός πῦρ καί ὕδωρ , καί ἐπεί ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ ὕλη ἐπιτηδειότης κοινός εἰμί ἀμφότερος , εἰκότως ἀνακάμπτω εἰς ἀλλήλων ὁ στοιχεῖον , ὁ εἶδος ἄλλοτε ἄλλος ἐπικρατής γίγνομαι , καί ὁ ὕλη ἀμφότερος δέχομαι διά ὁ ἐπιτηδειότης ) · ἐπί μέντοι γε ὁ ἔμβρυον καί ὁ ἀνήρ οὐ εἰμί ἐναντιότης οὔτε δέ ἐπιτηδειότης τοιοῦτος · σπεύδω γάρ ἐπί ὁ τέλος . ὁ γάρ ὁδός οὐ εἰμί ἐναντίος ὁ τέλος , ἐπεί οὐ ἄν ποτός εἰς ὁ ἐναντίος ἐπείγω . διό καί φυλάσσω ὁ εἶδος ὁ ἐκ ἀρχή οὕτως γίγνομαι προσθήκη · σῴζω γάρ ὁ ἄνθρωπος αὐξάνω καί πάλιν γίγνομαι Ἐπιστήμων . ἐπί μέντοι γε ὁ στοιχεῖον φθείρω ὁ πυρός οὕτως γίγνομαι ὕδωρ καί ὁ ἀνάπαλιν . ὥστε εἰκότως οὖον γίγνομαι ἐπί οὗτος ἀνάκαμψις , διότι ὁ λεύκανσις οὐ εἰμί ἐναντίος ὁ λευκότης ὁ ἑαυτοῦ τέλος , ὡς εἴρω ἐν ὁ φυσικός , ἀλλά ὁ μέλανσις εἰμί ἐναντίος , ὁ ὁδός ὁ ἄγω ἐπί μελανία . καί οὗτος δέ , ὅς φημί , κυκλικός γίγνομαι , καί εἰμί εὐθύς κύκλος μιμέομαι · γίγνομαι γάρ ἀπό σπέρμα ἔμβρυον , εἶτα μειράκιον , εἶτα ἀνήρ , εἶτα πάλιν σπέρμα . ὁμοίως δέ , φημί , καί ἐπί ὁ φυτός καί ἐπί ὁ ἄλλος ἅπας . πάλιν δέ φημί ὅτι οὐδέ ὁ τελικός εἰμί αἴτιος ἤπειρος · ὁράω γάρ ὅτι πᾶς ὁ πρᾶγμα πρός τέλος ἐπείγω , καί ὁ φύσις καί ὁ νόος τέλος ἕνεκα πᾶς πράσσω · διό καλῶς ἀποφαίνω ἀγαθός ὅς πᾶς ἐφίημι . εἰμί τοίνυν ὑποτίθημι ἤπειρος ὁ τελικός αἴτιος , πᾶς ἄσκοπος εἰμί , καί ἐντεῦθεν ἀναιρέω πᾶς πρᾶξις , εἰμί γε τέλος ἕνεκα πράσσω ὁ πράσσω , καί οὐδέ νόος εἰμί ἐν ὁ εἰμί · ἕνεκα γάρ τις πράσσω ὅς γε νόος ἔχω · πρός πέρας γάρ ἐπείγω . ὥστε πᾶς εἰμί ἀνάγκη εἰμί ὁ τελικός αἴτιος . διό φημί ἐκεῖνος “ ἐκ σῦς πᾶς φαίνω , σύ δέ οὐδείς ἕνεκα μόνος ” . καί εἰμί ἀρχή μέν ὡς προακτικός ὁ πᾶς , τελικός δέ διά ὁ πᾶς πρός αὐτός ἐπιστρέφω . p . 994a19 ἀλλά μήv οὐδέ ἐπί ὁ κάτω οἷος τε εἰμί ἐπί ἤπειρος εἶμι , ὁ ἄνω ἔχω ἀρχή . δείκνυμι ὅτι οὐ εἰμί εἰς ἤπειρος ὁ αἴτιος κατά εὐθυωρία ἐπί ὁ ἄνω ὁ πρόοδος , ἀλλά ἀνάγκη , εἰμί εἰμί τίς αἴτιος ὅλως , εἰμί τίς πρῶτος καί ἀρχή , νῦν πάλιν δείκνυμι ὅτι οὐδέ ἐπί ὁ κάτω οἷος τε κατά εὐθυωρία ἐπί ἤπειρος εἶμι ὁ αἴτιος , εἰμί ἀρχή ὁ αἴτιος καί πρῶτος τις αἴτιος , ὡς εἰμί πᾶς ὁ αἰτιατός ἄλλος πάλιν τις αἴτιος διαφέρω κατά εἶδος ὁ ἤδη γίγνομαι . οὗτος ἐν δηλόω ἐπί ὁ ὕλη παράδειγμα χράω ὥστε ἐκ πυρός μέν ὕδωρ γίγνομαι , ἐκ δέ ὁ ὕδωρ γῆ , καί οὕτως ἀεί ἄλλος τίς γίγνομαι γένος , γένος εἶπον ἀντί ὁ εἶδος . φημί οὖν ὅτι οὖον δυνατός πάλιν ἐπί ὁ κάτω ἐπί ἤπειρος ὁ πρόοδος γίγνομαι , ὥστε ἐκ πυρός μέν γίγνομαι ὕδωρ , ἐκ ὕδωρ δέ ἀήρ , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος . ἀνακάμπτω γάρ ὁ πρόοδος διά ὁ εἴρω αἴτιος ἐν ὁ θεωρία . p . 994a22 διχόω γάρ γίγνομαι ὅδε ἐκ ὅδε . κύριος διχῶς λέγω γίγνομαι ὅδε ἐκ ὅδε , ὑλικός καί πραγματειωδῶς · οὔτε γάρ κύριος λέγω ὅδε ἐκ ὅδε ἐπί ὁ χρόνος , οἷος ἐκ ἴσθμιον Ὀλύμπιος , καί διά ὁ εἶπον μή ὡς ὅδε δηλόω ὅτι οὖον κύριος λέγω ἐπί αὐτός ὅδε ἐκ ὅδε . ὡς γάρ εἴρω ἐν ὁ θεωρία , ἐπί οὗτος ὅδε μετά ὅδε εἰμί · θέσις γάρ εἰμί , καί δυνατός ὁ αὐτός πρότερος καί ὕστερος γίγνομαι . ἀλλά κύριος ὅδε ἐκ ὅδε γίγνομαι λέγω καί πραγματειωδῶς , ἡνίκα ἐκ ὁ ἀτελής ἐπί ὁ τέλειος πρόοδος γίγνομαι , καί γίγνομαι ἐκ παῖς μεταβάλλω ἀνήρ , καί ἐκ ὕλη , ἡνίκα ἐκ ὕδωρ γίγνομαι ἀήρ . ἡνίκα οὖν ἐκ παῖς ἀνήρ γίγνομαι φημί , ὡς ἐκ ὁ γίγνομαι ὁ γίγνομαι ( γίγνομαι δέ λέγω ὁ παῖς , γίγνομαι δέ ὁ ἀνήρ ) ἢ ἐκ ὁ τελέω ὁ τελέω , ὡς ἐπί ὁ ἀτελής ὁ ὑπομένω καί εἰς ὁ οἰκεῖος τελειότης προέρχομαι διά ὁ ἐν αὐτός μεταβολή · οὕτως γάρ ἐκ παῖς ἀνήρ γίγνομαι , καί εἰμί ὁ τοιοῦτος μεταβολή ἤγουν γένεσις κατά αὔξησις · ἀλλά καί ἐκ ὁ μανθάνω Ἐπιστήμων εἰμί δέ ὁ τοιοῦτος κατά ἀλλοίωσις ) , καί ἐκ ὁ μή νοέω ὁ νοέω . οὗτος κατά εἶδος μεταβολή . τοιοῦτος καί ὁ ὁ πρωί εἰς ὁ ἡμέρα μεταβολή · τελειόω γάρ ὁ ὄρθρος προέρχομαι εἰς ὁ ἡμέρα καί ὁ οἰκέω εἶδος λαμβάνω · ὁ μέν οὖν τοιοῦτος γένεσις ἐκ ὁ γίγνομαι γίγνομαι λέγω , ὅτι ἐκ ἤδη γίγνομαι καί εἰμί τιν·ός , ἀτελής δέ καί διά οὗτος ἤδη ] γίγνομαι γίγνομαι · γίγνομαι γάρ καί ἤδη εἰμί τις εἰς ὁ τέλειος ὁ πρόοδος . p . 994a25 ὡς μέν οὖν ἐκ παῖς ἀνήρ γίγνομαι φημί . δηλόω ὁ δισσός ὁ ἐκ τις εἰς τίς μεταβάλλω λέγω διά παράδειγμα , ἑκάτερος λαμβάνω ὁ παράδειγμα , πῶς γίγνομαι δείκνυμι , καί τίς αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά . ὁ μέν δή οὕτως λέγω γίγνομαι ὡς ἐκ παῖς ἀνήρ καί ἐκ ὁ μανθάνω ὁ Ἐπιστήμων ἴδιος ἔχω ὁ ἐκεί ὁ γίγνομαι τε καί εἰμί ἤδη καί τελειόω καί μεταξύ εἰμί μεταβάλλω εἰς ὁ γίγνομαι καί ὁ τέλειος · ὅς τε γάρ ἀνήρ ἐκ ὁ παῖς γίγνομαι , εἰμί τε ἤδη καί μή ] ὑπομένω ὁ ἐκ ὅς γίγνομαι , καί αὐτός γίγνομαι καί μεταβάλλω εἰς ὁ τέλειος εἶδος ὁ ὁ ἀνήρ ἐκ ὁ ἀτελής · ὁμοίως δέ καί † ἐκ ὁ μανθάνω καί οὖον φθείρω ἀλλά ὑπομένω καί μεταβάλλω εἰς τελειότης . ὁ γάρ οὗτος γίγνομαι ἐκ ὁ γίγνομαι καί εἰμί ἤδη γίγνομαι καί ἐκ ὁ ἐπιτελέω τελειόω · ὁ γάρ γίγνομαι ὁ συντελέω εἰμί . εἶπον δέ οὕτως γίγνομαι ὁ τοιοῦτος ὡς ἐκ ὁ γίγνομαι ὁ γίγνομαι . πῶς εἶπον ἐκ ὁ γίγνομαι δείκνυμι , καί ὅτι εἰμί ὁ γίγνομαι μεταξύ ὅς τε εἰμί καί ὁ μή εἰμί . ὡς γάρ ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί μεταξύ γένεσις εἰμί εἰμί ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί μεταβολή , ὅστις οὔτε μή εἰμί οὔτε εἰμί ἤδη διά γάρ γένεσις ὁ ἐκ ὁ μή εἰμί τίς εἰς ὁ εἰμί μεταβολή ) , οὕτως ἀνάλογος ἔχω καί ὁ γίγνομαι , ὅς εἰμί ὁ γένεσις , πρός τε ὁ ἀπλόος εἰμί καί πρός ὁ ἀπλόος μή εἰμί , μεταξύ εἰμί αὐτός . δείκνυμι δέ ἄν οὗτος διά ὁ δοκέω πᾶς ὁ γίγνομαι διά τις μεταξύ γίγνομαι καί ἐκ τις μεταξύ . ὡς γάρ ἐκ ὁ γένεσις μεταξύ εἰμί ὁ τε εἰμί καί ὁ μή εἰμί γίγνομαι ὁ οὕτως γίγνομαι , οὕτως καί ὁ ἐκ ὁ γίγνομαι γίγνομαι ἐκ μεταξύ τις καί αὐτός γίγνομαι · μεταξύ γάρ ὁ γίγνομαι ὁ τε εἰμί καί ὁ μή εἰμί . πῇ γάρ εἰμί ὁ γίγνομαι καί πῇ μή εἰμί · οὔτε γάρ ἁπλόος εἰμί οὖον γάρ τέλειος ) οὔτε ἁπλόος μή εἰμί εἰμί γάρ ἀτελής ) · διό οὐδέ τίς μεταξύ ὁ ἀντίφασις . p . 994a27 ἀείς γάρ εἰμί τίς μεταξύ , ὥσπερ ὁ εἰμί καί μή εἰμί γένεσις . Φησίν ὅτι μεταξύ εἰμί τίς ὁ ἀτελής ὁ ὁδεύω ἐπί ὁ τελειότης οὗτος ὁ μέλλω κατά μέρος αὔξησις γίγνομαι ἤγουν προσθήκη , ὥσπερ εἰμί μεταξύ ὁ εἰμί καί μή εἰμί γένεσις . ἡνίκα γάρ μέλλω γίγνομαι ὕδωρ ἐκ ἀήρ , εἰμί μεταξύ ὁ γένεσις ὁ μήπω εἰμί , φημί δή ὁ ὕδωρ , καί ὁ μέλλω γίγνομαι αὐτός ὁ ὕδωρ . οὕτως οὖν καί ὁ γίγνομαι μεταξύ εἰμί ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί . μή ὅς δέ λέγω ὁ ἀνήρ · ὁ γάρ παιδίον οὔπω εἰμί ἀνήρ · εἰμί δέ λέγω αὐτός ὁ παιδίον ὁ γίγνομαι . διό φημί εἰμί δέ ὁ μανθάνω γίγνομαι Ἐπιστήμων καί οὗτος εἰμί ὅσπερ λέγω , ὅτι γίγνομαι Ἐπιστήμων ἐκ μανθάνω , ὁ μεταβολή ὁ ἀπό ἄγνοια ἐπί γνῶσις . p . 994a30 ὁ δέ ὡς ἐκ ἀήρ ὕδωρ . ἐρῶ καί ἐκτίθημι ὁ μεταβολή ὁ ἀπό ὁ ἀτελής ἐπί ὁ τέλειος νῦν ἐκτίθημι ὁ μεταβολή ὁ κατά γένεσις . φημί οὖν ὅτι ὅδε ἐκ ὅδε φημί γίγνομαι ὡς ἐκ ἀήρ ὕδωρ φθείρω ὁ ἕτερος · οὔτε γάρ ἀήρ γίγνομαι ὕδωρ , ἀλλά φθείρω ὁ ἀήρ οὕτως γίγνομαι ὕδωρ . διό ἐκεῖνος μέν ὁ προερέω οὐ ἀνακάμπτω εἰς ἀλλήλων . καί ὁ αἴτιος ἐκτίθημι ἐν ὁ θεωρία · οὖον γάρ γίγνομαι ἐκ ἀνήρ παῖς · οὔτε γάρ ὁ γίγνομαι γίγνομαι ἐκ ὁ γένεσις . ὡς γάρ εἴρω ἐν ὁ φυσικός , οὐ εἰμί γένεσις γένεσις οὔτε κίνησις κίνησις ὁ γένεσις οὖν ὁ παῖς εἰμί , ὅταν γίγνομαι ἀνήρ , γίγνομαι δέ ὁ παιδίον . εἰμί οὖν μηδείς γίγνομαι ἐκ ὁ γένεσις , τουτέστιν ἐκ ὁ τέλος ὁ ἑαυτοῦ , φανερός ὅτι οὐδέποτε , φημί , ἐκ ἀνήρ παῖς · οὔτε γάρ ἔχω ἐναντιότης , ἵνα καί ἀνάκαμψις γίγνομαι ὡς ἐπί ὁ στοιχεῖον · ἀλλά εἰμί ἀνήρ μετά ὁ γένεσις . οὗτος γάρ καί ἡμέρα φημί γίγνομαι ἐκ ὁ ὄρθρος ὁ ἔχω ἀμυδρός ὁ φάος · ἀμελέω ὅς μετά ὁ ὄρθρος γίγνομαι ἡμέρα , τουτέστι ὁ τέλειος ἐκ ὁ ἀτελής · οὖον γάρ ὁ ἀτελής γίγνομαι ἐκ ὁ τέλειος , τουτέστι ὁ πρωί ἐκ ὁ ἡμέρα . ὁ γάρ ὁδεύω ἀπό ἀτελής ἐπί ὁ τέλειος ὁδεύω , οὖον ὁ ἀνάπαλιν · ὁ γάρ φύσις ὁ πρᾶγμα μετά τάξις προέρχομαι ὁ δίδωμι ὑπό ὁ πρόνοια . ὁ δέ γίγνομαι ἀνα - κάμπτω , καί γίγνομαι ἐκ πυρός ἀήρ καί ὁ ἀνάπαλιν , διά ὁ μή ] εἰμί εἷς ὕλη καί ἐπιτηδειότης ἐν αὐτός ὁ δέχομαι ἀμφότερος καί θεωρέω ἐν αὐτός ὁ ὁ ἐναντίος ἐπιτηδειότης . p . 