aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 3.1287a
περὶ δὲ τοῦ βασιλέως τοῦ κατὰ τὴν αὑτοῦ βούλησιν πάντα πράττοντος ὅ τε λόγος ἐφέστηκε νῦν καὶ ποιητέον τὴν σκέψιν . ὁ μὲν γὰρ κατὰ νόμον λεγόμενος βασιλεὺς οὐκ ἔστιν εἶδος , καθάπερ εἴπομεν , πολιτείας ( ἐν πάσαις γὰρ ὑπάρχειν ἐνδέχεται στρατηγίαν ἀίδιον , οἷον ἐν δημοκρατίᾳ καὶ ἀριστοκρατίᾳ , καὶ πολλοὶ ποιοῦσιν ἕνα κύριον τῆς διοικήσεως · τοιαύτη γὰρ ἀρχή τις ἔστι καὶ περὶ Ἐπίδαμνον , καὶ περὶ Ὀποῦντα δὲ κατά τι μέρος ἔλαττον ) · περὶ δὲ τῆς παμβασιλείας καλουμένης ( αὕτη δʼ ἐστὶ καθʼ ἣν ἄρχει πάντων κατὰ τὴν ἑαυτοῦ βούλησιν ὁ βασιλεύς ) δοκεῖ τισιν οὐδὲ κατὰ φύσιν εἶναι τὸ κύριον ἕνα πάντων εἶναι τῶν πολιτῶν , ὅπου συνέστηκεν ἐξ ὁμοίων ἡ πόλις · τοῖς γὰρ ὁμοίοις φύσει τὸ αὐτὸ δίκαιον ἀναγκαῖον καὶ τὴν αὐτὴν ἀξίαν κατὰ φύσιν εἶναι , ὥστʼ εἴπερ καὶ τὸ ἴσην ἔχειν τοὺς ἀνίσους τροφὴν ἢ ἐσθῆτα βλαβερὸν τοῖς σώμασιν , οὕτως ἔχειν καὶ τὰ περὶ τὰς τιμάς · ὁμοίως τοίνυν καὶ τὸ ἄνισον τοὺς ἴσους · διόπερ οὐδένα μᾶλλον ἄρχειν ἢ ἄρχεσθαι δίκαιον , καὶ τὸ ἀνὰ μέρος τοίνυν ὡσαύτως . τοῦτο δʼ ἤδη νόμος · ἡ γὰρ τάξις νόμος . τὸν ἄρα νόμον ἄρχειν αἱρετώτερον μᾶλλον ἢ τῶν πολιτῶν ἕνα τινά , κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ λόγον τοῦτον , κἂν εἴ τινας ἄρχειν βέλτιον , τούτους καταστατέον νομοφύλακας καὶ ὑπηρέτας τοῖς νόμοις · ἀναγκαῖον γὰρ εἶναί τινας ἀρχάς , ἀλλʼ οὐχ ἕνα τοῦτον εἶναί φασι δίκαιον , ὁμοίων γε ὄντων πάντων . ἀλλὰ μὴν ὅσα γε μὴ δοκεῖ δύνασθαι διορίζειν ὁ νόμος , οὐδʼ ἄνθρωπος ἂν δύναιτο γνωρίζειν . ἀλλʼ ἐπίτηδες παιδεύσας ὁ νόμος ἐφίστησι τὰ λοιπὰ τῇ δικαιοτάτῃ γνώμῃ κρίνειν καὶ διοικεῖν τοὺς ἄρχοντας . ἔτι δʼ ἐπανορθοῦσθαι δίδωσιν ὅ τι ἂν δόξῃ πειρωμένοις ἄμεινον εἶναι τῶν κειμένων . ὁ μὲν οὖν τὸν νόμον κελεύων ἄρχειν δοκεῖ κελεύειν ἄρχειν τὸν θεὸν καὶ τὸν νοῦν μόνους , ὁ δʼ ἄνθρωπον κελεύων προστίθησι καὶ θηρίον · ἥ τε γὰρ ἐπιθυμία τοιοῦτον , καὶ ὁ θυμὸς ἄρχοντας διαστρέφει καὶ τοὺς ἀρίστους ἄνδρας . διόπερ ἄνευ ὀρέξεως νοῦς ὁ νόμος ἐστίν . τὸ δὲ τῶν τεχνῶν εἶναι δοκεῖ παράδειγμα ψεῦδος , ὅτι τὸ κατὰ γράμματα ἰατρεύεσθαι φαῦλον , ἀλλὰ αἱρετώτερον χρῆσθαι τοῖς ἔχουσι τὰς τέχνας . οἱ μὲν γὰρ οὐδὲν διὰ φιλίαν παρὰ τὸν λόγον ποιοῦσιν , ἀλλʼ ἄρνυνται τὸν μισθὸν τοὺς κάμνοντας ὑγιάσαντες · οἱ δʼ ἐν ταῖς πολιτικαῖς ἀρχαῖς πολλὰ πρὸς ἐπήρειαν καὶ χάριν εἰώθασι πράττειν , ἐπεὶ καὶ τοὺς ἰατροὺς ὅταν ὑποπτεύωσι πιστευθέντας τοῖς ἐχθροῖς διαφθείρειν διὰ κέρδος , τότε τὴν ἐκ τῶν γραμμάτων θεραπείαν ζητήσαιεν ἂν μᾶλλον .
Lemmas: περί δέ ὁ βασιλεύς ὁ κατά ὁ ἑαυτοῦ βούλησις πᾶς πράσσω ὁ τε λόγος ἐφίστημι νῦν καί ποιέω ὁ σκέψις . ὁ μέν γάρ κατά νόμος λέγω βασιλεύς οὐ εἰμί εἶδος , καθά λέγω , πολιτεία ( ἐν πᾶς γάρ ὑπάρχω ἐνδέχομαι στρατηγία ἀίδιος , οἷος ἐν δημοκρατία καί ἀριστοκρατία , καί πολύς ποιέω εἷς κύριος ὁ διοίκησις · τοιοῦτος γάρ ἀρχή τις εἰμί καί περί Ἐπίδαμνος , καί περί Ὀπόεις δέ κατά τις μέρος ἐλαχύς ) · περί δέ ὁ παμβασίλεια καλέω ( οὗτος δέ εἰμί κατά ὅς ἄρχω πᾶς κατά ὁ ἑαυτοῦ βούλησις ὁ βασιλεύς ) δοκέω τις οὐδέ κατά φύσις εἰμί ὁ κύριος εἷς πᾶς εἰμί ὁ πολίτης , ὅπου συνίστημι ἐκ ὅμοιος ὁ πόλις · ὁ γάρ ὅμοιος φύσις ὁ αὐτός δίκαιος ἀναγκαῖος καί ὁ αὐτός ἀξία κατά φύσις εἰμί , ὥστε εἴπερ καί ὁ ἴσος ἔχω ὁ ἄνισος τροφή ἤ ἐσθής βλαβερός ὁ σῶμα , οὕτως ἔχω καί ὁ περί ὁ τιμή · ὅμοιος τοίνυν καί ὁ ἄνισος ὁ ἴσος · διόπερ οὐδείς μάλα ἄρχω ἤ ἄρχω δίκαιος , καί ὁ ἀνά μέρος τοίνυν ὡσαύτως . οὗτος δέ ἤδη νόμος · ὁ γάρ τάξις νόμος . ὁ ἄρα νόμος ἄρχω αἱρετός μάλα ἤ ὁ πολίτης εἷς τις , κατά ὁ αὐτός δέ λόγος οὗτος , ἄν εἰ τις ἄρχω ἀγαθός , οὗτος καταστατέον νομοφύλαξ καί ὑπηρέτης ὁ νόμος · ἀναγκαῖος γάρ εἰμί τις ἀρχή , ἀλλά οὐ εἷς οὗτος εἰμί φημί δίκαιος , ὅμοιος γε εἰμί πᾶς . ἀλλά μήν ὅσος γε μή δοκέω δύναμαι διορίζω ὁ νόμος , οὐδέ ἄνθρωπος ἄν δύναμαι γνωρίζω . ἀλλά ἐπίτηδες παιδεύω ὁ νόμος ἐφίστημι ὁ λοιπός ὁ δίκαιος γνώμη κρίνω καί διοικέω ὁ ἄρχω . ἔτι δέ ἐπανορθόω δίδωμι ὅς τις ἄν δοκέω πειράω ἀγαθός εἰμί ὁ κεῖμαι . ὁ μέν οὖν ὁ νόμος κελεύω ἄρχω δοκέω κελεύω ἄρχω ὁ θεός καί ὁ νόος μόνος , ὁ δέ ἄνθρωπος κελεύω προστίθημι καί θηρίον · ὁ τε γάρ ἐπιθυμία τοιοῦτος , καί ὁ θυμός ἄρχω διαστρέφω καί ὁ ἀγαθός ἀνήρ . διόπερ ἄνευ ὄρεξις νόος ὁ νόμος εἰμί . ὁ δέ ὁ τέχνη εἰμί δοκέω παράδειγμα ψεῦδος , ὅτι ὁ κατά γράμμα ἰατρεύω φαῦλος , ἀλλά αἱρετός χράω ὁ ἔχω ὁ τέχνη . ὁ μέν γάρ οὐδείς διά φιλία παρά ὁ λόγος ποιέω , ἀλλά ἄρνυμαι ὁ μισθός ὁ κάμνω ὑγιάζω · ὁ δέ ἐν ὁ πολιτικός ἀρχή πολύς πρός ἐπήρεια καί χάρις εἴωθα πράσσω , ἐπεί καί ὁ ἰατρός ὅταν ὑποπτεύω πιστεύω ὁ ἐχθρός διαφθείρω διά κέρδος , τότε ὁ ἐκ ὁ γράμμα θεραπεία ζητέω ἄν μάλα .