aristoteles-et-corpus-aristotelicum.sophistici-elenchi 22
Δῆλον δὲ καὶ τοῖς παρὰ τὸ ὡσαύτως λέγεσθαι τὰ μὴ ταὐτὰ πῶς ἀπαντητέον , ἐπείπερ ἔχομεν τὰ γένη τῶν κατηγοριῶν . Ὁ μὲν γὰρ ἔδωκεν ἐρωτηθεὶς μὴ ὑπάρχειν τι τούτων ὅσα τί ἐστι σημαίνει · ὁ δ᾿ ἔδειξεν ὑπάρχον τι τῶν πρός τι ἢ ποσῶν , δοκούντων δὲ τί ἐστι σημαίνειν διὰ τὴν λέξιν , οἷον ἐν τῷδε τῷ λόγῳ . Ἆρ᾿ ἐνδέχεται τὸ αὐτὸ ἅμα ποιεῖν τε καὶ πεποιηκέναι ; Οὔ . Ἀλλὰ μὴν ὁρᾶν γέ τι ἅμα καὶ ἑωρακέναι τὸ αὐτὸ καὶ κατὰ ταὐτὸ ἐνδέχεται . Ἆρ᾿ ἐστί τι τῶν πάσχειν ποιεῖν τι ; Οὔ . Οὐκοῦν τὸ τέμνεται καίεται αἰσθάνεται ὁμοίως λέγεται , καὶ πάντα πάσχειν τι σημαίνει · πάλιν δὲ τὸ λέγειν τρέχειν ὁρᾶν ὁμοίως ἀλλήλοις λέγεται · ἀλλὰ μὴν τό γ᾿ ὁρᾶν αἰσθάνεσθαί τί ἐστιν , ὥστε καὶ πάσχειν τι ἅμα καὶ ποιεῖν . Εἰ δέ τις ἐκεῖ δοὺς μὴ ἐνδέχεσθαι ἅμα ταὐτὸ ποιεῖν καὶ πεποιηκέναι , τὸ ὁρᾶν καὶ ἑωρακέναι φαίη ἐγχωρεῖν , οὔπω ἐλήλεγκται , εἰ μὴ λέγοι τὸ ὁρᾶν ποιεῖν τι ἀλλὰ πάσχειν · προσδεῖ γὰρ τούτου τοῦ ἐρωτήματος · ἀλλ᾿ ὑπὸ τοῦ ἀκούοντος ὑπολαμβάνεται δεδωκέναι , ὅτε τὸ τέμνειν ποιεῖν τι καὶ τὸ τετμηκέναι πεποιηκέναι ἔδωκε , καὶ ὅσα ἄλλα ὁμοίως λέγεται . Τὸ γὰρ λοιπὸν αὐτὸς προστίθησιν ὁ ἀκούων ὡς ὁμοίως λεγόμενον · τὸ δὲ λέγεται μὲν οὐχ ὁμοίως , φαίνεται δὲ διὰ τὴν λέξιν . Τὸ αὐτὸ δὲ συμβαίνει ὅπερ ἐν ταῖς ὁμωνυμίαις · οἴεται γὰρ ἐν τοῖς ὁμωνύμοις ὁ ἀγνὼς τῶν λόγων ὃ ἔφησεν ἀποφῆσαι πρᾶγμα , οὐκ ὄνομα · τὸ δὲ ἔτι προσδεῖ ἐρωτήματος , εἰ ἐφ᾿ ἓν βλέπων λέγει τὸ ὁμώνυμον · οὕτως γὰρ δόντος ἔσται ἔλεγχος . Ὅμοιοι δὲ καὶ οἵδε οἱ λόγοι τούτοις , εἰ ὅ τις ἔχων ὕστερον μὴ ἔχει ἀπέβαλεν · ὁ γὰρ ἕνα μόνον ἀποβαλὼν ἀστράγαλον οὐχ ἕξει δέκα ἀστραγάλους . Ἢ ὃ μὲν μὴ ἔχει πρότερον ἔχων , ἀποβέβληκεν , ὅσον δὲ μὴ ἔχει ἢ ὅσα , οὐκ ἀνάγκη τοσαῦτα ἀποβαλεῖν . Ἐρωτήσας οὖν ὃ ἔχει , συνάγει ἐπὶ τοῦ ὅσα · τὰ γὰρ δέκα ποσά . Εἰ οὖν ἤρετο ἐξ ἀρχῆς εἰ ὅσα τις μὴ ἔχει πρότερον ἔχων , ἆρά γε ἀποβέβληκε τοσαῦτα , οὐδεὶς ἂν ἔδωκεν , ἀλλ᾿ ἢ τοσαῦτα ἢ τούτων τι . Καὶ ὅτι δοίη ἄν τις ὃ μὴ ἔχει . Οὐ γὰρ ἔχει ἕνα μόνον ἀστράγαλον . Ἢ οὐ δέδωκεν ὃ οὐκ εἶχεν , ἀλλ᾿ ὡς οὐκ εἶχε , τὸν ἕνα . Τὸ γὰρ μόνον οὐ τόδε σημαίνει οὐδὲ τοιόνδε οὐδὲ τοσόνδε , ἀλλ᾿ ὡς ἔχει πρός τι , οἷον ὅτι οὐ μετ᾿ ἄλλου . Ὥσπερ οὖν εἰ ἤρετο ἆρ᾿ ὃ μή τις ἔχει δοίη ἄν , μὴ φάντος δὲ ἔροιτο εἰ δοίη ἄν τίς τι ταχέως μὴ ἔχων ταχέως , φήσαντος δὲ συλλογίζοιτο ὅτι δοίη ἄν τις ὃ μὴ ἔχει . Καὶ φανερὸν ὅτι οὐ συλλελόγισται · τὸ γὰρ ταχέως οὐ τόδε διδόναι ἀλλ᾿ ὧδε διδόναι ἐστίν · ὡς δὲ μὴ ἔχει τις , δοίη ἄν , οἷον ἡδέως ἔχων δοίη ἂν λυπηρῶς . Ὅμοιοι δὲ καὶ οἱ τοιοίδε πάντες . Ἆρ᾿ ᾗ μὴ ἔχει χειρὶ τύπτοι ἄν ; ἢ ᾧ μὴ ἔχει ὀφθαλμῷ ἴδοι ἄν ; Οὐ γὰρ ἔχει ἕνα μόνον . Λύουσι μὲν οὖν τινὲς λέγοντες καὶ ὡς ἔχει ἕνα μόνον καὶ ὀφθαλμὸν καὶ ἄλλ᾿ ὁτιοῦν ὁ πλείω ἔχων . Οἱ δὲ καὶ ὡς ὃ ἔχει ἔλαβεν · ἐδίδου γὰρ μίαν μόνον οὗτος ψῆφον · καὶ οὗτός γ᾿ ἔχει , φασί , μίαν μόνην παρὰ τούτου ψῆφον . Οἱ δ᾿ εὐθὺς τὴν ἐρώτησιν ἀναιροῦντες , ὅτι ἐνδέχεται ὃ μὴ ἔλαβεν ἔχειν , οἷον οἶνον λαβόντα ἡδύν , διαφθαρέντος ἐν τῇ λήψει , ἔχειν ὀξύν . Ἀλλ᾿ ὅπερ ἐλέχθη καὶ πρότερον , οὗτοι πάντες οὐ πρὸς τὸν λόγον ἀλλὰ πρὸς τὸν ἄνθρωπον λύουσιν . Εἰ γὰρ ἦν αὕτη λύσις , δόντα τὸ ἀντικείμενον οὐχ οἷόν τε λύειν , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων · οἷον εἰ ἔστι μὲν ὃ ἔστι δ᾿ ὃ οὔ , ἡ λύσις , ἂν ἁπλῶς δῷ λέγεσθαι , συμπεραίνεται · ἐὰν δὲ μὴ συμπεραίνηται , οὐκ ἂν εἴη λύσις · ἐν δὲ τοῖς προειρημένοις πάντων διδομένων οὐδέ φαμεν γίνεσθαι συλλογισμόν . Ἔτι δὲ καὶ οἵδ᾿ εἰσὶ τούτων τῶν λόγων . Ἆρ᾿ ὃ γέγραπται , ἔγραφέ τις ; Γέγραπται δὲ νῦν ὅτι σὺ κάθησαι , ψευδὴς λόγος · ἦν δ᾿ ἀληθής , ὅτ᾿ ἐγράφετο · ἅμα ἄρα ἐγράφετο ψευδὴς καὶ ἀληθής . Τὸ γὰρ ψευδῆ ἢ ἀληθῆ λόγον ἢ δόξαν εἶναι οὐ τόδε ἀλλὰ τοιόνδε σημαίνει · ὁ γὰρ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῆς δόξης . Καὶ ἆρ᾿ ὃ μανθάνει ὁ μανθάνων , τοῦτ᾿ ἐστὶν ὃ μανθάνει ; Μανθάνει δέ τις τὸ βραδὺ ταχύ . Οὐ τοίνυν ὃ μανθάνει ἀλλ᾿ ὡς μανθάνει εἴρηκεν.Καὶ ἆρ᾿ ὃ βαδίζει τις πατεῖ ; Βαδίζει δὲ τὴν ἡμέραν ὅλην . Ἢ οὐχ ὃ βαδίζει ἀλλ᾿ ὅτε βαδίζει εἴρηκεν · οὐδ᾿ ὅταν τὴν κύλικα πίνειν , ὃ πίνει ἀλλ᾿ ἐξ οὗ . Καὶ ἆρ᾿ ὅ τις οἶδεν ἢ μαθὼν ἢ εὑρὼν οἶδεν ; Ὦν δὲ τὸ μὲν εὗρε τὸ δ᾿ ἔμαθε , τὰ ἄμφω οὐδέτέρον . Ἢ ὃ μὲν ἅπαν , τὸ δ᾿ ἅπαντα . Καὶ ὅτι ἔστι τις τρίτος ἄνθρωπος παρ᾿ αὐτὸν καὶ τοὺς καθ᾿ ἕκαστον . Τὸ γὰρ ἄνθρωπος καὶ ἅπαν τὸ κοινὸν οὐ τόδε τι , ἀλλὰ τοιόνδε τι ἢ πρός τι ἢ πῶς ἢ τῶν τοιούτων τι σημαίνει . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ Κορίσκος καὶ Κορίσκος μουσικός , πότερον ταὐτὸν ἢ ἕτερον ; Τὸ μὲν γὰρ τόδε τι τὸ δὲ τοιόνδε σημαίνει , ὥστ᾿ οὐκ ἔστιν αὐτὸ ἐκθέσθαι · οὐ τὸ ἐκτίθεσθαι δὲ ποιεῖ τὸν τρίτον ἄνθρωπον , ἀλλὰ τὸ ὅπερ τόδε τι εἶναι συγχωρεῖν . Οὐ γὰρ ἔσται τόδε τι εἶναι , ὅπερ Καλλίας καὶ ὅπερ ἄνθρωπός ἐστιν . Οὐδ᾿ εἴ τις τὸ ἐκτιθέμενον μὴ ὅπερ τόδε τι εἶναι λέγοι ἀλλ᾿ ὅπερ ποιόν , οὐδὲν διοίσει · ἔσται γὰρ τὸ παρὰ τοὺς πολλοὺς ἕν τι , οἷον ὁ ἄνθρωπος . Φανερὸν οὖν ὅτι οὐ δοτέον τόδε τι εἶναι τὸ κοινῇ κατηγορούμενον ἐπὶ πᾶσιν , ἀλλ᾿ ἤτοι ποιὸν ἢ πρός τι ἢ ποσὸν ἢ τῶν τοιούτων τι σημαίνειν .
Lemmas: δῆλος δέ καί ὁ παρά ὁ ὡσαύτως λέγω ὁ μή αὐτός πῶς ἀπαντητέον , ἐπεί ἔχω ὁ γένος ὁ κατηγορία . ὁ μέν γάρ δίδωμι ἐρωτάω μή ὑπάρχω τις οὗτος ὅσος τις εἰμί σημαίνω · ὁ δέ δείκνυμι ὑπάρχω τις ὁ πρός τις ἤ πόσος , δοκέω δέ τις εἰμί σημαίνω διά ὁ λέξις , οἷος ἐν ὅδε ὁ λόγος . ἆρα ἐνδέχομαι ὁ αὐτός ἅμα ποιέω τε καί ποιέω ; οὐ . ἀλλά μήν ὁράω γε τις ἅμα καί ὁράω ὁ αὐτός καί κατά αὐτός ἐνδέχομαι . ἆρα εἰμί τις ὁ πάσχω ποιέω τις ; οὐ . οὐκοῦν ὁ τέμνω καίω αἰσθάνομαι ὅμοιος λέγω , καί πᾶς πάσχω τις σημαίνω · πάλιν δέ ὁ λέγω τρέχω ὁράω ὅμοιος ἀλλήλων λέγω · ἀλλά μήν ὁ γε ὁράω αἰσθάνομαι τίς εἰμί , ὥστε καί πάσχω τις ἅμα καί ποιέω . εἰ δέ τις ἐκεῖ δίδωμι μή ἐνδέχομαι ἅμα αὐτός ποιέω καί ποιέω , ὁ ὁράω καί ὁράω φημί ἐγχωρέω , οὔπω