arius-didymus.liber-de-philosophorum-sectis-epitome-ap-stobaeum 3.31
Διαιρεῖσθαι δὲ τἀγαθὸν εἴς τε τὸ καλὸν καὶ εἰς τὸ συμφέρον καὶ εἰς τὸ ἡδύ · καὶ τῶν μὲν κατὰ μέρος πράξεων τούτους εἶναι σκοπούς · τὸ δ’ ἐκ πάντων αὐτῶν , εὐδαιμονίαν . Εὐδαιμονίαν δ’ εἶναι χρῆσιν ἀρετῆς τελείας ἐν βίῳ τελείῳ προηγουμένην , ἢ ζωῆς τελείας ἐνέργειαν κατ’ ἀρετήν , ἢ χρῆσιν ἀρετῆς ἐν τοῖς κατὰ φύσιν ἀνεμπόδιστον . Τὸ δ’ αὐτὸ καὶ τέλος ὑπάρχειν . Εἰ δὲ τὸ μὲν εὐδαιμονεῖν τέλος , ἡ δ’ εὐδαιμονία λέγεται σκοπός , καὶ ὁ μὲν πλοῦτος ἀγαθόν , τὸ δὲ πλουτεῖν , ὧν χρή , τοῖς μὲν οὕτω διορίζουσι τῆς ἀκριβείας τῶν ὀνομάτων χάριν . Ἀκολουθητέον μέντοι τῇ τῶν ἀρχαίων συνηθείᾳ , καὶ λεκτέον τέλος εἶναι οὗ χάριν πάντα πράττομεν , αὐτὸ δὲ οὐδενός , ἢ τὸ ἔσχατον τῶν ὀρεκτῶν , ἢ τὸ κατ’ ἀρετὴν ζῆν ἐν ἀγαθοῖς τοῖς περὶ τὸ σῶμα καὶ τοῖς ἔξωθεν , ἢ πᾶσιν , ἢ τοῖς πλείστοις καὶ κυριωτάτοις . Τοῦτο δὲ μέγιστον ὂν τῶν ἀγαθῶν καὶ τελειότατον , ἐκ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὑπηρετεῖσθαι . Τὰ μὲν γὰρ συμβαλόμενα πρὸς αὐτὸ τῶν ἀγαθῶν ὁμολογουμένως χρὴ λέγειν , τὰ δὲ ἐναντιούμενα , τῶν οὔτ’ ἀγαθῶν οὔτε κακῶν , ἀλλὰ τῶν ἀδιαφόρων . Οὐ πᾶσαν δὲ καλὴν πρᾶξιν εὐδαιμονικὴν ὑπάρχειν . Τελείας δ’ εἶπον ἀρετῆς χρῆσιν τὴν εὐδαιμονίαν , ὅτι τῶν ἀρετῶν τὰς μὲν ἔλεγον εἶναι τελείας , τὰς δ’ ἀτελεῖς · τελείας μέν , τήν τε δικαιοσύνην καὶ τὴν καλοκαγαθίαν · ἀτελεῖς δέ , τὴν εὐφυίαν καὶ τὴν προκοπήν · τῷ δὲ τελείῳ τὸ τέλειον ἁρμόττειν . Τέλος οὖν εἶναι τῆς τοιαύτης ἀρετῆς ἐνέργειαν , ἧς οὐθὲν ἄπεστι μέρος . Καὶ τὸ ἐν βίῳ δὲ τελείῳ προσέθεσαν , ἐνδείξασθαι βουληθέντες , ὅτι περὶ τοὺς ἤδη προήκοντας ἄνδρας ἡ εὐδαιμονία γίγνεται · τὸ γὰρ μειράκιον ἀτελὲς καὶ ὁ τούτου βίος , δι’ ὃ οὐκ ἂν γενέσθαι περὶ τοῦτ’ εὐδαιμονίαν , οὐδ’ ὅλως ἐν ἀτελεῖ χρόνῳ , ἀλλ’ ἐν τῷ τελείῳ . Τέλειον δ’ εἶναι τοῦτον , ὅσον ὥρισεν ἡμῖν πλεῖστον ὁ θεός , ὥρισε δὲ κατὰ πλάτος , καθάπερ καὶ τὸ τοῦ σώματος μέγεθος . Ὡς οὖν ἕνα στίχον μὴ ἂν συστήσειν ὑπόκρισιν , μηδὲ μίαν χειρὸς ἔκτασιν ὄρχησιν , μηδὲ μίαν χελιδόνα ποιή · σειν ἔαρ , οὕτως μηδὲ βραχὺν χρόνον εὐδαιμονίαν . Τελείαν γὰρ εἶναι δεῖν τὴν εὐδαιμονίαν ἐκ τελείου συνεστῶσαν ἀνδρός , καὶ χρόνου , καὶ δαίμονος . Προηγουμένην δὲ τὴν τῆς