aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 3.1287b
ἀλλὰ μὴν εἰσάγονταί γʼ ἐφʼ ἑαυτοὺς οἱ ἰατροὶ κάμνοντες ἄλλους ἰατροὺς καὶ οἱ παιδοτρίβαι γυμναζόμενοι παιδοτρίβας , ὡς οὐ δυνάμενοι κρίνειν τὸ ἀληθὲς διὰ τὸ κρίνειν περί τε οἰκείων καὶ ἐν πάθει ὄντες . ὥστε δῆλον ὅτι τὸ δίκαιον ζητοῦντες τὸ μέσον ζητοῦσιν · ὁ γὰρ νόμος τὸ μέσον . ἔτι κυριώτεροι καὶ περὶ κυριωτέρων τῶν κατὰ γράμματα νόμων οἱ κατὰ τὰ ἔθη εἰσίν , ὥστʼ εἰ τῶν κατὰ γράμματα ἄνθρωπος ἄρχων ἀσφαλέστερος , ἀλλʼ οὐ τῶν κατὰ τὸ ἔθος . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ῥᾴδιον ἐφορᾶν πολλὰ τὸν ἕνα · δεήσει ἄρα πλείονας εἶναι τοὺς ὑπʼ αὐτοῦ καθισταμένους ἄρχοντας , ὥστε τί διαφέρει τοῦτο ἐξ ἀρχῆς εὐθὺς ὑπάρχειν ἢ τὸν ἕνα καταστῆσαι τοῦτον τὸν τρόπον ; ἔτι , ὃ καὶ πρότερον εἰρημένον ἐστίν , εἴπερ ὁ ἀνὴρ ὁ σπουδαῖος , διότι βελτίων , ἄρχειν δίκαιος , τοῦ γε ἑνὸς οἱ δύο ἀγαθοὶ βελτίους · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ σύν τε δύʼ ἐρχομένω καὶ ἡ εὐχὴ τοῦ Ἀγαμέμνονος τοιοῦτοι δέκα μοι συμφράδμονες . εἰσὶ δὲ καὶ νῦν περὶ ἐνίων αἱ ἀρχαὶ κύριαι κρίνειν , ὥσπερ ὁ δικαστής , περὶ ὧν ὁ νόμος ἀδυνατεῖ διορίζειν , ἐπεὶ περὶ ὧν γε δυνατός , οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ περὶ τούτων ὡς οὐκ ἂν ἄριστα ὁ νόμος ἄρξειε καὶ κρίνειεν . ἀλλʼ ἐπειδὴ τὰ μὲν ἐνδέχεται περιληφθῆναι τοῖς νόμοις τὰ δὲ ἀδύνατα , ταῦτʼ ἐστὶν ἃ ποιεῖ διαπορεῖν καὶ ζητεῖν πότερον τὸν ἄριστον νόμον ἄρχειν αἱρετώτερον ἢ τὸν ἄνδρα τὸν ἄριστον · περὶ ὧν γὰρ βουλεύονται νομοθετῆσαι τῶν ἀδυνάτων ἐστίν . οὐ τοίνυν τοῦτό γʼ ἀντιλέγουσιν , ὡς οὐκ ἀναγκαῖον ἄνθρωπον εἶναι τὸν κρινοῦντα περὶ τῶν τοιούτων , ἀλλʼ ὅτι οὐχ ἕνα μόνον ἀλλὰ πολλούς . κρίνει γὰρ ἕκαστος ἄρχων πεπαιδευμένος ὑπὸ τοῦ νόμου καλῶς , ἄτοπον τʼ ἴσως ἂν εἶναι δόξειεν εἰ βέλτιον ἴδοι τις δυοῖν ὄμμασι καὶ δυσὶν ἀκοαῖς κρίνων καὶ πράττων δυσὶ ποσὶ καὶ χερσίν , ἢ πολλοὶ πολλοῖς · ἐπεὶ καὶ νῦν ὀφθαλμοὺς πολλοὺς οἱ μόναρχοι ποιοῦσιν αὑτῶν καὶ ὦτα καὶ χεῖρας καὶ πόδας · τοὺς γὰρ τῇ ἀρχῇ καὶ αὑτοῖς φίλους ποιοῦνται συνάρχους . μὴ φίλοι μὲν οὖν ὄντες οὐ ποιήσουσι κατὰ τὴν τοῦ μονάρχου προαίρεσιν · εἰ δὲ φίλοι κἀκείνου καὶ τῆς ἀρχῆς , ὅ γε φίλος ἴσος καὶ ὅμοιος , ὥστʼ εἰ τούτους οἴεται δεῖν ἄρχειν , τοὺς ἴσους καὶ ὁμοίους ἄρχειν οἴεται δεῖν ὁμοίως . ἃ μὲν οὖν οἱ διαμφισβητοῦντες πρὸς τὴν βασιλείαν λέγουσι , σχεδὸν ταῦτʼ ἐστίν . ἀλλʼ ἴσως ταῦτʼ ἐπὶ μὲν τινῶν ἔχει τὸν τρόπον τοῦτον , ἐπὶ δὲ τινῶν οὐχ οὕτως . ἔστι γάρ τι φύσει δεσποτικὸν καὶ ἄλλο βασιλευτικὸν καὶ ἄλλο πολιτικὸν καὶ δίκαιον καὶ συμφέρον ἄλλο ἄλλοις · τυραννικὸν δʼ οὐκ ἔστι κατὰ φύσιν , οὐδὲ τῶν ἄλλων πολιτειῶν ὅσαι παρεκβάσεις εἰσί · ταῦτα γὰρ γίνεται παρὰ φύσιν .
