aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 4.3
Σκοπεῖν δὲ καὶ εἰ τὸ ἐν τῷ γένει κείμενον μετέχει τινὸς ἐναντίου τῷ γένει ἢ εἰ ἐνδέχεται μετέχειν · τὸ γὰρ αὐτὸ τῶν ἐναντίων ἅμα μεθέξει , ἐπειδὴ τὸ μὲν γένος οὐδέποτ᾿ ἀπολείπει , μετέχει δὲ καὶ τοὐναντίου ἢ ἐνδέχεται μετέχειν . Ἔτι εἴ τινος κοινωνεῖ τὸ εἶδος , ὃ ἀδύνατον ὅλως ὑπάρχειν τοῖς ὑπὸ τὸ γένος . Οἷον εἰ ἡ ψυχὴ τῆς ζωῆς κοινωνεῖ , τῶν δ᾿ ἀριθμῶν μηδένα δυνατὸν ζῆν , οὐκ ἂν εἴη εἶδος ἀριθμοῦ ἡ ψυχή . Σκεπτέον δὲ καὶ εἰ ὁμώνυμον τὸ εἶδος τῷ γένει , στοιχείοις χρώμενον τοῖς εἰρημένοις πρὸς τὸ ὁμώνυμον · συνώνυμον γὰρ τὸ γένος καὶ τὸ εἶδος . Ἐπεὶ δὲ παντὸς γένους εἴδη πλείω , σκοπεῖν εἰ μὴ ἐνδέχεται ἕτερον εἶδος εἶναι τοῦ εἰρημένου γένους · εἰ γὰρ μή ἐστι , δῆλον ὅτι οὐκ ἂν εἴη ὅλως γένος τὸ εἰρημένον . Σκοπεῖν δὲ καὶ εἰ τὸ μεταφορᾷ λεγόμενον ὡς γένος ἀποδέδωκεν , οἷον τὴν σωφροσύνην συμφωνίαν · πᾶν γὰρ γένος κυρίως κατὰ τῶν εἰδῶν κατηγορεῖται , ἡ δὲ συμφωνία κατὰ τῆς σωφροσύνης οὐ κυρίως ἀλλὰ μεταφορᾷ · πᾶσα γὰρ συμφωνία ἐν φθόγγοις . Ἔτι ἂν ᾖ ἐναντίον τι τῷ εἴδει , σκοπεῖν . Ἔστι δὲ πλεοναχῶς ἡ σκέψις , πρῶτον μὲν εἰ ἐν τῷ αὐτῷ γένει καὶ τὸ ἐναντίον , μὴ ὄντος ἐναντίου τῷ γένει · δεῖ γὰρ τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ γένει εἶναι , ἂν μηδὲν ἐναντίον τῷ γένει ᾖ . Ὄντος δ᾿ ἐναντίου τῷ γένει , σκοπεῖν εἰ τὸ ἐναντίον ἐν τῷ ἐναντίῳ · ἀνάγκη γὰρ τὸ ἐναντίον ἐν τῷ ἐναντίῳ εἶναι , ἄνπερ ᾖ ἐναντίον τι τῷ γένει . Φανερὸν δὲ τούτων ἕκαστον διὰ τῆς ἐπαγωγῆς . Πάλιν εἰ ὅλως ἐν μηδενὶ γένει τὸ τῷ εἴδει ἐναντίον , ἀλλ᾿ αὐτὸ γένος , οἷον τἀγαθόν · εἰ γὰρ τοῦτο μὴ ἐν γένει , οὐδὲ τὸ ἐναντίον τούτου ἐν γένει ἔσται , ἀλλ᾿ αὐτὸ γένος , καθάπερ ἐπὶ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τοῦ κακοῦ συμβαίνει · οὐδέτερον γὰρ τούτων ἐν γένει , ἀλλ᾿ ἑκάτερον αὐτῶν γένος . Ἔτι εἰ ἐναντίον τινὶ καὶ τὸ γένος καὶ τὸ εἶδος , καὶ τῶν μὲν ἔστι τι μεταξύ , τῶν δὲ μή . Εἰ γὰρ τῶν γενῶν ἔστι τι μεταξύ , καὶ τῶν εἰδῶν , καὶ εἰ τῶν εἰδῶν , καὶ τῶν γενῶν , καθάπερ ἐπ᾿ ἀρετῆς