994a32 οὖον γάρ γίγνομαι ἐκ ὁ γένεσις ὁ γίγνομαι ἀλλά μετά ὁ γένεσις . τουτέστιν οὖον γάρ ἐκ ὁ ἄλλος φθορά καί ὁ γένεσις αὐτός ὁ οὗτος γίγνομαι γίγνομαι , ἀλλά ἐκ ὁ ἤδη γίγνομαι · μετά γάρ ὁ γένεσις ὁ γίγνομαι . ὁ μέν γάρ κατά φθορά ὁ ἐκ ὅς λέγω γίγνομαι γίγνομαι ἀρχή ὁ εἰμί ὁ γένεσις ἔχω ὁ γάρ ἐκεῖνος μεταβολή καί φθορά οὗτος γένεσις , ἀλλά οὐ ἐκεῖνος ) , ὁ δέ τελειόω Μένων καί γίγνομαι καί οὕτως ἐκ τίνω λέγω γίγνομαι οὐ ἐκ ὁ γένεσις καί ὁ πρῶτος μεταβολεύς γίγνομαι , ἀλλά μετά ὁ γένεσις · ὁ μέν γάρ κινέω εἰμί ὁ ἐκ ὁ γένεσις γίγνομαι , οἷος ὁ βρέφος , ὅς πρόειμι παῖς καί ἀνήρ γίγνομαι , ὁ δέ ἀνήρ οὐ ἐκ ὁ γένεσις ἀλλά ἐκ ὁ γίγνομαι ἐκ ὁ γένεσις καί τελειόω γίγνομαι · ὥστε οὐ ἐκ ὁ γένεσις ἀλλά μετά ὁ γένεσις γίγνομαι ὁ οὕτως γίγνομαι . εἶπον δέ ὅτι μετά ὁ γένεσις , οὐ ἐκ ὁ γένεσις ὁ τελειόω γίγνομαι , παρατίθημι οὕτως γίγνομαι καί ἡμέρα ἐκ ὁ πρωί · διό ἐκ μέν ὁ πρωί · ἡμέρα , ἐκ δέ ὁ ἡμέρα οὐκέτι πρωί , ἐπεί ὁ χρόνος οὐ εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀναλογία . p . 994b3 ἀμφοτέρως ἀδύνατος εἰς ἤπειρος εἶμι . ἐντεῦθεν δείκνυμι ὅτι κατά οὐδείς ὁ κύριος τρόπος , κατά ὅς φημί ὅδε ἐκ ὅδε γίγνομαι οὗτος γάρ κύριος αἴτιος καί ἐκ αἰτία γίγνομαι · ὁ γάρ ὁ χρόνος οὖον τοιοῦτος , ἀλλά θέσις καί μόνος ὑπάρχω , διό καί παραιτέομαι αὐτός · οὔτε γάρ ἕτερος αὐτός εἰς ἕτερος μεταβάλλω οὔτε δέ συντελής ὁ Ἴσθμιος εἰς ὁ Ὀλύμπιος ) , λαμβάνω οὖν ὁ δύο τρόπος ὁ προλέγω , κατά ὅς κατά μεταβολή τις ὑπόκειμαι ὅδε τίς γίγνομαι , δείκνυμι κατά μηδέτερος αὐτός ἐπί ἤπειρος δύναμαι ὁ πρόοδος γίγνομαι . ὁ μέν γάρ κατά φθορά τις ἐκ αὐτός λέγω γίγνομαι , ὅς ὁ γένεσις γίγνομαι λέγω , οὐ ἐκ ὁ γίγνομαι καί ἤδη εἰμί , ἀνακάμπτω εἰς ἀλλήλων · ὡς γάρ ἐκ ὕδωρ ἀήρ , οὗτος καί ἐκ ἀήρ ὕδωρ γίγνομαι . καί οὗτος ἐναργής · διό καί αὐτός αὐτός ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ ὕλη . ὁ δέ ἀνακάμπτω φανερός ὅτι οὐ ἐπί ἤπειρος προέρχομαι . ὁ δέ ἐκ ὁ γίγνομαι ἤδη καί ὑπομένω αὐτός καί γίγνομαι μεταβάλλω εἴτε κατά αὔξησις εἴτε <εἰς> ὁ κατά εἶδος τελειότης , οὐ ἀνακάμπτω μέν εἰς ἀλλήλων , ἐπί δέ ὁ τελειόω ἐπείγω . ὁ μέν οὖν οὕτως γίγνομαι ὡς ὁ μεταξύ ὑπομένω καί τελειόω ὁράω ὅτι πᾶς τέλος τίς εἰμί , ὅς γίγνομαι , καί οὐ εἰμί εἰς ἤπειρος ὁ εἰς ὁ τελειότης ὁ οἰκεῖος γίγνομαι πρόοδος αὐτός , ἐπεί οὕτως μάτην ὁ τέλος ἐφίημι . ὁ δέ κατά φθορά ὁ θατέρου φθορά θατέρου εἰμί γένεσις , καί διά οὗτος ἀνακάμπτω εἰς ἀλλήλων · εἰμί δέ ἀνακάμπτω , οὐ ἐπί ἤπειρος προέρχομαι κατά εὐθυωρία † ἔπειτα οὕτως αἴτιος * * * ἐπί ὁ οὕτως γίγνομαι μήτε ἐπί ὁ ἐκείνως ἐπί ἤπειρος γίγνομαι ἄλλος ἄλλος αἴτιος κατά εὐθυωρία μόνος δέ οὕτως ἄλλος εἰς ἄλλος γίγνομαι , οὐδέ ὅλως εἄν εἰμί ἐπί ἤπειρος κατά εὐθυωρία ἄλλος ἐκ ἄλλος γίγνομαι . p . 994b6 ἅμα δέ καί ἀδύνατος ὁ πρῶτος ἀίδιος ὕω φθείρω . Φησίν ὅτι ἀδύνατος εἰμί ὁ πρῶτος ὕλη ἀίδιος εἰμί φθείρω , ἐπεί οὕτως εἰμί πρό ὁ φθορά αὐτός ἐφθαρμέν·η , ὅσπερ ἀδύνατος · πᾶς γάρ ὁ φθείρω εἰς ὕλη φθείρω , καί εἰμί ἅμα σῴζω καί φθείρω . ἐπεί οὖν , ὡς δείκνυμι , οὐ εἰμί ἤπειρος ὁ γένεσις ἐπί ὁ ἄνω , ἀνάγκη , ἐκ ὅς φθείρω πρῶτος τίς γίγνομαι , μή ἀίδιος εἰμί , οἷος ὁ πῦρ , εἰμί τυγχάνω , ἵνα ὑποτίθημι ὅτι ἐκ αὐτός πρῶτος ὁ γένεσις . εἰμί ἐν ἐκ αὐτός πρῶτος γίγνομαι φθείρω , φανερός ὅτι οὐ εἄν εἰμί ὁ πρῶτος ἀίδιος . δείκνυμι οὖν κοινῶς πρῶτος μέν ὅτι μή ἐπί ὁ ἄνω οἷος τε ἤπειρος εἰμί ὁ αἴτιος , δύο δέ ὅτι μηδέ ἐπί ὁ κάτω , νῦν καί περί ἕκαστος ἴδιος ὁ αἴτιος δείκνυμι , ὅτι μή οἷος τε ἐπί ἤπειρος αὐτός εἰμί · καί πρότερος γε ὅτι μή ὁ ὑλικός αἰτία ἐπί ἄπειρος2 εἰμί . συγχράομαι δέ εἰς ὁ δεῖξις 〈 οὗτος ὅς μή εἰμί εἰς ὁ ἄνω ἐπί ἤπειρος προέρχομαι ὁ αἴτιος , ὅς πρῶτος δείκνυμι · οὗτος γάρ οὕτως ἔχω ἀνάγκη ὁ πρῶτος ὑπόκειμαι ἀίδιος εἰμί . εἰμί γάρ γίγνομαι , εἰμί ἄν τίς πρῶτος αὐτός , ἐκ ὅς ὑπόκειμαι γίγνομαι . οὕτως δέ οὐκέτι ὅς εἰμί πρῶτος · ἐπεί δέ μή οὗτος , ἀίδιος καί ἀγένητος ὁ πρῶτος ὑπόκειμαι . ἐκ ὅς ἄρα φθείρω γίγνομαι τίς , οὐ εἰμί οὗτος πρῶτος ὑπόκειμαι · οὖον γάρ ἀίδιος ὁ φθείρω , ὁ δέ πρῶτος ὑπόκειμαι ἀίδιος . οὐ ἄρα , φημί , ὁ ὕλη φθείρω ἀλλά ὁ αὐτός μένω . πρῶτος δέ φθείρω εἶπον ὡς ἴσος ὁ ἐκ ὅς κατά ἑαυτοῦ τίς καί οὖον κατά συμβαίνω φθείρω γίγνομαι τίς , μή ἀίδιος εἰμί . κατά συμβαίνω μέν γάρ ὁ ὕλη φθείρω , ὅτι ὁ συμβαίνω αὐτός ὁ στέρησις φθείρω ἐν ὁ γένεσις ὁ ἐκ ὁ ὕλη · οὗτος γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ φθείρω · κατά ἑαυτοῦ δέ φημί ἄφθαρτος . φθείρω δέ ἄν κατά ἑαυτοῦ , εἰμί ἐπί ἤπειρος ἄλλος ἐκ ἄλλος γίγνομαι καί μή πᾶς ὁ αὐτός μένω ὁ γίγνομαι . ὁ λέγω οὖν ἐπί ἤπειρος ἐπί ὁ κάτω ἄλλος ἄλλος γίγνομαι ὕλη , οὗτος φθείρω λέγω ἄν ὁ πρῶτος ὑπόκειμαι , ὅς ἀνάγκη , φημί , ἀίδιος εἰμί , εἰμί γε μηκέτι οὗτος ἄλλος ὑπόκειμαι · οὔτε γάρ ἄνω οὔτε κάτω ἐπί ἤπειρος ὁ αἴτιος . p . 