aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 3.1286a
ἢ οὐ συμφέρει , ἓν δὲ πότερον ἕνα συμφέρει κύριον εἶναι πάντων , ἢ οὐ συμφέρει . τὸ μὲν οὖν περὶ τῆς τοιαύτης στρατηγίας ἐπισκοπεῖν νόμων ἔχει μᾶλλον εἶδος ἢ πολιτείας ( ἐν ἁπάσαις γὰρ ἐνδέχεται γίγνεσθαι τοῦτο ταῖς πολιτείαις ) , ὥστʼ ἀφείσθω τὴν πρώτην · ὁ δὲ λοιπὸς τρόπος τῆς βασιλείας πολιτείας εἶδός ἐστιν , ὥστε περὶ τούτου δεῖ θεωρῆσαι καὶ τὰς ἀπορίας ἐπιδραμεῖν τὰς ἐνούσας . ἀρχὴ δʼ ἐστὶ τῆς ζητήσεως αὕτη , πότερον συμφέρει μᾶλλον ὑπὸ τοῦ ἀρίστου ἀνδρὸς ἄρχεσθαι ἢ ὑπὸ τῶν ἀρίστων νόμων . δοκοῦσι δὴ τοῖς νομίζουσι συμφέρειν βασιλεύεσθαι τὸ καθόλου μόνον οἱ νόμοι λέγειν , ἀλλʼ οὐ πρὸς τὰ προσπίπτοντα ἐπιτάττειν , ὥστʼ ἐν ὁποιᾳοῦν τέχνῃ τὸ κατὰ γράμματʼ ἄρχειν ἠλίθιον ( καὶ ἐν Αἰγύπτῳ μετὰ τὴν τετρήμερον κινεῖν ἔξεστι τοῖς ἰατροῖς , ἐὰν δὲ πρότερον , ἐπὶ τῷ αὑτοῦ κινδύνῳ ) . φανερὸν τοίνυν ὡς οὐκ ἔστιν ἡ κατὰ γράμματα καὶ νόμους ἀρίστη πολιτεία , διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν . ἀλλὰ μὴν κἀκεῖνον δεῖ ὑπάρχειν τὸν λόγον , τὸν καθόλου , τοῖς ἄρχουσιν . κρεῖττον δʼ ᾧ μὴ πρόσεστι τὸ παθητικὸν ὅλως ἢ ᾧ συμφυές · τῷ μὲν οὖν νόμῳ τοῦτο οὐχ ὑπάρχει , ψυχὴν δʼ ἀνθρωπίνην ἀνάγκη τοῦτʼ ἔχειν πᾶσαν . ἀλλʼ ἴσως ἂν φαίη τις ὡς ἀντὶ τούτου βουλεύσεται περὶ τῶν καθʼ ἕκαστα κάλλιον . ὅτι μὲν τοίνυν ἀνάγκη νομοθέτην αὐτὸν εἶναι , δῆλον , καὶ κεῖσθαι νόμους , ἀλλὰ μὴ κυρίους ᾗ παρεκβαίνουσιν , ἐπεὶ περὶ τῶν γʼ ἄλλων εἶναι δεῖ κυρίους · ὅσα δὲ μὴ δυνατὸν τὸν νόμον κρίνειν ἢ ὅλως ἢ εὖ , πότερον ἕνα τὸν ἄριστον δεῖ ἄρχειν ἢ πάντας ; καὶ γὰρ νῦν συνιόντες δικάζουσι καὶ βουλεύονται καὶ κρίνουσιν , αὗται δʼ αἱ κρίσεις εἰσὶ πᾶσαι περὶ τῶν καθʼ ἕκαστον . καθʼ ἕνα μὲν οὖν συμβαλλόμενος ὁστισοῦν ἴσως χείρων · ἀλλʼ ἐστὶν ἡ πόλις ἐκ πολλῶν , ὥσπερ δʼ ἑστίασις συμφορητὸς καλλίων μιᾶς καὶ ἁπλῆς · διὰ τοῦτο καὶ κρίνει ἄμεινον ὄχλος πολλὰ ἢ εἷς ὁστισοῦν . ἔτι μᾶλλον ἀδιάφθορον τὸ πολύ—καθάπερ ὕδωρ τὸ πλεῖον , οὕτω καὶ τὸ πλῆθος τῶν ὀλίγων ἀδιαφθορώτερον · τοῦ δʼ ἑνὸς ὑπʼ ὀργῆς κρατηθέντος ἤ τινος ἑτέρου πάθους τοιούτου ἀναγκαῖον διεφθάρθαι τὴν κρίσιν , ἐκεῖ δʼ ἔργον ἅμα πάντας ὀργισθῆναι καὶ ἁμαρτεῖν . ἔστω δὲ τὸ πλῆθος οἱ ἐλεύθεροι , μηδὲν παρὰ τὸν νόμον πράττοντες ἀλλʼ ἢ περὶ ὧν ἐκλείπειν ἀναγκαῖον αὐτόν . εἰ δὲ δὴ τοῦτο μὴ ῥᾴδιον ἐν πολλοῖς , ἀλλʼ εἰ πλείους εἶεν ἀγαθοὶ καὶ ἄνδρες καὶ πολῖται , πότερον ὁ εἷς ἀδιαφθορώτερος ἄρχων , ἢ μᾶλλον οἱ πλείους μὲν τὸν ἀριθμὸν ἀγαθοὶ δὲ πάντες ;