ἀρετῆς ἐνέργειαν , διὰ τὸ πάντως ἀναγκαῖον ἐν τοῖς κατὰ φύσιν ἀγαθοῖς ὑπάρχειν , ἐπεὶ καὶ ἐν κακοῖς ἀρετῇ χρήσαιτ’ ἂν καλῶς ὁ σπουδαῖος , οὐ μήν γε μακάριος ἔσται , καὶ ἐν αἰκίαις ἀποδείξαιτ’ ἂν τὸ γενναῖον , οὐ μὴν εὐδαίμων ἔσται . Αἴτιον δέ , ὅτι ἡ μὲν ἀρετὴ καλῶν μόνον ἐστὶν ἀπεργαστικὴ καθ’ ἑαυτήν , ἡ δ’ εὐδαιμονία καὶ καλῶν κἀγαθῶν . Οὐ γὰρ ἐγκαρτερεῖν βούλεται τοῖς δεινοῖς , ἀλλὰ τῶν ἀγαθῶν ἀπολαύειν , πρὸς τῷ καὶ σώζειν τὸ ἐν κοινωνίᾳ δίκαιον , καὶ μήτε ἀποστερεῖν ἑαυτὴν τῶν ἐν τῇ θεωρίᾳ καλῶν , μήτε τῶν κατὰ τὸν βίον ἀναγκαίων . Ἥδιστον γάρ τι καὶ κάλλιστον εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν , οὒτω δ’ ἐπιτείνεσθαι καθάπερ τέχνην ὀργάνων πλήθει καὶ παρασκευῇ · οὔτε τὴν αὐτὴν εἶναι θεοῦ καὶ ἀνθρώπου , οὔτε γὰρ τὴν ἀρετὴν ἀναπόβλητον ἐπὶ τῶν σπουδαίων τὸ παράπαν , δύνασθαι γὰρ ὑπὸ τοῦ πλήθους καὶ μεγέθους ἀφαιρεθῆναι κακῶν . Ὅθεν ἐνδοιάσειεν ἄν τις , μήποτε οὐδὲ κυρίως εὐδαιμονιστέον τὸν ἔτι ζῶντα , διὰ τὸ τῆς τύχης ἄδηλον . Τὸ γὰρ τοῦ Σόλωνος εὖ ἔχειν τέλος ὅρα μακροῦ βίου . Μαρτυρεῖν δὲ τοῦτο καὶ τὸν βίον , εὐδαιμονίζοντα τοὺς ἀνθρώπους , ἡνίκ’ ἂν θνήσκωσι . Τὸν δ’ ἀφαιρεθέντα τὴν εὐδαιμονίαν οὐκ εἶναι κακοδαίμονα , καθάπερ μηδὲ τὸν ὅλως ἔχοντα ταύτην , ἀλλ’ ἒσθ’ ὅ , τι μέσον . Βιοῦν γάρ ποτε καὶ σοφὸν καὶ μὴ σοφὸν τὸν μέσον λεγόμενον βίον , τὸν μήτε εὐδαίμονα μήτε κακοδαίμονα . Περὶ δὲ τοὺς κοιμωμένους οὐκ εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν , ἢ οὐκ ἐντελέχειάν γε . Τὴν μὲν γὰρ ἐνέργειαν τῆς ψυχῆς περὶ τὴν ἐγρήγορσιν εἶναι , ταύτῃ δὲ δεῖ προστίθεσθαι τὸ κατὰ φύσιν , διὰ τὸ μὴ πᾶσαν τὴν ἐγρήγορσιν τῶν σπουδαίων τελείας εἶναι χρῆσιν ἀρετῆς , ἀλλὰ τὴν κατὰ φύσιν . Ταύτην δ’ εἶναι τὴν τοῦ μὴ μαινομένου , μηδ’ ἐξεστηκότος , ἐπεὶ τήν γε μανίαν καὶ τὴν ἔκστασιν καὶ τὸν ὕπνον ἐξιστάνειν αὐτὸν ταύτης τῆς χρήσεως , τάχα δὲ καὶ τῆς τοῦ λόγου , καὶ ποιεῖν θηρίον . Οἷς γὰρ λογικόν ἐστι τὸ ζῆν , τούτοις καὶ τὸ εὐδαιμονεῑν ὑπάρχειν · οὐκ ἀεὶ δὲ οὐδὲ τούτοις , ἀλλὰ τοῦτο εἰ προηγούμενον ἔχοιεν τὸ ζῆν . Ὡς δὲ τὴν εὐδαιμονίαν λέγεσθαι χρῆσιν ἀρετῆς , οὕτως καὶ τὴν κακοδαιμονίαν χρῆσιν κακίας · οὐ μὴν ὡς τὴν κακίαν αὐτάρκη πρὸς κακοδαιμονίαν , οὕτως καὶ τὴν ἀρετὴν πρὸς εὐδαιμονίαν . Ὡς δὲ τὸν σπουδαῖον τἀγαθὰ ἔχειν , καὶ αὐτῷ συμφέρειν καὶ τοῖς ἄλλοις . Φευκτὸν δὲ τὸν βίον γίγνεσθαι τοῖς μὲν ἀγαθοῖς ἐν ταῖς ἄγαν ἀτυχίαις , τοῖς δὲ κακοῖς καὶ ἐν ταῖς ἄγαν εὐτυχίαις . Πλεῖον γὰρ ἁμαρτάνειν · δι’ ὃ καὶ μηδὲ κυρίως εὐτυχεῖς εἶναι τοὺς φαύλους .