καὶ κακίας καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀδικίας · ἑκατέρων γὰρ ἔστι τι μεταξύ . Ἔνστασις τούτου ὅτι ὑγιείας καὶ νόσου οὐδὲν μεταξύ , κακοῦ δὲ καὶ ἀγαθοῦ . Ἢ εἰ ἔστι μέν τι ἀμφοῖν ἀνὰ μέσον , καὶ τῶν εἰδῶν καὶ τῶν γενῶν , μὴ ὁμοίως δέ , ἀλλὰ τῶν μὲν κατὰ ἀπόφασιν τῶν δ᾿ ὡς ὑποκείμενον . Ἔνδοξον γὰρ τὸ ὁμοίως ἀμφοῖν , καθάπερ ἐπ᾿ ἀρετῆς καὶ κακίας καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀδικίας · ἀμφοῖν γὰρ κατὰ ἀπόφασιν τὰ ἀνὰ μέσον . Ἔτι ὅταν μὴ ᾖ ἐναντίον τῷ γένει , σκοπεῖν μὴ μόνον εἰ τὸ ἐναντίον ἐν τῷ αὐτῷ γένει , ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνὰ μέσον · ἐν ᾧ γὰρ τὰ ἄκρα , καὶ τὰ ἀνὰ μέσον , οἷον ἐπὶ λευκοῦ καὶ μέλανος · τὸ γὰρ χρῶμα γένος τούτων τε καὶ τῶν ἀνὰ μέσον χρωμάτων ἁπάντων . Ἔνστασις ὅτι ἡ μὲν ἔνδεια καὶ ὑπερβολὴ ἐν τῷ αὐτῷ γένει ( ἐν τῷ κακῷ γὰρ ἄμφω ) , τὸ δὲ μέτριον ἀνὰ μέσον ὂν τούτων οὐκ ἐν τῷ κακῷ ἀλλ᾿ ἐν τῷ ἀγαθῷ . Σκοπεῖν δὲ καὶ εἰ τὸ μὲν γένος ἐναντίον τινί , τὸ δὲ εἶδος μηδενί . Εἰ γὰρ τὸ γένος ἐναντίον τινί , καὶ τὸ εἶδος , καθάπερ ἀρετὴ κακίᾳ καὶ δικαιοσύνη ἀδικίᾳ . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων σκοποῦντι φανερὸν ἂν δόξειεν εἶναι τὸ τοιοῦτον . Ἔνστασις ἐπὶ τῆς ὑγιείας καὶ νόσου · ἁπλῶς μὲν γὰρ πᾶσα ὑγίεια νόσῳ ἐναντίον , ἡ δέ τις νόσος εἶδος ὂν νόσου οὐδενὶ ἐναντίον , οἷον ὁ πυρετὸς καὶ ἡ ὀφθαλμία καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον . Ἀναιροῦντι μὲν οὖν τοσαυταχῶς ἐπισκεπτέον · εἰ γὰρ μὴ ὑπάρχει τὰ εἰρημένα , δῆλον ὅτι οὐ γένος τὸ ἀποδοθέν · κατασκευάζοντι δὲ τριχῶς , πρῶτον μὲν εἰ τὸ ἐναντίον τῷ εἴδει ἐν τῷ εἰρημένῳ γένει , μὴ ὄντος ἐναντίου τῷ γένει · εἰ γὰρ τὸ ἐναντίον ἐν τούτῳ , δῆλον ὅτι καὶ τὸ προκείμενον . Ἔτι εἰ τὸ ἀνὰ μέσον ἐν τῷ εἰρημένῳ γένει · ἐν ᾧ γὰρ τὸ ἀνὰ μέσον , καὶ τὰ ἄκρα . Πάλιν ἂν ᾖ ἐναντίον τι τῷ γένει , σκοπεῖν εἰ καὶ τὸ ἐναντίον ἐν τῷ ἐναντίῳ · ἂν γὰρ ᾖ , δῆλον ὅτι καὶ τὸ προκείμενον ἐν τῷ προκειμένῳ . Πάλιν ἐπὶ τῶν πτώσεων καὶ ἐπὶ τῶν συστοίχων , εἰ ὁμοίως ἀκολουθοῦσι , καὶ ἀναιροῦντι καὶ κατασκευάζοντι . Ἅμα γὰρ ἑνὶ καὶ πᾶσιν ὑπάρχει ἢ οὐχ ὑπάρχει , οἷον εἰ ἡ δικαιοσύνη ἐπιστήμη τις , καὶ τὸ δικαίως ἐπιστημόνως καὶ ὁ δίκαιος ἐπιστήμων · εἰ δὲ τούτων τι μή , οὐδὲ τῶν λοιπῶν οὐδέν .
