aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 4.5
Πάλιν εἰ τὴν ἕξιν εἰς τὴν ἐνέργειαν ἔθηκεν ἢ τὴν ἐνέργειαν εἰς τὴν ἕξιν , οἷον τὴν αἴσθησιν κίνησιν διὰ σώματος · ἡ μὲν γὰρ αἴσθησις ἕξις , ἡ δὲ κίνησις ἐνέργεια . Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ τὴν μνήμην ἕξιν καθεκτικὴν ὑπολήψεως εἶπεν · οὐδεμία γὰρ μνήμη ἕξις , ἀλλὰ μᾶλλον ἐνέργεια . Διαμαρτάνουσι δὲ καὶ οἱ τὴν ἕξιν εἰς τὴν ἀκολουθοῦσαν δύναμιν τάττοντες , οἷον τὴν πραότητα ἐγκράτειαν ὀργῆς καὶ τὴν ἀνδρίαν καὶ τὴν δικαιοσύνην φόβων καὶ κερδῶν · ἀνδρεῖος μὲν γὰρ καὶ πρᾶος ὁ ἀπαθὴς λέγεται , ἐγκρατὴς δ᾿ ὁ πάσχων καὶ μὴ ἀγόμενος . Ἴσως μὲν οὖν ἀκολουθεῖ δύναμις ἑκατέρῳ τοιαύτη , ὥστ᾿ εἰ πάθοι , μὴ ἄγεσθαι ἀλλὰ κρατεῖν · οὐ μὴν τοῦτό γ᾿ ἐστὶ τῷ μὲν ἀνδρείῳ τῷ δὲ πράῳ εἶναι , ἀλλὰ τὸ ὅλως μὴ πάσχειν ὑπὸ τῶν τοιούτων μηδέν . Ἐνίοτε δὲ καὶ τὸ παρακολουθοῦν ὁπωσοῦν ὡς γένος τιθέασιν , οἷον τὴν λύπην τῆς ὀργῆς καὶ τὴν ὑπόληψιν τῆς πίστεως . Ἄμφω γὰρ τὰ εἰρημένα παρακολουθεῖ μὲν τρόπον τινὰ τοῖς ἀποδοθεῖσιν εἴδεσιν , οὐδέτερον δ᾿ αὐτῶν γένος ἐστίν · ὁ μὲν γὰρ ὀργιζόμενος λυπεῖται προτέρας ἐν αὐτῷ τῆς λύπης γενομένης · οὐ γὰρ ἡ ὀργὴ τῆς λύπης , ἀλλ᾿ ἡ λύπη τῆς ὀργῆς αἰτία , ὥσθ᾿ ἁπλῶς ἡ ὀργὴ οὐκ ἔστι λύπη . Κατὰ ταῦτα δ᾿ οὐδ᾿ ἡ πίστις ὑπόληψις · ἐνδέχεται γὰρ τὴν αὐτὴν ὑπόληψιν καὶ μὴ πιστεύοντα ἔχειν . Οὐκ ἐνδέχεται δ᾿ , εἴπερ εἶδος ἡ πίστις ὑπολήψεως · οὐ γὰρ ἐνδέχεται τὸ αὐτὸ ἔτι διαμένειν , ἄνπερ ἐκ τοῦ εἴδους ὅλως μεταβάλῃ , καθάπερ οὐδὲ τὸ αὐτὸ ζῷον ὁτὲ μὲν ἄνθρωπον εἶναι ὁτὲ δὲ μή . Ἂν δέ τις φῇ ἐξ ἀνάγκης τὸν ὑπολαμβάνοντα καὶ πιστεύειν , ἐπ᾿ ἴσον ἡ ὑπόληψις καὶ ἡ πίστις ῥηθήσεται , ὥστ᾿ οὐδ᾿ ἂν οὕτως εἴη γένος · ἐπὶ πλέον γὰρ δεῖ λέγεσθαι τὸ γένος . Ὁρᾶν δὲ καὶ εἰ ἔν τινι τῷ αὐτῷ πέφυκεν ἄμφω γίνεσθαι · ἐν ᾧ γὰρ τὸ εἶδος , καὶ τὸ γένος , οἷον ἐν ᾧ τὸ λευκόν , καὶ τὸ χρῶμα , καὶ ἐν ᾧ γραμματική , καὶ ἐπιστήμη . Ἐὰν οὖν τις τὴν αἰσχύνην φόβον εἴπῃ ἢ τὴν ὀργὴν λύπην , οὐ συμβήσεται ἐν τῷ αὐτῷ τὸ εἶδος καὶ τὸ γένος ὑπάρχειν · ἡ μὲν γὰρ αἰσχύνη ἐν τῷ λογιστικῷ , ὁ δὲ φόβος ἐν τῷ θυμοειδεῖ , καὶ ἡ μὲν λύπη ἐν τῷ ἐπιθυμητικῷ ( ἐν τούτῳ γὰρ καὶ ἡ ἡδονή ) , ἡ δὲ ὀργὴ ἐν τῷ θυμοειδεῖ , ὥστ᾿ οὐ γένη τὰ ἀποδοθέντα , ἐπειδὴ οὐκ ἐν τῷ αὐτῷ τοῖς εἴδεσι πέφυκε γίνεσθαι . Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ ἡ φιλία ἐν τῷ ἐπιθυμητικῷ , οὐκ ἂν εἴη βούλησίς τις · πᾶσα γὰρ βούλησις ἐν τῷ λογιστικῷ . Χρήσιμος δ᾿ ὁ τόπος καὶ πρὸς τὸ συμβεβηκός · ἐν τῷ αὐτῷ γὰρ τὸ συμβεβηκὸς καὶ ᾧ συμβέβηκεν , ὥστ᾿ ἂν μὴ ἐν τῷ αὐτῷ φαίνηται , δῆλον ὅτι οὐ συμβέβηκεν . Πάλιν εἰ κατά τι τὸ εἶδος τοῦ εἰρημένου γένους μετέχει · οὐ δοκεῖ γὰρ κατά τι μετέχεσθαι τὸ γένος · οὐ γάρ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος κατά τι ζῷον , οὐδ᾿ ἡ γραμματικὴ κατά τι ἐπιστήμη · Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Σκοπεῖν οὖν εἰ ἐπί τινων κατά τι μετέχεται τὸ γένος , οἷον εἰ τὸ ζῷον ὅπερ αἰσθητὸν ἢ ὁρατὸν εἴρηται . Κατά τι γὰρ αἰσθητὸν ἢ ὁρατὸν τὸ ζῷον · κατὰ τὸ σῶμα γὰρ αἰσθητὸν καὶ ὁρατόν , κατὰ δὲ τὴν ψυχὴν οὔ , ὥστ᾿ οὐκ ἂν εἴη γένος τὸ ὁρατὸν καὶ τὸ αἰσθητὸν τοῦ ζῴου . Λανθάνουσι δ᾿ ἐνίοτε καὶ τὸ ὅλον εἰς τὸ μέρος τιθέντες , οἷον τὸ ζῷον σῶμα ἔμψυχον . Οὐδαμῶς δὲ τὸ μέρος τοῦ ὅλου κατηγορεῖται , ὥστ᾿ οὐκ ἂν εἴη τὸ σῶμα γένος τοῦ ζῴου , ἐπειδὴ μέρος ἐστίν . Ὁρᾶν δὲ καὶ εἴ τι τῶν ψεκτῶν ἢ φευκτῶν εἰς δύναμιν ἢ τὸ δυνατὸν ἔθηκεν , οἷον τὸν σοφιστὴν ἢ διάβολον ἢ κλέπτην τὸν δυνάμενον τὰ ἀλλότρια ὑφαιρεῖσθαι ἢ δυνάμενον διαβάλλειν ἢ σοφίζεσθαι . Οὐδεὶς γὰρ τῶν εἰρημένων τῷ δυνατὸς εἶναί τι τούτων τοιοῦτος λέγεται · δύναται μὲν γὰρ καὶ ὁ θεὸς καὶ ὁ σπουδαῖος τὰ φαῦλα δρᾶν , ἀλλ᾿ οὐκ εἰσὶ τοιοῦτοι · πάντες γὰρ οἱ φαῦλοι κατὰ προαίρεσιν λέγονται . Ἔτι πᾶσα δύναμις τῶν αἱρετῶν · καὶ γὰρ αἱ τῶν φαύλων δυνάμεις αἱρεταί , διὸ καὶ τὸν θεὸν καὶ τὸν σπουδαῖον ἔχειν φαμὲν αὐτάς · δυνατοὺς γὰρ εἶναι τὰ φαῦλα πράσσειν . Ὥστ᾿ οὐδενὸς ἂν εἴη ψεκτοῦ γένος ἡ δύναμις . Εἰ δὲ μή , συμβήσεται τῶν ψεκτῶν τι αἱρετὸν εἶναι · ἔσται γάρ τις δύναμις ψεκτή . Καὶ εἴ τι τῶν δι᾿ αὑτὸ τιμίων ἢ αἱρετῶν εἰς δύναμιν ἢ τὸ δυνατὸν ἢ τὸ ποιητικὸν ἔθηκεν . Πᾶσα γὰρ δύναμις καὶ πᾶν τὸ δυνατὸν ἢ τὸ ποιητικὸν δι᾿ ἄλλο αἱρετόν . Ἢ εἴ τι τῶν ἐν δύο γένεσιν ἢ πλείοσιν εἰς θάτερον ἔθηκεν . Ἔνια γὰρ οὐκ ἔστιν εἰς ἓν γένος θεῖναι , οἷον τὸν φένακα καὶ τὸν διάβολον · οὔτε γὰρ ὁ προαιρούμενος ἀδυνατῶν δέ , οὔθ᾿ ὁ δυνάμενος μὴ προαιρούμενος δὲ διάβολος ἢ φέναξ , ἀλλ᾿ ὁ ἄμφω ταῦτα ἔχων . Ὥστ᾿ οὐ θετέον εἰς ἓν γένος ἀλλ᾿ εἰς ἀμφότερα τὰ εἰρημένα . Ἔτι ἐνίοτε ἀνάπαλιν τὸ μὲν γένος ὡς διαφορὰν τὴν δὲ διαφορὰν ὡς γένος ἀποδιδόασιν , οἷον τὴν ἔκπληξιν ὑπερβολὴν θαυμασιότητος καὶ τὴν πίστιν σφοδρότητα ὑπολήψεως . Οὔτε γὰρ ἡ ὑπερβολὴ οὔθ᾿ ἡ σφοδρότης γένος , ἀλλὰ διαφορά · δοκεῖ γὰρ ἡ ἔκπληξις θαυμασιότης γένος , ἀλλὰ διαφορά · δοκεῖ γὰρ ἡ ἔκπληξις θαυμασιότης εἶναι ὑπερβάλλουσα καὶ ἡ πίστις ὑπόληψις σφοδρά , ὥστε γένος ἡ θαυμασιότης καὶ ἡ ὑπόληψις , ἡ δ᾿ ὑπερβολὴ καὶ ἡ σφοδρότης διαφορά . Ἔτι εἴ τις τὴν ὑπερβολὴν καὶ σφοδρότητα ὡς γένος ἀποδώσει , τὰ ἄψυχα πιστεύσει καὶ ἐκπλαγήσεται . Ἡ γὰρ ἑκάστου σφοδρότης , καὶ ὑπερβολὴ πάρεστιν ἐκείνῳ οὗ ἐστὶ σφοδρότης καὶ ὑπερβολή . Εἰ οὖν ἡ ἔκπληξις ὑπερβολή ἐστι θαυμασιότητος , παρέσται τῇ θαυμασιότητι ἡ ἔκπληξις , ὥσθ᾿ ἡ θαυμασιότης ἐκπλαγήσεται . Ὁμοίως δὲ καὶ ἡ πίστις παρέσται τῇ ὑπολήψει , εἴπερ σφοδρότης ὑπολήψεώς ἐστιν , ὥστε ἡ ὑπόληψις πιστεύσει . Ἔτι συμβήσεται τῷ οὕτως ἀποδιδόντι σφοδρότητα σφοδρὰν λέγειν καὶ ὑπερβολὴν ὑπερβάλλουσαν . Ἔστι γὰρ πίστις σφοδρά · εἰ οὖν ἡ πίστις σφοδρότης ἐστί , σφοδρότης ἂν εἴη σφοδρά . Ὁμοίως δὲ καὶ ἔκπληξίς ἐστιν ὑπερβάλλουσα · εἰ οὖν ἡ ἔκπληξις ὑπερβολή ἐστιν , ὑπερβολὴ ἂν εἴη ὑπερβάλλουσα · Οὐ δοκεῖ δ᾿ οὐδέτερον τούτων , ὥσπερ οὐδ᾿ ἐπιστήμη ἐπιστητὸν οὐδὲ κίνησις κινούμενον . Ἐνίοτε δὲ διαμαρτάνουσι καὶ τὸ πάθος εἰς γένος τὸ πεπονθὸς τιθέντες , οἷον ὅσοι τὴν ἀθανασίαν ζωὴν ἀΐδιόν φασιν εἶναι · πάθος