aristoteles-et-corpus-aristotelicum.sophistici-elenchi 10
Οὐκ ἔστι δὲ διαφορὰ τῶν λόγων ἣν λέγουσί τινες , τὸ εἶναι τοὺς μὲν πρὸς τοὔνομα λόγους , ἑτέρους δὲ πρὸς τὴν διάνοιαν · ἄτοπον γὰρ τὸ ὑπολαμβάνειν ἄλλους μὲν εἶναι πρὸς τοὔνομα λόγους , ἑτέρους δὲ πρὸς τὴν διάνοιαν , ἀλλ᾿ οὐ τοὺς αὐτούς . Τί γάρ ἐστι τὸ μὴ πρὸς τὴν διάνοιαν ἀλλ᾿ ἢ ὅταν μὴ χρῆται τῷ ὀνόματι , οἰόμενος ἐρωτᾶσθαι , ἐφ᾿ ᾧ ὁ ἐρωτώμενος ἔδωκεν ; τὸ δ᾿ αὐτὸ τοῦτό ἐστι καὶ πρὸς τοὔνομα . Τὸ δὲ πρὸς τὴν διάνοιαν , ὅταν ἐφ᾿ ᾧ ἔδωκεν διανοηθείς . Εἰ δή τις πλείω σημαίνοντος τοῦ ὀνόματος οἴοιτο ἓν σημαίνειν καὶ ὁ ἐρωτῶν καὶ ὁ ἐρωτώμενος , οἷον ἴσως τὸν ὂν ἢ τὸ ἓν πολλὰ σημαίνει , ἀλλὰ καὶ ὁ ἀποκρινόμενος καὶ ὁ ἐρωτῶν Ζήνων ἓν οἰόμενος εἶναι ἠρώτησε , καὶ ἔστιν ὁ λόγος ὅτι ἓν πάντα , οὗτος πρὸς τοὔνομα ἔσται ἢ πρὸς τὴν διάνοιαν τοῦ ἐρωτωμένου διειλεγμένος . Εἰ δέ γέ τις πολλὰ οἴεται σημαίνειν , δῆλον ὅτι οὐ πρὸς τὴν διάνοιαν . Πρῶτον μὲν γὰρ περὶ τοὺς τοιούτους ἐστὶ λόγους τὸ πρὸς τοὔνομα καὶ πρὸς τὴν διάνοιαν ὅσοι πλείω σημαίνουσιν , εἶτα περὶ ὁντινοῦν ἐστίν · οὐ γὰρ ἐν τῷ λόγῳ ἐστὶ τὸ πρὸς τὴν διάνοιαν εἶναι , ἀλλ᾿ ἐν τῷ τὸν ἀποκρινόμενον ἔχειν πως πρὸς τὰ δεδομένα . Εἶτα πρὸς τοὔνομα πάντας ἐνδέχεται αὐτοὺς εἶναι . Τὸ γὰρ πρὸς τοὔνομα τὸ μὴ πρὸς τὴν διάνοιαν εἶναί ἐστιν ἐνταῦθα . Εἰ γὰρ μὴ πάντες , ἔσονταί τινες ἕτεροι οὔτε πρὸς τοὔνομα οὔτε πρὸς τὴν διάνοιαν · οἱ δέ φασι πάντας , καὶ διαιροῦνται ἢ πρὸς τοὔνομα ἢ πρὸς τὴν διάνοιαν εἶναι πάντας , ἄλλους δ᾿ οὔ . Ἀλλὰ μὴν ὅσοι συλλογισμοί εἰσι παρὰ τὸ πλεοναχῶς , τούτων εἰσί τινες οἱ παρὰ τοὔνομα . Ἀτόπως μὲν γὰρ καὶ εἴρηται τὸ παρὰ τοὔνομα φάναι πάντας τοὺς παρὰ τὴν λέξιν · ἀλλ᾿ οὖν εἰσί τινες παραλογισμοὶ οὐ τῷ τὸν ἀποκρινόμενον πρὸς τούτους ἔχειν πως , ἀλλὰ τῷ τοιονδὶ ἐρώτημα τὸν λόγον αὐτὸν ἔχειν , ὃ πλείω σημαίνει . Ὅλως τε ἄτοπον τὸ περὶ ἐλέγχου διαλέγεσθαι , ἀλλὰ μὴ πρότερον περὶ συλλογισμοῦ · ὁ γὰρ ἔλεγχος συλλογισμός ἐστιν , ὥστε χρὴ καὶ περὶ συλλογισμοῦ πρότερον ἢ περὶ ψευδοῦς ἐλέγχου · ἔστι γὰρ ὁ τοιοῦτος ἔλεγχος φαινόμενος συλλογισμὸς ἀντιφάσεως . Διὸ ἢ ἐν τῷ συλλογισμῷ ἔσται τὸ αἴτιον ἢ ἐν τῇ ἀντιφάσει ( προσκεῖσθαι γὰρ δεῖ τὴν ἀντίφασιν ) , ὁτὲ δ᾿ ἐν ἀμφοῖν , ἂν ᾖ φαινόμενος ἔλεγχος . Ἔστι δὲ ὁ μὲν τοῦ σιγῶντα λέγειν ἐν τῇ ἀντιφάσει , οὐκ ἐν τῷ συλλογισμῷ , ὁ δέ , ἃ μὴ ἔχοι τις , δοῦναι , ἐν ἀμφοῖν , ὁ δὲ ὅτι ἡ Ὁμήρου ποίησις σχῆμα διὰ τοῦ κύκλου ἐν τῷ συλλογισμῷ . Ὁ δ᾿ ἐν μηδετέρῳ ἀληθὴς συλλογισμός . Ἀλλὰ δὴ ὅθεν ὁ λόγος ἦλθε , πότερον οἱ ἐν τοῖς μαθήμασι λόγοι πρὸς τὴν διάνοιάν εἰσιν ἢ οὔ ; καὶ εἴ τινι δοκεῖ πολλὰ σημαίνειν τὸ τρίγωνον , καὶ ἔδωκε μὴ ὡς τοῦτο τὸ σχῆμα ἐφ᾿ οὗ συνεπεράνατο ὅτι δύο ὀρθαί , πότερον πρὸς τὴν διάνοιαν οὗτος διείλεκται τὴν ἐκείνου ἢ οὔ ; Ἔτι εἰ πολλὰ μὲν σημαίνει τοὔνομα , ὁ δὲ μὴ νοεῖ μηδ᾿ οἴεται , πῶς οὗτος οὐ πρὸς τὴν διάνοιαν διείλεκται ; ἢ πῶς δεῖ ἐρωτᾶν πλὴν διδόναι διαίρεσιν , εἴτ᾿ ἐρωτήσειέ τις εἰ ἔστι σιγῶντα λέγειν ἢ οὔ , ἢ ἔστι μὲν ὡς οὔ , ἔστι δ᾿ ὡς ναί ; εἰ δή τις δοίη μηδαμῶς , ὁ δὲ διαλεχθείη , ἆρ᾿ οὐ πρὸς τὴν διάνοιαν διείλεκται ; καίτοι ὁ λόγος δοκεῖ τῶν παρὰ τοὔνομα εἶναι . Οὐκ ἄρα ἐστὶ γένος τι λόγων τὸ πρὸς τὴν διάνοιαν . Ἀλλ᾿ οἱ μὲν πρὸς τοὔνομά εἰσι · καὶ τοιοῦτοι οὐ πάντες , οὐχ ὅτι οἱ ἔλεγχοι , ἀλλ᾿ οὐδ᾿ οἱ φαινόμενοι ἔλεγχοι . Εἰσὶ γὰρ καὶ μὴ παρὰ τὴν λέξιν φαινόμενοι ἔλεγχοι , οἷον οἱ παρὰ τὸ συμβεβηκὸς καὶ ἕτεροι . Εἰ δέ τις ἀξιοῖ διαιρεῖν , ὅτι λέγω δὲ σιγῶντα λέγειν τὰ μὲν ὡδὶ τὰ δ᾿ ὡδί · ἀλλὰ τοῦτό γ᾿ ἐστὶ πρῶτον μὲν ἄτοπον , τὸ ἀξιοῦν ( ἐνίοτε γὰρ οὐ δοκεῖ τὸ ἐρωτώμενον πολλαχῶς ἔχειν , ἀδύνατον δὲ διαιρεῖν ὃ μὴ οἴεται ) · ἔπειτα τὸ διδάσκειν τί ἄλλο ἔσται ; φανερὸν γὰρ ποιήσει ὡς ἔχει τῷ μήτ᾿ ἐσκεμμένῳ μήτ᾿ εἰδότι μήθ᾿ ὑπολαμβάνοντι ὅτι ἄλλως λέγεται . Ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς μὴ διπλοῖς τί κωλύει τοῦτο παθεῖν ; ἆρα ἴσαι αἱ μονάδες ταῖς δυάσιν ἐν τοῖς τέτταρσιν ; εἰσὶ δὲ δυάδες αἱ μὲν ὡδὶ ἐνοῦσαι αἱ δὲ ὡδί . Καὶ ἆρα τῶν ἐναντίων μία ἐπιστήμη ἢ οὔ ; ἔστι δ᾿ ἐναντία τὰ μὲν γνωστὰ τὰ δ᾿ ἄγνωστα . Ὥστ᾿ ἔοικεν ἀγνοεῖν ὁ τοῦτο ἀξιῶν ὅτι ἕτερον τὸ διδάσκειν τοῦ διαλέγεσθαι , καὶ ὅτι δεῖ τὸν μὲν διδάσκοντα μὴ ἐρωτᾶν ἀλλ᾿ αὐτὸν δῆλα ποιεῖν , τὸν δ᾿ ἐρωτᾶν .
