aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 1.11
Πρόβλημα δ᾿ ἐστὶ διαλεκτικὸν θεώρημα τὸ συντεῖνον ἢ πρὸς αἵρεσιν καὶ φυγὴν ἢ πρὸς ἀλήθειαν καὶ γνῶσιν , ἢ αὐτὸ ἢ ὡς συνεργὸν πρός τι ἕτερον τῶν τοιούτων · περὶ οὗ ἢ οὐδετέρως δοξάζουσιν ἢ ἐναντίως οἱ πολλοὶ τοῖς σοφοῖς ἢ οἱ σοφοὶ τοῖς πολλοῖς ἢ ἑκατέροι αὐτοὶ ἑαυτοῖς . Ἔνια μὲν γὰρ τῶν προβλημάτων χρήσιμον εἰδέναι πρὸς τὸ ἑλέσθαι ἢ φυγεῖν , οἷον πότερον ἡ ἡδονὴ αἱρετὸν ἢ οὔ , ἔνια δὲ πρὸς τὸ εἰδέναι μόνον , οἷον πότερον ὁ κόσμος ἀΐδιος ἢ οὔ , ἔνια δὲ αὐτὰ μὲν καθ᾿ αὑτὰ πρὸς οὐδέτερον τούτων , συνεργὰ δέ ἐστι πρός τινα τῶν τοιούτων · πολλὰ γὰρ αὐτὰ μὲν καθ᾿ αὑτὰ οὐ βουλόμεθα γνωρίζειν , ἑτέρων δ᾿ ἕνεκα , ὅπως διὰ τούτων ἄλλο τι γνωρίσωμεν . Ἔστι δὲ προβλήματα καὶ ὧν ἐναντίοι εἰσὶ συλλογισμοί ( ἀπορίαν γὰρ ἔχει πότερον οὕτως ἔχει ἢ οὐχ οὕτως διὰ τὸ περὶ ἀμφοτέρων εἶναι λόγους πιθανούς ) καὶ περὶ ὧν λόγον μὴ ἔχομεν ὄντων μεγάλων , χαλεπὸν οἰόμενοι εἶναι τὸ διὰ τί ἀποδοῦναι , οἷον πότερον ὁ κόσμος ἀΐδιος ἢ οὔ · καὶ γὰρ τὰ τοιαῦτα ζητήσειεν ἄν τις . Τὰ μὲν οὖν προβλήματα καὶ αἱ προτάσεις , καθάπερ εἴρηται , διωρίσθω · θέσις δέ ἐστιν ὑπόληψις παράδοξος τῶν γνωρίμων τινὸς κατὰ φιλοσοφίαν , οἷον ὅτι οὐκ ἔστιν ἀντιλέγειν , καθάπερ ἔφη Ἀντισθένης , ἢ ὅτι πάντα κινεῖται καθ᾿ Ἡράκλειτον , ἢ ὅτι ἓν τὸ ὄν , καθάπερ Μέλισσός φησιν · τὸ γὰρ τοῦ τυχόντος ἐναντία ταῖς δόξαις ἀποφηναμένου φροντίζειν εὔηθες . Ἣ περὶ ὧν λόγον ἔχομεν ἐναντίον ταῖς δόξαις , οἷον ὅτι οὐ πᾶν τὸ ὂν ἤτοι γενόμενόν ἐστιν ἢ ἀΐδιον , καθάπερ οἱ σοφισταί φασιν · μουσικὸν γὰρ ὄντα γραμματικὸν εἶναι οὔτε γενόμενον οὔτε ἀΐδιον ὄντα . Τοῦτο γάρ , εἰ καί τινι μὴ δοκεῖ , δόξειεν ἂν διὰ τὸ λόγον ἔχειν . Ἔστι μὲν οὖν καὶ ἡ θέσις πρόβλημα · οὐ πᾶν δὲ πρόβλημα θέσις , ἐπειδὴ ἔνια τῶν προβλημάτων τοιαῦτ᾿ ἐστὶ περὶ ὧν οὐδετέρως δοξάζομεν . Ὅτι δέ ἐστι καὶ ἡ θέσις πρόβλημα , δῆλον · ἀνάγκη γὰρ ἐκ τῶν εἰρημένων ἢ τοὺς πολλοὺς τοῖς σοφοῖς περὶ τὴν θέσιν ἀμφισβητεῖν ἢ ὁποτερουσοῦν ἑαυτοῖς , ἐπειδὴ ὑπόληψίς τις παράδοξος ἡ θέσις ἐστίν . Σχεδὸν δὲ νῦν πάντα τὰ διαλεκτικὰ προβλήματα θέσεις καλοῦνται . Διαφερέτω δὲ μηδὲν ὁπωσοῦν λεγόμενον · οὐ γὰρ ὀνοματοποιῆσαι βουλόμενοι διείλομεν οὕτως αὐτά , ἀλλ᾿ ἵνα μὴ λανθάνωσιν ἡμᾶς τίνες αὐτῶν τυγχάνουσιν οὖσαι διαφοραί . Οὐ δεῖ δὲ πᾶν πρόβλημα οὐδὲ πᾶσαν θέσιν ἐπισκοπεῖν , ἀλλ᾿ ἣν ἀπορήσειεν ἄν τις τῶν λόγου δεομένων καὶ μὴ κολάσεως ἢ αἰσθήσεως · οἱ μὲν γὰρ ἀποροῦντες πότερον δεῖ τοὺς θεοὺς τιμᾶν καὶ τοὺς γονέας ἀγαπᾶν ἢ οὒ κολάσεως δέονται , οἱ δὲ πότερον ἡ χιὼν λευκὴ ἢ οὒ αἰσθήσεως . Οὐδὲ δὴ ὧν σύνεγγυς ἡ ἀπόδειξις , οὐδ᾿ ὧν λίαν πόρρω · τὰ μὲν γὰρ οὐκ ἔχει ἀπορίαν , τὰ δὲ πλείω ἢ κατὰ γυμναστικήν .
