aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 3.1278a
οὐδὲ γὰρ οἱ δοῦλοι τῶν εἰρημένων οὐδέν , οὐδʼ οἱ ἀπελεύθεροι . τοῦτο γὰρ ἀληθές , ὡς οὐ πάντας θετέον πολίτας ὧν ἄνευ οὐκ ἂν εἴη πόλις , ἐπεὶ οὐδʼ οἱ παῖδες ὡσαύτως πολῖται καὶ οἱ ἄνδρες , ἀλλʼ οἱ μὲν ἁπλῶς οἱ δʼ ἐξ ὑποθέσεως · πολῖται μὲν γάρ εἰσιν , ἀλλʼ ἀτελεῖς . ἐν μὲν οὖν τοῖς ἀρχαίοις χρόνοις παρʼ ἐνίοις ἦν δοῦλον τὸ βάναυσον ἢ ξενικόν , διόπερ οἱ πολλοὶ τοιοῦτοι καὶ νῦν · ἡ δὲ βελτίστη πόλις οὐ ποιήσει βάναυσον πολίτην . εἰ δὲ καὶ οὗτος πολίτης , ἀλλὰ πολίτου ἀρετὴν ἣν εἴπομεν λεκτέον οὐ παντός , οὐδʼ ἐλευθέρου μόνον , ἀλλʼ ὅσοι τῶν ἔργων εἰσὶν ἀφειμένοι τῶν ἀναγκαίων . τῶν δʼ ἀναγκαίων οἱ μὲν ἑνὶ λειτουργοῦντες τὰ τοιαῦτα δοῦλοι , οἱ δὲ κοινοὶ βάναυσοι καὶ θῆτες . φανερὸν δʼ ἐντεῦθεν μικρὸν ἐπισκεψαμένοις πῶς ἔχει περὶ αὐτῶν . ἐπεὶ γὰρ πλείους εἰσὶν αἱ πολιτεῖαι , καὶ εἴδη πολίτου ἀναγκαῖον εἶναι πλείω , καὶ μάλιστα τοῦ ἀρχομένου πολίτου , ὥστʼ ἐν μὲν τινὶ πολιτείᾳ τὸν βάναυσον ἀναγκαῖον εἶναι καὶ τὸν θῆτα πολίτας , ἐν τισὶ δʼ ἀδύνατον , οἷον εἴ τίς ἐστιν ἣν καλοῦσιν ἀριστοκρατικὴν καὶ ἐν ᾗ κατʼ ἀρετὴν αἱ τιμαὶ δίδονται καὶ κατʼ ἀξίαν · οὐ γὰρ οἷόν τʼ ἐπιτηδεῦσαι τὰ τῆς ἀρετῆς ζῶντα βίον βάναυσον ἢ θητικόν . ἐν δὲ ταῖς ὀλιγαρχίαις θῆτα μὲν οὐκ ἐνδέχεται εἶναι πολίτην ( ἀπὸ τιμημάτων γὰρ μακρῶν αἱ μεθέξεις τῶν ἀρχῶν ) , βάναυσον δὲ ἐνδέχεται · πλουτοῦσι γὰρ καὶ οἱ πολλοὶ τῶν τεχνιτῶν . ἐν Θήβαις δὲ νόμος ἦν τὸν διὰ δέκα ἐτῶν μὴ ἀπεσχημένον τῆς ἀγορᾶς μὴ μετέχειν ἀρχῆς . ἐν πολλαῖς δὲ πολιτείαις προσεφέλκει τινὰς καὶ τῶν ξένων ὁ νόμος · ὁ γὰρ ἐκ πολίτιδος ἔν τισι δημοκρατίαις πολίτης ἐστίν , τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἔχει καὶ τὰ περὶ τοὺς νόθους παρὰ πολλοῖς . οὐ μὴν ἀλλʼ ἐπεὶ διʼ ἔνδειαν τῶν γνησίων πολιτῶν ποιοῦνται πολίτας τοὺς τοιούτους ( διὰ γὰρ ὀλιγανθρωπίαν οὕτω χρῶνται τοῖς νόμοις ) , εὐποροῦντες δὴ ὄχλου κατὰ μικρὸν παραιροῦνται τοὺς ἐκ δούλου πρῶτον ἢ δούλης , εἶτα τοὺς ἀπὸ γυναικῶν , τέλος δὲ μόνον τοὺς ἐξ ἀμφοῖν ἀστῶν πολίτας ποιοῦσιν . ὅτι μὲν οὖν εἴδη πλείω πολίτου , φανερὸν ἐκ τούτων , καὶ ὅτι λέγεται μάλιστα πολίτης ὁ μετέχων τῶν τιμῶν , ὥσπερ καὶ Ὅμηρος ἐποίησεν ὡς εἴ τινʼ ἀτίμητον μετανάστην · ὥσπερ μέτοικος γάρ ἐστιν ὁ τῶν τιμῶν μὴ μετέχων . ἀλλʼ ἐστὶν ὅπου τὸ τοιοῦτον ἐπικεκρυμμένον ἐστίν , ἀπάτης χάριν τῶν συνοικούντων ἐστίν .
