aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 1.1253a
ἡ δʼ αὐτάρκεια καὶ τέλος καὶ βέλτιστον . ἐκ τούτων οὖν φανερὸν ὅτι τῶν φύσει ἡ πόλις ἐστί , καὶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος φύσει πολιτικὸν ζῷον , καὶ ὁ ἄπολις διὰ φύσιν καὶ οὐ διὰ τύχην ἤτοι φαῦλός ἐστιν , ἢ κρείττων ἢ ἄνθρωπος · ὥσπερ καὶ ὁ ὑφʼ Ὁμήρου λοιδορηθεὶς ἀφρήτωρ ἀθέμιστος ἀνέστιος · ἅμα γὰρ φύσει τοιοῦτος καὶ πολέμου ἐπιθυμητής , ἅτε περ ἄζυξ ὢν ὥσπερ ἐν πεττοῖς . διότι δὲ πολιτικὸν ὁ ἄνθρωπος ζῷον πάσης μελίττης καὶ παντὸς ἀγελαίου ζῴου μᾶλλον , δῆλον . οὐθὲν γάρ , ὡς φαμέν , μάτην ἡ φύσις ποιεῖ · λόγον δὲ μόνον ἄνθρωπος ἔχει τῶν ζῴων · ἡ μὲν οὖν φωνὴ τοῦ λυπηροῦ καὶ ἡδέος ἐστὶ σημεῖον , διὸ καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει ζῴοις ( μέχρι γὰρ τούτου ἡ φύσις αὐτῶν ἐλήλυθε , τοῦ ἔχειν αἴσθησιν λυπηροῦ καὶ ἡδέος καὶ ταῦτα σημαίνειν ἀλλήλοις ) , ὁ δὲ λόγος ἐπὶ τῷ δηλοῦν ἐστι τὸ συμφέρον καὶ τὸ βλαβερόν , ὥστε καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον · τοῦτο γὰρ πρὸς τὰ ἄλλα ζῷα τοῖς ἀνθρώποις ἴδιον , τὸ μόνον ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ καὶ δικαίου καὶ ἀδίκου καὶ τῶν ἄλλων αἴσθησιν ἔχειν · ἡ δὲ τούτων κοινωνία ποιεῖ οἰκίαν καὶ πόλιν . καὶ πρότερον δὲ τῇ φύσει πόλις ἢ οἰκία καὶ ἕκαστος ἡμῶν ἐστιν . τὸ γὰρ ὅλον πρότερον ἀναγκαῖον εἶναι τοῦ μέρους · ἀναιρουμένου γὰρ τοῦ ὅλου οὐκ ἔσται ποὺς οὐδὲ χείρ , εἰ μὴ ὁμωνύμως , ὥσπερ εἴ τις λέγοι τὴν λιθίνην ( διαφθαρεῖσα γὰρ ἔσται τοιαύτη ) , πάντα δὲ τῷ ἔργῳ ὥρισται καὶ τῇ δυνάμει , ὥστε μηκέτι τοιαῦτα ὄντα οὐ λεκτέον τὰ αὐτὰ εἶναι ἀλλʼ ὁμώνυμα . ὅτι μὲν οὖν ἡ πόλις καὶ φύσει πρότερον ἢ ἕκαστος , δῆλον · εἰ γὰρ μὴ αὐτάρκης ἕκαστος χωρισθείς , ὁμοίως τοῖς ἄλλοις μέρεσιν ἕξει πρὸς τὸ ὅλον , ὁ δὲ μὴ δυνάμενος κοινωνεῖν ἢ μηδὲν δεόμενος διʼ αὐτάρκειαν οὐθὲν μέρος πόλεως , ὥστε ἢ θηρίον ἢ θεός . φύσει μὲν οὖν ἡ ὁρμὴ ἐν πᾶσιν ἐπὶ τὴν τοιαύτην κοινωνίαν · ὁ δὲ πρῶτος συστήσας μεγίστων ἀγαθῶν αἴτιος . ὥσπερ γὰρ καὶ τελεωθὲν βέλτιστον τῶν ζῴων ὁ ἄνθρωπός ἐστιν , οὕτω καὶ χωρισθεὶς νόμου καὶ δίκης χείριστον πάντων . χαλεπωτάτη γὰρ ἀδικία ἔχουσα ὅπλα · ὁ δὲ ἄνθρωπος ὅπλα ἔχων φύεται φρονήσει καὶ ἀρετῇ , οἷς ἐπὶ τἀναντία ἔστι χρῆσθαι μάλιστα . διὸ ἀνοσιώτατον καὶ ἀγριώτατον ἄνευ ἀρετῆς , καὶ πρὸς ἀφροδίσια καὶ ἐδωδὴν χείριστον . ἡ δὲ δικαιοσύνη πολιτικόν · ἡ γὰρ δίκη πολιτικῆς κοινωνίας τάξις ἐστίν , ἡ δὲ δικαιοσύνη τοῦ δικαίου κρίσις .
