aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 2.6
Ὅσοις δ᾿ ἀνάγκη θάτερον μόνον ὑπάρχειν , οἷον τῷ ἀνθρώπῳ τὴν νόσον ἢ τὴν ὑγίειαν , ἐὰν πρὸς θάτερον εὐπορῶμεν διαλέγεσθαι ὅτι ὑπάρχει ἢ οὐχ ὑπάρχει , καὶ πρὸς τὸ λοιπὸν εὐπορήσομεν . Τοῦτο δ᾿ ἀντιστρέφει πρὸς ἄμφω · δείξαντες μὲν γὰρ ὅτι ὑπάρχει θάτερον , ὅτι οὐχ ὑπάρχει τὸ λοιπὸν δεδειχότες ἐσόμεθα · ἐὰν δ᾿ ὅτι οὐχ ὑπάρχει δείξωμεν , τὸ λοιπὸν ὅτι ὑπάρχει δεδειχότες ἐσόμεθα . Δῆλον οὖν ὅτι πρὸς ἄμφω χρήσιμος ὁ τόπος . Ἔτι τὸ ἐπιχειρεῖν μεταφέροντα τοὔνομα ἐπὶ τὸν λόγον , ὡς μάλιστα προσῆκον ἐκλαμβάνειν ἢ ὡς κεῖται τοὔνομα , οἷον εὔψυχον μὴ τὸν ἀνδρεῖον , καθάπερ νῦν κεῖται , ἀλλὰ τὸν εὖ τὴν ψυχὴν ἔχοντα , καθάπερ καὶ εὔελπιν τὸν ἀγαθὰ ἐλπίζοντα · ὁμοίως δὲ καὶ εὐδαίμονα , οὗ ἂν ὁ δαίμων ᾖ σπουδαῖος , καθάπερ Ξενοκράτης φησὶν εὐδαίμονα εἶναι τὸν τὴν ψυχὴν ἔχοντα σπουδαίαν · ταύτην γὰρ ἑκάστου εἶναι δαίμονα . Ἐπεὶ δὲ τῶν πραγμάτων τὰ μὲν ἐξ ἀνάγκης ἐστί , τὰ δ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , τὰ δ᾿ ὁπότερ᾿ ἔτυχεν , ἐὰν τὸ ἐξ ἀνάγκης ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τεθῇ ἢ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐξ ἀνάγκης , ἢ αὐτὸ ἢ τὸ ἐναντίον τῷ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , ἀεὶ δίδωσι τόπον ἐπιχειρήματος . Ἐὰν γὰρ τὸ ἐξ ἀνάγκης ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τεθῇ , δῆλον ὅτι οὐ παντί φησιν ὑπάρχειν , ὑπάρχοντος παντί , ὥστε ἡμάρτηκεν · εἴ τε τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ λεγόμενον ἐξ ἀνάγκης ἔφησε · παντὶ γάρ φησιν ὑπάρχειν , οὐχ ὑπάρχοντος παντί . Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ τὸ ἐναντίον τῷ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐξ ἀνάγκης εἴρηκεν · ἀεὶ γὰρ ἐπ᾿ ἔλαττον λέγεται τὸ ἐναντίον τῷ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , οἷον εἰ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ φαῦλοι οἱ ἄνθρωποι , ἀγαθοὶ ἐπ᾿ ἔλαττον , ὥστ᾿ ἔτι μᾶλλον ἡμάρτηκεν , εἰ ἀγαθοὺς ἐξ ἀνάγκης εἴρηκεν . Ὡσαύτως δὲ καὶ εἰ τὸ ὁπότερ᾿ ἔτυχεν ἐξ ἀνάγκης ἔφησεν ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ · οὔτε γὰρ ἐξ ἀνάγκης τὸ ὁπότερ᾿ ἔτυχεν οὔθ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . Ἐνδέχεται δέ , κἂν μὴ διορίσας εἴπῃ πότερον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἢ ἐξ ἀνάγκης εἴρηκεν , ᾖ δὲ τὸ πρᾶγμα ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , διαλέγεσθαι ὡς ἐξ ἀνάγκης εἰρηκότος αὐτοῦ , οἷον εἰ φαύλους τοὺς ἀποκλήρους ἔφησεν εἶναι μὴ διορίσας , ὡς ἐξ ἀνάγκης εἰρηκότος αὐτοῦ διαλέγεσθαι . Ἔτι καὶ εἰ αὐτὸ αὑτῷ συμβεβηκὸς ἔθηκεν ὡς ἕτερον διὰ τὸ ἕτερον εἶναι ὄνομα , καθάπερ Πρόδικος διῃρεῖτο τὰς ἡδονὰς εἰς χαρὰν καὶ τέρψιν καὶ εὐφροσύνην · ταῦτα γὰρ πάντα τοῦ αὐτοῦ τῆς ἡδονῆς ὀνόματά ἐστιν . Εἰ οὖν τις τὸ χαίρειν τῷ εὐφραίνεσθαι φήσει συμβεβηκέναι , αὐτὸ ἂν αὑτῷ φαίη συμβεβηκέναι .
