aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 5.6
Ἔπειτ᾿ ἐκ τῶν ἀντικειμένων σκεπτέον ἐστὶ πρῶτον μὲν ἐκ τῶν ἐναντίων ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τοῦ ἐναντίου μή ἐστι τὸ ἐναντίον ἴδιον · οὐδὲ γὰρ τοῦ ἐναντίου ἔσται τὸ ἐναντίον ἴδιον . Οἷον ἐπεὶ ἐναντίον ἐστὶ δικαιοσύνῃ μὲν ἀδικία , τῷ βελτίστῳ δὲ τὸ χείριστον , οὐκ ἔστι δὲ τῆς δικαιοσύνης ἴδιον τὸ βέλτιστον , οὐκ ἂν εἴη τῆς ἀδικίας ἴδιον τὸ χείριστον . Κατασκευάζοντα δὲ εἰ τοῦ ἐναντίου τὸ ἐναντίον ἴδιόν ἐστιν · καὶ γὰρ τοῦ ἐναντίου τὸ ἐναντίον ἴδιον ἔσται . Οἷον ἐπεὶ ἐναντίον ἐστὶν ἀγαθῷ μὲν κακόν , αἱρετῷ δὲ φευκτόν , ἔστι δὲ τοῦ ἀγαθοῦ ἴδιον τὸ αἱρετόν , εἴη ἂν κακοῦ ἴδιον τὸ φευκτόν . Δεύτερον δ᾿ ἐκ τῶν πρός τι ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τὸ πρός τι τοῦ πρός τι μή ἐστιν ἴδιον · οὐδὲ γὰρ τὸ πρός τι τοῦ πρός τι ἔσται ἴδιον . Οἷον ἐπεὶ λέγεται διπλάσιον μὲν πρὸς ἥμισυ , ὑπερέχον δὲ πρὸς ὑπερεχόμενον , οὐκ ἔστι δὲ τοῦ διπλασίου τὸ ὑπερέχον ἴδιον , οὐκ ἂν εἴη τοῦ ἡμίσεος τὸ ὑπερεχόμενον ἴδιον . Κατασκευάζοντα δὲ εἰ τοῦ πρός τι τὸ πρὸς τί ἐστιν ἴδιον · καὶ γὰρ τοῦ πρός τι τὸ πρός τι ἔσται ἴδιον . Οἷον ἐπεὶ λέγεται τὸ μὲν διπλάσιον πρὸς τὸ ἥμισυ , τὰ δὲ δύο πρὸς ἕν , ἔστι δὲ τοῦ διπλασίου ἴδιον τὸ ὡς δύο πρὸς ἕν , εἴη ἂν τοῦ ἡμίσεος ἴδιον τὸ ὡς ἓν πρὸς δύο . Τρίτον ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τῆς ἕξεως τὸ καθ᾿ ἕξιν λεγόμενον μή ἐστιν ἴδιον · οὐδὲ γὰρ τῆς στερήσεως τὸ κατὰ στέρησιν λεγόμενον ἔσται ἴδιον . Κἂν εἰ δὲ τῆς στερήσεως τὸ κατὰ στέρησιν λεγόμενον μή ἐστιν ἴδιον , οὐδὲ τῆς ἕξεως τὸ κατὰ τὴν ἕξιν λεγόμενον ἴδιον ἔσται . Οἷον ἐπεὶ οὐ λέγεται τῆς κωφότητος ἴδιον τὸ ἀναισθησίαν εἶναι , οὐδ᾿ ἂν τῆς ἀκούσεως εἴη ἴδιον τὸ αἴσθησιν εἶναι . Κατασκευάζοντα δὲ εἰ τὸ καθ᾿ ἕξιν λεγόμενόν ἐστι τῆς ἕξεως ἴδιον · καὶ γὰρ τῆς στερήσεως τὸ κατὰ στέρησιν λεγόμενον ἔσται ἴδιον . Κἂν εἰ τῆς στερήσεως τὸ κατὰ στέρησιν λεγόμενον ἔστιν ἴδιον , καὶ τῆς ἕξεως τὸ καθ᾿ ἕξιν λεγόμενον ἔσται ἴδιον . Οἷον ἐπεὶ τῆς ὄψεώς ἐστιν ἴδιον τὸ βλέπειν , καθὸ ἔχομεν ὄψιν , εἴη ἂν τῆς τυφλότητος ἴδιον τὸ μὴ βλέπειν , καθὸ οὐκ ἔχομεν ὄψιν πεφυκότες ἔχειν . Ἔπειτα ἐκ τῶν φάσεων καὶ τῶν ἀποφάσεων , πρῶτον μὲν ἐξ αὐτῶν τῶν κατηγορουμένων . Ἔστι δ᾿ ὁ τόπος οὗτος χρήσιμος ἀνασκευάζοντι μόνον . Οἷον εἰ ἡ φάσις ἢ τὸ κατὰ τὴν φάσιν λεγόμενον αὐτοῦ ἴδιόν ἐστιν · οὐ γὰρ ἔσται αὐτοῦ ἡ ἀπόφασις οὐδὲ τὸ κατὰ τὴν ἀπόφασιν λεγόμενον ἴδιον . Κἂν εἰ δ᾿ ἡ ἀπόφασις ἢ τὸ κατὰ τὴν ἀπόφασιν λεγόμενόν ἐστιν αὐτοῦ ἴδιον , οὐκ ἔσται ἡ φάσις οὐδὲ τὸ κατὰ τὴν φάσιν λεγόμενον ἴδιον · οἷον ἐπεὶ τοῦ ζῴου ἐστὶν ἴδιον τὸ ἔμψυχον , οὐκ ἂν εἴη τοῦ ζῴου ἴδιον τὸ οὐκ ἔμψυχον . Δεύτερον δ᾿ ἐκ τῶν κατηγορουμένων ἢ μὴ κατηγορουμένων , καὶ καθ᾿ ὧν κατηγορεῖται ἢ μὴ κατηγορεῖται , ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ ἡ φάσις τῆς φάσεως μή ἐστιν ἴδιον · οὐδὲ γὰρ ἡ ἀπόφασις τῆς ἀποφάσεως ἔσται ἴδιον . Κἂν εἰ δ᾿ ἡ ἀπόφασις τῆς ἀποφάσεως μή ἐστιν ἴδιον , οὐδ᾿ ἡ φάσις τῆς φάσεως ἔσται ἴδιον . Οἷον ἐπεὶ οὐκ ἔστι τοῦ ἀνθρώπου ἴδιον τὸ ζῷον , οὐδ᾿ ἂν τοῦ μὴ ἀνθρώπου εἴη ἴδιον τὸ μὴ ζῷον . Κἂν εἰ δὲ τοῦ μὴ ἀνθρώπου φαίνηται μὴ ἴδιον τὸ μὴ ζῷον , οὐδὲ τοῦ ἀνθρώπου ἔσται ἴδιον τὸ ζῷον . Κατασκευάζοντα δ᾿ εἰ τῆς φάσεως ἡ φάσις ἐστὶν ἴδιον · καὶ γὰρ τῆς ἀποφάσεως ἡ ἀπόφασις ἔσται ἴδιον . Κἂν εἰ δὲ τῆς ἀποφάσεως ἡ ἀπόφασίς ἐστιν ἴδιον , καὶ ἡ φάσις τῆς φάσεως ἔσται ἴδιον . Οἷον ἐπεὶ τοῦ μὴ ζῴου ἴδιόν ἐστι τὸ μὴ ζῆν , εἴη ἂν τοῦ ζῴου ἴδιον τὸ ζῆν · κἂν εἰ δὲ τοῦ ζῴου φαίνηται ἴδιον τὸ ζῆν , καὶ τοῦ μὴ ζῴου φανεῖται ἴδιον τὸ μὴ ζῆν . Τρίτον δὲ ἐξ αὐτῶν τῶν ὑποκειμένων ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τὸ ἀποδεδομένον ἴδιον τῆς φάσεώς ἐστιν ἴδιον · οὐ γὰρ ἔσται τὸ αὐτὸ καὶ τῆς ἀποφάσεως ἴδιον . Κἂν εἰ δὲ τῆς ἀποφάσεως ἴδιον τὸ ἀποδοθέν , οὐκ ἔσται τῆς φάσεως ἴδιον . Οἷον ἐπεὶ τοῦ ζῴου ἴδιον τὸ ἔμψυχον , οὐκ ἂν εἴη τοῦ μὴ ζῴου ἴδιον τὸ ἔμψυχον . Κατασκευάζοντα δὲ εἰ τὸ ἀποδοθὲν μὴ τῆς φάσεως ἴδιον , εἴη ἂν τῆς ἀποφάσεως . Οὗτος δ᾿ ὁ τόπος ψευδής ἐστιν · φάσις γὰρ ἀποφάσεως καὶ ἀπόφασις φάσεως οὐκ ἔστιν ἴδιον . Φάσις μὲν γὰρ ἀποφάσει οὐδ᾿ ὅλως ὑπάρχει , ἀπόφασις δὲ φάσει ὑπάρχει μέν , οὐχ ὡς ἴδιον δὲ ὑπάρχει . Ἔπειτα δ᾿ ἐκ τῶν ἀντιδιῃρημένων ἀνασκευάζοντα μὲν εἰ τῶν ἀντιδιῃρημένων μηδὲν μηδενὸς τῶν λοιπῶν ἀντιδιῃρημένων ἐστὶν ἴδιον · οὐδὲ γὰρ τὸ κείμενον ἔσται ἴδιον τούτου οὗ κεῖται ἴδιον . Οἷον ἐπεὶ ζῷον αἰσθητὸν οὐδενὸς τῶν ἄλλων θνητῶν ζῴων ἐστὶν ἴδιον , οὐκ ἂν εἴη τὸ ζῷον νοητὸν τοῦ θεοῦ ἴδιον . Κατασκευάζοντα δ᾿ εἰ τῶν λοιπῶν τῶν ἀντιδιῃρημένων ὁτιοῦν ἐστὶν ἴδιον τούτων ἑκάστου τῶν ἀντιδιῃρημένων · καὶ γὰρ τὸ λοιπὸν ἔσται τούτου ἴδιον , οὗ κεῖται μὴ εἶναι ἴδιον . Οἷον ἐπεὶ φρονήσεώς ἐστιν ἴδιον τὸ καθ᾿ αὑτὸ πεφυκέναι λογιστικοῦ ἀρετὴν εἶναι , καὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν οὕτως ἑκάστης λαμβανομένης , εἴη ἂν σωφροσύνης ἴδιον τὸ καθ᾿ αὑτὸ πεφυκέναι ἐπιθυμητικοῦ ἀρετὴν εἶναι .
Lemmas: ἔπειτα ἐκ ὁ ἀντίκειμαι σκοπέω εἰμί πρῶτος μέν ἐκ ὁ ἐναντίος ἀνασκευάζω μέν εἰ ὁ ἐναντίος μή εἰμί ὁ ἐναντίος ἴδιος · οὐδέ γάρ ὁ ἐναντίος εἰμί ὁ ἐναντίος ἴδιος . οἷον ἐπεί ἐναντίος εἰμί δικαιοσύνη μέν ἀδικία , ὁ ἀγαθός δέ ὁ κακός , οὐ εἰμί δέ ὁ δικαιοσύνη ἴδιος ὁ ἀγαθός , οὐ ἄν εἰμί ὁ ἀδικία ἴδιος ὁ κακός . κατασκευάζω δέ εἰ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἴδιος εἰμί · καί γάρ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἴδιος εἰμί . οἷον ἐπεί ἐναντίος εἰμί ἀγαθός μέν κακός , αἱρετός δέ φευκτός , εἰμί δέ ὁ ἀγαθός ἴδιος ὁ αἱρετός , εἰμί ἄν κακός ἴδιος ὁ φευκτός . δεύτερος δέ ἐκ ὁ πρός τις ἀνασκευάζω μέν εἰ ὁ πρός τις ὁ πρός τις μή εἰμί ἴδιος · οὐδέ γάρ ὁ πρός τις ὁ πρός τις εἰμί ἴδιος . οἷον ἐπεί λέγω διπλάσιος μέν πρός ἥμισυς , ὑπερέχω δέ πρός ὑπερέχω , οὐ εἰμί δέ ὁ διπλάσιος ὁ ὑπερέχω ἴδιος , οὐ ἄν εἰμί ὁ ἥμισυς ὁ ὑπερέχω ἴδιος . κατασκευάζω δέ εἰ ὁ πρός τις ὁ πρός τις εἰμί ἴδιος · καί γάρ ὁ πρός τις ὁ πρός τις εἰμί ἴδιος . οἷον ἐπεί λέγω ὁ μέν διπλάσιος πρός ὁ ἥμισυς , ὁ δέ δύο πρός εἷς , εἰμί δέ ὁ διπλάσιος ἴδιος ὁ ὡς δύο πρός εἷς , εἰμί ἄν ὁ ἥμισυς ἴδιος ὁ ὡς εἷς πρός δύο . τρίτος ἀνασκευάζω μέν εἰ ὁ ἕξις ὁ κατά ἕξις λέγω μή εἰμί ἴδιος · οὐδέ γάρ ὁ στέρησις ὁ κατά στέρησις λέγω εἰμί ἴδιος . ἄν εἰ δέ ὁ στέρησις ὁ κατά στέρησις λέγω μή εἰμί ἴδιος , οὐδέ ὁ ἕξις ὁ κατά ὁ ἕξις λέγω ἴδιος εἰμί . οἷον ἐπεί οὐ λέγω ὁ κωφότης ἴδιος ὁ ἀναισθησία εἰμί , οὐδέ ἄν ὁ ἄκουσις εἰμί ἴδιος ὁ αἴσθησις εἰμί . κατασκευάζω δέ εἰ ὁ κατά ἕξις λέγω εἰμί ὁ ἕξις ἴδιος · καί γάρ ὁ στέρησις ὁ κατά στέρησις λέγω εἰμί ἴδιος . ἄν εἰ ὁ στέρησις ὁ κατά στέρησις λέγω εἰμί ἴδιος , καί ὁ ἕξις ὁ κατά ἕξις λέγω εἰμί ἴδιος . οἷον ἐπεί ὁ ὄψις εἰμί ἴδιος ὁ βλέπω , καθό ἔχω ὄψις , εἰμί ἄν ὁ τυφλότης ἴδιος ὁ μή βλέπω , καθό οὐ ἔχω ὄψις φύω ἔχω . ἔπειτα ἐκ ὁ φάσις καί ὁ ἀπόφασις , πρῶτος μέν ἐκ αὐτός ὁ κατηγορέω . εἰμί δέ ὁ τόπος οὗτος χρήσιμος ἀνασκευάζω μόνος . οἷον εἰ ὁ φάσις ἤ ὁ κατά ὁ φάσις λέγω αὐτός ἴδιος εἰμί · οὐ γάρ εἰμί αὐτός ὁ ἀπόφασις οὐδέ ὁ κατά ὁ ἀπόφασις λέγω ἴδιος . ἄν εἰ δέ ὁ ἀπόφασις ἤ ὁ κατά ὁ ἀπόφασις λέγω εἰμί αὐτός ἴδιος , οὐ εἰμί ὁ φάσις οὐδέ ὁ κατά ὁ φάσις λέγω ἴδιος · οἷον ἐπεί ὁ ζῷον εἰμί ἴδιος ὁ ἔμψυχος , οὐ ἄν εἰμί ὁ ζῷον ἴδιος ὁ οὐ ἔμψυχος . δεύτερος δέ ἐκ ὁ κατηγορέω ἤ μή κατηγορέω , καί κατά ὅς κατηγορέω ἤ μή κατηγορέω , ἀνασκευάζω μέν