aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 3.2
Ἔτι ὅταν δύο τινὰ ᾖ σφόδρα ἀλλήλοις παραπλήσια καὶ μὴ δυνώμεθα ὑπεροχὴν μηδεμίαν συνιδεῖν τοῦ ἑτέρου πρὸς τὸ ἕτερον , ὁρᾶν ἀπὸ τῶν παρεπομένων · ᾧ γὰρ ἕπεται μεῖζον ἀγαθόν , τοῦθ᾿ αἱρετώτερον . Ἂν δ᾿ ᾖ τὰ ἑπόμενα κακά , ᾧ τὸ ἔλαττον ἀκολουθεῖ κακόν , τοῦθ᾿ αἱρετώτερον . Ὄντων γὰρ ἀμφοτέρων αἱρετῶν οὐδὲν κωλύει δυσχερές τι παρέπεσθαι . Διχῶς δ᾿ ἀπὸ τοῦ ἕπεσθαι ἡ σκέψις · καὶ γὰρ πρότερον καὶ ὕστερον ἕπεται , οἷον τῷ μανθάνοντι τὸ μὲν ἀγνοεῖν πρότερον , τὸ δ᾿ ἐπίστασθαι ὕστερον . Βέλτιον δ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ ὕστερον ἑπόμενον . Λαμβάνειν οὖν τῶν ἑπομένων ὁπότερον ἂν ᾖ χρήσιμον . Ἔτι τὰ πλείω ἀγαθὰ τῶν ἐλαττόνων , ἢ ἁπλῶς , ἢ ὅταν τὰ ἕτερα ἐν τοῖς ἑτέροις ὑπάρχῃ , τὰ ἐλάττῳ ἐν τοῖς πλείοσιν . Ἔνστασις , εἴ που θάτερον θατέρου χάριν · οὐδὲν γὰρ αἱρετώτερα τὰ ἄμφω τοῦ ἑνός , οἷον τὸ ὑγιάζεσθαι καὶ ἡ ὑγίεια τῆς ὑγιείας , ἐπειδὴ τὸ ὑγιάζεσθαι τῆς ὑγιείας ἕνεκεν αἱρούμεθα . Καὶ μὴ ἀγαθὰ δὲ ἀγαθῶν οὐδὲν κωλύει εἶναι αἱρετώτερα , οἷον εὐδαιμονίαν καὶ ἄλλο τι ὃ μή ἐστιν ἀγαθὸν δικαιοσύνης καὶ ἀνδρίας . Καὶ ταὐτὰ μεθ᾿ ἡδονῆς μᾶλλον ἢ ἄνευ ἡδονῆς . Καὶ ταὐτὰ μετ᾿ ἀλυπίας μᾶλλον ἢ μετὰ λύπης . Καὶ ἕκαστον ἐν ᾧ καιρῷ μεῖζον δύναται , ἐν τούτῳ καὶ αἱρετώτερον , οἷον τὸ ἀλύπως ἐν τῷ γήρᾳ μᾶλλον ἢ ἐν τῇ νεότητι · μεῖζον γὰρ ἐν τῷ γήρᾳ δύναται . Κατὰ ταῦτα δὲ καὶ ἡ φρόνησις ἐν τῷ γήρᾳ αἱρετώτερον · οὐδεὶς γὰρ τοὺς νέους αἱρεῖται ἡγεμόνας διὰ τὸ μὴ ἀξιοῦν φρονίμους εἶναι . Ἡ δ᾿ ἀνδρία ἀνάπαλιν · ἐν τῇ νεότητι γὰρ ἀναγκαιοτέρα ἡ κατὰ τὴν ἀνδρίαν ἐνέργεια . Ὁμοίως δὲ καὶ ἡ σωφροσύνη · μᾶλλον γὰρ οἱ νέοι τῶν πρεσβυτέρων ὑπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν ἐνοχλοῦνται . Καὶ ὃ ἐν παντὶ καιρῷ ἢ ἐν τοῖς πλείστοις χρησιμώτερον , οἷον δικαιοσύνη καὶ σωφροσύνη ἀνδρίας · αἱ μὲν γὰρ ἀεὶ ἡ δὲ ποτὲ χρησίμη . Καὶ ὃ πάντων ἐχόντων μηδὲν θατέρου δεόμεθα , ἢ ὃ ἐχόντων προσδεόμεθα τοῦ λοιποῦ , καθάπερ ἐπὶ δικαιοσύνης καὶ ἀνδρίας · δικαίων μὲν γὰρ πάντων ὄντων οὐδὲν χρήσιμος ἡ ἀνδρία , ἀνδρείων δὲ πάντων ὄντων χρήσιμος ἡ δικαιοσύνη . Ἔτι ἐκ τῶν φθορῶν καὶ τῶν ἀποβολῶν καὶ τῶν γενέσεων καὶ τῶν λήψεων καὶ τῶν ἐναντίων · ὧν γὰρ αἱ φθοραὶ φευκτότεραι , αὐτὰ αἱρετώτερα . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἀποβολῶν καὶ τῶν ἐναντίων · οὗ γὰρ ἡ ἀποβολὴ ἢ τὸ ἐναντίον φευκτότερον , αὐτὸ αἱρετώτερον . Ἐπὶ δὲ τῶν γενέσεων καὶ τῶν λήψεων ἀνάπαλιν · ὧν γὰρ αἱ λήψεις καὶ αἱ γενέσεις αἱρετώτεραι , καὶ αὐτὰ αἱρετώτερα . Ἄλλος τόπος , τὸ ἐγγύτερον τἀγαθοῦ βέλτιον καὶ αἱρετώτερον . Καὶ τὸ ὁμοιότερον τἀγαθῷ , οἷον ἡ δικαιοσύνη δικαίου . Καὶ τὸ τῷ βελτίονι αὑτοῦ ὁμοιότερον , καθάπερ τὸν Αἴαντα τοῦ Ὀδυσσέως φασὶ βελτίω τινὲς εἶναι , διότι ὁμοιότερος τῷ Ἀχιλλεῖ . Ἔνστασις τούτου ὅτι οὐκ ἀληθές · οὐδὲν γὰρ κωλύει , μὴ ᾗ βέλτιστος ὁ . Ἀχιλλεύς , ταύτῃ ὁμοιότερον εἶναι τὸν Αἴαντα , τοῦ ἑτέρου ὄντος μὲν ἀγαθοῦ μὴ ὁμοίου δέ . Σκοπεῖν δὲ καὶ εἰ ἐπὶ τὸ γελοιότερον εἴη ὅμοιον , καθάπερ ὁ πίθηκος τῷ ἀνθρώπῳ , τοῦ ἵππου μὴ ὄντος ὁμοίου · οὐ γὰρ κάλλιον ὁ πίθηκος , ὁμοιότερον δὲ τῷ ἀνθρώπῳ . Πάλιν ἐπὶ δυοῖν εἰ τὸ μὲν τῷ βελτίονι τὸ δὲ τῷ χείρονι ὁμοιότερον , εἴη ἂν βέλτιον τὸ τῷ βελτίονι ὁμοιότερον . Ἔχει δὲ καὶ τοῦτο ἔνστασιν · οὐδὲν γὰρ κωλύει τὸ μὲν τῷ βελτίονι ἠρέμα ὅμοιον εἶναι , τὸ δὲ τῷ χείρονι σφόδρα , οἷον εἰ ὁ μὲν Αἴας τῷ Ἀχιλλει ἠρέμα , ὁ δ᾿ Ὀδυσσεὺς τῷ Νέστορι σφόδρα . Καὶ εἰ τὸ μὲν τῷ βελτίονι ὅμοιον ἐπὶ τὰ χείρω ὅμοιον εἴη , τὸ δὲ τῷ χείρονι ἐπὶ τὰ βελτίω , καθάπερ ἵππος ὄνῳ καὶ πίθηκος ἀνθρώπῳ . Ἄλλος , τὸ ἐπιφανέστερον τοῦ ἧττον τοιούτου , καὶ τὸ χαλεπώτερον · μᾶλλον γὰρ ἀγαπῶμεν ἔχοντες ἃ μὴ ἔστι ῥᾳδίως λαβεῖν . Καὶ τὸ ἰδιαίτερον τοῦ κοινοτέρου . Καὶ τὸ τοῖς κακοῖς ἀκοινωνητότερον · αἱρετώτερον γὰρ ᾧ μηδεμία δυσχέρεια ἀκολουθεῖ ἢ ᾧ ἀκολουθεῖ . Ἔτι εἰ ἁπλῶς τοῦτο τούτου βέλτιον , καὶ τὸ βέλτιστον τῶν ἐν τούτῳ βέλτιον τοῦ ἐν τῷ ἑτέρῳ βελτίστου , οἷον εἰ βέλτιον ἄνθρωπος ἵππου , καὶ ὁ βέλτιστος ἄνθρωπος τοῦ βελτίστου ἵππου βελτίων . Καὶ εἰ τὸ βέλτιστον τοῦ βελτίστου βέλτιον , καὶ ἁπλῶς τοῦτο τούτου βέλτιον , οἷον εἰ ὁ βέλτιστος ἄνθρωπος τοῦ βελτίστου ἵππου βελτίων , καὶ ἁπλῶς ἄνθρωπος ἵππου βελτίων . Ἔτι ὧν ἔστι τοὺς φίλους μετασχεῖν , αἱρετώτερα ἢ ὧν μή . Καὶ ἃ πρὸς τὸν φίλον πρᾶξαι μᾶλλον βουλόμεθα ἢ ἃ πρὸς τὸν τυχόντα , ταῦτα αἱρετώτερα , οἷον τὸ δικαιοπραγεῖν καὶ εὖ ποιεῖν μᾶλλον ἢ τὸ δοκεῖν · τοὺς γὰρ φίλους εὖ ποιεῖν βουλόμεθα μᾶλλον ἢ δοκεῖν , τοὺς δὲ τυχόντας ἀνάπαλιν . Καὶ τὰ ἐκ περιουσίας τῶν ἀναγκαίων βελτίω , ἐνίοτε δὲ καὶ αἱρετώτερα · βέλτιον γὰρ τοῦ ζῆν τὸ εὖ ζῆν , τὸ δὲ εὖ ζῆν ἐστὶν ἐκ περιουσίας , αὐτὸ δὲ τὸ ζῆν ἀναγκαῖον . Ἐνίοτε δὲ τὰ βελτίω οὐχὶ καὶ αἱρετώτερα · οὐ γὰρ εἰ βελτίω , ἀναγκαῖον καὶ αἱρετώτερα · τὸ γοῦν φιλοσοφεῖν βέλτιον τοῦ χρηματίζεσθαι , ἀλλ᾿ οὐχ αἱρετώτερον τῷ ἐνδεεῖ τῶν ἀναγκαίων . Τὸ δ᾿ ἐκ περιουσίας ἐστίν , ὅταν ὑπαρχόντων τῶν ἀναγκαίων ἄλλα τινὰ προσκατασκευάζηταί τις τῶν καλῶν . Σχεδὸν δὲ ἴσως αἱρετώτερον τὸ ἀναγκαῖόν ἐστι , βέλτιον δὲ τὸ ἐκ περιουσίας . Καὶ ὃ μὴ ἔστι παρ᾿ ἄλλου πορίσασθαι ἢ ὃ ἔστι καὶ παρ᾿ ἄλλου , οἷον πέπονθεν ἡ δικαιοσύνη πρὸς τὴν ἀνδρίαν . Καὶ εἰ τόδε μὲν ἄνευ τοῦδε αἱρετόν , τόδε δὲ ἄνευ τοῦδε μή , οἷον δύναμις ἄνευ φρονήσεως οὐχ αἱρετόν , φρόνησις δ᾿ ἄνευ δυνάμεως αἱρετόν . Καὶ δυοῖν εἰ θάτερον ἀρνούμεθα , ἵνα τὸ λοιπὸν δόξῃ ἡμῖν ὑπάρχειν , ἐκεῖνο αἱρετώτερον ὃ βουλόμεθα δοκεῖν ὑπάρχειν , οἷον φιλοπονεῖν ἀρνούμεθα , ἵν᾿ εὐφυεῖς εἶναι δόξωμεν . Ἔτι οὗ τῇ ἀπουσίᾳ ἧττον ἐπιτιμητέον δυσφοροῦσι , τοῦτο αἱρετώτερον . Καὶ οὗ τῇ ἀπουσίᾳ μὴ δυσφοροῦντι μᾶλλον ἐπιτιμητέον , τοῦτο αἱρετώτερον .
Lemmas: ἔτι ὅταν δύο τις εἰμί σφόδρα ἀλλήλων παραπλήσιος καί μή δύναμαι ὑπεροχή μηδείς συνοράω ὁ ἕτερος πρός ὁ ἕτερος , ὁράω ἀπό ὁ παρέπομαι · ὅς γάρ ἕπομαι μέγας ἀγαθός , οὗτος αἱρετός . ἐάν δέ εἰμί ὁ ἕπομαι κακός , ὅς ὁ ἐλαχύς ἀκολουθέω κακός , οὗτος αἱρετός . εἰμί γάρ ἀμφότερος αἱρετός οὐδείς κωλύω δυσχερής τις παρέπομαι . διχῶς δέ ἀπό ὁ ἕπομαι ὁ σκέψις · καί γάρ πρότερος καί ὕστερον ἕπομαι , οἷος ὁ μανθάνω ὁ μέν ἀγνοέω πρότερος , ὁ δέ ἐπίσταμαι ὕστερον . ἀγαθός δέ ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ὕστερον ἕπομαι . λαμβάνω οὖν ὁ ἕπομαι ὁπότερος ἄν εἰμί χρήσιμος . ἔτι ὁ πολύς ἀγαθός ὁ ἐλαχύς , ἤ ἁπλῶς , ἤ ὅταν ὁ ἕτερος ἐν ὁ ἕτερος ὑπάρχω , ὁ ἐλαιμ́ττͅωκͅ ἐν ὁ πολύς . ἔνστασις , εἰ που ἕτερος ἕτερος χάριν · οὐδείς γάρ αἱρετός ὁ ἄμφω ὁ εἷς , οἷος ὁ ὑγιάζω καί ὁ ὑγίεια ὁ ὑγίεια , ἐπειδή ὁ ὑγιάζω ὁ ὑγίεια ἕνεκα αἱρέω . καί μή ἀγαθός δέ ἀγαθός οὐδείς κωλύω εἰμί αἱρετός , οἷος εὐδαιμονία καί ἄλλος τις ὅς μή εἰμί ἀγαθός δικαιοσύνη καί ἀνδρεία . καί αὐτός μετά ἡδονή μάλα ἤ ἄνευ ἡδονή . καί αὐτός μετά ἀλυπία μάλα ἤ μετά λύπη . καί ἕκαστος ἐν ὅς καιρός μέγας δύναμαι , ἐν οὗτος καί αἱρετός , οἷος ὁ ἄλυπος ἐν ὁ γῆρας μάλα ἤ ἐν ὁ νεότης · μέγας γάρ ἐν ὁ γῆρας δύναμαι . κατά οὗτος δέ καί ὁ φρόνησις ἐν ὁ γῆρας αἱρετός · οὐδείς γάρ ὁ νέος αἱρέω ἡγεμών διά ὁ μή ἀξιόω φρόνιμος εἰμί . ὁ δέ ἀνδρεία ἀνάπαλιν · ἐν ὁ νεότης γάρ ἀναγκαῖος ὁ κατά ὁ ἀνδρεία ἐνέργεια . ὅμοιος δέ καί ὁ σωφροσύνη · μάλα γάρ ὁ νέος ὁ πρέσβυς ὑπό ὁ ἐπιθυμία ἐνοχλέω . καί ὅς ἐν πᾶς καιρός ἤ ἐν ὁ πολύς χρήσιμος , οἷος δικαιοσύνη καί σωφροσύνη ἀνδρεία · ὁ μέν γάρ ἀεί ὁ δέ ποτέ χρήσιμος . καί ὅς πᾶς ἔχω μηδείς ἕτερος δέω , ἤ ὅς ἔχω προσδέω ὁ λοιπός , καθά ἐπί δικαιοσύνη καί ἀνδρεία · δίκαιος μέν γάρ πᾶς εἰμί οὐδείς χρήσιμος ὁ ἀνδρεία , ἀνδρεῖος δέ πᾶς εἰμί χρήσιμος ὁ δικαιοσύνη . ἔτι ἐκ ὁ φθορά καί ὁ ἀποβολή καί ὁ γένεσις καί ὁ λῆψις καί ὁ ἐναντίος · ὅς γάρ ὁ φθορά φευκτός , αὐτός αἱρετός . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἀποβολή καί ὁ ἐναντίος · ὅς γάρ ὁ ἀποβολή ἤ ὁ ἐναντίος φευκτός , αὐτός αἱρετός . ἐπί δέ ὁ γένεσις καί ὁ λῆψις ἀνάπαλιν · ὅς γάρ ὁ λῆψις καί ὁ γένεσις αἱρετός , καί αὐτός αἱρετός . ἄλλος τόπος , ὁ ἐγγύς ἀγαθός ἀγαθός καί αἱρετός . καί ὁ ὅμοιος ἀγαθός , οἷος ὁ δικαιοσύνη δίκαιος . καί ὁ ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ ὅμοιος , καθά ὁ Αἴας ὁ Ὀδυσσεύς φημί ἀγαθός τις εἰμί , διότι ὅμοιος ὁ Ἀχιλλεύς . ἔνστασις οὗτος ὅτι οὐ ἀληθής · οὐδείς γάρ κωλύω , μή ᾗ ἀγαθός ὁ . Ἀχιλλεύς , οὗτος ὅμοιος εἰμί ὁ Αἴας , ὁ ἕτερος εἰμί μέν ἀγαθός μή ὅμοιος δέ . σκοπέω δέ καί εἰ ἐπί ὁ γέλοιος εἰμί ὅμοιος , καθά ὁ πίθηκος ὁ ἄνθρωπος , ὁ ἵππος μή εἰμί ὅμοιος · οὐ γάρ καλός ὁ πίθηκος , ὅμοιος δέ ὁ ἄνθρωπος . πάλιν ἐπί δύο εἰ ὁ μέν ὁ ἀγαθός ὁ δέ ὁ κακός ὅμοιος , εἰμί ἄν ἀγαθός ὁ ὁ ἀγαθός ὅμοιος . ἔχω δέ καί οὗτος ἔνστασις · οὐδείς γάρ κωλύω ὁ μέν ὁ ἀγαθός ἠρέμα ὅμοιος εἰμί , ὁ δέ ὁ κακός σφόδρα , οἷος εἰ ὁ μέν Αἴας ὁ Ἀχιλλης ἠρέμα , ὁ δέ Ὀδυσσεύς ὁ Νέστωρ σφόδρα . καί εἰ ὁ μέν ὁ ἀγαθός ὅμοιος ἐπί ὁ κακός ὅμοιος εἰμί , ὁ δέ ὁ κακός ἐπί ὁ ἀγαθός , καθά ἵππος ὄνος καί πίθηκος ἄνθρωπος . ἄλλος , ὁ ἐπιφανής ὁ ἥσσων τοιοῦτος , καί