aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 6.10
Ἔτι εἰ τῶν ὁμοίων τοῦ ὀνόματος πτώσεων αἱ ὅμοιαι τοῦ λόγου πτώσεις ἐφαρμόττουσιν , οἷον εἰ ὠφέλιμον τὸ ποιητικὸν ὑγιείας , ὠφελίμως τὸ ποιητικῶς ὑγιείας καὶ ὠφεληκὸς τὸ πεποιηκὸς ὑγίειαν . Σκοπεῖν δὲ καὶ ἐπὶ τὴν ἰδέαν εἰ ἐφαρμόσει ὁ λεχθεὶς ὅρος . Ἐπ᾿ ἐνίων γὰρ οὐ συμβαίνει , οἷον ὡς Πλάτων ὁρίζεται τὸ θνητὸν προσάπτων ἐν τοῖς τῶν ζῴων ὁρισμοῖς · ἡ γὰρ ἰδέα οὐκ ἔσται θνητή , οἷον αὐτοάνθρωπος , ὥστ᾿ οὐκ ἐφαρμόσει ὁ λόγος ἐπὶ τὴν ἰδέαν . Ἁπλῶς δ᾿ οἷς πρόσκειται τὸ ποιητικὸν ἢ παθητικόν , ἀνάγκη διαφωνεῖν ἐπὶ τῆς ἰδέας τὸν ὅρον · ἀπαθεῖς γὰρ καὶ ἀκίνητοι δοκοῦσιν αἱ ἰδέαι τοῖς λέγουσιν ἰδέας εἶναι . Πρὸς δὲ τούτους καὶ οἱ τοιοῦτοι λόγοι χρήσιμοι . Ἔτι εἰ τῶν καθ᾿ ὁμωνυμίαν λεγομένων ἕνα λόγον ἁπάντων κοινὸν ἀπέδωκεν . Συνώνυμα γὰρ ὧν εἷς ὁ κατὰ τοὔνομα λόγος , ὥστ᾿ οὐδενὸς τῶν ὑπὸ τοὔνομα ὁ ἀποδοθεὶς ὅρος , εἰ δὴ ὁμοίως ἐπὶ πᾶν τὸ ὁμώνυμον ἐφαρμόττει . Πέπονθε δὲ τοῦτο καὶ ὁ Διονυσίου τῆς ζωῆς ὅρος , εἴπερ ἐστὶ κίνησις γένους θρεπτοῦ σύμφυτος παρακολουθοῦσα · οὐδὲν γὰρ μᾶλλον τοῦτο τοῖς ζῴοις ἢ τοῖς φυτοῖς ὑπάρχει · ἡ δὲ ζωὴ οὐ καθ᾿ ἓν εἶδος δοκεῖ λέγεσθαι , ἀλλ᾿ ἑτέρα μὲν τοῖς ζῴοις ἑτέρα δὲ τοῖς φυτοῖς ὑπάρχειν . Ἐνδέχεται μὲν οὖν καὶ κατὰ προαίρεσιν οὕτως ἀποδοῦναι τὸν ὅρον ὡς συνωνύμου καὶ καθ᾿ ἓν εἶδος πάσης τῆς ζωῆς λεγομένης · οὐδὲν δὲ κωλύει καὶ συνορῶντα τὴν ὁμωνυμίαν , καὶ θατέρου βουλόμενον τὸν ὁρισμὸν ἀποδοῦναι , λαθεῖν μὴ ἴδιον ἀλλὰ κοινὸν ἀμφοῖν λόγον ἀποδόντα . Ἀλλ᾿ οὐδὲν ἧττον , εἰ ὁποτερωσοῦν πεποίηκεν , ἡμάρτηκεν . Ἐπεὶ δ᾿ ἔνια λανθάνει τῶν ὁμωνύμων , ἐρωτῶντι μὲν ὡς συνωνύμοις χρηστέον ( οὐ γὰρ ἐφαρμόσει ὁ θατέρου ὅρος ἐπὶ θάτερον , ὥστε δόξει οὐχ ὡρίσθαι κατὰ τρόπον · δεῖ γὰρ ἐπὶ πᾶν τὸ συνώνυμον ἐφαρμόττειν ) , αὐτῷ δ᾿ ἀποκρινομένῳ διαιρετέον . Ἐπεὶ δ᾿ ἔνιοι τῶν