aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 7.1
Πότερον δὲ ταὐτὸν ἢ ἕτερον κατὰ τὸν κυριώτατον τῶν ῥηθέντων περὶ ταὐτοῦ τρόπων ( ἐλέγετο δὲ κυριώτατα ταὐτὸν τὸ τῷ ἀριθμῷ ἕν ) σκοπεῖν ἔκ τε τῶν πτώσεων καὶ τῶν συστοίχων καὶ τῶν ἀντικειμένων . Εἰ γὰρ ἡ δικαιοσύνη ταὐτὸν τῇ ἀνδρίᾳ , καὶ ὁ δίκαιος τῷ ἀνδρείῳ καὶ τὸ δικαίως τῷ ἀνδρείως . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων · εἰ γὰρ τάδε ταὐτά , καὶ τὰ ἀντικείμενα τούτοις ταὐτὰ καθ᾿ ὁποιανοῦν τῶν λεγομένων ἀντιθέσεων . Οὐδὲν γὰρ διαφέρει τὸ τούτῳ ἢ τούτῳ ἀντικείμενον λαβεῖν , ἐπειδὴ ταὐτόν ἐστιν . Πάλιν ἐκ τῶν ποιητικῶν καὶ φθαρτικῶν καὶ γενέσεων καὶ φθορῶν καὶ ὅλως τῶν ὁμοίως ἐχόντων πρὸς ἑκάτερον · ὅσα γὰρ ἁπλῶς ταὐτά , καὶ αἱ γενέσεις αὐτῶν καὶ αἱ φθοραὶ αἱ αὐταί , καὶ τὰ ποιητικὰ καὶ φθαρτικά . Σκοπεῖν δὲ καὶ ὧν θάτερον μάλιστα λέγεται ὁτιοῦν , εἰ καὶ θάτερον τῶν αὐτῶν τούτων κατὰ τὸ αὐτὸ μάλιστα λέγεται , καθάπερ Ξενοκράτης τὸν εὐδαίμονα βίον καὶ τὸν σπουδαῖον ἀποδείκνυσι τὸν αὐτόν , ἐπειδὴ πάντων τῶν βίων αἱρετώτατος ὁ σπουδαῖος καὶ ὁ εὐδαίμων · ἓν γὰρ τὸ αἱρετώτατον καὶ μέγιστον . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων . Δεῖ δ᾿ ἑκάτερον ἓν ἀριθμῷ εἶναι τὸ λεγόμενον μέγιστον ἢ αἱρετώτατον . Εἰ δὲ μή , οὐκ ἔσται δεδειγμένον ὅτι ταὐτόν · οὐ γὰρ ἀναγκαῖον , εἰ ἀνδρειότατοι τῶν Ἑλλήνων Πελοποννήσιοι καὶ Λακεδαιμόνιοι , τοὺς αὐτοὺς εἶναι Πελοποννησίους Λακεδαιμονίοις , ἐπειδὴ οὐχ εἷς ἀριθμῷ Πελοποννήσιος οὐδὲ Λακεδαιμόνιος . Ἀλλὰ περιέχεσθαι μὲν τὸν ἕτερον ὑπὸ τοῦ ἑτέρου ἀναγκαῖον , καθάπερ οἱ Λακεδαιμόνιοι ὑπὸ τῶν Πελοποννησίων . Εἰ δὲ μή , συμβήσεται ἀλλήλων εἶναι βελτίους , ἐὰν μὴ περιέχωνται οἱ ἕτεροι ὑπὸ τῶν ἑτέρων . Ἀναγκαῖον γὰρ τοὺς Πελοποννησίους βελτίους εἶναι τῶν Λακεδαιμονίων , εἴπερ μὴ περιέχονται οἱ ἕτεροι ὑπὸ τῶν ἑτέρων · πάντων γὰρ τῶν λοιπῶν εἰσὶ βελτίους . Ὁμοίως δὲ καὶ τοὺς Λακεδαιμονίους ἀνάγκη βελτίους εἶναι τῶν Πελοποννησίων · καὶ γὰρ καὶ οὗτοι πάντων τῶν λοιπῶν εἰσὶ βελτίους . ὥστε ἀλλήλων βελτίους γίνονται . Δῆλον οὖν ὅτι ἓν ἀριθμῷ δεῖ εἶναι τὸ βέλτιστον καὶ μέγιστον λεγόμενον , εἰ μέλλει ὅτι ταὐτὸν ἀποδείκνυσθαι . Διὸ καὶ Ξενοκράτης οὐκ ἀποδείκνυσιν · οὐ γὰρ εἷς ἀριθμῷ ὁ εὐδαίμων οὐδ᾿ ὁ σπουδαῖος βίος , ὥστ᾿ οὐκ ἀναγκαῖον τὸν αὐτὸν εἶναι , διότι ἄμφω αἱρετώτατοι , ἀλλὰ τὸν ἕτερον ὑπὸ τὸν ἕτερον . Πάλιν σκοπεῖν εἰ ᾧ θάτερον ταὐτόν , καὶ θάτερον · εἰ γὰρ μὴ ἀμφότερα τῷ αὐτῷ ταὐτά , δῆλον ὅτι οὐδ᾿ ἀλλήλοις . Ἔτι ἐκ τῶν τούτοις συμβεβηκότων , καὶ οἷς ταῦτα συμβέβηκεν , ἐπισκοπεῖν · ὅσα γὰρ θατέρῳ συμβέβηκε , καὶ θατέρῳ δεῖ συμβεβηκέναι , καὶ οἷς θάτερον αὐτῶν συμβέβηκε , καὶ θάτερον δεῖ συμβεβηκέναι . Εἰ δέ τι τούτων διαφωνεῖ , δῆλον ὅτι οὐ ταὐτά . Ὁρᾶν δὲ καὶ εἰ μὴ ἐν ἑνὶ γένει κατηγορίας ἀμφότερα , ἀλλὰ τὸ μὲν ποιὸν τὸ δὲ ποσὸν ἢ πρός τι δηλοῖ . Πάλιν εἰ τὸ γένος ἑκατέρου μὴ ταὐτόν , ἀλλὰ τὸ μὲν ἀγαθὸν τὸ δὲ κακόν , ἢ τὸ μὲν ἀρετὴ τὸ δ᾿ ἐπιστήμη . Ἢ εἰ τὸ μὲν γένος ταὐτόν , αἱ διαφοραὶ δὲ μὴ αἱ αὐταὶ ἑκατέρου κατηγοροῦνται , ἀλλὰ τοῦ μὲν ὅτι θεωρητικὴ ἐπιστήμη , τοῦ δ᾿ ὅτι πρακτική . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Ἔτι ἐκ τοῦ μᾶλλον , εἰ τὸ μὲν δέχεται τὸ μᾶλλον τὸ δὲ μή , ἢ εἰ ἄμφω μὲν δέχεται , μὴ ἅμα δέ , καθάπερ ὁ μᾶλλον ἐρῶν οὐ μᾶλλον ἐπιθυμεῖ τῆς συνουσίας , ὥστ᾿ οὐ ταὐτὸν ἔρως καὶ ἐπιθυμία συνουσίας . Ἔτι ἐκ τῆς προσθέσεως , εἰ τῷ αὐτῷ ἑκάτερον προστιθέμενον μὴ ποιεῖ τὸ ὅλον ταὐτόν . Ἢ εἰ τοῦ αὐτοῦ ἀφ᾿ ἑκατέρου ἀφαιρεθέντος τὸ λοιπὸν ἕτερον , οἷον εἰ διπλάσιον ἡμίσεος καὶ πολλαπλάσιον ἡμίσεος ταὐτὸν ἔφησεν εἶναι . Ἀφαιρεθέντος γὰρ ἀφ᾿ ἑκατέρου τοῦ ἡμίσεος τὰ λοιπὰ ταὐτὸν ἔδει δηλοῦν , οὐ δηλοῖ δέ · τὸ γὰρ διπλάσιον καὶ πολλαπλάσιον οὐ ταὐτὸν δηλοῖ . Σκοπεῖν δὲ μὴ μόνον εἰ ἤδη τι συμβαίνει ἀδύνατον διὰ τῆς θέσεως , ἀλλὰ καὶ εἰ δυνατὸν ἐξ ὑποθέσεως ὑπάρξαι , καθάπερ τοῖς τὸ κενὸν καὶ τὸ πλῆρες ἀέρος ταὐτὸν φάσκουσιν . Δῆλον γὰρ ὅτι ἐὰν ἐξέλθῃ ὁ ἀήρ , κενὸν μὲν οὐχ ἧσσον ἀλλὰ μᾶλλον ἔσται , πλῆρες δ᾿ ἀέρος οὐκέτι ἔσται . Ὥστε ὑποτεθέντος τινὸς εἴτε ψευδοῦς εἴτ᾿ ἀληθοῦς ( οὐδὲν γὰρ διαφέρει ) τὸ μὲν ἕτερον ἀναιρεῖται αὐτῶν , τὸ δ᾿ ἕτερον οὔ . Ὥστ᾿ οὐ ταὐτόν . Καθόλου δ᾿ εἰπεῖν , ἐκ τῶν ὁπωσοῦν ἑκατέρου κατηγορουμένων , καὶ ὧν ταῦτα κατηγορεῖται , σκοπεῖν εἴ που διαφωνεῖ · ὅσα γὰρ θατέρου κατηγορεῖται , καὶ θατέρου κατηγορεῖσθαι δεῖ , καὶ ὧν θάτερον κατηγορεῖται , καὶ θάτερον κατηγορεῖσθαι δεῖ . Ἔτι ἐπεὶ πολλαχῶς ταὐτὸν λέγεται , σκοπεῖν εἰ καὶ καθ᾿ ἕτερόν τινα τρόπον ταὐτά ἐστιν · τὰ γὰρ εἴδει ἢ γένει ταὐτὰ ἢ οὐκ ἀνάγκη ἢ οὐκ ἐνδέχεται ἀριθμῷ ταὐτὰ εἶναι , ἐπισκοποῦμεν δὲ πότερον οὕτω ταὐτὰ ἢ οὐχ οὕτως . Ἔτι εἰ δυνατὸν θάτερον ἄνευ θατέρου εἶναι · οὐ γὰρ ἂν εἴη ταὐτόν .
