aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 1.1
Ἡ ΜΕΝ πρόθεσις τῆς πραγματείας μέθοδον εὑρεῖν , ἀφ᾿ ἧς δυνησόμεθα συλλογίζεσθαι περὶ παντὸς τοῦ προτεθέντος προβλήματος ἐξ ἐνδόξων , καὶ αὐτοὶ λόγον ὑπέχοντες μηθὲν ἐροῦμεν ὑπεναντίον . Πρῶτον οὖν ῥητέον τί ἐστι συλλογισμὸς καὶ τίνες αὐτοῦ διαφοραί , ὅπως ληφθῇ ὁ διαλεκτικὸς συλλογισμός · τοῦτον γὰρ ζητοῦμεν κατὰ τὴν προκειμένην πραγματείαν . Ἔστι δὴ συλλογισμὸς λόγος ἐν ᾧ τεθέντων τινῶν ἕτερόν τι τῶν κειμένων ἐξ ἀνάγκης συμβαίνει διὰ τῶν κειμένων . Ἀπόδειξις μὲν οὖν ἐστίν , ὅταν ἐξ ἀληθῶν καὶ πρώτων ὁ συλλογισμὸς ᾖ , ἢ ἐκ τοιούτων ἃ διά τινων πρώτων καὶ ἀληθῶν τῆς περὶ αὐτὰ γνώσεως τὴν ἀρχὴν εἴληφεν · διαλεκτικὸς δὲ συλλογισμὸς ὁ ἐξ ἐνδόξων συλλογιζόμενος . Ἔστι δὲ ἀληθῆ μὲν καὶ πρῶτα τὰ μὴ δι᾿ ἑτέρων ἀλλὰ δι᾿ αὑτῶν ἔχοντα τὴν πίστιν · οὐ δεῖ γὰρ ἐν ταῖς ἐπιστημονικαῖς ἀρχαῖς ἐπιζητεῖσθαι τὸ διὰ τί , ἀλλ᾿ ἑκάστην τῶν ἀρχῶν αὐτὴν καθ᾿ ἑαυτὴν εἶναι πιστήν . Ἔνδοξα δὲ τὰ δοκοῦντα πᾶσιν ἢ τοῖς πλείστοις ἢ τοῖς σοφοῖς , καὶ τούτοις ἢ πᾶσιν ἢ τοῖς πλείστοις ἢ τοῖς μάλιστα γνωρίμοις καὶ ἐνδόξοις . Ἐριστικὸς δ᾿ ἐστὶ συλλογισμὸς ὁ ἐκ φαινομένων ἐνδόξων , μὴ ὄντων δέ , καὶ ὁ ἐξ ἐνδόξων ἢ φαινομένων ἐνδόξων φαινόμενος . Οὐ γὰρ πᾶν τὸ φαινόμενον ἔνδοξον καὶ ἔστιν ἔνδοξον . Οὐθὲν γὰρ τῶν λεγομένων ἐνδόξων ἐπιπόλαιον ἔχει παντελῶς τὴν φαντασίαν , καθὰ περὶ τὰς τῶν ἐριστικῶν λόγων ἀρχὰς συμβέβηκεν ἔχειν · παραχρῆμα γὰρ καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοῖς καὶ μικρὰ συνορᾶν δυναμένοις κατάδηλος ἐν αὐτοῖς ἡ τοῦ ψεύδους ἐστὶ φύσις . Ὁ μὲν οὖν πρότερος τῶν ῥηθέντων ἐριστικῶν συλλογισμῶν καὶ συλλογισμὸς λεγέσθω , ὁ δὲ λοιπὸς ἐριστικὸς μὲν συλλογισμός , συλλογισμὸς δ᾿ οὔ , ἐπειδὴ φαίνεται μὲν συλλογίζεσθαι , συλλογίζεται δ᾿ οὔ . Ἔτι δὲ παρὰ τοὺς εἰρημένους ἅπαντας συλλογισμοὺς