aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 1.10
Πρῶτον τοίνυν διωρίσθω , τί ἐστι πρότασις διαλεκτικὴ καὶ τί πρόβλημα διαλεκτικόν . Οὐ γὰρ πᾶσαν πρότασιν οὐδὲ πᾶν πρόβλημα διαλεκτικὸν θετέον · οὐδεὶς γὰρ ἂν προτείνειε νοῦν ἔχων τὸ μηδενὶ δοκοῦν , οὐδὲ προβάλοι τὸ πᾶσι φανερὸν ἢ τοῖς πλείστοις · τὰ μὲν γὰρ οὐκ ἔχει ἀπορίαν , τὰ δ᾿ οὐδεὶς ἂν θείη . Ἔστι δὲ πρότασις διαλεκτικὴ ἐρώτησις ἔνδοξος ἢ πᾶσιν ἢ τοῖς πλείστοις ἢ τοῖς σοφοῖς , καὶ τούτοις ἢ πᾶσιν ἢ τοῖς πλείστοις ἢ τοῖς μάλιστα γνωρίμοις , μὴ παράδοξος · θείη γὰρ ἄν τις τὸ δοκοῦν τοῖς σοφοῖς , ἐὰν μὴ ἐναντίον ταῖς τῶν πολλῶν δόξαις ᾖ . Εἰσὶ δὲ προτάσεις διαλεκτικαὶ καὶ τὰ τοῖς ἐνδόξοις ὅμοια , καὶ τἀναντία κατ᾿ ἀντίφασιν τοῖς δοκοῦσιν ἐνδόξοις εἶναι προτεινόμενα , καὶ ὅσαι δόξαι κατὰ τέχνας εἰσὶ τὰς εὑρημένας . Εἰ γὰρ ἔνδοξον τὸ τὴν αὐτὴν εἶναι τῶν ἐναντίων ἐπιστήμην καὶ τὸ αἴσθησιν τὴν αὐτὴν εἶναι τῶν ἐναντίων , ἔνδοξον ἂν φανείη καὶ εἰ μίαν ἀριθμῷ γραμματικὴν εἶναι , καὶ αὐλητικὴν μίαν , εἰ δὲ πλείους γραμματικάς , καὶ αὐλητικὰς πλείους · πάντα γὰρ ὅμοια καὶ συγγενῆ ταῦτ᾿ ἔοικεν εἶναι . Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ τοῖς ἐνδόξοις ἐναντία κατ᾿ ἀντίφασιν προτεινόμενα ἔνδοξα φανεῖται · εἰ γὰρ ἔνδοξον ὅτι δεῖ τοὺς φίλους εὖ ποιεῖν , καὶ ὅτι οὐ δεῖ κακῶς ποιεῖν ἔνδοξον . Ἔστι δ᾿ ἐναντίον μὲν ὅτι δεῖ κακῶς ποιεῖν τοὺς φίλους , κατ᾿ ἀντίφασιν δὲ ὅτι οὐ δεῖ κακῶς ποιεῖν . Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ δεῖ τοὺς φίλους εὖ ποιεῖν , τοὺς ἐχθροὺς οὐ δεῖ . Ἔστι δὲ καὶ τοῦτο κατ᾿ ἀντίφασιν τῶν ἐναντίων · τὸ γὰρ ἐναντίον ἐστὶν ὅτι δεῖ τοὺς ἐχθροὺς εὖ ποιεῖν . Ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Ἔνδοξον δ᾿ ἐν παραβολῇ φανεῖται καὶ τὸ ἐναντίον περὶ τοῦ ἐναντίου , οἷον εἰ τοὺς φίλους δεῖ εὖ ποιεῖν , καὶ τοὺς ἐχθροὺς δεῖ κακῶς . Φανείη δ᾿ ἂν καὶ ἐναντίον τὸ τοὺς φίλους εὖ ποιεῖν τῷ τοὺς ἐχθροὺς κακῶς · πότερον δὲ καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν οὕτως ἔχει ἢ οὔ , ἐν τοῖς ὑπὲρ τῶν ἐναντίων λεγομένοις ῥηθήσεται . Δῆλον δ᾿ ὅτι καὶ ὅσαι δόξαι κατὰ τέχνας εἰσί , διαλεκτικαὶ προτάσεις εἰσί · θείη γὰρ ἄν τις τὰ δοκοῦντα τοῖς ὑπὲρ τούτων ἐπεσκεμμένοις , οἷον περὶ μὲν τῶν ἐν ἰατρικῇ ὡς ὁ ἰατρός , περὶ δὲ τῶν ἐν γεωμετρίᾳ ὡς ὁ γεωμέτρης · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
