aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 4.1295a
περὶ δὲ τυραννίδος ἦν ἡμῖν λοιπὸν εἰπεῖν , οὐχ ὡς ἐνούσης πολυλογίας περὶ αὐτήν , ἀλλʼ ὅπως λάβῃ τῆς μεθόδου τὸ μέρος , ἐπειδὴ καὶ ταύτην τίθεμεν τῶν πολιτειῶν τι μέρος . περὶ μὲν οὖν βασιλείας διωρίσαμεν ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις , ἐν οἷς περὶ τῆς μάλιστα λεγομένης βασιλείας ἐποιούμεθα τὴν σκέψιν , πότερον ἀσύμφορος ἢ συμφέρει ταῖς πόλεσιν , καὶ τίνα καὶ πόθεν δεῖ καθιστάναι , καὶ πῶς · τυραννίδος δʼ εἴδη δύο μὲν διείλομεν ἐν οἷς περὶ βασιλείας ἐπεσκοποῦμεν , διὰ τὸ τὴν δύναμιν ἐπαλλάττειν πως αὐτῶν καὶ πρὸς τὴν βασιλείαν , διὰ τὸ κατὰ νόμον εἶναι ἀμφοτέρας ταύτας τὰς ἀρχάς ( ἔν τε γὰρ τῶν βαρβάρων τισὶν αἱροῦνται αὐτοκράτορας μονάρχους , καὶ τὸ παλαιὸν ἐν τοῖς ἀρχαίοις Ἕλλησιν ἐγίγνοντό τινες μόναρχοι τὸν τρόπον τοῦτον , οὓς ἐκάλουν αἰσυμνήτας ) , ἔχουσι δέ τινας πρὸς ἀλλήλας αὗται διαφοράς , ἦσαν δὲ διὰ μὲν τὸ κατὰ νόμον βασιλικαὶ καὶ διὰ τὸ μοναρχεῖν ἑκόντων , τυραννικαὶ δὲ διὰ τὸ δεσποτικῶς ἄρχειν καὶ κατὰ τὴν αὑτῶν γνώμην · τρίτον δὲ εἶδος τυραννίδος , ἥπερ μάλιστʼ εἶναι δοκεῖ τυραννίς , ἀντίστροφος οὖσα τῇ παμβασιλείᾳ . τοιαύτην δʼ ἀναγκαῖον εἶναι τυραννίδα τὴν μοναρχίαν ἥτις ἀνυπεύθυνος ἄρχει τῶν ὁμοίων καὶ βελτιόνων πάντων πρὸς τὸ σφέτερον αὐτῆς συμφέρον , ἀλλὰ μὴ πρὸς τὸ τῶν ἀρχομένων . διόπερ ἀκούσιος · οὐθεὶς γὰρ ἑκὼν ὑπομένει τῶν ἐλευθέρων τὴν τοιαύτην ἀρχήν . τυραννίδος μὲν οὖν εἴδη ταῦτα καὶ τοσαῦτα διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας . τίς δʼ ἀρίστη πολιτεία καὶ τίς ἄριστος βίος ταῖς πλείσταις πόλεσι καὶ τοῖς πλείστοις τῶν ἀνθρώπων , μήτε πρὸς ἀρετὴν συγκρίνουσι τὴν ὑπὲρ τοὺς ἰδιώτας , μήτε πρὸς παιδείαν ἣ φύσεως δεῖται καὶ χορηγίας τυχηρᾶς , μήτε πρὸς πολιτείαν τὴν κατʼ εὐχὴν γινομένην , ἀλλὰ βίον τε τὸν τοῖς πλείστοις κοινωνῆσαι δυνατὸν καὶ πολιτείαν ἧς τὰς πλείστας πόλεις ἐνδέχεται μετασχεῖν ; καὶ γὰρ ἃς καλοῦσιν ἀριστοκρατίας , περὶ ὧν νῦν εἴπομεν , τὰ μὲν ἐξωτέρω πίπτουσι ταῖς πλείσταις τῶν πόλεων , τὰ δὲ γειτνιῶσι τῇ καλουμένῃ πολιτείᾳ ( διὸ περὶ ἀμφοῖν ὡς μιᾶς λεκτέον ) . ἡ δὲ δὴ κρίσις περὶ ἁπάντων τούτων ἐκ τῶν αὐτῶν στοιχείων ἐστίν . εἰ γὰρ καλῶς ἐν τοῖς Ἠθικοῖς εἴρηται τὸ τὸν εὐδαίμονα βίον εἶναι τὸν κατʼ ἀρετὴν ἀνεμπόδιστον , μεσότητα δὲ τὴν ἀρετήν , τὸν μέσον ἀναγκαῖον εἶναι βίον βέλτιστον , τὸ τῆς ἑκάστοις ἐνδεχομένης τυχεῖν μεσότητος · τοὺς δὲ αὐτοὺς τούτους ὅρους ἀναγκαῖον εἶναι καὶ πόλεως ἀρετῆς καὶ κακίας καὶ πολιτείας · ἡ γὰρ πολιτεία βίος τίς ἐστι πόλεως .
