aristoteles-et-corpus-aristotelicum.topica 4.1
Μετὰ δὲ ταῦτα περὶ τῶν πρὸς τὸ γένος καὶ τὸ ἴδιον ἐπισκεπτέον . Ἔστι δὲ ταῦτα στοιχεῖα τῶν πρὸς τοὺς ὅρους · περὶ αὐτῶν δὲ τούτων ὀλιγάκις αἱ σκέψεις γίνονται τοῖς διαλεγομένοις . Ἂν δὴ τεθῇ γένος τινὸς τῶν ὄντων , πρῶτον μὲν ἐπιβλέπειν ἐπὶ πάντα τὰ συγγενῆ τῷ λεχθέντι , εἴ τινος μὴ κατηγορεῖται , καθάπερ ἐπὶ τοῦ συμβεβηκότος , οἷον εἰ τῆς ἡδονῆς τἀγαθὸν γένος κεῖται , εἴ τις ἡδονὴ μὴ ἀγαθόν · εἰ γὰρ τοῦτο , δῆλον ὅτι οὐ γένος τἀγαθὸν τῆς ἡδονῆς · τὸ γὰρ γένος κατὰ πάντων τῶν ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος κατηγορεῖται . Εἶτα εἰ μὴ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται , ἀλλ᾿ ὡς συμβεβηκός , καθάπερ τὸ λευκὸν τῆς χιόνος , ἢ ψυχῆς τὸ κινούμενον ὑφ᾿ αὑτοῦ . Οὔτε γὰρ ἡ χιὼν ὅπερ λευκόν , διόπερ οὐ γένος τὸ λευκὸν τῆς χιόνος , οὔθ᾿ ἡ ψυχὴ ὅπερ κινούμενον · συμβέβηκε δ᾿ αὐτῇ κινεῖσθαι , καθάπερ καὶ τῷ ζῴῳ πολλάκις βαδίζειν τε καὶ βαδίζοντι εἶναι . Ἔτι τὸ κινούμενον οὐ τί ἐστιν , ἀλλά τι ποιοῦν ἢ πάσχον σημαίνειν ἔοικεν . Ὁμοίως δὲ καὶ τὸ λευκόν · οὐ γὰρ τί ἐστιν ἡ χιών , ἀλλὰ ποιόν τι δηλοῖ . Ὥστ᾿ οὐδέτερον αὐτῶν ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται . Μάλιστα δ᾿ ἐπὶ τὸν τοῦ συμβεβηκότος ὁρισμὸν ἐπιβλέπειν , εἰ ἐφαρμόττει ἐπὶ τὸ ῥηθὲν γένος , οἷον καὶ τὰ νῦν εἰρημένα . Ἐνδέχεται γὰρ κινεῖν τι αὐτὸ ἑαυτὸ καὶ μή , ὁμοίως δὲ καὶ λευκὸν εἶναι καὶ μή . Ὥστ᾿ οὐδέτερον αὐτῶν γένος ἀλλὰ συμβεβηκός , ἐπειδὴ συμβεβηκὸς ἐλέγομεν ὃ ἐνδέχεται ὑπάρχειν τινὶ καὶ μή . Ἔτι εἰ μὴ ἐν τῇ αὐτῇ διαιρέσει τὸ γένος καὶ τὸ εἶδος , ἀλλὰ τὸ μὲν οὐσία τὸ δὲ ποιόν , ἢ τὸ μὲν πρός τι τὸ δὲ ποιόν , οἷον ἡ μὲν χιὼν καὶ ὁ κύκνος οὐσία , τὸ δὲ λευκὸν οὐκ οὐσία ἀλλὰ ποιόν , ὥστ᾿ οὐ γένος τὸ λευκὸν τῆς χιόνος οὐδὲ τοῦ κύκνου . Πάλιν ἡ μὲν ἐπιστήμη τῶν πρός τι , τὸ δ᾿ ἀγαθὸν καὶ τὸ καλὸν ποιόν , ὥστ᾿ οὐ γένος τὸ ἀγαθὸν ἢ τὸ καλὸν τῆς ἐπιστήμης · τὰ γὰρ τῶν πρός τι γένη καὶ αὐτὰ τῶν πρός τι δεῖ εἶναι , καθάπερ ἐπὶ τοῦ διπλασίου · καὶ γὰρ τὸ πολλαπλάσιον , ὂν γένος τοῦ διπλασίου , καὶ αὐτὸ τῶν πρὸς τί ἐστιν . Καθόλου δ᾿ εἰπεῖν , ὑπὸ τὴν αὐτὴν διαίρεσιν δεῖ τὸ γένος τῷ εἴδει εἶναι · εἰ γὰρ τὸ εἶδος οὐσία , καὶ τὸ γένος , καὶ εἰ ποιὸν τὸ εἶδος , καὶ τὸ γένος ποιόν τι , οἷον εἰ τὸ λευκὸν ποιόν τι , καὶ τὸ χρῶμα . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Πάλιν εἰ ἀνάγκη ἢ ἐνδέχεται τοῦ τεθέντος ἐν τῷ γένει μετέχειν τὸ γένος . Ὅρος δὲ τοῦ μετέχειν τὸ ἐπιδέχεσθαι τὸν τοῦ μετεχομένου λόγον . Δῆλον οὖν ὅτι τὰ μὲν εἴδη μετέχει τῶν γενῶν , τὰ δὲ γένη τῶν εἰδῶν οὔ · τὸ μὲν γὰρ εἶδος ἐπιδέχεται τὸν τοῦ γένους λόγον , τὸ δὲ γένος τὸν τοῦ εἴδους οὔ . Σκεπτέον οὖν εἰ μετέχει ἢ ἐνδέχεται μετέχειν τοῦ εἴδους τὸ ἀποδοθὲν γένος , οἷον εἴ τις τοῦ ὄντος ἢ τοῦ ἑνὸς γένος τι ἀποδοίη · συμβήσεται γὰρ μετέχειν τὸ γένος τοῦ εἴδους · κατὰ πάντων γὰρ τῶν ὄντων τὸ ὂν καὶ τὸ ἓν κατηγορεῖται , ὥστε καὶ ὁ λόγος αὐτῶν . Ἔτι εἰ κατά τινος τὸ ἀποδοθὲν εἶδος ἀληθεύεται , τὸ δὲ γένος μή , οἷον εἰ τὸ ὂν ἢ τὸ ἐπιστητὸν τοῦ δοξαστοῦ γένος τεθείη . Κατὰ γὰρ τοῦ μὴ ὄντος τὸ δοξαστὸν κατηγορηθήσεται · πολλὰ γὰρ τῶν μὴ ὄντων δοξαστά . Ὅτι δὲ τὸ ὂν ἢ τὸ ἐπιστητὸν οὐ κατηγορεῖται κατὰ τοῦ μὴ ὄντος , δῆλον . Ὥστ᾿ οὐ γένος τὸ ὂν οὐδὲ τὸ ἐπιστητὸν τοῦ δοξαστοῦ · καθ᾿ ὧν γὰρ τὸ εἶδος κατηγορεῖται , καὶ τὸ γένος δεῖ κατηγορεῖσθαι . Πάλιν εἰ μηδενὸς τῶν εἰδῶν ἐνδέχεται μετέχειν τὸ τεθὲν ἐν τῷ γένει · ἀδύνατον γὰρ τοῦ γένους μετέχειν μηδενὸς τῶν εἰδῶν μετέχον , ἂν μή τι τῶν κατὰ τὴν πρώτην διαίρεσιν εἰδῶν ᾖ · ταῦτα δὲ τοῦ γένους μόνον μετέχει . Ἂν οὖν ἡ κίνησις γένος τῆς ἡδονῆς τεθῇ , σκεπτέον εἰ μήτε φορὰ μήτ᾿ ἀλλοίωσις ἡ ἡδονὴ μήτε τῶν λοιπῶν τῶν ἀποδοθεισῶν κινήσεων μηδεμία · δῆλον γὰρ ὅτι οὐδενὸς ἂν τῶν εἰδῶν μετέχοι · ὥστ᾿ οὐδὲ τοῦ γένους , ἐπειδὴ ἀναγκαῖόν ἐστι τὸ τοῦ γένους μετέχον καὶ τῶν εἰδῶν τινὸς μετέχειν · ὥστ᾿ οὐκ ἂν εἴη εἶδος ἡ ἡδονὴ κινήσεως , οὐδὲ τῶν ἀτόμων [ οὐδὲ ] τῶν ὑπὸ τὸ εἶδος τὸ τῆς κινήσεως ὄντων . Καὶ γὰρ τὰ ἄτομα μετέχει τοῦ γένους καὶ τοῦ εἴδους , οἷον ὁ τὶς ἄνθρωπος καὶ ἀνθρώπου μετέχει καὶ ζῴου . Ἔτι εἰ ἐπὶ πλέον λέγεται