aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 1.8
Ὅτι δὲ μοναχῶς οὕτω λύεται καὶ ἡ τῶν ἀρχαίων ἀπορία , λέγωμεν μετὰ ταῦτα . ζητοῦντες γὰρ οἱ κατὰ φιλοσοφίαν πρῶτοι τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν φύσιν τῶν ὄντων ἐξετράπησαν οἷον ὁδόν τινα ἄλλην ἀπωσθέντες ὑπὸ ἀπειρίας , καί φασιν οὔτε γίγνεσθαι τῶν ὄντων οὐδὲν οὔτε φθείρεσθαι διὰ τὸ ἀναγκαῖον μὲν εἶναι γίγνεσθαι τὸ γιγνόμενον ἢ ἐξ ὄντος ἢ ἐκ μὴ ὄντος , ἐκ δὲ τούτων ἀμφοτέρων ἀδύνατον εἶναι · οὔτε γὰρ τὸ ὂν γίγνεσθαι ( εἶναι γὰρ ἤδη ) ἔκ τε μὴ ὄντος οὐδὲν ἂν γενέσθαι · ὑποκεῖσθαι γάρ τι δεῖν . καὶ οὕτω δὴ τὸ ἐφεξῆς συμβαῖνον αὔξοντες οὐδʼ εἶναι πολλά φασιν ἀλλὰ μόνον αὐτὸ τὸ ὄν . ἐκεῖνοι μὲν οὖν ταύτην ἔλαβον τὴν δόξαν διὰ τὰ εἰρημένα · ἡμεῖς δὲ λέγομεν ὅτι τὸ ἐξ ὄντος ἢ μὴ ὄντος γίγνεσθαι , ἢ τὸ μὴ ὂν ἢ τὸ ὂν ποιεῖν τι ἢ πάσχειν ἢ ὁτιοῦν τόδε γίγνεσθαι , ἕνα μὲν τρόπον οὐθὲν διαφέρει ἢ τὸ τὸν ἰατρὸν ποιεῖν τι ἢ πάσχειν ἢ ἐξ ἰατροῦ εἶναί τι ἢ γίγνεσθαι , ὥστʼ ἐπειδὴ τοῦτο διχῶς λέγεται , δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἐξ ὄντος καὶ τὸ ὂν ἢ ποιεῖν ἢ πάσχειν . οἰκοδομεῖ μὲν οὖν ὁ ἰατρὸς οὐχ ᾗ ἰατρὸς ἀλλʼ οἰκοδόμος , καὶ λευκὸς γίγνεται οὐχ ᾗ ἰατρὸς ἀλλʼ ᾗ μέλας · ἰατρεύει δὲ καὶ ἀνίατρος γίγνεται ᾗ ἰατρός . ἐπεὶ δὲ μάλιστα λέγομεν κυρίως τὸν ἰατρὸν ποιεῖν τι ἢ πάσχειν ἢ γίγνεσθαι ἐξ ἰατροῦ , ἐὰν ᾗ ἰατρὸς ταῦτα πάσχῃ ἢ ποιῇ ἢ γίγνηται , δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἐκ μὴ ὄντος γίγνεσθαι τοῦτο σημαίνει , τὸ ᾗ μὴ ὄν . ὅπερ ἐκεῖνοι μὲν οὐ διελόντες ἀπέστησαν , καὶ διὰ ταύτην τὴν ἄγνοιαν τοσοῦτον προσηγνόησαν , ὥστε μηθὲν οἴεσθαι γίγνεσθαι μηδʼ εἶναι τῶν ἄλλων , ἀλλʼ ἀνελεῖν πᾶσαν τὴν γένεσιν · ἡμεῖς δὲ καὶ αὐτοί φαμεν γίγνεσθαι μὲν μηθὲν ἀπλῶς ἐκ μὴ ὄντος , πὼς μέντοι γίγνεσθαι ἐκ μὴ ὄντος , οἷον κατὰ συμβεβηκός ( ἐκ γὰρ τῆς στερήσεως , ὅ ἐστι καθʼ αὐτὸ μὴ ὄν , οὐκ ἐνυπάρχοντος