aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 1.1255b
ἀξιοῦσι γάρ , ὥσπερ ἐξ ἀνθρώπου ἄνθρωπον καὶ ἐκ θηρίων γίνεσθαι θηρίον , οὕτω καὶ ἐξ ἀγαθῶν ἀγαθόν . ἡ δὲ φύσις βούλεται μὲν τοῦτο ποιεῖν πολλάκις , οὐ μέντοι δύναται . ὅτι μὲν οὖν ἔχει τινὰ λόγον ἡ ἀμφισβήτησις , καὶ οὐκ εἰσί τινες οἱ μὲν φύσει δοῦλοι οἱ δʼ ἐλεύθεροι , δῆλον , καὶ ὅτι ἔν τισι διώρισται τὸ τοιοῦτον , ὧν συμφέρει τῷ μὲν τὸ δουλεύειν τῷ δὲ τὸ δεσπόζειν , καὶ δεῖ τὸ μὲν ἄρχεσθαι τὸ δʼ ἄρχειν ἣν πεφύκασιν ἀρχὴν ἄρχειν , ὥστε καὶ δεσπόζειν , τὸ δὲ κακῶς ἀσυμφόρως ἐστὶν ἀμφοῖν ( τὸ γὰρ αὐτὸ συμφέρει τῷ μέρει καὶ τῷ ὅλῳ , καὶ σώματι καὶ ψυχῇ , ὁ δὲ δοῦλος μέρος τι τοῦ δεσπότου , οἷον ἔμψυχόν τι τοῦ σώματος κεχωρισμένον δὲ μέρος · διὸ καὶ συμφέρον ἐστί τι καὶ φιλία δούλῳ καὶ δεσπότῃ πρὸς ἀλλήλους τοῖς φύσει τούτων ἠξιωμένοις , τοῖς δὲ μὴ τοῦτον τὸν τρόπον , ἀλλὰ κατὰ νόμον καὶ βιασθεῖσι , τοὐναντίον ) . φανερὸν δὲ καὶ ἐκ τούτων ὅτι οὐ ταὐτόν ἐστι δεσποτεία καὶ πολιτική , οὐδὲ πᾶσαι ἀλλήλαις αἱ ἀρχαί , ὥσπερ τινές φασιν . ἡ μὲν γὰρ ἐλευθέρων φύσει ἡ δὲ δούλων ἐστίν , καὶ ἡ μὲν οἰκονομικὴ μοναρχία ( μοναρχεῖται γὰρ πᾶς οἶκος ) , ἡ δὲ πολιτικὴ ἐλευθέρων καὶ ἴσων ἀρχή . ὁ μὲν οὖν δεσπότης οὐ λέγεται κατʼ ἐπιστήμην , ἀλλὰ τῷ τοιόσδʼ εἶναι , ὁμοίως δὲ καὶ ὁ δοῦλος καὶ ὁ ἐλεύθερος . ἐπιστήμη δʼ ἂν εἴη καὶ δεσποτικὴ καὶ δουλική , δουλικὴ μὲν οἵαν περ ὁ ἐν Συρακούσαις ἐπαίδευεν · ἐκεῖ γὰρ λαμβάνων τις μισθὸν ἐδίδασκε τὰ ἐγκύκλια διακονήματα τοὺς παῖδας · εἴη δʼ ἂν καὶ ἐπὶ πλεῖον τῶν τοιούτων μάθησις , οἷον ὀψοποιικὴ καὶ τἆλλα τὰ τοιαῦτα γένη τῆς διακονίας . ἔστι γὰρ ἕτερα ἑτέρων τὰ μὲν ἐντιμότερα ἔργα τὰ δʼ ἀναγκαιότερα , καὶ κατὰ τὴν παροιμίαν δοῦλος πρὸ δούλου , δεσπότης πρὸ δεσπότου . αἱ μὲν οὖν τοιαῦται πᾶσαι δουλικαὶ ἐπιστῆμαί εἰσι · δεσποτικὴ δʼ ἐπιστήμη ἐστὶν ἡ χρηστικὴ δούλων . ὁ γὰρ δεσπότης οὐκ ἐν τῷ κτᾶσθαι τοὺς δούλους , ἀλλʼ ἐν τῷ χρῆσθαι δούλοις . ἔστι δʼ αὕτη ἡ ἐπιστήμη οὐδὲν μέγα ἔχουσα οὐδὲ σεμνόν · ἃ γὰρ τὸν δοῦλον ἐπίστασθαι δεῖ ποιεῖν , ἐκεῖνον δεῖ ταῦτα ἐπίστασθαι ἐπιτάττειν . διὸ ὅσοις ἐξουσία μὴ αὐτοὺς κακοπαθεῖν , ἐπίτροπός τις λαμβάνει ταύτην τὴν τιμήν , αὐτοὶ δὲ πολιτεύονται ἢ φιλοσοφοῦσιν . ἡ δὲ κτητικὴ ἑτέρα ἀμφοτέρων τούτων , οἷον ἡ δικαία , πολεμική τις οὖσα ἢ θηρευτική . περὶ μὲν οὖν δούλου καὶ δεσπότου τοῦτον διωρίσθω τὸν τρόπον .
