aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physicorum-libri-octavi-textus-alter-post-267b26 2
Τὸ δὲ πρῶτον κινοῦν , μὴ ὡς τὸ οὗ ἕνεκεν , ἀλλʼ ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , ἐστὶν ἅμα τῷ κινουμένῳ . ἅμα δὲ λέγω , διότι οὐθὲν αὐτῶν μεταξύ ἐστιν · τοῦτο γὰρ κοινὸν ἐπὶ παντὸς κινουμένου καὶ κινοῦντός ἐστιν . ἐπεὶ δὲ τρεῖς εἰσὶν κινήσεις , ἥ τε κατὰ τόπον καὶ κατὰ τὸ ποιὸν καὶ κατὰ τὸ ποσόν , ἀνάγκη καὶ τὰ κινούμενα τρία · ἡ μὲν οὖν κατὰ τόπον φορά , ἡ δὲ κατὰ τὸ ποιὸν ἀλλοίωσις , ἡ δὲ κατὰ τὸ ποσὸν αὔξησις καὶ φθίσις . πρῶτον μὲν οὖν ὑπὲρ τῆς φορᾶς εἴπωμεν · αὕτη γὰρ πρώτη τῶν κινήσεών ἐστιν . Ἅπαν δὴ τὸ φερόμενον ἤτοι αὐτὸ ὑφʼ αὐτοῦ κινεῖται ἢ ὑφʼ ἑτέρου . εἰ μὲν οὖν ὑφʼ αὐτοῦ , φανερὸν ὡς ἐν αὐτῷ τοῦ κινοῦντος ὑπάρχοντος ἅμα τὸ κινοῦν καὶ τὸ κινούμενον ἔσται , καὶ οὐθὲν αὐτῶν μεταξύ · τὸ δʼ ὐπ᾿ ἄλλου κινούμενον τετραχῶς κινεῖται · αἱ γὰρ ὑφʼ ἑτέρου κινήσεις τέτταρές εἰσιν , ὦσις | ἕλξις ὄχησις δίνησις . καὶ γὰρ τὰς ἄλλας πάσας εἰς ταύτας ἀνάγεσθαι συμβαίνει . τῆς μὲν οὖν ὤσεως τὸ μὲν ἔπωσις τὸ δὲ ἄπωσίς ἐστιν , ἔπωσις μὲν οὖν ἐστιν ὅταν τὸ κινοῦν τοῦ κινουμένου μὴ ἀπολείπηται , ἄπωσις δὲ ὅταν τὸ ἀπωθοῦν ἀπολείπηται . ἡ δὲ ὄχησις ἐν ταῖς τρισὶν ἔσται κινήσεσιν . τὸ μὲν γὰρ ὀχούμενον οὐ καθʼ αὐτὸ κινεῖται ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός ( τῷ γὰρ | ἐν κινουμένῳ εἶναι ἢ ἐπὶ κινουμένου κινεῖται . τὸ δὲ ὀχοῦν κινεῖται ἢ ὠθού|μενον ἢ ἑλκόμενον ἢ δινούμενον . φανερὸν οὖν ὅτι ἡ ὄχησις ἐν ταῖς τρισὶν ἔσται κινήσεσιν . ἡ δʼ ἕλξις ὅταν ἤτοι πρὸς αὐτὸ ἢ πρὸς ἕτερον θάττων ᾖ | ἡ κίνησις ἡ τοῦ ἕλκοντος μὴ χωριζομένη τῆς τοῦ ἑλκομένου . καὶ γὰρ πρὸς αὐτό ἐστιν ἡ ἕλξις καὶ πρὸς ἕτερον . καὶ αἱ λοιπαὶ δὲ αὐ|ταὶ τῷ εἴδει εἰς ταῦτα ἀναχθήσονται , οἷον ἡ εἴσπνευσις καὶ ἡ ἔκπνευσις καὶ ἡ πτύσις καὶ ὅσαι τῶν