aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 5.1316a
ἐν δὲ τῇ Πολιτείᾳ λέγεται μὲν περὶ τῶν μεταβολῶν ὑπὸ τοῦ Σωκράτους , οὐ μέντοι λέγεται καλῶς . τῆς τε γὰρ ἀρίστης πολιτείας καὶ πρώτης οὔσης οὐ λέγει τὴν μεταβολὴν ἰδίως . φησὶ γὰρ αἴτιον εἶναι τὸ μὴ μένειν μηθὲν ἀλλʼ ἔν τινι περιόδῳ μεταβάλλειν , ἀρχὴν δʼ εἶναι τούτων ὧν ἐπίτριτος πυθμὴν πεμπάδι συζυγεὶς δύο ἁρμονίας παρέχεται , λέγων ὅταν ὁ τοῦ διαγράμματος ἀριθμὸς τούτου γένηται στερεός , ὡς τῆς φύσεώς ποτε φυούσης φαύλους καὶ κρείττους τῆς παιδείας , τοῦτο μὲν οὖν αὐτὸ λέγων ἴσως οὐ κακῶς ( ἐνδέχεται γὰρ εἶναί τινας οὓς παιδευθῆναι καὶ γενέσθαι σπουδαίους ἄνδρας ἀδύνατον ) , ἀλλʼ αὕτη τί ἂν ἴδιος εἴη μεταβολὴ τῆς ὑπʼ ἐκείνου λεγομένης ἀρίστης πολιτείας μᾶλλον ἢ τῶν ἄλλων πασῶν καὶ τῶν γιγνομένων πάντων ; καὶ διά γε τοῦ χρόνου , διʼ ὃν λέγει πάντα μεταβάλλειν , καὶ τὰ μὴ ἅμα ἀρξάμενα γίγνεσθαι ἅμα μεταβάλλει , οἷον εἰ τῇ προτέρᾳ ἡμέρᾳ ἐγένετο τῆς τροπῆς , ἅμα ἄρα μεταβάλλει ; πρὸς δὲ τούτοις διὰ τίνʼ αἰτίαν ἐκ ταύτης εἰς τὴν Λακωνικὴν μεταβάλλει ; πλεονάκις γὰρ εἰς τὴν ἐναντίαν μεταβάλλουσι πᾶσαι αἱ πολιτεῖαι ἢ τὴν σύνεγγυς . ὁ δʼ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ τῶν ἄλλων μεταβολῶν . ἐκ γὰρ τῆς Λακωνικῆς , φησί , μεταβάλλει εἰς τὴν ὀλιγαρχίαν , ἐκ δὲ ταύτης εἰς δημοκρατίαν , εἰς τυραννίδα δὲ ἐκ δημοκρατίας . καίτοι καὶ ἀνάπαλιν μεταβάλλουσιν , οἷον ἐκ δήμου εἰς ὀλιγαρχίαν , καὶ μᾶλλον ἢ εἰς μοναρχίαν . ἔτι δὲ τυραννίδος οὐ λέγει οὔτʼ εἰ ἔσται μεταβολὴ οὔτʼ εἰ μὴ ἔσται , οὔτʼ εἰ ἔσται διὰ τίνʼ αἰτίαν καὶ εἰς ποίαν πολιτείαν , τούτου δʼ αἴτιον ὅτι οὐ ῥᾳδίως ἂν εἶχε λέγειν · ἀόριστον γάρ , ἐπεὶ κατʼ ἐκεῖνον δεῖ εἰς τὴν πρώτην καὶ τὴν ἀρίστην · οὕτω γὰρ ἂν ἐγίγνετο συνεχὲς καὶ κύκλος . ἀλλὰ μεταβάλλει καὶ εἰς τυραννίδα τυραννίς , ὥσπερ ἡ Σικυῶνος ἐκ τῆς Μύρωνος εἰς τὴν Κλεισθένους , καὶ εἰς ὀλιγαρχίαν , ὥσπερ ἡ ἐν Χαλκίδι ἡ Ἀντιλέοντος , καὶ εἰς δημοκρατίαν , ὥσπερ ἡ τῶν Γέλωνος ἐν Συρακούσαις , καὶ εἰς ἀριστοκρατίαν , ὥσπερ ἡ Χαρίλλου ἐν Λακεδαίμονι , . καὶ εἰς τυραννίδα μεταβάλλει ἐξ ὀλιγαρχίας , ὥσπερ ἐν Σικελίᾳ σχεδὸν αἱ πλεῖσται τῶν ἀρχαίων , ἐν Λεοντίνοις εἰς τὴν Παναιτίου τυραννίδα καὶ ἐν Γέλᾳ εἰς τὴν Κλεάνδρου καὶ ἐν Ῥηγίῳ εἰς τὴν Ἀναξιλάου καὶ ἐν ἄλλαις πολλαῖς πόλεσιν ὡσαύτως . ἄτοπον δὲ καὶ τὸ οἴεσθαι εἰς ὀλιγαρχίαν διὰ τοῦτο μεταβάλλειν ὅτι φιλοχρήματοι καὶ χρηματισταὶ οἱ ἐν ταῖς ἀρχαῖς ,
