aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 5.1310a
ὥστε φθείροντες τοῖς καθʼ ὑπεροχὴν νόμοις φθείρουσι τὰς πολιτείας . ἁμαρτάνουσι δὲ καὶ ἐν ταῖς δημοκρατίαις καὶ ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις , ἐν μὲν ταῖς δημοκρατίαις οἱ δημαγωγοί , ὅπου τὸ πλῆθος κύριον τῶν νόμων · δύο γὰρ ποιοῦσιν ἀεὶ τὴν πόλιν , μαχόμενοι τοῖς εὐπόροις , δεῖ δὲ τοὐναντίον αἰεὶ δοκεῖν λέγειν ὑπὲρ εὐπόρων , ἐν δὲ ταῖς ὀλιγαρχίαις ὑπὲρ τοῦ δήμου τοὺς ὀλιγαρχικούς , καὶ τοὺς ὅρκους ἐναντίους ἢ νῦν ὀμνύναι τοὺς ὀλιγαρχικούς · νῦν μὲν γὰρ ἐν ἐνίαις ὀμνύουσι καὶ τῷ δήμῳ κακόνους ἔσομαι καὶ βουλεύσω ὅ τι ἂν ἔχω κακόν , χρὴ δὲ καὶ ὑπολαμβάνειν καὶ ὑποκρίνεσθαι τοὐναντίον , ἐπισημαινομένους ἐν τοῖς ὅρκοις ὅτι οὐκ ἀδικήσω τὸν δῆμον . μέγιστον δὲ πάντων τῶν εἰρημένων πρὸς τὸ διαμένειν τὰς πολιτείας , οὗ νῦν ὀλιγωροῦσι πάντες , τὸ παιδεύεσθαι πρὸς τὰς πολιτείας . ὄφελος γὰρ οὐθὲν τῶν ὠφελιμωτάτων νόμων καὶ συνδεδοξασμένων ὑπὸ πάντων τῶν πολιτευομένων , εἰ μὴ ἔσονται εἰθισμένοι καὶ πεπαιδευμένοι ἐν τῇ πολιτείᾳ , εἰ μὲν οἱ νόμοι δημοτικοί , δημοτικῶς , εἰ δʼ ὀλιγαρχικοί , ὀλιγαρχικῶς . εἴπερ γὰρ ἔστιν ἐφʼ ἑνὸς ἀκρασία , ἔστι καὶ ἐπὶ πόλεως . ἔστι δὲ τὸ πεπαιδεῦσθαι πρὸς τὴν πολιτείαν οὐ τοῦτο , τὸ ποιεῖν οἷς χαίρουσιν οἱ ὀλιγαρχοῦντες ἢ οἱ δημοκρατίαν βουλόμενοι , ἀλλʼ οἷς δυνήσονται οἱ μὲν ὀλιγαρχεῖν οἱ δὲ δημοκρατεῖσθαι . νῦν δʼ ἐν μὲν ταῖς ὀλιγαρχίαις οἱ τῶν ἀρχόντων υἱοὶ τρυφῶσιν , οἱ δὲ τῶν ἀπόρων γίγνονται γεγυμνασμένοι καὶ πεπονηκότες , ὥστε καὶ βούλονται μᾶλλον καὶ δύνανται νεωτερίζειν · ἐν δὲ ταῖς δημοκρατίαις ταῖς μάλιστα εἶναι δοκούσαις δημοκρατικαῖς τοὐναντίον τοῦ συμφέροντος καθέστηκεν , αἴτιον δὲ τούτου ὅτι κακῶς ὁρίζονται τὸ ἐλεύθερον . δύο γάρ ἐστιν οἷς ἡ δημοκρατία δοκεῖ ὡρίσθαι , τῷ τὸ πλεῖον εἶναι κύριον καὶ τῇ ἐλευθερίᾳ · τὸ μὲν γὰρ δίκαιον ἴσον δοκεῖ εἶναι , ἴσον δʼ ὅ τι ἂν δόξῃ τῷ πλήθει , τοῦτʼ εἶναι κύριον , ἐλεύθερον δὲ τὸ ὅ τι ἂν βούληταί τις ποιεῖν · ὥστε ζῇ ἐν ταῖς τοιαύταις δημοκρατίαις ἕκαστος ὡς βούλεται , καὶ εἰς ὃ χρῄζων , ὡς φησὶν Εὐριπίδης · τοῦτο δʼ ἐστὶ φαῦλον · οὐ γὰρ δεῖ οἴεσθαι δουλείαν εἶναι τὸ ζῆν πρὸς τὴν πολιτείαν , ἀλλὰ σωτηρίαν . ἐξ ὧν μὲν οὖν αἱ πολιτεῖαι μεταβάλλουσι καὶ φθείρονται , καὶ διὰ τίνων σῴζονται καὶ διαμένουσιν , ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν τοσαῦτά ἐστιν . λείπεται δʼ ἐπελθεῖν καὶ περὶ μοναρχίας , ἐξ ὧν τε φθείρεται καὶ διʼ ὧν σῴζεσθαι πέφυκεν .
