aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 4.1295b
ἐν ἁπάσαις δὴ ταῖς πόλεσιν ἔστι τρία μέρη τῆς πόλεως , οἱ μὲν εὔποροι σφόδρα , οἱ δὲ ἄποροι σφόδρα , οἱ δὲ τρίτοι οἱ μέσοι τούτων . ἐπεὶ τοίνυν ὁμολογεῖται τὸ μέτριον ἄριστον καὶ τὸ μέσον , φανερὸν ὅτι καὶ τῶν εὐτυχημάτων ἡ κτῆσις ἡ μέση βελτίστη πάντων . ῥᾴστη γὰρ τῷ λόγῳ πειθαρχεῖν , ὑπέρκαλον δὲ ἢ ὑπερίσχυρον ἢ ὑπερευγενῆ ἢ ὑπερπλούσιον ὄντα , ἢ τἀναντία τούτοις , ὑπέρπτωχον ἢ ὑπερασθενῆ ἢ σφόδρα ἄτιμον , χαλεπὸν τῷ λόγῳ ἀκολουθεῖν · γίγνονται γὰρ οἱ μὲν ὑβρισταὶ καὶ μεγαλοπόνηροι μᾶλλον , οἱ δὲ κακοῦργοι καὶ μικροπόνηροι λίαν , τῶν δʼ ἀδικημάτων τὰ μὲν γίγνεται διʼ ὕβριν τὰ δὲ διὰ κακουργίαν . ἔτι δὲ ἥκισθʼ οὗτοι φυγαρχοῦσι καὶ σπουδαρχοῦσιν , ταῦτα δʼ ἀμφότερα βλαβερὰ ταῖς πόλεσιν . πρὸς δὲ τούτοις οἱ μὲν ἐν ὑπεροχαῖς εὐτυχημάτων ὄντες , ἰσχύος καὶ πλούτου καὶ φίλων καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων , ἄρχεσθαι οὔτε βούλονται οὔτε ἐπίστανται ( καὶ τοῦτʼ εὐθὺς οἴκοθεν ὑπάρχει παισὶν οὖσιν · διὰ γὰρ τὴν τρυφὴν οὐδʼ ἐν τοῖς διδασκαλείοις ἄρχεσθαι σύνηθες αὐτοῖς ) , οἱ δὲ καθʼ ὑπερβολὴν ἐν ἐνδείᾳ τούτων ταπεινοὶ λίαν . ὥσθʼ οἱ μὲν ἄρχειν οὐκ ἐπίστανται , ἀλλʼ ἄρχεσθαι δουλικὴν ἀρχήν , οἱ δʼ ἄρχεσθαι μὲν οὐδεμίαν ἀρχήν , ἄρχειν δὲ δεσποτικὴν ἀρχήν . γίνεται οὖν δούλων καὶ δεσποτῶν πόλις , ἀλλʼ οὐκ ἐλευθέρων , καὶ τῶν μὲν φθονούντων τῶν δὲ καταφρονούντων · ἃ πλεῖστον ἀπέχει φιλίας καὶ κοινωνίας πολιτικῆς · ἡ γὰρ κοινωνία φιλικόν · οὐδὲ γὰρ ὁδοῦ βούλονται κοινωνεῖν τοῖς ἐχθροῖς . βούλεται δέ γε ἡ πόλις ἐξ ἴσων εἶναι καὶ ὁμοίων ὅτι μάλιστα , τοῦτο δʼ ὑπάρχει μάλιστα τοῖς μέσοις . ὥστʼ ἀναγκαῖον ἄριστα πολιτεύεσθαι ταύτην τὴν πόλιν ἐστὶν ἐξ ὧν φαμὲν φύσει τὴν σύστασιν εἶναι τῆς πόλεως . καὶ σῴζονται δʼ ἐν ταῖς πόλεσιν οὗτοι μάλιστα τῶν πολιτῶν . οὔτε γὰρ αὐτοὶ τῶν ἀλλοτρίων , ὥσπερ οἱ πένητες , ἐπιθυμοῦσιν , οὔτε τῆς τούτων ἕτεροι , καθάπερ τῆς τῶν πλουσίων οἱ πένητες ἐπιθυμοῦσιν · καὶ διὰ τὸ μήτʼ ἐπιβουλεύεσθαι μήτʼ ἐπιβουλεύειν ἀκινδύνως διάγουσιν . διὰ τοῦτο καλῶς ηὔξατο Φωκυλίδης πολλὰ μέσοισιν ἄριστα · μέσος θέλω ἐν πόλει εἶναι . δῆλον ἄρα ὅτι καὶ ἡ κοινωνία ἡ πολιτικὴ ἀρίστη ἡ διὰ τῶν μέσων , καὶ τὰς τοιαύτας ἐνδέχεται εὖ πολιτεύεσθαι πόλεις ἐν αἷς δὴ πολὺ τὸ μέσον καὶ κρεῖττον , μάλιστα μὲν ἀμφοῖν , εἰ δὲ μή , θατέρου μέρους · προστιθέμενον γὰρ ποιεῖ ῥοπὴν καὶ κωλύει γίνεσθαι τὰς ἐναντίας ὑπερβολάς . διόπερ εὐτυχία μεγίστη τοὺς πολιτευομένους οὐσίαν ἔχειν μέσην καὶ ἱκανήν ,
Lemmas: ἐν ἅπας δή ὁ πόλις εἰμί τρεῖς μέρος ὁ πόλις , ὁ μέν εὔπορος σφόδρα , ὁ δέ ἄπορος σφόδρα , ὁ δέ τρίτος ὁ μέσος οὗτος . ἐπεί τοίνυν ὁμολογέω ὁ μέτριος ἀγαθός καί ὁ μέσος , φανερός ὅτι καί ὁ εὐτύχημα ὁ κτῆσις ὁ μέσος ἀγαθός πᾶς . ῥᾴδιος γάρ ὁ λόγος πειθαρχέω , ὑπέρκαλος δέ ἤ ὑπερίσχυρος ἤ ὑπερευγενής ἤ ὑπερπλούσιος εἰμί , ἤ ἐναντίος οὗτος , ὑπέρπτωχος ἤ ὑπερασθενής ἤ σφόδρα ἄτιμος , χαλεπός ὁ λόγος ἀκολουθέω · γίγνομαι γάρ ὁ μέν ὑβριστής καί μεγαλοπόνηρος μάλα , ὁ δέ κακοῦργος καί μικροπόνηρος λίαν , ὁ δέ ἀδίκημα ὁ μέν γίγνομαι διά ὕβρις ὁ δέ διά κακουργία . ἔτι δέ ἦκα οὗτος φυγαρχέω καί σπουδαρχέω , οὗτος δέ ἀμφότερος βλαβερός ὁ πόλις . πρός δέ οὗτος ὁ μέν ἐν ὑπεροχή εὐτύχημα εἰμί , ἰσχύς καί πλοῦτος καί φίλος καί ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος , ἄρχω οὔτε βούλομαι οὔτε ἐπίσταμαι ( καί οὗτος εὐθύς οἴκοθεν ὑπάρχω παῖς εἰμί · διά γάρ ὁ τρυφή οὐδέ ἐν ὁ διδασκαλεῖον ἄρχω συνήθης αὐτός ) , ὁ δέ κατά ὑπερβολή ἐν ἔνδεια οὗτος ταπεινός λίαν . ὥστε ὁ μέν ἄρχω οὐ ἐπίσταμαι , ἀλλά ἄρχω δουλικός ἀρχή , ὁ δέ ἄρχω μέν οὐδείς ἀρχή , ἄρχω δέ δεσποτικός ἀρχή . γίγνομαι οὖν δοῦλος καί δεσπότης πόλις , ἀλλά οὐ ἐλεύθερος , καί ὁ μέν φθονέω ὁ δέ καταφρονέω · ὅς πολύς ἀπέχω φιλία καί κοινωνία πολιτικός · ὁ γάρ κοινωνία φιλικός · οὐδέ γάρ ὁδός βούλομαι κοινωνέω ὁ ἐχθρός . βούλομαι δέ γε ὁ πόλις ἐκ ἴσος εἰμί καί ὅμοιος ὅτι μάλα , οὗτος δέ ὑπάρχω μάλα ὁ μέσος . ὥστε ἀναγκαῖος ἀγαθός πολιτεύω οὗτος ὁ πόλις εἰμί ἐκ ὅς φημί φύσις ὁ σύστασις εἰμί ὁ πόλις . καί σῴζω δέ ἐν ὁ πόλις οὗτος μάλα ὁ πολίτης . οὔτε γάρ αὐτός ὁ ἀλλότριος , ὥσπερ ὁ πένης , ἐπιθυμέω , οὔτε ὁ οὗτος ἕτερος , καθά ὁ ὁ πλούσιος ὁ πένης ἐπιθυμέω · καί διά ὁ μήτε ἐπιβουλεύω μήτε ἐπιβουλεύω ἀκίνδυνος διάγω . διά οὗτος καλός εὔχομαι Φωκυλίδης πολύς μέσος ἀγαθός · μέσος ἐθέλω ἐν πόλις εἰμί . δῆλος ἄρα ὅτι καί ὁ κοινωνία ὁ πολιτικός ἀγαθός ὁ διά ὁ μέσος , καί ὁ τοιοῦτος ἐνδέχομαι εὖ πολιτεύω πόλις ἐν ὅς δή πολύς ὁ μέσος καί κρατύς , μάλα μέν ἄμφω , εἰ δέ μή , ἕτερος μέρος · προστίθημι γάρ ποιέω ῥοπή καί κωλύω γίγνομαι ὁ ἐναντίος ὑπερβολή . διόπερ εὐτυχία μέγας ὁ πολιτεύω οὐσία ἔχω μέσος καί ἱκανός ,