artemidorus-oneirocritica.onirocriticon 4.47
Ὅσα τεράστια ἐστὶ καὶ οὐδαμῶς ἐνδεχόμενα γενέσθαι , ὡς Ἱπποκένταυρος καὶ Σκύλλα , ψευδεῖς τὰς προσδοκίας ἔσεσθαι σημαίνει , ὡς ἐν τῷ δευτέρῳ βιβλίῳ προείρηκα . ἐνίοτε μέντοι τὰς μὲν ἐλπίδας οὐ τελειοῖ , τὰς δὲ ὑποθέσεις τῶν πραγμάτων ταῖς περιοχαῖς ὁμοίας ποιεῖ . ἔδοξέ τις ἀνὴρ ἐπιθυμιῶν παῖδας αὐτῷ γενέσθαι καὶ τὴν γυναῖκα κυοῦσαν ἔχων , Ἱπποκένταυρον αὐτῷ γεγεννῆσθαι . δίδυμα αὐτῷ ἐγεννήθη βρέφη · δύο γὰρ σώματα τοῦ Ἱπποκενταύρου . ἀλλʼ οὐδέτερον τῶν παιδίων ἐτράφη · οὐδαμῶς γὰρ ἐνδέχεται Ἱππτοκένταυρον γενέσθαι εἰ δὲ καὶ γένοιτο , ἀδύνατον τὸ τραφῆναι . Ὅσαι τῶν ἱστοριῶν διπλοῦν ἔχουσι λόγον , τῶν μὲν ὡς οὕτως ἔχουσι λεγόντων , τῶν δὲ ὡς ἄλλως , τούτων ὁποτέρᾳ ἂν ἀκολουθήσῃς δόξῃ ὡς ἀποβησομένῃ , ὀρθῶς ποιήσεις , κἂν μὴ ἐπιτύχῃς · ἄμεινον δὲ ἀμφοτέρας τὰς δόξας εἰδέναι τε καὶ λέγειν . οἷον ἔδοξέ τις τὸν φοίνικα τὸ ὄρνεον ζωγραφεῖν . εἶπεν Αἰγύπτιος ὅτι ὁ ἰδὼν τὸν ὄνειρον εἰς τοσοῦτον ἧκε πενίας ὥστε τὸν πατέρα ἀποθανόντα δι᾿ ἀπορίαν πολλὴν αὐτὸς ὑποδὺς ἐβάστασε καὶ ἐξεκόμισε · καὶ γὰρ ὁ φοίνιξ τὸν ἑαυτοῦ πατέρα καταθάπτει . εἰ ὲν οὖν οὕτως ἀπέβη ὁ ὄνειρος , οὐκ οἶδα , ἀλλ᾿ οὖν γε ἐκεῖνος οὕτω διηγεῖτο , καὶ κατὰ τοῦτο τῆς ἱστορίας εἰκὸς ἦν ἀποβεβηκέναι . λέγουσι δὲ ἔνιοι ὅτι ὁ φοίνιξ οὐ τὸν πατέρα καταθάπτει οὐδὲ ὅλως ἐστὶν αὐτῷ περιὼν πατὴρ οὐδὲ ἄλλος τις τῶν προγόνων , ἀλλ᾿ ὅταν αὐτὸν τὸ μοιρίδιον ἄγῃ , ἔρχεται εἰς Αἴγυπτον ὅθεν οὐκ ἴσασιν ἄνθρωποι , καὶ αὐτὸς ἑαυτῷ ποιησάμενος ἐκ κασίας τε καὶ σμύρνης πυρὰν ἐναποθνήσκει . καυθείσης δὲ τῆς πυρᾶς μετὰ χρόνον ἐκ τῆς σποδοῦ σκώληκα λέγουσι γεννᾶσθαι , ὅντινα μεταβάλλειν αὐξανόμενον καὶ γίνεσθαι πάλιν φοίνικα καὶ ἀφίπτασθαι Αἰγύπτου ἐκεῖσε ὅθεν ἧκεν ὁ πρὸ αὐτοῦ φοίνιξ . ὥστε εἰ καὶ τῶν γονέων ἔρημόν τις εἴποι γενέσθαι τὸν ἰδόντα τὸν ὄνειρον , κατὰ τοῦτο τῆς ἱστορίας οὐκ ἀποτεύξεται . μέμνησο δὲ ὅτι τῶν ἱστοριῶν μόναις σοι προσεκτέον ταῖς πάνυ πεπιστευμέναις ἐκ πολλῶν καὶ μεγάλων τεκμηρίων ὅτι εἰσὶν ἀληθεῖς , ὡς τῷ πολέμῳ τῷ Περσικῷ καὶ ἐπάνωθεν τῷ Τρωικῷ καὶ τοῖς ὁμοίοις . τούτων γὰρ καὶ ἐναυλίσματα δείκνυται καὶ τόποι