aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 4.1299a
περὶ μὲν οὖν τοῦ βουλευομένου καὶ τοῦ κυρίου τῆς πολιτείας τοῦτον διωρίσθω τὸν τρόπον . ἐχομένη δὲ τούτων ἐστὶν ἡ περὶ τὰς ἀρχὰς διαίρεσις . ἔχει γὰρ καὶ τοῦτο τὸ μόριον τῆς πολιτείας πολλὰς διαφοράς , πόσαι τε ἀρχαί , καὶ κύριαι τίνων , καὶ περὶ χρόνου , πόσος ἑκάστης ἀρχῆς ( οἱ μὲν γὰρ ἑξαμήνους , οἱ δὲ διʼ ἐλάττονος , οἱ δʼ ἐνιαυσίας , οἱ δὲ πολυχρονιωτέρας ποιοῦσι τὰς ἀρχάς ) , καὶ πότερον εἶναι δεῖ τὰς ἀρχὰς ἀιδίους ἢ πολυχρονίους ἢ μηδέτερον ἀλλὰ πλεονάκις τοὺς αὐτούς , ἢ μὴ τὸν αὐτὸν δὶς ἀλλʼ ἅπαξ μόνον , ἔτι δὲ περὶ τὴν κατάστασιν τῶν ἀρχῶν , ἐκ τίνων δεῖ γίνεσθαι καὶ ὑπὸ τίνων καὶ πῶς . περὶ πάντων γὰρ τούτων δεῖ δύνασθαι διελεῖν κατὰ πόσους ἐνδέχεται γενέσθαι τρόπους , κἄπειτα προσαρμόσαι ποίαις ποῖοι πολιτείαις συμφέρουσιν . ἔστι δὲ οὐδὲ τοῦτο διορίσαι ῥᾴδιον , ποίας δεῖ καλεῖν ἀρχάς · πολλῶν γὰρ ἐπιστατῶν ἡ πολιτικὴ κοινωνία δεῖται , διόπερ οὐ πάντας οὔτε τοὺς αἱρετοὺς οὔτε τοὺς κληρωτοὺς ἄρχοντας θετέον , οἷον τοὺς ἱερεῖς πρῶτον ( τοῦτο γὰρ ἕτερόν τι παρὰ τὰς πολιτικὰς ἀρχὰς θετέον ) · ἔτι δὲ καὶ χορηγοὶ καὶ κήρυκες αἱροῦνται καὶ πρεσβευταί . εἰσὶ δὲ αἱ μὲν πολιτικαὶ τῶν ἐπιμελειῶν , ἢ πάντων τῶν πολιτῶν πρός τινα πρᾶξιν , οἷον στρατηγὸς στρατευομένων , ἢ κατὰ μέρος , οἷον ὁ γυναικονόμος ἢ παιδονόμος · αἱ δʼ οἰκονομικαί ( πολλάκις γὰρ αἱροῦνται σιτομέτρας ) · αἱ δʼ ὑπηρετικαὶ καὶ πρὸς ἅς , ἂν εὐπορῶσι , τάττουσι δούλους . μάλιστα δʼ ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν ἀρχὰς λεκτέον ταύτας ὅσαις ἀποδέδοται βουλεύσασθαί τε περὶ τινῶν καὶ κρῖναι καὶ ἐπιτάξαι , καὶ μάλιστα τοῦτο · τὸ γὰρ ἐπιτάττειν ἀρχικώτερόν ἐστιν . ἀλλὰ ταῦτα διαφέρει πρὸς μὲν τὰς χρήσεις οὐδὲν ὡς εἰπεῖν ( οὐ γάρ πω κρίσις γέγονεν ἀμφισβητούντων περὶ τοῦ ὀνόματος ) , ἔχει δέ τινʼ ἄλλην διανοητικὴν πραγματείαν . ποῖαι δʼ ἀρχαὶ καὶ πόσαι ἀναγκαῖαι εἰ ἔσται πόλις , καὶ ποῖαι ἀναγκαῖαι μὲν οὔ , χρήσιμοι δὲ πρὸς σπουδαίαν πολιτείαν , μᾶλλον ἄν τις ἀπορήσειε πρὸς ἅπασάν τε δὴ πολιτείαν καὶ δὴ καὶ τὰς μικρὰς πόλεις . ἐν μὲν γὰρ δὴ ταῖς μεγάλαις ἐνδέχεταί τε καὶ δεῖ μίαν τετάχθαι πρὸς ἓν ἔργον ( πολλούς τε γὰρ εἰς τὰ ἀρχεῖα ἐνδέχεται βαδίζειν διὰ τὸ πολλοὺς εἶναι τοὺς πολίτας , ὥστε τὰς μὲν διαλείπειν πολὺν χρόνον τὰς δʼ ἅπαξ ἄρχειν , καὶ βέλτιον ἕκαστον ἔργον τυγχάνει τῆς ἐπιμελείας μονοπραγματούσης ἢ πολυπραγματούσης ) ·