Lemmas: πρῶτος τοίνυν διορίζω , τίς εἰμί πρότασις διαλεκτικός καί τίς πρόβλημα διαλεκτικός . οὐ γάρ πᾶς πρότασις οὐδέ πᾶς πρόβλημα διαλεκτικός τίθημι · οὐδείς γάρ ἄν προτείνω νόος ἔχω ὁ μηδείς δοκέω , οὐδέ προβάλλω ὁ πᾶς φανερός ἤ ὁ πολύς · ὁ μέν γάρ οὐ ἔχω ἀπορία , ὁ δέ οὐδείς ἄν τίθημι . εἰμί δέ πρότασις διαλεκτικός ἐρώτησις ἔνδοξος ἤ πᾶς ἤ ὁ πολύς ἤ ὁ σοφός , καί οὗτος ἤ πᾶς ἤ ὁ πολύς ἤ ὁ μάλα γνώριμος , μή παράδοξος · τίθημι γάρ ἄν τις ὁ δοκέω ὁ σοφός , ἐάν μή ἐναντίος ὁ ὁ πολύς δόξα εἰμί . εἰμί δέ πρότασις διαλεκτικός καί ὁ ὁ ἔνδοξος ὅμοιος , καί ἐναντίος κατά ἀντίφασις ὁ δοκέω ἔνδοξος εἰμί προτείνω , καί ὅσος δόξα κατά τέχνη εἰμί ὁ εὑρίσκω . εἰ γάρ ἔνδοξος ὁ ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἐναντίος ἐπιστήμη καί ὁ αἴσθησις ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἐναντίος , ἔνδοξος ἄν φαίνω καί εἰ εἷς ἀριθμός γραμματικός εἰμί , καί αὐλητικός εἷς , εἰ δέ πολύς γραμματικός , καί αὐλητικός πολύς · πᾶς γάρ ὅμοιος καί συγγενής οὗτος ἔοικα εἰμί . ὅμοιος δέ καί ὁ ὁ ἔνδοξος ἐναντίος κατά ἀντίφασις προτείνω ἔνδοξος φαίνω · εἰ γάρ ἔνδοξος ὅτι δέω ὁ φίλος εὖ ποιέω , καί ὅτι οὐ δέω κακός ποιέω ἔνδοξος . εἰμί δέ ἐναντίος μέν ὅτι δέω κακός ποιέω ὁ φίλος , κατά ἀντίφασις δέ ὅτι οὐ δέω κακός ποιέω . ὅμοιος δέ καί εἰ δέω ὁ φίλος εὖ ποιέω , ὁ ἐχθρός οὐ δέω . εἰμί δέ καί οὗτος κατά ἀντίφασις ὁ ἐναντίος · ὁ γάρ ἐναντίος εἰμί ὅτι δέω ὁ ἐχθρός εὖ ποιέω . ὡσαύτως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . ἔνδοξος δέ ἐν παραβολή φαίνω καί ὁ ἐναντίος περί ὁ ἐναντίος , οἷος εἰ ὁ φίλος δέω εὖ ποιέω , καί ὁ ἐχθρός δέω κακός . φαίνω δέ ἄν καί ἐναντίος ὁ ὁ φίλος εὖ ποιέω ὁ ὁ ἐχθρός κακός · πότερος δέ καί κατά ἀλήθεια οὕτως ἔχω ἤ οὐ , ἐν ὁ ὑπέρ ὁ ἐναντίος λέγω λέγω . δῆλος δέ ὅτι καί ὅσος δόξα κατά τέχνη εἰμί , διαλεκτικός πρότασις εἰμί · τίθημι γάρ ἄν τις ὁ δοκέω ὁ ὑπέρ οὗτος ἐπισκοπέω , οἷος περί μέν ὁ ἐν ἰατρικός ὡς ὁ ἰατρός , περί δέ ὁ ἐν γεωμετρία ὡς ὁ γεωμέτρης · ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος .