aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 1.14
Τὰς μὲν οὖν προτάσεις ἐκλεκτέον ὁσαχῶς διωρίσθη περὶ προτάσεως , ἢ τὰς πάντων δόξας προχειριζόμενον ἢ τὰς τῶν πλείστων ἢ τὰς τῶν σοφῶν , καὶ τούτων ἢ πάντων ἢ τῶν πλείστων ἢ τῶν γνωριμωτάτων , ἢ τὰς ἐναντίας ταῖς φαινομέναις , καὶ ὅσαι δόξαι κατὰ τέχνας εἰσίν . Δεῖ δὲ προτείνειν καὶ τὰς ἐναντίας ταῖς φαινομέναις ἐνδόξοις κατ᾿ ἀντίφασιν , καθάπερ εἴρηται πρότερον . Χρήσιμον δὲ καὶ τὸ ποιεῖν αὐτὰς ἐν τῷ ἐκλέγειν μὴ μόνον τὰς οὔσας ἐνδόξους , ἀλλὰ καὶ τὰς ὁμοίας ταύταις , οἷον ὅτι τῶν ἐναντίων ἡ αὐτὴν αἴσθησις ( καὶ γὰρ ἡ ἐπιστήμη ) καὶ ὅτι ὁρῶμεν εἰσδεχόμενοί τι , οὐκ ἐκπέμποντες καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων οὕτως · ἀκούομέν τε γὰρ εἰσδεχόμενοί τι , οὐκ ἐκπέμποντες , καὶ γευόμεθα ὡσαύτως . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Ἔτι ὅσα ἐπὶ πάντων ἢ τῶν πλείστων φαίνεται , ληπτέον ὡς ἀρχὴν καὶ δοκοῦσαν θέσιν · τιθέασι γὰρ οἱ μὴ συνορῶντες ἐπί τινος οὐχ᾿ οὕτως . Ἐκλέγειν δὲ χρὴ καὶ ἐκ τῶν γεγραμμένων λόγων , τὰς δὲ διαγραφὰς ποιεῖσθαι περὶ ἑκάστου γένους ὑποτιθέντας χωρίς , οἷον περὶ ἀγαθοῦ ἢ περὶ ζῴου καὶ περὶ ἀγαθοῦ παντός , ἀρξάμενον ἀπὸ τοῦ τί ἐστιν . Παρασημαίνεσθαι δὲ καὶ τὰς ἑκάστων δόξας , οἷον ὅτι Ἐμπεδοκλῆς τέτταρα ἔφησε τῶν σωμάτων στοιχεῖα εἶναι · θείη γὰρ ἄν τις τὸ ὑπό τινος εἰρημένον ἐνδόξου . Ἔστι δ᾿ ὡς τύπῳ περιλαβεῖν τῶν προτάσεων καὶ τῶν προβλημάτων μέρη τρία . Αἱ μὲν γὰρ ἠθικαὶ προτάσεις εἰσίν , αἱ δὲ φυσικαί , αἱ δὲ λογικαί . Ἠθικαὶ μὲν οὖν αἱ τοιαῦται , οἷον πότερον δεῖ τοῖς γονεῦσι μᾶλλον ἢ τοῖς νόμοις πειθαρχεῖν , ἐὰν διαφωνῶσιν · λογικαὶ δὲ οἷον πότερον τῶν ἐναντίων ἡ αὐτὴ ἐπιστήμη ἢ οὔ , φυσικαὶ δὲ οἷον πότερον ὁ κόσμος ἀΐδιος ἢ οὔ . Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ προβλήματα . Ποῖαι δ᾿ ἕκασται τῶν προειρημένων , ὁρισμῷ μὲν οὐκ εὐπετὲς ἀποδοῦναι περὶ αὐτῶν , τῇ δὲ διὰ τῆς ἐπαγωγῆς συνηθείᾳ πειρατέον γνωρίζειν ἑκάστην αὐτῶν , κατὰ τὰ προειρημένα παραδείγματα ἐπισκοποῦντα . Πρὸς μὲν οὖν φιλοσοφίαν κατ᾿ ἀλήθειαν περὶ αὐτῶν πραγματευτέον , διαλεκτικῶς δὲ πρὸς δόξαν . Ληπτέον δ᾿ ὅτι μάλιστα καθόλου πάσας τὰς προτάσεις , καὶ τὴν μίαν πολλὰς ποιητέον , οἷον ὅτι τῶν ἀντικειμένων ἡ αὐτὴ ἐπιστήμη , εἶθ᾿ ὅτι τῶν ἐναντίων καὶ ὅτι τῶν πρός τι . Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ταύτας πάλιν διαιρετέον , ἕως ἂν ἐνδέχηται διαιρεῖν , οἷον ὅτι ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ , καὶ λευκοῦ καὶ μέλανος , καὶ ψυχροῦ καὶ θερμοῦ . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων .
