aristoteles-et-corpus-aristotelicum.sophistici-elenchi 12
Καὶ περὶ μὲν τῶν ἐλέγχων εἴρηται τῶν φαινομένων · περὶ δὲ τοῦ ψευδόμενόν τι δεῖξαι καὶ τὸν λόγον εἰς ἄδοξον ἀγαγεῖν ( τοῦτο γὰρ ἦν δεύτερον τῆς σοφιστικῆς προαιρέσεως ) πρῶτον μὲν οὖν ἐκ τοῦ πυνθάνεσθαί πως καὶ διὰ τῆς ἐρωτήσεως συμβαίνει μάλιστα . Τὸ γὰρ πρὸς μηδὲν ὁρίσαντα κείμενον ἐρωτᾶν θηρευτικόν ἐστι τούτων · εἰκῇ γὰρ λέγοντες ἁμαρτάνουσι μᾶλλον · εἰκῇ δὲ λέγουσιν , ὅταν μηδὲν ἔχωσι προκείμενον . Τό τε ἐρωτᾶν πολλά , κἂν ὡρισμένον ᾖ πρὸς ὃ διαλέγεται , καὶ τὸ τὰ δοκοῦντα λέγειν ἀξιοῦν ποιεῖ τιν᾿ εὐπορίαν τοῦ εἰς ἄδοξον ἀγαγεῖν ἢ ψεῦδος · ἐάν τε ἐρωτώμενος φῇ ἢ ἀποφῇ τούτων τι , ἄγειν πρὸς ἃ ἐπιχειρήματος εὐπορεῖ . Δυνατὸν δὲ νῦν ἧττον κακουργεῖν διὰ τούτων ἢ πρότερον · ἀπαιτοῦνται γὰρ τί τοῦτο πρὸς τὸ ἐν ἀρχῇ . Στοιχεῖον δὲ τοῦ τυχεῖν ἢ ψεύδους τινὸς ἢ ἀδόξου τὸ μηδεμίαν εὐθὺς ἐρωτᾶν θέσιν , ἀλλὰ φάσκειν ἐρωτᾶν μαθεῖν βουλόμενον · χώραν γὰρ ἐπιχειρήματος ἡ σκέψις ποιεῖ . Πρὸς δὲ τὸ ψευδόμενον δεῖξαι ἴδιος τόπος ὁ σοφιστικός , τὸ ἄγειν πρὸς τοιαῦτα πρὸς ἃ εὐπορεῖ λόγων · ἔσται δὲ καὶ καλῶς καὶ μὴ καλῶς τοῦτο ποιεῖν , καθάπερ ἐλέχθη πρότερον . Πάλιν πρὸς τὸ παράδοξα λέγειν σκοπεῖν ἐκ τίνος γένους ὁ διαλεγόμενος , εἶτ᾿ ἐπερωτᾶν ὃ τοῖς πολλοῖς οὗτοι λέγουσι παράδοξον · ἔστι γὰρ ἑκάστοις τι τοιοῦτον . Στοιχεῖον δὲ τούτων τὸ τὰς ἑκάστων εἰληφέναι θέσεις ἐν ταῖς προτάσεσιν . Λύσις δὲ καὶ τούτων ἡ προσήκουσα φέρεται τὸ ἐμφανίζειν ὅτι οὐ διὰ τὸν λόγον συμβαίνει τὸ ἄδοξον · ἀεὶ δὲ τοῦτο καὶ βούλεται ὁ ἀγωνιζόμενος . Ἔτι δ᾿ ἐκ τῶν βουλήσεων καὶ τῶν φανερῶν δοξῶν . Οὐ γὰρ ταὐτὰ βούλονταί τε καὶ φασίν , ἀλλὰ λέγουσι μὲν τοὺς εὐσχημονεστάτους τῶν λόγων , βούλονται δὲ τὰ φαινόμενα λυσιτελεῖν , οἷον τεθνάναι καλῶς μᾶλλον ἢ ζῆν ἡδέως φασὶ δεῖν καὶ πένεσθαι δικαίως μᾶλλον ἢ πλουτεῖν αἰσχρῶς , βούλονται δὲ τἀναντία . Τὸν μὲν οὖν λέγοντα κατὰ τὰς βουλήσεις εἰς τὰς φανερὰς δόξας ἀκτέον , τὸν δὲ κατὰ ταύτας εἰς τὰς ἀποκεκρυμμένας · ἀμφοτέρως γὰρ ἀναγκαῖον παράδοξα λέγειν · ἢ γὰρ πρὸς τὰς φανερὰς ἢ πρὸς τὰς ἀφανεῖς δόξας ἐροῦσιν ἐναντία . Πλεῖστος δὲ τόπος ἐστὶ τοῦ ποιεῖν παράδοξα λέγειν , ὥσπερ καὶ ὁ Καλλικλῆς ἐν τῷ Γοργίᾳ γέγραπται λέγων , καὶ οἱ ἀρχαῖοι δὲ πάντες ᾤοντο συμβαίνειν , παρὰ τὸ κατὰ φύσιν καὶ κατὰ τὸν νόμον · ἐναντία γὰρ εἶναι φύσιν καὶ νόμον , καὶ τὴν δικαιοσύνην κατὰ νόμον μὲν εἶναι καλὸν κατὰ φύσιν δ᾿ οὐ καλόν . Δεῖν οὖν πρὸς μὲν τὸν εἰπόντα κατὰ φύσιν κατὰ νόμον ἀπαντᾶν , πρὸς δὲ τὸν κατὰ νόμον ἐπὶ τὴν φύσιν ἄγειν · ἀμφοτέρως γὰρ εἶναι λέγειν παράδοξα . Ἦν δὲ τὸ μὲν κατὰ φύσιν αὐτοῖς τὸ ἀληθές , τὸ δὲ κατὰ νόμον τὸ τοῖς πολλοῖς δοκοῦν . Ὥστε δῆλον ὅτι κἀκεῖνοι , καθάπερ καὶ οἱ νῦν , ἢ ἐλέγξαι ἢ παράδοξα λέγειν τὸν ἀποκρινόμενον ἐπεχείρουν ποιεῖν . Ἔνια δὲ τῶν ἐρωτημάτων ἔχει ἀμφοτέρως ἄδοξον εἶναι τὴν ἀπόκρισιν , οἷον πότερον τοῖς σοφοῖς ἢ τῷ πατρὶ δεῖ πείθεσθαι , καὶ τὰ συμφέροντα πράττειν ἢ τὰ δίκαια , καὶ ἀδικεῖσθαι αἱρετώτερον ἢ βλάπτειν . Δεῖ δ᾿ ἄγειν εἰς τὰ τοῖς πολλοῖς καὶ τοῖς σοφοῖς ἐναντία , ἐὰν μὲν λέγῃ τις ὡς οἱ περὶ τοὺς λόγους , εἰς τὰ τοῖς πολλοῖς , ἐὰν δ᾿ ὡς οἱ πολλοί , ἐπὶ τὰ τοῖς ἐν λόγῳ . Φασὶ γὰρ οἱ μὲν ἐξ ἀνάγκης τὸν εὐδαίμονα δίκαιον εἶναι · τοῖς δὲ πολλοῖς ἄδοξον τὸ βασιλέα μὴ εὐδαιμονεῖν . Ἔστι δὲ τὸ εἰς τὰ οὕτως ἄδοξα συνάγειν τὸ αὐτὸ τῷ εἰς τὴν κατὰ φύσιν καὶ κατὰ νόμον ὑπεναντίωσιν ἄγειν · ὁ μὲν γὰρ νόμος δόξα τῶν πολλῶν , οἱ δὲ σοφοὶ κατὰ φύσιν καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν λέγουσιν .
Lemmas: καί περί μέν ὁ ἔλεγχος λέγω ὁ φαίνω · περί δέ ὁ ψεύδω τις δείκνυμι καί ὁ λόγος εἰς ἄδοξος ἄγω ( οὗτος γάρ εἰμί δεύτερος ὁ σοφιστικός προαίρεσις ) πρῶτος μέν οὖν ἐκ ὁ πυνθάνομαι πως καί διά ὁ ἐρώτησις συμβαίνω μάλα . ὁ γάρ πρός μηδείς ὁρίζω κεῖμαι ἐρωτάω θηρευτικός εἰμί οὗτος · εἰκῇ γάρ λέγω ἁμαρτάνω μάλα · εἰκῇ δέ λέγω , ὅταν μηδείς ἔχω πρόκειμαι . ὁ τε ἐρωτάω πολύς , ἐάν ὁρίζω εἰμί πρός ὅς διαλέγω , καί ὁ ὁ δοκέω λέγω ἀξιόω ποιέω τις εὐπορία ὁ εἰς ἄδοξος ἄγω ἤ ψεῦδος · ἐάν τε ἐρωτάω φημί ἤ ἀπόφημι οὗτος τις , ἄγω πρός ὅς ἐπιχείρημα εὐπορέω . δυνατός δέ νῦν ἥσσων κακουργέω διά οὗτος ἤ πρότερος · ἀπαιτέω γάρ τίς οὗτος πρός ὁ ἐν ἀρχή . στοιχεῖον δέ ὁ τυγχάνω ἤ ψεῦδος τις ἤ ἄδοξος ὁ μηδείς εὐθύς ἐρωτάω θέσις , ἀλλά φάσκω ἐρωτάω μανθάνω βούλομαι · χώρα γάρ ἐπιχείρημα ὁ σκέψις ποιέω . πρός δέ ὁ ψεύδω δείκνυμι ἴδιος τόπος ὁ σοφιστικός , ὁ ἄγω πρός τοιοῦτος πρός ὅς εὐπορέω λόγος · εἰμί δέ καί καλός καί μή καλός οὗτος ποιέω , καθά λέγω πρότερος . πάλιν πρός ὁ παράδοξος λέγω σκοπέω ἐκ τίς γένος ὁ διαλέγω , εἶτα ἐπερωτάω ὅς ὁ πολύς οὗτος λέγω παράδοξος · εἰμί γάρ ἕκαστος τις τοιοῦτος . στοιχεῖον δέ οὗτος ὁ ὁ ἕκαστος λαμβάνω θέσις ἐν ὁ πρότασις . λύσις δέ καί οὗτος ὁ προσήκω φέρω ὁ ἐμφανίζω ὅτι οὐ διά ὁ λόγος συμβαίνω ὁ ἄδοξος · ἀεί δέ οὗτος καί βούλομαι ὁ ἀγωνίζομαι . ἔτι δέ ἐκ ὁ βούλησις καί ὁ φανερός δόξα . οὐ γάρ αὐτός βούλομαι τε καί φημί , ἀλλά λέγω μέν ὁ εὐσχήμων ὁ λόγος , βούλομαι δέ ὁ φαίνω λυσιτελέω , οἷος θνῄσκω καλός μάλα ἤ ζάω ἡδύς φημί δέω καί πένομαι δίκαιος μάλα ἤ πλουτέω αἰσχρός , βούλομαι δέ ἐναντίος . ὁ μέν οὖν λέγω κατά ὁ βούλησις εἰς ὁ φανερός δόξα ἀκτέος , ὁ δέ κατά οὗτος εἰς ὁ ἀποκρύπτω · ἀμφοτέρως γάρ ἀναγκαῖος παράδοξος λέγω · ἤ γάρ πρός ὁ φανερός ἤ πρός ὁ ἀφανής δόξα λέγω ἐναντίος . πολύς δέ τόπος εἰμί ὁ ποιέω παράδοξος λέγω , ὥσπερ καί ὁ Καλλικλῆς ἐν ὁ Γοργίας γράφω λέγω , καί ὁ ἀρχαῖος δέ πᾶς οἴομαι συμβαίνω , παρά ὁ κατά φύσις καί κατά ὁ νόμος · ἐναντίος γάρ εἰμί φύσις καί νόμος , καί ὁ δικαιοσύνη κατά νόμος μέν εἰμί καλός κατά φύσις δέ οὐ καλός . δέω οὖν πρός μέν ὁ λέγω κατά φύσις κατά νόμος ἀπαντάω , πρός δέ ὁ κατά νόμος ἐπί ὁ φύσις ἄγω · ἀμφοτέρως γάρ εἰμί λέγω παράδοξος . εἰμί δέ ὁ μέν κατά φύσις αὐτός ὁ ἀληθής , ὁ δέ κατά νόμος ὁ ὁ πολύς δοκέω . ὥστε δῆλος ὅτι ἐκεῖνος , καθά καί ὁ νῦν , ἤ ἐλέγχω ἤ παράδοξος λέγω ὁ ἀποκρίνω ἐπιχειρέω ποιέω . ἔνιοι δέ ὁ ἐρώτημα ἔχω ἀμφοτέρως ἄδοξος εἰμί ὁ ἀπόκρισις , οἷος πότερος ὁ σοφός ἤ ὁ πατήρ δέω πείθω , καί ὁ συμφέρω πράσσω ἤ ὁ δίκαιος , καί ἀδικέω αἱρετός ἤ βλάπτω . δέω δέ ἄγω εἰς ὁ ὁ πολύς καί ὁ σοφός ἐναντίος , ἐάν μέν λέγω τις ὡς ὁ περί ὁ λόγος , εἰς ὁ ὁ πολύς , ἐάν δέ ὡς ὁ πολύς , ἐπί ὁ ὁ ἐν λόγος . φημί γάρ ὁ μέν ἐκ ἀνάγκη ὁ εὐδαίμων δίκαιος εἰμί · ὁ δέ πολύς ἄδοξος ὁ βασιλεύς μή εὐδαιμονέω . εἰμί δέ ὁ εἰς ὁ οὕτως ἄδοξος συνάγω ὁ αὐτός ὁ εἰς ὁ κατά φύσις καί κατά νόμος ὑπεναντίωσις ἄγω · ὁ μέν γάρ νόμος δόξα ὁ πολύς , ὁ δέ σοφός κατά φύσις καί κατά ἀλήθεια λέγω .