παρατάξεων καὶ στρατοπέδων καθιδρύσεις καὶ πόλεων κτίσεις καὶ βωμῶν ἀναστάσεις καὶ ὅσα ἄλλα τούτοις ἀκόλουθα . ὅταν οὖν τοιοῦτον ἴδῃ τις , πάντως ὅμοιόν τι αὐτῷ ἀποβήσεται . ἔτι καὶ τῶν ἱστοριῶν χρὴ προσέχειν ταῖς πολυθρυλήτοις καὶ ταῖς πρὸς τῶν πλείστων πεπιστευμέναις , οἷα τὰ περὶ τὸν Προμηθέα καὶ τὴν Νιόβην καὶ τῶν τραγῳδουμένων ἕκαστον · ταῦτα γὰρ εἰ καὶ μὴ οὕτως ἔχοι , ἀλλʼ οὖν γε διὰ τὸ προειλῆφθαι πρὸς τῶν πλείστων ὁμοίως ταῖς περιοχαῖς ἀποβαίνει . ὅσα δὲ παντελῶς ἐξίτηλα καὶ φλυαρίας καὶ λήρου μεστά , ὡς τὰ περὶ τὴν γιγαντομαχίαν καὶ τοὺς Σπαρτοὺς τοὺς τε ἐν Θήβαις καὶ τοὺς ἐν Κόλχοις καὶ τὰ ὅμοια , ἤτοι τέλεον οὐκ ἀποβήσεται κατὰ τὸν ἔμπροσθεν λόγον πᾶσαν ἀθετεῖ καὶ περιγράφει προσδοκίαν , καὶ ματαίας ὑπαγορεύει καὶ κενὰς τὰς ἐλπίδας , εἰ μή τι ἄρα τῶν μυθικῶν τούτων φυσικὴν ἐπιδέχοιτο τὴν ἐξήγησιν . οἷον ἔδοξέ τις Ἐνδυμίων γεγονέναι καὶ ὑπὸ τῆς Σελήνης ἐρᾶσθαι . συνέβη αὐτῷ πολλή τις εὔκλεια καὶ πορισμὸς οὐκ ὀλίγος ἐκπονήσαντι μαντικὴν τὴν διʼ ἄστρων · καὶ γὰρ τὸν Ἐνδυμίωνα λόγος ἔχει πρὸς μὲν τῶν πολλῶν ὑπὸ τῆς Σελήνης φιληθέντα συνεῖναι αὐτῇ , πρὸς δὲ τῶν τὰ τοιαῦτα ἐξηγουμένων ἀστρολογίᾳ μάλιστα πάντων ἀνθρώπων προσέχοντα καὶ νύκτωρ διαγρυπνοῦντα δόξαι τῇ σελήνῃ ὁμιλεῖν .
Lemmas: ὅσος τεράστιος εἰμί καί οὐδαμῶς ἐνδέχομαι γίγνομαι , ὡς Ἱπποκένταυρος καί Σκύλλα , ψευδής ὁ προσδοκία εἰμί σημαίνω , ὡς ἐν ὁ δεύτερος βιβλίον προλέγω . ἐνίοτε μέντοι ὁ μέν ἐλπίς οὐ τελειόω , ὁ δέ ὑπόθεσις ὁ πρᾶγμα ὁ περιοχή ὅμοιος ποιέω . δοκέω τις ἀνήρ ἐπιθυμία παῖς αὐτός γίγνομαι καί ὁ γυνή κυέω ἔχω , Ἱπποκένταυρος αὐτός γεννάω . δίδυμος αὐτός γεννάω βρέφος · δύο γάρ σῶμα ὁ Ἱπποκένταυρος . ἀλλά οὐδέτερος ὁ παιδίον τρέφω · οὐδαμῶς γάρ ἐνδέχομαι ιππτοκενταυρος γίγνομαι εἰ δέ καί γίγνομαι , ἀδύνατος ὁ τρέφω . ὅσα ὁ ἱστορίη διπλόος ἔχω λόγος , ὁ μέν ὡς οὕτως ἔχω λέγω , ὁ δέ ὡς ἄλλος , οὗτος ὁπότερος ἄν ἀκολουθέω δοκέω ὡς ἀποβαίνω , ὀρθός ποιέω , ἐάν μή ἐπιτυγχάνω · ἀγαθός δέ ἀμφότερος ὁ δόξα οἶδα τε καί λέγω . οἷος δοκέω τις ὁ φοῖνιξ ὁ ὄρνεον ζωγραφέω . λέγω Αἰγύπτιος ὅτι ὁ ὁράω ὁ ὄνειρος εἰς τοσοῦτος ἵημι πενία ὥστε ὁ πατήρ ἀποθνῄσκω διά ἀπορία πολύς αὐτός ὑποδύω βαστάζω καί ἐκκομίζω · καί γάρ ὁ φοῖνιξ ὁ ἑαυτοῦ πατήρ καταθάπτω . εἰ εἰμί οὖν οὕτως ἀποβαίνω ὁ ὄνειρος , οὐ οἶδα , ἀλλά οὖν γε ἐκεῖνος οὕτως διηγέομαι , καί κατά οὗτος ὁ ἱστορία ἔοικα εἰμί ἀποβαίνω . λέγω δέ ἔνιοι ὅτι ὁ φοῖνιξ οὐ ὁ πατήρ καταθάπτω οὐδέ ὅλος εἰμί αὐτός περίειμι πατήρ οὐδέ ἄλλος τις ὁ πρόγονος , ἀλλά ὅταν αὐτός ὁ μοιρίδιος ἄγω , ἔρχομαι εἰς Αἴγυπτος ὅθεν οὐ οἶδα ἄνθρωπος , καί αὐτός ἑαυτοῦ ποιέω ἐκ κασία τε καί σμύρνα πυρή ἐναποθνῄσκω . καίω δέ ὁ πυρή μετά χρόνος ἐκ ὁ σποδός σκώληξ λέγω γεννάω , ὅστις μεταβάλλω αὐξάνω καί γίγνομαι πάλιν φοῖνιξ καί ἀποπέτομαι Αἴγυπτος ἐκεῖσε ὅθεν ἥκω ὁ πρό αὐτός φοῖνιξ . ὥστε εἰ καί ὁ γονεύς ἐρῆμος τις λέγω γίγνομαι ὁ ὁράω ὁ ὄνειρος , κατά οὗτος ὁ ἱστορία οὐ ἀποτυγχάνω . μιμνῄσκω δέ ὅτι ὁ ἱστορίη μόνος σύ προσέχω ὁ πάνυ πιστεύω ἐκ πολύς καί μέγας τεκμήριον ὅτι εἰμί ἀληθής , ὡς ὁ πόλεμος ὁ Περσικός καί ἐπάνωθεν ὁ Τρωϊκός καί ὁ ὅμοιος . οὗτος γάρ καί ἐναύλισμα δείκνυμι καί τόπος παράταξις καί στρατόπεδον καθίδρυσις καί πόλις κτίσις καί βωμός ἀνάστασις καί ὅσος ἄλλος οὗτος ἀκόλουθος . ὅταν οὖν τοιοῦτος ὁράω τις , πάντως ὅμοιος τις αὐτός ἀποβαίνω . ἔτι καί ὁ ἱστορίη χρή προσέχω ὁ πολυθρύλητος καί ὁ πρός ὁ πολύς πιστεύω , οἷος ὁ περί ὁ Προμηθεύς καί ὁ Νιόβη καί ὁ τραγῳδέω ἕκαστος · οὗτος γάρ εἰ καί μή οὕτως ἔχω , ἀλλά οὖν γε διά ὁ προλαμβάνω πρός ὁ πολύς ὅμοιος ὁ περιοχή ἀποβαίνω . ὅσος δέ παντελής ἐξίτηλος καί φλυαρία καί λῆρος μεστός , ὡς ὁ περί ὁ γιγαντομαχία καί ὁ Σπαρτός ὁ τε ἐν Θῆβαι καί ὁ ἐν Κόλχος καί ὁ ὅμοιος , ἤτοι τέλειος οὐ ἀποβαίνω κατά ὁ ἔμπροσθεν λόγος πᾶς ἀθετέω καί περιγράφω προσδοκία , καί μάταιος ὑπαγορεύω καί κενός ὁ ἐλπίς , εἰ μή τις ἄρα ὁ μυθικός οὗτος φυσικός ἐπιδέχομαι ὁ ἐξήγησις . οἷος δοκέω τις Ἐνδυμίων γίγνομαι καί ὑπό ὁ Σελήνη ἐράω . συμβαίνω αὐτός πολύς τις εὔκλεια καί πορισμός οὐ ὀλίγος ἐκπονέω μαντικός ὁ διά ἄστρον · καί γάρ ὁ Ἐνδυμίων λόγος ἔχω πρός μέν ὁ πολύς ὑπό ὁ Σελήνη φιλέω σύνειμι αὐτός , πρός δέ ὁ ὁ τοιοῦτος ἐξηγέομαι ἀστρολογία μάλα πᾶς ἄνθρωπος προσέχω καί νύκτωρ διαγρυπνέω δοκέω ὁ σελήνη ὁμιλέω .