aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 4.1296b
ἀλλʼ ἢ ἄρχειν ζητεῖν ἢ κρατουμένους ὑπομένειν . τίς μὲν οὖν ἀρίστη πολιτεία , καὶ διὰ τίνʼ αἰτίαν , ἐκ τούτων φανερόν · τῶν δʼ ἄλλων πολιτειῶν , ἐπειδὴ πλείους δημοκρατίας καὶ πλείους ὀλιγαρχίας φαμὲν εἶναι , ποίαν πρώτην θετέον καὶ δευτέραν καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἐχομένην τῷ τὴν μὲν εἶναι βελτίω τὴν δὲ χείρω , διωρισμένης τῆς ἀρίστης οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν . ἀεὶ γὰρ ἀναγκαῖον εἶναι βελτίω τὴν ἐγγύτατα ταύτης , χείρω δὲ τὴν ἀφεστηκυῖαν τοῦ μέσου πλεῖον , ἂν μὴ πρὸς ὑπόθεσιν κρίνῃ τις . λέγω δὲ τὸ πρὸς ὑπόθεσιν , ὅτι πολλάκις , οὔσης ἄλλης πολιτείας αἱρετωτέρας , ἐνίοις οὐδὲν κωλύει συμφέρειν ἑτέραν μᾶλλον εἶναι πολιτείαν . τίς δὲ πολιτεία τίσι καὶ ποία συμφέρει ποίοις , ἐχόμενόν ἐστι τῶν εἰρημένων διελθεῖν . ληπτέον δὴ πρῶτον περὶ πασῶν καθόλου ταὐτόν · δεῖ γὰρ κρεῖττον εἶναι τὸ βουλόμενον μέρος τῆς πόλεως τοῦ μὴ βουλομένου μένειν τὴν πολιτείαν . ἔστι δὲ πᾶσα πόλις ἔκ τε τοῦ ποιοῦ καὶ ποσοῦ . λέγω δὲ ποιὸν μὲν ἐλευθερίαν πλοῦτον παιδείαν εὐγένειαν , ποσὸν δὲ τὴν τοῦ πλήθους ὑπεροχήν . ἐνδέχεται δὲ τὸ μὲν ποιὸν ὑπάρχειν ἑτέρῳ μέρει τῆς πόλεως , ἐξ ὧν συνέστηκε μερῶν ἡ πόλις , ἄλλῳ δὲ μέρει τὸ ποσόν , οἷον πλείους τὸν ἀριθμὸν εἶναι τῶν γενναίων τοὺς ἀγεννεῖς ἢ τῶν πλουσίων τοὺς ἀπόρους , μὴ μέντοι τοσοῦτον ὑπερέχειν τῷ ποσῷ ὅσον λείπεται τῷ ποιῷ . διὸ ταῦτα πρὸς ἄλληλα συγκριτέον . ὅπου μὲν οὖν ὑπερέχει τὸ τῶν ἀπόρων πλῆθος τὴν εἰρημένην ἀναλογίαν , ἐνταῦθα πέφυκεν εἶναι δημοκρατίαν , καὶ ἕκαστον εἶδος δημοκρατίας κατὰ τὴν ὑπεροχὴν τοῦ δήμου ἑκάστου , οἷον ἐὰν μὲν τὸ τῶν γεωργῶν ὑπερτείνῃ πλῆθος , τὴν πρώτην δημοκρατίαν , ἐὰν δὲ τὸ τῶν βαναύσων καὶ μισθαρνούντων , τὴν τελευταίαν , ὁμοίως δὲ καὶ τὰς ἄλλας τὰς μεταξὺ τούτων · ὅπου δὲ τὸ τῶν εὐπόρων καὶ γνωρίμων μᾶλλον ὑπερτείνει τῷ ποιῷ ἢ λείπεται τῷ ποσῷ , ἐνταῦθα ὀλιγαρχίαν , καὶ τῆς ὀλιγαρχίας τὸν αὐτὸν τρόπον ἕκαστον εἶδος κατὰ τὴν ὑπεροχὴν τοῦ ὀλιγαρχικοῦ πλήθους . δεῖ δʼ ἀεὶ τὸν νομοθέτην ἐν τῇ πολιτείᾳ προσλαμβάνειν τοὺς μέσους · ἄν τε γὰρ ὀλιγαρχικοὺς τοὺς νόμους τιθῇ , στοχάζεσθαι χρὴ τῶν μέσων , ἐάν τε δημοκρατικούς , προσάγεσθαι τοῖς νόμοις τούτους . ὅπου δὲ τὸ τῶν μέσων ὑπερτείνει πλῆθος ἢ συναμφοτέρων τῶν ἄκρων ἢ καὶ θατέρου μόνον , ἐνταῦθʼ ἐνδέχεται πολιτείαν εἶναι μόνιμον .