Lemmas: ἀξιόω γάρ , ὥσπερ ἐκ ἄνθρωπος ἄνθρωπος καί ἐκ θηρίον γίγνομαι θηρίον , οὕτως καί ἐκ ἀγαθός ἀγαθός . ὁ δέ φύσις βούλομαι μέν οὗτος ποιέω πολλάκις , οὐ μέντοι δύναμαι . ὅτι μέν οὖν ἔχω τις λόγος ὁ ἀμφισβήτησις , καί οὐ εἰμί τις ὁ μέν φύσις δοῦλος ὁ δέ ἐλεύθερος , δῆλος , καί ὅτι ἐν τις διορίζω ὁ τοιοῦτος , ὅς συμφέρω ὁ μέν ὁ δουλεύω ὁ δέ ὁ δεσπόζω , καί δέω ὁ μέν ἄρχω ὁ δέ ἄρχω ὅς φύω ἀρχή ἄρχω , ὥστε καί δεσπόζω , ὁ δέ κακός ἀσύμφορος εἰμί ἄμφω ( ὁ γάρ αὐτός συμφέρω ὁ μέρος καί ὁ ὅλος , καί σῶμα καί ψυχή , ὁ δέ δοῦλος μέρος τις ὁ δεσπότης , οἷος ἔμψυχος τις ὁ σῶμα χωρίζω δέ μέρος · διό καί συμφέρω εἰμί τις καί φιλία δοῦλος καί δεσπότης πρός ἀλλήλων ὁ φύσις οὗτος ἀξιόω , ὁ δέ μή οὗτος ὁ τρόπος , ἀλλά κατά νόμος καί βιάζω , ἐναντίος ) . φανερός δέ καί ἐκ οὗτος ὅτι οὐ αὐτός εἰμί δεσποτεία καί πολιτικός , οὐδέ πᾶς ἀλλήλων ὁ ἀρχή , ὥσπερ τις φημί . ὁ μέν γάρ ἐλεύθερος φύσις ὁ δέ δοῦλος εἰμί , καί ὁ μέν οἰκονομικός μοναρχία ( μοναρχέω γάρ πᾶς οἶκος ) , ὁ δέ πολιτικός ἐλεύθερος καί ἴσος ἀρχή . ὁ μέν οὖν δεσπότης οὐ λέγω κατά ἐπιστήμη , ἀλλά τίς τοιόσδε εἰμί , ὅμοιος δέ καί ὁ δοῦλος καί ὁ ἐλεύθερος . ἐπιστήμη δέ ἄν εἰμί καί δεσποτικός καί δουλικός , δουλικός μέν οἷος περ ὁ ἐν Συράκουσαι παιδεύω · ἐκεῖ γάρ λαμβάνω τις μισθός διδάσκω ὁ ἐγκύκλιος διακόνημα ὁ παῖς · ἐάω δέ ἄν καί ἐπί πολύς ὁ τοιοῦτος μάθησις , οἷος ὀψοποιϊκός καί ἄλλος ὁ τοιοῦτος γένος ὁ διακονία . εἰμί γάρ ἕτερος ἕτερος ὁ μέν ἔντιμος ἔργον ὁ δέ ἀναγκαῖος , καί κατά ὁ παροιμία δοῦλος πρό δοῦλος , δεσπότης πρό δεσπότης . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος πᾶς δουλικός ἐπιστήμη εἰμί · δεσποτικός δέ ἐπιστήμη εἰμί ὁ χρηστικός δοῦλος . ὁ γάρ δεσπότης οὐ ἐν ὁ κτάομαι ὁ δοῦλος , ἀλλά ἐν ὁ χράω δοῦλος . εἰμί δέ οὗτος ὁ ἐπιστήμη οὐδείς μέγας ἔχω οὐδέ σεμνός · ὁ γάρ ὁ δοῦλος ἐπίσταμαι δέω ποιέω , ἐκεῖνος δέω οὗτος ἐπίσταμαι ἐπιτάσσω . διό ὅσος ἐξουσία μή αὐτός κακοπαθέω , ἐπίτροπος τις λαμβάνω οὗτος ὁ τιμή , αὐτός δέ πολιτεύω ἤ φιλοσοφέω . ὁ δέ κτητικός ἕτερος ἀμφότερος οὗτος , οἷος ὁ δίκαιος , πολεμικός τις εἰμί ἤ θηρευτικός . περί μέν οὖν δοῦλος καί δεσπότης οὗτος διορίζω ὁ τρόπος .