aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physicorum-libri-octavi-textus-alter-post-267b26 3
Ὅτι δὲ τὰ ἀλλοιούμενα ἀλλοιούνται πάντα ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν , καὶ | μόνων τούτων ἔστιν ἀλλοίωσις ὅσα καθʼ αὐτὰ πάσχει ὑπὸ τούτων , | ἐκ τῶνδε θεωρήσωμεν . τῶν γὰρ ἄλλων μάλιστα τοῖς | σχήμασι καὶ ταῖς μορφαῖς καὶ ταῖς ἕξεσι καὶ ταῖς τούτων ἀποβολαῖς καὶ λήψεσιν δοκεῖ ὑπάρχειν τὸ τῆς ἀλλοιώσεως , | οὐκ ἔστιν δὲ οὐδʼ ἐν τούτοις , ἀλλὰ γίγνεται ἀλλοιουμένων τινῶν ταῦτα ( πυκνουμένης γὰρ ἢ μανουμένης ἢ θερμαινομένης ἢ ψυχομένης τῆς | ὕλης ) , ἀλλοίωσις δὲ οὐκ ἔστιν . ἐξ οὗ μὲν γὰρ ἡ μορφὴ τοῦ ἀνδριάντος , οὐ λέ|γομεν τὴν μορφήν , οὐδʼ ἐξ οὗ τὸ σχῆμα τῆς πυραμίδος ἢ τῆς κλίνης , ἀλλὰ | παρωνυμιάζοντες τὸ μὲν χαλκοῦν τὸ δὲ κήρινον τὸ δὲ ξύλινον · τὸ δʼ ἀλ|λοιούμενον λέγομεν · τὸν γὰρ χαλκὸν ὑγρὸν εἶναι λέγομεν ἢ θερμὸν ἢ σκλη|ρόν ( καὶ οὐ μόνον οὕτως , ἀλλὰ καὶ τὸ ὑγρὸν καὶ τὸ θερμὸν χαλκόν ) , | ὁμωνύμως λέγοντες τῷ πάθει τὴν ὕλην . ἐπεὶ οὖν ἐξ οὗ μὲν ἡ μορφὴ καὶ | τὸ σχῆμα καὶ τὸ γεγονὸς ὁμωνύμως οὐ λέγεται τοῖς ἐξ ἐκείνου σχήμασιν , | τὸ δʼ ἀλλοιούμενον τοῖς πάθεσιν ὁμωνύμως λέγεται , φανερὸν ὡς ἐν μόνοις τοῖς αἰσθητοῖς ἡ ἀλλοίωσις . ἔτι καὶ ἄλλως ἄτοπον . τὸ γὰρ λέγειν τὸν | ἄνθρωπον ἠλλοιῶσθαι ἢ τὴν οἰκίαν λαβοῦσαν τέλος γελοῖον , εἰ τὴν τελείω|σιν τῆς οἰκίας , τὸν θριγκὸν ἢ τὴν κεραμίδα , φήσομεν ἀλλοίωσιν εἶναι , ⟨ ἢ ⟩ θριγ|κουμένης τῆς οἰκίας ἢ κεραμιδουμένης ἀλλοιοῦσθαι τὴν οἰκίαν . δῆλον δὴ ὅτι τὸ τῆς ἀλλοιώσεως οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς γιγνομένοις . οὐδὲ γὰρ ἐν ταῖς ἕξε|σιν . αἱ γὰρ ἕξεις ἀρεταὶ καὶ κακίαι , ἀρετὴ δὲ πᾶσα καὶ κακία τῶν | πρός τι , καθάπερ ἡ μὲν ὑγίεια θερμῶν καὶ ψυχρῶν συμμετρία τις , τῶν | ἐντὸς ἢ πρὸς τὸ περιέχον . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κάλλος καὶ ἡ ἰσχὺς τῶν | πρός τι . διαθέσεις γάρ τινες τοῦ βελτίστου πρὸς τὸ ἄριστον , λέγω δὲ τὸ | βέλτιστον τὸ σῶζον καὶ διατιθὲν περὶ τὴν φύσιν . ἐπεὶ οὖν αἱ μὲν ἀρεταὶ | καὶ αἱ κακίαι τῶν πρός τι , ταῦτα δὲ οὔτε γενέσεις εἰσὶν οὔτε γένεσις αὐ|τῶν οὐδʼ ὅλως ἀλλοίωσις , φανερὸν ὡς οὐκ ἔστιν ὅλως τὸ τῆς ἀλλοιώσεως | περὶ τὰς ἕξεις . οὐδὲ δὴ περὶ τὰς τῆς ψυχῆς ἀρετὰς καὶ κακίας . ἡ μὲν | γὰρ ἀρετὴ τελείωσίς τις ( ἕκαστον γὰρ τότε μάλιστα τέλειόν ἐστιν , ὅταν | τύχῃ τῆς οἰκείας ἀρετῆς , καὶ μάλιστα κατὰ φύσιν , καθάπερ ὁ κύκλος | τότε μάλιστα κατὰ φύσιν ἐστίν , ὅταν μάλιστα κύκλος ᾖ ) , ἡ δὲ κακία φθορὰ τούτων καὶ ἔκστασις . γίγνεται μὲν οὖν ἀλλοιουμένου τινὸς καὶ ἡ λῆψις | τῆς ἀρετῆς καὶ ἡ τῆς κακίας ἀποβολή , ἀλλοίωσις μέντοι τούτων οὐδέτερον . | ὅτι δʼ ἀλλοιοῦταί τι , δῆλον . ἡ μὲν γὰρ ἀρετὴ τοι ἀπάθειά τις ἢ παθη|τικὸν ὡδί , ἡ δὲ κακία παθητικὸν ἢ ἐναντία πάθησις τῇ ἀρετῇ . καὶ τὸ | ὅλον τὴν ἠθικὴν ἀρετὴν ἐν ἡδοναῖς καὶ λύπαις εἶναι συμβέβηκεν · γὰρ κατʼ ἐνέργειαν τὸ τῆς ἡδονῆς διὰ μνήμην ἢ ἀπὸ τῆς ἐλπίδος . εἰ μὲν οὖν | κατʼ ἐνέργειαν , αἴσθησις τὸ αἴτιον , εἰ δὲ διὰ μνήμην ἢ διʼ ἐλπίδα , ἀπὸ ταύτης · ἢ γὰρ οἶα ἐπάθομεν μεμνημένοις τὸ τῆς ἡδονῆς ἢ οἷα πεισόμεθα | ἐλπίζουσιν . ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ⟨ ἐν ⟩ τῷ διανοητικῷ μέρει τῆς ψυχῆς ἀλλοίωσις . | τὸ γὰρ ἐπιστῆμον μάλιστα τῶν πρός τι λέγεται . τοῦτο δὲ δῆλον · κατʼ οὐδε|μίαν γὰρ δύναμιν κινηθεῖσιν ἐγγίγνεται τὸ τῆς ἐπιστήμης , ἀλλʼ ὑπάρξαντός | τινος · ἐκ γὰρ τῆς κατὰ μέρος ἐμπειρίας τὴν καθόλου λαμβάνομεν ἐπιστή|μην . οὐδὲ δὴ ἡ ἐνέργεια γένεσις , εἰ μή τις καὶ τὴν ἀνάβλεψιν καὶ τὴν | ἁφὴν γενέσεις φησίν · τοιοῦτον γὰρ ἡ ἐνέργεια . ἡ δὲ ἐξ ἀρχῆς λῆψις τῆς | ἐπιστήμης οὐκ ἔστι γένεσις οὐδʼ ἀλλοίωσις · τῷ γὰρ ἠρεμίζεσθαι καὶ καθ|ίστασθαι τὴν ψυχὴν ἐπιστήμων γίγνεται καὶ φρόνιμος . καθάπερ οὖν οὐδʼ ὅταν | καθεύδων ἐγερθῇ τις ἢ μεθύων παύσηται ἢ νοσῶν καταστῇ , γέγονεν ἐπι|στήμων · καίτοι πρότερον οὐκ ἐδύνατο χρῆσθαι καὶ κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἐνερ|γεῖν , εἶτα ἀπαλλαγείσης τῆς ταραχῆς καὶ εἰς ἠρεμίαν καὶ κατάστασιν ἐλθούσης τῆς | διανοίας ὑπῆρξεν ἡ δύναμις ἡ πρὸς τὴν τῆς ἐπιστήμης χρείαν . τοιοῦτο δή | τι γίγνεται καὶ τὸ ἐξ ἀρχῆς ἐν τῇ τῆς ἐπιστήμης ὑπαρχῇ · τῆς γὰρ ταρα|χῆς ἠρεμία τις καὶ κατάστασις . οὐδὲ δὴ τὰ παιδία δύναται μαθεῖν οὐδὲ | κρίνειν ταῖς αἰσθήσεσιν ὁμοίως τοῖς