aristoteles-et-corpus-aristotelicum.problemata 30.14
.... ὅτι ἡ αἴσθησις καὶ ἡ διάνοια τῷ ἠρεμεῖν τὴν ψυχὴν ἐνεργεῖ · ὃ καὶ ἡ ἐπιστήμη δοκεῖ εἶναι , ὅτι τὴν ψυχὴν ἵστησιν · κινουμένης γὰρ καὶ φερομένης οὔτε αἰσθέσθαι οὔτε διανοηθῆναι δυνατόν . διὸ καὶ τὰ παιδία καὶ οἱ μεθύοντες καὶ οἱ μαινόμενοι ἀνόητοι · διὰ γὰρ τὸ πλῆθος τοῦ θερμοῦ τοῦ ἐνυπάρχοντος πλείστη κίνησις αὐτοῖς καὶ σφοδροτάτη συμβαίνει , ληγούσης δὲ ταύτης ἐμφρονέστεροι γίνονται · ἀταράχου γὰρ οὔσης τῆς διανοίας μᾶλλον ἐφιστάναι δύνανται αὐτήν . οἵ τ’ ἐν τῷ καθεύδειν ἐνυπνιαζόμενοι ἱσταμένης τῆς διανοίας , καὶ καθ’ ὅσον ἠρεμεῖ , ὀνειρώττουσιν . μάλιστα γὰρ ἐν τοῖς ὕπνοις ἡ ψυχὴ κινεῖται . περιισταμένου γὰρ τοῦ θερμοῦ ἐκ τοῦ ἄλλου σώματος εἰς τὸν ἐντὸς τόπον , τότε πλείστη καὶ σφοδροτάτη κίνησις ὑπάρχει , οὐχ ὥσπερ οἱ πολλοὶ ὑπολαμβάνουσι τότε ἠρεμεῖν καὶ καθ’ αὑτὴν εἶναι , καὶ μάλιστα ὅταν μηδὲν ἴδωσιν ἐνύπνιον . συμβαίνει δὲ τοὐναντίον · διὰ γὰρ τὸ ἐν πλείστῃ κινήσει εἶναι καὶ μηδὲ κατὰ μικρὸν ἠρεμεῖν , οὐδὲ διανοεῖσθαι δύναται . ἐν πλείστῃ δὲ κινήσει , ὅταν ἥδιστα καθεύδῃ , εἰκότως ἐστίν , ὅτι τότε μάλιστα καὶ πλεῖστον θερμὸν ἀθροίζεται εἰς τὸν εἴσω τόπον . ὅτι δὲ ἐν τῇ κινήσει οὖσα ἡ ψυχὴ οὐ μόνον ὕπαρ ἀλλ’ οὐδ’ ἐν τοῖς ὕπνοις δύναται διανοεῖσθαι , κἀκεῖνο σημεῖον · ἐν γὰρ τοῖς μετὰ τὴν πρόσεσιν τῶν σιτίων ὕπνοις ἥκιστα ἔστιν ἐνύπνια ὁρᾶν . τότε δὲ μάλιστα συμβαίνει κινεῖσθαι αὐτὴν διὰ τὴν ἐπεισεχθεῖσαν τροφήν . τό τε ἐνύπνιόν ἐστιν , ὅταν διανοουμένοις καὶ πρὸ ὀμμάτων τιθεμένοις ὕπνος ἐπέλθῃ . διὸ καὶ ταῦτα μάλιστα ὁρῶμεν ἃ πράττομεν ἢ μέλλομεν ἢ βουλόμεθα · περὶ γὰρ τούτων μάλιστα πλειστάκις λογισμοὶ καὶ φαντασίαι ἐπιγίνονται . καὶ οἱ βελτίους βελτίω τὰ ἐνύπνια ὁρῶσι διὰ ταῦτα , ὅτι καὶ ἐγρηγορότες περὶ βελτιόνων διανοοῦνται , οἱ δὲ χεῖρον ἢ τὴν διάνοιαν ἢ τὸ σῶμα διακείμενοι χείρω . καὶ γὰρ ἡ τοῦ σώματος διάθεσις πρὸς τὴν τῶν ἐνυπνίων φαντασίαν συμβλητικόν · τοῦ γὰρ νοσοῦντος καὶ αἱ τῆς διανοίας προθέσεις φαῦλαι , καὶ ἔτι διὰ τὴν ἐν τῷ σώματι ταραχὴν ἐνοῦσαν ἡ ψυχὴ οὐ δύνατου ἠρεμεῖν . οἱ δὲ μελαγχολικοὶ διὰ τοῦτο ἐξάττουσιν ἐν τοῖς ὕπνοις , ὃτι πλείονος τῆς θερμασίας οὔσης , μᾶλλον τοῦ μετρίου ἡ ψυχὴ ἐν κινήσει , σφοδροτέρας δὲ τῆς κινήσεως οὔσης οὐ δύνανται καθεύδειν .