γάρ τι ζωῆς ἢ σύμπτωμα ἡ ἀθανασία ἔοικεν εἶναι . Ὅτι δ᾿ ἀληθὲς τὸ λεγόμενον , δῆλον ἂν γένοιτο , εἴ τις συγχωρήσειεν ἐκ θνητοῦ τινὰ ἀθάνατον γίνεσθαι · οὐδεὶς γὰρ φήσει ἑτέραν αὐτὸν ζωὴν λαμβάνειν , ἀλλὰ σύμπτωμά τι ἢ πάθος αὐτῇ ταύτῃ παραγενέσθαι . Ὥστ᾿ οὐ γένος ἡ ζωὴ τῆς ἀθανασίας . Πάλιν εἰ τοῦ πάθους , οὗ ἐστὶ πάθος , ἐκεῖνο γένος φασὶν εἶναι , οἷον τὸ πνεῦμα ἀέρα κινούμενον . Μᾶλλον γὰρ κίνησις ἀέρος τὸ πνεῦμα · ὁ γὰρ αὐτὸς ἀὴρ διαμένει , ὅταν τε κινῆται καὶ ὅταν μένῃ . Ὥστ᾿ οὐκ ἔστιν ὅλως ἀὴρ τὸ πνεῦμα · ἦν γὰρ ἂν καὶ μὴ κινουμένου τοῦ ἀέρος πνεῦμα , εἴπερ ὁ αὐτὸς ἀὴρ διαμένει ὅσπερ ἦν πνεῦμα . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων . Εἰ δ᾿ ἄρα καὶ ἐπὶ τούτου δεῖ συγχωρῆσαι ὅτι ἀήρ ἐστι κινούμενος τὸ πνεῦμα , ἀλλ᾿ οὔτι κατὰ πάντων τὸ τοιοῦτον ἀποδεκτέον καθ᾿ ὧν μὴ ἀληθεύεται τὸ γένος , ἀλλ᾿ ἐφ᾿ ὅσων ἀληθῶς κατηγορεῖται τὸ ἀποδοθὲν γένος . Ἐπ᾿ ἐνίων γὰρ οὐ δοκεῖ ἀληθεύεσθαι , οἷον ἐπὶ τοῦ πηλοῦ καὶ τῆς χιόνος . Τὴν μὲν γὰρ χιόνα φασὶν ὕδωρ εἶναι πεπηγός , τὸν δὲ πηλὸν γῆν ὑγρῷ πεφυραμένην · ἔστι δ᾿ οὔθ᾿ ἡ χιὼν ὕδωρ οὔθ᾿ ὁ πηλὸς γῆ , ὥστ᾿ οὐκ ἂν εἴη γένος οὐδέτερον τῶν ἀποδοθέντων · δεῖ γὰρ τὸ γένος ἀληθεύεσθαι ἀεὶ κατὰ τῶν εἰδῶν . Ὁμοίως δ᾿ οὐδ᾿ ὁ οἶνός ἐστιν ὕδωρ σεσηπός , καθάπερ Ἐμπεδοκλῆς φησὶ σαπὲν ἐν ξύλῳ ὕδωρ · ἁπλως γὰρ οὐκ ἔστιν ὕδωρ .
Lemmas: πάλιν εἰ ὁ ἕξις εἰς ὁ ἐνέργεια τίθημι ἤ ὁ ἐνέργεια εἰς ὁ ἕξις , οἷος ὁ αἴσθησις κίνησις διά σῶμα · ὁ μέν γάρ αἴσθησις ἕξις , ὁ δέ κίνησις ἐνέργεια . ὅμοιος δέ καί εἰ ὁ μνήμη ἕξις καθεκτικός ὑπόληψις λέγω · οὐδείς γάρ μνήμη ἕξις , ἀλλά μάλα ἐνέργεια . διαμαρτάνω δέ καί ὁ ὁ ἕξις εἰς ὁ ἀκολουθέω δύναμις τάσσω , οἷος ὁ πραότης ἐγκράτεια ὀργή καί ὁ ἀνδρεία καί ὁ δικαιοσύνη φόβος καί κέρδος · ἀνδρεῖος μέν γάρ καί πρᾶος ὁ ἀπαθής λέγω , ἐγκρατής δέ ὁ πάσχω καί μή ἄγω . ἴσως μέν οὖν ἀκολουθέω δύναμις ἑκάτερος τοιοῦτος , ὥστε εἰ πάσχω , μή ἄγω ἀλλά κρατέω · οὐ μήν οὗτος γε εἰμί ὁ μέν ἀνδρεῖος ὁ δέ πρᾶος εἰμί , ἀλλά ὁ ὅλος μή πάσχω ὑπό ὁ τοιοῦτος μηδείς . ἐνίοτε δέ καί ὁ παρακολουθέω ὁπωσοῦν ὡς γένος τίθημι , οἷος ὁ λύπη ὁ ὀργή καί ὁ ὑπόληψις ὁ πίστις . ἄμφω γάρ ὁ λέγω παρακολουθέω μέν τρόπος τις ὁ ἀποδίδωμι εἶδος , οὐδέτερος δέ αὐτός γένος εἰμί · ὁ μέν γάρ ὀργίζω λυπέω πρότερος ἐν αὐτός ὁ λύπη γίγνομαι · οὐ γάρ ὁ ὀργή ὁ λύπη , ἀλλά ὁ λύπη ὁ ὀργή αἴτιος , ὥστε ἁπλῶς ὁ ὀργή οὐ εἰμί λύπη . κατά οὗτος δέ οὐδέ ὁ πίστις ὑπόληψις · ἐνδέχομαι γάρ ὁ αὐτός ὑπόληψις καί μή πιστεύω ἔχω . οὐ ἐνδέχομαι δέ , εἴπερ εἶδος ὁ πίστις ὑπόληψις · οὐ γάρ ἐνδέχομαι ὁ αὐτός ἔτι διαμένω , ἐάν ἐκ ὁ εἶδος ὅλος μεταβάλλω , καθά οὐδέ ὁ αὐτός ζῷον ὅτε μέν ἄνθρωπος εἰμί ὅτε δέ μή . ἐάν δέ τις φημί ἐκ ἀνάγκη ὁ ὑπολαμβάνω καί πιστεύω , ἐπί ἴσος ὁ ὑπόληψις καί ὁ πίστις λέγω , ὥστε οὐδέ ἄν οὕτως εἰμί γένος · ἐπί πολύς γάρ δέω λέγω ὁ γένος . ὁράω δέ καί εἰ ἐν τις ὁ αὐτός φύω ἄμφω γίγνομαι · ἐν ὅς γάρ ὁ εἶδος , καί ὁ γένος , οἷος ἐν ὅς ὁ λευκός , καί ὁ χρῶμα , καί ἐν ὅς γραμματικός , καί ἐπιστήμη . ἐάν οὖν τις ὁ αἰσχύνη φόβος λέγω ἤ ὁ ὀργή λύπη , οὐ συμβαίνω ἐν ὁ αὐτός ὁ εἶδος καί ὁ γένος ὑπάρχω · ὁ μέν γάρ αἰσχύνη ἐν ὁ λογιστικός , ὁ δέ φόβος ἐν ὁ θυμοειδής , καί ὁ μέν λύπη ἐν ὁ ἐπιθυμητικός ( ἐν οὗτος γάρ καί ὁ ἡδονή ) , ὁ δέ ὀργή ἐν ὁ θυμοειδής , ὥστε οὐ γένος ὁ ἀποδίδωμι , ἐπειδή οὐ ἐν ὁ αὐτός ὁ εἶδος φύω γίγνομαι . ὅμοιος δέ καί εἰ ὁ φιλία ἐν ὁ ἐπιθυμητικός , οὐ ἄν εἰμί βούλησις τις · πᾶς γάρ βούλησις ἐν ὁ λογιστικός . χρήσιμος δέ ὁ τόπος καί πρός ὁ συμβαίνω · ἐν ὁ αὐτός γάρ ὁ συμβαίνω καί ὅς συμβαίνω , ὥστε ἐάν μή ἐν ὁ αὐτός φαίνω , δῆλος ὅτι οὐ συμβαίνω . πάλιν εἰ κατά τις ὁ εἶδος ὁ λέγω γένος μετέχω · οὐ δοκέω γάρ κατά τις μετέχω ὁ γένος · οὐ γάρ εἰμί ὁ ἄνθρωπος κατά τις ζῷον , οὐδέ ὁ γραμματικός κατά τις ἐπιστήμη · ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . σκοπέω οὖν εἰ ἐπί τις κατά τις μετέχω ὁ γένος , οἷος εἰ ὁ ζῷον ὅς αἰσθητός ἤ ὁρατός λέγω . κατά τις γάρ αἰσθητός ἤ ὁρατός ὁ ζῷον · κατά ὁ σῶμα γάρ αἰσθητός καί ὁρατός , κατά δέ ὁ ψυχή οὐ , ὥστε οὐ ἄν εἰμί γένος ὁ ὁρατός καί ὁ αἰσθητός ὁ ζῷον . λανθάνω δέ ἐνίοτε καί ὁ ὅλος εἰς ὁ μέρος τίθημι , οἷος ὁ ζῷον σῶμα ἔμψυχος . οὐδαμῶς δέ ὁ μέρος ὁ ὅλος κατηγορέω , ὥστε οὐ ἄν εἰμί ὁ σῶμα γένος ὁ ζῷον , ἐπειδή μέρος εἰμί . ὁράω δέ καί εἰ τις ὁ ψεκτός ἤ φευκτός εἰς δύναμις ἤ ὁ δυνατός τίθημι , οἷος ὁ σοφιστής ἤ διάβολος ἤ κλέπτης ὁ δύναμαι ὁ ἀλλότριος ὑφαιρέω ἤ δύναμαι διαβάλλω ἤ σοφίζω . οὐδείς γάρ ὁ λέγω ὁ δυνατός εἰμί τις οὗτος τοιοῦτος λέγω · δύναμαι μέν γάρ καί ὁ θεός καί ὁ σπουδαῖος ὁ φαῦλος δράω , ἀλλά οὐ εἰμί τοιοῦτος · πᾶς γάρ ὁ φαῦλος κατά προαίρεσις λέγω . ἔτι πᾶς δύναμις ὁ αἱρετός · καί γάρ ὁ ὁ φαῦλος δύναμις αἱρετός , διό καί ὁ θεός καί ὁ σπουδαῖος ἔχω φημί αὐτός · δυνατός γάρ εἰμί ὁ φαῦλος πράσσω . ὥστε οὐδείς ἄν εἰμί ψεκτός γένος ὁ δύναμις . εἰ δέ μή , συμβαίνω ὁ ψεκτός τις αἱρετός εἰμί · εἰμί γάρ τις δύναμις ψεκτός . καί εἰ τις ὁ διά ἑαυτοῦ τίμιος ἤ αἱρετός εἰς δύναμις ἤ ὁ δυνατός ἤ ὁ ποιητικός τίθημι . πᾶς γάρ δύναμις καί πᾶς ὁ δυνατός ἤ ὁ ποιητικός διά ἄλλος αἱρετός . ἤ εἰ τις ὁ ἐν δύο γένεσις ἤ πολύς εἰς ἕτερος τίθημι . ἔνιοι γάρ οὐ εἰμί εἰς εἷς γένος τίθημι , οἷος ὁ φέναξ καί ὁ διάβολος · οὔτε γάρ ὁ προαιρέω ἀδυνατέω δέ , οὔτε ὁ δύναμαι μή προαιρέω δέ διάβολος ἤ φέναξ , ἀλλά ὁ ἄμφω οὗτος ἔχω . ὥστε οὐ τίθημι εἰς εἷς γένος ἀλλά εἰς ἀμφότερος ὁ λέγω . ἔτι ἐνίοτε ἀνάπαλιν ὁ μέν γένος ὡς διαφορά ὁ δέ διαφορά ὡς γένος ἀποδίδωμι , οἷος ὁ ἔκπληξις ὑπερβολή θαυμασιότης καί ὁ πίστις σφοδρότης ὑπόληψις . οὔτε γάρ ὁ ὑπερβολή οὔτε ὁ σφοδρότης γένος , ἀλλά διαφορά · δοκέω γάρ ὁ ἔκπληξις θαυμασιότης γένος , ἀλλά διαφορά · δοκέω γάρ ὁ ἔκπληξις θαυμασιότης εἰμί ὑπερβάλλω καί ὁ πίστις ὑπόληψις σφοδρός , ὥστε γένος ὁ θαυμασιότης καί ὁ ὑπόληψις , ὁ δέ ὑπερβολή καί ὁ σφοδρότης διαφορά . ἔτι εἰ τις ὁ ὑπερβολή καί σφοδρότης ὡς γένος ἀποδίδωμι , ὁ ἄψυχος πιστεύω καί ἐκπλάσσω . ὁ γάρ ἕκαστος σφοδρότης , καί