ὁ χαλεπός · μάλα γάρ ἀγαπάω ἔχω ὅς μή εἰμί ῥᾴδιος λαμβάνω . καί ὁ ἴδιος ὁ κοινός . καί ὁ ὁ κακός ἀκοινώνητος · αἱρετός γάρ ὅς μηδείς δυσχέρεια ἀκολουθέω ἤ ὅς ἀκολουθέω . ἔτι εἰ ἁπλῶς οὗτος οὗτος ἀγαθός , καί ὁ ἀγαθός ὁ ἐν οὗτος ἀγαθός ὁ ἐν ὁ ἕτερος ἀγαθός , οἷος εἰ ἀγαθός ἄνθρωπος ἵππος , καί ὁ ἀγαθός ἄνθρωπος ὁ ἀγαθός ἵππος ἀγαθός . καί εἰ ὁ ἀγαθός ὁ ἀγαθός ἀγαθός , καί ἁπλῶς οὗτος οὗτος ἀγαθός , οἷος εἰ ὁ ἀγαθός ἄνθρωπος ὁ ἀγαθός ἵππος ἀγαθός , καί ἁπλῶς ἄνθρωπος ἵππος ἀγαθός . ἔτι ὅς εἰμί ὁ φίλος μετέχω , αἱρετός ἤ ὅς μή . καί ὅς πρός ὁ φίλος πράσσω μάλα βούλομαι ἤ ὅς πρός ὁ τυγχάνω , οὗτος αἱρετός , οἷος ὁ δικαιοπραγέω καί εὖ ποιέω μάλα ἤ ὁ δοκέω · ὁ γάρ φίλος εὖ ποιέω βούλομαι μάλα ἤ δοκέω , ὁ δέ τυγχάνω ἀνάπαλιν . καί ὁ ἐκ περιουσία ὁ ἀναγκαῖος ἀγαθός , ἐνίοτε δέ καί αἱρετός · ἀγαθός γάρ ὁ ζάω ὁ εὖ ζάω , ὁ δέ εὖ ζάω εἰμί ἐκ περιουσία , αὐτός δέ ὁ ζάω ἀναγκαῖος . ἐνίοτε δέ ὁ ἀγαθός οὐ καί αἱρετός · οὐ γάρ εἰ ἀγαθός , ἀναγκαῖος καί αἱρετός · ὁ γοῦν φιλοσοφέω ἀγαθός ὁ χρηματίζω , ἀλλά οὐ αἱρετός ὁ ἐνδεής ὁ ἀναγκαῖος . ὁ δέ ἐκ περιουσία εἰμί , ὅταν ὑπάρχω ὁ ἀναγκαῖος ἄλλος τις προσκατασκευάζω τις ὁ καλός . σχεδόν δέ ἴσως αἱρετός ὁ ἀναγκαῖος εἰμί , ἀγαθός δέ ὁ ἐκ περιουσία . καί ὅς μή εἰμί παρά ἄλλος πορίζω ἤ ὅς εἰμί καί παρά ἄλλος , οἷος πάσχω ὁ δικαιοσύνη πρός ὁ ἀνδρεία . καί εἰ ὅδε μέν ἄνευ ὅδε αἱρετός , ὅδε δέ ἄνευ ὅδε μή , οἷος δύναμις ἄνευ φρόνησις οὐ αἱρετός , φρόνησις δέ ἄνευ δύναμις αἱρετός . καί δύο εἰ ἕτερος ἀρνέομαι , ἵνα ὁ λοιπός δοκέω ἐγώ ὑπάρχω , ἐκεῖνος αἱρετός ὅς βούλομαι δοκέω ὑπάρχω , οἷος φιλοπονέω ἀρνέομαι , ἵνα εὐφυής εἰμί δοκέω . ἔτι ὅς ὁ ἀπουσία ἥσσων ἐπιτιμάω δυσφορέω , οὗτος αἱρετός . καί ὅς ὁ ἀπουσία μή δυσφορέω μάλα ἐπιτιμάω , οὗτος αἱρετός .