γίγνεταί τι · θαυμάζεται δὲ τοῦτο καὶ ἀδύνατον οὕτω δοκεῖ γίγνεσθαί τι , ἐκ μὴ ὄντος ) · ὡσαύτως δὲ οὐδʼ ἐξ ὄντος οὐδὲ τὸ ὂν γίγνεσθαι , πλὴν κατὰ συμβεβηκός · οὕτω δὲ καὶ τοῦτο γίγνεσθαι , τὸν αὐτὸν τρόπον οἷον εἰ ἐκ ζῴου ζῷον γίγνοιτο καὶ ἐκ τινὸς ζῴου τι ζῷον · οἷον εἰ κύων ἐκ κυνὸς ἢ ἵππος ἐξ ἵππου γίγνοιτο . γίγνοιτο μὲν γὰρ ἂν οὐ μόνον ἐκ τινὸς ζῴου ὁ κύων , ἀλλὰ καὶ ἐκ ζῴου , ἀλλʼ οὐχ ᾗ ζῷον · ὑπάρχει γὰρ ἤδη τοῦτο εἰ δέ τι μέλλει γίγνεσθαι ζῷον μὴ κατὰ συμβεβηκός , οὐκ ἐκ ζῴου ἔσται , καὶ εἴ τι ὄν , οὐκ ἐξ ὄντος · οὐδʼ ἐκ μὴ ὄντος · τὸ γὰρ ἐκ μὴ ὄντος εἴρηται ἡμῖν τί σημαίνει , ὅτι ᾗ μὴ ὄν . ἔτι δὲ καὶ τὸ εἶναι ἅπαν ἢ μὴ εἶναι οὐκ ἀναιροῦμεν . εἷς μὲν δὴ τρόπος οὗτος , ἄλλος δʼ ὅτι ἐνδέχεται ταὐτὰ λέγειν κατὰ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐνέργειαν · τοῦτο δʼ ἐν ἄλλοις διώρισται διʼ ἀκριβείας μᾶλλον . ὥσθʼ ( ὅπερ ἐλέγομεν ) αἱ ἀπορίαι λύονται διʼ ἃς ἀναγκαζόμενοι ἀναιροῦσι τῶν εἰρημένων ἔνια · διὰ γὰρ τοῦτο τοσοῦτον καὶ οἱ πρότερον ἐξετράπησαν τῆς ὁδοῦ τῆς ἐπὶ τὴν γένεσιν καὶ φθορὰν καὶ ὅλως μεταβολήν · αὕτη γὰρ ἂν ὀφθεῖσα ἡ φύσις ἅπασαν ἔλυσεν αὐτῶν τὴν ἄγνοιαν .
Lemmas: ὅτι δέ μοναχῶς οὕτως λύω καί ὁ ὁ ἀρχαῖος ἀπορία , λέγω μετά οὗτος . ζητέω γάρ ὁ κατά φιλοσοφία πρῶτος ὁ ἀλήθεια καί ὁ φύσις ὁ εἰμί ἐκτρέπω οἷος ὁδός τις ἄλλος ἀπωθέω ὑπό ἀπειρία , καί φημί οὔτε γίγνομαι ὁ εἰμί οὐδείς οὔτε φθείρω διά ὁ ἀναγκαῖος μέν εἰμί γίγνομαι ὁ γίγνομαι ἤ ἐκ εἰμί ἤ ἐκ μή εἰμί , ἐκ δέ οὗτος ἀμφότερος ἀδύνατος εἰμί · οὔτε γάρ ὁ εἰμί γίγνομαι ( εἰμί γάρ ἤδη ) ἐκ τε μή εἰμί οὐδείς ἄν γίγνομαι · ὑπόκειμαι γάρ τις δέω . καί οὕτως δή ὁ ἐφεξῆς συμβαίνω αὐξάνω οὐδέ εἰμί πολύς φημί ἀλλά μόνος αὐτός ὁ εἰμί . ἐκεῖνος μέν οὖν οὗτος λαμβάνω ὁ δόξα διά ὁ λέγω · ἐγώ δέ λέγω ὅτι ὁ ἐκ εἰμί ἤ μή εἰμί γίγνομαι , ἤ ὁ μή εἰμί ἤ ὁ εἰμί ποιέω τις ἤ πάσχω ἤ ὁστισοῦν ὅδε γίγνομαι , εἷς μέν τρόπος οὐδείς διαφέρω ἤ ὁ ὁ ἰατρός ποιέω τις ἤ πάσχω ἤ ἐκ ἰατρός εἰμί τις ἤ γίγνομαι , ὥστε ἐπειδή οὗτος διχῶς λέγω , δῆλος ὅτι καί ὁ ἐκ εἰμί καί ὁ εἰμί ἤ ποιέω ἤ πάσχω . οἰκοδομέω μέν οὖν ὁ ἰατρός οὐ ᾗ ἰατρός ἀλλά οἰκοδόμος , καί λευκός γίγνομαι οὐ ᾗ ἰατρός ἀλλά ᾗ μέλας · ἰατρεύω δέ καί ἀνίατρος γίγνομαι ᾗ ἰατρός . ἐπεί δέ μάλα λέγω κύριος ὁ ἰατρός ποιέω τις ἤ πάσχω ἤ γίγνομαι ἐκ ἰατρός , ἐάν ᾗ ἰατρός οὗτος πάσχω ἤ ποιέω ἤ γίγνομαι , δῆλος ὅτι καί ὁ ἐκ μή εἰμί γίγνομαι οὗτος σημαίνω , ὁ ᾗ μή εἰμί . ὅς ἐκεῖνος μέν οὐ διαιρέω ἀφίστημι , καί διά οὗτος ὁ ἄγνοια τοσοῦτος προσαγνοέω , ὥστε μηδείς οἴομαι γίγνομαι μηδέ εἰμί ὁ ἄλλος , ἀλλά ἀναιρέω πᾶς ὁ γένεσις · ἐγώ δέ καί αὐτός φημί γίγνομαι μέν μηδείς ἁπλῶς ἐκ μή εἰμί , πως μέντοι γίγνομαι ἐκ μή εἰμί , οἷος κατά συμβαίνω ( ἐκ γάρ ὁ στέρησις , ὅς εἰμί κατά ἑαυτοῦ μή εἰμί , οὐ ἐνυπάρχω γίγνομαι τις · θαυμάζω δέ οὗτος καί ἀδύνατος οὕτως δοκέω γίγνομαι τις , ἐκ μή εἰμί ) · ὡσαύτως δέ οὐδέ ἐκ εἰμί οὐδέ ὁ εἰμί γίγνομαι , πλήν κατά συμβαίνω · οὕτως δέ καί οὗτος γίγνομαι , ὁ αὐτός τρόπος οἷος εἰ ἐκ ζῷον ζῷον γίγνομαι καί ἐκ τις ζῷον τις ζῷον · οἷον εἰ κύων ἐκ κύων ἤ ἵππος ἐκ ἵππος γίγνομαι . γίγνομαι μέν γάρ ἄν οὐ μόνος ἐκ τις ζῷον ὁ κύων , ἀλλά καί ἐκ ζῷον , ἀλλά οὐ ᾗ ζῷον · ὑπάρχω γάρ ἤδη οὗτος εἰ δέ τις μέλλω γίγνομαι ζῷον μή κατά συμβαίνω , οὐ ἐκ ζῷον εἰμί , καί εἰ τις εἰμί , οὐ ἐκ εἰμί · οὐδέ ἐκ μή εἰμί · ὁ γάρ ἐκ μή εἰμί λέγω ἐγώ τίς σημαίνω , ὅτι ᾗ μή εἰμί . ἔτι δέ καί ὁ εἰμί ἅπας ἤ μή εἰμί οὐ ἀναιρέω . εἷς μέν δή τρόπος οὗτος , ἄλλος δέ ὅτι ἐνδέχομαι αὐτός λέγω κατά ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια · οὗτος δέ ἐν ἄλλος διορίζω διά ἀκρίβεια μάλα . ὥστε ( ὅς λέγω ) ὁ ἀπορία λύω διά ὅς ἀναγκάζω ἀναιρέω ὁ λέγω ἔνιοι · διά γάρ οὗτος τοσοῦτος καί ὁ πρότερος ἐκτρέπω ὁ ὁδός ὁ ἐπί ὁ γένεσις καί φθορά καί ὅλος μεταβολή · οὗτος γάρ ἄν ὁράω ὁ φύσις ἅπας λύω αὐτός ὁ ἄγνοια .