aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 7.1332b
τὰ γὰρ ἔθη μεταβαλεῖν ποιεῖ · ἔνια γὰρ εἶσι , διὰ τῆς φύσεως ἐπαμφοτερίζοντα , διὰ τῶν ἐθῶν ἐπὶ τὸ χεῖρον καὶ τὸ βέλτιον . τὰ μὲν οὖν ἄλλα τῶν ζῴων μάλιστα μὲν τῇ φύσει ζῇ , μικρὰ δʼ ἔνια καὶ τοῖς ἔθεσιν , ἄνθρωπος δὲ καὶ λόγῳ · μόνος γὰρ ἔχει λόγον · ὥστε δεῖ ταῦτα συμφωνεῖν ἀλλήλοις . πολλὰ γὰρ παρὰ τοὺς ἐθισμοὺς καὶ τὴν φύσιν πράττουσι διὰ τὸν λόγον , ἐὰν πεισθῶσιν ἄλλως ἔχειν βέλτιον . τὴν μὲν τοίνυν φύσιν οἵους εἶναι δεῖ τοὺς μέλλοντας εὐχειρώτους ἔσεσθαι τῷ νομοθέτῃ , διωρίσμεθα πρότερον · τὸ δὲ λοιπὸν ἔργον ἤδη παιδείας . τὰ μὲν γὰρ ἐθιζόμενοι μανθάνουσι τὰ δʼ ἀκούοντες . ἐπεὶ δὲ πᾶσα πολιτικὴ κοινωνία συνέστηκεν ἐξ ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων , τοῦτο δὴ σκεπτέον , εἰ ἑτέρους εἶναι δεῖ τοὺς ἄρχοντας καὶ τοὺς ἀρχομένους ἢ τοὺς αὐτοὺς διὰ βίου · δῆλον γὰρ ὡς ἀκολουθεῖν δεήσει καὶ τὴν παιδείαν κατὰ τὴν διαίρεσιν ταύτην . εἰ μὲν τοίνυν εἴησαν τοσοῦτον διαφέροντες ἅτεροι τῶν ἄλλων ὅσον τοὺς θεοὺς καὶ τοὺς ἥρωας ἡγούμεθα τῶν ἀνθρώπων διαφέρειν , εὐθὺς πρῶτον κατὰ τὸ σῶμα πολλὴν ἔχοντες ὑπερβολήν , εἶτα κατὰ τὴν ψυχήν , ὥστε ἀναμφισβήτητον εἶναι καὶ φανερὰν τὴν ὑπεροχὴν τοῖς ἀρχομένοις τὴν τῶν ἀρχόντων , δῆλον ὅτι βέλτιον ἀεὶ τοὺς αὐτοὺς τοὺς μὲν ἄρχειν τοὺς δʼ ἄρχεσθαι καθάπαξ · ἐπεὶ δὲ τοῦτʼ οὐ ῥᾴδιον λαβεῖν οὐδʼ ἔστιν ὥσπερ ἐν Ἰνδοῖς φησι Σκύλαξ εἶναι τοὺς βασιλέας τοσοῦτον διαφέροντας τῶν ἀρχομένων , φανερὸν ὅτι διὰ πολλὰς αἰτίας ἀναγκαῖον πάντας ὁμοίως κοινωνεῖν τοῦ κατὰ μέρος ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι . τό τε γὰρ ἴσον ταὐτὸν τοῖς ὁμοίοις , καὶ χαλεπὸν μένειν τὴν πολιτείαν τὴν συνεστηκυῖαν παρὰ τὸ δίκαιον . μετὰ γὰρ τῶν ἀρχομένων ὑπάρχουσι νεωτερίζειν βουλόμενοι πάντες οἱ κατὰ τὴν χώραν , τοσούτους τε εἶναι τοὺς ἐν τῷ πολιτεύματι τὸ πλῆθος ὥστʼ εἶναι κρείττους πάντων τούτων ἕν τι τῶν ἀδυνάτων ἐστίν . ἀλλὰ μὴν ὅτι γε δεῖ τοὺς ἄρχοντας διαφέρειν τῶν ἀρχομένων , ἀναμφισβήτητον . πῶς οὖν ταῦτʼ ἔσται καὶ πῶς μεθέξουσι , δεῖ σκέψασθαι τὸν νομοθέτην . εἴρηται δὲ πρότερον περὶ αὐτοῦ . ἡ γὰρ φύσις δέδωκε τὴν διαίρεσιν ποιήσασα αὐτὸ τὸ γένει ταὐτὸ τὸ μὲν νεώτερον τὸ δὲ πρεσβύτερον , ὧν τοῖς μὲν ἄρχεσθαι πρέπει τοῖς δʼ ἄρχειν · ἀγανακτεῖ δὲ οὐδεὶς καθʼ ἡλικίαν ἀρχόμενος , οὐδὲ νομίζει εἶναι κρείττων , ἄλλως τε καὶ μέλλων ἀντιλαμβάνειν τοῦτον τὸν ἔρανον ὅταν τύχῃ τῆς ἱκνουμένης ἡλικίας . ἔστι μὲν ἄρα ὡς τοὺς αὐτοὺς ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι φατέον , ἔστι δὲ ὡς ἑτέρους .
