aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 1.1254b
τῶν γὰρ μοχθηρῶν ἢ μοχθηρῶς ἐχόντων δόξειεν ἂν ἄρχειν πολλάκις τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς διὰ τὸ φαύλως καὶ παρὰ φύσιν ἔχειν . ἔστι δʼ οὖν , ὥσπερ λέγομεν , πρῶτον ἐν ζῴῳ θεωρῆσαι καὶ δεσποτικὴν ἀρχὴν καὶ πολιτικήν · ἡ μὲν γὰρ ψυχὴ τοῦ σώματος ἄρχει δεσποτικὴν ἀρχήν , ὁ δὲ νοῦς τῆς ὀρέξεως πολιτικὴν ἢ βασιλικήν · ἐν οἷς φανερόν ἐστιν ὅτι κατὰ φύσιν καὶ συμφέρον τὸ ἄρχεσθαι τῷ σώματι ὑπὸ τῆς ψυχῆς , καὶ τῷ παθητικῷ μορίῳ ὑπὸ τοῦ νοῦ καὶ τοῦ μορίου τοῦ λόγον ἔχοντος , τὸ δʼ ἐξ ἴσου ἢ ἀνάπαλιν βλαβερὸν πᾶσιν . πάλιν ἐν ἀνθρώπῳ καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις ὡσαύτως · τὰ μὲν γὰρ ἥμερα τῶν ἀγρίων βελτίω τὴν φύσιν , τούτοις δὲ πᾶσι βέλτιον ἄρχεσθαι ὑπʼ ἀνθρώπου · τυγχάνει γὰρ σωτηρίας οὕτως . ἔτι δὲ τὸ ἄρρεν πρὸς τὸ θῆλυ φύσει τὸ μὲν κρεῖττον τὸ δὲ χεῖρον , καὶ τὸ μὲν ἄρχον τὸ δʼ ἀρχόμενον . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἀναγκαῖον εἶναι καὶ ἐπὶ πάντων ἀνθρώπων . ὅσοι μὲν οὖν τοσοῦτον διεστᾶσιν ὅσον ψυχὴ σώματος καὶ ἄνθρωπος θηρίου ( διάκεινται δὲ τοῦτον τὸν τρόπον ὅσων ἐστὶν ἔργον ἡ τοῦ σώματος χρῆσις , καὶ τοῦτʼ ἐστʼ ἀπʼ αὐτῶν βέλτιστον ) , οὗτοι μέν εἰσι φύσει δοῦλοι , οἷς βέλτιόν ἐστιν ἄρχεσθαι ταύτην τὴν ἀρχήν , εἴπερ καὶ τοῖς εἰρημένοις . ἔστι γὰρ φύσει δοῦλος ὁ δυνάμενος ἄλλου εἶναι ( διὸ καὶ ἄλλου ἐστίν ) , καὶ ὁ κοινωνῶν λόγου τοσοῦτον ὅσον αἰσθάνεσθαι ἀλλὰ μὴ ἔχειν . τὰ γὰρ ἄλλα ζῷα οὐ λόγῳ ἀλλὰ παθήμασιν ὑπηρετεῖ . καὶ ἡ χρεία δὲ παραλλάττει μικρόν · ἡ γὰρ πρὸς τἀναγκαῖα τῷ σώματι βοήθεια γίνεται παρʼ ἀμφοῖν , παρά τε τῶν δούλων καὶ παρὰ τῶν ἡμέρων ζῴων . βούλεται μὲν οὖν ἡ φύσις καὶ τὰ σώματα διαφέροντα ποιεῖν τὰ τῶν ἐλευθέρων καὶ τῶν δούλων , τὰ μὲν ἰσχυρὰ πρὸς τὴν ἀναγκαίαν χρῆσιν , τὰ δʼ ὀρθὰ καὶ ἄχρηστα πρὸς τὰς τοιαύτας ἐργασίας , ἀλλὰ χρήσιμα πρὸς πολιτικὸν βίον ( οὗτος δὲ καὶ γίνεται διῃρημένος εἴς τε τὴν πολεμικὴν χρείαν καὶ τὴν εἰρηνικήν ) , συμβαίνει δὲ πολλάκις καὶ τοὐναντίον , τοὺς μὲν τὰ σώματα ἔχειν ἐλευθέρων τοὺς δὲ τὰς ψυχάς · ἐπεὶ τοῦτό γε φανερόν , ὡς εἰ τοσοῦτον γένοιντο διάφοροι τὸ σῶμα μόνον ὅσον αἱ τῶν θεῶν εἰκόνες , τοὺς ὑπολειπομένους πάντες φαῖεν ἂν ἀξίους εἶναι τούτοις δουλεύειν . εἰ δʼ ἐπὶ τοῦ σώματος τοῦτʼ ἀληθές , πολὺ δικαιότερον ἐπὶ τῆς ψυχῆς τοῦτο διωρίσθαι · ἀλλʼ οὐχ ὁμοίως ῥᾴδιον ἰδεῖν τό τε τῆς ψυχῆς κάλλος καὶ τὸ τοῦ σώματος .