Lemmas: ὥστε φθείρω ὁ κατά ὑπεροχή νόμος φθείρω ὁ πολιτεία . ἁμαρτάνω δέ καί ἐν ὁ δημοκρατία καί ἐν ὁ ὀλιγαρχία , ἐν μέν ὁ δημοκρατία ὁ δημαγωγός , ὅπου ὁ πλῆθος κύριος ὁ νόμος · δύο γάρ ποιέω ἀεί ὁ πόλις , μάχομαι ὁ εὔπορος , δέω δέ ἐναντίος ἀεί δοκέω λέγω ὑπέρ εὔπορος , ἐν δέ ὁ ὀλιγαρχία ὑπέρ ὁ δῆμος ὁ ὀλιγαρχικός , καί ὁ ὅρκος ἐναντίος ἤ νῦν ὄμνυμι ὁ ὀλιγαρχικός · νῦν μέν γάρ ἐν ἔνιοι ὄμνυμι καί ὁ δῆμος κακόνους εἰμί καί βουλεύω ὅς τις ἄν ἔχω κακός , χρή δέ καί ὑπολαμβάνω καί ὑποκρίνομαι ἐναντίος , ἐπισημαίνω ἐν ὁ ὅρκος ὅτι οὐ ἀδικέω ὁ δῆμος . μέγας δέ πᾶς ὁ λέγω πρός ὁ διαμένω ὁ πολιτεία , ὅς νῦν ὀλιγωρέω πᾶς , ὁ παιδεύω πρός ὁ πολιτεία . ὄφελος γάρ οὐδείς ὁ ὠφέλιμος νόμος καί συνδοξάζω ὑπό πᾶς ὁ πολιτεύω , εἰ μή εἰμί ἐθίζω καί παιδεύω ἐν ὁ πολιτεία , εἰ μέν ὁ νόμος δημοτικός , δημοτικός , εἰ δέ ὀλιγαρχικός , ὀλιγαρχικός . εἴπερ γάρ εἰμί ἐπί εἷς ἀκρασία , εἰμί καί ἐπί πόλις . εἰμί δέ ὁ παιδεύω πρός ὁ πολιτεία οὐ οὗτος , ὁ ποιέω ὅς χαίρω ὁ ὀλιγαρχέω ἤ ὁ δημοκρατία βούλομαι , ἀλλά ὅς δύναμαι ὁ μέν ὀλιγαρχέω ὁ δέ δημοκρατέομαι . νῦν δέ ἐν μέν ὁ ὀλιγαρχία ὁ ὁ ἄρχων υἱός τρυφάω , ὁ δέ ὁ ἄπορος γίγνομαι γυμνάζω καί πονέω , ὥστε καί βούλομαι μάλα καί δύναμαι νεωτερίζω · ἐν δέ ὁ δημοκρατία ὁ μάλα εἰμί δοκέω δημοκρατικός ἐναντίος ὁ συμφέρω καθίστημι , αἴτιος δέ οὗτος ὅτι κακός ὁρίζω ὁ ἐλεύθερος . δύο γάρ εἰμί ὅς ὁ δημοκρατία δοκέω ὁρίζω , ὁ ὁ πολύς εἰμί κύριος καί ὁ ἐλευθερία · ὁ μέν γάρ δίκαιος ἴσος δοκέω εἰμί , ἴσος δέ ὅς τις ἄν δοκέω ὁ πλῆθος , οὗτος εἰμί κύριος , ἐλεύθερος δέ ὁ ὅς τις ἄν βούλομαι τις ποιέω · ὥστε ζάω ἐν ὁ τοιοῦτος δημοκρατία ἕκαστος ὡς βούλομαι , καί εἰς ὅς χρῄζω , ὡς φημί Εὐριπίδης · οὗτος δέ εἰμί φαῦλος · οὐ γάρ δέω οἴομαι δουλεία εἰμί ὁ ζάω πρός ὁ πολιτεία , ἀλλά σωτηρία . ἐκ ὅς μέν οὖν ὁ πολιτεία μεταβάλλω καί φθείρω , καί διά τίς σῴζω καί διαμένω , ὡς ἁπλῶς λέγω τοσοῦτος εἰμί . λείπω δέ ἐπέρχομαι καί περί μοναρχία , ἐκ ὅς τε φθείρω καί διά ὅς σῴζω φύω .