arius-didymus.liber-de-philosophorum-sectis-epitome-ap-stobaeum 3.42
Διωρισμένων δ’ ἱκανῶς τῶν περὶ τὰς ἀρετάς , καὶ σχεδὸν τῶν πλείστων ἀνειλημμένων κεφαλαίων τοῦ ἠθικοῦ τόπου , ἀναγκαῖον ἐφεξῆς καὶ περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ τε καὶ πολιτικοῦ διελθεῖν , ἐπειδὴ φύσει πολιτικὸν ζῷον ἄνθρωπος . Πολιτεία δὲ πρώτη , σύνοδος ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς κατὰ νόμον ἐπὶ τέκνων γενέσει καὶ βίου κοινωνίᾳ . Τοῦτο δὲ προσονομάζεται μὲν οἶκος , ἀρχὴ δὲ πόλεώς ἐστι , περὶ οὗ δὴ καὶ λεκτέον . Μικρὰ γάρ τις ἔοικεν εἶναι πόλις ὁ οἶκος , εἴγε κατ’ εὐχὴν αὐξομένου τοῦ γάμου , καὶ τῶν παίδων ἐπιδιδόντων , καὶ συνδυαζομένων ἀλλήλοις , ἕτερος οἶκος ὑφίσταται , καὶ τρίτος οὕτω καὶ τέταρτος , ἐκ δὲ τούτων κώμη καὶ πόλις . Πλειόνων γὰρ γενομένων κωμῶν , πόλις ἀπετελέσθη . Δι’ ὃ καὶ τὰ σπέρματα καθάπερ τῆς γενέσεως τῇ πόλει παρέσχεν ὁ οἶκος , οὕτω καὶ τῆς πολιτείας . Καὶ γὰρ βασιλείας ὑπογραφὴν εἶναι περὶ τὸν οἶκον , καὶ ἀριστοκρατείας , καὶ δημοκρατίας . Γονέων μὲν γὰρ πρὸς τέκνα κοινωνίας τὸ σχῆμα βασιλικόν · ἀνδρῶν δὲ πρὸς γυναῖκας , ἀριστοκρατικόν · παίδων δὲ πρὸς ἀλλήλους , δημοκρατικόν . Συνέρχεται γὰρ τῷ θήλει τὸ ἄῤῥεν κατὰ πόθον τεκνώσεως , καὶ τῆς τοῦ γένους διαμονῆς · ἐφίεσθαι γὰρ ἑκάτερον γεννήσεως . Συνελθόντων δὲ καὶ συνεργὸν τῆς κοινωνίας προσλαμβανομένων , εἴτε φύσει δοῦλον , ( ἰσχυρὸν μὲν τῷ σώματι πρὸς ὑπηρεσίαν , νωθῆ δὲ καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἀδύνατον διαζῆν ᾧ τὸ ἄρχεσθαι συμφέρει , ) εἴτε καὶ νόμῳ δοῦλον , ἐκ τῆς ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνόδου , καὶ τῆς πάντων πρὸς ἓν συμφέρον προμηθείας , οἶκον συνίστασθαι . Τούτου δὲ τὴν ἀρχὴν κατὰ φύσιν ἔχειν τὸν ἄνδρα . Τὸ γὰρ βουλευτικὸν ἐν γυναικὶ μὲν χεῖρον , ἐν παισὶ δ’ οὐδέπω , περὶ δούλους οὐδ’ ὅλως · τὴν δ’ οἰκονομικὴν φρόνησιν , διοικητικὴν οὖσαν αὐτοῦ τε καὶ τῶν κατ’ οἶκον , οἰκείαν ἀνδρὸς ὑπάρχειν . Ταύτης δὲ τὸ μὲν εἶναι πατρικόν , τὸ δὲ γαμικόν , τὸ δὲ δεσποτικόν , τὸ δὲ χρηματιστικόν . Δεῖν γάρ , ὥσπερ στρατιᾷ μὲν παρασκευῆς , πόλει δὲ προσόδων , τέχνῃ δ’ ὀργάνων , οὕτω καὶ οἴκῳ τῶν ἀναγκαίων . Διττὰ δὲ ταῦτα , πρός τε τὸ κοινότερον ζῆν , καὶ πρὸς τὸ εὖ . Τούτων γὰρ πρῶτον ἔχειν δεῖ πρόνοιαν τὸν οἰκονομικόν , ἢ τὰς προσόδους αὔξοντα διὰ πορισμῶν ἐλευθερίων , ἢ τὰ δαπανήματα συστέλλοντα · μέγιστον γὰρ τοῦτο τὸ κεφάλαιον τῆς οἰκονομικῆς . Δι’ ὃ καὶ πολλῶν ἔμπειρον εἶναι τὸν οἰκονομικόν , γεωργίας , προβατείας , μεταλλείας , ἵνα τοὺς λυσιτελεστάτους ἅμα καὶ δικαιοτάτους καρποὺς διαγιγνώσκῃ . Τῆς δὲ χρηματιστικῆς τὴν μὲν εἶναι κρείττω , τὴν δὲ χείρω . Κρείττω μὲν τὴν φύσει γιγνομένην , χείρω δὲ τὴν διὰ καπηλικῆς . Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς οἰκονομικῆς εἰρημένα ἀπόχρη .
