aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 1.1260a
ἀκόλαστος γὰρ ὢν καὶ δειλὸς οὐδὲν ποιήσει τῶν προσηκόντων . φανερὸν τοίνυν ὅτι ἀνάγκη μὲν μετέχειν ἀμφοτέρους ἀρετῆς , ταύτης δʼ εἶναι διαφοράς , ( ὥσπερ καὶ τῶν φύσει ἀρχομένων ) . καὶ τοῦτο εὐθὺς ὑφήγηται τὰ περὶ τὴν ψυχήν · ἐν ταύτῃ γάρ ἐστι φύσει τὸ μὲν ἄρχον τὸ δʼ ἀρχόμενον , ὧν ἑτέραν φαμὲν εἶναι ἀρετήν , οἷον τοῦ λόγον ἔχοντος καὶ τοῦ ἀλόγου . δῆλον τοίνυν ὅτι τὸν αὐτὸν τρόπον ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων , ὥστε φύσει πλείω τὰ ἄρχοντα καὶ ἀρχόμενα . ἄλλον γὰρ τρόπον τὸ ἐλεύθερον τοῦ δούλου ἄρχει καὶ τὸ ἄρρεν τοῦ θήλεος καὶ ἀνὴρ παιδός , καὶ πᾶσιν ἐνυπάρχει μὲν τὰ μόρια τῆς ψυχῆς , ἀλλʼ ἐνυπάρχει διαφερόντως . ὁ μὲν γὰρ δοῦλος ὅλως οὐκ ἔχει τὸ βουλευτικόν , τὸ δὲ θῆλυ ἔχει μέν , ἀλλʼ ἄκυρον , ὁ δὲ παῖς ἔχει μέν , ἀλλʼ ἀτελές.διὸ τὸν μὲν ἄρχοντα τελέαν ἔχειν δεῖ τὴν διανοητικὴν ἀρετήν ( τὸ γὰρ ἔργον ἐστὶν ἁπλῶς τοῦ ἀρχιτέκτονος , ὁ δὲ λόγος ἀρχιτέκτων ) , τῶν δʼ ἄλλων ἕκαστον ὅσον ἐπιβάλλει αὐτοῖς . ὁμοίως τοίνυν ἀναγκαίως ἔχειν καὶ περὶ τὰς ἠθικὰς ἀρετὰς ὑποληπτέον , δεῖν μὲν μετέχειν πάντας , ἀλλʼ οὐ τὸν αὐτὸντρόπον , ἀλλʼ ὅσον ἑκάστῳ πρὸς τὸ αὑτοῦ ἔργον . ὥστε φανερὸν ὅτι ἔστιν ἠθικὴ ἀρετὴ τῶν εἰρημένων πάντων , καὶ οὐχ ἡ αὐτὴ σωφροσύνη γυναικὸς καὶ ἀνδρός , οὐδʼ ἀνδρεία καὶ δικαιοσύνη , καθάπερ ᾤετο Σωκράτης , ἀλλʼ ἡ μὲν ἀρχικὴ ἀνδρεία ἡ δʼ ὑπηρετική , ὁμοίως δʼ ἔχει καὶ περὶ τὰς ἄλλας . δῆλον δὲ τοῦτο καὶ κατὰ μέρος μᾶλλον ἐπισκοποῦσιν · καθόλου γὰρ οἱ λέγοντες ἐξαπατῶσιν ἑαυτοὺς ὅτι τὸ εὖ ἔχειν τὴν ψυχὴν ἀρετή , ἢ τὸ ὀρθοπραγεῖν , ἤ τι τῶν τοιούτων · πολὺ γὰρ ἄμεινον λέγουσιν οἱ ἐξαριθμοῦντες τὰς ἀρετάς , ὥσπερ Γοργίας , τῶν οὕτως ὁριζομένων . διὸ δεῖ , ὥσπερ ὁ ποιητὴς εἴρηκε περὶ γυναικός , οὕτω νομίζειν ἔχειν περὶ πάντων · γυναικὶ κόσμον ἡ σιγὴ φέρει , ἀλλʼ ἀνδρὶ οὐκέτι τοῦτο . ἐπεὶ δʼ ὁ παῖς ἀτελής , δῆλον ὅτι τούτου μὲν καὶ ἡ ἀρετὴ οὐκ αὐτοῦ πρὸς αὑτόν ἐστιν , ἀλλὰ πρὸς τὸ τέλος καὶ τὸν ἡγούμενον · ὁμοίως δὲ καὶ δούλου πρὸς δεσπότην . ἔθεμεν δὲ πρὸς τἀναγκαῖα χρήσιμον εἶναι τὸν δοῦλον , ὥστε δῆλον ὅτι καὶ ἀρετῆς δεῖται μικρᾶς , καὶ τοσαύτης ὅπως μήτε διʼ ἀκολασίαν μήτε διὰ δειλίαν ἐλλείψῃ τῶν ἔργων . ἀπορήσειε δʼ ἄν τις , τὸ νῦν εἰρημένον εἰ ἀληθές , ἆρα καὶ τοὺς τεχνίτας δεήσει ἔχειν ἀρετήν · πολλάκις γὰρ διʼ ἀκολασίαν ἐλλείπουσι τῶν ἔργων . ἢ διαφέρει τοῦτο πλεῖστον ; ὁ μὲν γὰρ δοῦλος κοινωνὸς ζωῆς , ὁ δὲ πορρώτερον , καὶ τοσοῦτον ἐπιβάλλει ἀρετῆς ὅσον περ καὶ δουλείας ·