τοῦ γένους τὸ ἐν τῷ γένει τεθέν , οἷον τὸ δοξαστὸν τοῦ ὄντος · καὶ γὰρ τὸ ὂν καὶ τὸ μὴ ὂν δοξαστόν , ὥστ᾿ οὐκ εἴη τὸ δοξαστὸν εἶδος τοῦ ὄντος · ἐπὶ πλέον γὰρ ἀεὶ τὸ γένος τοῦ εἴδους λέγεται . Πάλιν εἰ ἐπ᾿ ἴσων τὸ εἶδος καὶ τὸ γένος λέγεται , οἷον εἰ τῶν πᾶσιν ἑπομένων τὸ μὲν εἶδος τὸ δὲ γένος τεθείη , καθάπερ τὸ ὂν καὶ τὸ ἕν · παντὶ γὰρ τὸ ὂν καὶ τὸ ἕν , ὥστ᾿ οὐδέτερον οὐδετέρου γένος , ἐπειδὴ ἐπ᾿ ἴσων λέγεται . Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ τὸ πρῶτον καὶ ἡ ἀρχὴ ἐπ᾿ ἄλληλα τεθείη · ἥ τε γὰρ ἀρχὴ πρῶτον καὶ τὸ πρῶτον ἀρχή , ὥστ᾿ ἢ ἀμφότερα τὰ εἰρημένα ταὐτόν ἐστιν ἢ οὐδέτερον οὐδετέρου γένος . Στοιχεῖον δὲ πρὸς ἅπαντα τὰ τοιαῦτα τὸ ἐπὶ πλέον τὸ γένος ἢ τὸ εἶδος καὶ τὴν διαφορὰν λέγεσθαι · ἐπ᾿ ἔλαττον γὰρ καὶ ἡ διαφορὰ τοῦ γένους λέγεται . Ὁρᾶν δὲ καὶ εἴ τινος τῶν ἀδιαφόρων εἴδει μή ἐστι τὸ εἰρημένον γένος ἢ μὴ δόξειεν ἄν , κατασκευάζοντι δέ , εἰ ἔστι τινός . Ταὐτὸν γὰρ πάντων τῶν ἀδιαφόρων εἴδει γένος . Ἂν οὖν ἑνὸς δειχθῇ , δῆλον ὅτι πάντων , κἂν ἑνὸς μή , δῆλον ὅτι οὐδενός , οἷον εἴ τις ἀτόμους τιθέμενος γραμμὰς τὸ ἀδιαίρετον γένος αὐτῶν φήσειεν εἶναι . Τῶν γὰρ διαίρεσιν ἐχουσῶν γραμμῶν οὐκ ἔστι τὸ εἰρημένον γένος , ἀδιαφόρων οὐσῶν κατὰ τὸ εἶδος · ἀδιάφοροι γὰρ ἀλλήλαις κατὰ τὸ εἶδος αἱ εὐθεῖαι γραμμαὶ πᾶσαι .
Lemmas: μετά δέ οὗτος περί ὁ πρός ὁ γένος καί ὁ ἴδιος ἐπισκοπέω . εἰμί δέ οὗτος στοιχεῖον ὁ πρός ὁ ὅρος · περί αὐτός δέ οὗτος ὀλιγάκις ὁ σκέψις γίγνομαι ὁ διαλέγω . ἐάν δή τίθημι γένος τις ὁ εἰμί , πρῶτος μέν ἐπιβλέπω ἐπί πᾶς ὁ συγγενής ὁ λέγω , εἰ τις μή κατηγορέω , καθά ἐπί ὁ συμβαίνω , οἷος εἰ ὁ ἡδονή ἀγαθός γένος κεῖμαι , εἰ τις ἡδονή μή ἀγαθός · εἰ γάρ οὗτος , δῆλος ὅτι οὐ γένος ἀγαθός ὁ ἡδονή · ὁ γάρ γένος κατά πᾶς ὁ ὑπό ὁ αὐτός εἶδος κατηγορέω . εἶτα εἰ μή ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω , ἀλλά ὡς συμβαίνω , καθά ὁ λευκός ὁ χιών , ἤ ψυχή ὁ κινέω ὑπό ἑαυτοῦ . οὔτε γάρ ὁ χιών ὅς λευκός , διόπερ οὐ γένος ὁ λευκός ὁ χιών , οὔτε ὁ ψυχή ὅς κινέω · συμβαίνω δέ αὐτός κινέω , καθά καί ὁ ζῷον πολλάκις βαδίζω τε καί βαδίζω εἰμί . ἔτι ὁ κινέω οὐ τίς εἰμί , ἀλλά τις ποιέω ἤ πάσχω σημαίνω ἔοικα . ὅμοιος δέ καί ὁ λευκός · οὐ γάρ τις εἰμί ὁ χιών , ἀλλά ποιός τις δηλόω . ὥστε οὐδέτερος αὐτός ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω . μάλα δέ ἐπί ὁ ὁ συμβαίνω ὁρισμός ἐπιβλέπω , εἰ ἐφαρμόζω ἐπί ὁ λέγω γένος , οἷος καί ὁ νῦν λέγω . ἐνδέχομαι γάρ κινέω τις αὐτός ἑαυτοῦ καί μή , ὅμοιος δέ καί λευκός εἰμί καί μή . ὥστε οὐδέτερος αὐτός γένος ἀλλά συμβαίνω , ἐπειδή συμβαίνω λέγω ὅς ἐνδέχομαι ὑπάρχω τις καί μή . ἔτι εἰ μή ἐν ὁ αὐτός διαίρεσις ὁ γένος καί ὁ εἶδος , ἀλλά ὁ μέν οὐσία ὁ δέ ποιός , ἤ ὁ μέν πρός τις ὁ δέ ποιός , οἷος ὁ μέν χιών καί ὁ κύκνος οὐσία , ὁ δέ λευκός οὐ οὐσία ἀλλά ποιός , ὥστε οὐ γένος ὁ λευκός ὁ χιών οὐδέ ὁ κύκνος . πάλιν ὁ μέν ἐπιστήμη ὁ πρός τις , ὁ δέ ἀγαθός καί ὁ καλός ποιός , ὥστε οὐ γένος ὁ ἀγαθός ἤ ὁ καλός ὁ ἐπιστήμη · ὁ γάρ ὁ πρός τις γένος καί αὐτός ὁ πρός τις δέω εἰμί , καθά ἐπί ὁ διπλάσιος · καί γάρ ὁ πολλαπλάσιος , εἰμί γένος ὁ διπλάσιος , καί αὐτός ὁ πρός τίς εἰμί . καθόλου δέ λέγω , ὑπό ὁ αὐτός διαίρεσις δέω ὁ γένος ὁ εἶδος εἰμί · εἰ γάρ ὁ εἶδος οὐσία , καί ὁ γένος , καί εἰ ποιός ὁ εἶδος , καί ὁ γένος ποιός τις , οἷος εἰ ὁ λευκός ποιός τις , καί ὁ χρῶμα . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . πάλιν εἰ ἀνάγκη ἤ ἐνδέχομαι ὁ τίθημι ἐν ὁ γένος μετέχω ὁ γένος . ὅρος δέ ὁ μετέχω ὁ ἐπιδέχομαι ὁ ὁ μετέχω λόγος . δῆλος οὖν ὅτι ὁ μέν εἶδος μετέχω ὁ γένος , ὁ δέ γένος ὁ εἶδος οὐ · ὁ μέν γάρ εἶδος ἐπιδέχομαι ὁ ὁ γένος λόγος , ὁ δέ γένος ὁ ὁ εἶδος οὐ . σκοπέω οὖν εἰ μετέχω ἤ ἐνδέχομαι μετέχω ὁ εἶδος ὁ ἀποδίδωμι γένος , οἷος εἰ τις ὁ εἰμί ἤ ὁ εἷς γένος τις ἀποδίδωμι · συμβαίνω γάρ μετέχω ὁ γένος ὁ εἶδος · κατά πᾶς γάρ ὁ εἰμί ὁ εἰμί καί ὁ εἷς κατηγορέω , ὥστε καί ὁ λόγος αὐτός . ἔτι εἰ κατά τις ὁ ἀποδίδωμι εἶδος ἀληθεύω , ὁ δέ γένος μή , οἷος εἰ ὁ εἰμί ἤ ὁ ἐπιστητός ὁ δοξαστός γένος τίθημι . κατά γάρ ὁ μή εἰμί ὁ δοξαστός κατηγορέω · πολύς γάρ ὁ μή εἰμί δοξαστός . ὅτι δέ ὁ εἰμί ἤ ὁ ἐπιστητός οὐ κατηγορέω κατά ὁ μή εἰμί , δῆλος . ὥστε οὐ γένος ὁ εἰμί οὐδέ ὁ ἐπιστητός ὁ δοξαστής · κατά ὅς γάρ ὁ εἶδος κατηγορέω , καί ὁ γένος δέω κατηγορέω . πάλιν εἰ μηδείς ὁ εἶδος ἐνδέχομαι μετέχω ὁ τίθημι ἐν ὁ γένος · ἀδύνατος γάρ ὁ γένος μετέχω μηδείς ὁ εἶδος μετέχω , ἐάν μή τις ὁ κατά ὁ πρῶτος διαίρεσις εἶδος εἰμί · οὗτος δέ ὁ γένος μόνος μετέχω . ἐάν οὖν ὁ κίνησις γένος ὁ ἡδονή τίθημι , σκοπέω εἰ μήτε φορά μήτε ἀλλοίωσις ὁ ἡδονή μήτε ὁ λοιπός ὁ ἀποδίδωμι κίνησις μηδείς · δῆλος γάρ ὅτι οὐδείς ἄν ὁ εἶδος μετέχω · ὥστε οὐδέ ὁ γένος , ἐπειδή ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ὁ γένος μετέχω καί ὁ εἶδος τις μετέχω · ὥστε οὐ ἄν εἰμί εἶδος ὁ ἡδονή κίνησις , οὐδέ ὁ ἄτομος [ οὐδέ ] ὁ ὑπό ὁ εἶδος ὁ ὁ κίνησις εἰμί . καί γάρ ὁ ἄτομος μετέχω ὁ γένος καί ὁ εἶδος , οἷος ὁ τίς ἄνθρωπος καί ἄνθρωπος μετέχω καί ζῷον . ἔτι εἰ ἐπί πολύς λέγω ὁ γένος ὁ ἐν ὁ γένος τίθημι , οἷος ὁ δοξαστός ὁ εἰμί · καί γάρ ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί δοξαστός , ὥστε οὐ εἰμί ὁ δοξαστός εἶδος ὁ εἰμί · ἐπί πολύς γάρ ἀεί ὁ γένος ὁ εἶδος λέγω . πάλιν εἰ ἐπί ἴσος ὁ εἶδος καί ὁ γένος λέγω , οἷος εἰ ὁ πᾶς ἕπομαι ὁ μέν εἶδος ὁ δέ γένος τίθημι , καθά ὁ εἰμί καί ὁ εἷς · πᾶς γάρ ὁ εἰμί καί ὁ εἷς , ὥστε οὐδέτερος οὐδέτερος γένος , ἐπειδή ἐπί ἴσος λέγω . ὅμοιος δέ καί εἰ ὁ πρῶτος καί ὁ ἀρχή ἐπί ἀλλήλων τίθημι · ὁ τε γάρ ἀρχή πρῶτος καί ὁ πρῶτος ἀρχή , ὥστε ἤ ἀμφότερος ὁ λέγω αὐτός εἰμί ἤ οὐδέτερος οὐδέτερος γένος . στοιχεῖον δέ πρός ἅπας ὁ τοιοῦτος ὁ ἐπί πολύς ὁ γένος ἤ ὁ εἶδος καί ὁ διαφορά λέγω · ἐπί ἐλαχύς γάρ καί ὁ διαφορά ὁ γένος λέγω . ὁράω δέ καί εἰ τις ὁ ἀδιάφορος εἶδος μή εἰμί ὁ λέγω γένος ἤ μή δοκέω ἄν , κατασκευάζω δέ , εἰ εἰμί τις . αὐτός γάρ πᾶς ὁ ἀδιάφορος εἶδος γένος . ἐάν οὖν εἷς δείκνυμι , δῆλος ὅτι πᾶς , ἐάν εἷς μή , δῆλος ὅτι οὐδείς , οἷος εἰ τις ἄτομος τίθημι γραμμή ὁ ἀδιαίρετος γένος αὐτός φημί εἰμί . ὁ γάρ διαίρεσις ἔχω γραμμή οὐ εἰμί ὁ λέγω γένος , ἀδιάφορος εἰμί κατά ὁ εἶδος · ἀδιάφορος γάρ ἀλλήλων κατά ὁ εἶδος ὁ εὐθύς γραμμή πᾶς .