aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 1.1255a
ὅτι μὲν τοίνυν εἰσὶ φύσει τινὲς οἱ μὲν ἐλεύθεροι οἱ δὲ δοῦλοι , φανερόν , οἷς καὶ συμφέρει τὸ δουλεύειν καὶ δίκαιόν ἐστιν . ὅτι δὲ καὶ οἱ τἀναντία φάσκοντες τρόπον τινὰ λέγουσιν ὀρθῶς , οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν . διχῶς γὰρ λέγεται τὸ δουλεύειν καὶ ὁ δοῦλος . ἔστι γάρ τις καὶ κατὰ νόμον δοῦλος καὶ δουλεύων · ὁ γὰρ νόμος ὁμολογία τίς ἐστιν ἐν ᾧ τὰ κατὰ πόλεμον κρατούμενα τῶν κρατούντων εἶναί φασιν . τοῦτο δὴ τὸ δίκαιον πολλοὶ τῶν ἐν τοῖς νόμοις ὥσπερ ῥήτορα γράφονται παρανόμων , ὡς δεινὸν ὂν εἰ τοῦ βιάσασθαι δυναμένου καὶ κατὰ δύναμιν κρείττονος ἔσται δοῦλον καὶ ἀρχόμενον τὸ βιασθέν . καὶ τοῖς μὲν οὕτως δοκεῖ τοῖς δʼ ἐκείνως , καὶ τῶν σοφῶν . αἴτιον δὲ ταύτης τῆς ἀμφισβητήσεως , καὶ ὃ ποιεῖ τοὺς λόγους ἐπαλλάττειν , ὅτι τρόπον τινὰ ἀρετὴ τυγχάνουσα χορηγίας καὶ βιάζεσθαι δύναται μάλιστα , καὶ ἔστιν ἀεὶ τὸ κρατοῦν ἐν ὑπεροχῇ ἀγαθοῦ τινος , ὥστε δοκεῖν μὴ ἄνευ ἀρετῆς εἶναι τὴν βίαν , ἀλλὰ περὶ τοῦ δικαίου μόνον εἶναι τὴν ἀμφισβήτησιν ( διὰ γὰρ τοῦτο τοῖς μὲν ἄνοια δοκεῖν τὸ δίκαιον εἶναι , τοῖς δʼ αὐτὸ τοῦτο δίκαιον , τὸ τὸν κρείττονα ἄρχειν ) · ἐπεὶ διαστάντων γε χωρὶς τούτων τῶν λόγων οὔτε ἰσχυρὸν οὐθὲν ἔχουσιν οὔτε πιθανὸν ἅτεροι λόγοι , ὡς οὐ δεῖ τὸ βέλτιον κατʼ ἀρετὴν ἄρχειν καὶ δεσπόζειν . ὅλως δʼ ἀντεχόμενοί τινες , ὡς οἴονται , δικαίου τινός ( ὁ γὰρ νόμος δίκαιόν τι ) τὴν κατὰ πόλεμον δουλείαν τιθέασι δικαίαν , ἅμα δʼ οὔ φασιν · τήν τε γὰρ ἀρχὴν ἐνδέχεται μὴ δικαίαν εἶναι τῶν πολέμων , καὶ τὸν ἀνάξιον δουλεύειν οὐδαμῶς ἂν φαίη τις δοῦλον εἶναι · εἰ δὲ μή , συμβήσεται τοὺς εὐγενεστάτους εἶναι δοκοῦντας δούλους εἶναι καὶ ἐκ δούλων , ἐὰν συμβῇ πραθῆναι ληφθέντας . διόπερ αὐτοὺς οὐ βούλονται λέγειν δούλους , ἀλλὰ τοὺς βαρβάρους . καίτοι ὅταν τοῦτο λέγωσιν , οὐθὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ τὸ φύσει δοῦλον ὅπερ ἐξ ἀρχῆς εἴπομεν · ἀνάγκη γὰρ εἶναί τινας φάναι τοὺς μὲν πανταχοῦ δούλους τοὺς δʼ οὐδαμοῦ . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ περὶ εὐγενείας · αὑτοὺς μὲν γὰρ οὐ μόνον παρʼ αὑτοῖς εὐγενεῖς ἀλλὰ πανταχοῦ νομίζουσιν , τοὺς δὲ βαρβάρους οἴκοι μόνον , ὡς ὄν τι τὸ μὲν ἁπλῶς εὐγενὲς καὶ ἐλεύθερον τὸ δʼ οὐχ ἁπλῶς , ὥσπερ καὶ ἡ Θεοδέκτου Ἑλένη φησὶ θείων δʼ ἀπʼ ἀμφοῖν ἔκγονον ῥιζωμάτων τίς ἂν προσειπεῖν ἀξιώσειεν λάτριν ; ὅταν δὲ τοῦτο λέγωσιν , οὐθενὶ ἀλλʼ ἢ ἀρετῇ καὶ κακίᾳ διορίζουσι τὸ δοῦλον καὶ ἐλεύθερον , καὶ τοὺς εὐγενεῖς καὶ τοὺς δυσγενεῖς .
