aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 6.11
Ἐὰν δὲ τῶν συμπεπλεγμένων τινὸς ἀποδοθῇ ὅρος , σκοπεῖν ἀφαιροῦντα τὸν θατέρου τῶν συμπεπλεγμένων λόγον , εἰ καὶ ὁ λοιπὸς τοῦ λοιποῦ · εἰ γὰρ μή , δῆλον ὅτι οὐδ᾿ ὁ ὅλος τοῦ ὅλου . Οἷον εἰ ὡρίσατο γραμμὴν πεπερασμένην εὐθεῖαν πέρας ἐπιπέδου ἔχοντος πέρατα , οὗ τὸ μέσον ἐπιπροσθεῖ τοῖς πέρασιν , εἰ τῆς πεπερασμένης γραμμῆς ὁ λόγος ἐστὶ πέρας ἐπιπέδου ἔχοντος πέρατα , τοῦ εὐθέος δεῖ εἶναι τὸ λοιπόν , οὗ τὸ μέσον ἐπιπροσθεῖ τοῖς πέρασιν . Ἀλλ᾿ ἡ ἄπειρος οὔτε μέσον οὔτε πέρατα ἔχει , εὐθεῖα δ᾿ ἐστίν , ὥστ᾿ οὐκ ἔστιν ὁ λοιπὸς τοῦ λοιποῦ λόγος . Ἔτι εἰ συνθέτου ὄντος τοῦ ὁριζομένου ἰσόκωλος ὁ λόγος ἀπεδόθη τῷ ὁριζομένῳ . Ἰσόκωλος δὲ λέγεται ὁ λόγος εἶναι , ὅταν ὅσαπερ ἂν ᾖ τὰ συγκείμενα , τοσαῦτα καὶ ἐν τῷ λόγῳ ὀνόματα καὶ ῥήματα ᾖ . Ἀνάγκη γὰρ τῶν ὀνομάτων ἐν τοῖς τοιούτοις μεταλλαγὴν γίνεσθαι , ἢ πάντων ἢ τινῶν , ἐπειδὴ οὐδὲν πλείω νῦν ἢ πρότερον ὀνόματα εἴρηται · δεῖ δὲ τὸν ὁριζόμενον λόγον ἀντὶ τῶν ὀνομάτων ἀποδοῦναι , μάλιστα μὲν πάντων , εἰ δὲ μή , τῶν πλείστων . Οὕτω γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν ἁπλῶν ὁ τοὔνομα μεταλαβὼν ὡρισμένος ἂν εἴη , οἷον ἀντὶ λωπίου ἱμάτιον . Ἔτι δὲ μείζων ἁμαρτία , εἰ καὶ ἀγνωστοτέρων ὀνομάτων τὴν μετάληψιν ἐποιήσατο , οἷον ἀντὶ ἀνθρώπου λευκοῦ βροτὸν ἀργόν · οὔτε γὰρ ὥρισται ἧττόν τε σαφὲς οὕτω ῥηθέν . Σκοπεῖν δὲ καὶ ἐν τῇ μεταλλαγῇ τῶν ὀνομάτων εἰ οὐ ταὐτὸν ἔτι σημαίνει , οἷον ὁ τὴν θεωρητικὴν ἐπιστήμην ὑπόληψιν θεωρητικὴν εἰπών . Ἡ γὰρ ὑπόληψις τῇ ἐπιστήμῃ οὐ ταὐτόν , δεῖ δέ γε , εἴπερ μέλλει καὶ τὸ ὅλον ταὐτὸν εἶναι · τὸ μὲν γὰρ θεωρητικὸν κοινὸν ἐν ἀμφοτέροιν τοῖν λόγοιν ἐστί , τὸ δὲ λοιπὸν διάφορον . Ἔτι εἰ θατέρου τῶν ὀνομάτων τὴν μετάληψιν ποιούμενος μὴ τῆς διαφορᾶς ἀλλὰ τοῦ γένους τὴν μεταλλαγὴν ἐποιήσατο , καθάπερ ἐπὶ τοῦ ἀρτίως ῥηθέντος . Ἀγνωστότερον γὰρ ἡ θεωρητικὴ τῆς ἐπιστήμης · τὸ μὲν γὰρ γένος , τὸ δὲ διαφορά , πάντων δὲ γνωριμώτατον τὸ γένος · ὥστ᾿ οὐ τοῦ γένους ἀλλὰ τῆς διαφορᾶς ἔδει τὴν μετάληψιν ποιήσασθαι , ἐπειδὴ ἀγνωστότερόν ἐστιν . Ἢ τοῦτο μὲν γελοῖον τὸ ἐπιτίμημα · οὐδὲν γὰρ κωλύει τὴν μὲν διαφορὰν τῷ γνωριμωτάτῳ ὀνόματι εἰρῆσθαι , τὸ δὲ γένος μή · οὕτω δ᾿ ἐχόντων δῆλον ὅτι τοῦ γένους καὶ οὐ τῆς διαφορᾶς κατὰ τοὔνομα καὶ τὴν μετάληψιν ποιητέον . Εἰ δὲ μὴ ὄνομα ἀντ᾿ ὀνόματος ἀλλὰ λόγον ἀντ᾿ ὀνόματος μεταλαμβάνει , δῆλον ὅτι τῆς διαφορᾶς μᾶλλον ἢ τοῦ γένους ὁρισμὸν ἀποδοτέον , ἐπειδὴ τοῦ γνωρίσαι χάριν ὁ ὁρισμὸς ἀποδίδοται · ἧττον γὰρ ἡ διαφορὰ τοῦ γένους γνώριμον .