994b9 ἔτι ὁ ὅς ἕνεκα τέλος , τοιοῦτος δέ ὅς μή ἄλλος ἕνεκα . Φησίν ὅτι καί ἐπί ὁ τελικός αἴτιος οὐ ἐπί ἄπειρος2 εἰμί ὁ πρόοδος ὁ οὕτως αἴτιος . εἰμί γάρ ὁ τελικός αἴτιος ὅς χάρις ὁ ἄλλος , αὐτός δέ μηδείς · ὁ δέ τοιοῦτος ἔσχατος . ὥστε εἰμί μέν εἰμί ὁ ἔσχατος αἴτιος ἐν ὁ φύσις γίγνομαι , οὗτος δέ εἰμί ὁ τελικός , οὐ ἐπί ἤπειρος ὁ πρόοδος ἐπί ὁ κάτω · εἰμί δέ εἰμί ἐπί ἤπειρος , οὐ εἰμί ὁ τελικός αἴτιος οὐδέ ὁ ὅς ἕνεκα ἐν ὁ γίγνομαι φύσις . ἀλλά ὁ λέγω μή εἰμί ὁ τοιοῦτος ἐν ὁ φύσις γίγνομαι αἴτιος ἐξαιρέω εἰμί ὁ · ὁ ἀγαθός φύσις ἐκ ὁ γίγνομαι · ὁ γάρ ἄλλος ἀγαθός ἕνεκα γίγνομαι , τουτέστι ὁ τελικός . καί οὗτος δῆλος ἐκ ὁ ἐπαγωγή · “ πᾶς γάρ τέχνη καί πᾶς μέθοδος , ὁμοίως δέ πρᾶξις τε καί προαίρεσις ἀγαθός τις ἐφίημι δοκέω ” , ὡς εἶπον ἄρχω ὁ Νικομαχεῖον · καί εἰμί ὁ κύριος ἀγαθός , “ ὅς πᾶς ἐφίημι . ” ὥστε ἐν πᾶς ὁ κατά λόγος ἢ φύσις γίγνομαι ὁ ἀγαθός τέλος εἰμί · οὐδέ γάρ ὁ ἀρχή ἐγχειρέω τις πράσσω καί ποιέω , εἰμί μή μέλλω ἐπί τέλος ἄγω αὐτός . ὥστε εἰμί σκοπός ὁ πράσσω ὁ τέλος , καί ὁ τοιοῦτος αἴτιος εἰμί μή εἰμί , οὐδέ ἄν ὁ ἀρχή εἰμί τίς γίγνομαι . ἔτι ἀναιρέω ὁ νόος εἰμί καί φύσις ποιητικός ἐν ὁ εἰμί · πᾶς μέν γάρ ὁ κατά φύσις καί ὁ κατά νόος * * * γίγνομαι , οὐδέ ἄν κατά νόος τίς ὁ φύσις γίγνομαι . ἔτι , ὡς εἶπον ἐν ὁ ἠθικός , μάτην ἄν ὁ ὄρεξις εἰμί , εἰμί μή εἰμί τίς τέλος ἅπας · ὁ πράκτης , ἀλλά ἐπί ἤπειρος ἄλλος ἄλλος χάρις γίγνομαι . καίτοι οὐδείς ἄν ἐγχειρέω . διά ὁ ἐνάργεια οὖν δείκνυμι ὅτι ἀδύνατος ὁ τοιοῦτος αἴτιος ἐκ ὁ εἰμί ἀναιρέω . ἔτι δέ εἰμί εἰμί ἐπί ἕκαστος ὁ γίγνομαι ὁ τέλος ὁρίζω , οὐ ἄν ἐπί ἤπειρος ὁ κατά ὁ τέλος αἰτία πρόειμι . συνίστημι οὖν ὁ εἰμί ὁ κατά ὁ τέλος αἴτιος , μεταλαμβάνω ὁ τέλος εἰς ὁ πέρας δείκνυμι καί οὕτως ὅτι μή ἐπί ἤπειρος ὁ αἴτιος · ὅς γάρ πέρας εἰμί , οὗτος οὐ ἤπειρος . p . 994b16 ἀλλά μήv οὐδέ ὁ τίς εἰμί εἰμί ἐνδέχομαι ἀνάγω εἰς ἄλλος ὁρισμός . πρόκειμαι αὐτός δείκνυμι ὅτι οὐ ὑπάρχω ἤπειρος ὁ αἴτιος . δείκνυμι τοίνυν διά ὁ φθάνω ὅτι οὐ εἰμί ἐπί ἤπειρος ὁ ποιητικός αἴτιος , ἐπεί οὕτως ὁ αὐτός εἰμί καί αἴτιος καί αἰτιατός , καί ἀναιρέω ὁ κύριος ποιητικός αἴτιος δεῖ γάρ ὁ κύριος αἴτιος μόνος αἴτιος εἰμί , οὖον μέντοι γε καί αἰτιατός · εἰμί δέ οὕτως ὑποτίθημι , ἐπί ἤπειρος εἰμί ὁ αὐτός καί αἴτιος καί αἰτιατός , καί οὕτως , ὡς εἴρω , ἀναιρέω ὁ ποιητικός αἴτιος ) , δείκνυμι οὖν ὅτι οὐ εἰμί ἤπειρος ὁ ποιητικός , δείκνυμι ὅτι οὐδέ ὁ ὑλικός , ἐπεί οὕτως δήω ἕτερος ὕλη , καί εἰμί οὕτως πρό ὁ γένεσις αὐτός · εἶτα πάλιν δείκνυμι ὅτι οὐδέ ὁ τελικός αἴτιος εἰμί ἔπος ἤπειρος , ἐπεί οὕτως ἀναιρέω ὁ πρᾶξις καί ὁ τέχνη καί ὁ φύσις , καί ὁ νόος εἰμί ἀνόητος μή ἔχω τέλος . οὗτος τοίνυν δείκνυμι διά ὁ προλαμβάνω ἐντεῦθεν δείκνυμι ὅτι οὐδέ ὁ εἰδικός αἴτιος εἰμί ἐπί ἤπειρος . ὁ γάρ εἰδικός αἴτιος οὐδείς εἰμί ἄλλος ἢ ὁρισμός , ὁ δέ ὁρισμός κρατύνω ἐκ ὁ ἄμεσος πρότασις . εἰμί οὖν ἐπί ἤπειρος ὑποτίθημι εἰμί ὁ ὁρισμός , οὐ εἰμί ἄμεσος πρότασις · εἰμί δέ μή ὑπάρχω ἄμεσος πρότασις , ἀναιρέω γνῶσις . ὡς γάρ εἴρω ἐν ὁ ἀποδεικτικός , μή εἰμί πρότασις ἀναπόδεικτος καί ἄμεσος οὐδείς εἰμί ἀποδεικτός · δήω γάρ πᾶς ὁ πρότασις ζητέω ἐγώ ἀποδείκνυμι ἐπί ἤπειρος · ὁ δέ ἤπειρος ἀδιεξίτητος , ὥστε ἀναιρέω γνῶσις . εἰμί γάρ ὁ εἰμί ἤπειρος ὑποτίθημι ὁ ὁρισμός , ἀδύνατος δέ εἰμί ὁ ἤπειρος διεξέρχομαι , δήω δέ πάντως ὁ ὁράω πρός ὁ γιγνώσκω ὁ πρᾶγμα εἰμί γε διά ὁ ὁρισμός ὁ οὐσία δηλέομαι , δῆλος ὅτι ἀναιρέω πᾶς γνῶσις . πρός οὗτος εἰμί δήω ἕτερος ὁρισμός πρός ὁ γιγνώσκω ὅτι ὁ ἄνθρωπος ζῷον λογικός θνητός εἰμί , οὗτος αὐτός οὖον δυνα - ὁ εἰμί οὐδέ ὁ ἀποδίδωμι ὁρισμός εἰμί , ὁ ἄνθρωπος . εἰμί γάρ μή ἐφαρμόζω ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος , οὐδέ ὁ ὁρισμός ὁ ζῷον ἐφαρμόζω αὐτός · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ λογικός καί θνητός καί ὁ νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός . ὁ εἰμί γάρ ὁ προσεχής μᾶλλον ἐφαρμόζω ὁ πρᾶγμα ἤ2 ὁ πρόσω · διό ὁ λέγω ὁ Σωκράτης ἄνθρωπος μᾶλλον κατορθόω ἤ2 ὁ λέγω αὐτός ζῷον . οὕτως οὖν φημί καί ἐπί ὁ ὁρισμός , ὅτι μᾶλλον ἐφαρμόζω ὁ προσεχής ὁρισμός ὁ πράγ - Μασίν ἤ2 ὁ πρόσω . p . 