Lemmas: .... ὅτι ὁ αἴσθησις καί ὁ διάνοια ὁ ἠρεμέω ὁ ψυχή ἐνεργέω · ὅς καί ὁ ἐπιστήμη δοκέω εἰμί , ὅτι ὁ ψυχή ἵστημι · κινέω γάρ καί φέρω οὔτε αἰσθάνομαι οὔτε διανοέω δυνατός . διό καί ὁ παιδίον καί ὁ μεθύω καί ὁ μαίνομαι ἀνόητος · διά γάρ ὁ πλῆθος ὁ θερμός ὁ ἐνυπάρχω πολύς κίνησις αὐτός καί σφοδρός συμβαίνω , λήγω δέ οὗτος ἔμφρων γίγνομαι · ἀτάρακτος γάρ εἰμί ὁ διάνοια μάλα ἐφίστημι δύναμαι αὐτός . ὁ τε ἐν ὁ καθεύδω ἐνυπνιάζω ἵστημι ὁ διάνοια , καί κατά ὅσος ἠρεμέω , ὀνειρώσσω . μάλα γάρ ἐν ὁ ὕπνος ὁ ψυχή κινέω . περιίστημι γάρ ὁ θερμός ἐκ ὁ ἄλλος σῶμα εἰς ὁ ἐντός τόπος , τότε πολύς καί σφοδρός κίνησις ὑπάρχω , οὐ ὥσπερ ὁ πολύς ὑπολαμβάνω τότε ἠρεμέω καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί , καί μάλα ὅταν μηδείς ὁράω ἐνύπνιον . συμβαίνω δέ ἐναντίος · διά γάρ ὁ ἐν πολύς κίνησις εἰμί καί μηδέ κατά μικρός ἠρεμέω , οὐδέ διανοέω δύναμαι . ἐν πολύς δέ κίνησις , ὅταν ἡδύς καθεύδω , ἔοικα εἰμί , ὅτι τότε μάλα καί πολύς θερμός ἀθροίζω εἰς ὁ εἴσω τόπος . ὅτι δέ ἐν ὁ κίνησις εἰμί ὁ ψυχή οὐ μόνος ὕπαρ ἀλλά οὐδέ ἐν ὁ ὕπνος δύναμαι διανοέω , ἐκεῖνος σημεῖον · ἐν γάρ ὁ μετά ὁ πρόσεσις ὁ σιτίον ὕπνος ἦκα εἰμί ἐνύπνιον ὁράω . τότε δέ μάλα συμβαίνω κινέω αὐτός διά ὁ ἐπεισχέω τροφή . ὁ τε ἐνύπνιον εἰμί , ὅταν διανοέω καί πρό ὄμμα τίθημι ὕπνος ἐπέρχομαι . διό καί οὗτος μάλα ὁράω ὅς πράσσω ἤ μέλλω ἤ βούλομαι · περί γάρ οὗτος μάλα πλειστάκις λογισμός καί φαντασία ἐπιγίγνομαι . καί ὁ ἀγαθός ἀγαθός ὁ ἐνύπνιον ὁράω διά οὗτος , ὅτι καί ἐγείρω περί ἀγαθός διανοέω , ὁ δέ κακός ἤ ὁ διάνοια ἤ ὁ σῶμα διάκειμαι κακός . καί γάρ ὁ ὁ σῶμα διάθεσις πρός ὁ ὁ ἐνύπνιον φαντασία συμβλητικός · ὁ γάρ νοσέω καί ὁ ὁ διάνοια πρόθεσις φαῦλος , καί ἔτι διά ὁ ἐν ὁ σῶμα ταραχή ἔνειμι ὁ ψυχή οὐ δυνατός ἠρεμέω . ὁ δέ μελαγχολικός διά οὗτος ἐξαίσσω ἐν ὁ ὕπνος , ὅτι πολύς ὁ θερμασία εἰμί , μάλα ὁ μέτριος ὁ ψυχή ἐν κίνησις , σφοδρός δέ ὁ κίνησις εἰμί οὐ δύναμαι καθεύδω .