aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 5.1
Πότερον δ᾿ ἴδιον ἢ οὐκ ἴδιόν ἐστι τὸ εἰρημένον , διὰ τῶνδε σκεπτέον . Ἀποδίδοται δὲ τὸ ἴδιον ἢ καθ᾿ αὑτὸ καὶ ἀεὶ ἢ πρὸς ἕτερον καὶ ποτέ , οἷον καθ᾿ αὑτὸ μὲν ἀνθρώπου τὸ ζῷον ἥμερον φύσει , πρὸς ἕτερον δὲ οἷον ψυχῆς πρὸς σῶμα , ὅτι τὸ μὲν προστακτικὸν τὸ δ᾿ ὑπηρετικόν ἐστιν , ἀεὶ δὲ οἷον θεοῦ τὸ ζῷον ἀθάνατον , ποτὲ δ᾿ οἷον τοῦ τινὸς ἀνθρώπου τὸ περιπατεῖν ἐν τῷ γυμνασίῳ . Ἔστι δὲ τὸ πρὸς ἕτερον ἴδιον ἀποδιδόμενον ἢ δύο προβλήματα ἢ τέτταρα . Ἐὰν μὲν γὰρ τοῦ μὲν ἀποδῷ τοῦ δ᾿ ἀρνήσηται ταὐτὸ τοῦτο , δύο μόνον προβλήματα γίνονται , καθάπερ τὸ ἀνθρώπου πρὸς ἵππον ἴδιον ὅτι δίπουν ἐστίν . Καὶ γὰρ ὅτι ἄνθρωπος οὐ δίπουν ἐστὶν ἐπιχειροίη τις ἄν , καὶ ὅτι ὁ ἵππος δίπουν · ἀμφοτέρως δ᾿ ἂν κινοῖ τὸ ἴδιον . Ἐὰν δ᾿ ἑκατέρου ἑκάτερον ἀποδῷ καὶ ἑκατέρου ἀπαρνηθῇ , τέτταρα προβλήματα ἔσται , καθάπερ τὸ ἀνθρώπου ἴδιον πρὸς ἵππον , ὅτι τὸ μὲν δίπουν τὸ δὲ τετράπουν ἐστίν . Καὶ γὰρ ὅτι ἄνθρωπος οὐ δίπουν καὶ ὅτι τετράπουν πέφυκεν ἔστιν ἐπιχειρεῖν , καὶ διότι ὁ ἵππος δίπουν καὶ διότι οὐ τετράπουν οἷόν τ᾿ ἐπιχειρεῖν . Ὅπως δ᾿ οὖν δειχθέντος ἀναιρεῖται τὸ προκείμενον . Ἔστι δὲ τὸ μὲν καθ᾿ αὑτὸ ἴδιον ὃ πρὸς ἅπαντα ἀποδίδοται καὶ παντὸς χωρίζει , καθάπερ ἀνθρώπου τὸ ζῷον θνητὸν ἐπιστήμης δεκτικόν . Τὸ δὲ πρὸς ἕτερον ὃ μὴ ἀπὸ παντὸς ἀλλ᾿ ἀπό τινος τακτοῦ διορίζει , καθάπερ ἀρετῆς πρὸς ἐπιστήμην , ὅτι τὸ μὲν ἐν πλείοσι , τὸ δ᾿ ἐν λογιστικῷ μόνον καὶ τοῖς ἔχουσι λογιστικὸν πέφυκε γίνεσθαι . Τὸ δ᾿ ἀεὶ ὃ κατὰ πάντα χρόνον ἀληθεύεται καὶ μηδέποτ᾿ ἀπολείπεται , καθάπερ τοῦ ζῴου τὸ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος συγκείμενον . Τὸ δὲ ποτὲ ὃ κατά τινα χρόνον ἀληθεύεται καὶ μὴ ἐξ ἀνάγκης ἀεὶ παρέπεται , καθάπερ τοῦ τινὸς ἀνθρώπου τὸ περιπατεῖν ἐν ἀγορᾷ . Ἔστι δὲ τὸ πρὸς ἄλλο ἴδιον ἀποδοῦναι τὸ διαφορὰν εἰπεῖν ἢ ἐν ἅπασι καὶ ἀεὶ ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ ἐν τοῖς πλείστοις , οἷον ἐν ἅπασι μὲν καὶ ἀεί , καθάπερ τὸ ἀνθρώπου ἴδιον πρὸς ἵππον ὅτι δίπουν · ἄνθρωπος μὲν γὰρ καὶ ἀεὶ καὶ πᾶς ἐστὶ δίπους , ἵππος δ᾿ οὐδείς ἐστι δίπους οὐδέποτε . Ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δὲ καὶ ἐν τοῖς πλείστοις , καθάπερ τὸ λογιστικοῦ ἴδιον πρὸς ἐπιθυμητικὸν καὶ θυμικὸν τῷ τὸ μὲν προστάττειν τὸ δ᾿ ὑπηρετεῖν · οὔτε γὰρ τὸ λογιστικὸν πάντοτε προστάττει , ἀλλ᾿ ἐνίοτε καὶ προστάττεται , οὔτε τὸ ἐπιθυμητικὸν καὶ θυμικὸν ἀεὶ προστάττεται , ἀλλὰ καὶ προστάττει ποτέ , ὅταν ᾖ μοχθηρὰ ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου . Τῶν δ᾿ ἰδίων ἐστὶ λογικὰ μάλιστα τά τε καθ᾿ αὑτὰ καὶ ἀεὶ καὶ τὰ πρὸς ἕτερον . Τὸ μὲν γὰρ πρὸς ἕτερον ἴδιον πλείω προβλήματά ἐστι , καθάπερ εἴπομεν καὶ πρότερον · ἢ γὰρ δύο ἢ τέτταρα ἐξ ἀνάγκης γίνονται τὰ προβλήματα · πλείους οὖν οἱ λόγοι γίνονται πρὸς ταῦτα . Τὸ δὲ καθ᾿ αὑτὸ καὶ τὸ ἀεὶ πρὸς πολλὰ ἔστιν ἐπιχειρεῖν ἢ πρὸς πλείους χρόνους παρατηρεῖν , τὸ μὲν καθ᾿ αὑτὸ πρὸς πολλά · πρὸς ἕκαστον γὰρ τῶν ὄντων δεῖ ὑπάρχειν αὐτῷ τὸ ἴδιον , ὥστ᾿ εἰ μὴ πρὸς ἅπαντα χωρίζεται , οὐκ ἂν εἴη καλῶς ἀποδεδομένον τὸ ἴδον . Τὸ δ᾿ ἀεὶ πρὸς πολλοὺς χρόνους τηρεῖν · κἂν γὰρ εἰ μὴ ὑπάρχει κἂν εἰ μὴ ὑπῆρξε κἂν εἰ μὴ ὑπάρξει , οὐκ ἔσται ἴδιον . Τὸ δὲ ποτὲ οὐκ ἐν ἄλλοις ἢ πρὸς τὸν νῦν λεγόμενον χρόνον ἐπισκοποῦμεν · οὔκουν εἰσὶ λόγοι πρὸς αὐτὸ πολλοί . λογικὸν δὲ τοῦτ᾿ ἐστὶ πρόβλημα πρὸς ὃ λόγοι γένοιντ᾿ ἂν καὶ συχνοὶ καὶ καλοί . Τὸ μὲν οὖν πρὸς ἕτερον ἴδιον ῥηθὲν ἐκ τῶν περὶ τὸ συμβεβηκὸς τόπων ἐπισκεπτέον ἐστίν , εἰ τῷ μὲν συμβέβηκε τῷ δὲ μὴ συμβέβηκεν · περὶ δὲ τῶν ἀεὶ καὶ τῶν καθ᾿ αὑτὸ διὰ τῶνδε θεωρητέον .
Lemmas: πότερος δέ ἴδιος ἤ οὐ ἴδιος εἰμί ὁ λέγω , διά ὅδε σκοπέω . ἀποδίδωμι δέ ὁ ἴδιος ἤ κατά ἑαυτοῦ καί ἀεί ἤ πρός ἕτερος καί ποτέ , οἷος κατά ἑαυτοῦ μέν ἄνθρωπος ὁ ζῷον ἥμερος φύσις , πρός ἕτερος δέ οἷος ψυχή πρός σῶμα , ὅτι ὁ μέν προστακτικός ὁ δέ ὑπηρετικός εἰμί , ἀεί δέ οἷος θεός ὁ ζῷον ἀθάνατος , ποτέ δέ οἷος ὁ τις ἄνθρωπος ὁ περιπατέω ἐν ὁ γυμνάσιον . εἰμί δέ ὁ πρός ἕτερος ἴδιος ἀποδίδωμι ἤ δύο πρόβλημα ἤ τέσσαρες . ἐάν μέν γάρ ὁ μέν ἀποδίδωμι ὁ δέ ἀρνέομαι αὐτός οὗτος , δύο μόνος πρόβλημα γίγνομαι , καθά ὁ ἄνθρωπος πρός ἵππος ἴδιος ὅτι δίπους εἰμί . καί γάρ ὅτι ἄνθρωπος οὐ δίπους εἰμί ἐπιχειρέω τις ἄν , καί ὅτι ὁ ἵππος δίπους · ἀμφοτέρως δέ ἄν κινέω ὁ ἴδιος . ἐάν δέ ἑκάτερος ἑκάτερος ἀποδίδωμι καί ἑκάτερος ἀπαρνέομαι , τέσσαρες πρόβλημα εἰμί , καθά ὁ ἄνθρωπος ἴδιος πρός ἵππος , ὅτι ὁ μέν δίπους ὁ δέ τετράπους εἰμί . καί γάρ ὅτι ἄνθρωπος οὐ δίπους καί ὅτι τετράπους φύω εἰμί ἐπιχειρέω , καί διότι ὁ ἵππος δίπους καί διότι οὐ τετράπους