aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 3.1286b
ἢ δῆλον ὡς οἱ πλείους ; ἀλλʼ οἱ μὲν στασιάσουσιν ὁ δὲ εἷς ἀστασίαστος . ἀλλὰ πρὸς τοῦτʼ ἀντιθετέον ἴσως ὅτι σπουδαῖοι τὴν ψυχήν , ὥσπερ κἀκεῖνος ὁ εἷς . εἰ δὴ τὴν μὲν τῶν πλειόνων ἀρχὴν ἀγαθῶν δʼ ἀνδρῶν πάντων ἀριστοκρατίαν θετέον , τὴν δὲ τοῦ ἑνὸς βασιλείαν , αἱρετώτερον ἂν εἴη ταῖς πόλεσιν ἀριστοκρατία βασιλείας , καὶ μετὰ δυνάμεως καὶ χωρὶς δυνάμεως οὔσης τῆς ἀρχῆς , ἂν ᾖ λαβεῖν πλείους ὁμοίους . καὶ διὰ τοῦτʼ ἴσως ἐβασιλεύοντο πρότερον , ὅτι σπάνιον ἦν εὑρεῖν ἄνδρας πολὺ διαφέροντας κατʼ ἀρετήν , ἄλλως τε καὶ τότε μικρὰς οἰκοῦντας πόλεις . ἔτι δʼ ἀπʼ εὐεργεσίας καθίστασαν τοὺς βασιλεῖς , ὅπερ ἐστὶν ἔργον τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν . ἐπεὶ δὲ συνέβαινε γίγνεσθαι πολλοὺς ὁμοίους πρὸς ἀρετήν , οὐκέτι ὑπέμενον ἀλλʼ ἐζήτουν κοινόν τι καὶ πολιτείαν καθίστασαν . ἐπεὶ δὲ χείρους γιγνόμενοι ἐχρηματίζοντο ἀπὸ τῶν κοινῶν , ἐντεῦθέν ποθεν εὔλογον γενέσθαι τὰς ὀλιγαρχίας · ἔντιμον γὰρ ἐποίησαν τὸν πλοῦτον . ἐκ δὲ τούτων πρῶτον εἰς τυραννίδας μετέβαλλον , ἐκ δὲ τῶν τυραννίδων εἰς δημοκρατίαν · αἰεὶ γὰρ εἰς ἐλάττους ἄγοντες διʼ αἰσχροκέρδειαν ἰσχυρότερον τὸ πλῆθος κατέστησαν , ὥστʼ ἐπιθέσθαι καὶ γενέσθαι δημοκρατίας . ἐπεὶ δὲ καὶ μείζους εἶναι συμβέβηκε τὰς πόλεις , ἴσως οὐδὲ ῥᾴδιον ἔτι γίγνεσθαι πολιτείαν ἑτέραν παρὰ δημοκρατίαν . εἰ δὲ δή τις ἄριστον θείη τὸ βασιλεύεσθαι ταῖς πόλεσιν , πῶς ἕξει τὰ περὶ τῶν τέκνων ; πότερον καὶ τὸ γένος δεῖ βασιλεύειν ; ἀλλὰ γιγνομένων ὁποῖοί τινες ἔτυχον , βλαβερόν . ἀλλʼ οὐ παραδώσει κύριος ὢν τοῖς τέκνοις . ἀλλʼ οὐκ ἔτι τοῦτο ῥᾴδιον πιστεῦσαι · χαλεπὸν γάρ , καὶ μείζονος ἀρετῆς ἢ κατʼ ἀνθρωπίνην φύσιν . ἔχει δʼ ἀπορίαν καὶ περὶ τῆς δυνάμεως , πότερον ἔχειν δεῖ τὸν μέλλοντα βασιλεύειν ἰσχύν τινα περὶ αὑτόν , ᾗ δυνήσεται βιάζεσθαι τοὺς μὴ βουλομένους πειθαρχεῖν , ἢ πῶς ἐνδέχεται τὴν ἀρχὴν διοικεῖν ; εἰ γὰρ καὶ κατὰ νόμον εἴη κύριος , μηδὲν πράττων κατὰ τὴν αὑτοῦ βούλησιν παρὰ τὸν νόμον , ὅμως ἀναγκαῖον ὑπάρχειν αὐτῷ δύναμιν ᾗ φυλάξει τοὺς νόμους . τάχα μὲν οὖν τὰ περὶ τὸν βασιλέα τὸν τοιοῦτον οὐ χαλεπὸν διορίσαι · δεῖ γὰρ αὐτὸν μὲν ἔχειν ἰσχύν , εἶναι δὲ τοσαύτην τὴν ἰσχὺν ὥστε ἑκάστου μὲν καὶ ἑνὸς καὶ συμπλειόνων κρείττω τοῦ δὲ πλήθους ἥττω , καθάπερ οἵ τʼ ἀρχαῖοι τὰς φυλακὰς ἐδίδοσαν , ὅτε καθισταῖέν τινα τῆς πόλεως ὃν ἐκάλουν αἰσυμνήτην ἢ τύραννον , καὶ Διονυσίῳ τις , ὅτʼ ᾔτει τοὺς φύλακας , συνεβούλευε τοῖς Συρακουσίοις διδόναι τοσούτους τοὺς φύλακας .