Lemmas: ὁ μέν οὖν πρότασις ἐκλεκτέος ὁσαχῶς διορίζω περί πρότασις , ἤ ὁ πᾶς δόξα προχειρίζω ἤ ὁ ὁ πολύς ἤ ὁ ὁ σοφός , καί οὗτος ἤ πᾶς ἤ ὁ πολύς ἤ ὁ γνώριμος , ἤ ὁ ἐναντίος ὁ φαίνω , καί ὅσος δόξα κατά τέχνη εἰμί . δέω δέ προτείνω καί ὁ ἐναντίος ὁ φαίνω ἔνδοξος κατά ἀντίφασις , καθά λέγω πρότερος . χρήσιμος δέ καί ὁ ποιέω αὐτός ἐν ὁ ἐκλέγω μή μόνος ὁ εἰμί ἔνδοξος , ἀλλά καί ὁ ὅμοιος οὗτος , οἷος ὅτι ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός αἴσθησις ( καί γάρ ὁ ἐπιστήμη ) καί ὅτι ὁράω εἰσδέχομαι τις , οὐ ἐκπέμπω καί γάρ καί ἐπί ὁ ἄλλος αἴσθησις οὕτως · ἀκούω τε γάρ εἰσδέχομαι τις , οὐ ἐκπέμπω , καί γεύω ὡσαύτως . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . ἔτι ὅσος ἐπί πᾶς ἤ ὁ πολύς φαίνω , λαμβάνω ὡς ἀρχή καί δοκέω θέσις · τίθημι γάρ ὁ μή συνοράω ἐπί τις οὐ οὕτως . ἐκλέγω δέ χρή καί ἐκ ὁ γράφω λόγος , ὁ δέ διαγραφή ποιέω περί ἕκαστος γένος ὑποτίθημι χωρίς , οἷος περί ἀγαθός ἤ περί ζῷον καί περί ἀγαθός πᾶς , ἄρχω ἀπό ὁ τίς εἰμί . παρασημαίνομαι δέ καί ὁ ἕκαστος δόξα , οἷος ὅτι Ἐμπεδοκλῆς τέσσαρες φημί ὁ σῶμα στοιχεῖον εἰμί · τίθημι γάρ ἄν τις ὁ ὑπό τις λέγω ἔνδοξος . εἰμί δέ ὡς τύπος περιλαμβάνω ὁ πρότασις καί ὁ πρόβλημα μέρος τρεῖς . ὁ μέν γάρ ἠθικός πρότασις εἰμί , ὁ δέ φυσικός , ὁ δέ λογικός . ἠθικός μέν οὖν ὁ τοιοῦτος , οἷος πότερος δέω ὁ γονεύς μάλα ἤ ὁ νόμος πειθαρχέω , ἐάν διαφωνέω · λογικός δέ οἷος πότερος ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός ἐπιστήμη ἤ οὐ , φυσικός δέ οἷος πότερος ὁ κόσμος ἀδΐος ἤ οὐ . ὅμοιος δέ καί ὁ πρόβλημα . ποῖος δέ ἕκαστος ὁ προλέγω , ὁρισμός μέν οὐ εὐπετής ἀποδίδωμι περί αὐτός , ὁ δέ διά ὁ ἐπαγωγή συνήθεια πειράω γνωρίζω ἕκαστος αὐτός , κατά ὁ προλέγω παράδειγμα ἐπισκοπέω . πρός μέν οὖν φιλοσοφία κατά ἀλήθεια περί αὐτός πραγματευτέος , διαλεκτικός δέ πρός δόξα . λαμβάνω δέ ὅτι μάλα καθόλου πᾶς ὁ πρότασις , καί ὁ εἷς πολύς ποιέω , οἷος ὅτι ὁ ἀντίκειμαι ὁ αὐτός ἐπιστήμη , εἶτα ὅτι ὁ ἐναντίος καί ὅτι ὁ πρός τις . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί οὗτος πάλιν διαιρετέον , ἕως ἄν ἐνδέχομαι διαιρέω , οἷος ὅτι ἀγαθός καί κακός , καί λευκός καί μέλας , καί ψυχρός καί θερμός . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος .