aristoteles-et-corpus-aristotelicum.sophistici-elenchi 9
Παρὰ πόσα δ᾿ ἐλέγχονται οἱ ἐλεγχόμενοι , οὐ δεῖ πειρᾶσθαι λαμβάνειν ἄνευ τῆς τῶν ὄντων ἐπιστήμης ἁπάντων . Τοῦτο δ᾿ οὐδεμιᾶς ἐστὶ τέχνης · ἄπειροι γὰρ ἴσως αἱ ἐπιστῆμαι , ὥστε δῆλον ὅτι καὶ αἱ ἀποδείξεις . Ἔλεγχοι δ᾿ εἰσὶ καὶ ἀληθεῖς · ὅσα γὰρ ἔστιν ἀποδεῖξαι , ἔστι καὶ ἐλέγξαι τὸν θέμενον τὴν ἀντίφασιν τοῦ ἀληθοῦς , οἷον εἰ σύμμετρον τὴν διάμετρον ἔθηκεν , ἐλέγξειεν ἄν τις τῇ ἀποδείξει ὅτι ἀσύμμετρος . Ὥστε πάντων δεήσει ἐπιστήμονας εἶναι · οἱ μὲν γὰρ ἔσονται παρὰ τὰς ἐν γεωμετρίᾳ ἀρχὰς καὶ τὰ τούτων συμπεράσματα , οἱ δὲ παρὰ τὰς ἐν ἰατρικῇ , οἱ δὲ παρὰ τὰς τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν . Ἀλλὰ μὴν καὶ οἱ ψευδεῖς ἔλεγχοι ὁμοίως ἐν ἀπείροις · καθ᾿ ἑκάστην γὰρ τέχνην ἐστὶ ψευδὴς συλλογισμός , οἷον κατὰ γεωμετρίαν ὁ γεωμετρικὸς καὶ κατὰ ἰατρικὴν ὁ ἰατρικός . Λέγω δὲ τὸ κατὰ τὴν τέχνην τὸ κατὰ τὰς ἐκείνης ἀρχάς . Δῆλον οὖν ὅτι οὐ πάντων τῶν ἐλέγχων ἀλλὰ τῶν παρὰ τὴν διαλεκτικὴν ληπτέον τοὺς τόπους · οὗτοι γὰρ κοινοὶ πρὸς ἅπασαν τέχνην καὶ δύναμιν . Καὶ τὸν μὲν καθ᾿ ἑκάστην ἐπιστήμην ἔλεγχον τοῦ ἐπιστήμονός ἐστι θεωρεῖν , εἴτε μὴ ὢν φαίνεται εἴ τ᾿ ἔστι , διὰ τί ἔστι · τὸν δ᾿ ἐκ τῶν κοινῶν καὶ ὑπὸ μηδεμίαν τέχνην τῶν διαλεκτικῶν . Εἰ γὰρ ἔχομεν ἐξ ὧν οἱ ἔνδοξοι συλλογισμοὶ περὶ ὁτιοῦν , ἔχομεν ἐξ ὧν οἱ ἔλεγχοι · ὁ γὰρ ἔλεγχός ἐστιν ἀντιφάσεως συλλογισμός , ὥστ᾿ ἢ εἷς ἢ δύο συλλογισμοὶ ἀντιφάσεως ἔλεγχός ἐστιν . Ἔχομεν ἄρα παρ᾿ ὁπόσα πάντες εἰσὶν οἱ τοιοῦτοι . Εἰ δὲ τοῦτ᾿ ἔχομεν , καὶ τὰς λύσεις ἔχομεν · αἱ γὰρ τούτων ἐνστάσεις λύσεις εἰσίν . Ἔχομεν δέ , παρ᾿ ὁπόσα γίνονται , καὶ τοὺς φαινομένους , φαινομένους δὲ οὐχ ὁτῳοῦν ἀλλὰ τοῖς τοιοῖσδε · ἀόριστα γάρ ἐστιν , ἐάν τις σκοπῇ παρ᾿ ὁπόσα φαίνονται τοῖς τυχοῦσιν . Ὥστε φανερὸν ὅτι τοῦ διαλεκτικοῦ ἐστὶ τὸ δύνασθαι λαβεῖν παρ᾿ ὅσα γίνεται διὰ τῶν κοινῶν ἢ ὢν ἔλεγχος ἢ φαινόμενος ἔλεγχος , καὶ ἢ διαλεκτικὸς ἢ φαινόμενος διαλεκτικὸς ἢ πειραστικός .