Lemmas: περί δέ τυραννίς εἰμί ἐγώ λοιπός λέγω , οὐ ὡς ἔνειμι πολυλογία περί αὐτός , ἀλλά ὅπως λαμβάνω ὁ μέθοδος ὁ μέρος , ἐπειδή καί οὗτος τίθημι ὁ πολιτεία τις μέρος . περί μέν οὖν βασιλεία διορίζω ἐν ὁ πρῶτος λόγος , ἐν ὅς περί ὁ μάλα λέγω βασιλεία ποιέω ὁ σκέψις , πότερος ἀσύμφορος ἤ συμφέρω ὁ πόλις , καί τίς καί πόθεν δέω καθίστημι , καί πῶς · τυραννίς δέ εἶδος δύο μέν διείλω ἐν ὅς περί βασιλεία ἐπισκοπέω , διά ὁ ὁ δύναμις ἐπαλλάσσω πως αὐτός καί πρός ὁ βασιλεία , διά ὁ κατά νόμος εἰμί ἀμφότερος οὗτος ὁ ἀρχή ( ἐν τε γάρ ὁ βάρβαρος τις αἱρέω αὐτοκράτωρ μόναρχος , καί ὁ παλαιός ἐν ὁ ἀρχαῖος Ἕλλην γίγνομαι τις μόναρχος ὁ τρόπος οὗτος , ὅς καλέω αἰσυμνήτης ) , ἔχω δέ τις πρός ἀλλήλων οὗτος διαφορά , εἰμί δέ διά μέν ὁ κατά νόμος βασιλικός καί διά ὁ μοναρχέω ἑκών , τυραννικός δέ διά ὁ δεσποτικός ἄρχω καί κατά ὁ ἑαυτοῦ γνώμη · τρίτος δέ εἶδος τυραννίς , ὅς μάλα εἰμί δοκέω τυραννίς , ἀντίστροφος εἰμί ὁ παμβασίλεια . τοιοῦτος δέ ἀναγκαῖος εἰμί τυραννίς ὁ μοναρχία ὅστις ἀνυπεύθυνος ἄρχω ὁ ὅμοιος καί ἀγαθός πᾶς πρός ὁ σφέτερος αὐτός συμφέρω , ἀλλά μή πρός ὁ ὁ ἄρχω . διόπερ ἀκούσιος · οὐδείς γάρ ἑκών ὑπομένω ὁ ἐλεύθερος ὁ τοιοῦτος ἀρχή . τυραννίς μέν οὖν εἶδος οὗτος καί τοσοῦτος διά ὁ λέγω αἰτία . τίς δέ ἀγαθός πολιτεία καί τίς ἀγαθός βίος ὁ πολύς πόλις καί ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος , μήτε πρός ἀρετή συγκρίνω ὁ ὑπέρ ὁ ἰδιώτης , μήτε πρός παιδεία ὅς φύσις δέω καί χορηγία τυχηρός , μήτε πρός πολιτεία ὁ κατά εὐχή γίγνομαι , ἀλλά βίος τε ὁ ὁ πολύς κοινωνέω δυνατός καί πολιτεία ὅς ὁ πολύς πόλις ἐνδέχομαι μετέχω ; καί γάρ ὅς καλέω ἀριστοκρατία , περί ὅς νῦν λέγω , ὁ μέν ἐξωτέρω πίπτω ὁ πολύς ὁ πόλις , ὁ δέ γειτνιάω ὁ καλέω πολιτεία ( διό περί ἄμφω ὡς εἷς λεκτέος ) . ὁ δέ δή κρίσις περί ἅπας οὗτος ἐκ ὁ αὐτός στοιχεῖον εἰμί . εἰ γάρ καλός ἐν ὁ Ἠθικός λέγω ὁ ὁ εὐδαίμων βίος εἰμί ὁ κατά ἀρετή ἀνεμπόδιστος , μεσότης δέ ὁ ἀρετή , ὁ μέσος ἀναγκαῖος εἰμί βίος ἀγαθός , ὁ ὁ ἕκαστος ἐνδέχομαι τυγχάνω μεσότης · ὁ δέ αὐτός οὗτος ὅρος ἀναγκαῖος εἰμί καί πόλις ἀρετή καί κακία καί πολιτεία · ὁ γάρ πολιτεία βίος τις εἰμί πόλις .