aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 2.8
Ἐπεὶ δ᾿ αἱ ἀντιθέσεις τέτταρες , σκοπεῖν ἐκ μὲν τῶν ἀντιφάσεων ἀνάπαλιν ἐκ τῆς ἀκολουθήσεως καὶ ἀναιροῦντι καὶ κατασκευάζοντι , λαμβάνειν δ᾿ ἐξ ἐπαγωγῆς , οἷον εἰ ὁ ἄνθρωπος ζῷον , τὸ μὴ ζῷον οὐκ ἄνθρωπος . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Ἐνταῦθα γὰρ ἀνάπαλιν ἡ ἀκολούθησις · τῷ μὲν γὰρ ἀνθρώπῳ τὸ ζῷον ἕπεται , τῷ δὲ μὴ ἀνθρώπῳ τὸ μὴ ζῷον οὔ , ἀλλ᾿ ἀνάπαλιν τῷ μὴ ζῴῳ τὸ οὐκ ἄνθρωπος . Ἐπὶ πάντων οὖν τὸ τοιοῦτον ἀξιωτέον , οἷον εἰ τὸ καλὸν ἡδύ , καὶ τὸ μὴ ἡδὺ οὐ καλόν · εἰ δὲ μὴ τοῦτο , οὐδ᾿ ἐκεῖνο . Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ τὸ μὴ ἡδὺ οὐ καλόν , τὸ καλὸν ἡδύ . Δῆλον οὖν ὅτι πρὸς ἄμφω ἀντιστρέφει ἡ κατὰ τὴν ἀντίφασιν ἀκολούθησις ἀνάπαλιν γινομένη . Ἐπὶ δὲ τῶν ἐναντίων σκοπεῖν εἰ τῷ ἐναντίῳ τὸ ἐναντίον ἕπεται , ἢ ἐπὶ ταὐτὰ ἢ ἀνάπαλιν , καὶ ἀναιροῦντι καὶ κατασκευάζοντι · λαμβάνειν δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα ἐξ ἐπαγωγῆς , ἐφ᾿ ὅσον χρήσιμον . Ἐπὶ ταὐτὰ μὲν οὖν ἡ ἀκολούθησις , οἷον τῇ ἀνδρίᾳ καὶ τῇ δειλίᾳ · τῇ μὲν γὰρ ἀρετὴ ἀκολουθεῖ , τῇ δὲ κακία , καὶ τῇ μὲν ἀκολουθεῖ τὸ αἱρετόν , τῇ δὲ τὸ φευκτόν . Ἐπὶ ταὐτὰ οὖν καὶ ἡ τούτων ἀκολούθησις · ἐναντίον γὰρ τὸ αἱρετὸν τῷ φευκτῷ . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Ἀνάπαλιν δὲ ἡ ἀκολούθησις , οἷον εὐεξίᾳ μὲν ἡ ὑγίεια ἀκολουθεῖ , καχεξίᾳ δὲ νόσος οὔ , ἀλλὰ νόσῳ καχεξία . Δῆλον οὖν ὅτι ἀνάπαλιν ἐπὶ τούτων ἡ ἀκολούθησις . Σπάνιον δὲ τὸ ἀνάπαλιν ἐπὶ τῶν ἐναντίων συμβαίνει , ἀλλὰ τοῖς πλείστοις ἐπὶ ταὐτὰ ἡ ἀκολούθησις . Εἰ οὖν μήτ᾿ ἐπὶ ταὐτὰ τῷ ἐναντίῳ τὸ ἐναντίον ἀκολουθεῖ μήτε ἀνάπαλιν , δῆλον ὅτι οὐδ᾿ ἐπὶ τῶν ῥηθέντων ἀκολουθεῖ τὸ ἕτερον τῷ ἑτέρῳ . Εἰ δ᾿ ἐπὶ τῶν ἐναντίων , καὶ ἐπὶ τῶν ῥηθέντων ἀναγκαῖον τὸ ἕτερον τῷ ἑτέρῳ ἀκολουθεῖν . Ὁμοίως δὲ τοῖς ἐναντίοις καὶ ἐπὶ τῶν στερήσεων καὶ ἕξεων σκεπτέον . Πλὴν οὐκ ἔστιν ἐπὶ τῶν