artemidorus-oneirocritica.onirocriticon 1.50
Ἐν τοῖς περὶ ἀλλοώσεως πρῶτον χρη τὸ ποσὸν σκοπεῖν , δεύτερον τὸ ποιόν , τρίτον τὸ κατὰ τὴν ἰδέαν . καὶ τὸ μὲν ποσόν , τοῦτ’ ἔστιν ἐκ μικροῦ μέγαν γενέσθαι ἢ ἐκ τοῦ ὄντος μείζω , ἀγαθόν , εἰ μὴ ὑπὲρ ἄνθρωπόν τις μέγας δόξειε γεγονέναι · οὐ γὰρ τὸ σῶμα ἀλλὰ τὰς πράξεις αὐξῆσαι σημαίνει τὸ ὄναρ καὶ τὸν βίον τοῦ ἰδόντος . τὸ δὲ ὑπὲρ ἄνθρωπον μέγαν δοκεῖν γεγονέναι θάνατον τῷ ἰδόντι σημαίνει · καὶ εἴ τις τὸ ἑαυτοῦ παιδίον βραχὺ ὄν ἄνδρα δόξειε γεγονέναι , τεθνήξεται τὸ παιδίον . δεινὸν δὲ καὶ πρεσβύτῃ τὸ εἰς παῖδα μεταβάλλειν θάνατον γὰρ αὐτῷ σημαίνει . ἀγαθὸν δὲ ἀνδρὶ τὸ εἰς νεανίσκον μεταβάλλειν καὶ νεανίσκῳ τὸ εἰς παῖδα ἕκαστος γὰρ αὐτῶν ἐπὶ τὸ ὡραιότερον μεταβάλλει . ἀγαθὸν δὲ καὶ παιδὶ εἰς νεανίσκον καὶ νεανίσκῳ εἰς ἄνδρα καὶ ἀνδρὶ εἰς γέροντα μεταβάλλειν ἕκαστος γὰρ αὐτῶν ἐπὶ τὸ ἐντιμότερον μεταβάλλει . εἰ δὲ νεανίσκος εἰς γέροντα μεταβάλοι , τεθνήξεται μὲν οὐχὶ ὡς ὁ παῖς , νοσήσει δέ . καὶ εἰ ἀνὴρ εἰς παῖδα μεταβάλοι , ἀφρόνως τι πραγματευσάμενος βλαβήσεται τὸ γὰρ ποιητικὸν ὀρθῶς εἴρηται αἰεὶ δʼ ὁπλοτέρων ἀνδρῶν φρένες ἠερέθονται . Τὸ δὲ ποιὸν τῆς μεταβολῆς ὧδε ἔχει . εἰ μὲν εἰς γυναῖκα μεταβάλοι ἀνήρ , πένητι μὲν ἀγαθὸν καὶ δούλῳ ὁ μὲν γὰρ ἕξει τὸν θρέψοντα αὐτὸν ὥσπερ καὶ γυνή , ὁ δὲ ἀπονώτερον δουλεύσει · μικρότεροι γὰρ οἱ γυναικῶν πόνοι . πλουσίῳ δὲ πονηρόν , καὶ μόλιστα πολιτευομένῳ · ὡς γὰρ ἐπὶ τὸ πολὺ οἰκουροῦσιν αἱ γυναῖκες . διὸ παραλύσει πάσης ἀρχῆς τὸν ἰδόντα τὸ ὄναρ . τοῖς δὲ σωμασκοῦσι νόσον σημαίνει θηλύτεραι γὰρ γυναῖκες ἀνδρῶν . εἰ δὲ γυνὴ εἰς ἄνδρα μεταβάλοι , ἄγαμος μὲν οὖσα γαμηθήσεται καὶ ἄπαις οὖσα τεκνώσει ἄρρεν , καὶ οὕτως εἰς τὴν ἀνδρείαν μεταβάλλει φύσιν . ἄνδρα δὲ ἔχουσα καὶ υἱὸν χήρα διατελέσει οὐ γὰρ ἀνδρὶ ἀνδρὸς ἀλλὰ γυναικὸς δεῖ . δούλῃ δὲ τὸ ὄναρ πλείονα τὴν δουλείαν ἐπάγει , ἀγαθὸν δὲ ἑταίρᾳ · ἡ μὲν γὰρ ἐπὶ πλεῖον ὡς ἀνὴρ ὑπομενεῖ τοὺς πόνους , ἡ δὲ οὐ παύσεται κινουμένη . εἰ δέ τις ἀργύρεος ἢ χρύσεος δόξειεν εἶναι ἀνὴρ ἢ γυνή , δοῦλος μὲν ὢν πραθήσεται , ἵνα ἀπαργυρωθῇ ἢ ἀποχρυσωθῇ , πένης δὲ εὐπορήσει , ἵνα περὶ αὐτὸν γένηται ἡ τοιαύτη ὕλη , πλούσιος δὲ ἐν ἐπιβουλαῖς ἔσται , πάντα γὰρ τὰ ἀργύρεα καὶ χρύσεα ἐπιβούλους ἔχει πολλούς . νοσοῦντι