aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 3.1280a
καὶ ἀναγκαῖον μέν , ὅπου ἂν ἄρχωσι διὰ πλοῦτον , ἄν τʼ ἐλάττους ἄν τε πλείους , εἶναι ταύτην ὀλιγαρχίαν , ὅπου δʼ οἱ ἄποροι , δημοκρατίαν , ἀλλὰ συμβαίνει , καθάπερ εἴπομεν , τοὺς μὲν ὀλίγους εἶναι τοὺς δὲ πολλούς . εὐποροῦσι μὲν γὰρ ὀλίγοι , τῆς δὲ ἐλευθερίας μετέχουσι πάντες · διʼ ἃς αἰτίας ἀμφισβητοῦσιν ἀμφότεροι τῆς πολιτείας . ληπτέον δὲ πρῶτον τίνας ὅρους λέγουσι τῆς ὀλιγαρχίας καὶ δημοκρατίας , καὶ τί τὸ δίκαιον τό τε ὀλιγαρχικὸν καὶ δημοκρατικόν . πάντες γὰρ ἅπτονται δικαίου τινός , ἀλλὰ μέχρι τινὸς προέρχονται , καὶ λέγουσιν οὐ πᾶν τὸ κυρίως δίκαιον . οἷον δοκεῖ ἴσον τὸ δίκαιον εἶναι , καὶ ἔστιν , ἀλλʼ οὐ πᾶσιν ἀλλὰ τοῖς ἴσοις · καὶ τὸ ἄνισον δοκεῖ δίκαιον εἶναι , καὶ γὰρ ἔστιν , ἀλλʼ οὐ πᾶσιν ἀλλὰ τοῖς ἀνίσοις · οἱ δὲ τοῦτʼ ἀφαιροῦσι , τὸ οἷς , καὶ κρίνουσι κακῶς . τὸ δʼ αἴτιον ὅτι περὶ αὑτῶν ἡ κρίσις · σχεδὸν δʼ οἱ πλεῖστοι φαῦλοι κριταὶ περὶ τῶν οἰκείων . ὥστʼ ἐπεὶ τὸ δίκαιον τισίν , καὶ διῄρηται τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπί τε τῶν πραγμάτων καὶ οἷς , καθάπερ εἴρηται πρότερον ἐν τοῖς Ἠθικοῖς , τὴν μὲν τοῦ πράγματος ἰσότητα ὁμολογοῦσι , τὴν δὲ οἷς ἀμφισβητοῦσι , μάλιστα μὲν διὰ τὸ λεχθὲν ἄρτι , διότι κρίνουσι τὰ περὶ αὑτοὺς κακῶς , ἔπειτα δὲ καὶ διὰ τὸ λέγειν μέχρι τινὸς ἑκατέρους δίκαιόν τι νομίζουσι δίκαιον λέγειν ἁπλῶς . οἱ μὲν γὰρ ἂν κατά τι ἄνισοι ὦσιν , οἷον χρήμασιν , ὅλως οἴονται ἄνισοι εἶναι , οἱ δʼ ἂν κατά τι ἴσοι , οἷον ἐλευθερίᾳ , ὅλως ἴσοι . τὸ δὲ κυριώτατον οὐ λέγουσιν . εἰ μὲν γὰρ τῶν κτημάτων χάριν ἐκοινώνησαν καὶ συνῆλθον , τοσοῦτον μετέχουσι τῆς πόλεως ὅσον περ καὶ τῆς κτήσεως , ὥσθʼ ὁ τῶν ὀλιγαρχικῶν λόγος δόξειεν ἂν ἰσχύειν ( οὐ γὰρ εἶναι δίκαιον ἴσον μετέχειν τῶν ἑκατὸν μνῶν τὸν εἰσενέγκαντα μίαν μνᾶν τῷ δόντι τὸ λοιπὸν πᾶν , οὔτε τῶν ἐξ ἀρχῆς οὔτε τῶν ἐπιγινομένων ) · εἰ δὲ μήτε τοῦ ζῆν μόνον ἕνεκεν ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ εὖ ζῆν ( καὶ γὰρ ἂν δούλων καὶ τῶν ἄλλων ζῴων ἦν πόλις · νῦν δʼ οὐκ ἔστι , διὰ τὸ μὴ μετέχειν εὐδαιμονίας μηδὲ τοῦ ζῆν κατὰ προαίρεσιν ) , μήτε συμμαχίας ἕνεκεν , ὅπως ὑπὸ μηδενὸς ἀδικῶνται , μήτε διὰ τὰς ἀλλαγὰς καὶ τὴν χρῆσιν τὴν πρὸς ἀλλήλους—καὶ γὰρ ἂν Τυρρηνοὶ καὶ Καρχηδόνιοι , καὶ πάντες οἷς ἔστι σύμβολα πρὸς ἀλλήλους , ὡς μιᾶς ἂν πολῖται πόλεως ἦσαν · εἰσὶ γοῦν αὐτοῖς συνθῆκαι περὶ τῶν εἰσαγωγίμων καὶ σύμβολα περὶ τοῦ μὴ ἀδικεῖν καὶ γραφαὶ περὶ συμμαχίας . ἀλλʼ οὔτʼ ἀρχαὶ πᾶσιν ἐπὶ τούτοις κοιναὶ καθεστᾶσιν ,