πρεσβυτέροις . πολλὴ γὰρ ἡ ταραχὴ περὶ ταῦτα καὶ ἡ κίνησις . καθίσταται δὲ καὶ παύεται τῆς ταραχῆς τοτὲ | μὲν ὑπὸ τῆς φύσεως τοτὲ δʼ ὑπʼ ἄλλων . ἐν ἀμφοτέροις δὲ τούτοις ἀλ|λοιοῦσθαί τι συμβαίνει , καθάπερ ὅταν ἐγερθῇ καὶ γένηται νήφων πρὸς τὴν ἐνέργειαν . φανερὸν οὖν ὅτι τὸ τῆς ἀλλοιώσεως ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καὶ ἐν τῷ αἰσθητικῷ μέρει τῆς ψυχῆς , ἐν ἄλλῳ δʼ οὐθενὶ πλὴν κατὰ συμβεβηκός .
Lemmas: ὅτι δέ ὁ ἀλλοιόω ἀ-λλοιού πᾶς ὑπό ὁ αἰσθητός , καί | μόνος οὗτος εἰμί ἀλλοίωσις ὅσος κατά αὐτός πάσχω ὑπό οὗτος , | ἐκ ὅδε θεωρέω . ὁ γάρ ἄλλος μάλα ὁ | σχῆμα καί ὁ μορφή καί ὁ ἕξις καί ὁ οὗτος ἀποβολή καί λῆψις δοκέω ὑπάρχω ὁ ὁ ἀλλοίωσις , | οὐ εἰμί δέ οὐδέ ἐν οὗτος , ἀλλά γίγνομαι ἀλλοιόω τις οὗτος ( πυκνόω γάρ ἤ μανόω ἤ θερμαίνω ἤ ψύχω ὁ | ὕλη ) , ἀλλοίωσις δέ οὐ εἰμί . ἐκ ὅς μέν γάρ ὁ μορφή ὁ ἀνδριάς , οὐ λέγω ὁ μορφή , οὐδέ ἐκ ὅς ὁ σχῆμα ὁ πυραμίς ἤ ὁ κλίνη , ἀλλά | παρωνυμιάζω ὁ μέν χάλκεος ὁ δέ κήρινος ὁ δέ ξύλινος · ὁ δέ ἀλλοιόω λέγω · ὁ γάρ χαλκός ὑγρός εἰμί λέγω ἤ θερμός ἤ σκληρός ( καί οὐ μόνος οὕτως , ἀλλά καί ὁ ὑγρός καί ὁ θερμός χαλκός ) , | ὁμώνυμος λέγω ὁ πάθος ὁ ὕλη . ἐπεί οὖν ἐκ ὅς μέν ὁ μορφή καί | ὁ σχῆμα καί ὁ γίγνομαι ὁμώνυμος οὐ λέγω ὁ ἐκ ἐκεῖνος σχῆμα , | ὁ δέ ἀλλοιόω ὁ πάθος ὁμώνυμος λέγω , φανερός ὡς ἐν μόνος ὁ αἰσθητός ὁ ἀλλοίωσις . ἔτι καί ἄλλος ἄτοπος . ὁ γάρ λέγω ὁ | ἄνθρωπος ἀλλοιόω ἤ ὁ οἰκία λαμβάνω τέλος γέλοιος , εἰ ὁ τελειόω ὁ οἰκία , ὁ θριγκός ἤ ὁ κεραμίς , φημί ἀλλοίωσις εἰμί , ⟨ ἤ ⟩ θριγκόω ὁ οἰκία ἤ κεραμιδόω ἀλλοιόω ὁ οἰκία . δῆλος δή ὅτι ὁ ὁ ἀλλοίωσις οὐ εἰμί ἐν ὁ γίγνομαι . οὐδέ γάρ ἐν ὁ ἕξις . ὁ γάρ ἕξις ἀρετή καί κακία , ἀρετή δέ πᾶς καί κακία ὁ | πρός τις , καθά ὁ μέν ὑγίεια θερμός καί ψυχρός συμμετρία τις , ὁ | ἐντός ἤ πρός ὁ περιέχω . ὅμοιος δέ καί ὁ κάλλος καί ὁ ἰσχύς ὁ | πρός τις . διάθεσις γάρ τις ὁ ἀγαθός πρός ὁ ἀγαθός , λέγω δέ ὁ | ἀγαθός ὁ σῴζω καί διατίθημι περί ὁ φύσις . ἐπεί οὖν ὁ μέν ἀρετή | καί ὁ κακία ὁ πρός τις , οὗτος δέ οὔτε γένεσις εἰμί οὔτε γένεσις αὐτός οὐδέ ὅλος ἀλλοίωσις , φανερός ὡς οὐ εἰμί ὅλος ὁ ὁ ἀλλοίωσις | περί ὁ ἕξις . οὐδέ δή περί