δὲ θάνατον προαγορεύει παντὶ δήπουθεν τὸ ὄναρ , ὥσπερ καὶ τὸ χάλκεον δοκεῖν γεγονέναι , πλὴν ἀθλητοῦ καὶ δούλου · ὁ μὲν γὰρ νικήσας ἀνδριάντος τεύξεται , ὁ δὲ ἐλευθερωθήσεται · χάλκεαι γὰρ εἰκόνες τῶν ἐλευθέρων ἀνατίθενται . τὸ δʼ αὐτὸ σημαίνει κἂν εἰκόνα τις ἑαυτοῦ ἢ ἀνδριάντα ἴδῃ χάλκεον ἐν ἀγορᾷ κεί μενον . τὸ δὲ εἰς σίδηρον μεταβάλλειν συμφορὰς ἀτλήτους σημαίνει , ἃς ὑπομείνας ὁ ἰδὼν εἰς γῆρας ἀφίξεται · σιδηρέους γὰρ καλοῦμεν τοὺς κακὰ ὑπομείναντας πολλά · πήλινον δὲ ἢ ὀστράκινον δοκεῖν γεγονέναι πᾶσι θάνατον σημαίνει χωρὶς τῶν διὰ γῆς ἢ πηλοῦ ἐργαζομένων . τὸ δὲ λίθινον δοκεῖν γεγονέναι τραύματα καὶ κατακοπὰς τῷ ἰδόντι σημαίνει · οὐ γὰρ ἐνδέ χεται ἄνευ σιδήρου λίθινόν τινα γενέσθαι . ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῆς ἄλλης ὕλης ἐκλαμβάνειν δεῖ . εἰ δὲ εἰς θηρίον μεταβάλοι τις , ἀπὸ τῆς τοῦ θηρίου φύσεως τεκμαίρεσθαι δεῖ τὰς κρίσεις , δείξει δέ τὸ τοιοῦτον ἐν τῷ περὶ κυνηγίου λόγῳ ἡ δευτέρα βίβλος . Ἀγαθὸν δὲ ἐπίσης πᾶσιν ἐτήρησα τὸ κάλλος καὶ τὴν τοῦ σώματος εὐφυΐαν καὶ τὴν ἰσχύν , ὅταν μὴ ὑπὲρ ἄνθρωπον ᾖ ταῦτα , ἐπεὶ τό γε ὑπερβαλλόντως καλὸν εἶναι δοκεῖν ἢ εὐπρεπῆ ἢ ἰσχυρὸν ἐπίσης τῷ αἰσχρὸν εἶναι δοκεῖν ἢ παραλελύσθαι ἢ μὴ ἰσχύειν ἀποβαίνει . ἃ δὴ πάντα θάνατον μὲν τοῖς νοσοῦσιν ἀπραγίαν δέ καὶ μακρονοσίαν τοῖς ἐρρωμένοις σημαίνει .
Lemmas: ἐν ὁ περί αλλοωσμος πρῶτος χρή ὁ ποσός σκοπέω , δεύτερος ὁ ποιός , τρίτος ὁ κατά ὁ ἰδέα . καί ὁ μέν ποσός , οὗτος εἰμί ἐκ μικρός μέγας γίγνομαι ἤ ἐκ ὁ εἰμί μέγας , ἀγαθός , εἰ μή ὑπέρ ἄνθρωπος τις μέγας δοκέω γίγνομαι · οὐ γάρ ὁ σῶμα ἀλλά ὁ πρᾶξις αὐξάνω σημαίνω ὁ ὄναρ καί ὁ βίος ὁ ὁράω . ὁ δέ ὑπέρ ἄνθρωπος μέγας δοκέω γίγνομαι θάνατος ὁ ὁράω σημαίνω · καί εἰ τις ὁ ἑαυτοῦ παιδίον βραχύς εἰμί ἀνήρ δοκέω γίγνομαι , θνῄσκω ὁ παιδίον . δεινός δέ καί πρεσβύτης ὁ εἰς παῖς μεταβάλλω θάνατος γάρ αὐτός σημαίνω . ἀγαθός δέ ἀνήρ ὁ εἰς νεανίσκος μεταβάλλω καί νεανίσκος ὁ εἰς παῖς ἕκαστος γάρ αὐτός ἐπί ὁ ὡραῖος μεταβάλλω . ἀγαθός δέ καί παῖς εἰς νεανίσκος καί νεανίσκος εἰς ἀνήρ καί ἀνήρ εἰς γέρων μεταβάλλω ἕκαστος γάρ αὐτός ἐπί ὁ ἔντιμος μεταβάλλω . εἰ δέ νεανίσκος εἰς γέρων μεταβάλλω , θνῄσκω μέν οὐ ὡς ὁ παῖς , νοσέω δέ . καί εἰ ἀνήρ εἰς παῖς μεταβάλλω , ἀφρόνως