aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 4.1290a
κἂν εἴ τι δὴ τοιοῦτον ἕτερον εἴρηται πόλεως εἶναι μέρος ἐν τοῖς περὶ τὴν ἀριστοκρατίαν · ἐκεῖ γὰρ διείλομεν ἐκ πόσων μερῶν ἀναγκαίων ἐστὶ πᾶσα πόλις · τούτων γὰρ τῶν μερῶν ὁτὲ μὲν πάντα μετέχει τῆς πολιτείας ὁτὲ δʼ ἐλάττω ὁτὲ δὲ πλείω . φανερὸν τοίνυν ὅτι πλείους ἀναγκαῖον εἶναι πολιτείας , εἴδει διαφερούσας ἀλλήλων · καὶ γὰρ ταῦτʼ εἴδει διαφέρει τὰ μέρη σφῶν αὐτῶν . πολιτεία μὲν γὰρ ἡ τῶν ἀρχῶν τάξις ἐστί , ταύτας δὲ διανέμονται πάντες ἢ κατὰ τὴν δύναμιν τῶν μετεχόντων ἢ κατά τινʼ αὐτῶν ἰσότητα κοινήν , λέγω δʼ οἷον τῶν ἀπόρων ἢ τῶν εὐπόρων ἢ κοινήν τινʼ ἀμφοῖν . ἀναγκαῖον ἄρα πολιτείας εἶναι τοσαύτας ὅσαι περ τάξεις κατὰ τὰς ὑπεροχάς εἰσι καὶ κατὰ τὰς διαφορὰς τῶν μορίων . μάλιστα δὲ δοκοῦσιν εἶναι δύο , καθάπερ ἐπὶ τῶν πνευμάτων λέγεται τὰ μὲν βόρεια τὰ δὲ νότια , τὰ δʼ ἄλλα τούτων παρεκβάσεις , οὕτω καὶ τῶν πολιτειῶν δύο , δῆμος καὶ ὀλιγαρχία . τὴν γὰρ ἀριστοκρατίαν τῆς ὀλιγαρχίας εἶδος τιθέασιν ὡς οὖσαν ὀλιγαρχίαν τινά , καὶ τὴν καλουμένην πολιτείαν δημοκρατίαν , ὥσπερ ἐν τοῖς πνεύμασι τὸν μὲν ζέφυρον τοῦ βορέου , τοῦ δὲ νότου τὸν εὖρον . ὁμοίως δʼ ἔχει καὶ περὶ τὰς ἁρμονίας , ὥς φασί τινες · καὶ γὰρ ἐκεῖ τίθενται εἴδη δύο , τὴν δωριστὶ καὶ τὴν φρυγιστί , τὰ δʼ ἄλλα συντάγματα τὰ μὲν Δώρια τὰ δὲ Φρύγια καλοῦσιν . μάλιστα μὲν οὖν εἰώθασιν οὕτως ὑπολαμβάνειν περὶ τῶν πολιτειῶν · ἀληθέστερον δὲ καὶ βέλτιον ὡς ἡμεῖς διείλομεν , δυοῖν ἢ μιᾶς οὔσης τῆς καλῶς συνεστηκυίας τὰς ἄλλας εἶναι παρεκβάσεις , τὰς μὲν τῆς εὖ κεκραμένης τὰς δὲ τῆς ἀρίστης πολιτείας , ὀλιγαρχικὰς μὲν τὰς συντονωτέρας καὶ δεσποτικωτέρας , τὰς δʼ ἀνειμένας καὶ μαλακὰς δημοτικάς . οὐ δεῖ δὲ τιθέναι δημοκρατίαν , καθάπερ εἰώθασί τινες νῦν , ἁπλῶς οὕτως , ὅπου κύριον τὸ πλῆθος ( καὶ γὰρ ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις καὶ πανταχοῦ τὸ πλέον μέρος κύριον ) , οὐδʼ ὀλιγαρχίαν , ὅπου κύριοι ὀλίγοι τῆς πολιτείας . εἰ γὰρ εἴησαν οἱ πάντες χίλιοι καὶ τριακόσιοι , καὶ τούτων οἱ χίλιοι πλούσιοι , καὶ μὴ μεταδιδοῖεν ἀρχῆς τοῖς τριακοσίοις καὶ πένησιν ἐλευθέροις οὖσι καὶ τἆλλα ὁμοίοις , οὐθεὶς ἂν φαίη δημοκρατεῖσθαι τούτους · ὁμοίως δὲ καὶ εἰ πένητες ὀλίγοι μὲν εἶεν , κρείττους δὲ τῶν εὐπόρων πλειόνων ὄντων , οὐδεὶς ἂν ὀλιγαρχίαν προσαγορεύσειεν οὐδὲ τὴν τοιαύτην , εἰ τοῖς ἄλλοις οὖσι πλουσίοις μὴ μετείη τῶν τιμῶν .