Lemmas: ὅτι μέν τοίνυν εἰμί φύσις τις ὁ μέν ἐλεύθερος ὁ δέ δοῦλος , φανερός , ὅς καί συμφέρω ὁ δουλεύω καί δίκαιος εἰμί . ὅτι δέ καί ὁ ἐναντίος φάσκω τρόπος τις λέγω ὀρθός , οὐ χαλεπός ὁράω . διχῶς γάρ λέγω ὁ δουλεύω καί ὁ δοῦλος . εἰμί γάρ τις καί κατά νόμος δοῦλος καί δουλεύω · ὁ γάρ νόμος ὁμολογία τις εἰμί ἐν ὅς ὁ κατά πόλεμος κρατέω ὁ κρατέω εἰμί φημί . οὗτος δή ὁ δίκαιος πολύς ὁ ἐν ὁ νόμος ὥσπερ ῥήτωρ γράφω παράνομος , ὡς δεινός εἰμί εἰ ὁ βιάζω δύναμαι καί κατά δύναμις κρατύς εἰμί δοῦλος καί ἄρχω ὁ βιάζω . καί ὁ μέν οὕτως δοκέω ὁ δέ ἐκεῖνος , καί ὁ σοφός . αἴτιος δέ οὗτος ὁ ἀμφισβήτησις , καί ὅς ποιέω ὁ λόγος ἐπαλλάσσω , ὅτι τρόπος τις ἀρετή τυγχάνω χορηγία καί βιάζω δύναμαι μάλα , καί εἰμί ἀεί ὁ κρατέω ἐν ὑπεροχή ἀγαθός τις , ὥστε δοκέω μή ἄνευ ἀρετή εἰμί ὁ βία , ἀλλά περί ὁ δίκαιος μόνος εἰμί ὁ ἀμφισβήτησις ( διά γάρ οὗτος ὁ μέν ἄνοια δοκέω ὁ δίκαιος εἰμί , ὁ δέ αὐτός οὗτος δίκαιος , ὁ ὁ κρατύς ἄρχω ) · ἐπεί διαστάζω γε χωρίς οὗτος ὁ λόγος οὔτε ἰσχυρός οὐδείς ἔχω οὔτε πιθανός ἕτερος λόγος , ὡς οὐ δέω ὁ ἀγαθός κατά ἀρετή ἄρχω καί δεσπόζω . ὅλος δέ ἀντέχω τις , ὡς οἴομαι , δίκαιος τις ( ὁ γάρ νόμος δίκαιος τις ) ὁ κατά πόλεμος δουλεία τίθημι δίκαιος , ἅμα δέ οὐ φημί · ὁ τε γάρ ἀρχή ἐνδέχομαι μή δίκαιος εἰμί ὁ πόλεμος , καί ὁ ἀνάξιος δουλεύω οὐδαμῶς ἄν φημί τις δοῦλος εἰμί · εἰ δέ μή , συμβαίνω ὁ εὐγενής εἰμί δοκέω δοῦλος εἰμί καί ἐκ δοῦλος , ἐάν συμβαίνω πιπράσκω λαμβάνω . διόπερ αὐτός οὐ βούλομαι λέγω δοῦλος , ἀλλά ὁ βάρβαρος . καίτοι ὅταν οὗτος λέγω , οὐδείς ἄλλος ζητέω ἤ ὁ φύσις δοῦλος ὅς ἐκ ἀρχή λέγω · ἀνάγκη γάρ εἰμί τις φημί ὁ μέν πανταχοῦ δοῦλος ὁ δέ οὐδαμοῦ . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί περί εὐγένεια · ἑαυτοῦ μέν γάρ οὐ μόνος παρά ἑαυτοῦ εὐγενής ἀλλά πανταχοῦ νομίζω , ὁ δέ βάρβαρος οἴκοι μόνος , ὡς εἰμί τις ὁ μέν ἁπλῶς εὐγενής καί ἐλεύθερος ὁ δέ οὐ ἁπλῶς , ὥσπερ καί ὁ Θεοδέκτης Ἑλένη φημί θεῖος δέ ἀπό ἄμφω ἔκγονος ῥίζωμα τίς ἄν προσλέγω ἀξιόω λάτρις ; ὅταν δέ οὗτος λέγω , οὐδείς ἀλλά ἤ ἀρετή καί κακία διορίζω ὁ δοῦλος καί ἐλεύθερος , καί ὁ εὐγενής καί ὁ δυσγενής .