τις πραγματεύομαι βλάπτω ὁ γάρ ποιητικός ὀρθός λέγω ἀεί δέ ὁπλότερος ἀνήρ φρήν ἠερέθομαι . ὁ δέ ποιός ὁ μεταβολή ὧδε ἔχω . εἰ μέν εἰς γυνή μεταβάλλω ἀνήρ , πένης μέν ἀγαθός καί δοῦλος ὁ μέν γάρ ἔχω ὁ τρέφω αὐτός ὥσπερ καί γυνή , ὁ δέ ἄπονος δουλεύω · μικρός γάρ ὁ γυνή πόνος . πλούσιος δέ πονηρός , καί μολίων πολιτεύω · ὡς γάρ ἐπί ὁ πολύς οἰκουρέω ὁ γυνή . διό παραλύω πᾶς ἀρχή ὁ ὁράω ὁ ὄναρ . ὁ δέ σωμασκέω νόσος σημαίνω θῆλυς γάρ γυνή ἀνήρ . εἰ δέ γυνή εἰς ἀνήρ μεταβάλλω , ἄγαμος μέν εἰμί γαμέω καί ἄπαις εἰμί τεκνόω ἄρσην , καί οὕτως εἰς ὁ ἀνδρεῖος μεταβάλλω φύσις . ἀνήρ δέ ἔχω καί υἱός χήρα διατελέω οὐ γάρ ἀνήρ ἀνήρ ἀλλά γυνή δέω . δούλη δέ ὁ ὄναρ πολύς ὁ δουλεία ἐπάγω , ἀγαθός δέ ἑταίρα · ὁ μέν γάρ ἐπί πολύς ὡς ἀνήρ ὑπομένω ὁ πόνος , ὁ δέ οὐ παύω κινέω . εἰ δέ τις ἀργύρεος ἤ χρύσεος δοκέω εἰμί ἀνήρ ἤ γυνή , δοῦλος μέν εἰμί πιπράσκω , ἵνα ἀπαργυρόω ἤ ἀποχρυσόω , πένης δέ εὐπορέω , ἵνα περί αὐτός γίγνομαι ὁ τοιοῦτος ὕλη , πλούσιος δέ ἐν ἐπιβουλή εἰμί , πᾶς γάρ ὁ ἀργύρεος καί χρύσεος ἐπίβουλος ἔχω πολύς . νοσέω δέ θάνατος προαγορεύω πᾶς δήπουθεν ὁ ὄναρ , ὥσπερ καί ὁ χάλκεος δοκέω γίγνομαι , πλήν ἀθλητής καί δοῦλος · ὁ μέν γάρ νικάω ἀνδριάς τυγχάνω , ὁ δέ ἐλευθερόω · χάλκεος γάρ εἰκών ὁ ἐλεύθερος ἀνατίθημι . ὁ δέ αὐτός σημαίνω ἐάν εἰκών τις ἑαυτοῦ ἤ ἀνδριάς ὁράω χάλκεος ἐν ἀγορά κύ μένω . ὁ δέ εἰς σίδηρος μεταβάλλω συμφορά ἄτλητος σημαίνω , ὅς ὑπομένω ὁ ὁράω εἰς γῆρας ἀφικνέομαι · σιδήρεος γάρ καλέω ὁ κακός ὑπομένω πολύς · πήλινος δέ ἤ ὀστράκινος δοκέω γίγνομαι πᾶς θάνατος σημαίνω χωρίς ὁ διά γῆ ἤ πηλός ἐργάζομαι . ὁ δέ λίθινος δοκέω γίγνομαι τραῦμα καί κατακοπή ὁ ὁράω σημαίνω · οὐ γάρ ἐνδέω χω ἄνευ σίδηρος λίθινος τις γίγνομαι . ὅμοιος δέ καί περί ὁ ἄλλος ὕλη ἐκλαμβάνω δέω . εἰ δέ εἰς θηρίον μεταβάλλω τις , ἀπό ὁ ὁ θηρίον φύσις τεκμαίρομαι δέω ὁ κρίσις , δείκνυμι δέ ὁ τοιοῦτος ἐν ὁ περί κυνήγιον λόγος ὁ δεύτερος βίβλος . ἀγαθός δέ ἐπίσης πᾶς τηρέω ὁ κάλλος καί ὁ ὁ σῶμα εὐφυΐα καί ὁ ἰσχύς , ὅταν μή ὑπέρ ἄνθρωπος εἰμί οὗτος , ἐπεί ὁ γε ὑπερβαλλόντως καλός εἰμί δοκέω ἤ εὐπρεπής ἤ ἰσχυρός ἐπίσης ὁ αἰσχρός εἰμί δοκέω ἤ παραλύω ἤ μή ἰσχύω ἀποβαίνω . ὅς δή πᾶς θάνατος μέν ὁ νοσέω ἀπραγία δέ καί μακρονοσία ὁ ῥώννυμι σημαίνω .