aristoteles-et-corpus-aristotelicum.politica 5.1301b
μάλιστα γὰρ εὔλογον ἀνίσους ἁπλῶς εἶναι τούτους μόνον . εἰσὶ δέ τινες οἳ κατὰ γένος ὑπερέχοντες οὐκ ἀξιοῦσι τῶν ἴσων αὑτοὺς διὰ τὴν ἀνισότητα ταύτην · εὐγενεῖς γὰρ εἶναι δοκοῦσιν οἷς ὑπάρχει προγόνων ἀρετὴ καὶ πλοῦτος . ἀρχαὶ μὲν οὖν ὡς εἰπεῖν αὗται καὶ πηγαὶ τῶν στάσεών εἰσιν , ὅθεν στασιάζουσιν · διὸ καὶ αἱ μεταβολαὶ γίνονται διχῶς · ὁτὲ μὲν γὰρ πρὸς τὴν πολιτείαν , ὅπως ἐκ τῆς καθεστηκυίας ἄλλην μεταστήσωσιν , οἷον ἐκ δημοκρατίας ὀλιγαρχίαν ἢ δημοκρατίαν ἐξ ὀλιγαρχίας , ἢ πολιτείαν καὶ ἀριστοκρατίαν ἐκ τούτων , ἢ ταύτας ἐξ ἐκείνων , ὁτὲ δʼ οὐ πρὸς τὴν καθεστηκυῖαν πολιτείαν , ἀλλὰ τὴν μὲν κατάστασιν προαιροῦνται τὴν αὐτήν , διʼ αὑτῶν δʼ εἶναι βούλονται ταύτην , οἷον τὴν ὀλιγαρχίαν ἢ τὴν μοναρχίαν · ἔτι περὶ τοῦ μᾶλλον καὶ ἧττον , οἷον ἢ ὀλιγαρχίαν οὖσαν εἰς τὸ μᾶλλον ὀλιγαρχεῖσθαι ἢ εἰς τὸ ἧττον , ἢ δημοκρατίαν οὖσαν εἰς τὸ μᾶλλον δημοκρατεῖσθαι ἢ εἰς τὸ ἧττον , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν πολιτειῶν , ἢ ἵνα ἐπιταθῶσιν ἢ ἀνεθῶσιν · ἔτι πρὸς τὸ μέρος τι κινῆσαι τῆς πολιτείας , οἷον ἀρχήν τινα καταστῆσαι ἢ ἀνελεῖν , ὥσπερ ἐν Λακεδαίμονί φασι Λύσανδρόν τινες ἐπιχειρῆσαι καταλῦσαι τὴν βασιλείαν καὶ Παυσανίαν τὸν βασιλέα τὴν ἐφορείαν , καὶ ἐν Ἐπιδάμνῳ δὲ μετέβαλεν ἡ πολιτεία κατὰ μόριον ( ἀντὶ γὰρ τῶν φυλάρχων βουλὴν ἐποίησαν , εἰς δὲ τὴν ἡλιαίαν ἐπάναγκές ἐστιν ἔτι τῶν ἐν τῷ πολιτεύματι βαδίζειν τὰς ἀρχάς , ὅταν ἐπιψηφίζηται ἀρχή τις , ὀλιγαρχικὸν δὲ καὶ ὁ ἄρχων ὁ εἷς ἦν ἐν τῇ πολιτείᾳ ταύτῃ ) . πανταχοῦ γὰρ διὰ τὸ ἄνισον ἡ στάσις , οὐ μὴ τοῖς ἀνίσοις ὑπάρχει ἀνάλογον ( ἀΐδιος γὰρ βασιλεία ἄνισος , ἐὰν ᾖ ἐν ἴσοις ) · ὅλως γὰρ τὸ ἴσον ζητοῦντες στασιάζουσιν . ἔστι δὲ διττὸν τὸ ἴσον · τὸ μὲν γὰρ ἀριθμῷ τὸ δὲ κατʼ ἀξίαν ἐστίν . λέγω δὲ ἀριθμῷ μὲν τὸ πλήθει ἢ μεγέθει ταὐτὸ καὶ ἴσον , κατʼ ἀξίαν δὲ τὸ τῷ λόγῳ , οἷον ὑπερέχει κατʼ ἀριθμὸν μὲν ἴσῳ τὰ τρία τοῖν δυοῖν καὶ ταῦτα τοῦ ἑνός , λόγῳ δὲ τὰ τέτταρα τοῖν δυοῖν καὶ ταῦτα τοῦ ἑνός · ἴσον γὰρ μέρος τὰ δύο τῶν τεττάρων καὶ τὸ ἓν τοῖν δυοῖν · ἄμφω γὰρ ἡμίση . ὁμολογοῦντες δὲ τὸ ἁπλῶς εἶναι δίκαιον τὸ κατʼ ἀξίαν , διαφέρονται , καθάπερ ἐλέχθη πρότερον , οἱ μὲν ὅτι , ἐὰν κατὰ τὶ ἴσοι ὦσιν , ὅλως ἴσοι νομίζουσιν εἶναι , οἱ δʼ ὅτι , ἐὰν κατὰ τὶ ἄνισοι , πάντων ἀνίσων ἀξιοῦσιν ἑαυτούς . διὸ καὶ μάλιστα δύο γίνονται πολιτεῖαι , δῆμος καὶ ὀλιγαρχία · εὐγένεια γὰρ καὶ ἀρετὴ ἐν ὀλίγοις ,