Lemmas: πότερος δέ αὐτός ἤ ἕτερος κατά ὁ κύριος ὁ λέγω περί αὐτός τρόπος ( λέγω δέ κύριος αὐτός ὁ ὁ ἀριθμός εἷς ) σκοπέω ἐκ τε ὁ πτῶσις καί ὁ σύστοιχος καί ὁ ἀντίκειμαι . εἰ γάρ ὁ δικαιοσύνη αὐτός ὁ ἀνδρεία , καί ὁ δίκαιος ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ δίκαιος ὁ ἀνδρεῖος . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἀντίκειμαι · εἰ γάρ ὅδε αὐτός , καί ὁ ἀντίκειμαι οὗτος αὐτός κατά ὁποῖος ὁ λέγω ἀντίθεσις . οὐδείς γάρ διαφέρω ὁ οὗτος ἤ οὗτος ἀντίκειμαι λαμβάνω , ἐπειδή αὐτός εἰμί . πάλιν ἐκ ὁ ποιητικός καί φθαρτικός καί γένεσις καί φθορά καί ὅλος ὁ ὅμοιος ἔχω πρός ἑκάτερος · ὅσος γάρ ἁπλῶς αὐτός , καί ὁ γένεσις αὐτός καί ὁ φθορά ὁ αὐτός , καί ὁ ποιητικός καί φθαρτικός . σκοπέω δέ καί ὅς ἕτερος μάλα λέγω ὁστισοῦν , εἰ καί ἕτερος ὁ αὐτός οὗτος κατά ὁ αὐτός μάλα λέγω , καθά Ξενοκράτης ὁ εὐδαίμων βίος καί ὁ σπουδαῖος ἀποδείκνυμι ὁ αὐτός , ἐπειδή πᾶς ὁ βίος αἱρετός ὁ σπουδαῖος καί ὁ εὐδαίμων · εἷς γάρ ὁ αἱρετός καί μέγας . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος . δέω δέ ἑκάτερος εἷς ἀριθμός εἰμί ὁ λέγω μέγας ἤ αἱρετός . εἰ δέ μή , οὐ εἰμί δείκνυμι ὅτι αὐτός · οὐ γάρ ἀναγκαῖος , εἰ ἀνδρεῖος ὁ Ἕλλην Πελοποννήσιος καί Λακεδαιμόνιος , ὁ αὐτός εἰμί Πελοποννήσιος Λακεδαιμόνιος , ἐπειδή οὐ εἷς ἀριθμός Πελοποννήσιος οὐδέ Λακεδαιμόνιος . ἀλλά περιέχω μέν ὁ ἕτερος ὑπό ὁ ἕτερος ἀναγκαῖος , καθά ὁ Λακεδαιμόνιος ὑπό ὁ Πελοποννήσιος . εἰ δέ μή , συμβαίνω ἀλλήλων εἰμί ἀγαθός , ἐάν μή περιέχω ὁ ἕτερος ὑπό ὁ ἕτερος . ἀναγκαῖος γάρ ὁ Πελοποννήσιος ἀγαθός εἰμί ὁ Λακεδαιμόνιος , εἴπερ μή περιέχω ὁ ἕτερος ὑπό ὁ ἕτερος · πᾶς γάρ ὁ λοιπός εἰμί ἀγαθός . ὅμοιος δέ καί ὁ Λακεδαιμόνιος ἀνάγκη ἀγαθός εἰμί ὁ Πελοποννήσιος · καί γάρ καί οὗτος πᾶς ὁ λοιπός εἰμί ἀγαθός . ὥστε ἀλλήλων ἀγαθός γίγνομαι . δῆλος οὖν ὅτι εἷς ἀριθμός δέω εἰμί ὁ ἀγαθός καί μέγας λέγω , εἰ μέλλω ὅτι αὐτός ἀποδείκνυμι . διό καί Ξενοκράτης οὐ ἀποδείκνυμι · οὐ γάρ εἷς ἀριθμός ὁ εὐδαίμων οὐδέ ὁ σπουδαῖος βίος , ὥστε οὐ ἀναγκαῖος ὁ αὐτός εἰμί , διότι ἄμφω αἱρετός , ἀλλά ὁ ἕτερος ὑπό ὁ ἕτερος . πάλιν σκοπέω εἰ ὅς ἕτερος αὐτός , καί ἕτερος · εἰ γάρ μή ἀμφότερος ὁ αὐτός αὐτός , δῆλος ὅτι οὐδέ ἀλλήλων . ἔτι ἐκ ὁ οὗτος συμβαίνω , καί ὅς οὗτος συμβαίνω , ἐπισκοπέω · ὅσος γάρ ἕτερος συμβαίνω , καί ἕτερος δέω συμβαίνω , καί ὅς ἕτερος αὐτός συμβαίνω , καί ἕτερος δέω συμβαίνω . εἰ δέ τις οὗτος διαφωνέω , δῆλος ὅτι οὐ αὐτός . ὁράω δέ καί εἰ μή ἐν εἷς γένος κατηγορία ἀμφότερος , ἀλλά ὁ μέν ποιός ὁ δέ ποσός ἤ πρός τις δηλόω . πάλιν εἰ ὁ γένος ἑκάτερος μή αὐτός , ἀλλά ὁ μέν ἀγαθός ὁ δέ κακός , ἤ ὁ μέν ἀρετή ὁ δέ ἐπιστήμη . ἤ εἰ ὁ μέν γένος αὐτός , ὁ διαφορά δέ μή ὁ αὐτός ἑκάτερος κατηγορέω , ἀλλά ὁ μέν ὅτι θεωρητικός ἐπιστήμη , ὁ δέ ὅτι πρακτικός . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . ἔτι ἐκ ὁ μάλα , εἰ ὁ μέν δέχομαι ὁ μάλα ὁ δέ μή , ἤ εἰ ἄμφω μέν δέχομαι , μή ἅμα δέ , καθά ὁ μάλα ἐράω οὐ μάλα ἐπιθυμέω ὁ συνουσία , ὥστε οὐ αὐτός ἔρως καί ἐπιθυμία συνουσία . ἔτι ἐκ ὁ πρόσθεσις , εἰ ὁ αὐτός ἑκάτερος προστίθημι μή ποιέω ὁ ὅλος αὐτός . ἤ εἰ ὁ αὐτός ἀπό ἑκάτερος ἀφαιρέω ὁ λοιπός ἕτερος , οἷος εἰ διπλάσιος ἥμισυς καί πολλαπλάσιος ἥμισυς αὐτός φημί εἰμί . ἀφαιρέω γάρ ἀπό ἑκάτερος ὁ ἥμισυς ὁ λοιπός αὐτός δέω δηλόω , οὐ δηλόω δέ · ὁ γάρ διπλάσιος καί πολλαπλάσιος οὐ αὐτός δηλόω . σκοπέω δέ μή μόνος εἰ ἤδη τις συμβαίνω ἀδύνατος διά ὁ θέσις , ἀλλά καί εἰ δυνατός ἐκ ὑπόθεσις ὑπάρχω , καθά ὁ ὁ κενός καί ὁ πλήρης ἀήρ αὐτός φάσκω . δῆλος γάρ ὅτι ἐάν ἐξέρχομαι ὁ ἀήρ , κενός μέν οὐ ἥσσων ἀλλά μάλα εἰμί , πλήρης δέ ἀήρ οὐκέτι εἰμί . ὥστε ὑποτίθημι τις εἴτε ψευδής εἴτε ἀληθής ( οὐδείς γάρ διαφέρω ) ὁ μέν ἕτερος ἀναιρέω αὐτός , ὁ δέ ἕτερος οὐ . ὥστε οὐ αὐτός . καθόλου δέ λέγω , ἐκ ὁ ὁπωσοῦν ἑκάτερος κατηγορέω , καί ὅς οὗτος κατηγορέω , σκοπέω εἰ που διαφωνέω · ὅσος γάρ ἕτερος κατηγορέω , καί ἕτερος κατηγορέω δέω , καί ὅς ἕτερος κατηγορέω , καί ἕτερος κατηγορέω δέω . ἔτι ἐπεί πολλαχῶς αὐτός λέγω , σκοπέω εἰ καί κατά ἕτερος τις τρόπος αὐτός εἰμί · ὁ γάρ εἶδος ἤ γένος αὐτός ἤ οὐ ἀνάγκη ἤ οὐ ἐνδέχομαι ἀριθμός αὐτός εἰμί , ἐπισκοπέω δέ πότερος οὕτως αὐτός ἤ οὐ οὕτως . ἔτι εἰ δυνατός ἕτερος ἄνευ ἕτερος εἰμί · οὐ γάρ ἄν εἰμί αὐτός .