σωμάτων ἢ ἐκκριτικαὶ ἢ ληπτικαίεἰσι , καὶ | ἡ σπάθησις δὴ καὶ ἡ κέρκισις · τὸ μὲν γὰρ αὐτῶν σύγκρισις τὸ δὲ διάκρι|σις . καὶ πᾶσα δὴ κίνησις ἡ κατὰ τόπον σύγκρισις καὶ διάκρισίς ἐστιν . ἡ | δὲ δίνησις σύγκειται ἐξ ἕλξεως καὶ ὤσεως . τὸ μὲν γὰρ ὠθεῖ τὸ κινοῦν , τὸ | δʼ ἕλκει . φανερὸν οὖν ὡς ἐπεὶ ἅμα τὸ ὠθοῦν καὶ τὸ ἕλκον τῷ ἑλκομένῳ | καὶ ὠθουμένῳ ἐστίν , οὐθὲν μεταξὺ τοῦ κινουμένου καὶ τοῦ κινοῦντός ἐστιν . | τοῦτο δὲ δῆλον καὶ ἐκ τῶν ὡρισμένων · ἡ μὲν γὰρ ὦσις ἢ ἀφʼ ἑαυτοῦ ἢ ἀπʼ ἄλλου πρὸς ἄλλο κίνησις , ἡ δʼ ἕλξις ἀπʼ ἄλλου πρὸς αὐτὸ ἢ πρὸς ἄλλο . ἔτι ἡ σύνωσις καὶ ἡ δίωσις . ἡ δὲ ῥῖψις ὅταν θάττων ἡ κίνησις γένηται τῆς κατὰ φύσιν τοῦ φερομένου σφοδροτέρας γενομένης τῆς ὤσεως , | καὶ μέχρι τούτου συμβαίνει φέρεσθαι μέχρι ἂν οὗ σφοδροτέρα ᾖ ἡ κίνησις τοῦ φερομένου · φανερὸν δὴ ὅτι τὸ κινούμενον καὶ τὸ κινοῦν ἅμα , καὶ οὐθὲν | αὐτῶν ἐστιν μεταξύ . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τοῦ ἀλλοιουμένου καὶ τοῦ ἀλλοιοῦντος | οὐδέν ἐστιν μεταξύ . τοῦτο δὲ δῆλον ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς . ἐν ἅπασι γὰρ συμ|βαίνει ἅμα εἶναι τὸ ἀλλοιοῦν ἔσχατον καὶ τὸ πρῶτον ἀλλοιούμενον . τὸ γὰρ ποιὸν ἀλλοιοῦται τῷ αἰσθητὸν εἶναι , αἰσθητὰ δέ ἐστιν οἷς διαφέρουσιν | τὰ σώματα ἀλλήλων , οἷον βαρύτης κουφότης , σκληρότης μαλακότης , | ψόφος ἀψοφία , λευκότης μελανία , γλυκύτης πικρότης , ὑγρότης ξηρό|της , πυκνότης μανότης , καὶ τὰ μεταξὺ τούτων , ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ἄλλα | τὰ ὑπὸ τὰς αἰσθήσεις , ὧν ἐστι καὶ ἡ θερμότης καὶ ἡ ψυχρότης , καὶ ἡ | λειότης καὶ ἡ τραχύτης . ταῦτα γάρ ἐστι πάθη τῆς ὑποκειμένης ποιότητος . | τούτοις γὰρ διαφέρουσι τὰ αἰσθητὰ τῶν σωμάτων ἢ κατὰ τὸ τούτων τι μᾶλλον καὶ ἧττον πάσχειν . θερμαινόμενα γὰρ ἢ ψυχόμενα | ἢ γλυκαινόμενα ἢ πικραινόμενα ἢ κατά τι ἄλλο τῶν