aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 4.2
Ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν καθʼ αὐτὸ τὸ δὲ κατʼ ἄλλο λέγεται , καὶ τόπος ὁ μὲν κοινός , ἐν ᾧ ἅπαντα τὰ σώματά ἐστιν , ὁ δʼ ἴδιος , ἐν ᾧ πρώτῳ ( λέγω δὲ οἷον σὺ νῦν ἐν τῷ οὐρανῷ ὅτι ἐν τῷ ἀέρι οὗτος δʼ ἐν τῷ οὐρανῷ , καὶ ἐν τῷ ἀέρι δὲ ὅτι ἐν τῇ γῇ , ὁμοίως δὲ καὶ ἐν ταύτῃ ὅτι ἐν τῶδε τῷ τόπῳ , ὃς περιέχει οὐδὲν πλέον ἢ σέ ) , εἰ δή ἐστιν ὁ τόπος τὸ πρῶτον περιέχον ἕκαστον τῶν σωμάτων , πέρας τι ἂν εἴη , ὥστε δόξειεν ἂν τὸ εἶδος καὶ ἡ μορφὴ ἑκάστου ὁ τόπος εἶναι , ᾧ ὁρίζεται τὸ μέγεθος καὶ ἡ ὕλη ἡ τοῦ μεγέθους · τοῦτο γὰρ ἑκάστου πέρας . οὕτω μὲν οὖν σκοποῦσιν ὁ τόπος τὸ ἑκάστου εἶδός ἐστιν · ᾗ δὲ δοκεῖ ὁ τόπος εἶναι τὸ διάστημα τοῦ μεγέθους , ἡ ὕλη · τοῦτο γὰρ ἕτερον τοῦ μεγέθους , τοῦτο δʼ ἐστὶ τὸ περιεχόμενον ὑπὸ τοῦ εἴδους καὶ ὡρισμένον , οἶον ὑπὸ ἐπιπέδου καὶ πέρατος , ἔστι δὲ τοιοῦτον ἡ ὕλη καὶ τὸ ἀόριστον · ὅταν γὰρ ἀφαιρεθῇ τὸ πέρας καὶ τὰ πάθη τῆς σφαίρας , λείπεται οὐδὲν παρὰ τὴν ὕλην . διὸ καὶ Πλάτων τὴν ὕλην καὶ τὴν χώραν ταὐτό φησιν εἶναι ἐν τῷ Τιμαίῳ · τὸ γὰρ μεταληπτικὸν καὶ τὴν χώραν ἓν καὶ τοῦτόν . ἄλλον δὲ τρόπον ἐκεῖ τε λέγων τὸ μεταληπτικὸν καὶ ἐν τοῖς λεγομένοις ἀγράφοις δόγμασιν , ὅμως τὸν τόπον καὶ τὴν χώραν τὸ αὐτὸ ἀπεφήνατο . λέγουσι μὲν γὰρ πάντες εἶναί τι τὸν τόπον , τί δʼ ἐστίν , οὗτος μόνος ἐπεχείρησεν εἰπεῖν . εἰκότως δʼ ἐκ τούτων σκοπουμένοις δόξειεν ἂν εἶναι χαλεπὸν γναωρίσαι τί ἐστιν ὁ τόπος , εἴπερ τούτων ὁποτερονοῦν ἐστίν , εἴτε ἡ ὕλη εἴτε τὸ εἶδος · ἄλλως τε γὰρ τὴν ἀκροτάτην ἔχει θέαν , καὶ χωρὶς ἀλλήλων οὐ ῥᾴδιον γνωρίζειν . ἀλλὰ μὴν ὅτι γε ἀδύνατον ὁποτερονοῦν τούτων εἶναι τὸν τόπον , οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν . τὸ μὲν γὰρ εἶδος καὶ ἡ ὕλη οὐ χωρίζεται τοῦ πράγματος , τὸν δὲ τόπον ἐνδέχεται · ἐν ᾧ γὰρ ἀὴρ ἦν , ἐν τούτῳ πάλιν ὕδωρ , ὥσπερ ἔφαμεν , γίγνεται , ἀντιμεθισταμένων ἀλλήλοις τοῦ τε ὕδατος καὶ τοῦ ἀέρος , καὶ τῶν ἄλλων σωμάτων ὁμοίως , ὥστε οὔτε μόριον οὔθʼ ἕξις ἀλλὰ χωριστὸς ὁ τόπος ἑκάστου ἐστί . καὶ γὰρ δοκεῖ τοιοῦτό τι εἶναι ὁ τόπος οἷον