Lemmas: ἀλλά ἤ ἄρχω ζητέω ἤ κρατέω ὑπομένω . τίς μέν οὖν ἀγαθός πολιτεία , καί διά τίς αἰτία , ἐκ οὗτος φανερός · ὁ δέ ἄλλος πολιτεία , ἐπειδή πολύς δημοκρατία καί πολύς ὀλιγαρχία φημί εἰμί , ποῖος πρῶτος τίθημι καί δεύτερος καί οὗτος δή ὁ τρόπος ἔχω ὁ ὁ μέν εἰμί ἀγαθός ὁ δέ κακός , διορίζω ὁ ἀγαθός οὐ χαλεπός ὁράω . ἀεί γάρ ἀναγκαῖος εἰμί ἀγαθός ὁ ἐγγύς οὗτος , κακός δέ ὁ ἀφίστημι ὁ μέσος πολύς , ἐάν μή πρός ὑπόθεσις κρίνω τις . λέγω δέ ὁ πρός ὑπόθεσις , ὅτι πολλάκις , εἰμί ἄλλος πολιτεία αἱρετός , ἔνιοι οὐδείς κωλύω συμφέρω ἕτερος μάλα εἰμί πολιτεία . τίς δέ πολιτεία τίς καί ποῖος συμφέρω ποῖος , ἔχω εἰμί ὁ λέγω διέρχομαι . λαμβάνω δή πρῶτος περί πᾶς καθόλου αὐτός · δέω γάρ κρατύς εἰμί ὁ βούλομαι μέρος ὁ πόλις ὁ μή βούλομαι μένω ὁ πολιτεία . εἰμί δέ πᾶς πόλις ἐκ τε ὁ ποιός καί πός . λέγω δέ ποιός μέν ἐλευθερία πλοῦτος παιδεία εὐγένεια , ποσός δέ ὁ ὁ πλῆθος ὑπεροχή . ἐνδέχομαι δέ ὁ μέν ποιός ὑπάρχω ἕτερος μέρος ὁ πόλις , ἐκ ὅς συνίστημι μέρος ὁ πόλις , ἄλλος δέ μέρος ὁ ποσός , οἷος πολύς ὁ ἀριθμός εἰμί ὁ γενναῖος ὁ ἀγεννής ἤ ὁ πλούσιος ὁ ἄπορος , μή μέντοι τοσοῦτος ὑπερέχω ὁ πός ὅσος λείπω ὁ ποιός . διό οὗτος πρός ἀλλήλων συγκριτέον . ὅπου μέν οὖν ὑπερέχω ὁ ὁ ἄπορος πλῆθος ὁ λέγω ἀναλογία , ἐνταῦθα φύω εἰμί δημοκρατία , καί ἕκαστος εἶδος δημοκρατία κατά ὁ ὑπεροχή ὁ δῆμος ἕκαστος , οἷος ἐάν μέν ὁ ὁ γεωργός ὑπερτείνω πλῆθος , ὁ πρῶτος δημοκρατία , ἐάν δέ ὁ ὁ βάναυσος καί μισθαρνέω , ὁ τελευταῖος , ὅμοιος δέ καί ὁ ἄλλος ὁ μεταξύ οὗτος · ὅπου δέ ὁ ὁ εὔπορος καί γνώριμος μάλα ὑπερτείνω ὁ ποιός ἤ λείπω ὁ πός , ἐνταῦθα ὀλιγαρχία , καί ὁ ὀλιγαρχία ὁ αὐτός τρόπος ἕκαστος εἶδος κατά ὁ ὑπεροχή ὁ ὀλιγαρχικός πλῆθος . δέω δέ ἀεί ὁ νομοθέτης ἐν ὁ πολιτεία προσλαμβάνω ὁ μέσος · ἐάν τε γάρ ὀλιγαρχικός ὁ νόμος τίθημι , στοχάζομαι χρή ὁ μέσος , ἐάν τε δημοκρατικός , προσάγω ὁ νόμος οὗτος . ὅπου δέ ὁ ὁ μέσος ὑπερτείνω πλῆθος ἤ συναμφότεροι ὁ ἄκρον ἤ καί ἕτερος μόνος , ἐνταῦθα ἐνδέχομαι πολιτεία εἰμί μόνιμος .