aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 6.1318a
ἐὰν δέ τις καταλειφθῇ ἐξ ἀρχαίας μεταβολῆς , τό γε περιαιρεῖσθαι τὴν δύναμιν αὐτῆς καὶ ἐξ αἱρετῶν κληρωτοὺς ποιεῖν . τὰ μὲν οὖν κοινὰ ταῖς δημοκρατίαις ταῦτʼ ἐστί · συμβαίνει δʼ ἐκ τοῦ δικαίου τοῦ ὁμολογουμένου εἶναι δημοκρατικοῦ ( τοῦτο δʼ ἐστὶ τὸ ἴσον ἔχειν ἅπαντας κατʼ ἀριθμόν ) ἡ μάλιστʼ εἶναι δοκοῦσα δημοκρατία καὶ δῆμος . ἴσον γὰρ τὸ μηθὲν μᾶλλον ἄρχειν τοὺς ἀπόρους ἢ τοὺς εὐπόρους , μηδὲ κυρίους εἶναι μόνους ἀλλὰ πάντας ἐξ ἴσου · οὕτω γὰρ ἂν ὑπάρχειν νομίζοιεν τήν τʼ ἰσότητα τῇ πολιτείᾳ καὶ τὴν ἐλευθερίαν . τὸ δὲ μετὰ τοῦτο ἀπορεῖται πῶς ἕξουσι τὸ ἴσον , πότερον δεῖ τὰ τιμήματα διελεῖν χιλίοις τὰ τῶν πεντακοσίων καὶ τοὺς χιλίους ἴσον δύνασθαι τοῖς πεντακοσίοις , ἢ οὐχ οὕτω δεῖ τιθέναι τὴν κατὰ τοῦτο ἰσότητα , ἀλλὰ διελεῖν μὲν οὕτως , ἔπειτα ἐκ τῶν πεντακοσίων ἴσους λαβόντα καὶ ἐκ τῶν χιλίων , τούτους κυρίους εἶναι τῶν αἱρέσεων καὶ τῶν δικαστηρίων . πότερον οὖν αὕτη ἡ πολιτεία δικαιοτάτη κατὰ τὸ δημοτικὸν δίκαιον , ἢ μᾶλλον ἡ κατὰ τὸ πλῆθος ; φασὶ γὰρ οἱ δημοτικοὶ τοῦτο δίκαιον ὅ τι ἂν δόξῃ τοῖς πλείοσιν , οἱ δʼ ὀλιγαρχικοὶ ὅ τι ἂν δόξῃ τῇ πλείονι οὐσίᾳ · κατὰ πλῆθος γὰρ οὐσίας φασὶ κρίνεσθαι δεῖν . ἔχει δʼ ἀμφότερα ἀνισότητα καὶ ἀδικίαν · εἰ μὲν γὰρ ὅ τι ἂν οἱ ὀλίγοι , τυραννίς ( καὶ γὰρ ἐὰν εἷς ἔχῃ πλείω τῶν ἄλλων εὐπόρων , κατὰ τὸ ὀλιγαρχικὸν δίκαιον ἄρχειν δίκαιος μόνος ) , εἰ δʼ ὅ τι ἂν οἱ πλείους κατʼ ἀριθμόν , ἀδικήσουσι δημεύοντες τὰ τῶν πλουσίων καὶ ἐλαττόνων , καθάπερ εἴρηται πρότερον . τίς ἂν οὖν εἴη ἰσότης ἣν ὁμολογήσουσιν ἀμφότεροι , σκεπτέον ἐξ ὧν ὁρίζονται δικαίων ἀμφότεροι . λέγουσι γὰρ ὡς ὅ τι ἂν δόξῃ τοῖς πλείοσι τῶν πολιτῶν , τοῦτʼ εἶναι δεῖ κύριον · ἔστω δὴ τοῦτο , μὴ μέντοι πάντως , ἀλλʼ ἐπειδὴ δύο μέρη τετύχηκεν ἐξ ὧν ἡ πόλις , πλούσιοι καὶ πένητες , ὅ τι ἂν ἀμφοτέροις δόξῃ ἢ τοῖς πλείοσι , τοῦτο κύριον ἔστω , ἐὰν δὲ τἀναντία δόξῃ , ὅ τι ἂν οἱ πλείους καὶ ὧν τὸ τίμημα πλεῖον · οἷον , εἰ οἱ μὲν δέκα οἱ δὲ εἴκοσιν , ἔδοξε δὲ τῶν μὲν πλουσίων τοῖς ἓξ τῶν δʼ ἀπορωτέρων τοῖς πεντεκαίδεκα , προσγεγένηνται τοῖς μὲν πένησι τέτταρες τῶν πλουσίων , τοῖς δὲ πλουσίοις πέντε τῶν πενήτων · ὁποτέρων οὖν τὸ τίμημα ὑπερτείνει συναριθμουμένων ἀμφοτέρων ἑκατέροις , τοῦτο κύριον . ἐὰν δὲ ἴσοι συμπέσωσι , κοινὴν εἶναι ταύτην νομιστέον ἀπορίαν ὥσπερ νῦν ἐὰν δίχα ἡ ἐκκλησία γένηται ἢ τὸ δικαστήριον ·
