aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 8.5
Ἐπεὶ δ᾿ ἐστὶν ἀδιόριστα τοῖς γυμνασίας καὶ πείρας ἕνεκα τοὺς λόγους ποιουμένοις · οὐ γὰρ οἱ αὐτοὶ σκοποὶ τοῖς διδάσκουσιν ἢ μανθάνουσι καὶ τοῖς ἀγωνιζομένοις , οὐδὲ τούτοις τε καὶ τοῖς διατρίβουσι μετ᾿ ἀλλήλων σκέψεως χάριν . Τῷ μὲν γὰρ μανθάνοντι θετέον ἀεὶ τὰ δοκοῦντα · καὶ γὰρ οὐδ᾿ ἐπιχειρεῖ ψεῦδος οὐδεὶς διδάσκειν · τῶν δ᾿ ἀγνωνιζομένων τὸν μὲν ἐρωτῶντα φαίνεσθαί τι δεῖ ποιεῖν πάντως , τὸν δ᾿ ἀποκρινόμενον μηδὲν φαίνεσθαι πάσχειν . Ἐν δὲ ταῖς διαλεκτικαῖς συνόδοις τοῖς μὴ ἀγῶνος χάριν ἀλλὰ πείρας καὶ σκέψεως τοὺς λόγους ποιουμένοις οὐ διήρθρωταί πω τίνος δεῖ στοχάζεσθαι τὸν ἀποκρινόμενον καὶ ὁποῖα διδόναι καὶ ποῖα μὴ πρὸς τὸ καλῶς ἢ μὴ καλῶς φυλάττειν τὴν θέσιν . Ἐπεὶ οὖν οὐδὲν ἔχομεν παραδεδομένον ὑπ᾿ ἄλλων , αὐτοί τι πειραθῶμεν εἰπεῖν . Ἀνάγκη δὴ τὸν ἀποκρινόμενον ὑπέχειν λόγον θέμενον ἤτοι ἔνδοξον ἢ ἄδοξον θέσιν ἢ μηδέτερον , καὶ ἤτοι ἁπλῶς ἔνδοξον ἢ ἄδοξον ἢ ὡρισμένως , οἷον τῷδί τινι ἢ αὐτῷ ἢ ἄλλῳ . Διαφέρει δ᾿ οὐδὲν ὁπωσοῦν ἐνδόξου ἢ ἀδόξου οὔσης · ὁ γὰρ αὐτὸς τρόπος ἔσται τοῦ καλῶς ἀποκρίνεσθαι , καὶ δοῦναι ἢ μὴ δοῦναι τὸ ἐρωτηθέν . Ἀδόξου μὲν οὖν οὔσης τῆς θέσεως ἔνδοξον ἀνάγκη τὸ συμπέρασμα γίνεσθαι , ἐνδόξου δ᾿ ἄδοξον · τὸ γὰρ ἀντικείμενον ἀεὶ τῇ θέσει ὁ ἐρωτῶν συμπεραίνεται . Εἰ δὲ μήτ᾿ ἄδοξον μήτ᾿ ἔνδοξον τὸ κείμενον , καὶ τὸ συμπέρασμα ἔσται τοιοῦτον . Ἐπεὶ δ᾿ ὁ καλῶς συλλογιζόμενος ἐξ ἐνδοξοτέρων καὶ γνωριμωτέρων τὸ προβληθὲν ἀποδείκνυσι , φανερὸν ὡς ἀδόξου μὲν ὄντος ἁπλῶς τοῦ κειμένου οὐ δοτέον τῷ ἀποκρινομένῳ οὔθ᾿ ὃ μὴ δοκεῖ ἁπλῶς , οὔθ᾿ ὃ δοκεῖ μὲν ἧττον δὲ τοῦ συμπεράσματος δοκεῖ . Ἀδόξου γὰρ οὔσης τῆς θέσεως ἔνδοξον τὸ συμπέρασμα , ὥστε δεῖ τὰ λαμβανόμενα ἔνδοξα πάντ᾿ εἶναι καὶ μᾶλλον ἔνδοξα τοῦ προκειμένου , εἰ μέλλει διὰ τῶν γνωριμωτέρων τὸ ἧττον γνώριμον περαίνεσθαι . Ὥστ᾿ εἴ τι μὴ τοιοῦτόν ἐστι τῶν ἐρωτωμένων , οὐ θετέον τῷ ἀποκρινομένῳ . Εἰ δ᾿ ἔνδοξος ἁπλῶς ἡ θέσις , δῆλον ὅτι τὸ συμπέρασμα ἁπλῶς ἄδοξον . Θετέον οὖν τά τε δοκοῦντα πάντα , καὶ τῶν μὴ δοκούντων ὅσα ἧττόν ἐστιν ἄδοξα τοῦ συμπεράσματος · ἱκανῶς γὰρ ἂν δόξειε διειλέχθαι . Ὁμοίως δὲ εἰ μήτ᾿ ἄδοξος μήτ᾿ ἔνδοξός ἐστιν ἡ θέσις · καὶ γὰρ οὕτως τά τε φαινόμενα ἅπαντα δοτέον , καὶ τῶν μὴ δοκούντων ὅσα μᾶλλον ἔνδοξα τοῦ συμπεράσματος · οὕτω γὰρ ἐνδοξοτέρους συμβήσεται τοὺς λόγους γίνεσθαι . Εἰ μὲν οὖν ἁπλῶς ἔνδοξον ἢ ἄδοξον τὸ κείμενον , πρὸς τὰ δοκοῦντα ἁπλῶς τὴν σύγκρισιν ποιητέον · εἰ δὲ μὴ ἁπλῶς ἔνδοξον ἢ ἄδοξον τὸ κείμενον ἀλλὰ τῷ ἀποκρινομένῳ , πρὸς αὐτὸν τὸ δοκοῦν καὶ μὴ δοκοῦν κρίνοντα θετέον ἢ οὐ θετέον . Ἂν δ᾿ ἑτέρου δόξαν διαφυλάττῃ ὁ ἀποκρινόμενος , δῆλον ὅτι πρὸς τὴν ἐκείνου διάνοιαν ἀποβλέποντα θετέον ἕκαστα καὶ ἀρνητέον . Διὸ καὶ οἱ κομίζοντες ἀλλοτρίας δόξας , οἷον ἀγαθὸν καὶ κακὸν εἶναι ταὐτόν , καθάπερ Ἡράκλειτός φησιν , οὐ διδόασι μὴ παρεῖναι ἅμα τῷ αὐτῷ τἀναντία , οὐχ ὡς οὐ δοκοῦν αὐτοῖς τοῦτο , ἀλλ᾿ ὅτι καθ᾿ Ἡράκλειτον οὕτω λεκτέον . Ποιοῦσι δὲ τοῦτο καὶ οἱ παρ᾿ ἀλλήλων δεχόμενοι τὰς θέσεις · στοχάζονται γὰρ ὡς ἂν εἴπειεν ὁ θέμενος .
Lemmas: ἐπεί δέ εἰμί ἀδιόριστος ὁ γυμνασία καί πεῖρα ἕνεκα ὁ λόγος ποιέω · οὐ γάρ ὁ αὐτός σκοπός ὁ διδάσκω ἤ μανθάνω καί ὁ ἀγωνίζομαι , οὐδέ οὗτος τε καί ὁ διατρίβω μετά ἀλλήλων σκέψις χάριν . ὁ μέν γάρ μανθάνω τίθημι ἀεί ὁ δοκέω · καί γάρ οὐδέ ἐπιχειρέω ψεῦδος οὐδείς διδάσκω · ὁ δέ ἀγνωνίζω ὁ μέν ἐρωτάω φαίνω τις δέω ποιέω πάντως , ὁ δέ ἀποκρίνω μηδείς φαίνω πάσχω . ἐν δέ ὁ διαλεκτικός σύνοδος ὁ μή ἀγών χάριν ἀλλά πεῖρα καί σκέψις ὁ λόγος ποιέω οὐ διαρθρόω πω τίς δέω στοχάζομαι ὁ ἀποκρίνω καί ὁποῖος δίδωμι καί ποῖος μή πρός ὁ καλός ἤ μή καλός φυλάσσω ὁ θέσις . ἐπεί οὖν οὐδείς ἔχω παραδίδωμι ὑπό ἄλλος , αὐτός τις πειράω λέγω . ἀνάγκη δή ὁ ἀποκρίνω ὑπέχω λόγος τίθημι ἤτοι ἔνδοξος ἤ ἄδοξος θέσις ἤ μηδέτερος , καί ἤτοι ἁπλῶς ἔνδοξος ἤ ἄδοξος ἤ ὡρισμένως , οἷος τῷς τις ἤ αὐτός ἤ ἄλλος . διαφέρω δέ οὐδείς ὁπωσοῦν ἔνδοξος ἤ ἄδοξος εἰμί · ὁ γάρ αὐτός τρόπος εἰμί ὁ καλός ἀποκρίνω , καί δίδωμι ἤ μή δίδωμι ὁ ἐρωτάω . ἄδοξος μέν οὖν εἰμί ὁ θέσις ἔνδοξος ἀνάγκη ὁ συμπέρασμα γίγνομαι , ἔνδοξος δέ ἄδοξος · ὁ γάρ ἀντίκειμαι ἀεί ὁ θέσις ὁ ἐρωτάω συμπεραίνω . εἰ δέ μήτε ἄδοξος μήτε ἔνδοξος ὁ κεῖμαι , καί ὁ συμπέρασμα εἰμί τοιοῦτος . ἐπεί δέ ὁ καλός συλλογίζομαι ἐκ ἔνδοξος καί γνώριμος ὁ προβάλλω ἀποδείκνυμι , φανερός ὡς ἄδοξος μέν εἰμί ἁπλῶς ὁ κεῖμαι οὐ δίδωμι ὁ ἀποκρίνω οὔτε ὅς μή δοκέω ἁπλῶς , οὔτε ὅς δοκέω μέν ἥσσων δέ ὁ συμπέρασμα δοκέω . ἄδοξος γάρ εἰμί ὁ θέσις ἔνδοξος ὁ συμπέρασμα , ὥστε δέω ὁ λαμβάνω ἔνδοξος πᾶς εἰμί καί μάλα ἔνδοξος ὁ πρόκειμαι , εἰ μέλλω διά ὁ γνώριμος ὁ ἥσσων γνώριμος περαίνω . ὥστε εἰ τις μή τοιοῦτος εἰμί ὁ ἐρωτάω , οὐ τίθημι ὁ ἀποκρίνω . εἰ δέ ἔνδοξος ἁπλῶς ὁ θέσις , δῆλος ὅτι ὁ συμπέρασμα ἁπλῶς ἄδοξος . τίθημι οὖν ὁ τε δοκέω πᾶς , καί ὁ μή δοκέω ὅσος ἥσσων εἰμί ἄδοξος ὁ συμπέρασμα · ἱκανός γάρ ἄν δοκέω διαλέγω . ὅμοιος δέ εἰ μήτε ἄδοξος μήτε ἔνδοξος εἰμί ὁ θέσις · καί γάρ οὕτως ὁ τε φαίνω ἅπας δίδωμι , καί ὁ μή δοκέω ὅσος μάλα ἔνδοξος ὁ συμπέρασμα · οὕτως γάρ ἔνδοξος συμβαίνω ὁ λόγος γίγνομαι . εἰ μέν οὖν ἁπλῶς ἔνδοξος ἤ ἄδοξος ὁ κεῖμαι , πρός ὁ δοκέω ἁπλῶς ὁ σύγκρισις ποιέω · εἰ δέ μή ἁπλῶς ἔνδοξος ἤ ἄδοξος ὁ κεῖμαι ἀλλά ὁ ἀποκρίνω , πρός αὐτός ὁ δοκέω καί μή δοκέω κρίνω τίθημι ἤ οὐ τίθημι . ἐάν δέ ἕτερος δόξα διαφυλάσσω ὁ ἀποκρίνω , δῆλος ὅτι πρός ὁ ἐκεῖνος διάνοια ἀποβλέπω τίθημι ἕκαστος καί ἀρνητέον . διό καί ὁ κομίζω ἀλλότριος δόξα , οἷος ἀγαθός καί κακός εἰμί αὐτός , καθά Ἡράκλειτος φημί , οὐ δίδωμι μή πάρειμι ἅμα ὁ αὐτός ἐναντίος , οὐ ὡς οὐ δοκέω αὐτός οὗτος , ἀλλά ὅτι κατά Ἡράκλειτος οὕτως λεκτέος . ποιέω δέ οὗτος καί ὁ παρά ἀλλήλων δέχομαι ὁ θέσις · στοχάζομαι γάρ ὡς ἄν λέγω ὁ τίθημι .