aristoteles-et-corpus-aristotelicum.sophistici-elenchi 1
ΠΕΡΙ ΣΟΦΙΣΤΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ . ΠΕΡΙ δὲ τῶν σοφιστικῶν ἐλέγχων καὶ τῶν φαινομένων μὲν ἐλέγχων ὄντων δὲ παραλογισμῶν ἀλλ᾿ οὐκ ἐλέγχων λέγωμεν , ἀρξάμενοι κατὰ φύσιν ἀπὸ τῶν πρώτων . Ὅτι μὲν οὖν οἱ μὲν εἰσὶ συλλογισμοί , οἱ δ᾿ οὐκ ὄντες δοκοῦσι , φανερόν . Ὥσπερ γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τοῦτο γίνεται διά τινος ὁμοιότητος , καὶ ἐπὶ τῶν λόγων ὡσαύτως ἔχει . Καὶ γὰρ τὴν ἕξιν οἱ μὲν ἔχουσιν εὖ , οἱ δὲ φαίνονται , φυλετικῶς φυσήσαντες καὶ ἐπισκευάσαντες αὑτούς , καὶ καλοὶ οἱ μὲν διὰ κάλλος , οἱ δὲ φαίνονται , κομμώσαντες αὑτούς . Ἐπί τε τῶν ἀψύχων ὡσαύτως · καὶ γὰρ τούτων τὰ μὲν ἄργυρος τὰ δὲ χρυσός ἐστιν ἀληθῶς , τὰ δ᾿ ἔστι μὲν οὔ , φαίνεται δὲ κατὰ τὴν αἴσθησιν , οἷον τὰ μὲν λιθαργύρινα καὶ τὰ καττιτέρινα ἀργυρᾶ , τὰ δὲ χολοβάφινα χρυσᾶ . Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ συλλογισμὸς καὶ ἔλεγχος ὁ μὲν ἔστιν , ὁ δ᾿ οὐκ ἔστι μέν , φαίνεται δὲ διὰ τὴν ἀπειρίαν · οἱ γὰρ ἄπειροι ὥσπερ ἂν ἀπέχοντες πόρρωθεν θεωροῦσιν . Ὁ μὲν γὰρ συλλογισμὸς ἐκ τινῶν ἐστὶ τεθέντων ὥστε λέγειν ἕτερόν τι ἐξ ἀνάγκης τῶν κειμένων διὰ τῶν κειμένων , ἔλεγχος δὲ συλλογισμὸς μετ᾿ ἀντιφάσεως τοῦ συμπεράσματος . Οἱ δὲ τοῦτο ποιοῦσι μὲν οὔ , δοκοῦσι δὲ διὰ πολλὰς αἰτίας , ὧν εἷς τόπος εὐφυέστατός ἐστι καὶ δημοσιώτατος ὁ διὰ τῶν ὀνομάτων . Ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἔστιν αὐτὰ τὰ πράγματα διαλέγεσθαι φέροντας , ἀλλὰ τοῖς ὀνόμασιν ἀντὶ τῶν πραγμάτων χρώμεθα συμβόλοις , τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῶν ὀνομάτων καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἡγούμεθα συμβαίνειν , καθάπερ ἐπὶ τῶν ψήφων τοῖς λογιζομένοις . Τὸ δ᾿ οὐκ ἔστιν ὅμοιον . Τὰ μὲν γὰρ ὀνόματα πεπέρανται καὶ τὸ τῶν λόγων πλῆθος , τὰ δὲ πράγματα τὸν ἀριθμὸν ἄπειρά ἐστιν . Ἀναγκαῖον οὖν πλείω τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τοὔνομα τὸ ἓν σημαίνειν . Ὥσπερ οὖν κἀκεῖ οἱ μὴ δεινοὶ τὰς ψήφους φέρειν ὑπὸ τῶν ἐπιστημόνων παρακρούονται , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν λόγων οἱ τῶν ὀνομάτων τῆς δυνάμεως ἄπειροι παραλογίζονται καὶ αὐτοὶ διαλεγόμενοι καὶ ἄλλων ἀκούοντες . Διὰ μὲν οὖν ταύτην τὴν αἰτίαν καὶ τὰς λεχθησομένας ἔστι καὶ συλλογισμὸς καὶ ἔλεγχος φαινόμενος μὲν οὐκ ὢν δέ . Ἐπεὶ δ᾿ ἐστί τισι μᾶλλον πρὸ ἔργου τὸ δοκεῖν εἶναι σοφοῖς ἢ τὸ εἶναι καὶ μὴ δοκεῖν ( ἔστι γὰρ ἡ σοφιστικὴ φαινομένη σοφία οὖσα δ᾿ οὔ , καὶ ὁ σοφιστὴς χρηματιστὴς ἀπὸ φαινομένης σοφίας ἀλλ᾿ οὐκ οὔσης ) , δῆλον ὅτι ἀναγκαῖον τούτοις καὶ τὸ τοῦ σοφοῦ ἔργον δοκεῖν ποιεῖν μᾶλλον ἢ ποιεῖν καὶ μὴ δοκεῖν . Ἔστι δ᾿ ὡς ἓν πρὸς ἓν εἰπεῖν ἔργον περὶ ἕκαστον τοῦ εἰδότος ἀψευδεῖν μὲν αὐτὸν περὶ ὧν οἶδε , τὸν δὲ ψευδόμενον ἐμφανίζειν δύνασθαι · Ταῦτα δ᾿ ἐστὶ τὸ μὲν ἐν τῷ δύνασθαι δοῦναι λόγον , τὸ δ᾿ ἐν τῷ λαβεῖν . Ἀνάγκη οὖν τοὺς βουλομένους σοφιστεύειν τὸ τῶν εἰρημένων λόγων γένος ζητεῖν · πρὸ ἔργου γάρ ἐστιν · ἡ γὰρ τοιαύτη δύναμις ποιήσει φαίνεσθαι σοφόν , οὗ τυγχάνουσι τὴν προαίρεσιν ἔχοντες . Ὅτι μὲν οὖν ἔστι τι τοιοῦτον λόγων γένος , καὶ ὅτι τοιαύτης ἐφίενται δυνάμεως οὓς καλοῦμεν σοφιστάς , δῆλον . Πόσα δ᾿ ἐστὶν εἴδη τῶν λόγων τῶν σοφιστικῶν , καὶ ἐκ πόσων τὸν ἀριθμὸν ἡ δύναμις αὕτη συνέστηκε , καὶ πόσα μέρη τυγχάνει τῆς πραγματείας ὄντα , καὶ περὶ τῶν ἄλλων τῶν συντελούντων εἰς τὴν τέχνην ταύτην ἤδη λέγωμεν .
Lemmas: περί Σοφιστικός Ἔλεγχος . περί δέ ὁ σοφιστικός ἔλεγχος καί ὁ φαίνω μέν ἔλεγχος εἰμί δέ παραλογισμός ἀλλά οὐ ἔλεγχος λέγω , ἄρχω κατά φύσις ἀπό ὁ πρῶτος . ὅτι μέν οὖν ὁ μέν εἰμί συλλογισμός , ὁ δέ οὐ εἰμί δοκέω , φανερός . ὥσπερ γάρ καί ἐπί ὁ ἄλλος οὗτος γίγνομαι διά τις ὁμοιότης , καί ἐπί ὁ λόγος ὡσαύτως ἔχω . καί γάρ ὁ ἕξις ὁ μέν ἔχω εὖ , ὁ δέ φαίνω , φυλετικός φυσάω καί ἐπισκευάζω ἑαυτοῦ , καί καλός ὁ μέν διά κάλλος , ὁ δέ φαίνω , κομμόω ἑαυτοῦ . ἐπί τε ὁ ἄψυχος ὡσαύτως · καί γάρ οὗτος ὁ μέν ἄργυρος ὁ δέ χρυσός εἰμί ἀληθής , ὁ δέ εἰμί μέν οὐ , φαίνω δέ κατά ὁ αἴσθησις , οἷος ὁ μέν λιθαργύρινος καί ὁ κασσιτέρινος ἀργύρεος , ὁ δέ χολοβάφινος χρύσεος . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί συλλογισμός καί ἔλεγχος ὁ μέν εἰμί , ὁ δέ οὐ εἰμί μέν , φαίνω δέ διά ὁ ἀπειρία · ὁ γάρ ἄπειρος ὥσπερ ἄν ἀπέχω πρόσωθεν θεωρέω . ὁ μέν γάρ συλλογισμός ἐκ τις εἰμί τίθημι ὥστε λέγω ἕτερος τις ἐκ ἀνάγκη ὁ κεῖμαι διά ὁ κεῖμαι , ἔλεγχος δέ συλλογισμός μετά ἀντίφασις ὁ συμπέρασμα . ὁ δέ οὗτος ποιέω μέν οὐ , δοκέω δέ διά πολύς αἰτία , ὅς εἷς τόπος εὐφυής εἰμί καί δημόσιος ὁ διά ὁ ὄνομα . ἐπεί γάρ οὐ εἰμί αὐτός ὁ πρᾶγμα διαλέγω φέρω , ἀλλά ὁ ὄνομα ἀντί ὁ πρᾶγμα χράω σύμβολον , ὁ συμβαίνω ἐπί ὁ ὄνομα καί ἐπί ὁ πρᾶγμα ἡγέομαι συμβαίνω , καθά ἐπί ὁ ψῆφος ὁ λογίζομαι . ὁ δέ οὐ εἰμί ὅμοιος . ὁ μέν γάρ ὄνομα περαίνω καί ὁ ὁ λόγος πλῆθος , ὁ δέ πρᾶγμα ὁ ἀριθμός ἄπειρος εἰμί . ἀναγκαῖος οὖν πολύς ὁ αὐτός λόγος καί ὄνομα ὁ εἷς σημαίνω . ὥσπερ οὖν ἐκεῖ ὁ μή δεινός ὁ ψῆφος φέρω ὑπό ὁ ἐπιστήμων παρακρούω , ὁ αὐτός τρόπος καί ἐπί ὁ λόγος ὁ ὁ ὄνομα ὁ δύναμις ἄπειρος παραλογίζομαι καί αὐτός διαλέγω καί ἄλλος ἀκούω . διά μέν οὖν οὗτος ὁ αἰτία καί ὁ λέγω εἰμί καί συλλογισμός καί ἔλεγχος φαίνω μέν οὐ εἰμί δέ . ἐπεί δέ εἰμί τις μάλα πρό ἔργον ὁ δοκέω εἰμί σοφός ἤ ὁ εἰμί καί μή δοκέω ( εἰμί γάρ ὁ σοφιστικός φαίνω σοφία εἰμί δέ οὐ , καί ὁ σοφιστής χρηματιστής ἀπό φαίνω σοφία ἀλλά οὐ εἰμί ) , δῆλος ὅτι ἀναγκαῖος οὗτος καί ὁ ὁ σοφός ἔργον δοκέω ποιέω μάλα ἤ ποιέω καί μή δοκέω . εἰμί δέ ὡς εἷς πρός εἷς λέγω ἔργον περί ἕκαστος ὁ οἶδα ἀψευδέω μέν αὐτός περί ὅς οἶδα , ὁ δέ ψεύδω ἐμφανίζω δύναμαι · οὗτος δέ εἰμί ὁ μέν ἐν ὁ δύναμαι δίδωμι λόγος , ὁ δέ ἐν ὁ λαμβάνω . ἀνάγκη οὖν ὁ βούλομαι σοφιστεύω ὁ ὁ λέγω λόγος γένος ζητέω · πρό ἔργον γάρ εἰμί · ὁ γάρ τοιοῦτος δύναμις ποιέω φαίνω σοφός , ὅς τυγχάνω ὁ προαίρεσις ἔχω . ὅτι μέν οὖν εἰμί τις τοιοῦτος λόγος γένος , καί ὅτι τοιοῦτος ἐφίημι δύναμις ὅς καλέω σοφιστής , δῆλος . πόσος δέ εἰμί εἶδος ὁ λόγος ὁ σοφιστικός , καί ἐκ πόσος ὁ ἀριθμός ὁ δύναμις οὗτος συνίστημι , καί πόσος μέρος τυγχάνω ὁ πραγματεία εἰμί , καί περί ὁ ἄλλος ὁ συντελέω εἰς ὁ τέχνη οὗτος ἤδη λέγω .