Lemmas: ἀλλά μήν εἰσάγω γε ἐπί ἑαυτοῦ ὁ ἰατρός κάμνω ἄλλος ἰατρός καί ὁ παιδοτρίβης γυμνάζω παιδοτρίβης , ὡς οὐ δύναμαι κρίνω ὁ ἀληθής διά ὁ κρίνω περί τε οἰκεῖος καί ἐν πάθος εἰμί . ὥστε δῆλος ὅτι ὁ δίκαιος ζητέω ὁ μέσος ζητέω · ὁ γάρ νόμος ὁ μέσος . ἔτι κύριος καί περί κύριος ὁ κατά γράμμα νόμος ὁ κατά ὁ ἔθος εἰμί , ὥστε εἰ ὁ κατά γράμμα ἄνθρωπος ἄρχω ἀσφαλής , ἀλλά οὐ ὁ κατά ὁ ἔθος . ἀλλά μήν οὐδέ ῥᾴδιος ἐφοράω πολύς ὁ εἷς · δέω ἄρα πολύς εἰμί ὁ ὑπό αὐτός καθίστημι ἄρχω , ὥστε τίς διαφέρω οὗτος ἐκ ἀρχή εὐθύς ὑπάρχω ἤ ὁ εἷς καθίστημι οὗτος ὁ τρόπος ; ἔτι , ὅς καί πρότερος λέγω εἰμί , εἴπερ ὁ ἀνήρ ὁ σπουδαῖος , διότι ἀγαθός , ἄρχω δίκαιος , ὁ γε εἷς ὁ δύο ἀγαθός ἀγαθός · οὗτος γάρ εἰμί ὁ σύν τε δύο ἔρχομαι καί ὁ εὐχή ὁ Ἀγαμέμνων τοιοῦτος δέκα ἐγώ συμφράδμων . εἰμί δέ καί νῦν περί ἔνιοι ὁ ἀρχή κύριος κρίνω , ὥσπερ ὁ δικαστής , περί ὅς ὁ νόμος ἀδυνατέω διορίζω , ἐπεί περί ὅς γε δυνατός , οὐδείς ἀμφισβητέω περί οὗτος ὡς οὐ ἄν ἀγαθός ὁ νόμος ἄρχω καί κρίνω . ἀλλά ἐπειδή ὁ μέν ἐνδέχομαι περιλαμβάνω ὁ νόμος ὁ δέ ἀδύνατος , οὗτος εἰμί ὅς ποιέω διαπορέω καί ζητέω πότερος ὁ ἀγαθός νόμος ἄρχω αἱρετός ἤ ὁ ἀνήρ ὁ ἀγαθός · περί ὅς γάρ βουλεύω νομοθετέω ὁ ἀδύνατος εἰμί . οὐ τοίνυν οὗτος γε ἀντιλέγω , ὡς οὐ ἀναγκαῖος ἄνθρωπος εἰμί ὁ κρίνω περί ὁ τοιοῦτος , ἀλλά ὅτι οὐ εἷς μόνος ἀλλά πολύς . κρίνω γάρ ἕκαστος ἄρχω παιδεύω ὑπό ὁ νόμος καλός , ἄτοπος τε ἴσως ἄν εἰμί δοκέω εἰ ἀγαθός ὁράω τις δύο ὄμμα καί δύο ἀκοή κρίνω καί πράσσω δύο πούς καί χείρ , ἤ πολύς πολύς · ἐπεί καί νῦν ὀφθαλμός πολύς ὁ μόναρχος ποιέω ἑαυτοῦ καί οὖς καί χείρ καί πούς · ὁ γάρ ὁ ἀρχή καί ἑαυτοῦ φίλος ποιέω σύναρχος . μή φίλος μέν οὖν εἰμί οὐ ποιέω κατά ὁ ὁ μονάρχης προαίρεσις · εἰ δέ φίλος ἐκεῖνος καί ὁ ἀρχή , ὁ γε φίλος ἴσος καί ὅμοιος , ὥστε εἰ οὗτος οἴομαι δέω ἄρχω , ὁ ἴσος καί ὅμοιος ἄρχω οἴομαι δέω ὅμοιος . ὅς μέν οὖν ὁ διαμφισβητέω πρός ὁ βασιλεία λέγω , σχεδόν οὗτος εἰμί . ἀλλά ἴσως οὗτος ἐπί μέν τις ἔχω ὁ τρόπος οὗτος , ἐπί δέ τις οὐ οὕτως . εἰμί γάρ τις φύσις δεσποτικός καί ἄλλος βασιλευτικός καί ἄλλος πολιτικός καί δίκαιος καί συμφέρω ἄλλος ἄλλος · τυραννικός δέ οὐ εἰμί κατά φύσις , οὐδέ ὁ ἄλλος πολιτεία ὅσος παρέκβασις εἰμί · οὗτος γάρ γίγνομαι παρά φύσις .