ἀποκρινομένων τὸ μὲν συνώνυμον ὁμώνυμόν φασιν εἶναι , ὅταν μὴ ἐφαρμόττῃ ἐπὶ πᾶν ὁ ἀποδοθεὶς λόγος , τὸ δ᾿ ὁμώνυμον συνώνυμον , ἐὰν ἐπ᾿ ἄμφω ἐφαρμόττῃ , προδιομολογητέον ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἢ προσυλλογιστέον ὅτι ὁμώνυμον ἢ συνώνυμον , ὁπότερον ἂν ᾖ · μᾶλλον γὰρ συγχωροῦσιν οὐ προορῶντες τὸ συμβησόμενον . Ἂν δὲ μὴ γενομένης ὁμολογίας φῇ τις τὸ συνώνυμον ὁμώνυμον εἶναι διὰ τὸ μὴ ἐφαρμόττειν καὶ ἐπὶ τοῦτο τὸν ἀποδοθέντα λόγον , σκοπεῖν εἰ ὁ τούτου λόγος ἐφαρμόττει καὶ ἐπὶ τὰ λοιπά · δῆλον γὰρ ὅτι συνώνυμον ἂν εἴη τοῖς λοιποῖς . Εἰ δὲ μή , πλείους ἔσονται ὁρισμοὶ τῶν λοιπῶν · δύο γὰρ οἱ κατὰ τοὔνομα λόγοι ἐφαρμόττουσιν ἐπ᾿ αὐτά , ὅ τε πρότερον ἀποδοθεὶς καὶ ὁ ὕστερον . Πάλιν εἴ τις ὁρισάμενος τῶν πολλαχῶς τι λεγομένων , καὶ τοῦ λόγου μὴ ἐφαρμόττοντος ἐπὶ πάντα , ὅτι μὲν ὁμώνυμον μὴ λέγοι , τὸ δ᾿ ὄνομα μὴ φαίη ἐπὶ πάντα ἐφαρμόττειν , ὅτι οὐδ᾿ ὁ λόγος , ῥητέον πρὸς τὸν τοιοῦτον ὅτι τῇ μὲν ὀνομασίᾳ δεῖ χρῆσθαι τῇ παραδεδομένῃ καὶ παρεπομένῃ καὶ μὴ κινεῖν τὰ τοιαῦτα , ἔνια δ᾿ οὐ λεκτέον ὁμοίως τοῖς πολλοῖς .
Lemmas: ἔτι εἰ ὁ ὅμοιος ὁ ὄνομα πτῶσις ὁ ὅμοιος ὁ λόγος πτῶσις ἐφαρμόζω , οἷος εἰ ὠφέλιμος ὁ ποιητικός ὑγίεια , ὠφέλιμος ὁ ποιητικός ὑγίεια καί ὠφελέω ὁ ποιέω ὑγίεια . σκοπέω δέ καί ἐπί ὁ ἰδέα εἰ ἐφαρμόζω ὁ λέγω ὅρος . ἐπί ἔνιοι γάρ οὐ συμβαίνω , οἷος ὡς Πλάτων ὁρίζω ὁ θνητός προσάπτω ἐν ὁ ὁ ζῷον ὁρισμός · ὁ γάρ ἰδέα οὐ εἰμί θνητός , οἷος αὐτοάνθρωπος , ὥστε οὐ ἐφαρμόζω ὁ λόγος ἐπί ὁ ἰδέα . ἁπλῶς δέ ὅς πρόσκειμαι ὁ ποιητικός ἤ παθητικός , ἀνάγκη διαφωνέω ἐπί ὁ ἰδέα ὁ ὅρος · ἀπαθής γάρ καί ἀκίνητος δοκέω ὁ ἰδέα ὁ λέγω ἰδέα εἰμί . πρός δέ οὗτος καί ὁ τοιοῦτος λόγος χρήσιμος . ἔτι εἰ ὁ κατά ὁμωνυμία λέγω εἷς λόγος ἅπας κοινός ἀποδίδωμι . συνώνυμος γάρ ὅς εἷς ὁ κατά ὄνομα λόγος , ὥστε οὐδείς ὁ ὑπό ὄνομα ὁ ἀποδίδωμι ὅρος , εἰ δή ὅμοιος ἐπί πᾶς ὁ ὁμώνυμος ἐφαρμόζω . πάσχω δέ οὗτος καί ὁ Διονύσιος ὁ ζωή ὅρος , εἴπερ εἰμί κίνησις γένος θρεπτός σύμφυτος παρακολουθέω · οὐδείς γάρ μάλα οὗτος ὁ ζῷον ἤ ὁ φυτόν ὑπάρχω · ὁ δέ ζωή οὐ κατά εἷς εἶδος δοκέω λέγω , ἀλλά ἕτερος μέν ὁ ζῷον ἕτερος δέ ὁ φυτόν ὑπάρχω . ἐνδέχομαι μέν οὖν καί κατά προαίρεσις οὕτως ἀποδίδωμι ὁ ὅρος ὡς συνώνυμος καί κατά εἷς εἶδος πᾶς ὁ ζωή λέγω · οὐδείς δέ κωλύω καί συνοράω ὁ ὁμωνυμία , καί ἕτερος βούλομαι ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι , λανθάνω μή ἴδιος ἀλλά κοινός ἄμφω λόγος ἀποδίδωμι . ἀλλά οὐδείς ἥσσων , εἰ ὅποτερως ποιέω , ἁμαρτάνω . ἐπεί δέ ἔνιοι λανθάνω ὁ ὁμώνυμος , ἐρωτάω μέν ὡς συνώνυμος χράω ( οὐ γάρ ἐφαρμόζω ὁ ἕτερος ὅρος ἐπί ἕτερος , ὥστε δοκέω οὐ ὁρίζω κατά τρόπος · δέω γάρ ἐπί πᾶς ὁ συνώνυμος ἐφαρμόζω ) , αὐτός δέ ἀποκρίνω διαιρετέον . ἐπεί δέ ἔνιοι ὁ ἀποκρίνω ὁ μέν συνώνυμος ὁμώνυμος φημί εἰμί , ὅταν μή ἐφαρμόζω ἐπί πᾶς ὁ ἀποδίδωμι λόγος , ὁ δέ ὁμώνυμος συνώνυμος , ἐάν ἐπί ἄμφω ἐφαρμόζω , προδιομολογητέον ὑπέρ ὁ τοιοῦτος ἤ προσυλλογιστέον ὅτι ὁμώνυμος ἤ συνώνυμος , ὁπότερος ἄν εἰμί · μάλα γάρ συγχωρέω οὐ προοράω ὁ συμβαίνω . ἐάν δέ μή γίγνομαι ὁμολογία φημί τις ὁ συνώνυμος ὁμώνυμος εἰμί διά ὁ μή ἐφαρμόζω καί ἐπί οὗτος ὁ ἀποδίδωμι λόγος , σκοπέω εἰ ὁ οὗτος λόγος ἐφαρμόζω καί ἐπί ὁ λοιπός · δῆλος γάρ ὅτι συνώνυμος ἄν εἰμί ὁ λοιπός . εἰ δέ μή , πολύς εἰμί ὁρισμός ὁ λοιπός · δύο γάρ ὁ κατά ὄνομα λόγος ἐφαρμόζω ἐπί αὐτός , ὁ τε πρότερος ἀποδίδωμι καί ὁ ὕστερον . πάλιν εἰ τις ὁρίζω ὁ πολλαχῶς τις λέγω , καί ὁ λόγος μή ἐφαρμόζω ἐπί πᾶς , ὅτι μέν ὁμώνυμος μή λέγω , ὁ δέ ὄνομα μή φημί ἐπί πᾶς ἐφαρμόζω , ὅτι οὐδέ ὁ λόγος , λέγω πρός ὁ τοιοῦτος ὅτι ὁ μέν ὀνομασία δέω χράω ὁ παραδίδωμι καί παρέπομαι καί μή κινέω ὁ τοιοῦτος , ἔνιοι δέ οὐ λεκτέος ὅμοιος ὁ πολύς .