Lemmas: διαιρέω δέ ἀγαθός εἰς τε ὁ καλός καί εἰς ὁ συμφέρω καί εἰς ὁ ἡδύς · καί ὁ μέν κατά μέρος πρᾶξις οὗτος εἰμί σκοπός · ὁ δέ ἐκ πᾶς αὐτός , εὐδαιμονία . Εὐδαιμονία δέ εἰμί χρῆσις ἀρετή τέλειος ἐν βίος τέλειος προηγούμενος , ἢ ζωή τέλειος ἐνέργεια κατά ἀρετή , ἢ χρῆσις ἀρετή ἐν ὁ κατά φύσις ἀνεμπόδιστος . ὁ δέ αὐτός καί τέλος ὑπάρχω . εἰμί δέ ὁ μέν εὐδαιμονέω τέλος , ὁ δέ εὐδαιμονία λέγω σκοπός , καί ὁ μέν πλοῦτος ἀγαθός , ὁ δέ πλουτέω , ὅς χρή , ὁ μέν οὗτος διορίζω ὁ ἀκρίβεια ὁ ὄνομα χάρις . ἀκολουθητέον μέντοι ὁ ὁ ἀρχαῖος συνήθεια , καί λεκτέος τέλος εἰμί ὅς χάρις πᾶς πράσσω , αὐτός δέ οὐδείς , ἢ ὁ ἔσχατος ὁ ὀρεκτός , ἢ ὁ κατά ἀρετή ζῶ ἐν ἀγαθός ὁ περί ὁ σῶμα καί ὁ ἔξωθεν , ἢ πᾶς , ἢ ὁ πλεῖστος καί κύριος . οὗτος δέ μέγας εἰμί ὁ ἀγαθός καί τέλειος , ἐκ ὁ ἄλλος ἅπας ὑπηρετέω . ὁ μέν γάρ συμβάλλω πρός αὐτός ὁ ἀγαθός ὁμολογουμένως χρή λέγω , ὁ δέ ἐναντιόομαι , ὁ οὔτε ἀγαθός οὔτε κακός , ἀλλά ὁ ἀδιάφορος . οὖον πᾶς δέ καλός πρᾶξις εὐδαιμονικός ὑπάρχω . Τέλεια δέ εἶπον ἀρετή χρῆσις ὁ εὐδαιμονία , ὅτι ὁ ἀρετή ὁ μέν λέγω εἰμί τέλειος , ὁ δέ ἀτελής · τέλειος μέν , ὁ τε δικαιοσύνη καί ὁ καλοκαγαθία · ἀτελής δέ , ὁ εὐφυία καί ὁ προκοπή · ὁ δέ τέλειος ὁ τέλειος ἁρμόζω . Τέλος οὖν εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀρετή ἐνέργεια , ὅς οὐδείς ἄπειμι μέρος . καί ὁ ἐν βίος δέ τέλειος προστίθημι , ἐνδείκνυμι βούλομαι , ὅτι περί ὁ ἤδη προήκω ἀνήρ ὁ εὐδαιμονία γίγνομαι · ὁ γάρ μειράκιον ἀτελής καί ὁ οὗτος βίος , διά ὅς οὐ εἄν γίγνομαι περί οὗτος εὐδαιμονία , οὐδέ ὅλως ἐν ἀτελής χρόνος , ἀλλά ἐν ὁ τέλειος . Τέλειος δέ εἰμί οὗτος , ὅσος ὁρίζω ἐγώ πλεῖστος ὁ θεός , ὁρίζω δέ κατά πλάτος , καθάπερ καί ὁ ὁ σῶμα μέγεθος . ὡς οὖν εἷς στίχος μή εἄν συνίστημι ὑπόκρισις , μηδέ εἷς χείρ ἔκτασις ὄρχησις , μηδέ εἷς χελιδών ποιέω · σέω ἔαρ , οὕτως μηδέ βραχύς χρόνος εὐδαιμονία . τελεία γάρ εἰμί δήω ὁ εὐδαιμονία ἐκ τέλειος συνίστημι ἀνήρ , καί χρόνος , καί δαίμων . προηγούμενος δέ ὁ ὁ ἀρετή