Lemmas: ἄν εἰ τις δή τοιοῦτος ἕτερος λέγω πόλις εἰμί μέρος ἐν ὁ περί ὁ ἀριστοκρατία · ἐκεῖ γάρ διείλω ἐκ πόσος μέρος ἀναγκαῖος εἰμί πᾶς πόλις · οὗτος γάρ ὁ μέρος ὅτε μέν πᾶς μετέχω ὁ πολιτεία ὅτε δέ ἐλαχύς ὅτε δέ πολύς . φανερός τοίνυν ὅτι πολύς ἀναγκαῖος εἰμί πολιτεία , εἶδος διαφέρω ἀλλήλων · καί γάρ οὗτος εἶδος διαφέρω ὁ μέρος σφεῖς αὐτός . πολιτεία μέν γάρ ὁ ὁ ἀρχή τάξις εἰμί , οὗτος δέ διανέμω πᾶς ἤ κατά ὁ δύναμις ὁ μετέχω ἤ κατά τις αὐτός ἰσότης κοινός , λέγω δέ οἷος ὁ ἄπορος ἤ ὁ εὔπορος ἤ κοινός τις ἄμφω . ἀναγκαῖος ἄρα πολιτεία εἰμί τοσοῦτος ὅσος περ τάξις κατά ὁ ὑπεροχή εἰμί καί κατά ὁ διαφορά ὁ μόριον . μάλα δέ δοκέω εἰμί δύο , καθά ἐπί ὁ πνεῦμα λέγω ὁ μέν βόρειος ὁ δέ νότιος , ὁ δέ ἄλλος οὗτος παρέκβασις , οὕτως καί ὁ πολιτεία δύο , δῆμος καί ὀλιγαρχία . ὁ γάρ ἀριστοκρατία ὁ ὀλιγαρχία εἶδος τίθημι ὡς εἰμί ὀλιγαρχία τις , καί ὁ καλέω πολιτεία δημοκρατία , ὥσπερ ἐν ὁ πνεῦμα ὁ μέν ζέφυρος ὁ βορέας , ὁ δέ νότος ὁ εὖρος . ὅμοιος δέ ἔχω καί περί ὁ ἁρμονία , ὡς φημί τις · καί γάρ ἐκεῖ τίθημι εἶδος δύο , ὁ Δωριστί καί ὁ Φρυγιστί , ὁ δέ ἄλλος σύνταγμα ὁ μέν Δώριος ὁ δέ Φρύγιος καλέω . μάλα μέν οὖν εἴωθα οὕτως ὑπολαμβάνω περί ὁ πολιτεία · ἀληθής δέ καί ἀγαθός ὡς ἐγώ διείλω , δύο ἤ εἷς εἰμί ὁ καλός συνίστημι ὁ ἄλλος εἰμί παρέκβασις , ὁ μέν ὁ εὖ κεράννυμι ὁ δέ ὁ ἀγαθός πολιτεία , ὀλιγαρχικός μέν ὁ σύντονος καί δεσποτικός , ὁ δέ ἀνίημι καί μαλακός δημοτικός . οὐ δέω δέ τίθημι δημοκρατία , καθά εἴωθα τις νῦν , ἁπλῶς οὕτως , ὅπου κύριος ὁ πλῆθος ( καί γάρ ἐν ὁ ὀλιγαρχία καί πανταχοῦ ὁ πολύς μέρος κύριος ) , οὐδέ ὀλιγαρχία , ὅπου κύριος ὀλίγος ὁ πολιτεία . εἰ γάρ εἰμί ὁ πᾶς χίλιοι καί τριακόσιοι , καί οὗτος ὁ χίλιοι πλούσιος , καί μή μεταδίδωμι ἀρχή ὁ τριακόσιοι καί πένης ἐλεύθερος εἰμί καί ἄλλος ὅμοιος , οὐδείς ἄν φημί δημοκρατέομαι οὗτος · ὅμοιος δέ καί εἰ πένης ὀλίγος μέν εἰμί , κρατύς δέ ὁ εὔπορος πολύς εἰμί , οὐδείς ἄν ὀλιγαρχία προσαγορεύω οὐδέ ὁ τοιοῦτος , εἰ ὁ ἄλλος εἰμί πλούσιος μή μέτειμι ὁ τιμή .