Lemmas: ἐν δέ ὁ Πολιτεία λέγω μέν περί ὁ μεταβολή ὑπό ὁ Σωκράτης , οὐ μέντοι λέγω καλός . ὁ τε γάρ ἀγαθός πολιτεία καί πρῶτος εἰμί οὐ λέγω ὁ μεταβολή ἴδιος . φημί γάρ αἴτιος εἰμί ὁ μή μένω μηδείς ἀλλά ἐν τις περίοδος μεταβάλλω , ἀρχή δέ εἰμί οὗτος ὅς ἐπίτριτος πυθμήν πεμπάς συζεύγνυμι δύο ἁρμονία παρέχω , λέγω ὅταν ὁ ὁ διάγραμμα ἀριθμός οὗτος γίγνομαι στερεός , ὡς ὁ φύσις ποτέ φύω φαῦλος καί κρατύς ὁ παιδεία , οὗτος μέν οὖν αὐτός λέγω ἴσως οὐ κακός ( ἐνδέχομαι γάρ εἰμί τις ὅς παιδεύω καί γίγνομαι σπουδαῖος ἀνήρ ἀδύνατος ) , ἀλλά οὗτος τίς ἄν ἴδιος εἰμί μεταβολή ὁ ὑπό ἐκεῖνος λέγω ἀγαθός πολιτεία μάλα ἤ ὁ ἄλλος πᾶς καί ὁ γίγνομαι πᾶς ; καί διά γε ὁ χρόνος , διά ὅς λέγω πᾶς μεταβάλλω , καί ὁ μή ἅμα ἄρχω γίγνομαι ἅμα μεταβάλλω , οἷος εἰ ὁ πρότερος ἡμέρα γίγνομαι ὁ τροπή , ἅμα ἄρα μεταβάλλω ; πρός δέ οὗτος διά τίς αἰτία ἐκ οὗτος εἰς ὁ Λακωνικός μεταβάλλω ; πλεονάκις γάρ εἰς ὁ ἐναντίος μεταβάλλω πᾶς ὁ πολιτεία ἤ ὁ σύνεγγυς . ὁ δέ αὐτός λόγος καί περί ὁ ἄλλος μεταβολή . ἐκ γάρ ὁ Λακωνικός , φημί , μεταβάλλω εἰς ὁ ὀλιγαρχία , ἐκ δέ οὗτος εἰς δημοκρατία , εἰς τυραννίς δέ ἐκ δημοκρατία . καίτοι καί ἀνάπαλιν μεταβάλλω , οἷος ἐκ δῆμος εἰς ὀλιγαρχία , καί μάλα ἤ εἰς μοναρχία . ἔτι δέ τυραννίς οὐ λέγω οὔτε εἰ εἰμί μεταβολή οὔτε εἰ μή εἰμί , οὔτε εἰ εἰμί διά τίς αἰτία καί εἰς ποῖος πολιτεία , οὗτος δέ αἴτιος ὅτι οὐ ῥᾴδιος ἄν ἔχω λέγω · ἀόριστος γάρ , ἐπεί κατά ἐκεῖνος δέω εἰς ὁ πρῶτος καί ὁ ἀγαθός · οὕτως γάρ ἄν γίγνομαι συνεχής καί κύκλος . ἀλλά μεταβάλλω καί εἰς τυραννίς τυραννίς , ὥσπερ ὁ Σικυών ἐκ ὁ Μύρων εἰς ὁ Κλεισθένης , καί εἰς ὀλιγαρχία , ὥσπερ ὁ ἐν Χαλκίς ὁ Ἀντιλέων , καί εἰς δημοκρατία , ὥσπερ ὁ ὁ Γέλων ἐν Συράκουσαι , καί εἰς ἀριστοκρατία , ὥσπερ ὁ Χάριλλος ἐν Λακεδαίμων , . καί εἰς τυραννίς μεταβάλλω ἐκ ὀλιγαρχία , ὥσπερ ἐν Σικελία σχεδόν ὁ πολύς ὁ ἀρχαῖος , ἐν Λεοντῖνος εἰς ὁ Παναίτιος τυραννίς καί ἐν Γέλα εἰς ὁ Κλέανδρος καί ἐν Ῥήγιον εἰς ὁ Ἀναξίλαος καί ἐν ἄλλος πολύς πόλις ὡσαύτως . ἄτοπος δέ καί ὁ οἴομαι εἰς ὀλιγαρχία διά οὗτος μεταβάλλω ὅτι φιλοχρήματος καί χρηματιστής ὁ ἐν ὁ ἀρχή ,