aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 5.1304b
οἷον οἱ πλούσιοι καὶ ὁ δῆμος , μέσον δʼ ᾖ μηθὲν ἢ μικρὸν πάμπαν · ἂν γὰρ πολὺ ὑπερέχῃ ὁποτερονοῦν τῶν μερῶν , πρὸς τὸ φανερῶς κρεῖττον τὸ λοιπὸν οὐ θέλει κινδυνεύειν . διὸ καὶ οἱ κατʼ ἀρετὴν διαφέροντες οὐ ποιοῦσι στάσιν ὡς εἰπεῖν · ὀλίγοι γὰρ γίγνονται πρὸς πολλούς . καθόλου μὲν οὖν περὶ πάσας τὰς πολιτείας αἱ ἀρχαὶ καὶ αἰτίαι τῶν στάσεων καὶ τῶν μεταβολῶν τοῦτον ἔχουσι τὸν τρόπον · κινοῦσι δὲ τὰς πολιτείας ὁτὲ μὲν διὰ βίας ὁτὲ δὲ διʼ ἀπάτης , διὰ βίας μὲν ἢ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἢ ὕστερον ἀναγκάζοντες . καὶ γὰρ ἡ ἀπάτη διττή . ὁτὲ μὲν γὰρ ἐξαπατήσαντες τὸ πρῶτον ἑκόντων μεταβάλλουσι τὴν πολιτείαν , εἶθʼ ὕστερον βίᾳ κατέχουσιν ἀκόντων , οἷον ἐπὶ τῶν Τετρακοσίων τὸν δῆμον ἐξηπάτησαν φάσκοντες τὸν βασιλέα χρήματα παρέξειν πρὸς τὸν πόλεμον τὸν πρὸς Λακεδαιμονίους , ψευσάμενοι δὲ κατέχειν ἐπειρῶντο τὴν πολιτείαν · ὁτὲ δὲ ἐξ ἀρχῆς τε πείσαντες καὶ ὕστερον πάλιν πεισθέντων ἑκόντων ἄρχουσιν αὐτῶν . ἁπλῶς μὲν οὖν περὶ πάσας τὰς πολιτείας ἐκ τῶν εἰρημένων συμβέβηκε γίνεσθαι τὰς μεταβολάς . καθʼ ἕκαστον δʼ εἶδος πολιτείας ἐκ τούτων μερίζοντας τὰ συμβαίνοντα δεῖ θεωρεῖν . αἱ μὲν οὖν δημοκρατίαι μάλιστα μεταβάλλουσι διὰ τὴν τῶν δημαγωγῶν ἀσέλγειαν · τὰ μὲν γὰρ ἰδίᾳ συκοφαντοῦντες τοὺς τὰς οὐσίας ἔχοντας συστρέφουσιν αὐτούς ( συνάγει γὰρ καὶ τοὺς ἐχθίστους ὁ κοινὸς φόβος ) , τὰ δὲ κοινῇ τὸ πλῆθος ἐπάγοντες . καὶ τοῦτο ἐπὶ πολλῶν ἄν τις ἴδοι γιγνόμενον οὕτω . καὶ γὰρ ἐν Κῷ ἡ δημοκρατία μετέβαλε πονηρῶν ἐγγενομένων δημαγωγῶν ( οἱ γὰρ γνώριμοι συνέστησαν ) · καὶ ἐν Ῥόδῳ · μισθοφοράν τε γὰρ οἱ δημαγωγοὶ ἐπόριζον , καὶ ἐκώλυον ἀποδιδόναι τὰ ὀφειλόμενα τοῖς τριηράρχοις , οἱ δὲ διὰ τὰς ἐπιφερομένας δίκας ἠναγκάσθησαν συστάντες καταλῦσαι τὸν δῆμον . κατελύθη δὲ καὶ ἐν Ἡρακλείᾳ ὁ δῆμος μετὰ τὸν ἀποικισμὸν εὐθὺς διὰ τοὺς δημαγωγούς · ἀδικούμενοι γὰρ ὑπʼ αὐτῶν οἱ γνώριμοι ἐξέπιπτον , ἔπειτα ἀθροισθέντες οἱ ἐκπίπτοντες καὶ κατελθόντες κατέλυσαν τὸν δῆμον . παραπλησίως δὲ καὶ ἡ ἐν Μεγάροις κατελύθη δημοκρατία · οἱ γὰρ δημαγωγοί , ἵνα χρήματα ἔχωσι δημεύειν , ἐξέβαλον πολλοὺς τῶν γνωρίμων , ἕως πολλοὺς ἐποίησαν τοὺς φεύγοντας , οἱ δὲ κατιόντες ἐνίκησαν μαχόμενοι τὸν δῆμον καὶ κατέστησαν τὴν ὀλιγαρχίαν .
Lemmas: οἷος ὁ πλούσιος καί ὁ δῆμος , μέσος δέ εἰμί μηδείς ἤ μικρός πάμπαν · ἐάν γάρ πολύς ὑπερέχω ὁπότερος ὁ μέρος , πρός ὁ φανερός κρατύς ὁ λοιπός οὐ ἐθέλω κινδυνεύω . διό καί ὁ κατά ἀρετή διαφέρω οὐ ποιέω στάσις ὡς λέγω · ὀλίγος γάρ γίγνομαι πρός πολύς . καθόλου μέν οὖν περί πᾶς ὁ πολιτεία ὁ ἀρχή καί αἰτία ὁ στάσις καί ὁ μεταβολή οὗτος ἔχω ὁ τρόπος · κινέω δέ ὁ πολιτεία ὅτε μέν διά βία ὅτε δέ διά ἀπάτη , διά βία μέν ἤ εὐθύς ἐκ ἀρχή ἤ ὕστερον ἀναγκάζω . καί γάρ ὁ ἀπάτη δισσός . ὅτε μέν γάρ ἐξαπατάω ὁ πρῶτος ἑκών μεταβάλλω ὁ πολιτεία , εἶτα ὕστερον βία κατέχω ἄκων , οἷος ἐπί ὁ Τετρακόσιοι ὁ δῆμος ἐξαπατάω φάσκω ὁ βασιλεύς χρῆμα παρέχω πρός ὁ πόλεμος ὁ πρός Λακεδαιμόνιος , ψεύδω δέ κατέχω πειράω ὁ πολιτεία · ὅτε δέ ἐκ ἀρχή τε πείθω καί ὕστερον πάλιν πείθω ἑκών ἄρχω αὐτός . ἁπλῶς μέν οὖν περί πᾶς ὁ πολιτεία ἐκ ὁ λέγω συμβαίνω γίγνομαι ὁ μεταβολή . κατά ἕκαστος δέ εἶδος πολιτεία ἐκ οὗτος μερίζω ὁ συμβαίνω δέω θεωρέω . ὁ μέν οὖν δημοκρατία μάλα μεταβάλλω διά ὁ ὁ δημαγωγός ἀσέλγεια · ὁ μέν γάρ ἴδιος συκοφαντέω ὁ ὁ οὐσία ἔχω συστρέφω αὐτός ( συνάγω γάρ καί ὁ ἐχθρός ὁ κοινός φόβος ) , ὁ δέ κοινῇ ὁ πλῆθος ἐπάγω . καί οὗτος ἐπί πολύς ἄν τις ὁράω γίγνομαι οὕτως . καί γάρ ἐν Κῶς ὁ δημοκρατία μεταβάλλω πονηρός ἐγγίγνομαι δημαγωγός ( ὁ γάρ γνώριμος συνίστημι ) · καί ἐν Ῥόδος · μισθοφορά τε γάρ ὁ δημαγωγός πορίζω , καί κωλύω ἀποδίδωμι ὁ ὀφείλω ὁ τριήραρχος , ὁ δέ διά ὁ ἐπιφέρω δίκη ἀναγκάζω συνίστημι καταλύω ὁ δῆμος . καταλύω δέ καί ἐν Ἡράκλεια ὁ δῆμος μετά ὁ ἀποικισμός εὐθύς διά ὁ δημαγωγός · ἀδικέω γάρ ὑπό αὐτός ὁ γνώριμος ἐκπίπτω , ἔπειτα ἀθροίζω ὁ ἐκπίπτω καί κατέρχομαι καταλύω ὁ δῆμος . παραπλήσιος δέ καί ὁ ἐν Μέγαρα καταλύω δημοκρατία · ὁ γάρ δημαγωγός , ἵνα χρῆμα ἔχω δημεύω , ἐκβάλλω πολύς ὁ γνώριμος , ἕως πολύς ποιέω ὁ φεύγω , ὁ δέ κατέρχομαι νικάω μάχομαι ὁ δῆμος καί καθίστημι ὁ ὀλιγαρχία .