Lemmas: οὐδέ γάρ ὁ δοῦλος ὁ λέγω οὐδείς , οὐδέ ὁ ἀπελεύθερος . οὗτος γάρ ἀληθής , ὡς οὐ πᾶς τίθημι πολίτης ὅς ἄνευ οὐ ἄν εἰμί πόλις , ἐπεί οὐδέ ὁ παῖς ὡσαύτως πολίτης καί ὁ ἀνήρ , ἀλλά ὁ μέν ἁπλῶς ὁ δέ ἐκ ὑπόθεσις · πολίτης μέν γάρ εἰμί , ἀλλά ἀτελής . ἐν μέν οὖν ὁ ἀρχαῖος χρόνος παρά ἔνιοι εἰμί δοῦλος ὁ βάναυσος ἤ ξενικός , διόπερ ὁ πολύς τοιοῦτος καί νῦν · ὁ δέ ἀγαθός πόλις οὐ ποιέω βάναυσος πολίτης . εἰ δέ καί οὗτος πολίτης , ἀλλά πολίτης ἀρετή ὅς λέγω λεκτέος οὐ πᾶς , οὐδέ ἐλεύθερος μόνος , ἀλλά ὅσος ὁ ἔργον εἰμί ἀφίημι ὁ ἀναγκαῖος . ὁ δέ ἀναγκαῖος ὁ μέν εἷς λειτουργέω ὁ τοιοῦτος δοῦλος , ὁ δέ κοινός βάναυσος καί θής . φανερός δέ ἐντεῦθεν μικρός ἐπισκοπέω πῶς ἔχω περί αὐτός . ἐπεί γάρ πολύς εἰμί ὁ πολιτεία , καί εἶδος πολίτης ἀναγκαῖος εἰμί πολύς , καί μάλα ὁ ἄρχω πολίτης , ὥστε ἐν μέν τις πολιτεία ὁ βάναυσος ἀναγκαῖος εἰμί καί ὁ θῆτα πολίτης , ἐν τις δέ ἀδύνατος , οἷος εἰ τις εἰμί ὅς καλέω ἀριστοκρατικός καί ἐν ὅς κατά ἀρετή ὁ τιμή δίδωμι καί κατά ἀξία · οὐ γάρ οἷος τε ἐπιτηδεύω ὁ ὁ ἀρετή ζάω βίος βάναυσος ἤ θητικός . ἐν δέ ὁ ὀλιγαρχία θῆτα μέν οὐ ἐνδέχομαι εἰμί πολίτης ( ἀπό τίμημα γάρ μακρός ὁ μέθεξις ὁ ἀρχή ) , βάναυσος δέ ἐνδέχομαι · πλουτέω γάρ καί ὁ πολύς ὁ τεχνίτης . ἐν Θῆβαι δέ νόμος εἰμί ὁ διά δέκα ἔτος μή ἀποσχάω ὁ ἀγορά μή μετέχω ἀρχή . ἐν πολύς δέ πολιτεία προσεφελκέω τις καί ὁ ξένος ὁ νόμος · ὁ γάρ ἐκ πολῖτις ἐν τις δημοκρατία πολίτης εἰμί , ὁ αὐτός δέ τρόπος ἔχω καί ὁ περί ὁ νόθος παρά πολύς . οὐ μήν ἀλλά ἐπεί διά ἔνδεια ὁ γνήσιος πολίτης ποιέω πολίτης ὁ τοιοῦτος ( διά γάρ ὀλιγανθρωπία οὕτως χράω ὁ νόμος ) , εὐπορέω δή ὄχλος κατά μικρός παραιρέω ὁ ἐκ δοῦλος πρῶτος ἤ δούλη , εἶτα ὁ ἀπό γυνή , τέλος δέ μόνος ὁ ἐκ ἄμφω ἀστός πολίτης ποιέω . ὅτι μέν οὖν εἶδος πολύς πολίτης , φανερός ἐκ οὗτος , καί ὅτι λέγω μάλα πολίτης ὁ μετέχω ὁ τιμή , ὥσπερ καί Ὅμηρος ποιέω ὡς εἰ τις ἀτίμητος μετανάστης · ὥσπερ μέτοικος γάρ εἰμί ὁ ὁ τιμή μή μετέχω . ἀλλά εἰμί ὅπου ὁ τοιοῦτος ἐπικρύπτω εἰμί , ἀπάτη χάριν ὁ συνοικέω εἰμί .