προειρημέ|νων ὁμοίως τά τε ἔμψυχα τῶν σωμάτων καὶ τὰ ἄψυχα καὶ τῶν ἐμψύχων ὅσα τῶν μερῶν ἄψυχα . καὶ αὐταὶ δὲ αἱ αἰσθήσεις ἀλλοιοῦνται . πά|σχουσι γάρ · ἡ γὰρ ἐνέργεια αὐτῶν κίνησίς ἐστιν διὰ σώματος πασχούσης τι τῆς αἰσθήσεως . καθʼ ὅσα μὲν οὖν ἀλλοιοῦνται τὰ ἄψυχα , καὶ τὰ ἔμψυχα | κατὰ πάντα ταῦτα ἀλλοιοῦνται · καθʼ ὅσα δὲ τὰ ἔμψυχα ἀλλοι|οῦνται , κατὰ ταῦτα οὐκ ἀλλοιοῦνται τὰ ἄψυχα ( κατὰ γὰρ τὰς αἰσθήσεις | οὐκ ἀλλοιοῦνται ) · καὶ λανθάνει ἀλλοιούμενα τὰ ἄψυχα . οὐθὲν δὲ κωλύει | καὶ τὰ ἔμψυχα λανθάνειν ἀλλοιούμενα , ὅταν μὴ κατὰ τὰς αἰσθήσεις | συμβαίνῃ τὸ τῆς ἀλλοιώσεως αὐτοῖς . εἴπερ οὖν αἰσθητὰ μὲν τὰ πάθη , | διὰ δὲ τούτων ἡ ἀλλοίωσις , τούτοις γε φανερὸν ὅτι τὸ πάσχον καὶ τὸ | πάθος ἅμα , καὶ τούτων οὐθέν ἐστιν μεταξύ . τῷ μὲν γὰρ ὁ ἀὴρ συνεχής , τῷ | δʼ ἀέρι συνάπτει τὸ σῶμα · καὶ ἡ μὲν ἐπιφάνεια πρὸς τὸ φῶς , τὸ δὲ φῶς πρὸς τὴν ὄψιν . ὁμοίως δὲ καὶ ἡ ἀκοὴ καὶ ἡ ὄσφρησις πρὸς τὸ κι|νοῦν αὐτὰς πρῶτον . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἅμα καὶ ἡ γεῦσις καὶ ὁ χυμός | ἐστιν . καὶ τὸ αὐξανόμενον δὲ καὶ τὸ αὖξον · πρόσθεσις γάρ τις ἡ αὔξησις , ὥσθʼ ἅμα τό | τʼ αὐξανόμενον καὶ τὸ αὖξον . καὶ ἡ φθίσις δέ · τὸ γὰρ τῆς φθίσεως αἴ|τιον ἀφαίρεσίς τις . φανερὸν δὴ ὡς τοῦ κινοῦντος ἐσχάτου καὶ τοῦ κινου|μένου πρώτου οὐθέν ἐστιν μεταξύ . |
Lemmas: ὁ δέ πρῶτος κινέω , μή ὡς ὁ ὅς ἕνεκα , ἀλλά ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , εἰμί ἅμα ὁ κινέω . ἅμα δέ λέγω , διότι οὐδείς αὐτός μεταξύ εἰμί · οὗτος γάρ κοινός ἐπί πᾶς κινέω καί κινέω εἰμί . ἐπεί δέ τρεῖς εἰμί κίνησις , ὁ τε κατά τόπος καί κατά ὁ ποιός καί κατά ὁ ποσός , ἀνάγκη καί ὁ κινέω τρεῖς · ὁ μέν οὖν κατά τόπος φορά , ὁ δέ κατά ὁ ποιός ἀλλοίωσις , ὁ δέ κατά ὁ ποσός αὔξησις καί φθίσις . πρῶτος μέν οὖν ὑπέρ ὁ φορά λέγω · οὗτος γάρ πρῶτος ὁ κίνησις εἰμί . ἅπας