aristoteles-et-corpus-aristotelicum.problemata 3.26
Διὰ τί οἱ οἰνόφλυγες τρέμουσιν , καὶ μᾶλλον ὅσῳ ἂν ἀκρατοποτῶσιν ; ἔστιν δὲ ὁ μὲν οἶνος θερμαντικός , ὁ δὲ τρόμος γίνεται μάλιστα ὑπὸ ψυχροῦ , διὸ οἱ ῥιγῶντες μάλιστα τρέμουσιν . πολλοῖς δ’ ἤδη χρωμένοις μόνῳ ἀκράτῳ τροφῆς χάριν τρόμοι τε ἰσχυροὶ συνέβησαν , ὥστε ἀπορρίπτειν τοὺς θλίβοντας , καὶ τῷ θερμῷ ὕδατι λουόμενοι ἀναισθήτως εἶχον . ἕτεροι δὲ τοῦτον τὸν τρόπον διαιτώμενοι , καὶ τρίψεσι χρώμενοι καὶ τροφῇ κρέασι , πρὸς ἀποπληκτικὰς ἀρρωστίας ἤλασαν · οἷς τρόμοι μὲν διὰ τὴν ἀκινησίαν ἧττον ἐνέπιπτον , πόνος δὲ ἰσχυρὸς καὶ τὸ μὴ δύνασθαι ἡσυχάζειν ἤδη . τοῦ μὲν τρόμου αἰτία ἡ ψυχρότης · φαίνονται γάρ , ὥσπερ εἴρηται , οἵ τε ῥιγῶντες τοῦτο πάσχοντες καὶ οἱ σφόδρα γέροντες . ἀμφοτέρων δὲ τούτων τῶν μὲν τὸ πάθος ψυχρόν , τῶν δὲ ἡ ἡλικία · ὁ δὲ οἶνος θερμαντικώτατος , ὥσθ’ ὑπεναντίον ἄν τι συμβαίνοι . ἢ οὐθὲν κωλύει γίνεσθαι ταὐτὸ ὑπὸ ἐναντίων , μὴ ὡσαύτως δὲ ποιούντων , οἷον καὶ ὑπὸ τῶν πάγων ἀποκάεται καὶ ὑπὸ θερμοῦ , ὅταν ὁ πάγος ἀθρόον ποιήσῃ τὸ θερμόν · ὥστ’ ἔστι μὲν ὡς ὑπ’ ἐναντίων τὸ πάθος τὸ αὐτὸ συμβαίνειν · ἔστι δὲ ὡς ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ τὸ αὐτό . ὁ δὲ τρόμος γίνεται μὲν ὑπ’ ἐνδείας θερμοῦ , οὐ παντός , ἀλλὰ τοῦ οἰκείου . φθείρεται δὲ τὸ θερμὸν ἢ μαράνσει ἢ σβέσει , σβέσει μὲν ὑπὸ τῶν ἐναντίων , ὑπὸ ψυχροῦ καὶ ὑγροῦ , μαράνσει δὲ ἐνδείᾳ τροφῆς , οἷον οἱ λύχνοι , ὅταν μὴ ἔχωσιν ὑπέκκαυμα μηδ’ ἔλαιον · ἢ ὑπὸ θερμοῦ ἀλλοτρίου , οἷον τὸ πῦρ ἐν τῷ ἡλίῳ καὶ οἱ λύχνοι παρὰ τὸ πῦρ . οἱ μὲν οὖν ῥιγῶντες ὑπὸ ψυχροῦ σβεννυμένου τοῦ θερμοῦ τρέμουσιν . διὸ καὶ τοῖς προσχεομένοις τὸ θερμὸν αἱ φρῖκαι γίνονται · ἐγκατακλειόμενον γὰρ τὸ ψυχρὸν εἴσω καὶ ἀντιπεριιστάμενον ἵστησι τὰς τρίχας · καὶ τῷ ἀρχομένῳ πυρέττειν τὸ γινόμενον ῥῖγος δι’ ὁμοίαν αἰτίαν γίνεται . ἐν δὲ τῷ γήρᾳ τὸ θερμὸν μαραίνεται τῆς τροφῆς ὑπολειπούσης . τροφὴ μὲν γὰρ ὑγρὸν τῷ θερμῷ , τὸ δὲ γῆρας ψυχρόν . οἱ δὲ οἰνόφλυγες μαραινομένης μὲν τῆς οἰκείας θερμότητος τρέμουσι , κἂν εἴ τινες ἄλλοι τοῦτο πάσχουσι διὰ τὸν οἶνον , οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον τοῖς διὰ γῆρας , ἀλλ’ ἔτι τρίτος ἦν τρόπος τῆς τοῦ θερμοῦ φθορᾶς . ὅταν γὰρ ὑπερβάλλοντι χρῶνται ἐν τῷ σώματι , πολλὴ οὖσα ἡ θερμότης ἢ ἀποσβέννυσιν ἢ ἀσθενῆ ποιεῖ τὴν οἰκείαν θερμότητα ᾗ ἰσχύομεν · ἔστι γὰρ ὅταν μὴ κρατῇ τὸ κινοῦν τοῦ κινουμένου , οἷον ὅταν ξύλον μακρὸν καὶ μέγα μὴ εὐκρατῶς ἔχῃ τις , τὸ ἄκρον τρέμει . γίνεται δὲ τοῦτο ἢ τῷ τὸ ἐχόμενον μεῖζον εἶναι ἢ τῷ τὸ κινοῦν ἔλαττον . συμβαίνει δὲ σβεννυμένου τοῦ θερμοῦ ( δοκεῖ γὰρ αἴτιον τοῦτο εἶναι τοῦ κινεῖσθαι τοῖς ζῴοις ) μὴ κρατεῖν τὴν φύσιν . σημεῖον δ’ ὅτι διὰ ψυχρότητα γίνεται τὸ πάθος τοῖς οἰνόφλυξιν καὶ τοῖς πρεσβύταις , ὅτι ἄνευ ῥίγους γίνεται ὁ τρόμος .
Lemmas: διά τίς ὁ οἰνόφλυξ τρέμω , καί μάλα ὅσος ἄν ἀκρατοποτέω ; εἰμί δέ ὁ μέν οἶνος θερμαντικός , ὁ δέ τρόμος γίγνομαι μάλα ὑπό ψυχρός , διό ὁ ῥιγόω μάλα τρέμω . πολύς δέ ἤδη χράω μόνος ἄκρατος τροφή χάριν τρόμος τε ἰσχυρός συμβαίνω , ὥστε ἀπορρίπτω ὁ θλίβω , καί ὁ θερμός ὕδωρ λούω ἀναίσθητος ἔχω . ἕτερος δέ οὗτος ὁ τρόπος διαιτάω , καί τρῖψις χράω καί τροφή κρέας , πρός ἀποπληκτικός ἀρρωστία ἐλαύνω · ὅς τρόμος μέν διά ὁ ἀκινησία ἥσσων ἐμπίπτω , πόνος δέ ἰσχυρός καί ὁ μή δύναμαι ἡσυχάζω ἤδη . ὁ μέν τρόμος αἰτία ὁ ψυχρότης · φαίνω γάρ , ὥσπερ λέγω , ὁ τε ῥιγόω οὗτος πάσχω καί ὁ σφόδρα γέρων . ἀμφότερος δέ οὗτος ὁ μέν ὁ πάθος ψυχρός , ὁ δέ ὁ ἡλικία · ὁ δέ οἶνος θερμαντικός , ὥστε ὑπεναντίος ἄν τις συμβαίνω . ἤ οὐδείς κωλύω γίγνομαι αὐτός ὑπό ἐναντίος , μή ὡσαύτως δέ ποιέω , οἷος καί ὑπό ὁ πάγος ἀποκαίω καί ὑπό θερμός , ὅταν ὁ πάγος ἀθρόος ποιέω ὁ θερμός · ὥστε εἰμί μέν ὡς ὑπό ἐναντίος ὁ πάθος ὁ αὐτός συμβαίνω · εἰμί δέ ὡς ὑπό ὁ αὐτός ὁ αὐτός . ὁ δέ τρόμος γίγνομαι μέν ὑπό ἔνδεια θερμός , οὐ πᾶς , ἀλλά ὁ οἰκεῖος . φθείρω δέ ὁ θερμός ἤ μάρανσις ἤ σβέσις , σβέσις μέν ὑπό ὁ ἐναντίος , ὑπό ψυχρός καί ὑγρός , μάρανσις δέ ἔνδεια τροφή , οἷος ὁ λύχνος , ὅταν μή ἔχω ὑπέκκαυμα μηδέ ἔλαιον · ἤ ὑπό θερμός ἀλλότριος , οἷος ὁ πῦρ ἐν ὁ ἥλιος καί ὁ λύχνος παρά ὁ πῦρ . ὁ μέν οὖν ῥιγόω ὑπό ψυχρός σβέννυμι ὁ θερμός τρέμω . διό καί ὁ προσχέω ὁ θερμός ὁ φρίκη γίγνομαι · ἐγκατακλείω γάρ ὁ ψυχρός εἴσω καί ἀντιπεριίστημι ἵστημι ὁ θρίξ · καί ὁ ἄρχω πυρέσσω ὁ γίγνομαι ῥῖγος διά ὅμοιος αἰτία γίγνομαι . ἐν δέ ὁ γῆρας ὁ θερμός μαραίνω ὁ τροφή ὑπολείπω . τροφή μέν γάρ ὑγρός ὁ θερμός , ὁ δέ γῆρας ψυχρός . ὁ δέ οἰνόφλυξ μαραίνω μέν ὁ οἰκεῖος θερμότης τρέμω , ἄν εἰ τις ἄλλος οὗτος πάσχω διά ὁ οἶνος , οὐ ὁ αὐτός δέ τρόπος ὁ διά γῆρας , ἀλλά ἔτι τρίτος εἰμί τρόπος ὁ ὁ θερμός φθορά . ὅταν γάρ ὑπερβάλλω χράω ἐν ὁ σῶμα , πολύς εἰμί ὁ θερμότης ἤ ἀποσβέννυμι ἤ ἀσθενής ποιέω ὁ οἰκεῖος θερμότης ὅς ἰσχύω · εἰμί γάρ ὅταν μή κρατέω ὁ κινέω ὁ κινέω , οἷος ὅταν ξύλον μακρός καί μέγας μή εὐκρατῶς ἔχω τις , ὁ ἄκρον τρέμω . γίγνομαι δέ οὗτος ἤ ὁ ὁ ἔχω μέγας εἰμί ἤ ὁ ὁ κινέω ἐλαχύς . συμβαίνω δέ σβέννυμι ὁ θερμός ( δοκέω γάρ αἴτιος οὗτος εἰμί ὁ κινέω ὁ ζῷον ) μή κρατέω ὁ φύσις . σημεῖον δέ ὅτι διά ψυχρότης γίγνομαι ὁ πάθος ὁ οἰνόφλυξ καί ὁ πρεσβύτης , ὅτι ἄνευ ῥῖγος γίγνομαι ὁ τρόμος .