Lemmas: σκοπέω δέ καί εἰ ὁ ἐν ὁ γένος κεῖμαι μετέχω τις ἐναντίος ὁ γένος ἤ εἰ ἐνδέχομαι μετέχω · ὁ γάρ αὐτός ὁ ἐναντίος ἅμα μετέχω , ἐπειδή ὁ μέν γένος οὐδέποτε ἀπολείπω , μετέχω δέ καί ἐναντίος ἤ ἐνδέχομαι μετέχω . ἔτι εἰ τις κοινωνέω ὁ εἶδος , ὅς ἀδύνατος ὅλος ὑπάρχω ὁ ὑπό ὁ γένος . οἷον εἰ ὁ ψυχή ὁ ζωή κοινωνέω , ὁ δέ ἀριθμός μηδείς δυνατός ζάω , οὐ ἄν εἰμί εἶδος ἀριθμός ὁ ψυχή . σκοπέω δέ καί εἰ ὁμώνυμος ὁ εἶδος ὁ γένος , στοιχεῖον χράω ὁ λέγω πρός ὁ ὁμώνυμος · συνώνυμος γάρ ὁ γένος καί ὁ εἶδος . ἐπεί δέ πᾶς γένος εἶδος πολύς , σκοπέω εἰ μή ἐνδέχομαι ἕτερος εἶδος εἰμί ὁ λέγω γένος · εἰ γάρ μή εἰμί , δῆλος ὅτι οὐ ἄν εἰμί ὅλος γένος ὁ λέγω . σκοπέω δέ καί εἰ ὁ μεταφορά λέγω ὡς γένος ἀποδίδωμι , οἷος ὁ σωφροσύνη συμφωνία · πᾶς γάρ γένος κύριος κατά ὁ εἶδος κατηγορέω , ὁ δέ συμφωνία κατά ὁ σωφροσύνη οὐ κύριος ἀλλά μεταφορά · πᾶς γάρ συμφωνία ἐν φθόγγος . ἔτι ἐάν εἰμί ἐναντίος τις ὁ εἶδος , σκοπέω . εἰμί δέ πλεοναχός ὁ σκέψις , πρῶτος μέν εἰ ἐν ὁ αὐτός γένος καί ὁ ἐναντίος , μή εἰμί ἐναντίος ὁ γένος · δέω γάρ ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός γένος εἰμί , ἐάν μηδείς ἐναντίος ὁ γένος εἰμί . εἰμί δέ ἐναντίος ὁ γένος , σκοπέω εἰ ὁ ἐναντίος ἐν ὁ ἐναντίος · ἀνάγκη γάρ ὁ ἐναντίος ἐν ὁ ἐναντίος εἰμί , ἐάν εἰμί ἐναντίος τις ὁ γένος . φανερός δέ οὗτος ἕκαστος διά ὁ ἐπαγωγή . πάλιν εἰ ὅλος ἐν μηδείς γένος ὁ ὁ εἶδος ἐναντίος , ἀλλά αὐτός γένος , οἷος ἀγαθός · εἰ γάρ οὗτος μή ἐν γένος , οὐδέ ὁ ἐναντίος οὗτος ἐν γένος εἰμί , ἀλλά αὐτός γένος , καθά ἐπί ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός συμβαίνω · οὐδέτερος γάρ οὗτος ἐν γένος , ἀλλά ἑκάτερος αὐτός γένος . ἔτι εἰ ἐναντίος τις καί ὁ γένος καί ὁ εἶδος , καί ὁ μέν εἰμί τις μεταξύ , ὁ δέ μή . εἰ γάρ ὁ γένος εἰμί τις μεταξύ , καί ὁ εἶδος , καί εἰ ὁ εἶδος , καί ὁ γένος , καθά ἐπί ἀρετή καί κακία καί δικαιοσύνη καί ἀδικία · ἑκάτερος γάρ εἰμί τις μεταξύ . ἔνστασις οὗτος ὅτι ὑγίεια καί νόσος οὐδείς μεταξύ , κακός δέ καί ἀγαθός . ἤ εἰ εἰμί μέν τις ἄμφω ἀνά μέσος , καί ὁ εἶδος καί ὁ γένος , μή ὅμοιος δέ , ἀλλά ὁ μέν κατά ἀπόφασις ὁ δέ ὡς ὑπόκειμαι . ἔνδοξος γάρ ὁ ὅμοιος ἄμφω , καθά ἐπί ἀρετή καί κακία καί δικαιοσύνη καί ἀδικία · ἄμφω γάρ κατά ἀπόφασις ὁ ἀνά μέσος . ἔτι ὅταν μή εἰμί ἐναντίος ὁ γένος , σκοπέω μή μόνος εἰ ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός γένος , ἀλλά καί ὁ ἀνά μέσος · ἐν ὅς γάρ ὁ ἄκρον , καί ὁ ἀνά μέσος , οἷος ἐπί λευκός καί μέλας · ὁ γάρ χρῶμα γένος οὗτος τε καί ὁ ἀνά μέσος χρῶμα ἅπας . ἔνστασις ὅτι ὁ μέν ἔνδεια καί ὑπερβολή ἐν ὁ αὐτός γένος ( ἐν ὁ κακός γάρ ἄμφω ) , ὁ δέ μέτριος ἀνά μέσος εἰμί οὗτος οὐ ἐν ὁ κακός ἀλλά ἐν ὁ ἀγαθός . σκοπέω δέ καί εἰ ὁ μέν γένος ἐναντίος τις , ὁ δέ εἶδος μηδείς . εἰ γάρ ὁ γένος ἐναντίος τις , καί ὁ εἶδος , καθά ἀρετή κακία καί δικαιοσύνη ἀδικία . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος σκοπέω φανερός ἄν δοκέω εἰμί ὁ τοιοῦτος . ἔνστασις ἐπί ὁ ὑγίεια καί νόσος · ἁπλῶς μέν γάρ πᾶς ὑγίεια νόσος ἐναντίος , ὁ δέ τις νόσος εἶδος εἰμί νόσος οὐδείς ἐναντίος , οἷος ὁ πυρετός καί ὁ ὀφθαλμία καί ὁ ἄλλος ἕκαστος . ἀναιρέω μέν οὖν τοσαυταχῶς ἐπισκοπέω · εἰ γάρ μή ὑπάρχω ὁ λέγω , δῆλος ὅτι οὐ γένος ὁ ἀποδίδωμι · κατασκευάζω δέ τριχῶς , πρῶτος μέν εἰ ὁ ἐναντίος ὁ εἶδος ἐν ὁ λέγω γένος , μή εἰμί ἐναντίος ὁ γένος · εἰ γάρ ὁ ἐναντίος ἐν οὗτος , δῆλος ὅτι καί ὁ πρόκειμαι . ἔτι εἰ ὁ ἀνά μέσος ἐν ὁ λέγω γένος · ἐν ὅς γάρ ὁ ἀνά μέσος , καί ὁ ἄκρον . πάλιν ἐάν εἰμί ἐναντίος τις ὁ γένος , σκοπέω εἰ καί ὁ ἐναντίος ἐν ὁ ἐναντίος · ἐάν γάρ εἰμί , δῆλος ὅτι καί ὁ πρόκειμαι ἐν ὁ πρόκειμαι . πάλιν ἐπί ὁ πτῶσις καί ἐπί ὁ σύστοιχος , εἰ ὅμοιος ἀκολουθέω , καί ἀναιρέω καί κατασκευάζω . ἅμα γάρ εἷς καί πᾶς ὑπάρχω ἤ οὐ ὑπάρχω , οἷος εἰ ὁ δικαιοσύνη ἐπιστήμη τις , καί ὁ δίκαιος ἐπιστήμων καί ὁ δίκαιος ἐπιστήμων · εἰ δέ οὗτος τις μή , οὐδέ ὁ λοιπός οὐδείς .