aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 8.1342a
φανερὸν ὅτι χρηστέον μὲν πάσαις ταῖς ἁρμονίαις , οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον πάσαις χρηστέον , ἀλλὰ πρὸς μὲν τὴν παιδείαν ταῖς ἠθικωτάταις , πρὸς δὲ ἀκρόασιν ἑτέρων χειρουργούντων καὶ ταῖς πρακτικαῖς καὶ ταῖς ἐνθουσιαστικαῖς . ὃ γὰρ περὶ ἐνίας συμβαίνει πάθος ψυχὰς ἰσχυρῶς , τοῦτο ἐν πάσαις ὑπάρχει , τῷ δὲ ἧττον διαφέρει καὶ τῷ μᾶλλον , οἷον ἔλεος καὶ φόβος , ἔτι δʼ ἐνθουσιασμός · καὶ γὰρ ὑπὸ ταύτης τῆς κινήσεως κατοκώχιμοί τινές εἰσιν , ἐκ τῶν δʼ ἱερῶν μελῶν ὁρῶμεν τούτους , ὅταν χρήσωνται τοῖς ἐξοργιάζουσι τὴν ψυχὴν μέλεσι , καθισταμένους ὥσπερ ἰατρείας τυχόντας καὶ καθάρσεως · ταὐτὸ δὴ τοῦτο ἀναγκαῖον πάσχειν καὶ τοὺς ἐλεήμονας καὶ τοὺς φοβητικοὺς καὶ τοὺς ὅλως παθητικούς , τοὺς ἄλλους καθʼ ὅσον ἐπιβάλλει τῶν τοιούτων ἑκάστῳ , καὶ πᾶσι γίγνεσθαί τινα κάθαρσιν καὶ κουφίζεσθαι μεθʼ ἡδονῆς . ὁμοίως δὲ καὶ τὰ μέλη τὰ πρακτικὰ παρέχει χαρὰν ἀβλαβῆ τοῖς ἀνθρώποις · διὸ ταῖς μὲν τοιαύταις ἁρμονίαις καὶ τοῖς τοιούτοις μέλεσιν θετέον τοὺς τὴν θεατρικὴν μουσικὴν μεταχειριζομένους ἀγωνιστάς · ἐπεὶ δʼ ὁ θεατὴς διττός , ὁ μὲν ἐλεύθερος καὶ πεπαιδευμένος , ὁ δὲ φορτικὸς ἐκ βαναύσων καὶ θητῶν καὶ ἄλλων τοιούτων συγκείμενος , ἀποδοτέον ἀγῶνας καὶ θεωρίας καὶ τοῖς τοιούτοις πρὸς ἀνάπαυσιν · εἰσὶ δὲ ὥσπερ αὐτῶν αἱ ψυχαὶ παρεστραμμέναι τῆς κατὰ φύσιν ἕξεως—οὕτω καὶ τῶν ἁρμονιῶν παρεκβάσεις εἰσὶ καὶ τῶν μελῶν τὰ σύντονα καὶ παρακεχρωσμένα , ποιεῖ δὲ τὴν ἡδονὴν ἑκάστοις τὸ κατὰ φύσιν οἰκεῖον , διόπερ ἀποδοτέον ἐξουσίαν τοῖς ἀγωνιζομένοις πρὸς τὸν θεατὴν τὸν τοιοῦτον τοιούτῳ τινὶ χρῆσθαι τῷ γένει τῆς μουσικῆς . πρὸς δὲ παιδείαν , ὥσπερ εἴρηται , τοῖς ἠθικοῖς τῶν μελῶν χρηστέον καὶ ταῖς ἁρμονίαις ταῖς τοιαύταις . τοιαύτη δʼ ἡ δωριστί , καθάπερ εἴπομεν πρότερον · δέχεσθαι δὲ δεῖ κἄν τινα ἄλλην ἡμῖν δοκιμάζωσιν οἱ κοινωνοὶ τῆς ἐν φιλοσοφίᾳ διατριβῆς καὶ τῆς περὶ τὴν μουσικὴν παιδείας . ὁ δʼ ἐν τῇ Πολιτείᾳ Σωκράτης οὐ καλῶς τὴν φρυγιστὶ μόνην καταλείπει μετὰ τῆς δωριστί , καὶ ταῦτα ἀποδοκιμάσας τῶν ὀργάνων τὸν αὐλόν .
