aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 6.1
Τῆς δὲ περὶ τοὺς ὅρους πραγματείας μέρη πέντε ἐστίν . Ἢ γὰρ ὅτι ὅλως οὐκ ἀληθὲς εἰπεῖν , καθ᾿ οὗ τοὔνομα , καὶ τὸν λόγον ( δεῖ γὰρ τὸν τοῦ ἀνθρώπου ὁρισμὸν κατὰ παντὸς ἀνθρώπου ἀληθεύεσθαι ) , ἢ ὅτι ὄντος γένους οὐκ ἔθηκεν εἰς τὸ γένος ἢ οὐκ εἰς τὸ οἰκεῖον γένος ἔθηκεν ( δεῖ γὰρ τὸν ὁριζόμενον εἰς τὸ γένος θέντα τὰς διαφορὰς προσάπτειν · μάλιστα γὰρ τῶν ἐν τῷ ὁρισμῷ τὸ γένος δοκεῖ τὴν τοῦ ὁριζομένου οὐσίαν σημαίνειν ) , ἢ ὅτι οὐκ ἴδιος ὁ λόγος ( δεῖ γὰρ τὸν ὁρισμὸν ἴδιον εἶναι , καθάπερ καὶ πρότερον εἴρηται , ἢ εἰ πάντα τὰ εἰρημένα πεποιηκὼς μὴ ὥρισται μηδ᾿ εἴρηκε τὸ τί ἦν εἶναι τῷ ὁριζομένῳ . Λοιπὸν δὲ παρὰ τὰ εἰρημένα , εἰ ὥρισται μέν , μὴ καλῶς δ᾿ ὥρισται . Εἰ μὲν οὖν μὴ ἀληθεύεται , καθ᾿ οὗ τοὔνομα , καὶ ὁ λόγος , ἐκ τῶν πρὸς τὸ συμβεβηκὸς τόπων ἐπισκεπτέον . Καὶ γὰρ ἐκεῖ , πότερον ἀληθὲς ἢ οὐκ ἀληθές , πᾶσα ἡ σκέψις γίνεται · ὅταν μὲν γὰρ ὅτι ὑπάρχει τὸ συμβεβηκὸς διαλεγώμεθα , ὅτι ἀληθὲς λέγομεν , ὅταν δ᾿ ὅτι οὐχ ὑπάρχει , ὅτι οὐκ ἀληθές . Εἰ δὲ μὴ ἐν τῷ οἰκείῳ γένει ἔθηκεν , ἢ εἰ μὴ ἴδιος ὁ ἀποδοθεὶς λόγος , ἐκ τῶν πρὸς τὸ γένος καὶ τὸ ἴδιον ῥηθέντων τόπων ἐπισκεπτέον . Λοιπὸν δ᾿ , εἰ μὴ ὥρισται ἢ εἰ μὴ καλῶς ὥρισται , πῶς μετιτέον , εἰπεῖν . Πρῶτον μὲν οὖν ἐπισκεπτέον εἰ μὴ καλῶς ὥρισται . Ῥᾷον γὰρ ὁτιοῦν ποιῆσαι ἢ καλῶς ποιῆσαι . Δῆλον οὖν ὅτι ἡ ἁμαρτία περὶ τοῦτο πλείων , ἐπειδὴ ἐργωδέστερον , ὥσθ᾿ ἡ ἐπιχείρησις ῥᾴων ἡ περὶ τοῦτο ἢ ἡ περὶ ἐκεῖνο γίνεται . Ἔστι δὲ τοῦ μὴ καλῶς μέρη δύο , ἓν μὲν τὸ ἀσαφεῖ τῇ ἑρμηνείᾳ κεχρῆσθαι ( δεῖ γὰρ τὸν ὁριζόμενον ὡς ἐνδέχεται σαφεστάτῃ τῇ ἑρμηνείᾳ κεχρῆσθαι , ἐπειδὴ τοῦ γνωρίσαι χάριν ἀποδίδοται ὁ ὁρισμός ) , δεύτερον δ᾿ , εἰ ἐπὶ πλεῖον εἴρηκε τὸν λόγον τοῦ δέοντος · πᾶν γὰρ τὸ προσκείμενον ἐν τῷ ὁρισμῷ περίεργον . Πάλιν δ᾿ ἑκάτερον τῶν εἰρημένων εἰς πλείω μέρη διείληπται .
Lemmas: ὁ δέ περί ὁ ὅρος πραγματεία μέρος πέντε εἰμί . ἤ γάρ ὅτι ὅλος οὐ ἀληθής λέγω , κατά ὅς ὄνομα , καί ὁ λόγος ( δέω γάρ ὁ ὁ ἄνθρωπος ὁρισμός κατά πᾶς ἄνθρωπος ἀληθεύω ) , ἤ ὅτι εἰμί γένος οὐ τίθημι εἰς ὁ γένος ἤ οὐ εἰς ὁ οἰκεῖος γένος τίθημι ( δέω γάρ ὁ ὁρίζω εἰς ὁ γένος τίθημι ὁ διαφορά προσάπτω · μάλα γάρ ὁ ἐν ὁ ὁρισμός ὁ γένος δοκέω ὁ ὁ ὁρίζω οὐσία σημαίνω ) , ἤ ὅτι οὐ ἴδιος ὁ λόγος ( δέω γάρ ὁ ὁρισμός ἴδιος εἰμί , καθά καί πρότερος λέγω , ἤ εἰ πᾶς ὁ λέγω ποιέω μή ὁρίζω μηδέ λέγω ὁ τίς εἰμί εἰμί ὁ ὁρίζω . λοιπός δέ παρά ὁ λέγω , εἰ ὁρίζω μέν , μή καλός δέ ὁρίζω . εἰ μέν οὖν μή ἀληθεύω , κατά ὅς ὄνομα , καί ὁ λόγος , ἐκ ὁ πρός ὁ συμβαίνω τόπος ἐπισκοπέω . καί γάρ ἐκεῖ , πότερος ἀληθής ἤ οὐ ἀληθής , πᾶς ὁ σκέψις γίγνομαι · ὅταν μέν γάρ ὅτι ὑπάρχω ὁ συμβαίνω διαλέγω , ὅτι ἀληθής λέγω , ὅταν δέ ὅτι οὐ ὑπάρχω , ὅτι οὐ ἀληθής . εἰ δέ μή ἐν ὁ οἰκεῖος γένος τίθημι , ἤ εἰ μή ἴδιος ὁ ἀποδίδωμι λόγος , ἐκ ὁ πρός ὁ γένος καί ὁ ἴδιος λέγω τόπος ἐπισκοπέω . λοιπός δέ , εἰ μή ὁρίζω ἤ εἰ μή καλός ὁρίζω , πῶς μετιτέον , λέγω . πρῶτος μέν οὖν ἐπισκοπέω εἰ μή καλός ὁρίζω . ῥᾴδιος γάρ ὁστισοῦν ποιέω ἤ καλός ποιέω . δῆλος οὖν ὅτι ὁ ἁμαρτία περί οὗτος πολύς , ἐπειδή ἐργώδης , ὥστε ὁ ἐπιχείρησις ῥᾴδιος ὁ περί οὗτος ἤ ὁ περί ἐκεῖνος γίγνομαι . εἰμί δέ ὁ μή καλός μέρος δύο , εἷς μέν ὁ ἀσαφής ὁ ἑρμηνεία χράω ( δέω γάρ ὁ ὁρίζω ὡς ἐνδέχομαι σαφής ὁ ἑρμηνεία χράω , ἐπειδή ὁ γνωρίζω χάριν ἀποδίδωμι ὁ ὁρισμός ) , δεύτερος δέ , εἰ ἐπί πολύς λέγω ὁ λόγος ὁ δέω · πᾶς γάρ ὁ πρόσκειμαι ἐν ὁ ὁρισμός περίεργος . πάλιν δέ ἑκάτερος ὁ λέγω εἰς πολύς μέρος διαλαμβάνω .