Lemmas: οὐ εἰμί δέ διαφορά ὁ λόγος ὅς λέγω τις , ὁ εἰμί ὁ μέν πρός ὄνομα λόγος , ἕτερος δέ πρός ὁ διάνοια · ἄτοπος γάρ ὁ ὑπολαμβάνω ἄλλος μέν εἰμί πρός ὄνομα λόγος , ἕτερος δέ πρός ὁ διάνοια , ἀλλά οὐ ὁ αὐτός . τίς γάρ εἰμί ὁ μή πρός ὁ διάνοια ἀλλά ἤ ὅταν μή χράω ὁ ὄνομα , οἴομαι ἐρωτάω , ἐπί ὅς ὁ ἐρωτάω δίδωμι ; ὁ δέ αὐτός οὗτος εἰμί καί πρός ὄνομα . ὁ δέ πρός ὁ διάνοια , ὅταν ἐπί ὅς δίδωμι διανοέω . εἰ δή τις πολύς σημαίνω ὁ ὄνομα οἴομαι εἷς σημαίνω καί ὁ ἐρωτάω καί ὁ ἐρωτάω , οἷος ἴσως ὁ εἰμί ἤ ὁ εἷς πολύς σημαίνω , ἀλλά καί ὁ ἀποκρίνω καί ὁ ἐρωτάω Ζήνων εἷς οἴομαι εἰμί ἐρωτάω , καί εἰμί ὁ λόγος ὅτι εἷς πᾶς , οὗτος πρός ὄνομα εἰμί ἤ πρός ὁ διάνοια ὁ ἐρωτάω διαλέγω . εἰ δέ γε τις πολύς οἴομαι σημαίνω , δῆλος ὅτι οὐ πρός ὁ διάνοια . πρῶτος μέν γάρ περί ὁ τοιοῦτος εἰμί λόγος ὁ πρός ὄνομα καί πρός ὁ διάνοια ὅσος πολύς σημαίνω , εἶτα περί ὅστις εἰμί · οὐ γάρ ἐν ὁ λόγος εἰμί ὁ πρός ὁ διάνοια εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ ὁ ἀποκρίνω ἔχω πως πρός ὁ δίδωμι . εἶτα πρός ὄνομα πᾶς ἐνδέχομαι αὐτός εἰμί . ὁ γάρ πρός ὄνομα ὁ μή πρός ὁ διάνοια εἰμί εἰμί ἐνταῦθα . εἰ γάρ μή πᾶς , εἰμί τις ἕτερος οὔτε πρός ὄνομα οὔτε πρός ὁ διάνοια · ὁ δέ φημί πᾶς , καί διαιρέω ἤ πρός ὄνομα ἤ πρός ὁ διάνοια εἰμί πᾶς , ἄλλος δέ οὐ . ἀλλά μήν ὅσος συλλογισμός εἰμί παρά ὁ πλεοναχός , οὗτος εἰμί τις ὁ παρά ὄνομα . ἄτοπος μέν γάρ καί λέγω ὁ παρά ὄνομα φημί πᾶς ὁ παρά ὁ λέξις · ἀλλά οὖν εἰμί τις παραλογισμός οὐ ὁ ὁ ἀποκρίνω πρός οὗτος ἔχω πως , ἀλλά ὁ τοονδ́ς ἐρώτημα ὁ λόγος αὐτός ἔχω , ὅς πολύς σημαίνω . ὅλος τε ἄτοπος ὁ περί ἔλεγχος διαλέγω , ἀλλά μή πρότερος περί συλλογισμός · ὁ γάρ ἔλεγχος συλλογισμός εἰμί , ὥστε χρή καί περί συλλογισμός πρότερος ἤ περί ψευδής ἔλεγχος · εἰμί γάρ ὁ τοιοῦτος ἔλεγχος φαίνω συλλογισμός ἀντίφασις . διό ἤ ἐν ὁ συλλογισμός εἰμί ὁ αἴτιος ἤ ἐν ὁ ἀντίφασις ( πρόσκειμαι γάρ δέω ὁ ἀντίφασις ) , ὅτε δέ ἐν ἄμφω , ἐάν εἰμί φαίνω ἔλεγχος . εἰμί δέ ὁ μέν ὁ σιγάω λέγω ἐν ὁ ἀντίφασις , οὐ ἐν ὁ συλλογισμός , ὁ δέ , ὅς μή ἔχω τις , δίδωμι , ἐν ἄμφω , ὁ δέ ὅτι ὁ Ὅμηρος ποίησις σχῆμα διά ὁ κύκλος ἐν ὁ συλλογισμός . ὁ δέ ἐν μηδέτερος ἀληθής συλλογισμός . ἀλλά δή ὅθεν ὁ λόγος ἔρχομαι , πότερος ὁ ἐν ὁ μάθημα λόγος πρός ὁ διάνοια εἰμί ἤ οὐ ; καί εἰ τις δοκέω πολύς σημαίνω ὁ τρίγωνος , καί δίδωμι μή ὡς οὗτος ὁ σχῆμα ἐπί ὅς συμπεραίνω ὅτι δύο ὀρθός , πότερος πρός ὁ διάνοια οὗτος διαλέγω ὁ ἐκεῖνος ἤ οὐ ; ἔτι εἰ πολύς μέν σημαίνω ὄνομα , ὁ δέ μή νοέω μηδέ οἴομαι , πῶς οὗτος οὐ πρός ὁ διάνοια διαλέγω ; ἤ πῶς δέω ἐρωτάω πλήν δίδωμι διαίρεσις , εἴτε ἐρωτάω τις εἰ εἰμί σιγάω λέγω ἤ οὐ , ἤ εἰμί μέν ὡς οὐ , εἰμί δέ ὡς ναί ; εἰ δή τις δίδωμι μηδαμῶς , ὁ δέ διαλέγω , ἆρα οὐ πρός ὁ διάνοια διαλέγω ; καίτοι ὁ λόγος δοκέω ὁ παρά ὄνομα εἰμί . οὐ ἄρα εἰμί γένος τις λόγος ὁ πρός ὁ διάνοια . ἀλλά ὁ μέν πρός ὄνομα εἰμί · καί τοιοῦτος οὐ πᾶς , οὐ ὅτι ὁ ἔλεγχος , ἀλλά οὐδέ ὁ φαίνω ἔλεγχος . εἰμί γάρ καί μή παρά ὁ λέξις φαίνω ἔλεγχος , οἷος ὁ παρά ὁ συμβαίνω καί ἕτερος . εἰ δέ τις ἀξιόω διαιρέω , ὅτι λέγω δέ σιγάω λέγω ὁ μέν ὡδί ὁ δέ ὡδί · ἀλλά οὗτος γε εἰμί πρῶτος μέν ἄτοπος , ὁ ἀξιόω ( ἐνίοτε γάρ οὐ δοκέω ὁ ἐρωτάω πολλαχῶς ἔχω , ἀδύνατος δέ διαιρέω ὅς μή οἴομαι ) · ἔπειτα ὁ διδάσκω τίς ἄλλος εἰμί ; φανερός γάρ ποιέω ὡς ἔχω ὁ μήτε σκοπέω μήτε οἶδα μήτε ὑπολαμβάνω ὅτι ἄλλος λέγω . ἐπεί καί ἐν ὁ μή διπλόος τίς κωλύω οὗτος πάσχω ; ἆρα ἴσος ὁ μονάς ὁ δυάς ἐν ὁ τέσσαρες ; εἰμί δέ δυάς ὁ μέν ὡδί ἔνειμι ὁ δέ ὡδί . καί ἆρα ὁ ἐναντίος εἷς ἐπιστήμη ἤ οὐ ; εἰμί δέ ἐναντίος ὁ μέν γνωστός ὁ δέ ἄγνωστος . ὥστε ἔοικα ἀγνοέω ὁ οὗτος ἀξιόω ὅτι ἕτερος ὁ διδάσκω ὁ διαλέγω , καί ὅτι δέω ὁ μέν διδάσκω μή ἐρωτάω ἀλλά αὐτός δῆλος ποιέω , ὁ δέ ἐρωτάω .