τὸ ἀγ · γεῖον ( ἔστι γὰρ τὸ ἀγγεῖον τόπος μεταφορητός ) · τὸ δʼ ἀγγεῖον οὐδὲν τοῦ πράγματός ἐστιν . ᾗ μὲν οὖν χωριστὸςτοῦ πρά · γματος , ταύτῃ μὲν οὐκ ἔστι τὸ εἶδος · ᾗ δὲ περιέχει , ταύτῃ δʼ ἕτερος τῆς ὕλης . δοκεῖ δὲ ἀεὶ τὸ ὄν που αὐτό τε εἶναί τι καὶ ἕτερόν τι ἐκτὸς αὐτοῦ , ( Πλάτωνι μέντοι λεκτέον , εἰ δεῖ παρεκβάντας εἰπεῖν , διὰ τί οὐκ ἐν τόπῳ τὰ εἴδη καὶ οἱ ἀριθμοί , εἴπερ τὸ μεθεκτικὸν ὁ τόπος , εἴτε τοῦ μεγάλου καὶ τοῦ μικροῦ ὄντος τοῦ μεθεκτικοῦ εἴτε τῆς ὕλης , ὥσπερ ἐν τῷ Τιμαίῳ γέγραφεν . ) ἔτι πῶς ἂν φέροιτο εἰς τὸν αὐτοῦ τόπον , εἰ ὁ τόπος ἡ ὕλη ἢ τὸ εἶδος ; ἀδύνατον γὰρ οὗ μὴ κίνησις μηδὲ τὸ ἄνω ἢ κάτω ἐστί , τόπον εἶναι . ὥστε ζητητέος ἐν τοῖς τοιούτοις ὁ τόπος . εἰ δʼ ἐν αὐτῷ ὁ τόπος ( δεῖ γάρ , εἴπερ ἢ μορφὴ ἢ ὕλη ) , ἔσται ὁ τόπος ἐν τόπῳ · μεταβάλλει γὰρ ἅμα τῷ πράγματι καὶ κινεῖται καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ ἀόριστον , οὐκ ἀεὶ ἐν τῷ αὐτῷ ἀλλʼ οὗπερ καὶ τὸ πρᾶγμα · ὥστε τοῦ τόπου ἔσται τόπος . ἔτι ὅταν ἐξ ἀέρος ὕδωρ γένηται , ἀπόλωλεν ὁ τόπος · οὐ γὰρ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ τὸ γενόμενον σῶμα · τίς οὖν ἡ φθορά ; ἐξ ὧν μὲν τοίνυν ἀναγκαῖον εἶναί τι τὸν τόπον , καὶ πάλιν ἐξ ὧν ἀπορήσειεν ἄν τις αὐτοῦ περὶ τῆς οὐσίας , εἴρηται .
Lemmas: ἐπεί δέ ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ δέ κατά ἄλλος λέγω , καί τόπος ὁ μέν κοινός , ἐν ὅς ἅπας ὁ σῶμα εἰμί , ὁ δέ ἴδιος , ἐν ὅς πρῶτος ( λέγω δέ οἷος σύ νῦν ἐν ὁ οὐρανός ὅτι ἐν ὁ ἀήρ οὗτος δέ ἐν ὁ οὐρανός , καί ἐν ὁ ἀήρ δέ ὅτι ἐν ὁ γῆ , ὅμοιος δέ καί ἐν οὗτος ὅτι ἐν ὅδε ὁ τόπος , ὅς περιέχω οὐδείς πολύς ἤ σύ ) , εἰ δή εἰμί ὁ τόπος ὁ πρῶτος περιέχω ἕκαστος ὁ σῶμα , πέρας τις ἄν εἰμί , ὥστε δοκέω ἄν ὁ εἶδος καί ὁ μορφή ἕκαστος ὁ τόπος εἰμί , ὅς ὁρίζω ὁ μέγεθος καί ὁ ὕλη ὁ ὁ μέγεθος · οὗτος γάρ ἕκαστος πέρας . οὕτως μέν οὖν σκοπέω ὁ τόπος ὁ ἕκαστος εἶδος εἰμί · ᾗ δέ δοκέω ὁ τόπος εἰμί ὁ διάστημα ὁ μέγεθος , ὁ ὕλη · οὗτος γάρ ἕτερος ὁ μέγεθος , οὗτος δέ εἰμί ὁ περιέχω ὑπό ὁ εἶδος καί ὁρίζω , οἷος ὑπό ἐπίπεδος καί πέρας , εἰμί δέ τοιοῦτος ὁ ὕλη καί ὁ ἀόριστος · ὅταν γάρ ἀφαιρέω ὁ πέρας καί ὁ πάθος ὁ σφαῖρα , λείπω οὐδείς παρά ὁ ὕλη . διό καί Πλάτων ὁ ὕλη καί ὁ χώρα αὐτός φημί εἰμί ἐν ὁ Τίμαιος · ὁ γάρ μεταληπτικός καί ὁ χώρα εἷς καί οὗτος . ἄλλος δέ τρόπος ἐκεῖ τε λέγω ὁ μεταληπτικός καί ἐν ὁ λέγω ἄγραφος δόγμα , ὅμως ὁ τόπος καί ὁ χώρα ὁ αὐτός ἀποφαίνω . λέγω μέν γάρ πᾶς εἰμί τις ὁ τόπος , τίς δέ εἰμί , οὗτος μόνος ἐπιχειρέω λέγω . ἔοικα δέ ἐκ οὗτος σκοπέω δοκέω ἄν εἰμί χαλεπός γνωρίζω τις εἰμί ὁ τόπος , εἴπερ οὗτος ὁπότερος εἰμί , εἴτε ὁ ὕλη εἴτε ὁ εἶδος · ἄλλος τε γάρ ὁ ἄκρος ἔχω θέα , καί χωρίς ἀλλήλων οὐ ῥᾴδιος γνωρίζω . ἀλλά μήν ὅτι γε ἀδύνατος ὁπότερος οὗτος εἰμί ὁ τόπος , οὐ χαλεπός ὁράω . ὁ μέν γάρ εἶδος καί ὁ ὕλη οὐ χωρίζω ὁ πρᾶγμα , ὁ δέ τόπος ἐνδέχομαι · ἐν ὅς γάρ ἀήρ εἰμί , ἐν οὗτος πάλιν ὕδωρ , ὥσπερ φημί , γίγνομαι , ἀντιμεθίστημι ἀλλήλων ὁ τε ὕδωρ καί ὁ ἀήρ , καί ὁ ἄλλος σῶμα ὅμοιος , ὥστε οὔτε μόριον οὔτε ἕξις ἀλλά χωριστός ὁ τόπος ἕκαστος εἰμί . καί γάρ δοκέω τοιοῦτος τις εἰμί ὁ τόπος οἷος ὁ ἀγ · γειον ( εἰμί γάρ ὁ ἀγγεῖον τόπος μεταφορητός ) · ὁ δέ ἀγγεῖον οὐδείς ὁ πρᾶγμα εἰμί . ᾗ μέν οὖν χωριστός Πράς · γματος , ταύτῃ μέν οὐ εἰμί ὁ εἶδος · ᾗ δέ περιέχω , ταύτῃ δέ ἕτερος ὁ ὕλη . δοκέω δέ ἀεί ὁ εἰμί που αὐτός τε εἰμί τις καί ἕτερος τις ἐκτός αὐτός , ( Πλάτων μέντοι λεκτέος , εἰ δέω παρεκβαίνω λέγω , διά τίς οὐ ἐν τόπος ὁ εἶδος καί ὁ ἀριθμός , εἴπερ ὁ μεθεκτικός ὁ τόπος , εἴτε ὁ μέγας καί ὁ μικρός εἰμί ὁ μεθεκτικός εἴτε ὁ ὕλη , ὥσπερ ἐν ὁ Τίμαιος γράφω . ) ἔτι πῶς ἄν φέρω εἰς ὁ ἑαυτοῦ τόπος , εἰ ὁ τόπος ὁ ὕλη ἤ ὁ εἶδος ; ἀδύνατος γάρ ὅς μή κίνησις μηδέ ὁ ἄνω ἤ κάτω εἰμί , τόπος εἰμί . ὥστε ζητητέος ἐν ὁ τοιοῦτος ὁ τόπος . εἰ δέ ἐν αὐτός ὁ τόπος ( δέω γάρ , εἴπερ ἤ μορφή ἤ ὕλη ) , εἰμί ὁ τόπος ἐν τόπος · μεταβάλλω γάρ ἅμα ὁ πρᾶγμα καί κινέω καί ὁ εἶδος καί ὁ ἀόριστος , οὐ ἀεί ἐν ὁ αὐτός ἀλλά οὗπερ καί ὁ πρᾶγμα · ὥστε ὁ τόπος εἰμί τόπος . ἔτι ὅταν ἐκ ἀήρ ὕδωρ γίγνομαι , ἀπόλλυμι ὁ τόπος · οὐ γάρ ἐν ὁ αὐτός τόπος ὁ γίγνομαι σῶμα · τίς οὖν ὁ φθορά ; ἐκ ὅς μέν τοίνυν ἀναγκαῖος εἰμί τις ὁ τόπος , καί πάλιν ἐκ ὅς ἀπορέω ἄν τις αὐτός περί ὁ οὐσία , λέγω .