ὁ ὁ ψυχή ἀρετή καί κακία . ὁ μέν | γάρ ἀρετή τελείωσις τις ( ἕκαστος γάρ τότε μάλα τέλειος εἰμί , ὅταν | τυγχάνω ὁ οἰκεῖος ἀρετή , καί μάλα κατά φύσις , καθά ὁ κύκλος | τότε μάλα κατά φύσις εἰμί , ὅταν μάλα κύκλος εἰμί ) , ὁ δέ κακία φθορά οὗτος καί ἔκστασις . γίγνομαι μέν οὖν ἀλλοιόω τις καί ὁ λῆψις | ὁ ἀρετή καί ὁ ὁ κακία ἀποβολή , ἀλλοίωσις μέντοι οὗτος οὐδέτερος . | ὅτι δέ ἀλλοιόω τις , δῆλος . ὁ μέν γάρ ἀρετή τοι ἀπάθεια τις ἤ παθητικός ὡδί , ὁ δέ κακία παθητικός ἤ ἐναντίος πάθησις ὁ ἀρετή . καί ὁ | ὅλος ὁ ἠθικός ἀρετή ἐν ἡδονή καί λύπη εἰμί συμβαίνω · γάρ κατά ἐνέργεια ὁ ὁ ἡδονή διά μνήμη ἤ ἀπό ὁ ἐλπίς . εἰ μέν οὖν | κατά ἐνέργεια , αἴσθησις ὁ αἴτιος , εἰ δέ διά μνήμη ἤ διά ἐλπίς , ἀπό οὗτος · ἤ γάρ οἷος πάσχω μιμνῄσκω ὁ ὁ ἡδονή ἤ οἷος πείθω | ἐλπίζω . ἀλλά μήν οὐδέ ⟨ ἐν ⟩ ὁ διανοητικός μέρος ὁ ψυχή ἀλλοίωσις . | ὁ γάρ ἐπιστήμων μάλα ὁ πρός τις λέγω . οὗτος δέ δῆλος · κατά οὐδε|μίαν γάρ δύναμις κινέω ἐγγίγνομαι ὁ ὁ ἐπιστήμη , ἀλλά ὑπάρχω | τις · ἐκ γάρ ὁ κατά μέρος ἐμπειρία ὁ καθόλου λαμβάνω ἐφίστημι . οὐδέ δή ὁ ἐνέργεια γένεσις , εἰ μή τις καί ὁ ἀνάβλεψις καί ὁ | ἁφή γένεσις φημί · τοιοῦτος γάρ ὁ ἐνέργεια . ὁ δέ ἐκ ἀρχή λῆψις ὁ | ἐπιστήμη οὐ εἰμί γένεσις οὐδέ ἀλλοίωσις · ὁ γάρ ἠρεμίζω καί καθίστημι ὁ ψυχή ἐπιστήμων γίγνομαι καί φρόνιμος . καθά οὖν οὐδέ ὅταν | καθεύδω ἐγείρω τις ἤ μεθύω παύω ἤ νοσέω καθίστημι , γίγνομαι ἐπιστήμων · καίτοι πρότερος οὐ δύναμαι χράω καί κατά ὁ ἐπιστήμη ἐνεργέω , εἶτα ἀπαλλάσσω ὁ ταραχή καί εἰς ἠρεμία καί κατάστασις ἔρχομαι ὁ | διάνοια ὑπάρχω ὁ δύναμις ὁ πρός ὁ ὁ ἐπιστήμη χρεία . τοιοῦτος δή | τις γίγνομαι καί ὁ ἐκ ἀρχή ἐν ὁ ὁ ἐπιστήμη ὑπαρχή · ὁ γάρ ταραχή ἠρεμία τις καί κατάστασις . οὐδέ δή ὁ παιδίον δύναμαι μανθάνω οὐδέ | κρίνω ὁ αἴσθησις ὅμοιος ὁ πρέσβυς . πολύς γάρ ὁ ταραχή περί οὗτος καί ὁ κίνησις . καθίστημι δέ καί παύω ὁ ταραχή τότε | μέν ὑπό ὁ φύσις τότε δέ ὑπό ἄλλος . ἐν ἀμφότερος δέ οὗτος ἀλλοιόω τις συμβαίνω , καθά ὅταν ἐγείρω καί γίγνομαι νήφω πρός ὁ ἐνέργεια . φανερός οὖν ὅτι ὁ ὁ ἀλλοίωσις ἐν ὁ αἰσθητός καί ἐν ὁ αἰσθητικός μέρος ὁ ψυχή , ἐν ἄλλος δέ οὐδείς πλήν κατά συμβαίνω .