οἱ ἐκ τῶν περί τινας ἐπιστήμας οἰκείων γινόμενοι παραλογισμοί , καθάπερ ἐπὶ τῆς γεωμετρίας καὶ τῶν ταύτῃ συγγενῶν συμβέβηκεν ἔχειν . Ἔοικε γὰρ ὁ τρόπος οὗτος διαφέρειν τῶν εἰρημένων συλλογισμῶν · οὔτε γὰρ ἐξ ἀληθῶν καὶ πρώτων συλλογίζεται ὁ ψευδογραφῶν , οὔτ᾿ ἐξ ἐνδόξων . Εἰς γὰρ τὸν ὅρον οὐκ ἐμπίπτει · οὔτε γὰρ τὰ πᾶσι δοκοῦντα λαμβάνει οὔτε τὰ τοῖς πλείστοις οὔτε τὰ τοῖς σοφοῖς , καὶ τούτοις οὔτε τὰ πᾶσιν οὔτε τοῖς πλείστοις οὔτε τοῖς ἐνδοξοτάτοις , ἀλλ᾿ ἐκ τῶν οἰκείων μὲν τῇ ἐπιστήμῃ λημμάτων , οὐκ ἀληθῶν δὲ τὸν συλλογισμὸν ποιεῖται . Τῷ γὰρ ἢ τὰ ἡμικύκλια περιγράφειν μὴ ὡς δεῖ , ἢ γραμμάς τινας ἄγειν μὴ ὡς ἂν ἀχθείησαν , τὸν παραλογισμὸν ποιεῖται . Εἴδη μὲν οὖν τῶν συλλογισμῶν , ὡς τύπῳ περιλαβεῖν , ἔστω τὰ εἰρημένα . Καθόλου δ᾿ εἰπεῖν περὶ πάντων τῶν εἰρημένων καὶ τῶν μετὰ ταῦτα ῥηθησομένων , ἐπὶ τοσοῦτον ἡμῖν διωρίσθω , διότι περὶ οὐδενὸς αὐτῶν τὸν ἀκριβῆ λόγον ἀποδοῦναι προαιρούμεθα , ἀλλ᾿ ὅσον τύπῳ περὶ αὐτῶν βουλόμεθα διελθεῖν , παντελῶς ἱκανὸν ἡγούμενοι κατὰ τὴν προκειμένην μέθοδον τὸ δύνασθαι γνωρίζειν ὁπωσοῦν ἕκαστον αὐτῶν .
Lemmas: ὁ μέν πρόθεσις ὁ πραγματεία μέθοδος εὑρίσκω , ἀπό ὅς δύναμαι συλλογίζομαι περί πᾶς ὁ προτίθημι πρόβλημα ἐκ ἔνδοξος , καί αὐτός λόγος ὑπέχω μηδείς λέγω ὑπεναντίος . πρῶτος οὖν λέγω τίς εἰμί συλλογισμός καί τίς αὐτός διαφορά , ὅπως λαμβάνω ὁ διαλεκτικός συλλογισμός · οὗτος γάρ ζητέω κατά ὁ πρόκειμαι πραγματεία . εἰμί δή συλλογισμός λόγος ἐν ὅς τίθημι τις ἕτερος τις ὁ κεῖμαι ἐκ ἀνάγκη συμβαίνω διά ὁ κεῖμαι . ἀπόδειξις μέν οὖν εἰμί , ὅταν ἐκ ἀληθής καί πρῶτος ὁ συλλογισμός εἰμί , ἤ ἐκ τοιοῦτος ὅς διά τις πρῶτος καί ἀληθής ὁ περί αὐτός γνῶσις ὁ ἀρχή λαμβάνω · διαλεκτικός δέ συλλογισμός ὁ ἐκ ἔνδοξος συλλογίζομαι . εἰμί δέ ἀληθής μέν καί πρῶτος ὁ μή διά ἕτερος ἀλλά διά ἑαυτοῦ ἔχω ὁ πίστις · οὐ δέω γάρ ἐν ὁ ἐπιστημονικός ἀρχή ἐπιζητέω ὁ διά τίς , ἀλλά ἕκαστος ὁ ἀρχή αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί πιστός . ἔνδοξος δέ ὁ δοκέω πᾶς ἤ ὁ πολύς ἤ ὁ σοφός , καί οὗτος ἤ πᾶς ἤ ὁ πολύς ἤ ὁ μάλα γνώριμος καί ἔνδοξος . ἐριστικός δέ εἰμί συλλογισμός ὁ ἐκ φαίνω ἔνδοξος , μή εἰμί δέ , καί ὁ ἐκ ἔνδοξος ἤ φαίνω ἔνδοξος φαίνω . οὐ γάρ πᾶς ὁ φαίνω ἔνδοξος καί εἰμί ἔνδοξος . οὐδείς γάρ ὁ λέγω ἔνδοξος ἐπιπόλαιος ἔχω παντελής ὁ φαντασία , καθά περί ὁ ὁ ἐριστικός λόγος ἀρχή συμβαίνω ἔχω · παραχρῆμα γάρ καί ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ καί μικρός συνοράω δύναμαι κατάδηλος ἐν αὐτός ὁ ὁ ψεῦδος εἰμί φύσις . ὁ μέν οὖν πρότερος ὁ λέγω ἐριστικός συλλογισμός καί συλλογισμός λέγω , ὁ δέ λοιπός ἐριστικός μέν συλλογισμός , συλλογισμός δέ οὐ , ἐπειδή φαίνω μέν συλλογίζομαι , συλλογίζομαι δέ οὐ . ἔτι δέ παρά ὁ λέγω ἅπας συλλογισμός ὁ ἐκ ὁ περί τις ἐπιστήμη οἰκεῖος γίγνομαι παραλογισμός , καθά ἐπί ὁ γεωμετρία καί ὁ οὗτος συγγενής συμβαίνω ἔχω . ἔοικα γάρ ὁ τρόπος οὗτος διαφέρω ὁ λέγω συλλογισμός · οὔτε γάρ ἐκ ἀληθής καί πρῶτος συλλογίζομαι ὁ ψευδογραφέω , οὔτε ἐκ ἔνδοξος . εἰς γάρ ὁ ὅρος οὐ ἐμπίπτω · οὔτε γάρ ὁ πᾶς δοκέω λαμβάνω οὔτε ὁ ὁ πολύς οὔτε ὁ ὁ σοφός , καί οὗτος οὔτε ὁ πᾶς οὔτε ὁ πολύς οὔτε ὁ ἔνδοξος , ἀλλά ἐκ ὁ οἰκεῖος μέν ὁ ἐπιστήμη λῆμμα , οὐ ἀληθής δέ ὁ συλλογισμός ποιέω . ὁ γάρ ἤ ὁ ἡμικύκλιον περιγράφω μή ὡς δέω , ἤ γραμμή τις ἄγω μή ὡς ἄν ἄγω , ὁ παραλογισμός ποιέω . εἶδος μέν οὖν ὁ συλλογισμός , ὡς τύπος περιλαμβάνω , εἰμί ὁ λέγω . καθόλου δέ λέγω περί πᾶς ὁ λέγω καί ὁ μετά οὗτος λέγω , ἐπί τοσοῦτος ἐγώ διορίζω , διότι περί οὐδείς αὐτός ὁ ἀκριβής λόγος ἀποδίδωμι προαιρέω , ἀλλά ὅσος τύπος περί αὐτός βούλομαι διέρχομαι , παντελής ἱκανός ἡγέομαι κατά ὁ πρόκειμαι μέθοδος ὁ δύναμαι γνωρίζω ὁπωσοῦν ἕκαστος αὐτός .