Lemmas: ἀκόλαστος γάρ εἰμί καί δειλός οὐδείς ποιέω ὁ προσήκω . φανερός τοίνυν ὅτι ἀνάγκη μέν μετέχω ἀμφότερος ἀρετή , οὗτος δέ εἰμί διαφορά , ( ὥσπερ καί ὁ φύσις ἄρχω ) . καί οὗτος εὐθύς ὑφηγέομαι ὁ περί ὁ ψυχή · ἐν οὗτος γάρ εἰμί φύσις ὁ μέν ἄρχω ὁ δέ ἄρχω , ὅς ἕτερος φημί εἰμί ἀρετή , οἷος ὁ λόγος ἔχω καί ὁ ἄλογος . δῆλος τοίνυν ὅτι ὁ αὐτός τρόπος ἔχω καί ἐπί ὁ ἄλλος , ὥστε φύσις πολύς ὁ ἄρχω καί ἄρχω . ἄλλος γάρ τρόπος ὁ ἐλεύθερος ὁ δοῦλος ἄρχω καί ὁ ἄρσην ὁ θῆλυς καί ἀνήρ παῖς , καί πᾶς ἐν-ὑπάρχω μέν ὁ μόριον ὁ ψυχή , ἀλλά ἐν-ὑπάρχω διαφερόντως . ὁ μέν γάρ δοῦλος ὅλος οὐ ἔχω ὁ βουλευτικός , ὁ δέ θῆλυς ἔχω μέν , ἀλλά ἄκυρος , ὁ δέ παῖς ἔχω μέν , ἀλλά ἀτελές.διὸ ὁ μέν ἄρχω τέλειος ἔχω δέω ὁ διανοητικός ἀρετή ( ὁ γάρ ἔργον εἰμί ἁπλῶς ὁ ἀρχιτέκτων , ὁ δέ λόγος ἀρχιτέκτων ) , ὁ δέ ἄλλος ἕκαστος ὅσος ἐπιβάλλω αὐτός . ὅμοιος τοίνυν ἀναγκαῖος ἔχω καί περί ὁ ἠθικός ἀρετή ὑπολαμβάνω , δέω μέν μετέχω πᾶς , ἀλλά οὐ ὁ αὐτός , ἀλλά ὅσος ἕκαστος πρός ὁ ἑαυτοῦ ἔργον . ὥστε φανερός ὅτι εἰμί ἠθικός ἀρετή ὁ λέγω πᾶς , καί οὐ ὁ αὐτός σωφροσύνη γυνή καί ἀνήρ , οὐδέ ἀνδρεία καί δικαιοσύνη , καθά οἴομαι Σωκράτης , ἀλλά ὁ μέν ἀρχικός ἀνδρεία ὁ δέ ὑπηρετικός , ὅμοιος δέ ἔχω καί περί ὁ ἄλλος . δῆλος δέ οὗτος καί κατά μέρος μάλα ἐπισκοπέω · καθόλου γάρ ὁ λέγω ἐξαπατάω ἑαυτοῦ ὅτι ὁ εὖ ἔχω ὁ ψυχή ἀρετή , ἤ ὁ ὀρθοπραγέω , ἤ τις ὁ τοιοῦτος · πολύς γάρ ἀγαθός λέγω ὁ ἐξαριθμέω ὁ ἀρετή , ὥσπερ Γοργίης , ὁ οὕτως ὁρίζω . διό δέω , ὥσπερ ὁ ποιητής λέγω περί γυνή , οὕτως νομίζω ἔχω περί πᾶς · γυνή κόσμος ὁ σιγή φέρω , ἀλλά ἀνήρ οὐκέτι οὗτος . ἐπεί δέ ὁ παῖς ἀτελής , δῆλος ὅτι οὗτος μέν καί ὁ ἀρετή οὐ αὐτός πρός ἑαυτοῦ εἰμί , ἀλλά πρός ὁ τέλος καί ὁ ἡγέομαι · ὅμοιος δέ καί δοῦλος πρός δεσπότης . τίθημι δέ πρός ἀναγκαῖος χρήσιμος εἰμί ὁ δοῦλος , ὥστε δῆλος ὅτι καί ἀρετή δέω μικρός , καί τοσοῦτος ὅπως μήτε διά ἀκολασία μήτε διά δειλία ἐλλείβω ὁ ἔργον . ἀπορέω δέ ἄν τις , ὁ νῦν λέγω εἰ ἀληθής , ἆρα καί ὁ τεχνίτης δέω ἔχω ἀρετή · πολλάκις γάρ διά ἀκολασία ἐλλείπω ὁ ἔργον . ἤ διαφέρω οὗτος πολύς ; ὁ μέν γάρ δοῦλος κοινωνός ζωή , ὁ δέ πρόσω , καί τοσοῦτος ἐπιβάλλω ἀρετή ὅσος περ καί δουλεία ·