Lemmas: ἤ δῆλος ὡς ὁ πολύς ; ἀλλά ὁ μέν στασιάζω ὁ δέ εἷς ἀστασίαστος . ἀλλά πρός οὗτος ἀντιθετέον ἴσως ὅτι σπουδαῖος ὁ ψυχή , ὥσπερ ἐκεῖνος ὁ εἷς . εἰ δή ὁ μέν ὁ πολύς ἀρχή ἀγαθός δέ ἀνήρ πᾶς ἀριστοκρατία τίθημι , ὁ δέ ὁ εἷς βασιλεία , αἱρετός ἄν εἰμί ὁ πόλις ἀριστοκρατία βασιλεία , καί μετά δύναμις καί χωρίς δύναμις εἰμί ὁ ἀρχή , ἐάν εἰμί λαμβάνω πολύς ὅμοιος . καί διά οὗτος ἴσως βασιλεύω πρότερος , ὅτι σπάνιος εἰμί εὑρίσκω ἀνήρ πολύς διαφέρω κατά ἀρετή , ἄλλος τε καί τότε μικρός οἰκέω πόλις . ἔτι δέ ἀπό εὐεργεσία καθίστημι ὁ βασιλεύς , ὅς εἰμί ἔργον ὁ ἀγαθός ἀνήρ . ἐπεί δέ συμβαίνω γίγνομαι πολύς ὅμοιος πρός ἀρετή , οὐκέτι ὑπομένω ἀλλά ζητέω κοινός τις καί πολιτεία καθίστημι . ἐπεί δέ κακός γίγνομαι χρηματίζω ἀπό ὁ κοινός , ἐντεῦθεν ποθεν εὔλογος γίγνομαι ὁ ὀλιγαρχία · ἔντιμος γάρ ποιέω ὁ πλοῦτος . ἐκ δέ οὗτος πρῶτος εἰς τυραννίς μεταβάλλω , ἐκ δέ ὁ τυραννίς εἰς δημοκρατία · ἀεί γάρ εἰς ἐλαχύς ἄγω διά αἰσχροκέρδεια ἰσχυρός ὁ πλῆθος καθίστημι , ὥστε ἐπιτίθημι καί γίγνομαι δημοκρατία . ἐπεί δέ καί μέγας εἰμί συμβαίνω ὁ πόλις , ἴσως οὐδέ ῥᾴδιος ἔτι γίγνομαι πολιτεία ἕτερος παρά δημοκρατία . εἰ δέ δή τις ἀγαθός τίθημι ὁ βασιλεύω ὁ πόλις , πῶς ἔχω ὁ περί ὁ τέκνον ; πότερος καί ὁ γένος δέω βασιλεύω ; ἀλλά γίγνομαι ὁποῖος τις τυγχάνω , βλαβερός . ἀλλά οὐ παραδίδωμι κύριος εἰμί ὁ τέκνον . ἀλλά οὐ ἔτι οὗτος ῥᾴδιος πιστεύω · χαλεπός γάρ , καί μέγας ἀρετή ἤ κατά ἀνθρώπινος φύσις . ἔχω δέ ἀπορία καί περί ὁ δύναμις , πότερος ἔχω δέω ὁ μέλλω βασιλεύω ἰσχύς τις περί ἑαυτοῦ , ὅς δύναμαι βιάζω ὁ μή βούλομαι πειθαρχέω , ἤ πῶς ἐνδέχομαι ὁ ἀρχή διοικέω ; εἰ γάρ καί κατά νόμος εἰμί κύριος , μηδείς πράσσω κατά ὁ ἑαυτοῦ βούλησις παρά ὁ νόμος , ὅμως ἀναγκαῖος ὑπάρχω αὐτός δύναμις ὅς φυλάσσω ὁ νόμος . τάχα μέν οὖν ὁ περί ὁ βασιλεύς ὁ τοιοῦτος οὐ χαλεπός διορίζω · δέω γάρ αὐτός μέν ἔχω ἰσχύς , εἰμί δέ τοσοῦτος ὁ ἰσχύς ὥστε ἕκαστος μέν καί εἷς καί συμπλείονες κρατύς ὁ δέ πλῆθος ἥσσων , καθά ὁ τε ἀρχαῖος ὁ φυλακή δίδωμι , ὅτε καθίστημι τις ὁ πόλις ὅς καλέω αἰσυμνήτης ἤ τύραννος , καί Διονύσιος τις , ὅτε αἰτέω ὁ φύλαξ , συμβουλεύω ὁ Συρακούσιος δίδωμι τοσοῦτος ὁ φύλαξ .