ἐλέγχω , εἰ μή λέγω ὁ ὁράω ποιέω τις ἀλλά πάσχω · προσδέω γάρ οὗτος ὁ ἐρώτημα · ἀλλά ὑπό ὁ ἀκούω ὑπολαμβάνω δίδωμι , ὅτε ὁ τέμνω ποιέω τις καί ὁ τέμνω ποιέω δίδωμι , καί ὅσος ἄλλος ὅμοιος λέγω . ὁ γάρ λοιπός αὐτός προστίθημι ὁ ἀκούω ὡς ὅμοιος λέγω · ὁ δέ λέγω μέν οὐ ὅμοιος , φαίνω δέ διά ὁ λέξις . ὁ αὐτός δέ συμβαίνω ὅς ἐν ὁ ὁμωνυμία · οἴομαι γάρ ἐν ὁ ὁμώνυμος ὁ ἀγνώς ὁ λόγος ὅς φημί ἀπόφημι πρᾶγμα , οὐ ὄνομα · ὁ δέ ἔτι προσδέω ἐρώτημα , εἰ ἐπί εἷς βλέπω λέγω ὁ ὁμώνυμος · οὕτως γάρ δίδωμι εἰμί ἔλεγχος . ὅμοιος δέ καί ὅδε ὁ λόγος οὗτος , εἰ ὅς τις ἔχω ὕστερον μή ἔχω ἀποβάλλω · ὁ γάρ εἷς μόνος ἀποβάλλω ἀστράγαλος οὐ ἔχω δέκα ἀστράγαλος . ἤ ὅς μέν μή ἔχω πρότερος ἔχω , ἀποβάλλω , ὅσος δέ μή ἔχω ἤ ὅσος , οὐ ἀνάγκη τοσοῦτος ἀποβάλλω . ἐρωτάω οὖν ὅς ἔχω , συνάγω ἐπί ὁ ὅσος · ὁ γάρ δέκα ποσός . εἰ οὖν ἔρομαι ἐκ ἀρχή εἰ ὅσος τις μή ἔχω πρότερος ἔχω , ἆρα γε ἀποβάλλω τοσοῦτος , οὐδείς ἄν δίδωμι , ἀλλά ἤ τοσοῦτος ἤ οὗτος τις . καί ὅτι δίδωμι ἄν τις ὅς μή ἔχω . οὐ γάρ ἔχω εἷς μόνος ἀστράγαλος . ἤ οὐ δίδωμι ὅς οὐ ἔχω , ἀλλά ὡς οὐ ἔχω , ὁ εἷς . ὁ γάρ μόνος οὐ ὅδε σημαίνω οὐδέ τοιόσδε οὐδέ τοσόσδε , ἀλλά ὡς ἔχω πρός τις , οἷος ὅτι οὐ μετά ἄλλος . ὥσπερ οὖν εἰ ἔρομαι ἆρα ὅς μή τις ἔχω δίδωμι ἄν , μή φημί δέ ἔρομαι εἰ δίδωμι ἄν τις τις ταχύς μή ἔχω ταχύς , φημί δέ συλλογίζομαι ὅτι δίδωμι ἄν τις ὅς μή ἔχω . καί φανερός ὅτι οὐ συλλογίζομαι · ὁ γάρ ταχύς οὐ ὅδε δίδωμι ἀλλά ὧδε δίδωμι εἰμί · ὡς δέ μή ἔχω τις , δίδωμι ἄν , οἷος ἡδύς ἔχω δίδωμι ἄν λυπηρός . ὅμοιος δέ καί ὁ τοιόσδε πᾶς . ἆρα ὅς μή ἔχω χείρ τύπτω ἄν ; ἤ ὅς μή ἔχω ὀφθαλμός ὁράω ἄν ; οὐ γάρ ἔχω εἷς μόνος . λύω μέν οὖν τις λέγω καί ὡς ἔχω εἷς μόνος καί ὀφθαλμός καί ἄλλος ὁστισοῦν ὁ πολύς ἔχω . ὁ δέ καί ὡς ὅς ἔχω λαμβάνω · δίδωμι γάρ εἷς μόνος οὗτος ψῆφος · καί οὗτος γε ἔχω , φημί , εἷς μόνος παρά οὗτος ψῆφος . ὁ δέ εὐθύς ὁ ἐρώτησις ἀναιρέω , ὅτι ἐνδέχομαι ὅς μή λαμβάνω ἔχω , οἷος οἶνος λαμβάνω ἡδύς , διαφθείρω ἐν ὁ λῆψις , ἔχω ὀξύς . ἀλλά ὅς λέγω καί πρότερος , οὗτος πᾶς οὐ πρός ὁ λόγος ἀλλά πρός ὁ ἄνθρωπος λύω . εἰ γάρ εἰμί οὗτος λύσις , δίδωμι ὁ ἀντίκειμαι οὐ οἷος τε λύω , καθά ἐπί ὁ ἄλλος · οἷον εἰ εἰμί μέν ὅς εἰμί δέ ὅς οὐ , ὁ λύσις , ἐάν ἁπλῶς δίδωμι λέγω , συμπεραίνω · ἐάν δέ μή συμπεραίνω , οὐ ἄν εἰμί λύσις · ἐν δέ ὁ προλέγω πᾶς δίδωμι οὐδέ φημί γίγνομαι συλλογισμός . ἔτι δέ καί ὅδε εἰμί οὗτος ὁ λόγος . ἆρα ὅς γράφω , γράφω τις ; γράφω δέ νῦν ὅτι σύ κάθημαι , ψευδής λόγος · εἰμί δέ ἀληθής , ὅτε γράφω · ἅμα ἄρα γράφω ψευδής καί ἀληθής . ὁ γάρ ψευδής ἤ ἀληθής λόγος ἤ δόξα εἰμί οὐ ὅδε ἀλλά τοιόσδε σημαίνω · ὁ γάρ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ δόξα . καί ἆρα ὅς μανθάνω ὁ μανθάνω , οὗτος εἰμί ὅς μανθάνω ; μανθάνω δέ τις ὁ βραδύς ταχύς . οὐ τοίνυν ὅς μανθάνω ἀλλά ὡς μανθάνω εἴρηκεν.Καὶ ἆρα ὅς βαδίζω τις πατέω ; βαδίζω δέ ὁ ἡμέρα ὅλος . ἤ οὐ ὅς βαδίζω ἀλλά ὅτε βαδίζω λέγω · οὐδέ ὅταν ὁ κύλιξ πίνω , ὅς πίνω ἀλλά ἐκ ὅς . καί ἆρα ὅς τις οἶδα ἤ μανθάνω ἤ εὑρίσκω οἶδα ; οὖν δέ ὁ μέν εὑρίσκω ὁ δέ μανθάνω , ὁ ἄμφω οὐδέτερος . ἤ ὁ μέν ἅπας , ὁ δέ ἅπας . καί ὅτι εἰμί τις τρίτος ἄνθρωπος παρά αὐτός καί ὁ κατά ἕκαστος . ὁ γάρ ἄνθρωπος καί ἅπας ὁ κοινός οὐ ὅδε τις , ἀλλά τοιόσδε τις ἤ πρός τις ἤ πῶς ἤ ὁ τοιοῦτος τις σημαίνω . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ Κορίσκος καί Κορίσκος μουσικός , πότερος αὐτός ἤ ἕτερος ; ὁ μέν γάρ ὅδε τις ὁ δέ τοιόσδε σημαίνω , ὥστε οὐ εἰμί αὐτός ἐκτίθημι · οὐ ὁ ἐκτίθημι δέ ποιέω ὁ τρίτος ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ ὅς ὅδε τις εἰμί συγχωρέω . οὐ γάρ εἰμί ὅδε τις εἰμί , ὅς Καλλίας καί ὅς ἄνθρωπος εἰμί . οὐδέ εἰ τις ὁ ἐκτίθημι μή ὅς ὅδε τις εἰμί λέγω ἀλλά ὅς ποιός , οὐδείς διαφέρω · εἰμί γάρ ὁ παρά ὁ πολύς εἷς τις , οἷος ὁ ἄνθρωπος . φανερός οὖν ὅτι οὐ δίδωμι ὅδε τις εἰμί ὁ κοινῇ κατηγορέω ἐπί πᾶς , ἀλλά ἤτοι ποιός ἤ πρός τις ἤ ποσός ἤ ὁ τοιοῦτος τις σημαίνω .