Lemmas: διορίζω δέ ἱκανῶς ὁ περί ὁ ἀρετή , καί σχεδόν ὁ πλεῖστος ἀναλαμβάνω κεφάλαιος ὁ ἠθικός τόπος , ἀναγκαῖος ἐφεξῆς καί περί ὁ οἰκονομικός τε καί πολιτικός διέρχομαι , ἐπεί φύσις πολιτικός ζῷον ἄνθρωπος . Πολιτεία δέ πρῶτος , σύνοδος ἀνήρ καί γυνή κατά νόμος ἐπί τέκνον γένεσις καί βίος κοινωνία . οὗτος δέ προσονομάζω μέν οἶκος , ἀρχή δέ πόλις εἰμί , περί ὅς δή καί λεκτέος . μικρός γάρ τις ἔοικα εἰμί πόλις ὁ οἶκος , εἰ κατά εὐχή αὐξάνω ὁ γάμος , καί ὁ παῖς ἐπιδίδωμι , καί συνδυάζω ἀλλήλων , ἕτερος οἶκος ὑφίστημι , καί τρίτος οὗτος καί τέταρτος , ἐκ δέ οὗτος κώμη καί πόλις . πλείων γάρ γίγνομαι κώμη , πόλις ἀποτελέω . διά ὅς καί ὁ σπέρμα καθάπερ ὁ γένεσις ὁ πόλις παρέχω ὁ οἶκος , οὗτος καί ὁ πολιτεία . καί γάρ βασίλεια ὑπογραφή εἰμί περί ὁ οἶκος , καί ἀριστοκράτεια , καί δημοκρατία . Γονεύς μέν γάρ πρός τέκνον κοινωνία ὁ σχῆμα βασιλικός · ἀνήρ δέ πρός γυνή , ἀριστοκρατικός · παῖς δέ πρός ἀλλήλων , δημοκρατικός . συνέρχομαι γάρ ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην κατά πόθος τέκνωσις , καί ὁ ὁ γένος διαμονή · ἐφίημι γάρ ἑκάτερος γέννησις . συνέρχομαι δέ καί συνεργός ὁ κοινωνία προσλαμβάνω , εἴτε φύσις δοῦλος , ( ἰσχυρός μέν ὁ σῶμα πρός ὑπηρεσία , νωθής δέ καί κατά ἑαυτοῦ ἀδύνατος διαζῶ ὅς ὁ ἄρχω συμφέρω , ) εἴτε καί νόμος δοῦλος , ἐκ ὁ ἐπί ὁ αὐτός σύνοδος , καί ὁ πᾶς πρός εἷς συμφέρω προμήθεια , οἶκος συνίστημι . οὗτος δέ ὁ ἀρχή κατά φύσις ἔχω ὁ ἀνήρ . ὁ γάρ βουλευτικός ἐν γυνή μέν χείρων , ἐν παῖς δέ οὐδέπω , περί δοῦλος οὐδέ ὅλως · ὁ δέ οἰκονομικός φρόνησις , διοικητικός εἰμί αὐτός τε καί ὁ κατά οἶκος , οἰκεῖος ἀνήρ ὑπάρχω . Ταύτη δέ ὁ μέν εἰμί πατρικός , ὁ δέ γαμικός , ὁ δέ δεσποτικός , ὁ δέ χρηματιστικός . δήω γάρ , ὥσπερ στρατιά μέν παρασκευή , πόλις δέ πρόσοδος , τέχνη δέ ὄργανον , οὗτος καί οἶκος ὁ ἀναγκαῖος . δισσός δέ οὗτος , πρός τε ὁ κοινός ζῶ , καί πρός ὁ εὕω . οὗτος γάρ πρῶτος ἔχω δεῖ πρόνοια ὁ οἰκονομικός , ἢ ὁ πρόσοδος αὐξάνω διά πορισμός Ἐλευθερίων , ἢ ὁ δαπάνημα συστέλλω · μέγας γάρ οὗτος ὁ κεφάλαιος ὁ οἰκονομικός . διά ὅς καί πολύς ἔμπειρος εἰμί ὁ οἰκονομικός , γεωργία , προβατεία , μεταλλεία , ἵνα ὁ λυσιτελής ἅμα καί Δίκαιος καρπός1 διαγιγνώσκω . ὁ δέ χρηματιστικός ὁ μέν εἰμί ἀγαθός , ὁ δέ χείρων . Ἀγαθός μέν ὁ φύσις γίγνομαι , χείρων δέ ὁ διά καπηλικός . καί οὗτος μέν περί ὁ οἰκονομικός εἴρω ἀποχράω .