Lemmas: ὁ γάρ μοχθηρός ἤ μοχθηρός ἔχω δοκέω ἄν ἄρχω πολλάκις ὁ σῶμα ὁ ψυχή διά ὁ φαῦλος καί παρά φύσις ἔχω . εἰμί δέ οὖν , ὥσπερ λέγω , πρότερος ἐν ζῷον θεωρέω καί δεσποτικός ἀρχή καί πολιτικός · ὁ μέν γάρ ψυχή ὁ σῶμα ἄρχω δεσποτικός ἀρχή , ὁ δέ νόος ὁ ὄρεξις πολιτικός ἤ βασιλικός · ἐν ὅς φανερός εἰμί ὅτι κατά φύσις καί συμφέρω ὁ ἄρχω ὁ σῶμα ὑπό ὁ ψυχή , καί ὁ παθητικός μόριον ὑπό ὁ νόος καί ὁ μόριον ὁ λόγος ἔχω , ὁ δέ ἐκ ἴσος ἤ ἀνάπαλιν βλαβερός πᾶς . πάλιν ἐν ἄνθρωπος καί ὁ ἄλλος ζῷον ὡσαύτως · ὁ μέν γάρ ἥμερος ὁ ἄγριος ἀγαθός ὁ φύσις , οὗτος δέ πᾶς ἀγαθός ἄρχω ὑπό ἄνθρωπος · τυγχάνω γάρ σωτηρία οὕτως . ἔτι δέ ὁ ἄρσην πρός ὁ θῆλυς φύσις ὁ μέν κρατύς ὁ δέ κακός , καί ὁ μέν ἄρχω ὁ δέ ἄρχω . ὁ αὐτός δέ τρόπος ἀναγκαῖος εἰμί καί ἐπί πᾶς ἄνθρωπος . ὅσος μέν οὖν τοσοῦτος διΐστημι ὅσος ψυχή σῶμα καί ἄνθρωπος θηρίον ( διάκειμαι δέ οὗτος ὁ τρόπος ὅσος εἰμί ἔργον ὁ ὁ σῶμα χρῆσις , καί οὗτος εἰμί ἀπό αὐτός ἀγαθός ) , οὗτος μέν εἰμί φύσις δοῦλος , ὅς ἀγαθός εἰμί ἄρχω οὗτος ὁ ἀρχή , εἴπερ καί ὁ λέγω . εἰμί γάρ φύσις δοῦλος ὁ δύναμαι ἄλλος εἰμί ( διό καί ἄλλος εἰμί ) , καί ὁ κοινωνέω λόγος τοσοῦτος ὅσος αἰσθάνομαι ἀλλά μή ἔχω . ὁ γάρ ἄλλος ζῷον οὐ λόγος ἀλλά πάθημα ὑπηρετέω . καί ὁ χρεία δέ παραλλάσσω μικρός · ὁ γάρ πρός ἀναγκαῖος ὁ σῶμα βοήθεια γίγνομαι παρά ἄμφω , παρά τε ὁ δοῦλος καί παρά ὁ ἥμερος ζῷον . βούλομαι μέν οὖν ὁ φύσις καί ὁ σῶμα διαφέρω ποιέω ὁ ὁ ἐλεύθερος καί ὁ δοῦλος , ὁ μέν ἰσχυρός πρός ὁ ἀναγκαῖος χρῆσις , ὁ δέ ὀρθός καί ἄχρηστος πρός ὁ τοιοῦτος ἐργασία , ἀλλά χρήσιμος πρός πολιτικός βίος ( οὗτος δέ καί γίγνομαι διαιρέω εἰς τε ὁ πολεμικός χρεία καί ὁ εἰρηνικός ) , συμβαίνω δέ πολλάκις καί ἐναντίος , ὁ μέν ὁ σῶμα ἔχω ἐλεύθερος ὁ δέ ὁ ψυχή · ἐπεί οὗτος γε φανερός , ὡς εἰ τοσοῦτος γίγνομαι διάφορος ὁ σῶμα μόνος ὅσος ὁ ὁ θεός εἰκών , ὁ ὑπολείπω πᾶς φημί ἄν ἄξιος εἰμί οὗτος δουλεύω . εἰ δέ ἐπί ὁ σῶμα οὗτος ἀληθής , πολύς δίκαιος ἐπί ὁ ψυχή οὗτος διορίζω · ἀλλά οὐ ὅμοιος ῥᾴδιος ὁράω ὁ τε ὁ ψυχή κάλλος καί ὁ ὁ σῶμα .