aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 6.12
Εἰ δὲ τῆς διαφορᾶς τὸν ὅρον ἀποδέδωκε , σκοπεῖν εἰ καὶ ἄλλου τινὸς κοινὸς ὁ ἀποδοθεὶς ὅρος , οἷον ὅταν περιττὸν ἀριθμὸν ἀριθμὸν μέσον ἔχοντα εἴπῃ , ἐπιδιοριστέον τὸ πῶς μέσον ἔχοντα . Ὁ μὲν γὰρ ἀριθμὸς κοινὸς ἐν ἀμφοτέροις τοῖς λόγοις ὑπάρχει , τοῦ δὲ περιττοῦ μετείληπται ὁ λόγος . Ἔχει δὲ καὶ γραμμὴ καὶ σῶμα μέσον , οὐ περιττὰ ὄντα . Ὥστ᾿ οὐκ ἂν εἴη ὁρισμὸς οὗτος τοῦ περιττοῦ . Εἰ δὲ πολλαχῶς λέγεται τὸ μέσον ἔχον , διοριστέον τὸ πῶς μέσον ἔχον . Ὥστ᾿ ἢ ἐπιτίμησις ἔσται , ἢ συλλογισμὸς ὅτι οὐχ ὥρισται . Πάλιν εἰ οὗ μὲν τὸν λόγον ἀποδίδωσι τῶν ὄντων ἐστί , τὸ δ᾿ ὑπὸ τὸν λόγον μὴ τῶν ὄντων , οἷον εἰ τὸ λευκὸν ὡρίσατο χρῶμα πυρὶ μεμιγμένον · ἀδύνατον γὰρ τὸ ἀσώματον μεμῖχθαι σώματι , ὥστ᾿ οὐκ ἂν εἴη χρῶμα πυρὶ μεμιγμένον · λευκὸν δ᾿ ἔστιν . Ἔτι ὅσοι μὴ διαιροῦσιν ἐν τοῖς πρός τι πρὸς ὃ λέγεται , ἀλλ᾿ ἐν πλείοσι περιλαβόντες εἶπαν , ἢ ὅλως ἢ ἐπί τι ψεύδονται , οἷον εἴ τις τὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην ὄντος εἶπεν . Εἰ μὲν γὰρ μηδενὸς τῶν ὄντων ἡ ἰατρικὴ ἐπιστήμη , δῆλον ὅτι ὅλως ἔψευσται , εἰ δὲ τινὸς μὲν τινὸς δὲ μή , ἐπί τι ἔψευσται · δεῖ γὰρ παντός , εἴπερ καθ᾿ αὑτὸ καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντος εἶναι λέγεται , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἔχει τῶν πρός τι · πᾶν γὰρ ἐπιστητὸν πρὸς ἐπιστήμην λέγεται . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων , ἐπειδὴ ἀντιστρέφει πάντα τὰ πρός τι . Ἔτι εἴπερ ὁ μὴ καθ᾿ αὑτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς τὴν ἀπόδοσιν ποιούμενος ὀρθῶς ἀποδίδωσιν , οὐ πρὸς ἓν ἀλλὰ πρὸς πλείω ἕκαστον ἂν τῶν πρός τι λέγοιτο . Οὐδὲν γὰρ κωλύει τὸ αὐτὸ καὶ ὂν καὶ λευκὸν καὶ ἀγαθὸν εἶναι , ὥστε πρὸς ὁποιονοῦν τούτων ἀποδιδοὺς ὀρθῶς ἂν εἴη ἀποδιδούς , εἴπερ ὁ κατὰ συμβεβηκὸς ἀποδιδοὺς ὀρθῶς ἀποδίδωσιν . Ἔτι δ᾿ ἀδύνατον τὸν τοιοῦτον λόγον ἴδιον τοῦ ἀποδοθέντος εἶναι · οὐ γὰρ μόνον ἡ ἰατρικὴ ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν αἱ πολλαὶ πρὸς ὂν λέγονται , ὥσθ᾿ ἑκάστη ὄντος ἐπιστήμη ἔσται . Δῆλον οὖν ὅτι ὁ τοιοῦτος οὐδεμιᾶς ἐστὶν ἐπιστήμης ὁρισμός · ἴδιον γὰρ καὶ οὐ κοινὸν δεῖ τὸν ὁρισμὸν εἶναι . Ἐνίοτε δ᾿ ὁρίζονται οὐ τὸ πρᾶγμα , ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εὖ ἔχον ἢ τετελεσμένον . Τοιοῦτος δ᾿ ὁ τοῦ ῥήτορος καὶ ὁ τοῦ κλέπτου ὅρος , εἴπερ ἐστὶ ῥήτωρ μὲν ὁ δυνάμενος τὸ ἐν ἑκάστῳ πιθανὸν θεωρεῖν καὶ μηδὲν παραλείπειν , κλέπτης δ᾿ ὁ λάθρᾳ λαμβάνων · δῆλον γὰρ ὅτι τοιοῦτος ὢν ἑκάτερος ὁ μὲν ἀγαθὸς ῥήτωρ ὁ δ᾿ ἀγαθὸς κλέπτης ἔσται · οὐ γὰρ ὁ λάθρᾳ λαμβάνων ἀλλ᾿ ὁ βουλόμενος λάθρᾳ λαμβάνειν κλέπτης ἐστίν . Πάλιν εἰ τὸ δι᾿ αὑτὸ αἱρετὸν ὡς ποιητικὸν ἢ πρακτικὸν ἢ ὁπωσοῦν δι᾿ ἄλλο αἱρετὸν ἀποδέδωκεν , οἷον τὴν δικαιοσύνην νόμων σωστικὴν εἰπὼν ἢ τὴν σοφίαν ποιητικὴν εὐδαιμονίας · τὸ γὰρ ποιητικὸν ἢ σωστικὸν τῶν δι᾿ ἄλλο αἱρετῶν . Ἢ οὐδὲν μὲν κωλύει τὸ δι᾿ αὑτὸ αἱρετὸν καὶ δι᾿ ἄλλο εἶναι αἱρετόν , οὐ μὴν ἀλλ᾿ οὐδὲν ἧττον ἡμάρτηκεν ὁ οὕτως ὁρισάμενος τὸ δι᾿ αὑτὸ αἱρετόν · ἑκάστου γὰρ τὸ βέλτιστον ἐν τῇ οὐσίᾳ μάλιστα , βέλτιον δὲ τὸ δι᾿ αὑτὸ αἱρετὸν εἶναι τοῦ δι᾿ ἕτερον , ὥστε τοῦτο καὶ τὸν ὁρισμὸν ἔδει μᾶλλον σημαίνειν .
Lemmas: εἰ δέ ὁ διαφορά ὁ ὅρος ἀποδίδωμι , σκοπέω εἰ καί ἄλλος τις κοινός ὁ ἀποδίδωμι ὅρος , οἷος ὅταν περισσός ἀριθμός ἀριθμός μέσος ἔχω λέγω , ἐπιδιοριστέον ὁ πῶς μέσος ἔχω . ὁ μέν γάρ ἀριθμός κοινός ἐν ἀμφότερος ὁ λόγος ὑπάρχω , ὁ δέ περισσός μεταλαμβάνω ὁ λόγος . ἔχω δέ καί γραμμή καί σῶμα μέσος , οὐ περισσός εἰμί . ὥστε οὐ ἄν εἰμί ὁρισμός οὗτος ὁ περισσός . εἰ δέ πολλαχῶς λέγω ὁ μέσος ἔχω , διοριστέον ὁ πῶς μέσος ἔχω . ὥστε ἤ ἐπιτίμησις εἰμί , ἤ συλλογισμός ὅτι οὐ ὁρίζω . πάλιν εἰ ὅς μέν ὁ λόγος ἀποδίδωμι ὁ εἰμί εἰμί , ὁ δέ ὑπό ὁ λόγος μή ὁ εἰμί , οἷος εἰ ὁ λευκός ὁρίζω χρῶμα πῦρ μείγνυμι · ἀδύνατος γάρ ὁ ἀσώματος μείγνυμι σῶμα , ὥστε οὐ ἄν εἰμί χρῶμα πῦρ μείγνυμι · λευκός δέ εἰμί . ἔτι ὅσος μή διαιρέω ἐν ὁ πρός τις πρός ὅς λέγω , ἀλλά ἐν πολύς περιλαμβάνω