στερήσεων τὸ ἀνάπαλιν , ἀλλ᾿ ἐπὶ ταὐτὰ τὴν ἀκολούθησιν ἀναγκαῖον ἀεὶ γίνεσθαι , καθάπερ ὄψει μὲν αἴσθησιν , τυφλότητι δ᾿ ἀναισθησίαν . Ἀντίκειται γὰρ ἡ αἴσθησις τῇ ἀναισθησίᾳ ὡς ἕξις καὶ στέρησις · τὸ μὲν γὰρ ἕξις αὐτῶν , τὸ δὲ στέρησίς ἐστιν . Ὁμοίως δὲ τῇ ἕξει καὶ τῇ στερήσει καὶ ἐπὶ τῶν πρός τι χρηστέον · ἐπὶ ταὐτὰ γὰρ καὶ τούτων ἡ ἀκολούθησις . Οἷον εἰ τὸ τριπλάσιον πολλαπλάσιον , καὶ τὸ τριτημόριον πολλοστημόριον · λέγεται γὰρ τὸ μὲν τριπλάσιον πρὸς τὸ τριτημόριον , τὸ δὲ πολλαπλάσιον πρὸς τὸ πολλοστημόριον . πάλιν εἰ ἡ ἐπιστήμη ὑπόληψις , καὶ τὸ ἐπιστητὸν ὑποληπτόν · καὶ εἰ ἡ ὅρασις αἴσθησις , καὶ τὸ ὁρατὸν αἰσθητόν . Ἔνστασις ὅτι οὐκ ἀνάγκη ἐπὶ τῶν πρός τι τὴν ἀκολούθησιν γίνεσθαι , καθάπερ εἴρηται · τὸ γὰρ αἰσθητὸν ἐπιστητόν ἐστιν , ἡ δ᾿ αἴσθησις οὐκ ἐπιστήμη . Οὐ μὴν ἀληθής γε ἡ ἔνστασις δοκεῖ εἶναι · πολλοὶ γὰρ οὔ φασι τῶν αἰσθητῶν ἐπιστήμην εἶναι . Ἔτι πρὸς τοὐναντίον οὐχ ἧττον χρήσιμον τὸ ῥηθέν , οἷον ὅτι τὸ αἰσθητὸν οὐκ ἔστιν ἐπιστητόν · οὐδὲ γὰρ ἡ αἴσθησις ἐπιστήμη .
Lemmas: ἐπεί δέ ὁ ἀντίθεσις τέσσαρες , σκοπέω ἐκ μέν ὁ ἀντίφασις ἀνάπαλιν ἐκ ὁ ἀκολούθησις καί ἀναιρέω καί κατασκευάζω , λαμβάνω δέ ἐκ ἐπαγωγή , οἷος εἰ ὁ ἄνθρωπος ζῷον , ὁ μή ζῷον οὐ ἄνθρωπος . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . ἐνταῦθα γάρ ἀνάπαλιν ὁ ἀκολούθησις · ὁ μέν γάρ ἄνθρωπος ὁ ζῷον ἕπομαι , ὁ δέ μή ἄνθρωπος ὁ μή ζῷον οὐ , ἀλλά ἀνάπαλιν ὁ μή ζῷον ὁ οὐ ἄνθρωπος . ἐπί πᾶς οὖν ὁ τοιοῦτος ἀξιωτέον , οἷος εἰ ὁ καλός ἡδύς , καί ὁ μή ἡδύς οὐ καλός · εἰ δέ μή οὗτος , οὐδέ ἐκεῖνος . ὅμοιος δέ καί εἰ ὁ μή ἡδύς οὐ καλός , ὁ καλός ἡδύς . δῆλος οὖν ὅτι πρός ἄμφω ἀντιστρέφω ὁ κατά ὁ ἀντίφασις ἀκολούθησις ἀνάπαλιν γίγνομαι . ἐπί δέ ὁ ἐναντίος σκοπέω εἰ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἕπομαι , ἤ ἐπί αὐτός ἤ ἀνάπαλιν , καί ἀναιρέω καί κατασκευάζω · λαμβάνω δέ καί ὁ τοιοῦτος ἐκ ἐπαγωγή , ἐπί ὅσος χρήσιμος . ἐπί αὐτός μέν οὖν ὁ ἀκολούθησις , οἷος ὁ ἀνδρεία καί ὁ δειλία · ὁ μέν γάρ ἀρετή ἀκολουθέω , ὁ δέ κακία , καί ὁ μέν ἀκολουθέω ὁ αἱρετός , ὁ δέ ὁ φευκτός . ἐπί αὐτός οὖν καί ὁ οὗτος ἀκολούθησις · ἐναντίος γάρ ὁ αἱρετός ὁ φευκτός . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . ἀνάπαλιν δέ ὁ ἀκολούθησις , οἷος εὐεξία μέν ὁ ὑγίεια ἀκολουθέω , καχεξία δέ νόσος οὐ , ἀλλά νόσος καχεξία . δῆλος οὖν ὅτι ἀνάπαλιν ἐπί οὗτος ὁ ἀκολούθησις . σπάνιος δέ ὁ ἀνάπαλιν ἐπί ὁ ἐναντίος συμβαίνω , ἀλλά ὁ πολύς ἐπί αὐτός ὁ ἀκολούθησις . εἰ οὖν μήτε ἐπί αὐτός ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἀκολουθέω μήτε ἀνάπαλιν , δῆλος ὅτι οὐδέ ἐπί ὁ λέγω ἀκολουθέω ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος . εἰ δέ ἐπί ὁ ἐναντίος , καί ἐπί ὁ λέγω ἀναγκαῖος ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος ἀκολουθέω . ὅμοιος δέ ὁ ἐναντίος καί ἐπί ὁ στέρησις καί ἕξις σκοπέω . πλήν οὐ εἰμί ἐπί ὁ στέρησις ὁ ἀνάπαλιν , ἀλλά ἐπί αὐτός ὁ ἀκολούθησις ἀναγκαῖος ἀεί γίγνομαι , καθά ὄψις μέν αἴσθησις , τυφλότης δέ ἀναισθησία . ἀντίκειμαι γάρ ὁ αἴσθησις ὁ ἀναισθησία ὡς ἕξις καί στέρησις · ὁ μέν γάρ ἕξις αὐτός , ὁ δέ στέρησις εἰμί . ὅμοιος δέ ὁ ἕξις καί ὁ στέρησις καί ἐπί ὁ πρός τις χράω · ἐπί αὐτός γάρ καί οὗτος ὁ ἀκολούθησις . οἷον εἰ ὁ τριπλάσιος πολλαπλάσιος , καί ὁ τριτημόριον πολλοστημόριος · λέγω γάρ ὁ μέν τριπλάσιος πρός ὁ τριτημόριον , ὁ δέ πολλαπλάσιος πρός ὁ πολλοστημόριος . πάλιν εἰ ὁ ἐπιστήμη ὑπόληψις , καί ὁ ἐπιστητός ὑποληπτός · καί εἰ ὁ ὅρασις αἴσθησις , καί ὁ ὁρατός αἰσθητός . ἔνστασις ὅτι οὐ ἀνάγκη ἐπί ὁ πρός τις ὁ ἀκολούθησις γίγνομαι , καθά λέγω · ὁ γάρ αἰσθητός ἐπιστητός εἰμί , ὁ δέ αἴσθησις οὐ ἐπιστήμη . οὐ μήν ἀληθής γε ὁ ἔνστασις δοκέω εἰμί · πολύς γάρ οὐ φημί ὁ αἰσθητός ἐπιστήμη εἰμί . ἔτι πρός ἐναντίος οὐ ἥσσων χρήσιμος ὁ λέγω , οἷος ὅτι ὁ αἰσθητός οὐ εἰμί ἐπιστητός · οὐδέ γάρ ὁ αἴσθησις ἐπιστήμη .