artemidorus-oneirocritica.onirocriticon 4.56
Χρὴ δέ σε καὶ τὰ ἤθη τῶν ζῴων ἀντιπαραβάλλειν τοῖς ἤθεσι τοῖς ἀνθρωπίνοις καὶ τὴν γνώμην καὶ τὴν προαίρεσιν ἑκάστου κατὰ τὸ ὅμοιον σκοπεῖν . οἷον τὰ μεγαλόφρονα καὶ ἐλευθέρια καὶ πραγματικὰ καὶ φοβερὰ τοιούτους ἀνθρώπους προαγορεύει , οἷον λέων τίγρις πάρδαλις ἐλέφας ἀετὸς ἅρπη . καὶ τὰ βίαια καὶ τραχέα καὶ δυσσύμβολα ὁμοίους προαγορεύει ἀνθρώπους , ὡς σύαγρος καὶ ἄρκτος . καὶ τὰ δειλὰ καὶ δρομικὰ καὶ ἀνελεύθερα δειλοὺς ἢ δραπέτας παρίστησιν , ὡς ἔλαφος λαγὼς κύων . τὰ δέ νωθῆ καὶ ἄπρακτα καὶ πανοῦργα , ὡς ὕαινα , νωθεῖς καὶ ἀπράκτους , πολλάκις δὲ καὶ φαρμακοὺς παρίστησι . καὶ τῶν ἰοβόλων τὰ φοβερὰ καὶ ἰσχυρὰ καὶ δυνατὰ μεγάλους ἄνδρας παρίστησιν , ὡς δράκων βασιλίσκος δρυίνας . τὰ δὲ πολὺν ἰὸν ἔχοντα πλουσίους ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας , ὡς ἀσπὶς ἔχιδνα σήψ . τὰ δὲ μείζονα τὴν φαντασίαν τῆς δυνάμεως ἔχοντα ἀλαζόνας καὶ ἀνυποστάτους ἀνθρώπους , ὡς παρείας φύσαλος τυφλίνης . τὰ δὲ μικρά , ὡς φαλάγγια καὶ ὕδροι καὶ σαυροί , μικροὺς μὲν καὶ εὐκαταφρονήτους , ἱκανοὺς δὲ κακῶς διαθεῖναι παρίστησιν ἀνθρώπους . τὰ δὲ ἁρπάζοντα φανερῶς λῃστὰς καὶ ἅρπαγας , ὡς ἱέραξ καὶ λύκος . τὰ δὲ ἁρπάζοντα μέν , οὐ φανερῶς δέ , ἐπιβούλους , ὡς ἰκτῖνος καὶ ἀλώπηξ . τὰ δὲ εὔμορφα καὶ χαρίεντα φιλοκάλους , ὡς ψιττακὸς καὶ πέρδιξ καὶ ταώς . τὰ δὲ μουσικὰ καὶ ἡδύφωνα φιλολόγους καὶ μουσικοὺς καὶ εὐφώνους , ὡς χελιδὼν καὶ ἀηδὼν καὶ βασιλίσκος καὶ τὰ ὅμοια . τὰ δὲ μιμητικὰ γόητας καὶ πανούργους , ὡς πίθηκος καὶ κόσσυφος καὶ κίσσα . τὰ δὲ ποικίλα καὶ κατάστικτα , ὡς πάρδαλις , οὐχ ἁπλοῦς τὸ νόημα , πολλάκις δὲ καὶ ἐστιγμένους . τὰ δὲ ἐργατικὰ καὶ ταλαίπωρα ἐργάτας καὶ ὑποτεταγμένους , ὡς ὄνοι καὶ βόες ἐργάται . τὰ δὲ ἐργατικὰ μὲν ἀνυπότακτα δὲ τοὺς ἀφηνιάζοντας καὶ ἀγερώχους , ὡς ταῦροι καὶ βοῦς ἀγελαῖαι καὶ ἵπποι φορβάδες καὶ ὄναγροι . τὰ δὲ συναγελαζόμενα κοινωνικοὺς καὶ συναγελαστικοὺς ἀνθρώπους , ὅθεν καὶ πρὸς κοινωνίαν ἐστὶ σύμφορα , ὡς πελαργοὶ καὶ γέρανοι καὶ ψᾶρες καὶ κολοιοὶ καὶ περιστεραί . τούτων δὲ ἔνια καὶ χειμῶνας προαγορεύει , ὡς κολοιοὶ καὶ ψᾶρες , καὶ λῃστὰς καὶ πολεμίους , ὡς γέρανοι καὶ πελαργοί . τὰ δὲ νεκροῖς ἐφεδρεύοντα καὶ μηδὲν θηρεύοντα ἀργοὺς καὶ νωθεῖς ἀνθρώπους ἢ νεκροστόλους ἢ ἐνταφιοπώλας ἢ βυρσέας ἢ ἀπεληλαμένους πόλεως , ὡς γῦπες . τὰ δὲ νυκτερινὰ καὶ μηδὲν ἐν ἡμέρᾳ πράσσοντα μοιχοὺς ἢ κλέπτας ἢ νυκτερινὴν ἔχοντας τὴν ἐργασίαν , ὡς γλαῦξ καὶ νυκτικόραξ καὶ αἰγωλιὸς καὶ τὰ ὅμοια . τὰ δὲ πολλαῖς χρώμενα φωναῖς πολυγλώσσους ἢ πολυΐστορας ὡς κόραξ καὶ κορώνη καὶ κίσσα καὶ τὰ ὅμοια . τὰ δὲ φιλόχωρα τοὺς πλησίον οἰκοῦντας καὶ τοὺς ἐγγὺς θυρῶν , ὡς χελιδὼν καὶ λαγώς . ταῦτα δὲ καὶ τοὺς δραπέτας εἰς τὴν οἰκείαν πορεύεσθαι σημαίνει φύσει ὄντας ἐλευθέρους . μέμνησο δὲ ὅτι ὁπόσα τῶν ζῴων ταὐτὰ εἰς πολλὰ δύναται κρίνεσθαι , ταῦτα κριτέον . οἷον πάρδαλις καὶ μεγαλόφρονα σημαίνει διὰ τὰ ἤθη καὶ ποικίλον διὰ τὸ χρῶμα , ὁμοίως καὶ πέρδιξ εὔμορφον καὶ πανοῦγρον . καὶ τὸ ὅλον ἔχων τὰ ὑποδείγματα περί τε αὐτῶν τούτων καὶ τῶν μὴ κατηριθμημένων ἐνθάδε ἢ ἐν τοῖς πρώτοις βιβλίοις ποιοῦ τὸν λόγον . ἔτι καὶ τοῦτο . ὅσα τῶν ζῴων θεοῖς τισιν ἀνάκειται , τοὺς θεοὺς αὐτοὺς ἐκείνους σημαίνει . κοινῇ δὲ πάντα , τὰ μὲν ἥμερα καὶ σύντροφα πρὸς τοὺς οἰκείους λάμβανε , δὲ ἄγρια πρὸς τοὺς ἐχθροὺς ἢ πρὸς νόσον ἢ πρὸς καιρὸν ἀηδῆ καὶ κακοπραγίαν · ὥσπερ γὰρ τὰ θηρία βλάπτει τοὺς ἀνθρώπους , οὕτω καὶ οἱ ἐχθροὶ καὶ αἱ νόσοι καὶ αἱ κακοπραγίαι . τὰ μὲν οὖν ἥμερα ζῷα ἀγαθὸν ἔχειν καὶ ἐρρωμένα ὁρᾶν καὶ κρατούμενα ὑφ᾿ ἡμῶν αὐτῶν καὶ μὴ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν τὰ δὲ ἄγρια καὶ ἀποθνήσκοντα καὶ μὴ χειρούμενα ὑφʼ ἡμῶν ἀγαθὰ ἂν εἴη καὶ κρατούμενα ὑπὸ τῶν ἡμέρων καὶ συντρόφων ἡμῖν ζῴων ὑπὸ δὲ τῶν ἐχθρῶν κρατούμενα ἢ ὑπέρτερα τῶν ἡμέρων γινόμενα καὶ διατιθέμενά τι πονηρόν , ἄτοπα ἂν εἴη καὶ σκαιὰ πάντα .
Lemmas: χρή δέ σύ καί ὁ ἦθος ὁ ζῷον ἀντιπαραβάλλω ὁ ἦθος ὁ ἀνθρώπινος καί ὁ γνώμη καί ὁ προαίρεσις ἕκαστος κατά ὁ ὅμοιος σκοπέω . οἷος ὁ μεγαλόφρων καί ἐλευθέριος καί πραγματικός καί φοβερός τοιοῦτος ἄνθρωπος προαγορεύω , οἷος λέων τίγρις πάρδαλις ἐλέφας ἀετός ἅρπη . καί ὁ βίαιος καί τραχύς καί δυσσύμβολος ὅμοιος προαγορεύω ἄνθρωπος , ὡς σύαγρος καί ἄρκτος . καί ὁ δειλός καί δρομικός καί ἀνελεύθερος δειλός ἤ δραπέτης παρίστημι , ὡς ἔλαφος λαγώς κύων . ὁ δέ νωθής καί ἄπρακτος καί πανοῦργος , ὡς ὕαινα , νωθής καί ἄπρακτος , πολλάκις δέ καί φαρμακός παρίστημι . καί ὁ ἰοβόλος ὁ φοβερός καί ἰσχυρός καί δυνατός μέγας ἀνήρ παρίστημι , ὡς δράκων βασιλίσκος δρύϊνος . ὁ δέ πολύς ἰός ἔχω πλούσιος ἀνήρ τε καί γυνή , ὡς ἀσπίς ἔχιδνα σήψ . ὁ δέ μέγας ὁ φαντασία ὁ δύναμις ἔχω ἀλαζών καί ἀνυπόστατος ἄνθρωπος , ὡς παρείας φύσαλος τυφλίνης . ὁ δέ μικρός , ὡς φαλάγγιον καί ὕδρος καί σαυρός , μικρός μέν καί εὐκαταφρόνητος , ἱκανός δέ κακός διατίθημι παρίστημι ἄνθρωπος . ὁ δέ ἁρπάζω φανερός λῃστής καί ἅρπαξ , ὡς ἱέραξ καί