aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 8.10
Ὅσοι δὲ τῶν λόγων ψεῦδος συλλογίζονται , λυτέον ἀναιροῦντα παρ᾿ ὃ γίνεται τὸ ψεῦδος . Οὐ γὰρ ὁτιοῦν ἀνελὼν λέλυκεν , οὐδ᾿ εἰ ψεῦδός ἐστι τὸ ἀναιρούμενον . Ἔχοι γὰρ ἂν πλείω ψεύδη ὁ λόγος , οἷον ἐάν τις λάβῃ τὸν καθήμενον γράφειν , Σωκράτη δὲ καθῆσθαι · συμβαίνει γὰρ ἐκ τούτων Σωκράτη γράφειν . Ἀναιρεθέντος οὖν τοῦ Σωκράτη καθῆσθαι οὐδὲν μᾶλλον λέλυται ὁ λόγος · καίτοι ψεῦδος τὸ ἀξίωμα . Ἀλλ᾿ οὐ παρὰ τοῦτο ὁ λόγος ψευδής · ἂν γάρ τις τύχῃ καθήμενος μὲν μὴ γράφων δέ , οὐκέτι ἐπὶ τοῦ τοιούτου ἡ αὐτὴ λύσις ἁρμόσει . Ὥστε οὐ τοῦτο ἀναιρετέον , ἀλλὰ τὸ τὸν καθήμενον γράφειν · οὐ γὰρ πᾶς ὁ καθήμενος γράφει . Λέλυκε μὲν οὖν πάντως ὁ ἀνελὼν παρ᾿ ὃ γίνεται τὸ ψεῦδος , οἶδε δὲ τὴν λύσιν ὁ εἰδὼς ὅτι παρὰ τοῦτο ὁ λόγος , καθάπερ ἐπὶ τῶν ψευδογραφουμένων · οὐ γὰρ ἀπόχρη τὸ ἐνστῆναι , οὐδ᾿ ἂν ψεῦδος ᾖ τὸ ἀναιρούμενον , ἀλλὰ καὶ διότι ψεῦδος ἀποδεικτέον · οὕτω γὰρ ἂν εἴη φανερὸν πότερον προορῶν τι ἢ οὔ ποιεῖται τὴν ἔνστασιν . Ἔστι δὲ λόγον κωλῦσαι συμπεράνασθαι τετραχῶς . Ἢ γὰρ ἀνελόντα παρ᾿ ὃ γίνεται τὸ ψεῦδος , ἢ πρὸς τὸν ἐρωτῶντα ἔνστασιν εἰπόντα · πολλάκις γὰρ οὐδὲ λέλυκεν , ὁ μέντοι πυνθανόμενος οὐ δύναται πορρωτέρω προαγαγεῖν . Τρίτον δὲ πρὸς τὰ ἠρωτημένα · συμβαίη γὰρ ἂν ἐκ μὲν τῶν ἠρωτημένων μὴ γίνεσθαι ὃ βούλεται διὰ τὸ κακῶς ἠρωτῆσθαι , προστεθέντος δέ τινος γίνεσθαι τὸ συμπέρασμα . Εἰ μὲν οὖν μηκέτι δύναται προάγειν ὁ ἐρωτῶν , πρὸς τὸν ἐρωτῶντα εἴη ἂν ἔνστασις , εἰ δὲ δύναται , πρὸς τὰ ἠρωτημένα . Τετάρτη δὲ καὶ χειρίστη τῶν ἐνστάσεων ἡ πρὸς τὸν χρόνον · ἔνιοι γὰρ τοιαῦτα ἐνίστανται πρὸς ἃ διαλεχθῆναι πλείονός ἐστι χρόνου ἢ τῆς παρούσης διατριβῆς . Αἱ μὲν οὖν ἐνστάσεις , καθάπερ εἴπαμεν , τετραχῶς γίνονται · λύσις δ᾿ ἐστὶ τῶν εἰρημένων ἡ πρώτη μόνον , αἱ δὲ λοιπαὶ κωλύσεις τινὲς καὶ ἐμποδισμοὶ τῶν συμπερασμάτων .
Lemmas: ὅσος δέ ὁ λόγος ψεῦδος συλλογίζομαι , λυτέον ἀναιρέω παρά ὅς γίγνομαι ὁ ψεῦδος . οὐ γάρ ὁστισοῦν ἀναιρέω λύω , οὐδέ εἰ ψεῦδος εἰμί ὁ ἀναιρέω . ἔχω γάρ ἄν πολύς ψεῦδος ὁ λόγος , οἷος ἐάν τις λαμβάνω ὁ κάθημαι γράφω , Σωκράτης δέ κάθημαι · συμβαίνω γάρ ἐκ οὗτος Σωκράτης γράφω . ἀναιρέω οὖν ὁ Σωκράτης κάθημαι οὐδείς μάλα λύω ὁ λόγος · καίτοι ψεῦδος ὁ ἀξίωμα . ἀλλά οὐ παρά οὗτος ὁ λόγος ψευδής · ἐάν γάρ τις τυγχάνω κάθημαι μέν μή γράφω δέ , οὐκέτι ἐπί ὁ τοιοῦτος ὁ αὐτός λύσις ἁρμόζω . ὥστε οὐ οὗτος ἀναιρετέον , ἀλλά ὁ ὁ κάθημαι γράφω · οὐ γάρ πᾶς ὁ κάθημαι γράφω . λύω μέν οὖν πάντως ὁ ἀναιρέω παρά ὅς γίγνομαι ὁ ψεῦδος , οἶδα δέ ὁ λύσις ὁ οἶδα ὅτι παρά οὗτος ὁ λόγος , καθά ἐπί ὁ ψευδογραφέω · οὐ γάρ ἀποχράω ὁ ἐνίστημι , οὐδέ ἐάν ψεῦδος εἰμί ὁ ἀναιρέω , ἀλλά καί διότι ψεῦδος ἀποδεικτέον · οὕτως γάρ ἄν εἰμί φανερός πότερος προοράω τις ἤ οὐ ποιέω ὁ ἔνστασις . εἰμί δέ λόγος κωλύω συμπεραίνω τετραχῶς . ἤ γάρ ἀναιρέω παρά ὅς γίγνομαι ὁ ψεῦδος , ἤ πρός ὁ ἐρωτάω ἔνστασις λέγω · πολλάκις γάρ οὐδέ λύω , ὁ μέντοι πυνθάνομαι οὐ δύναμαι πρόσω προάγω . τρίτος δέ πρός ὁ ἐρωτάω · συμβαίνω γάρ ἄν ἐκ μέν ὁ ἐρωτάω μή γίγνομαι ὅς βούλομαι διά ὁ κακός ἐρωτάω , προστίθημι δέ τις γίγνομαι ὁ συμπέρασμα . εἰ μέν οὖν μηκέτι δύναμαι προάγω ὁ ἐρωτάω , πρός ὁ ἐρωτάω εἰμί ἄν ἔνστασις , εἰ δέ δύναμαι , πρός ὁ ἐρωτάω . τέταρτος δέ καί κακός ὁ ἔνστασις ὁ πρός ὁ χρόνος · ἔνιοι γάρ τοιοῦτος ἐνίστημι πρός ὅς διαλέγω πολύς εἰμί χρόνος ἤ ὁ πάρειμι διατριβή . ὁ μέν οὖν ἔνστασις , καθά λέγω , τετραχῶς γίγνομαι · λύσις δέ εἰμί ὁ λέγω ὁ πρῶτος μόνος , ὁ δέ λοιπός κώλυσις τις καί ἐμποδισμός ὁ συμπέρασμα .