οἷος τε ἐπιχειρέω . ὅπως δέ οὖν δείκνυμι ἀναιρέω ὁ πρόκειμαι . εἰμί δέ ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ἴδιος ὅς πρός ἅπας ἀποδίδωμι καί πᾶς χωρίζω , καθά ἄνθρωπος ὁ ζῷον θνητός ἐπιστήμη δεκτικός . ὁ δέ πρός ἕτερος ὅς μή ἀπό πᾶς ἀλλά ἀπό τις τακτός διορίζω , καθά ἀρετή πρός ἐπιστήμη , ὅτι ὁ μέν ἐν πολύς , ὁ δέ ἐν λογιστικός μόνος καί ὁ ἔχω λογιστικός φύω γίγνομαι . ὁ δέ ἀεί ὅς κατά πᾶς χρόνος ἀληθεύω καί μηδέποτε ἀπολείπω , καθά ὁ ζῷον ὁ ἐκ ψυχή καί σῶμα σύγκειμαι . ὁ δέ ποτέ ὅς κατά τις χρόνος ἀληθεύω καί μή ἐκ ἀνάγκη ἀεί παρέπομαι , καθά ὁ τις ἄνθρωπος ὁ περιπατέω ἐν ἀγορά . εἰμί δέ ὁ πρός ἄλλος ἴδιος ἀποδίδωμι ὁ διαφορά λέγω ἤ ἐν ἅπας καί ἀεί ἤ ὡς ἐπί ὁ πολύς καί ἐν ὁ πολύς , οἷος ἐν ἅπας μέν καί ἀεί , καθά ὁ ἄνθρωπος ἴδιος πρός ἵππος ὅτι δίπους · ἄνθρωπος μέν γάρ καί ἀεί καί πᾶς εἰμί δίπους , ἵππος δέ οὐδείς εἰμί δίπους οὐδέποτε . ὡς ἐπί ὁ πολύς δέ καί ἐν ὁ πολύς , καθά ὁ λογιστικός ἴδιος πρός ἐπιθυμητικός καί θυμικός ὁ ὁ μέν προστάσσω ὁ δέ ὑπηρετέω · οὔτε γάρ ὁ λογιστικός πάντοτε προστάσσω , ἀλλά ἐνίοτε καί προστάσσω , οὔτε ὁ ἐπιθυμητικός καί θυμικός ἀεί προστάσσω , ἀλλά καί προστάσσω ποτέ , ὅταν εἰμί μοχθηρός ὁ ψυχή ὁ ἄνθρωπος . ὁ δέ ἴδιος εἰμί λογικός μάλα ὁ τε κατά ἑαυτοῦ καί ἀεί καί ὁ πρός ἕτερος . ὁ μέν γάρ πρός ἕτερος ἴδιος πολύς πρόβλημα εἰμί , καθά λέγω καί πρότερος · ἤ γάρ δύο ἤ τέσσαρες ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι ὁ πρόβλημα · πολύς οὖν ὁ λόγος γίγνομαι πρός οὗτος . ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ καί ὁ ἀεί πρός πολύς εἰμί ἐπιχειρέω ἤ πρός πολύς χρόνος παρατηρέω , ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ πρός πολύς · πρός ἕκαστος γάρ ὁ εἰμί δέω ὑπάρχω αὐτός ὁ ἴδιος , ὥστε εἰ μή πρός ἅπας χωρίζω , οὐ ἄν εἰμί καλός ἀποδίδωμι ὁ ὁράω . ὁ δέ ἀεί πρός πολύς χρόνος τηρέω · ἄν γάρ εἰ μή ὑπάρχω ἄν εἰ μή ὑπάρχω ἄν εἰ μή ὑπάρχω , οὐ εἰμί ἴδιος . ὁ δέ ποτέ οὐ ἐν ἄλλος ἤ πρός ὁ νῦν λέγω χρόνος ἐπισκοπέω · οὔκουν εἰμί λόγος πρός αὐτός πολύς . λογικός δέ οὗτος εἰμί πρόβλημα πρός ὅς λόγος γίγνομαι ἄν καί συχνός καί καλός . ὁ μέν οὖν πρός ἕτερος ἴδιος λέγω ἐκ ὁ περί ὁ συμβαίνω τόπος ἐπισκοπέω εἰμί , εἰ ὁ μέν συμβαίνω ὁ δέ μή συμβαίνω · περί δέ ὁ ἀεί καί ὁ κατά ἑαυτοῦ διά ὅδε θεωρέω .