aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 4.1292b
ἄλλο δέ , ὅταν ἀπὸ τιμημάτων μακρῶν ὦσιν αἱ ἀρχαὶ καὶ αἱρῶνται αὐτοὶ τοὺς ἐλλείποντας ( ἂν μὲν οὖν ἐκ πάντων τούτων τοῦτο ποιῶσι , δοκεῖ τοῦτʼ εἶναι μᾶλλον ἀριστοκρατικόν , ἐὰν δὲ ἐκ τινῶν ἀφωρισμένων , ὀλιγαρχικόν ) · ἕτερον δʼ εἶδος ὀλιγαρχίας , ὅταν παῖς ἀντὶ πατρὸς εἰσίῃ , τέταρτον δʼ , ὅταν ὑπάρχῃ τε τὸ νῦν λεχθὲν καὶ ἄρχῃ μὴ ὁ νόμος ἀλλʼ οἱ ἄρχοντες . καὶ ἔστιν ἀντίστροφος αὕτη ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις ὥσπερ ἡ τυραννὶς ἐν ταῖς μοναρχίαις , καὶ περὶ ἧς τελευταίας εἴπαμεν δημοκρατίας ἐν ταῖς δημοκρατίαις · καὶ καλοῦσι δὴ τὴν τοιαύτην ὀλιγαρχίαν δυναστείαν . ὀλιγαρχίας μὲν οὖν εἴδη τοσαῦτα καὶ δημοκρατίας · οὐ δεῖ δὲ λανθάνειν ὅτι πολλαχοῦ συμβέβηκεν ὥστε τὴν μὲν πολιτείαν τὴν κατὰ τοὺς νόμους μὴ δημοτικὴν εἶναι , διὰ δὲ τὸ ἔθος καὶ τὴν ἀγωγὴν πολιτεύεσθαι δημοτικῶς , ὁμοίως δὲ πάλιν παρʼ ἄλλοις τὴν μὲν κατὰ τοὺς νόμους εἶναι πολιτείαν δημοτικωτέραν , τῇ δʼ ἀγωγῇ καὶ τοῖς ἔθεσιν ὀλιγαρχεῖσθαι μᾶλλον . συμβαίνει δὲ τοῦτο μάλιστα μετὰ τὰς μεταβολὰς τῶν πολιτειῶν · οὐ γὰρ εὐθὺς μεταβαίνουσιν , ἀλλὰ ἀγαπῶσι τὰ πρῶτα μικρὰ πλεονεκτοῦντες παρʼ ἀλλήλων , ὥσθʼ οἱ μὲν νόμοι διαμένουσιν οἱ προϋπάρχοντες , κρατοῦσι δʼ οἱ μεταβαλόντες τὴν πολιτείαν . ὅτι δʼ ἔστι τοσαῦτα εἴδη δημοκρατίας καὶ ὀλιγαρχίας , ἐξ αὐτῶν τῶν εἰρημένων φανερόν ἐστιν . ἀνάγκη γὰρ ἢ πάντα τὰ εἰρημένα μέρη τοῦ δήμου κοινωνεῖν τῆς πολιτείας , ἢ τὰ μὲν τὰ δὲ μή . ὅταν μὲν οὖν τὸ γεωργικὸν καὶ τὸ κεκτημένον μετρίαν οὐσίαν κύριον ᾖ τῆς πολιτείας , πολιτεύονται κατὰ νόμους ( ἔχουσι γὰρ ἐργαζόμενοι ζῆν , οὐ δύνανται δὲ σχολάζειν , ὥστε τὸν νόμον ἐπιστήσαντες ἐκκλησιάζουσι τὰς ἀναγκαίας ἐκκλησίας ) , τοῖς δὲ ἄλλοις μετέχειν ἔξεστιν ὅταν κτήσωνται τὸ τίμημα τὸ διωρισμένον ὑπὸ τῶν νόμων · διὸ πᾶσι τοῖς κτησαμένοις ἔξεστι μετέχειν · ὅλως μὲν γὰρ τὸ μὲν μὴ ἐξεῖναι πᾶσιν ὀλιγαρχικόν , τὸ δὲ δὴ ἐξεῖναι σχολάζειν ἀδύνατον μὴ προσόδων οὐσῶν . τοῦτο μὲν οὖν εἶδος ἓν δημοκρατίας διὰ ταύτας τὰς αἰτίας · ἕτερον δὲ εἶδος διὰ τὴν ἐχομένην διαίρεσιν · ἔστι γὰρ καὶ πᾶσιν ἐξεῖναι τοῖς ἀνυπευθύνοις κατὰ τὸ γένος , μετέχειν μέντοι δυναμένους σχολάζειν · διόπερ ἐν τῇ τοιαύτῃ δημοκρατίᾳ οἱ νόμοι ἄρχουσι , διὰ τὸ μὴ εἶναι πρόσοδον . τρίτον δʼ εἶδος τὸ πᾶσιν ἐξεῖναι , ὅσοι ἂν ἐλεύθεροι ὦσι , μετέχειν τῆς πολιτείας , μὴ μέντοι μετέχειν διὰ τὴν προειρημένην αἰτίαν , ὥστʼ ἀναγκαῖον καὶ ἐν ταύτῃ ἄρχειν τὸν νόμον .
