arius-didymus.liber-de-philosophorum-sectis-epitome-ap-stobaeum 3.20
Ἀκόλουθος δ’ ἐστὶ τῷ λόγῳ τῷ περὶ τῶν προηγμένων ὁ περὶ τοῦ καθήκοντος τόπος . Ὀρίζεται δὲ τὸ καθῆκον τὸ ἀκόλουθον ἐν ζωῇ , ὃ πραχθὲν εὔλογον ἀπολογίαν ἔχει · παρὰ τὸ καθῆκον δὲ τὸ ἐναντίως . Τοῦτο δὲ διατείνειν καὶ εἰς τὰ ἄλογα τῶν ζῴων , ἐνεργεῖ γάρ τι κἀκεῖνα ἀκολούθως τῇ ἑαυτῶν φύσει · ἐπὶ δὲ τῶν λογικῶν ζῴων οὕτως ἀποδίδοται , τὸ ἀκόλουθον ἐν βίῳ . Τῶν δὲ καθηκόντων τὰ μὲν εἶναί φασι τέλεια , ἃ δὴ καὶ κατορθώματα λέγεσθαι . Κατορθώματα δ’ εἶναι τὰ κατ’ ἀρετὴν ἐνεργήματα , οἷον τὸ φρονεῖν , τὸ δικαιοπραγεῖν . Οὐκ εἶναι δὲ κατορθώματα τὰ μὴ οὕτως ἔχοντα , ἃ δὴ οὐδὲ τέλεια καθήκοντα προσαγορεύουσιν , ἀλλὰ μέσα , οἷοντὸ γαμεῖν , τὸ πρεσβεύειν , τὸ διαλέγεσθαι , τὰ τούτοις ὅμοια . Τῶν δὲ κατορθωμάτων τὰ μὲν εἶναι ὧν χρή , τὰ δ’ οὔ . Ὤν χρὴ μὲν εἶναι κατηγόρημα ὠφέλημα , οἷον τὸ φρονεῖν , τὸ σωφρονεῖν · οὐκ εἶναι δὲ ὧν χρή , τὰ μὴ οὕτως ἔχοντα . Ὁμοίως δὲ καὶ τῶν παρὰ τὸ καθῆκον τὴν αὐτὴν γίγνεσθαι τεχνολογίαν . Πᾶν δὲ τὸ παρὰ τὸ καθῆκον ἐν λογικῷ γιγνόμενον , ἁμάρτημα εἶναι · τὸ δὲ καθῆκον τελειωθὲν κατόρθωμα γίγνεσθαι . Παραμετρεῖσθαι δὲ τὸ μέσον καθῆκον ἀδιαφόροις τισί , καλουμένοις δὲ παρὰ φύσιν καὶ κατὰ φύσιν , τοιαύτην δὲ χρείαν προσφερομένοις , ὥστ’ εἰ μὴ λαμβάνοιμεν αὐτὰ ἢ διωθοίμεθα , ἀπερισπάστως μὴ ἂν εὐδαιμονοῖμεν . Τὸ δὲ κινοῦν τὴν ὁρμὴν οὐδὲν ἕτερον εἶναι λέγουσιν ἀλλὰ φαντασίαν ὁρμητικὴν τοῦ καθήκοντος αὐτόθεν , τὴν δὲ ὁρμὴν εἶναι φορὰν ψυχῆς ἐπί τι . Κατὰ τὸ γένος δὲ ταύτην διττῶς θεωρεῖσθαι τήν τε ἐν τοῖς λογικοῖς γιγνομένην ὁρμήν , καὶ τὴν ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις , οὐ κατωνομασμέναι δ’ εἰσίν . Ἡ γὰρ ὄρεξις οὐκ ἔστι λογικὴ ὁρμή , ἀλλὰ λογικῆς ὁρμῆς εἶδος . Τὴν δὲ λογικὴν ὁρμὴν δεόντως ἄν τις ἀφορίζοιτο , λέγων εἶναι φορὰν δια νοίας ἐπί τι τῶν ἐν τῷ πράττειν · ταύτῃ δ’ ἀντιτίθεσθαι ἀφορμήν , φοράν τινα διανοίας ἀπό τινος τῶν ἐν τῷ φεύγειν . Ἰδίως δὲ καὶ τὴν ὄρουσιν ὁρμὴν λέγουσι , τῆς πρακτικῆς ὁρμῆς οὖσαν εἶδος . Τὴν δὲ ὄρουσιν εἶναι φορὰν διανοίας ἐπί τι μέλλον . Ὥστε μέχρι μὲν τούτων τετραχῶς ὁρμὴν λέγεσθαι , διχῶς δ’ ἀφορμήν , προστεθείσης καὶ τῆς ἕξεως τῆς ὁρμητικῆς , ἣν δὴ καὶ ἰδίως ὁρμὴν λέγουσιν , ἀφ’ ἧς συμβαίνει ὁρμᾶν πανταχοῦ . Τῆς δὲ πρακτικῆς ὁρμῆς εἴδη πλείονα εἶναι , ἐν οἷς καὶ ταῦτα · πρόθεσιν , ἐπιβολήν , παρασκευήν , ἐγχείρησιν , αἵρεσιν , προαίρεσιν , βούλησιν , θέλησιν . Πρόθεσιν μὲν οὖν εἶναι λέγουσι σημείωσιν ἐπιτελέσεως · ἐπιβολὴν δέ , ὁρμὴν πρὸ ὁρμῆς · παρασκευὴν δέ , πρᾶξιν πρὸ πράξεως · ἐγχείρησιν δέ , ὁρμὴν ἐπί τινος ἐν χερσὶν ἤδη ὄντος · αἵρεσιν δέ , βούλησιν ἐξ ἀναλογισμοῦ · προαίρεσιν δέ , αἵρεσιν πρὸ αἱρέσεως · βούλησιν δέ , εὔλογον ὄρεξιν · θέλησιν δέ , ἑκουσίαν βούλησιν . Πάσας δὲ τὰς ὁρμὰς συγκαταθέσεις εἶναι , τὰς δὲ πρακτικὰς καὶ τὸ κινητικὸν περιέχειν . Ἤδη δὲ ἄλλων μὲν εἶναι συγκαταθέσεις , ἐπ’ ἄλλα δὲ ὁρμάς . Καὶ συγκαταθέσεις μέν , ἀξιώμασί τισι , ὁρμὰς δὲ ἐπὶ κατηγορήματα , τὰ περιεχόμενά πως ἐν τοῖ ; ἀξιώμασιν , ἧ συγκαταθέσεις . Ἐπεὶ δ’ ἐν εἴδει τὸ πάθος τῆς ὁρμῆς ἐστι , λέγωμεν ἑξῆς περὶ παθῶν .
Lemmas: ἀκόλουθος δέ εἰμί ὁ λόγος ὁ περί ὁ προάγω ὁ περί ὁ καθήκω τόπος . ὁρίζω δέ ὁ καθήκω ὁ ἀκόλουθος ἐν ζωή , ὅς πράσσω εὔλογος ἀπολογία ἔχω · παρά ὁ καθήκω δέ ὁ ἐναντίος . οὗτος δέ διατείνω καί εἰς ὁ ἄλογος ὁ ζῷον , ἐνεργέω γάρ τίς ἐκεῖνος ἀκόλουθος ὁ ἑαυτοῦ φύσις · ἐπί δέ ὁ λογικός ζῷον οὕτως ἀποδίδωμι , ὁ ἀκόλουθος ἐν βίος . ὁ δέ καθήκω ὁ μέν εἰμί φημί τέλειος , ὁ δή καί κατόρθωμα λέγω . κατόρθωμα δέ εἰμί ὁ κατά ἀρετή ἐνέργημα , οἷος ὁ φρονέω , ὁ δικαιοπραγέω . οὐ εἰμί δέ κατόρθωμα ὁ μή οὕτως ἔχω , ὁ δή οὐδέ τέλειος καθήκω προσαγορεύω , ἀλλά μέσος , οἷος γαμέω , ὁ πρεσβεύω , ὁ διαλέγω , ὁ οὗτος ὅμοιος . ὁ δέ κατόρθωμα ὁ μέν εἰμί ὅς χρή , ὁ δέ οὖον . ὤα χρή μέν εἰμί κατηγόρημα ὠφέλημα , οἷος ὁ φρονέω , ὁ σωφρονέω · οὐ εἰμί δέ ὅς χρή , ὁ μή οὕτως ἔχω . ὅμοιος δέ καί ὁ παρά ὁ καθήκω ὁ αὐτός γίγνομαι τεχνολογία . Πᾶν δέ ὁ παρά ὁ καθήκω ἐν λογικός γίγνομαι , ἁμάρτημα εἰμί · ὁ δέ καθήκω τελειόω κατόρθωμα γίγνομαι . παραμετρέω δέ ὁ μέσος καθήκω ἀδιάφορος τις , καλέω δέ παρά φύσις καί κατά φύσις , τοιοῦτος δέ χρεία προσφέρω , ὥστε εἰμί μή λαμβάνω αὐτός ἢ διωθέω , ἀπερίσπαστος μή εἄν εὐδαιμονέω . ὁ δέ κινέω ὁ ὁρμή οὐδείς ἕτερος εἰμί λέγω ἀλλά φαντασία ὁρμητικός ὁ καθήκω αὐτόθεν , ὁ δέ ὁρμή εἰμί φορά Ψυχή ἐπί τίς . κατά ὁ γένος δέ οὗτος διττός θεωρέω ὁ τε ἐν ὁ λογικός γίγνομαι ὁρμή , καί ὁ ἐν ὁ ἄλογος ζῷον , οὖον κατονομάζω δέ εἰμί . ὁ γάρ ὄρεξις οὐ εἰμί λογικός ὁρμή , ἀλλά λογικός ὁρμή εἶδος . ὁ δέ λογικός ὁρμή δήω ἄν τις ἀφορίζω , λέγω εἰμί φορά διά Νοιᾶς ἐπί τίς ὁ ἐν ὁ πράσσω · οὗτος δέ ἀντιτίθημι ἀφορμή , φορός τις διάνοια ἀπό τις ὁ ἐν ὁ φεύγω . ἴδιος δέ καί ὁ ὄρουσις ὁρμή λέγω , ὁ πρακτικός ὁρμή εἰμί εἶδος . ὁ δέ ὄρουσις εἰμί φορά διάνοια ἐπί τίς μέλλω . ὥστε μέχρι μέν οὗτος τετραχῶς ὁρμή λέγω , διχῶς δέ ἀφορμή , προστίθημι καί ὁ ἕξις ὁ ὁρμητικός , ὅς δή καί ἰδίως ὁρμή λέγω , ἀπό ὅς συμβαίνω ὁρμάω πανταχοῦ . ὁ δέ πρακτικός ὁρμή εἶδος πλείων εἰμί , ἐν ὅς καί οὗτος · πρόθεσις , ἐπιβολή , παρασκευή , ἐγχείρησις , αἵρεσις , προαίρεσις , βούλησις , θέλησις . πρόθεσις μέν οὖν εἰμί λέγω σημείωσις ἐπιτέλεσις · ἐπιβολή δέ , ὁρμή πρό ὁρμή · παρασκευή δέ , πρᾶξις πρό πρᾶξις · ἐγχείρησις δέ , ὁρμή ἐπί τις ἐν χείρ ἤδη εἰμί · αἵρεσις δέ , βούλησις ἐκ ἀναλογισμός · προαίρεσις δέ , αἵρεσις πρό αἵρεσις · βούλησις δέ , εὔλογος ὄρεξις · θέλησις δέ , ἑκούσιος βούλησις . πάσσω δέ ὁ ὁρμή συγκατάθεσις εἰμί , ὁ δέ πρακτικός καί ὁ κινητικός περιέχω . ἤδη δέ ἄλλος μέν εἰμί συγκατάθεσις , ἐπί ἄλλος δέ ὁρμή . καί συγκατάθεσις μέν , ἀξίωμα τις , ὁρμή δέ ἐπί κατηγόρημα , ὁ περιεχόμενο πως ἐν τοῖ ; ἀξίωμα , ἧ συγκατάθεσις . ἐπεί δέ ἐν εἶδος ὁ πάθος ὁ ὁρμή εἰμί , λέγω ἑξῆς περί πάθος .