λύκος . ὁ δέ ἁρπάζω μέν , οὐ φανερός δέ , ἐπίβουλος , ὡς ἰκτῖνος καί ἀλώπηξ . ὁ δέ εὔμορφος καί χαρίεις φιλόκαλος , ὡς ψιττακός καί πέρδιξ καί ταώς . ὁ δέ μουσικός καί ἡδύφωνος φιλόλογος καί μουσικός καί εὔφωνος , ὡς χελιδών καί ἀηδών καί βασιλίσκος καί ὁ ὅμοιος . ὁ δέ μιμητικός γόης καί πάνουργος , ὡς πίθηκος καί κόσσυφος καί κίσσα . ὁ δέ ποικίλος καί κατάστικτος , ὡς πάρδαλις , οὐ ἁπλόος ὁ νόημα , πολλάκις δέ καί στίζω . ὁ δέ ἐργατικός καί ταλαίπωρος ἐργάτης καί ὑποτάσσω , ὡς ὄνος καί βοῦς ἐργάτης . ὁ δέ ἐργατικός μέν ἀνυπότακτος δέ ὁ ἀφηνιάζω καί ἀγέρωχος , ὡς ταῦρος καί βοῦς ἀγελαῖος καί ἵππος φορβάς καί ὄναγρος . ὁ δέ συναγελάζομαι κοινωνικός καί συναγελαστικός ἄνθρωπος , ὅθεν καί πρός κοινωνία εἰμί σύμφορος , ὡς πελαργός καί γέρανος καί ψάρ καί κολοιός καί περιστερά . οὗτος δέ ἔνιοι καί χειμών προαγορεύω , ὡς κολοιός καί ψάρ , καί λῃστής καί πολέμιος , ὡς γέρανος καί πελαργός . ὁ δέ νεκρός ἐφεδρεύω καί μηδείς θηρεύω ἀργός καί νωθής ἄνθρωπος ἤ νεκροστόλος ἤ ἐνταφιοπώλης ἤ βυρσεύς ἤ ἀπελαύνω πόλις , ὡς γύψ . ὁ δέ νυκτερινός καί μηδείς ἐν ἡμέρα πράσσω μοιχός ἤ κλέπτης ἤ νυκτερινός ἔχω ὁ ἐργασία , ὡς γλαύξ καί νυκτικόραξ καί αἰγωλιός καί ὁ ὅμοιος . ὁ δέ πολύς χράω φωνή πολύγλωσσος ἤ πολυίστωρ ὡς κόραξ καί κορώνη καί κίσσα καί ὁ ὅμοιος . ὁ δέ φιλόχωρος ὁ πλησίον οἰκέω καί ὁ ἐγγύς θύρα , ὡς χελιδών καί λαγώς . οὗτος δέ καί ὁ δραπέτης εἰς ὁ οἰκεῖος πορεύω σημαίνω φύσις εἰμί ἐλεύθερος . μιμνῄσκω δέ ὅτι ὁπόσος ὁ ζῷον αὐτός εἰς πολύς δύναμαι κρίνω , οὗτος κρίνω . οἷος πάρδαλις καί μεγαλόφρων σημαίνω διά ὁ ἦθος καί ποικίλος διά ὁ χρῶμα , ὅμοιος καί πέρδιξ εὔμορφος καί πάνουγρος . καί ὁ ὅλος ἔχω ὁ ὑπόδειγμα περί τε αὐτός οὗτος καί ὁ μή καταριθμέω ἐνθάδε ἤ ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον ποιέω ὁ λόγος . ἔτι καί οὗτος . ὅσος ὁ ζῷον θεός τις ἀνάκειμαι , ὁ θεός αὐτός ἐκεῖνος σημαίνω . κοινός δέ πᾶς , ὁ μέν ἥμερος καί σύντροφος πρός ὁ οἰκεῖος λαμβάνω , δέ ἄγριος πρός ὁ ἐχθρός ἤ πρός νόσος ἤ πρός καιρός ἀηδής καί κακοπραγία · ὥσπερ γάρ ὁ θηρίον βλάπτω ὁ ἄνθρωπος , οὕτως καί ὁ ἐχθρός καί ὁ νόσος καί ὁ κακοπραγία . ὁ μέν οὖν ἥμερος ζῷον ἀγαθός ἔχω καί ῥώννυμι ὁράω καί κρατέω ὑπό ἐγώ αὐτός καί μή ὑπό ὁ ἐχθρός ὁ δέ ἄγριος καί ἀποθνῄσκω καί μή χειρόω ὑπό ἐγώ ἀγαθός ἄν εἰμί καί κρατέω ὑπό ὁ ἥμερος καί σύντροφος ἐγώ ζῷον ὑπό δέ ὁ ἐχθρός κρατέω ἤ ὑπέρ ὁ ἥμερος γίγνομαι καί διατίθημι τις πονηρός , ἄτοπος ἄν εἰμί καί σκαιός πᾶς .