δή ὁ φέρω ἤτοι αὐτός ὑπό αὐτός κινέω ἤ ὑπό ἕτερος . εἰ μέν οὖν ὑπό αὐτός , φανερός ὡς ἐν αὐτός ὁ κινέω ὑπάρχω ἅμα ὁ κινέω καί ὁ κινέω εἰμί , καί οὐδείς αὐτός μεταξύ · ὁ δέ ὑπό ἄλλος κινέω τετραχῶς κινέω · ὁ γάρ ὑπό ἕτερος κίνησις τέσσαρες εἰμί , ὦσις | ἕλξις ὄχησις δίνησις . καί γάρ ὁ ἄλλος πᾶς εἰς οὗτος ἀνάγω συμβαίνω . ὁ μέν οὖν ὦσις ὁ μέν ἔπωσις ὁ δέ ἄπωσις εἰμί , ἔπωσις μέν οὖν εἰμί ὅταν ὁ κινέω ὁ κινέω μή ἀπολείπω , ἄπωσις δέ ὅταν ὁ ἀπωθέω ἀπολείπω . ὁ δέ ὄχησις ἐν ὁ τρεῖς εἰμί κίνησις . ὁ μέν γάρ ὀχέω οὐ κατά αὐτός κινέω ἀλλά κατά συμβαίνω ( ὁ γάρ | ἐν κινέω εἰμί ἤ ἐπί κινέω κινέω . ὁ δέ ὀχέω κινέω ἤ ὠθέω ἤ ἕλκω ἤ δινεύω . φανερός οὖν ὅτι ὁ ὄχησις ἐν ὁ τρεῖς εἰμί κίνησις . ὁ δέ ἕλξις ὅταν ἤτοι πρός αὐτός ἤ πρός ἕτερος ταχύς εἰμί | ὁ κίνησις ὁ ὁ ἕλκω μή χωρίζω ὁ ὁ ἕλκω . καί γάρ πρός αὐτός εἰμί ὁ ἕλξις καί πρός ἕτερος . καί ὁ λοιπός δέ αὐτός ὁ εἶδος εἰς οὗτος ἀνάγω , οἷος ὁ εἴσπνευσις καί ὁ ἔκπνευσις καί ὁ πτύσις καί ὅσος ὁ σῶμα ἤ ἐκκριτικός ἤ ληπτικαιειμι , καί | ὁ σπάθησις δή καί ὁ κέρκισις · ὁ μέν γάρ αὐτός σύγκρισις ὁ δέ διάκρισις . καί πᾶς δή κίνησις ὁ κατά τόπος σύγκρισις καί διάκρισις εἰμί . ὁ | δέ δίνησις σύγκειμαι ἐκ ἕλξις καί ὦσις . ὁ μέν γάρ ὠθέω ὁ κινέω , ὁ | δέ ἕλκω . φανερός οὖν ὡς ἐπεί ἅμα ὁ ὠθέω καί ὁ ἕλκω ὁ ἕλκω | καί ὠθέω εἰμί , οὐδείς μεταξύ ὁ κινέω καί ὁ κινέω εἰμί . | οὗτος δέ δῆλος καί ἐκ ὁ ὁρίζω · ὁ μέν γάρ ὦσις ἤ ἀπό ἑαυτοῦ ἤ ἀπό ἄλλος πρός ἄλλος κίνησις , ὁ δέ ἕλξις ἀπό ἄλλος πρός αὐτός ἤ πρός ἄλλος . ἔτι ὁ σύνωσις καί ὁ δίωσις . ὁ δέ ῥῖψις ὅταν ταχύς ὁ κίνησις γίγνομαι ὁ κατά φύσις ὁ φέρω σφοδρός γίγνομαι ὁ ὦσις , | καί μέχρι οὗτος συμβαίνω φέρω μέχρι ἄν ὅς σφοδρός εἰμί ὁ κίνησις ὁ φέρω · φανερός δή ὅτι ὁ κινέω καί ὁ κινέω ἅμα , καί οὐδείς | αὐτός εἰμί μεταξύ . ἀλλά μήν οὐδέ ὁ ἀλλοιόω καί ὁ ἀλλοιόω | οὐδείς εἰμί