Lemmas: ἐάν δέ ὁ συμπλέκω τις ἀποδίδωμι ὅρος , σκοπέω ἀφαιρέω ὁ ἕτερος ὁ συμπλέκω λόγος , εἰ καί ὁ λοιπός ὁ λοιπός · εἰ γάρ μή , δῆλος ὅτι οὐδέ ὁ ὅλος ὁ ὅλος . οἷον εἰ ὁρίζω γραμμή περαίνω εὐθύς πέρας ἐπίπεδος ἔχω πέρας , ὅς ὁ μέσος ἐπιπροσθέω ὁ πέρας , εἰ ὁ περαίνω γραμμή ὁ λόγος εἰμί πέρας ἐπίπεδος ἔχω πέρας , ὁ εὐθύς δέω εἰμί ὁ λοιπός , ὅς ὁ μέσος ἐπιπροσθέω ὁ πέρας . ἀλλά ὁ ἄπειρος οὔτε μέσος οὔτε πέρας ἔχω , εὐθύς δέ εἰμί , ὥστε οὐ εἰμί ὁ λοιπός ὁ λοιπός λόγος . ἔτι εἰ σύνθετος εἰμί ὁ ὁρίζω ἰσόκωλος ὁ λόγος ἀποδίδωμι ὁ ὁρίζω . ἰσόκωλος δέ λέγω ὁ λόγος εἰμί , ὅταν ὅσος ἄν εἰμί ὁ σύγκειμαι , τοσοῦτος καί ἐν ὁ λόγος ὄνομα καί ῥῆμα εἰμί . ἀνάγκη γάρ ὁ ὄνομα ἐν ὁ τοιοῦτος μεταλλαγή γίγνομαι , ἤ πᾶς ἤ τις , ἐπειδή οὐδείς πολύς νῦν ἤ πρότερος ὄνομα λέγω · δέω δέ ὁ ὁρίζω λόγος ἀντί ὁ ὄνομα ἀποδίδωμι , μάλα μέν πᾶς , εἰ δέ μή , ὁ πολύς . οὕτως γάρ καί ἐπί ὁ ἁπλόος ὁ ὄνομα μεταλαμβάνω ὁρίζω ἄν εἰμί , οἷος ἀντί λώπιον ἱμάτιον . ἔτι δέ μέγας ἁμαρτία , εἰ καί ἄγνωστος ὄνομα ὁ μετάληψις ποιέω , οἷος ἀντί ἄνθρωπος λευκός βροτός ἀργός · οὔτε γάρ ὁρίζω ἥσσων τε σαφής οὕτως λέγω . σκοπέω δέ καί ἐν ὁ μεταλλαγή ὁ ὄνομα εἰ οὐ αὐτός ἔτι σημαίνω , οἷος ὁ ὁ θεωρητικός ἐπιστήμη ὑπόληψις θεωρητικός λέγω . ὁ γάρ ὑπόληψις ὁ ἐπιστήμη οὐ αὐτός , δέω δέ γε , εἴπερ μέλλω καί ὁ ὅλος αὐτός εἰμί · ὁ μέν γάρ θεωρητικός κοινός ἐν ἀμφότερος ὁ λόγος εἰμί , ὁ δέ λοιπός διάφορος . ἔτι εἰ ἕτερος ὁ ὄνομα ὁ μετάληψις ποιέω μή ὁ διαφορά ἀλλά ὁ γένος ὁ μεταλλαγή ποιέω , καθά ἐπί ὁ ἄρτιος λέγω . ἄγνωστος γάρ ὁ θεωρητικός ὁ ἐπιστήμη · ὁ μέν γάρ γένος , ὁ δέ διαφορά , πᾶς δέ γνώριμος ὁ γένος · ὥστε οὐ ὁ γένος ἀλλά ὁ διαφορά δέω ὁ μετάληψις ποιέω , ἐπειδή ἄγνωστος εἰμί . ἤ οὗτος μέν γέλοιος ὁ ἐπιτίμημα · οὐδείς γάρ κωλύω ὁ μέν διαφορά ὁ γνώριμος ὄνομα λέγω , ὁ δέ γένος μή · οὕτως δέ ἔχω δῆλος ὅτι ὁ γένος καί οὐ ὁ διαφορά κατά ὄνομα καί ὁ μετάληψις ποιέω . εἰ δέ μή ὄνομα ἀντί ὄνομα ἀλλά λόγος ἀντί ὄνομα μεταλαμβάνω , δῆλος ὅτι ὁ διαφορά μάλα ἤ ὁ γένος ὁρισμός ἀποδοτέος , ἐπειδή ὁ γνωρίζω χάριν ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι · ἥσσων γάρ ὁ διαφορά ὁ γένος γνώριμος .