ἐνέργεια , διά ὁ πάντως ἀναγκαῖος ἐν ὁ κατά φύσις ἀγαθός ὑπάρχω , ἐπεί καί ἐν κακός ἀρετή χράω εἄν καλῶς ὁ σπουδαῖος , οὖον μείς γε μακάριος εἰμί , καί ἐν αἰκία ἀποδείκνυμι εἄν ὁ γενναῖος , οὖον μήv εὐδαίμων εἰμί . αἴτιος δέ , ὅτι ὁ μέν ἀρετή καλός μόνος εἰμί ἀπεργαστικός κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ εὐδαιμονία καί καλός ἀγαθός . οὖον γάρ ἐγκαρτερέω βούλομαι ὁ δεινός , ἀλλά ὁ ἀγαθός ἀπολαύω , πρός ὁ καί σῴζω ὁ ἐν κοινωνία Δίκαιος , καί μήτε ἀποστερέω ἑαυτοῦ ὁ ἐν ὁ θεωρία καλός , μήτε ὁ κατά ὁ βίος ἀναγκαῖος . ἡδύς γάρ τίς καί καλῶς εἰμί ὁ εὐδαιμονία , οὐτάω δέ ἐπιτείνω καθάπερ τέχνη ὄργανον πλῆθος καί παρασκευή · οὔτε ὁ αὐτός εἰμί θεός καί ἄνθρωπος , οὔτε γάρ ὁ ἀρετή ἀναπόβλητος ἐπί ὁ σπουδαῖος ὁ παράπαν , δύναμαι γάρ ὑπό ὁ πλῆθος καί μέγεθος ἀφαιρέω κακός . ὅθεν ἐνδοιάζω ἄν τις , μήποτε οὐδέ κύριος εὐδαιμονιστέον ὁ ἔτι ζῶ , διά ὁ ὁ τυγχάνω ἄδηλος . ὁ γάρ ὁ Σόλων εὕω ἔχω τέλος ὁράω μακρός βίος . μαρτυρέω δέ οὗτος καί ὁ βίος , εὐδαιμονίζω ὁ ἄνθρωπος , ἡνίκα εἄν θνῄσκω . ὁ δέ ἀφαιρέω ὁ εὐδαιμονία οὐ εἰμί κακοδαίμων , καθάπερ μηδέ ὁ ὅλως ἔχω οὗτος , ἀλλά ἔστω ὅς , τίς μέσος . βιόω γάρ ποτός καί σοφός καί μή σοφός ὁ μέσος λέγω βίος , ὁ μήτε εὐδαίμων μήτε κακοδαίμων . περι δέ ὁ κοιμάω οὐ εἰμί ὁ εὐδαιμονία , ἢ οὐ ἐντελέχεια γε . ὁ μέν γάρ ἐνέργεια ὁ Ψυχή περί ὁ ἐγρήγορσις εἰμί , οὗτος δέ δεῖ προστίθημι ὁ κατά φύσις , διά ὁ μή πᾶς ὁ ἐγρήγορσις ὁ σπουδαῖος τέλειος εἰμί χρῆσις ἀρετή , ἀλλά ὁ κατά φύσις . οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁ μή μαίνομαι , μηδέ ἐξίστημι , ἐπεί ὁ γε μανία καί ὁ ἔκστασις καί ὁ ὕπνος ἐξιστάνω αὐτός οὗτος ὁ χρῆσις , τάχα δέ καί ὁ ὁ λόγος , καί ποιέω θηρίον . οἷς γάρ λογικός εἰμί ὁ ζῶ , οὗτος καί ὁ εὐδαιμονέω ὑπάρχω · οὐ ἀεί δέ οὐδέ οὗτος , ἀλλά οὗτος εἰμί προηγούμενος ἔχω ὁ ζῶ . ὡς δέ ὁ εὐδαιμονία λέγω χρῆσις ἀρετή , οὕτως καί ὁ κακοδαιμονία χρῆσις κακία · οὖον μήv ὡς ὁ κακία αὐτάρκης πρός κακοδαιμονία , οὕτως καί ὁ ἀρετή πρός εὐδαιμονία . ὡς δέ ὁ σπουδαῖος ἀγαθός ἔχω , καί αὐτός συμφέρω καί ὁ ἄλλος . φευκτός δέ ὁ βίος γίγνομαι ὁ μέν ἀγαθός ἐν ὁ ἄγαν ἀτυχία , ὁ δέ κακός καί ἐν ὁ ἄγαν εὐτυχία . πλεῖος γάρ ἁμαρτάνω · διά ὅς καί μηδέ κύριος εὐτυχέω εἰμί ὁ φαῦλος .