Lemmas: ἄλλος δέ , ὅταν ἀπό τίμημα μακρός εἰμί ὁ ἀρχή καί αἱρέω αὐτός ὁ ἐλλείπω ( ἐάν μέν οὖν ἐκ πᾶς οὗτος οὗτος ποιέω , δοκέω οὗτος εἰμί μάλα ἀριστοκρατικός , ἐάν δέ ἐκ τις ἀφορίζω , ὀλιγαρχικός ) · ἕτερος δέ εἶδος ὀλιγαρχία , ὅταν παῖς ἀντί πατήρ εἰσέρχομαι , τέταρτος δέ , ὅταν ὑπάρχω τε ὁ νῦν λέγω καί ἄρχω μή ὁ νόμος ἀλλά ὁ ἄρχω . καί εἰμί ἀντίστροφος οὗτος ἐν ὁ ὀλιγαρχία ὥσπερ ὁ τυραννίς ἐν ὁ μοναρχία , καί περί ὅς τελευταῖος λέγω δημοκρατία ἐν ὁ δημοκρατία · καί καλέω δή ὁ τοιοῦτος ὀλιγαρχία δυναστεία . ὀλιγαρχία μέν οὖν εἶδος τοσοῦτος καί δημοκρατία · οὐ δέω δέ λανθάνω ὅτι πολλαχοῦ συμβαίνω ὥστε ὁ μέν πολιτεία ὁ κατά ὁ νόμος μή δημοτικός εἰμί , διά δέ ὁ ἔθος καί ὁ ἀγωγή πολιτεύω δημοτικός , ὅμοιος δέ πάλιν παρά ἄλλος ὁ μέν κατά ὁ νόμος εἰμί πολιτεία δημοτικός , ὁ δέ ἀγωγή καί ὁ ἔθος ὀλιγαρχέω μάλα . συμβαίνω δέ οὗτος μάλα μετά ὁ μεταβολή ὁ πολιτεία · οὐ γάρ εὐθύς μεταβαίνω , ἀλλά ἀγαπάω ὁ πρῶτος μικρός πλεονεκτέω παρά ἀλλήλων , ὥστε ὁ μέν νόμος διαμένω ὁ προυπάρχω , κρατέω δέ ὁ μεταβάλλω ὁ πολιτεία . ὅτι δέ εἰμί τοσοῦτος εἶδος δημοκρατία καί ὀλιγαρχία , ἐκ αὐτός ὁ λέγω φανερός εἰμί . ἀνάγκη γάρ ἤ πᾶς ὁ λέγω μέρος ὁ δῆμος κοινωνέω ὁ πολιτεία , ἤ ὁ μέν ὁ δέ μή . ὅταν μέν οὖν ὁ γεωργικός καί ὁ κτάομαι μέτριος οὐσία κύριος εἰμί ὁ πολιτεία , πολιτεύω κατά νόμος ( ἔχω γάρ ἐργάζομαι ζάω , οὐ δύναμαι δέ σχολάζω , ὥστε ὁ νόμος ἐφίστημι ἐκκλησιάζω ὁ ἀναγκαῖος ἐκκλησία ) , ὁ δέ ἄλλος μετέχω ἔξεστι ὅταν κτάομαι ὁ τίμημα ὁ διορίζω ὑπό ὁ νόμος · διό πᾶς ὁ κτάομαι ἔξεστι μετέχω · ὅλος μέν γάρ ὁ μέν μή ἔξεστι πᾶς ὀλιγαρχικός , ὁ δέ δή ἔξεστι σχολάζω ἀδύνατος μή πρόσοδος εἰμί . οὗτος μέν οὖν εἶδος εἷς δημοκρατία διά οὗτος ὁ αἰτία · ἕτερος δέ εἶδος διά ὁ ἔχω διαίρεσις · εἰμί γάρ καί πᾶς ἔξεστι ὁ ἀνυπεύθυνος κατά ὁ γένος , μετέχω μέντοι δύναμαι σχολάζω · διόπερ ἐν ὁ τοιοῦτος δημοκρατία ὁ νόμος ἄρχω , διά ὁ μή εἰμί πρόσοδος . τρίτος δέ εἶδος ὁ πᾶς ἔξεστι , ὅσος ἄν ἐλεύθερος εἰμί , μετέχω ὁ πολιτεία , μή μέντοι μετέχω διά ὁ προλέγω αἰτία , ὥστε ἀναγκαῖος καί ἐν οὗτος ἄρχω ὁ νόμος .