Lemmas: φανερός ὅτι χράω μέν πᾶς ὁ ἁρμονία , οὐ ὁ αὐτός δέ τρόπος πᾶς χράω , ἀλλά πρός μέν ὁ παιδεία ὁ ἠθικός , πρός δέ ἀκρόασις ἕτερος χειρουργέω καί ὁ πρακτικός καί ὁ ἐνθουσιαστικός . ὅς γάρ περί ἔνιοι συμβαίνω πάθος ψυχή ἰσχυρός , οὗτος ἐν πᾶς ὑπάρχω , ὁ δέ ἥσσων διαφέρω καί ὁ μάλα , οἷος ἔλεος καί φόβος , ἔτι δέ ἐνθουσιασμός · καί γάρ ὑπό οὗτος ὁ κίνησις κατοκώχιμος τις εἰμί , ἐκ ὁ δέ ἱερός μέλος ὁράω οὗτος , ὅταν χράω ὁ ἐξοργιάζω ὁ ψυχή μέλος , καθίστημι ὥσπερ ἰατρεία τυγχάνω καί κάθαρσις · αὐτός δή οὗτος ἀναγκαῖος πάσχω καί ὁ ἐλεήμων καί ὁ φοβητικός καί ὁ ὅλος παθητικός , ὁ ἄλλος κατά ὅσος ἐπιβάλλω ὁ τοιοῦτος ἕκαστος , καί πᾶς γίγνομαι τις κάθαρσις καί κουφίζω μετά ἡδονή . ὅμοιος δέ καί ὁ μέλος ὁ πρακτικός παρέχω χαρά ἀβλαβής ὁ ἄνθρωπος · διό ὁ μέν τοιοῦτος ἁρμονία καί ὁ τοιοῦτος μέλος τίθημι ὁ ὁ θεατρικός μουσική μεταχειρίζω ἀγωνιστής · ἐπεί δέ ὁ θεατής δισσός , ὁ μέν ἐλεύθερος καί παιδεύω , ὁ δέ φορτικός ἐκ βάναυσος καί θής καί ἄλλος τοιοῦτος σύγκειμαι , ἀποδοτέος ἀγών καί θεωρία καί ὁ τοιοῦτος πρός ἀνάπαυσις · εἰμί δέ ὥσπερ αὐτός ὁ ψυχή παραστρέφω ὁ κατά φύσις ἕξεως—οὕτω καί ὁ ἁρμονία παρέκβασις εἰμί καί ὁ μέλος ὁ σύντονος καί παραχρώννυμι , ποιέω δέ ὁ ἡδονή ἕκαστος ὁ κατά φύσις οἰκεῖος , διόπερ ἀποδοτέος ἐξουσία ὁ ἀγωνίζομαι πρός ὁ θεατής ὁ τοιοῦτος τοιοῦτος τις χράω ὁ γένος ὁ μουσικός . πρός δέ παιδεία , ὥσπερ λέγω , ὁ ἠθικός ὁ μέλος χράω καί ὁ ἁρμονία ὁ τοιοῦτος . τοιοῦτος δέ ὁ Δωριστί , καθά λέγω πρότερος · δέχομαι δέ δέω ἐάν τις ἄλλος ἐγώ δοκιμάζω ὁ κοινωνός ὁ ἐν φιλοσοφία διατριβή καί ὁ περί ὁ μουσική παιδεία . ὁ δέ ἐν ὁ Πολιτεία Σωκράτης οὐ καλός ὁ Φρυγιστί μόνος καταλείπω μετά ὁ Δωριστί , καί οὗτος ἀποδοκιμάζω ὁ ὄργανον ὁ αὐλός .