Lemmas: ὁ δέ αὐτάρκεια καί τέλος καί ἀγαθός . ἐκ οὗτος οὖν φανερός ὅτι ὁ φύσις ὁ πόλις εἰμί , καί ὅτι ὁ ἄνθρωπος φύσις πολιτικός ζῷον , καί ὁ ἄπολις διά φύσις καί οὐ διά τύχη ἤτοι φαῦλος εἰμί , ἤ κρατύς ἤ ἄνθρωπος · ὥσπερ καί ὁ ὑφή Ὅμηρος λοιδορέω ἀφρήτωρ ἀθέμιστος ἀνέστιος · ἅμα γάρ φύσις τοιοῦτος καί πόλεμος ἐπιθυμητής , ἅτε περ ἄζυξ εἰμί ὥσπερ ἐν πεσσός . διότι δέ πολιτικός ὁ ἄνθρωπος ζῷον πᾶς μέλισσα καί πᾶς ἀγελαῖος ζῷον μάλα , δῆλος . οὐδείς γάρ , ὡς φημί , μάτην ὁ φύσις ποιέω · λόγος δέ μόνος ἄνθρωπος ἔχω ὁ ζῷον · ὁ μέν οὖν φωνή ὁ λυπηρός καί ἡδύς εἰμί σημεῖον , διό καί ὁ ἄλλος ὑπάρχω ζῷον ( μέχρι γάρ οὗτος ὁ φύσις αὐτός ἔρχομαι , ὁ ἔχω αἴσθησις λυπηρός καί ἡδύς καί οὗτος σημαίνω ἀλλήλων ) , ὁ δέ λόγος ἐπί ὁ δηλόω εἰμί ὁ συμφέρω καί ὁ βλαβερός , ὥστε καί ὁ δίκαιος καί ὁ ἄδικος · οὗτος γάρ πρός ὁ ἄλλος ζῷον ὁ ἄνθρωπος ἴδιος , ὁ μόνος ἀγαθός καί κακός καί δίκαιος καί ἄδικος καί ὁ ἄλλος αἴσθησις ἔχω · ὁ δέ οὗτος κοινωνία ποιέω οἰκία καί πόλις . καί πρότερος δέ ὁ φύσις πόλις ἤ οἰκία καί ἕκαστος ἐγώ εἰμί . ὁ γάρ ὅλος πρότερος ἀναγκαῖος εἰμί ὁ μέρος · ἀναιρέω γάρ ὁ ὅλος οὐ εἰμί πούς οὐδέ χείρ , εἰ μή ὁμώνυμος , ὥσπερ εἰ τις λέγω ὁ λίθινος ( διαφθείρω γάρ εἰμί τοιοῦτος ) , πᾶς δέ ὁ ἔργον ὁρίζω καί ὁ δύναμις , ὥστε μηκέτι τοιοῦτος εἰμί οὐ λεκτέος ὁ αὐτός εἰμί ἀλλά ὁμώνυμος . ὅτι μέν οὖν ὁ πόλις καί φύσις πρότερος ἤ ἕκαστος , δῆλος · εἰ γάρ μή αὐτάρκης ἕκαστος χωρίζω , ὅμοιος ὁ ἄλλος μέρος ἔχω πρός ὁ ὅλος , ὁ δέ μή δύναμαι κοινωνέω ἤ μηδείς δέω διά αὐτάρκεια οὐδείς μέρος πόλις , ὥστε ἤ θηρίον ἤ θεός . φύσις μέν οὖν ὁ ὁρμή ἐν πᾶς ἐπί ὁ τοιοῦτος κοινωνία · ὁ δέ πρότερος συνίστημι μέγας ἀγαθός αἴτιος . ὥσπερ γάρ καί τελειόω ἀγαθός ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος εἰμί , οὕτως καί χωρίζω νόμος καί δίκη κακός πᾶς . χαλεπός γάρ ἀδικία ἔχω ὅπλον · ὁ δέ ἄνθρωπος ὅπλον ἔχω φύω φρόνησις καί ἀρετή , ὅς ἐπί ἐναντίος εἰμί χράω μάλα . διό ἀνόσιος καί ἄγριος ἄνευ ἀρετή , καί πρός Ἀφροδίσιος καί ἐδωδή κακός . ὁ δέ δικαιοσύνη πολιτικός · ὁ γάρ δίκη πολιτικός κοινωνία τάξις εἰμί , ὁ δέ δικαιοσύνη ὁ δίκαιος κρίσις .