Lemmas: μάλα γάρ εὔλογος ἄνισος ἁπλῶς εἰμί οὗτος μόνος . εἰμί δέ τις ὅς κατά γένος ὑπερέχω οὐ ἀξιόω ὁ ἴσος ἑαυτοῦ διά ὁ ἀνισότης οὗτος · εὐγενής γάρ εἰμί δοκέω ὅς ὑπάρχω πρόγονος ἀρετή καί πλοῦτος . ἀρχή μέν οὖν ὡς λέγω οὗτος καί πηγή ὁ στάσις εἰμί , ὅθεν στασιάζω · διό καί ὁ μεταβολή γίγνομαι διχῶς · ὅτε μέν γάρ πρός ὁ πολιτεία , ὅπως ἐκ ὁ καθίστημι ἄλλος μεθίστημι , οἷος ἐκ δημοκρατία ὀλιγαρχία ἤ δημοκρατία ἐκ ὀλιγαρχία , ἤ πολιτεία καί ἀριστοκρατία ἐκ οὗτος , ἤ οὗτος ἐκ ἐκεῖνος , ὅτε δέ οὐ πρός ὁ καθίστημι πολιτεία , ἀλλά ὁ μέν κατάστασις προαιρέω ὁ αὐτός , διά ἑαυτοῦ δέ εἰμί βούλομαι οὗτος , οἷος ὁ ὀλιγαρχία ἤ ὁ μοναρχία · ἔτι περί ὁ μάλα καί ἥσσων , οἷος ἤ ὀλιγαρχία εἰμί εἰς ὁ μάλα ὀλιγαρχέω ἤ εἰς ὁ ἥσσων , ἤ δημοκρατία εἰμί εἰς ὁ μάλα δημοκρατέομαι ἤ εἰς ὁ ἥσσων , ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ λοιπός πολιτεία , ἤ ἵνα ἐπιτείνω ἤ ἀνίημι · ἔτι πρός ὁ μέρος τις κινέω ὁ πολιτεία , οἷος ἀρχή τις καθίστημι ἤ ἀναιρέω , ὥσπερ ἐν Λακεδαίμων φημί Λύσανδρος τις ἐπιχειρέω καταλύω ὁ βασιλεία καί Παυσανίας ὁ βασιλεύς ὁ ἐφορεία , καί ἐν Ἐπίδαμνος δέ μεταβάλλω ὁ πολιτεία κατά μόριον ( ἀντί γάρ ὁ φύλαρχος βουλή ποιέω , εἰς δέ ὁ ἡλιαία ἐπανάγκης εἰμί ἔτι ὁ ἐν ὁ πολίτευμα βαδίζω ὁ ἀρχή , ὅταν ἐπιψηφίζω ἀρχή τις , ὀλιγαρχικός δέ καί ὁ ἄρχων ὁ εἷς εἰμί ἐν ὁ πολιτεία οὗτος ) . πανταχοῦ γάρ διά ὁ ἄνισος ὁ στάσις , οὐ μή ὁ ἄνισος ὑπάρχω ἀνάλογος ( ἀδΐος γάρ βασιλεία ἄνισος , ἐάν εἰμί ἐν ἴσος ) · ὅλος γάρ ὁ ἴσος ζητέω στασιάζω . εἰμί δέ δισσός ὁ ἴσος · ὁ μέν γάρ ἀριθμός ὁ δέ κατά ἀξία εἰμί . λέγω δέ ἀριθμός μέν ὁ πλῆθος ἤ μέγεθος αὐτός καί ἴσος , κατά ἀξία δέ ὁ ὁ λόγος , οἷος ὑπερέχω κατά ἀριθμός μέν ἴσος ὁ τρεῖς ὁ δύο καί οὗτος ὁ εἷς , λόγος δέ ὁ τέσσαρες ὁ δύο καί οὗτος ὁ εἷς · ἴσος γάρ μέρος ὁ δύο ὁ τέσσαρες καί ὁ εἷς ὁ δύο · ἄμφω γάρ ἥμισυς . ὁμολογέω δέ ὁ ἁπλῶς εἰμί δίκαιος ὁ κατά ἀξία , διαφέρω , καθά λέγω πρότερος , ὁ μέν ὅτι , ἐάν κατά τίς ἴσος εἰμί , ὅλος ἴσος νομίζω εἰμί , ὁ δέ ὅτι , ἐάν κατά τίς ἄνισος , πᾶς ἄνισος ἀξιόω ἑαυτοῦ . διό καί μάλα δύο γίγνομαι πολιτεία , δῆμος καί ὀλιγαρχία · εὐγένεια γάρ καί ἀρετή ἐν ὀλίγος ,