ὑπερβολή πάρειμι ἐκεῖνος ὅς εἰμί σφοδρότης καί ὑπερβολή . εἰ οὖν ὁ ἔκπληξις ὑπερβολή εἰμί θαυμασιότης , πάρειμι ὁ θαυμασιότης ὁ ἔκπληξις , ὥστε ὁ θαυμασιότης ἐκπλάσσω . ὅμοιος δέ καί ὁ πίστις πάρειμι ὁ ὑπόληψις , εἴπερ σφοδρότης ὑπόληψις εἰμί , ὥστε ὁ ὑπόληψις πιστεύω . ἔτι συμβαίνω ὁ οὕτως ἀποδίδωμι σφοδρότης σφοδρός λέγω καί ὑπερβολή ὑπερβάλλω . εἰμί γάρ πίστις σφοδρός · εἰ οὖν ὁ πίστις σφοδρότης εἰμί , σφοδρότης ἄν εἰμί σφοδρός . ὅμοιος δέ καί ἔκπληξις εἰμί ὑπερβάλλω · εἰ οὖν ὁ ἔκπληξις ὑπερβολή εἰμί , ὑπερβολή ἄν εἰμί ὑπερβάλλω · οὐ δοκέω δέ οὐδέτερος οὗτος , ὥσπερ οὐδέ ἐπιστήμη ἐπιστητός οὐδέ κίνησις κινέω . ἐνίοτε δέ διαμαρτάνω καί ὁ πάθος εἰς γένος ὁ πάσχω τίθημι , οἷος ὅσος ὁ ἀθανασία ζωή ἀίδιος φημί εἰμί · πάθος γάρ τις ζωή ἤ σύμπτωμα ὁ ἀθανασία ἔοικα εἰμί . ὅτι δέ ἀληθής ὁ λέγω , δῆλος ἄν γίγνομαι , εἰ τις συγχωρέω ἐκ θνητός τις ἀθάνατος γίγνομαι · οὐδείς γάρ φημί ἕτερος αὐτός ζωή λαμβάνω , ἀλλά σύμπτωμα τις ἤ πάθος αὐτός οὗτος παραγίγνομαι . ὥστε οὐ γένος ὁ ζωή ὁ ἀθανασία . πάλιν εἰ ὁ πάθος , ὅς εἰμί πάθος , ἐκεῖνος γένος φημί εἰμί , οἷος ὁ πνεῦμα ἀήρ κινέω . μάλα γάρ κίνησις ἀήρ ὁ πνεῦμα · ὁ γάρ αὐτός ἀήρ διαμένω , ὅταν τε κινέω καί ὅταν μένω . ὥστε οὐ εἰμί ὅλος ἀήρ ὁ πνεῦμα · εἰμί γάρ ἄν καί μή κινέω ὁ ἀήρ πνεῦμα , εἴπερ ὁ αὐτός ἀήρ διαμένω ὅς εἰμί πνεῦμα . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος . εἰ δέ ἄρα καί ἐπί οὗτος δέω συγχωρέω ὅτι ἀήρ εἰμί κινέω ὁ πνεῦμα , ἀλλά οὔτι κατά πᾶς ὁ τοιοῦτος ἀποδέχομαι κατά ὅς μή ἀληθεύω ὁ γένος , ἀλλά ἐπί ὅσος ἀληθής κατηγορέω ὁ ἀποδίδωμι γένος . ἐπί ἔνιοι γάρ οὐ δοκέω ἀληθεύω , οἷος ἐπί ὁ πηλός καί ὁ χιών . ὁ μέν γάρ χιών φημί ὕδωρ εἰμί πήγνυμι , ὁ δέ πηλός γῆ ὑγρός φυράω · εἰμί δέ οὔτε ὁ χιών ὕδωρ οὔτε ὁ πηλός γῆ , ὥστε οὐ ἄν εἰμί γένος οὐδέτερος ὁ ἀποδίδωμι · δέω γάρ ὁ γένος ἀληθεύω ἀεί κατά ὁ εἶδος . ὅμοιος δέ οὐδέ ὁ οἶνος εἰμί ὕδωρ σήπω , καθά Ἐμπεδοκλῆς φημί σήπω ἐν ξύλον ὕδωρ · ἀπλος γάρ οὐ εἰμί ὕδωρ .