Lemmas: ὅσος δέ ἀνάγκη ἕτερος μόνος ὑπάρχω , οἷος ὁ ἄνθρωπος ὁ νόσος ἤ ὁ ὑγίεια , ἐάν πρός ἕτερος εὐπορέω διαλέγω ὅτι ὑπάρχω ἤ οὐ ὑπάρχω , καί πρός ὁ λοιπός εὐπορέω . οὗτος δέ ἀντιστρέφω πρός ἄμφω · δείκνυμι μέν γάρ ὅτι ὑπάρχω ἕτερος , ὅτι οὐ ὑπάρχω ὁ λοιπός δείκνυμι εἰμί · ἐάν δέ ὅστις οὐ ὑπάρχω δείκνυμι , ὁ λοιπός ὅτι ὑπάρχω δείκνυμι εἰμί . δῆλος οὖν ὅτι πρός ἄμφω χρήσιμος ὁ τόπος . ἔτι ὁ ἐπιχειρέω μεταφέρω ὄνομα ἐπί ὁ λόγος , ὡς μάλα προσήκω ἐκλαμβάνω ἤ ὡς κεῖμαι ὄνομα , οἷος εὔψυχος μή ὁ ἀνδρεῖος , καθά νῦν κεῖμαι , ἀλλά ὁ εὖ ὁ ψυχή ἔχω , καθά καί εὔελπις ὁ ἀγαθός ἐλπίζω · ὅμοιος δέ καί εὐδαίμων , ὅς ἄν ὁ δαίμων εἰμί σπουδαῖος , καθά Ξενοκράτης φημί εὐδαίμων εἰμί ὁ ὁ ψυχή ἔχω σπουδαῖος · οὗτος γάρ ἕκαστος εἰμί δαίμων . ἐπεί δέ ὁ πρᾶγμα ὁ μέν ἐκ ἀνάγκη εἰμί , ὁ δέ ὡς ἐπί ὁ πολύς , ὁ δέ ὁπότερος τυγχάνω , ἐάν ὁ ἐκ ἀνάγκη ὡς ἐπί ὁ πολύς τίθημι ἤ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς ἐκ ἀνάγκη , ἤ αὐτός ἤ ὁ ἐναντίος ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , ἀεί δίδωμι τόπος ἐπιχείρημα . ἐάν γάρ ὁ ἐκ ἀνάγκη ὡς ἐπί ὁ πολύς τίθημι , δῆλος ὅτι οὐ πᾶς φημί ὑπάρχω , ὑπάρχω πᾶς , ὥστε ἁμαρτάνω · εἰ τε ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς λέγω ἐκ ἀνάγκη φημί · πᾶς γάρ φημί ὑπάρχω , οὐ ὑπάρχω πᾶς . ὅμοιος δέ καί εἰ ὁ ἐναντίος ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς ἐκ ἀνάγκη λέγω · ἀεί γάρ ἐπί ἐλαχύς λέγω ὁ ἐναντίος ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , οἷος εἰ ὡς ἐπί ὁ πολύς φαῦλος ὁ ἄνθρωπος , ἀγαθός ἐπί ἐλαχύς , ὥστε ἔτι μάλα ἁμαρτάνω , εἰ ἀγαθός ἐκ ἀνάγκη λέγω . ὡσαύτως δέ καί εἰ ὁ ὁπότερος τυγχάνω ἐκ ἀνάγκη φημί ἤ ὡς ἐπί ὁ πολύς · οὔτε γάρ ἐκ ἀνάγκη ὁ ὁπότερος τυγχάνω οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς . ἐνδέχομαι δέ , ἐάν μή διορίζω λέγω πότερος ὡς ἐπί ὁ πολύς ἤ ἐκ ἀνάγκη λέγω , εἰμί δέ ὁ πρᾶγμα ὡς ἐπί ὁ πολύς , διαλέγω ὡς ἐκ ἀνάγκη λέγω αὐτός , οἷος εἰ φαῦλος ὁ ἀπόκληρος φημί εἰμί μή διορίζω , ὡς ἐκ ἀνάγκη λέγω αὐτός διαλέγω . ἔτι καί εἰ αὐτός ἑαυτοῦ συμβαίνω τίθημι ὡς ἕτερος διά ὁ ἕτερος εἰμί ὄνομα , καθά Πρόδικος διαιρέω ὁ ἡδονή εἰς χαρά καί τέρψις καί εὐφροσύνη · οὗτος γάρ πᾶς ὁ αὐτός ὁ ἡδονή ὄνομα εἰμί . εἰ οὖν τις ὁ χαίρω ὁ εὐφραίνω φημί συμβαίνω , αὐτός ἄν ἑαυτοῦ φημί συμβαίνω .