994b16 ἀλλά μήv οὐδέ ὁ τίς εἰμί εἰμί ἐνδέχομαι ἀνάγω . ὁ λέγω οὗτος εἰμί , ὅτι οὐδέ ὁ τίς εἰμί εἰμί , τουτέστι ὁ ὁρισμός , ἐνδέχομαι ἀνάγω εἰς ἄλλος ὁρισμός , ὥστε εἰμί ἤπειρος ὁ εἰδικός αἴτιος . ὁ δέ πλεονάζω ὁ λόγος πάνυ καλῶς προστίθημι , διότι ὁ ὁρισμός ἀεί πλεονάζω ὁ πρᾶγμα , οἷος ζῷον λογικός θνητός πλεονάζω ὁ ἄνθρωπος . εἰμί οὖν εἰμί καί οὗτος ὁ ὁρισμός ἕτερος ὁρισμός , δῆλος ὅτι ὁ προσεχής ὁρισμός μάλα εἰμί ὁρισμός , ὡς εἴρω ἐν ὁ θεωρία , ὁ δέ ὕστερος οὐ εἰμί κύριος . εἰμί οὖν ὁ προσεχής ὁρισμός ὁ λέγω ζῷον λογικός θνητός οὐ ἐφαρμόζω , πολύς μᾶλλον οὐδέ ὁ ἔχω ἐφάρμοσις . δείκνυμι οὖν καί ἐπί ὁ κατά ὁ εἶδος αἴτιος οὗτος γάρ εἰμί ὁ τίς εἰμί εἰμί ) μή γίγνομαι ἐπί ἤπειρος ὁ πρόοδος , ὡς ἀεί ὁ λαμβάνω εἶδος καί ὁρισμός ἄλλος πάλιν ὁρισμός καί ἄλλος τίς εἶδος εἰμί . οὗτος δέ δηλόω προστίθημι ὁ πλεονάζω ὁ λόγος . δοκέω γάρ ὁ ὁρισμός ἀεί ὁ ὁριστός πλεονάζω ὁ λόγος . οὖον γάρ εἷς εἰμί ὁ λέγω ἄνθρωπος καί ζῷον λογικός θνητός · ἕκαστος <δὲ> ὁριστός ὄνομα χώρα πρός ὁ ἀποδίδωμι αὐτός ὁρισμός ἔχω . καί αὐτός οὗτος ὡς ἄτοπος προστίθημι · εἰμί γάρ ὁ μέν ὁρισμός πλεονάζω ὁ ὁριστός ὁ λόγος , ἐπί ἤπειρος δέ ὁ ὁρισμός γίγνομαι , ἐπί ἤπειρος ἄν ὁ λόγος αὐξάνω διά ὅς ὁ ὁρισμός · οὗτος δέ ἄτοπος . οὔτε δέ οἷος τε ὁ ἀποδίδωμι ὁρισμός ὁρισμός τις εἰμί , ὡς εἰμί ὁ μέν ζῷον ὁ οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικός ὁρισμός , ὁ δέ ὁρισμός οὗτος πάλιν ἄλλος τις ὁρισμός , ἢ καί ἕκαστος ὁ ἐν ὁ ὁρισμός . ὅσος γάρ εἄν πρόσω προέρχομαι ὁ προσεχής λόγος ὁ ἄνθρωπος ὅς ὁρίζω , μικρός πωλέω ὅς ὁ ἄνθρωπος εἶδος καί μικρός αὐτός ὁρίζω · ἀεί γάρ ὁ πρῶτος καί προσεχής λόγος ἀποδίδωμι ὁρισμός εἰμί ὁ πρᾶγμα , ὁ δέ ὕστερος οὐκέτι ἐκεῖνος ἀλλά ὁ περί ἐκεῖνος ἀποδίδωμι . εἰμί οὖν ὁ πρῶτος ἀποδίδωμι μή εἰμί ὁρισμός , οὔτε ὁ δύο οὔτε δέ ὁ τρίτος . ἕκαστος γάρ οὗτος ὁρισμός γίγνομαι ὁ πρό αὐτός ἀποδίδωμι ὁρισμός , ἀλλά οὖον ὁ πρᾶγμα · ὅς γάρ μή εἰμί ὁρισμός ὁ πρῶτος ἀποδίδωμι , οὗτος πολύς κακός ἄν εἰμί ὁρισμός ὁ μετά ὁ πρῶτος ἀποδίδωμι . εἰμί γάρ ὁ μέν πρῶτος ἀποδίδωμι ὡς ὁ πρᾶγμα ἀποδίδωμι , ὁ δέ δύο ὡς ὁ λόγος ὁ περί ὁ πρᾶγμα ἀποδίδωμι , εἰμί ὁ πρῶτος μή εἰμί ὁ πρᾶγμα , οὐδέ ἄν ὁ δύο αὐτός εἰμί , ἐπεί καί ὁ πρῶτος δύναμαι αὐτός εἰμί . καθόλου γάρ ἐν ὅς ὁ πρῶτος μή εἰμί , οὐδέ ὁ δύο , ὥστε ὅς μή εἰμί ὁρισμός τις πρῶτος , οὐδέ ἄν δύο αὐτός εἰμί . p . 994b20 ἔτι ὁ ἐφίστημι ἀναιρέω ὁ οὗτος λέγω . ὅτι2 ὁ ὑποτίθημι ἤπειρος εἰμί ὁρισμός ἀναιρέω ὁ γνῶσις · οὖον γάρ οἷος τε γιγνώσκω πρίν ἢ εἰς ὁ ἄτομος ἔρχομαι , τουτέστιν εἰς ὁ ἄμεσος πρότασις . ἐκ γάρ ὁ ἄμεσος πρότασις ὁ εἰμί ἔχω ὁ ὁρισμός · εἰμί δέ ἤπειρος ὁ ὁρισμός , ἤπειρος καί ὁ πρότασις , καί οὕτως οὐκέτι εἰμί γνῶσις . ὁ γάρ ἀπόδειξις ὁ εἰμί ἔχω ἐκ ὁ ἄμεσος πρότασις · διό φημί οὖον γάρ οἷος τε οἶδα πρίν εἰς ὁ ἄμεσος πρότασις ἔρχομαι . ὁ γάρ οὕτως ἤπειρος οὖον δυνατός νοέω · ὁ γάρ νόησις περαίνω εἰμί πρᾶγμα νόησις . οὖον γάρ εἰμί ὅμοιος ἐπί ὁ γραμμή , ὅστις ἐπί ἤπειρος διαιρέω , ὅμως μέντοι γε ὁ νόησις αὐτός οὐ ἐπί ἤπειρος γίγνομαι , πενταχῆ αὐτός διαιρέω , εἰμί τυγχάνω , ἢ ἑκατονταχῇ ἤ τίς ἄλλος τοιοῦτος · διόπερ , φημί , οὐ ἀριθμέω ὁ τομή ὁ ὁ ἤπειρος γραμμή διέξειμι . ἀλλά καί ὁ ὕλη αὐτός , ὅστις , ὡς εἴρω ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι , ἐκ ἀναλογία γιγνώσκω , ὅτι ὥσπερ χαλκός πρός ἀνδριάς καί λέβης καί ξύλον πρός κλίνη καί θρόνος , οὕτως καί ὁ ὕλη ἔχω πρός ὁ ἡμέτερος σῶμα διό καί ὁ Πλάτος νόθος λογισμός ληπτός αὐτός εἰμί λέγω , ἐπεί ὁ οἰκεῖος λόγος ἄπειρος εἰμί καί ἀόριστος , εἰμί γε ἀνείδεος , ὁ δέ εἶδος εἰμί ὁ περατόω αὐτός καί ὁρίζω ) ὁ οὖν νόησις οὐδέποτε ὁ ὕλη αὐτός κατά ἑαυτοῦ γιγνώσκω , ἀλλά ὅς φημί αὐτός , ἐν κινέω νοέω ἀνάγκη , τουτέστιν ἐν αἰσθητός πρᾶγμα · οὔτε γάρ , ὡς εἴρω , αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ὕλη γιγνώσκω , ἀλλά μετά τις εἶδος ἢ ἀνθρώπειος ἢ ἵππειος , ἢ φυτός ἢ λίθος ἤ τις ἄλλος τοιοῦτος .. καί ἤπειρος . φημί , οὐδείς εἰμί εἰμί · εἰμί δέ μή , οὐ ἄπειρος2 γε εἰμί ὁ ἤπειρος εἰμί . ὁ λέγω οὐσιόω ὁ ἤπειρος πέρας αὐτός παρέχω · ὡς γάρ μανθάνω ἐν κατηγορία , ἄλλος εἰμί ὁ ζῷον εἰμί ] καί ἄλλος ὁ ζῷον εἰμί · καί ζῷον μέν εἰμί ὁ συντίθημι , ζῷον δέ εἰμί αὐτός ὁ εἶδος . εἰμί οὖν ὑποτίθημι λέγω ὅτι συνουσιώτης ὁ ἤπειρος εἰμί , εἶδος αὐτός προσάπτω · εἰμί δέ εἶδος , καί πέρας · καί οὕτως οὐδείς εἰμί κατά οὐσία ἤπειρος ὁ ἐνταῦθα . p . 994b20 ἔτι ὁ ἐφίστημι ἀναιρέω ὁ οὗτος λέγω . εἰμί καί οὕτως ἐξηγέομαι ὁ χωρίον . ἄτομος , φημί , λέγω ὁ ἀμέσως ὑπάρχω · ἐκ γάρ ὁ προσεχής καί ἄμεσος ὑπάρχω ὁ ἐπιστήμη , ὡς εἴρω ἐν ὁ ἀποδεικτικός · ὅσπερ ἀδύνατος εἰμί εἰμί , εἰμί ὁ ἐν ὁ ὁρισμός παραλαμβάνω πᾶς ἄγω ὁρισμός καί ἐκ οὗτος ὁ ὁ ὁρισμός ὁρισμός ὁ ὁρισμός εἰμί ὁ πρόκειμαι συμπληρόω . νῦν μέν γάρ ὁ διά ὁ ὁρισμός τις ὑπάρχω δείκνυμι ἀμέσως ὑπάρχω αὐτός δοκέω · ἄν δέ εἰμί πᾶς ὁρισμός ὁρισμός ἐπί ἤπειρος , ἀεί τις μέσος ὅρος εἰμί ὁ αἴτιος διά ὅς δείκνυμι ὑπάρχω ὅς τις καί ὁ ὑπόκειμαι ὅς ὑπάρχω * * * τις τίς λαμβάνω , ἀεί δέ ὁ λαμβάνω πᾶς ὁρισμός εἄν εἰμί . οὖον γάρ ἀμέσως ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχω , ἀλλά διά ὁ εἰμί αὐτός οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικός · πάλιν δέ ὁ οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικός ὑπάρχω αὐτός διά ὁ ἴδιος ὁρισμός , ἐκεῖνος ὁμοίως διά ὁ ἴδιος , καί οὗτος ἐπί ἤπειρος · ἀεί γάρ ὁ λαμβάνω ὁρισμός ὁ ὁρισμός μέσος ὅρος γίγνομαι , διά ὅς ὑπάρχω ὁ ὅς ὁ ὁρισμός ὁ ὁριστός . ἀναιρέω ἄρα ὁ ἄτομος καί ἄμεσος πρότασις , ὅς ἀναιρέω ἀναιρέω ἐπιστήμη τε καί ἀπόδειξις . εἶπον οὖν ὁ ἤπειρος ἄγνωστος εἰμί , ἐπεί δοκέω καί ὁ συνεχής ἄπειρος πως εἰμί διά ὁ ἐπί ἤπειρος τομή καί μή εἰμί ἄγνωστος εἰμί γάρ ὁ ἐπί ἤπειρος αὐτός τομή νόησις ) , ὅτι μή ὁμοίως ἐν ἐκεῖνος τε ὁ ἀπειρία καί ἐν ὁ αἴτιος , εἰμί ἐπί ἤπειρος κατά εὐθυωρία πρόειμι , δείκνυμι ἑξῆς εἶπον ὁ γάρ οὕτως ἤπειρος πῶς ἐνδέχομαι νοέω ; ἤπειρος λέγω ὁ ἐνέργεια . ἐπί ἤπειρος μέν γάρ ὁ γραμμή διαιρέω ὁμολογουμένως ὁ μή ἵστημι ὁ τομή , ἀλλά ἐγώ οὐδέποτε νοέω αὐτός εἰς ἤπειρος διαιρέω , ἀλλά ὅταν νοέω , ὅς τομή ἵστημι καί παύω ὁ τέμνω καί λαμβάνω περαίνω . πῶς μέν γάρ ἐπί ἤπειρος ὁ τομή γίγνομαι ὁ γραμμή καί ὅλως ὁ συνεχής νοέω , οὖον μήv καί ὁ ἤπειρος αὐτός διαίρεσις · ἀεί γάρ ὅς νοέω περαίνω νοέω . οὗτος γάρ εἰμί ὁ νοέω δέ οὐ εἰμί μή ἵστημι · ὁ γάρ περαίνω νοέω . διό οὐδέ ὅς διέξειμι ὁ συνεχής γραμμή ὁ ἐπί ἤπειρος διαιρετός ἀριθμός ὁ τομή καί ἐνέργεια λαμβάνω , κατά 〈 ὅσος 〉 οἷος τε τέμνω αὐτός εἰμί , οὗτος δίειμι · οὐδέποτε γάρ ἄν διεξέρχομαι οὕτως αὐτός διέξειμι . p . 994b25 ἀλλά καί ὁ ὕλη ἐν κινέω νοέω ἀνάγκη . ὁ ὁ ἤπειρος ἄγνωστος εἰμί ὁ αὐτός φύσις παρατίθημι σημεῖον ὁ καί ὁ ὕλη , ἐπεί δοκέω κατά ὁ αὐτός λόγος ἤπειρος εἰμί , ἀσχημαίνω τιστος εἰμί κατά ὁ ἴδιος φύσις καί οἰκέω πέρας οὐ ἔχω . ὁ δή τοιοῦτος αὐτός εἰμί οὐδέ ἐπιστήμη αὐτός ἔχω · δοξαστής γάρ εἰμί καί οὐ επιστητός , καί ὡς ὁ Πλάτος φημί , νόθος λογισμός ληπτός , ὡς δέ Ἀριστοτέλης φημί , κατά ἀναλογία γνωστός καί ληπτός καί δοξαστής . νοέω οὖν ἐν κινέω , τουτέστιν ἔχω εἶδος ἢ ἀνθρώπειος ἢ ἵππειος , ἢ φυτός ἢ λίθος ἢ ἄλλος τις τοιοῦτος · αὐτός γάρ κατά ἑαυτοῦ οὖον νοέω , διότι ἤπειρος ὑπάρχω διά ὁ ἀεί ἐν κινέω καί μεταβολεύς νοέω . ἐπεί γάρ μή ἔχω οἰκέω σχῆμα ἤ τις ποιότης , ἄλλοτε ἄλλος εἶδος ἀμείβω καί μεταβάλλω · ὁ δέ οὕτως ἔχω ἤπειρος . p . 994b27 εἶδον μή , οὐ ἄπειρος2 γε εἰμί ὁ ἤπειρος εἰμί . ὅς λέγω οὗτος εἰμί , ὅτι ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ἄνθρωπος εἰμί διαφέρω , καί ἐπί πᾶς ἐπί ὅς ὁ πρᾶγμα συντίθημι ὁ γάρ εἰμί ἕκαστος κατά ὁ λόγος καί κατά ὁ εἶδος εἰμί · ὁ μέν γάρ ἄνθρωπος ἐκ ὕλη καί εἶδος , ὁ δέ ἄνθρωπος εἰμί ἀπολόω · κατά γάρ ὁ εἶδος εἰμί αὐτός ὁ ἄνθρωπος εἰμί . ἐπί μέν γάρ ὁ ἀσώματος αὐτός ὁ πρᾶγμα καί ὁ εἰμί αὐτός · αὐτός γάρ ψυχή καί ὁ εἰμί Ψυχή · ἐπί δέ ὁ ἐν ὕλη ὁ εἰμί ἔχω διαφέρω ) , καί ὁ ἤπειρος οὖν ὁ ἐνέργεια ἄγνωστος εἰμί , ἀλλά ὁ ἤπειρος αὐτός εἰμί οὔτε ἤπειρος οὔτε ἄγνωστος . ὁ γάρ λόγος ὁ δηλόω αὐτός ὁ φύσις καί ὁ εἶδος οὐ ἤπειρος . ὁ δέ ἤπειρος οὐδείς εἰμί εἰμί ἤτοι εἶπον ἀντί ὁ ἤπειρος οὐδείς εἰμί ἐνέργεια , ἢ ὅτι οὐδείς εἰμί ὁ ] πρᾶγμα ὅς ὁ ὁ ἤπειρος λόγος ἐφαρμόζω . εἰμί δέ καί τίθημι ἐφαρμόζω , ἀλλά αὐτός γε ὁ λόγος ὁ ἤπειρος κατά ὅς ὁ γνῶσις αὐτός , οὐ εἰμί ἤπειρος . p . 994b27 ἀλλά μήv καί εἰμί ἄπειρος γε εἰμί πλῆθος ὁ εἶδος . δείκνυμι διά ὁ φθάνω ὅτι οὔτε ἐπί ὁ ἄνω οὔτε ἐπί ὁ κάτω ἄπειρος εἰμί ὁ αἴτιος οὔτε ὁ ποιητικός οὔτε ὁ τελικός οὔτε ὁ εἰδικός οὔτε ὁ ὑλικός , ἐντεῦθεν φημί ὅτι οὐδέ αὐτός ὁ εἶδος ἤπειρος ὑπάρχω , ἵνα μή τις εἶπον ὅτι πλείων ὑπάρχω ποιητικός αἴτιος , οἷος θεός φύσις ἄνθρωπος καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος , ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ὑλικός αἴτιος ὅτι πολύς ὑπάρχω ὁ ἄνω ὁρίζω εἰμί , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . φημί οὖν ὅτι οὖον δυνατός · εἰμί γάρ ὑποτίθημι οὗτος , ἀναιρέω πάλιν ὁ γνῶσις · τότε γάρ οἶδα οἴομαι , ὅταν πη αἴτιος γνωρίζω καί ὁ ἀρχή . ἢ ] ὁ οὖν ἤπειρος ὁ ὁ πρόσθεσις , τουτέστι ὁ κατά ἐνέρχομαι ] γειαν , οὐ εἰμί ἐν περαίνω χρόνος διέρχομαι · ὁ μέν γάρ δύναμις καί ὁ διχοτομία οἷος τε διέρχομαι ἐν περαίνω χρόνος , ὁ δέ ἐνέργεια καί ὁ πρόσθεσις ἀδύνατος , ὁ ἀεί ὁ περιλαμβάνω καί νοέω ἄλλος τίς ὑπολείπω προστίθημι . ἄλλως τε δή , εἰμί οὗτος ὑποτίθημι , τετραπλασιάζω ὁ ἤπειρος πρός ὁ τέσσαρες αἴτιος . εἰμί δέ τις ὑποτίθημι ὁ μέν ποιητικός ἤπειρος εἰμί ὁ δέ ἄλλος περαίνω , πρῶτος μέν ἀποκληρωτικός εἰμί ὁ λόγος , ἔπειτα πάλιν οὗτος προστίθημι ὁ ἤπειρος ἐπαυξάνω ὁ ἤπειρος , ὅσπερ ἀδύνατος . p . 994b32 ὁ δέ ἀκρόασις κατά ὁ ἔθος συμβαίνω . κάλλιστος θεώρημα ἐντεῦθεν ἐγώ παραδίδωμι , πῶς δεῖ εἰμί ὁ μέλλω ἀκροάομαι θεολογικός πραγματεία καί ὁποῖος δεῖ εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀκροατής . καί φημί ὅτι ὡς ἄν ἔχω προπαίδευσις , οὗτος καί οὗτος ἀκροάομαι · εἰμί μέν γάρ ἄγω γεωμετρικός , δῆλος ὅτι τρέφω κατά γεωμετρικός λεπτουργία ἀπαιτέω ὁ διδάσκω ἀποδεικτικός αὐτός ἐξηγέομαι · εἰμί δέ ποιητής σχολάζω * * * , φεύγω ὁ ἀκρίβεια καί χαίρω μῦθος μᾶλλον . ὥστε δεῖ μᾶλλον ὁ μέλλω τοιοῦτος λόγος ἀκροάομαι προπαιδεύω γεωμετρικός θεώρημα , ἵνα ἱκανός ἵημι παρακολουθέω ἀποδείκνυμι καί τοιοῦτος ἀκρίβεια ἀπαιτέω ὁ ἐξηγέομαι . ὁ γάρ ὁ ποιητής σχολάζω ἤ τις μῦθος οὖον χαίρω ἀκρίβεια , ἀλλά καθάπερ φημί ὁ Πλάτος , ἔοικα ὁ τοιοῦτος ὁ διά σχέδιος πλέω · οὖον γάρ ἀκριβῶς ὁ τοιοῦτος ναυτίλλομαι ἀλλά ἐπιπόλαιος καί σφαλερός . εἶτά φημί ὅτι οὖον δεῖ ἐν πᾶς ὁ αὐτός ἀκρίβεια ἀπαιτέω ὁ διδάσκαλος · ἐν μέν γάρ γεωμετρία δεῖ πᾶς ἀκρίβεια αὐτός ἀπαιτέω , διότι οὖον προσδέω ὕλη ὁ μάθημα , καί ἐν ὁ ἄυλος πᾶς · ἐν μέντοι γε ὁ φυσικός πρᾶγμα οὖον δεῖ τοιοῦτος ἀπαιτέω λεπτουργία , ἐπεί μετά ὕλη ὑπάρχω , ὁ δέ ὕλη ἀόριστος εἰμί καί ἐπισκοτέω διά ὁ ἑαυτοῦ ἀοριστία . διό οὔτε ὁ ἐν ὁ μετέωρος εἴρω δεῖ ἀκριβῶς ἐξετάζω ἀλλά πιθανός , καί * * ἡνίκα μηδείς ἔχω ἐναντίος προφανής , ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος φυσικός πραγματεία . p . 994b32 ὁ δέ ἀκρόασις . ὅς λέγω τοιοῦτος εἰμί , ὅτι καθόλου ὁ ἀκρόασις συμβαίνω ἐγώ κατά ὁ ἔθος · ὡς γάρ εἴωθα καί προπαιδεύω , οὕτως ἀξιόω λέγω ἐγώ καί παρά ὁ διδάσκαλος , καί ὁ λέγω ἐγώ παρά οὗτος , τουτέστι παρά ὁ ἐθίζω καί παιδεύω , οὐ ὅμοιος ἐγώ φαίνω , ἀλλά καταγέλαστος δοκέω ἐγώ εἰμί καί ξενικός · πᾶς γάρ ὁ συνήθης γνώριμος ὑπάρχω . καί οὗτος δέ φέρω κατασκευή , πῶς ὁ συνήθης γνώριμος ἐγώ ὑπάρχω , φάσκω ὅτι ἡλίκος δέ ἰσχύς ἔχω ὁ ἔθος , δηλόω ὁ νόμος , ἐν ὅς ὁ μυθώδης καί παιδαριώδης μᾶλλον ἰσχύω ὁ γιγνώσκω περί αὐτός ὁ ἀληθής διά ὁ ἔθος · οἷος ὥσπερ φημί ὁ φοινικικός ψεῦσμα ὅτι ὁ Κάδμος φυτεύω ὁ ὀδούς ὁ δράκων καί ἀναβλαστάνω γηγενής ἄνθρωπος . διό φημί καί ὁ Πλάτος ὅτι δεῖ ἐγώ ψεύδω πρός ὁ πολίτης ἐγώ ὁ φοινικικός ψεῦσμα , ἵνα νομίζω ὁ εἰμί ὁ ἀρχή ἐκ ὁ γῆ ἔχω μᾶλλον ἀγαπάω ὁ πατρίς . p . 995a6 ὁ μέν οὖν ἐάν <μὴ> μαθηματικός λέγω τις . Φησίν ὅτι ὁ σχολάζω γεωμετρικός θεωρία καί ἐν οὗτος τρέφω οὐ ἀνέχω ὁ λέγω , ἐάν μή μαθηματικός λέγω ὑπό ὁ διδάσκαλος , τουτέστι κατά γεωμετρικός ἀκρίβεια . ἄλλος δέ οὐ ἀνέχω , ἐάν μή παραδειγματικός λέγω , καθάπερ καί ὁ Πλάτος ποιέω · διά γάρ παράδειγμα , φημί , φάος ἀνάπτω ὁ λέγω ὑπό αὐτός . ἕτερος δέ ἀξιόω ποιητής παράγω καί παντελῶς φεύγω ὁ ἀκρίβεια . διό φημί καί ὁ μέν πᾶς ἀκριβῶς ζητέω καί πολυπραγμονέω , ἔνιοι δέ λυπέω ὁ ἀκριβής διά τομή συνείρω , τουτέστι παρακολουθέω , ἢ διά ὁ μή προπαιδεύω , ὡς εἴρω , διά ὁ μικρολογία · ὁ γάρ ἀκρίβεια ὁ τοιοῦτος μικρολογία εἰμί ὑποτίθημι , οἷος ὁ εἶπον ὁ Δημοσθένης ̔ μή μή ἔγκειμαι ὑπό ὁ Φίλιππος ὁ δίδωμι ἀλλά ὁ ἀποδίδωμι καί πάλιν ὅς φημί ὁ Ἀριστοφάνης διαβάλλω ὁ φιλοσοφέω ὅτι σπεύδω ἴχνος ψύλλα μετρέω ὁ δέ ἄλλος καταφρονέω . ̔ μισέω δέ καί Σωκράτης ὁ πτωχός ἀδολέσχης , ὅς ὁ ἄλλος μέν φροντίζω , πόθεν δέ ἐσθίω , οὗτος καταμελέω , ὡς ὁ ἐν ὁ βίος εἰμί μείζων . ὁμοίως δέ καί ὁ Καλλικλῆς φημί πρός ὁ Σωκράτης ὅτι οὖον δεῖ περί ὁ οὗτος μικρός καταγίγνομαι καί ἐντεῦθεν πειράω παράλογος . ἔχω γάρ τίς , φημί , ὁ ἀκριβής τοιοῦτος , τουτέστι σμικρολογος , καί ὁ ὁ πρᾶγμα ἀκρίβεια μικρολογία καλέω . p . 995a11 ὥστε καθάπερ ἐπί ὁ συμβόλαιος καί ὁ λόγος . ὅς λέγω , οὗτος εἰμί , ὅτι καθάπερ ἐπί ὁ συνάλλαγμα καί ὁ λόγος περί μικρός ὁ καταγίγνομαι μέχρι ὀβολός , εἰμί τυγχάνω , ἀνελεύθερος δοκέω εἰμί , οὗτος καί ἐν ὁ λόγος ἀνελεύθερος εἰμί ὁ καταγίγνομαι περί ὁ ὁ πρᾶγμα ἀκρίβεια . ἀνελεύθερος οὖν ἤδη τις δοκέω καί ὁ ἐν ὁ λόγος ἄγαν ἀκριβής καί περί ὁ μικρός ἐξεταστικός , ὥσπερ καί ὁ ἐν ὁ συνάλλαγμα . προεῖπον δέ οὗτος καί δείκνυμι ὁ ὁ ἔθος ἰσχύς , καί ὅτι κατά οἰκειότης ὁ κατά ὁ εἰμί καί ὁ λέγω ἀποδέχομαι , ἐπιφέρω διό δεῖ παιδεύω πῶς ἕκαστος ἀποδεκτέος · “ παιδεύω γάρ εἰμί ἐπί τοσοῦτος ὁ ἀκριβής ἐπιζητέω κατά ἕκαστος γένος , ἐπί ὅσος ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις ἐπιδέχομαι . ” ἐνδείκνυμι γάρ ἐγώ ὅτι καθόλου μέν δεῖ παιδεύω καί οἶδα πῶς χρή ὁ λέγω ἀκούω ἕκαστος · οὖον γάρ πᾶς ὅμοιος οὐδέ ἴσος ὁ ἀκρίβεια ἐπιδέχομαι . δεῖ οὖν , φημί , πρῶτος ἐν ὁ ἀναλυτικός γυμνάζω καί ὁ λογικός , καί οἶδα ὁ τρόπος ὁ ἀπόδειξις καί ὁ ὁ λόγος συναγωγή · ἄτοπος γάρ ἅμα τε ζητέω ἐπιστήμη τις , καί περί αὐτός ὁ ἐπιστήμη ζητέω τίς τρόπος γίγνομαι . δεῖ γάρ πρότερος γιγνώσκω ὁ τρόπος κατά ὅς δεῖ θηράω αὐτός , καί τότε αὐτός ὁ ἐπιστήμη · οὐδέτερος γάρ οὗτος ῥᾴδιος θηράω , οὔτε ὁ τρόπος οὔτε δή ὁ ἐπιστήμη . p . 995a14 ὁ δέ ἀκριβολογία ὁ μαθηματικός οὐ ἐν ἅπας ἀπαιτητέον . ῾ομοιος γάρ εἰμί , φημί ἐν ὁ ἠθικός , μαθηματικός πιθανολογέω ἀποδέχομαι καί ῥητορικός ἀποδείκνυμι ἀπαιτέω . οὗτος οὖν λέγω καί νῦν , ὅτι ὁ ἀκριβολογία ὁ μαθηματικός οὐ ἐν ἅπας δεῖ ἀπαιτέω , ἀλλά ἐν ὁ ἄυλος , ὁποῖος εἰμί ὁ ἐκ ἀφαίρεσις . ὥστε οὖον φυσικός εἰμί ὁ τρόπος ὁ μαθηματικός · ἅπας γάρ ἴσως ὁ φύσις ἔχω ὕλη . καλῶς ὁ ἴσως προστίθημι διά ὁ οὐράνιος . οὖον γάρ κύριος ἐπί ἐκεῖνος ὕλη θεωρέω . p . 995a17 Διὸ σκεπτέος πρῶτος τίς εἰμί φύσις . Ζεύς ὁ εἶπον ̔ δεῖ δεῖ ἐγώ πρότερος ἐπισκοπέω τίς εἰμί φύσις ἐπανατρέχω πάλιν ἐπί ὁ φυσικός καί περί φύσις διαλέγω , καί οὐκέτι εἰμί θεολογία ὁ πραγματεία . λέγω οὖν πρός οὗτος ἢ ὅτι οὖον κύριος ὁ βιβλίον οὗτος ὁ μετά ὁ φυσικός εἰμί πραγματεία , ἀλλά προγράφω πᾶς ὁ θεωρητικός φιλοσοφία , ἢ ὅτι δεῖ πρότερος προγυμνάζω εἰς ὁ φυσικός θεώρημα · τότε οὖν δυνατός παρακολουθέω ὁ ἐνταῦθα λέγω . μανθάνω γάρ τίς εἰμί φύσις γιγνώσκω καί περί τίς ὁ φυσικός εἰμί πραγματεία , καί εἰμί εἷς ἐπιστήμη ἢ πλείων ὁ αἴτιος καί ὁ ἀρχή θεωρέω εἰμί . καί λέγω ὅτι εἷς ἐπιστήμη θεωρέω ὁ τέσσαρες αἴτιος , ὁ ποιητικός ὁ τελικός , ὁ εἰδικός ὁ ὑλικός . οἷος ὁ φυσικός ὁ ἄλλος προσεχής · ὁ γάρ πρόσω αἴτιος , οἷος περί ὁ εἰμί πρῶτος αἴτιος καί ὁ ἀναιδέω ὕλη καί ὁ τελικός αἴτιος καί ὁ εἰδικός , ὁ πρῶτος εἰμί φιλόσοφος ἔργον θεωρέω .