Lemmas: ἐάν δέ τις καταλείπω ἐκ ἀρχαῖος μεταβολή , ὁ γε περιαιρέω ὁ δύναμις αὐτός καί ἐκ αἱρετός κληρωτός ποιέω . ὁ μέν οὖν κοινός ὁ δημοκρατία οὗτος εἰμί · συμβαίνω δέ ἐκ ὁ δίκαιος ὁ ὁμολογέω εἰμί δημοκρατικός ( οὗτος δέ εἰμί ὁ ἴσος ἔχω ἅπας κατά ἀριθμός ) ὁ μάλα εἰμί δοκέω δημοκρατία καί δῆμος . ἴσος γάρ ὁ μηδείς μάλα ἄρχω ὁ ἄπορος ἤ ὁ εὔπορος , μηδέ κύριος εἰμί μόνος ἀλλά πᾶς ἐκ ἴσος · οὕτως γάρ ἄν ὑπάρχω νομίζω ὁ τε ἰσότης ὁ πολιτεία καί ὁ ἐλευθερία . ὁ δέ μετά οὗτος ἀφοράω πῶς ἔχω ὁ ἴσος , πότερος δέω ὁ τίμημα διαιρέω χίλιοι ὁ ὁ πεντακόσιοι καί ὁ χίλιοι ἴσος δύναμαι ὁ πεντακόσιοι , ἤ οὐ οὕτως δέω τίθημι ὁ κατά οὗτος ἰσότης , ἀλλά διαιρέω μέν οὕτως , ἔπειτα ἐκ ὁ πεντακόσιοι ἴσος λαμβάνω καί ἐκ ὁ χίλιοι , οὗτος κύριος εἰμί ὁ αἵρεσις καί ὁ δικαστήριον . πότερος οὖν οὗτος ὁ πολιτεία δίκαιος κατά ὁ δημοτικός δίκαιος , ἤ μάλα ὁ κατά ὁ πλῆθος ; φημί γάρ ὁ δημοτικός οὗτος δίκαιος ὅς τις ἄν δοκέω ὁ πολύς , ὁ δέ ὀλιγαρχικός ὅς τις ἄν δοκέω ὁ πολύς οὐσία · κατά πλῆθος γάρ οὐσία φημί κρίνω δέω . ἔχω δέ ἀμφότερος ἀνισότης καί ἀδικία · εἰ μέν γάρ ὅς τις ἄν ὁ ὀλίγος , τυραννίς ( καί γάρ ἐάν εἷς ἔχω πολύς ὁ ἄλλος εὔπορος , κατά ὁ ὀλιγαρχικός δίκαιος ἄρχω δίκαιος μόνος ) , εἰ δέ ὅς τις ἄν ὁ πολύς κατά ἀριθμός , ἀδικέω δημεύω ὁ ὁ πλούσιος καί ἐλαχύς , καθά λέγω πρότερος . τίς ἄν οὖν εἰμί ἰσότης ὅς ὁμολογέω ἀμφότερος , σκοπέω ἐκ ὅς ὁρίζω δίκαιος ἀμφότερος . λέγω γάρ ὡς ὅς τις ἄν δοκέω ὁ πολύς ὁ πολίτης , οὗτος εἰμί δέω κύριος · εἰμί δή οὗτος , μή μέντοι πάντως , ἀλλά ἐπειδή δύο μέρος τυγχάνω ἐκ ὅς ὁ πόλις , πλούσιος καί πένης , ὅς τις ἄν ἀμφότερος δοκέω ἤ ὁ πολύς , οὗτος κύριος εἰμί , ἐάν δέ ἐναντίος δοκέω , ὅς τις ἄν ὁ πολύς καί ὅς ὁ τίμημα πολύς · οἷος , εἰ ὁ μέν δέκα ὁ δέ εἴκοσι , δοκέω δέ ὁ μέν πλούσιος ὁ ἕξ ὁ δέ ἄπορος ὁ πεντεκαίδεκα , προσγίγνομαι ὁ μέν πένης τέσσαρες ὁ πλούσιος , ὁ δέ πλούσιος πέντε ὁ πένης · ὁπότερος οὖν ὁ τίμημα ὑπερτείνω συναριθμέω ἀμφότερος ἑκάτερος , οὗτος κύριος . ἐάν δέ ἴσος συμπίπτω , κοινός εἰμί οὗτος νομίζω ἀπορία ὥσπερ νῦν ἐάν δίχα ὁ ἐκκλησία γίγνομαι ἤ ὁ δικαστήριον ·