Lemmas: περί μέν οὖν ὁ βουλεύω καί ὁ κύριος ὁ πολιτεία οὗτος διορίζω ὁ τρόπος . ἔχω δέ οὗτος εἰμί ὁ περί ὁ ἀρχή διαίρεσις . ἔχω γάρ καί οὗτος ὁ μόριον ὁ πολιτεία πολύς διαφορά , πόσος τε ἀρχή , καί κύριος τίς , καί περί χρόνος , πόσος ἕκαστος ἀρχή ( ὁ μέν γάρ ἑξαμηνος , ὁ δέ διά ἐλαχύς , ὁ δέ ἐνιαύσιος , ὁ δέ πολυχρόνιος ποιέω ὁ ἀρχή ) , καί πότερος εἰμί δέω ὁ ἀρχή ἀίδιος ἤ πολυχρόνιος ἤ μηδέτερος ἀλλά πλεονάκις ὁ αὐτός , ἤ μή ὁ αὐτός δίς ἀλλά ἅπαξ μόνος , ἔτι δέ περί ὁ κατάστασις ὁ ἀρχή , ἐκ τίς δέω γίγνομαι καί ὑπό τίς καί πῶς . περί πᾶς γάρ οὗτος δέω δύναμαι διαιρέω κατά πόσος ἐνδέχομαι γίγνομαι τρόπος , ἔπειτα προσαρμόζω ποῖος ποῖος πολιτεία συμφέρω . εἰμί δέ οὐδέ οὗτος διορίζω ῥᾴδιος , ποῖος δέω καλέω ἀρχή · πολύς γάρ ἐπιστάτης ὁ πολιτικός κοινωνία δέω , διόπερ οὐ πᾶς οὔτε ὁ αἱρετός οὔτε ὁ κληρωτός ἄρχων τίθημι , οἷος ὁ ἱερεύς πρῶτος ( οὗτος γάρ ἕτερος τις παρά ὁ πολιτικός ἀρχή τίθημι ) · ἔτι δέ καί χορηγός καί κῆρυξ αἱρέω καί πρεσβευτής . εἰμί δέ ὁ μέν πολιτικός ὁ ἐπιμέλεια , ἤ πᾶς ὁ πολίτης πρός τις πρᾶξις , οἷος στρατηγός στρατεύω , ἤ κατά μέρος , οἷος ὁ γυναικονόμος ἤ παιδονόμος · ὁ δέ οἰκονομικός ( πολλάκις γάρ αἱρέω σιτομέτρης ) · ὁ δέ ὑπηρετικός καί πρός ὅς , ἐάν εὐπορέω , τάσσω δοῦλος . μάλα δέ ὡς ἁπλῶς λέγω ἀρχή λεκτέος οὗτος ὅσος ἀποδίδωμι βουλεύω τε περί τις καί κρίνω καί ἐπιτάσσω , καί μάλα οὗτος · ὁ γάρ ἐπιτάσσω ἀρχικός εἰμί . ἀλλά οὗτος διαφέρω πρός μέν ὁ χρῆσις οὐδείς ὡς λέγω ( οὐ γάρ πω κρίσις γίγνομαι ἀμφισβητέω περί ὁ ὄνομα ) , ἔχω δέ τις ἄλλος διανοητικός πραγματεία . ποῖος δέ ἀρχή καί πόσος ἀναγκαῖος εἰ εἰμί πόλις , καί ποῖος ἀναγκαῖος μέν οὐ , χρήσιμος δέ πρός σπουδαῖος πολιτεία , μάλα ἄν τις ἀπορέω πρός ἅπας τε δή πολιτεία καί δή καί ὁ μικρός πόλις . ἐν μέν γάρ δή ὁ μέγας ἐνδέχομαι τε καί δέω εἷς τάσσω πρός εἷς ἔργον ( πολύς τε γάρ εἰς ὁ ἀρχεῖον ἐνδέχομαι βαδίζω διά ὁ πολύς εἰμί ὁ πολίτης , ὥστε ὁ μέν διαλείπω πολύς χρόνος ὁ δέ ἅπαξ ἄρχω , καί ἀγαθός ἕκαστος ἔργον τυγχάνω ὁ ἐπιμέλεια μονοπραγματέω ἤ πολυπραγματέω ) ·