εἰ ὁ φάσις ὁ φάσις μή εἰμί ἴδιος · οὐδέ γάρ ὁ ἀπόφασις ὁ ἀπόφασις εἰμί ἴδιος . ἄν εἰ δέ ὁ ἀπόφασις ὁ ἀπόφασις μή εἰμί ἴδιος , οὐδέ ὁ φάσις ὁ φάσις εἰμί ἴδιος . οἷον ἐπεί οὐ εἰμί ὁ ἄνθρωπος ἴδιος ὁ ζῷον , οὐδέ ἄν ὁ μή ἄνθρωπος εἰμί ἴδιος ὁ μή ζῷον . ἄν εἰ δέ ὁ μή ἄνθρωπος φαίνω μή ἴδιος ὁ μή ζῷον , οὐδέ ὁ ἄνθρωπος εἰμί ἴδιος ὁ ζῷον . κατασκευάζω δέ εἰ ὁ φάσις ὁ φάσις εἰμί ἴδιος · καί γάρ ὁ ἀπόφασις ὁ ἀπόφασις εἰμί ἴδιος . ἄν εἰ δέ ὁ ἀπόφασις ὁ ἀπόφασις εἰμί ἴδιος , καί ὁ φάσις ὁ φάσις εἰμί ἴδιος . οἷον ἐπεί ὁ μή ζῷον ἴδιος εἰμί ὁ μή ζάω , εἰμί ἄν ὁ ζῷον ἴδιος ὁ ζάω · ἄν εἰ δέ ὁ ζῷον φαίνω ἴδιος ὁ ζάω , καί ὁ μή ζῷον φαίνω ἴδιος ὁ μή ζάω . τρίτος δέ ἐκ αὐτός ὁ ὑπόκειμαι ἀνασκευάζω μέν εἰ ὁ ἀποδίδωμι ἴδιος ὁ φάσις εἰμί ἴδιος · οὐ γάρ εἰμί ὁ αὐτός καί ὁ ἀπόφασις ἴδιος . ἄν εἰ δέ ὁ ἀπόφασις ἴδιος ὁ ἀποδίδωμι , οὐ εἰμί ὁ φάσις ἴδιος . οἷον ἐπεί ὁ ζῷον ἴδιος ὁ ἔμψυχος , οὐ ἄν εἰμί ὁ μή ζῷον ἴδιος ὁ ἔμψυχος . κατασκευάζω δέ εἰ ὁ ἀποδίδωμι μή ὁ φάσις ἴδιος , εἰμί ἄν ὁ ἀπόφασις . οὗτος δέ ὁ τόπος ψευδής εἰμί · φάσις γάρ ἀπόφασις καί ἀπόφασις φάσις οὐ εἰμί ἴδιος . φάσις μέν γάρ ἀπόφασις οὐδέ ὅλος ὑπάρχω , ἀπόφασις δέ φάσις ὑπάρχω μέν , οὐ ὡς ἴδιος δέ ὑπάρχω . ἔπειτα δέ ἐκ ὁ ἀντιδιαιρέω ἀνασκευάζω μέν εἰ ὁ ἀντιδιαιρέω μηδείς μηδείς ὁ λοιπός ἀντιδιαιρέω εἰμί ἴδιος · οὐδέ γάρ ὁ κεῖμαι εἰμί ἴδιος οὗτος ὅς κεῖμαι ἴδιος . οἷον ἐπεί ζῷον αἰσθητός οὐδείς ὁ ἄλλος θνητός ζῷον εἰμί ἴδιος , οὐ ἄν εἰμί ὁ ζῷον νοητός ὁ θεός ἴδιος . κατασκευάζω δέ εἰ ὁ λοιπός ὁ ἀντιδιαιρέω ὁστισοῦν εἰμί ἴδιος οὗτος ἕκαστος ὁ ἀντιδιαιρέω · καί γάρ ὁ λοιπός εἰμί οὗτος ἴδιος , ὅς κεῖμαι μή εἰμί ἴδιος . οἷον ἐπεί φρόνησις εἰμί ἴδιος ὁ κατά ἑαυτοῦ φύω λογιστικός ἀρετή εἰμί , καί ὁ ἄλλος ἀρετή οὕτως ἕκαστος λαμβάνω , εἰμί ἄν σωφροσύνη ἴδιος ὁ κατά ἑαυτοῦ φύω ἐπιθυμητικός ἀρετή εἰμί .