Lemmas: ὁ γάρ ἔθος μεταβάλλω ποιέω · ἔνιοι γάρ ἔρχομαι , διά ὁ φύσις ἐπαμφοτερίζω , διά ὁ ἔθος ἐπί ὁ κακός καί ὁ ἀγαθός . ὁ μέν οὖν ἄλλος ὁ ζῷον μάλα μέν ὁ φύσις ζάω , μικρός δέ ἔνιοι καί ὁ ἔθος , ἄνθρωπος δέ καί λόγος · μόνος γάρ ἔχω λόγος · ὥστε δέω οὗτος συμφωνέω ἀλλήλων . πολύς γάρ παρά ὁ ἐθισμός καί ὁ φύσις πράσσω διά ὁ λόγος , ἐάν πείθω ἄλλος ἔχω ἀγαθός . ὁ μέν τοίνυν φύσις οἷος εἰμί δέω ὁ μέλλω εὐχείρωτος εἰμί ὁ νομοθέτης , διορίζω πρότερος · ὁ δέ λοιπός ἔργον ἤδη παιδεία . ὁ μέν γάρ ἐθίζω μανθάνω ὁ δέ ἀκούω . ἐπεί δέ πᾶς πολιτικός κοινωνία συνίστημι ἐκ ἄρχω καί ἄρχω , οὗτος δή σκοπέω , εἰ ἕτερος εἰμί δέω ὁ ἄρχω καί ὁ ἄρχω ἤ ὁ αὐτός διά βίος · δῆλος γάρ ὡς ἀκολουθέω δέω καί ὁ παιδεία κατά ὁ διαίρεσις οὗτος . εἰ μέν τοίνυν εἰμί τοσοῦτος διαφέρω ἕτερος ὁ ἄλλος ὅσος ὁ θεός καί ὁ ἥρως ἡγέομαι ὁ ἄνθρωπος διαφέρω , εὐθύς πρῶτος κατά ὁ σῶμα πολύς ἔχω ὑπερβολή , εἶτα κατά ὁ ψυχή , ὥστε ἀναμφισβήτητος εἰμί καί φανερός ὁ ὑπεροχή ὁ ἄρχω ὁ ὁ ἄρχω , δῆλος ὅτι ἀγαθός ἀεί ὁ αὐτός ὁ μέν ἄρχω ὁ δέ ἄρχω καθάπαξ · ἐπεί δέ οὗτος οὐ ῥᾴδιος λαμβάνω οὐδέ εἰμί ὥσπερ ἐν Ἰνδός φημί Σκύλαξ εἰμί ὁ βασιλεύς τοσοῦτος διαφέρω ὁ ἄρχω , φανερός ὅτι διά πολύς αἰτία ἀναγκαῖος πᾶς ὅμοιος κοινωνέω ὁ κατά μέρος ἄρχω καί ἄρχω . ὁ τε γάρ ἴσος αὐτός ὁ ὅμοιος , καί χαλεπός μένω ὁ πολιτεία ὁ συνίστημι παρά ὁ δίκαιος . μετά γάρ ὁ ἄρχω ὑπάρχω νεωτερίζω βούλομαι πᾶς ὁ κατά ὁ χώρα , τοσοῦτος τε εἰμί ὁ ἐν ὁ πολίτευμα ὁ πλῆθος ὥστε εἰμί κρατύς πᾶς οὗτος εἷς τις ὁ ἀδύνατος εἰμί . ἀλλά μήν ὅτι γε δέω ὁ ἄρχω διαφέρω ὁ ἄρχω , ἀναμφισβήτητος . πῶς οὖν οὗτος εἰμί καί πῶς μετέχω , δέω σκοπέω ὁ νομοθέτης . λέγω δέ πρότερος περί αὐτός . ὁ γάρ φύσις δίδωμι ὁ διαίρεσις ποιέω αὐτός ὁ γένος αὐτός ὁ μέν νέος ὁ δέ πρέσβυς , ὅς ὁ μέν ἄρχω πρέπω ὁ δέ ἄρχω · ἀγανακτέω δέ οὐδείς κατά ἡλικία ἄρχω , οὐδέ νομίζω εἰμί κρατύς , ἄλλος τε καί μέλλω ἀντιλαμβάνω οὗτος ὁ ἔρανος ὅταν τυγχάνω ὁ ἱκνέομαι ἡλικία . εἰμί μέν ἄρα ὡς ὁ αὐτός ἄρχω καί ἄρχω φημί , εἰμί δέ ὡς ἕτερος .