μεταξύ . οὗτος δέ δῆλος ἐκ ὁ ἐπαγωγή . ἐν ἅπας γάρ συμβαίνω ἅμα εἰμί ὁ ἀλλοιόω ἔσχατος καί ὁ πρῶτος ἀλλοιόω . ὁ γάρ ποιός ἀλλοιόω ὁ αἰσθητός εἰμί , αἰσθητός δέ εἰμί ὅς διαφέρω | ὁ σῶμα ἀλλήλων , οἷος βαρύτης κουφότης , σκληρότης μαλακότης , | ψόφος ἀψοφία , λευκότης μελανία , γλυκύτης πικρότης , ὑγρότης ξηρότης , πυκνότης μανότης , καί ὁ μεταξύ οὗτος , ὅμοιος δέ καί ὁ ἄλλος | ὁ ὑπό ὁ αἴσθησις , ὅς εἰμί καί ὁ θερμότης καί ὁ ψυχρότης , καί ὁ | λειότης καί ὁ τραχύτης . οὗτος γάρ εἰμί πάθος ὁ ὑπόκειμαι ποιότης . | οὗτος γάρ διαφέρω ὁ αἰσθητός ὁ σῶμα ἤ κατά ὁ οὗτος τις μάλα καί ἥσσων πάσχω . θερμαίνω γάρ ἤ ψύχω | ἤ γλυκαίνω ἤ πικραίνω ἤ κατά τις ἄλλος ὁ προλέγω ὅμοιος ὁ τε ἔμψυχος ὁ σῶμα καί ὁ ἄψυχος καί ὁ ἔμψυχος ὅσος ὁ μέρος ἄψυχος . καί αὐτός δέ ὁ αἴσθησις ἀλλοιόω . πάσχω γάρ · ὁ γάρ ἐνέργεια αὐτός κίνησις εἰμί διά σῶμα πάσχω τις ὁ αἴσθησις . κατά ὅσος μέν οὖν ἀλλοιόω ὁ ἄψυχος , καί ὁ ἔμψυχος | κατά πᾶς οὗτος ἀλλοιόω · κατά ὅσος δέ ὁ ἔμψυχος ἀλλοιόω , κατά οὗτος οὐ ἀλλοιόω ὁ ἄψυχος ( κατά γάρ ὁ αἴσθησις | οὐ ἀλλοιόω ) · καί λανθάνω ἀλλοιόω ὁ ἄψυχος . οὐδείς δέ κωλύω | καί ὁ ἔμψυχος λανθάνω ἀλλοιόω , ὅταν μή κατά ὁ αἴσθησις | συμβαίνω ὁ ὁ ἀλλοίωσις αὐτός . εἴπερ οὖν αἰσθητός μέν ὁ πάθος , | διά δέ οὗτος ὁ ἀλλοίωσις , οὗτος γε φανερός ὅτι ὁ πάσχω καί ὁ | πάθος ἅμα , καί οὗτος οὐδείς εἰμί μεταξύ . ὁ μέν γάρ ὁ ἀήρ συνεχής , ὁ | δέ ἀήρ συνάπτω ὁ σῶμα · καί ὁ μέν ἐπιφάνεια πρός ὁ φάος , ὁ δέ φάος πρός ὁ ὄψις . ὅμοιος δέ καί ὁ ἀκοή καί ὁ ὄσφρησις πρός ὁ κινέω αὐτός πρῶτος . ὁ αὐτός δέ τρόπος ἅμα καί ὁ γεῦσις καί ὁ χυμός | εἰμί . καί ὁ αὐξάνω δέ καί ὁ αὐξάνω · πρόσθεσις γάρ τις ὁ αὔξησις , ὥστε ἅμα ὁ | τε αὐξάνω καί ὁ αὐξάνω . καί ὁ φθίσις δέ · ὁ γάρ ὁ φθίσις αἴτιος ἀφαίρεσις τις . φανερός δή ὡς ὁ κινέω ἔσχατος καί ὁ κινέω πρῶτος οὐδείς εἰμί μεταξύ . |