Lemmas: ἤ οὐ συμφέρω , εἷς δέ πότερος εἷς συμφέρω κύριος εἰμί πᾶς , ἤ οὐ συμφέρω . ὁ μέν οὖν περί ὁ τοιοῦτος στρατηγία ἐπισκοπέω νόμος ἔχω μάλα εἶδος ἤ πολιτεία ( ἐν ἅπας γάρ ἐνδέχομαι γίγνομαι οὗτος ὁ πολιτεία ) , ὥστε ἀφίημι ὁ πρῶτος · ὁ δέ λοιπός τρόπος ὁ βασιλεία πολιτεία εἶδος εἰμί , ὥστε περί οὗτος δέω θεωρέω καί ὁ ἀπορία ἐπιτρέχω ὁ ἔνειμι . ἀρχή δέ εἰμί ὁ ζήτησις οὗτος , πότερος συμφέρω μάλα ὑπό ὁ ἀγαθός ἀνήρ ἄρχω ἤ ὑπό ὁ ἀγαθός νόμος . δοκέω δή ὁ νομίζω συμφέρω βασιλεύω ὁ καθόλου μόνος ὁ νόμος λέγω , ἀλλά οὐ πρός ὁ προσπίπτω ἐπιτάσσω , ὥστε ἐν ὁσποιᾳοῦν τέχνη ὁ κατά γράμμα ἄρχω ἠλίθιος ( καί ἐν Αἴγυπτος μετά ὁ τετρήμερος κινέω ἔξεστι ὁ ἰατρός , ἐάν δέ πρότερος , ἐπί ὁ ἑαυτοῦ κίνδυνος ) . φανερός τοίνυν ὡς οὐ εἰμί ὁ κατά γράμμα καί νόμος ἀγαθός πολιτεία , διά ὁ αὐτός αἰτία . ἀλλά μήν ἐκεῖνος δέω ὑπάρχω ὁ λόγος , ὁ καθόλου , ὁ ἄρχω . κρατύς δέ ὅς μή πρόσειμι ὁ παθητικός ὅλος ἤ ὅς συμφυής · ὁ μέν οὖν νόμος οὗτος οὐ ὑπάρχω , ψυχή δέ ἀνθρώπινος ἀνάγκη οὗτος ἔχω πᾶς . ἀλλά ἴσως ἄν φημί τις ὡς ἀντί οὗτος βουλεύω περί ὁ κατά ἕκαστος καλός . ὅτι μέν τοίνυν ἀνάγκη νομοθέτης αὐτός εἰμί , δῆλος , καί κεῖμαι νόμος , ἀλλά μή κύριος ᾗ παρεκβαίνω , ἐπεί περί ὁ γε ἄλλος εἰμί δέω κύριος · ὅσος δέ μή δυνατός ὁ νόμος κρίνω ἤ ὅλος ἤ εὖ , πότερος εἷς ὁ ἀγαθός δέω ἄρχω ἤ πᾶς ; καί γάρ νῦν συνέρχομαι δικάζω καί βουλεύω καί κρίνω , οὗτος δέ ὁ κρίσις εἰμί πᾶς περί ὁ κατά ἕκαστος . κατά εἷς μέν οὖν συμβάλλω ὅστις ἴσως κακός · ἀλλά εἰμί ὁ πόλις ἐκ πολύς , ὥσπερ δέ ἑστίασις συμφορητός καλός εἷς καί ἁπλόος · διά οὗτος καί κρίνω ἀγαθός ὄχλος πολύς ἤ εἷς ὅστις . ἔτι μάλα ἀδιάφθορος ὁ πολύ—καθάπερ ὕδωρ ὁ πολύς , οὕτως καί ὁ πλῆθος ὁ ὀλίγος ἀδιάφθορος · ὁ δέ εἷς ὑπό ὀργή κρατέω ἤ τις ἕτερος πάθος τοιοῦτος ἀναγκαῖος διαφθείρω ὁ κρίσις , ἐκεῖ δέ ἔργον ἅμα πᾶς ὀργίζω καί ἁμαρτάνω . εἰμί δέ ὁ πλῆθος ὁ ἐλεύθερος , μηδείς παρά ὁ νόμος πράσσω ἀλλά ἤ περί ὅς ἐκλείπω ἀναγκαῖος αὐτός . εἰ δέ δή οὗτος μή ῥᾴδιος ἐν πολύς , ἀλλά εἰ πολύς εἰμί ἀγαθός καί ἀνήρ καί πολίτης , πότερος ὁ εἷς ἀδιάφθορος ἄρχω , ἤ μάλα ὁ πολύς μέν ὁ ἀριθμός ἀγαθός δέ πᾶς ;