λέγω , ἤ ὅλος ἤ ἐπί τις ψεύδω , οἷος εἰ τις ὁ ἰατρικός ἐπιστήμη εἰμί λέγω . εἰ μέν γάρ μηδείς ὁ εἰμί ὁ ἰατρικός ἐπιστήμη , δῆλος ὅτι ὅλος ψεύδω , εἰ δέ τις μέν τις δέ μή , ἐπί τις ψεύδω · δέω γάρ πᾶς , εἴπερ κατά ἑαυτοῦ καί μή κατά συμβαίνω εἰμί εἰμί λέγω , καθά ἐπί ὁ ἄλλος ἔχω ὁ πρός τις · πᾶς γάρ ἐπιστητός πρός ἐπιστήμη λέγω . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος , ἐπειδή ἀντιστρέφω πᾶς ὁ πρός τις . ἔτι εἴπερ ὁ μή κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβαίνω ὁ ἀπόδοσις ποιέω ὀρθός ἀποδίδωμι , οὐ πρός εἷς ἀλλά πρός πολύς ἕκαστος ἄν ὁ πρός τις λέγω . οὐδείς γάρ κωλύω ὁ αὐτός καί εἰμί καί λευκός καί ἀγαθός εἰμί , ὥστε πρός ὁποῖος οὗτος ἀποδίδωμι ὀρθός ἄν εἰμί ἀποδίδωμι , εἴπερ ὁ κατά συμβαίνω ἀποδίδωμι ὀρθός ἀποδίδωμι . ἔτι δέ ἀδύνατος ὁ τοιοῦτος λόγος ἴδιος ὁ ἀποδίδωμι εἰμί · οὐ γάρ μόνος ὁ ἰατρικός ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἐπιστήμη ὁ πολύς πρός εἰμί λέγω , ὥστε ἕκαστος εἰμί ἐπιστήμη εἰμί . δῆλος οὖν ὅτι ὁ τοιοῦτος οὐδείς εἰμί ἐπιστήμη ὁρισμός · ἴδιος γάρ καί οὐ κοινός δέω ὁ ὁρισμός εἰμί . ἐνίοτε δέ ὁρίζω οὐ ὁ πρᾶγμα , ἀλλά ὁ πρᾶγμα εὖ ἔχω ἤ τελέω . τοιοῦτος δέ ὁ ὁ ῥήτωρ καί ὁ ὁ κλέπτης ὅρος , εἴπερ εἰμί ῥήτωρ μέν ὁ δύναμαι ὁ ἐν ἕκαστος πιθανός θεωρέω καί μηδείς παραλείπω , κλέπτης δέ ὁ λάθρῃ λαμβάνω · δῆλος γάρ ὅτι τοιοῦτος εἰμί ἑκάτερος ὁ μέν ἀγαθός ῥήτωρ ὁ δέ ἀγαθός κλέπτης εἰμί · οὐ γάρ ὁ λάθρῃ λαμβάνω ἀλλά ὁ βούλομαι λάθρῃ λαμβάνω κλέπτης εἰμί . πάλιν εἰ ὁ διά ἑαυτοῦ αἱρετός ὡς ποιητικός ἤ πρακτικός ἤ ὁπωσοῦν διά ἄλλος αἱρετός ἀποδίδωμι , οἷος ὁ δικαιοσύνη νόμος σωστικός λέγω ἤ ὁ σοφία ποιητικός εὐδαιμονία · ὁ γάρ ποιητικός ἤ σωστικός ὁ διά ἄλλος αἱρετός . ἤ οὐδείς μέν κωλύω ὁ διά ἑαυτοῦ αἱρετός καί διά ἄλλος εἰμί αἱρετός , οὐ μήν ἀλλά οὐδείς ἥσσων ἁμαρτάνω ὁ οὕτως ὁρίζω ὁ διά ἑαυτοῦ αἱρετός · ἕκαστος γάρ ὁ ἀγαθός ἐν ὁ οὐσία μάλα , ἀγαθός δέ ὁ διά ἑαυτοῦ αἱρετός εἰμί ὁ διά ἕτερος , ὥστε οὗτος καί ὁ ὁρισμός δέω μάλα σημαίνω .