Lemmas: καί ἀναγκαῖος μέν , ὅπου ἄν ἄρχω διά πλοῦτος , ἐάν τε ἐλαχύς ἐάν τε πολύς , εἰμί οὗτος ὀλιγαρχία , ὅπου δέ ὁ ἄπορος , δημοκρατία , ἀλλά συμβαίνω , καθά λέγω , ὁ μέν ὀλίγος εἰμί ὁ δέ πολύς . εὐπορέω μέν γάρ ὀλίγος , ὁ δέ ἐλευθερία μετέχω πᾶς · διά ὅς αἰτία ἀμφισβητέω ἀμφότερος ὁ πολιτεία . λαμβάνω δέ πρῶτος τίς ὅρος λέγω ὁ ὀλιγαρχία καί δημοκρατία , καί τίς ὁ δίκαιος ὁ τε ὀλιγαρχικός καί δημοκρατικός . πᾶς γάρ ἅπτω δίκαιος τις , ἀλλά μέχρι τις προέρχομαι , καί λέγω οὐ πᾶς ὁ κύριος δίκαιος . οἷος δοκέω ἴσος ὁ δίκαιος εἰμί , καί εἰμί , ἀλλά οὐ πᾶς ἀλλά ὁ ἴσος · καί ὁ ἄνισος δοκέω δίκαιος εἰμί , καί γάρ εἰμί , ἀλλά οὐ πᾶς ἀλλά ὁ ἄνισος · ὁ δέ οὗτος ἀφαιρέω , ὁ ὅς , καί κρίνω κακός . ὁ δέ αἴτιος ὅτι περί ἑαυτοῦ ὁ κρίσις · σχεδόν δέ ὁ πολύς φαῦλος κριτής περί ὁ οἰκεῖος . ὥστε ἐπεί ὁ δίκαιος τις , καί διαιρέω ὁ αὐτός τρόπος ἐπί τε ὁ πρᾶγμα καί ὅς , καθά λέγω πρότερος ἐν ὁ Ἠθικός , ὁ μέν ὁ πρᾶγμα ἰσότης ὁμολογέω , ὁ δέ ὅς ἀμφισβητέω , μάλα μέν διά ὁ λέγω ἄρτι , διότι κρίνω ὁ περί ἑαυτοῦ κακός , ἔπειτα δέ καί διά ὁ λέγω μέχρι τις ἑκάτερος δίκαιος τις νομίζω δίκαιος λέγω ἁπλῶς . ὁ μέν γάρ ἐάν κατά τις ἄνισος εἰμί , οἷος χρῆμα , ὅλος οἴομαι ἄνισος εἰμί , ὁ δέ ἐάν κατά τις ἴσος , οἷος ἐλευθερία , ὅλος ἴσος . ὁ δέ κύριος οὐ λέγω . εἰ μέν γάρ ὁ κτῆμα χάριν κοινωνέω καί συνέρχομαι , τοσοῦτος μετέχω ὁ πόλις ὅσος περ καί ὁ κτῆσις , ὥστε ὁ ὁ ὀλιγαρχικός λόγος δοκέω ἄν ἰσχύω ( οὐ γάρ εἰμί δίκαιος ἴσος μετέχω ὁ ἑκατόν μνᾶ ὁ εἰσφέρω εἷς μνᾶ ὁ δίδωμι ὁ λοιπός πᾶς , οὔτε ὁ ἐκ ἀρχή οὔτε ὁ ἐπιγίγνομαι ) · εἰ δέ μήτε ὁ ζάω μόνος ἕνεκα ἀλλά μάλα ὁ εὖ ζάω ( καί γάρ ἄν δοῦλος καί ὁ ἄλλος ζῷον εἰμί πόλις · νῦν δέ οὐ εἰμί , διά ὁ μή μετέχω εὐδαιμονία μηδέ ὁ ζάω κατά προαίρεσις ) , μήτε συμμαχία ἕνεκα , ὅπως ὑπό μηδείς ἀδικέω , μήτε διά ὁ ἀλλαγή καί ὁ χρῆσις ὁ πρός ἀλλήλους—καὶ γάρ ἄν Τυρρηνός καί Καρχηδόνιος , καί πᾶς ὅς εἰμί σύμβολον πρός ἀλλήλων , ὡς εἷς ἄν πολίτης πόλις εἰμί · εἰμί γοῦν αὐτός συνθήκη περί ὁ εἰσαγώγιμος καί σύμβολον περί ὁ μή ἀδικέω καί γραφή περί συμμαχία . ἀλλά οὔτε ἀρχή πᾶς ἐπί οὗτος κοινός καθίστημι ,