Lemmas: παρά πόσος δέ ἐλέγχω ὁ ἐλέγχω , οὐ δέω πειράω λαμβάνω ἄνευ ὁ ὁ εἰμί ἐπιστήμη ἅπας . οὗτος δέ οὐδείς εἰμί τέχνη · ἄπειρος γάρ ἴσως ὁ ἐπιστήμη , ὥστε δῆλος ὅτι καί ὁ ἀπόδειξις . ἔλεγχος δέ εἰμί καί ἀληθής · ὅσος γάρ εἰμί ἀποδείκνυμι , εἰμί καί ἐλέγχω ὁ τίθημι ὁ ἀντίφασις ὁ ἀληθής , οἷος εἰ σύμμετρος ὁ διάμετρος τίθημι , ἐλέγχω ἄν τις ὁ ἀπόδειξις ὅτι ἀσύμμετρος . ὥστε πᾶς δέω ἐπιστήμων εἰμί · ὁ μέν γάρ εἰμί παρά ὁ ἐν γεωμετρία ἀρχή καί ὁ οὗτος συμπέρασμα , ὁ δέ παρά ὁ ἐν ἰατρικός , ὁ δέ παρά ὁ ὁ ἄλλος ἐπιστήμη . ἀλλά μήν καί ὁ ψευδής ἔλεγχος ὅμοιος ἐν ἄπειρος · κατά ἕκαστος γάρ τέχνη εἰμί ψευδής συλλογισμός , οἷος κατά γεωμετρία ὁ γεωμετρικός καί κατά ἰατρικός ὁ ἰατρικός . λέγω δέ ὁ κατά ὁ τέχνη ὁ κατά ὁ ἐκεῖνος ἀρχή . δῆλος οὖν ὅτι οὐ πᾶς ὁ ἔλεγχος ἀλλά ὁ παρά ὁ διαλεκτικός λαμβάνω ὁ τόπος · οὗτος γάρ κοινός πρός ἅπας τέχνη καί δύναμις . καί ὁ μέν κατά ἕκαστος ἐπιστήμη ἔλεγχος ὁ ἐπιστήμων εἰμί θεωρέω , εἴτε μή εἰμί φαίνω εἰ τε εἰμί , διά τίς εἰμί · ὁ δέ ἐκ ὁ κοινός καί ὑπό μηδείς τέχνη ὁ διαλεκτικός . εἰ γάρ ἔχω ἐκ ὅς ὁ ἔνδοξος συλλογισμός περί ὁστισοῦν , ἔχω ἐκ ὅς ὁ ἔλεγχος · ὁ γάρ ἔλεγχος εἰμί ἀντίφασις συλλογισμός , ὥστε ἤ εἷς ἤ δύο συλλογισμός ἀντίφασις ἔλεγχος εἰμί . ἔχω ἄρα παρά ὁπόσος πᾶς εἰμί ὁ τοιοῦτος . εἰ δέ οὗτος ἔχω , καί ὁ λύσις ἔχω · ὁ γάρ οὗτος ἔνστασις λύσις εἰμί . ἔχω δέ , παρά ὁπόσος γίγνομαι , καί ὁ φαίνω , φαίνω δέ οὐ ὅστις ἀλλά ὁ τοιόσδε · ἀόριστος γάρ εἰμί , ἐάν τις σκοπέω παρά ὁπόσος φαίνω ὁ τυγχάνω . ὥστε φανερός ὅτι ὁ διαλεκτικός εἰμί ὁ δύναμαι λαμβάνω παρά ὅσος γίγνομαι διά ὁ κοινός ἤ εἰμί ἔλεγχος ἤ φαίνω ἔλεγχος , καί ἤ διαλεκτικός ἤ φαίνω διαλεκτικός ἤ πειραστικός .