Lemmas: πρόβλημα δέ εἰμί διαλεκτικός θεώρημα ὁ συντείνω ἤ πρός αἵρεσις καί φυγή ἤ πρός ἀλήθεια καί γνῶσις , ἤ αὐτός ἤ ὡς συνεργός πρός τις ἕτερος ὁ τοιοῦτος · περί ὅς ἤ οὐδέτερος δοξάζω ἤ ἐναντίος ὁ πολύς ὁ σοφός ἤ ὁ σοφός ὁ πολύς ἤ ἑκάτερος αὐτός ἑαυτοῦ . ἔνιοι μέν γάρ ὁ πρόβλημα χρήσιμος οἶδα πρός ὁ αἱρέω ἤ φεύγω , οἷος πότερος ὁ ἡδονή αἱρετός ἤ οὐ , ἔνιοι δέ πρός ὁ οἶδα μόνος , οἷος πότερος ὁ κόσμος ἀδΐος ἤ οὐ , ἔνιοι δέ αὐτός μέν κατά ἑαυτοῦ πρός οὐδέτερος οὗτος , συνεργός δέ εἰμί πρός τις ὁ τοιοῦτος · πολύς γάρ αὐτός μέν κατά ἑαυτοῦ οὐ βούλομαι γνωρίζω , ἕτερος δέ ἕνεκα , ὅπως διά οὗτος ἄλλος τις γνωρίζω . εἰμί δέ πρόβλημα καί ὅς ἐναντίος εἰμί συλλογισμός ( ἀπορία γάρ ἔχω πότερος οὕτως ἔχω ἤ οὐ οὕτως διά ὁ περί ἀμφότερος εἰμί λόγος πιθανός ) καί περί ὅς λόγος μή ἔχω εἰμί μέγας , χαλεπός οἴομαι εἰμί ὁ διά τίς ἀποδίδωμι , οἷος πότερος ὁ κόσμος ἀδΐος ἤ οὐ · καί γάρ ὁ τοιοῦτος ζητέω ἄν τις . ὁ μέν οὖν πρόβλημα καί ὁ πρότασις , καθά λέγω , διορίζω · θέσις δέ εἰμί ὑπόληψις παράδοξος ὁ γνώριμος τις κατά φιλοσοφία , οἷος ὅτι οὐ εἰμί ἀντιλέγω , καθά φημί Ἀντισθένης , ἤ ὅτι πᾶς κινέω κατά Ἡράκλειτος , ἤ ὅτι εἷς ὁ εἰμί , καθά Μέλισσος φημί · ὁ γάρ ὁ τυγχάνω ἐναντίος ὁ δόξα ἀποφαίνω φροντίζω εὐήθης . ὅς περί ὅς λόγος ἔχω ἐναντίος ὁ δόξα , οἷος ὅτι οὐ πᾶς ὁ εἰμί ἤτοι γίγνομαι εἰμί ἤ ἀίδιος , καθά ὁ σοφιστής φημί · μουσικός γάρ εἰμί γραμματικός εἰμί οὔτε γίγνομαι οὔτε ἀίδιος εἰμί . οὗτος γάρ , εἰ καί τις μή δοκέω , δοκέω ἄν διά ὁ λόγος ἔχω . εἰμί μέν οὖν καί ὁ θέσις πρόβλημα · οὐ πᾶς δέ πρόβλημα θέσις , ἐπειδή ἔνιοι ὁ πρόβλημα τοιοῦτος εἰμί περί ὅς οὐδέτερος δοξάζω . ὅτι δέ εἰμί καί ὁ θέσις πρόβλημα , δῆλος · ἀνάγκη γάρ ἐκ ὁ λέγω ἤ ὁ πολύς ὁ σοφός περί ὁ θέσις ἀμφισβητέω ἤ ὅποτερους ἑαυτοῦ , ἐπειδή ὑπόληψις τις παράδοξος ὁ θέσις εἰμί . σχεδόν δέ νῦν πᾶς ὁ διαλεκτικός πρόβλημα θέσις καλέω . διαφέρω δέ μηδείς ὁπωσοῦν λέγω · οὐ γάρ ὀνοματοποιέω βούλομαι διείλω οὕτως αὐτός , ἀλλά ἵνα μή λανθάνω ἐγώ τίς αὐτός τυγχάνω εἰμί διαφορά . οὐ δέω δέ πᾶς πρόβλημα οὐδέ πᾶς θέσις ἐπισκοπέω , ἀλλά ὅς ἀπορέω ἄν τις ὁ λόγος δέω καί μή κόλασις ἤ αἴσθησις · ὁ μέν γάρ ἀπορέω πότερος δέω ὁ θεός τιμάω καί ὁ γονεύς ἀγαπάω ἤ οὐ κόλασις δέω , ὁ δέ πότερος ὁ χιών λευκός ἤ οὐ αἴσθησις . οὐδέ δή ὅς σύνεγγυς ὁ ἀπόδειξις , οὐδέ ὅς λίαν πρόσω · ὁ μέν γάρ οὐ ἔχω ἀπορία , ὁ δέ πολύς ἤ κατά γυμναστικός .