aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 5.6
Ἐπεὶ δὲ κινήσει οὐ μόνον δοκεῖ κίνησις εἶναι ἐναντία ἀλλὰ καὶ ἠρεμία , τοῦτο διοριστέον . ἁπλῶς μὲν γὰρ ἐναντίον κίνησις κινήσει , ἀντίκειται δὲ καὶ ἠρεμία ( στέρησις γάρ , ἔστι δʼ ὡς καὶ ἡ στέρησις ἐναντία λέγεται ) . ποιᾷ δὲ ποιά , οἷον τῇ κατὰ τόπον ἡ κατὰ τόπον . ἀλλὰ τοῦτο νῦν λέγεται ἁπλῶς · πότερον γὰρ τῇ ἐνταῦθα μονῇ ἡ ἐκ τούτου ἢ ἡ εἰς τοῦτο κίνησις ἀντίκειται ; δῆλον δὴ ὅτι , ἐπεὶ ἐν δυσὶν ἡ κίνησις ὑποκειμένοις , τῇ μὲν ἐκ τούτου εἰς τὸ ἐναντίον ἡ ἐν τούτῳ μονή , τῇ δʼ ἐκ τοῦ ἐναντίου εἰς τοῦτο ἡ ἐν τῷ ἐναντίῳ . ἅμα δὲ καὶ ἀλλήλαις ἐναντίαι αὗται · καὶ γὰρ ἄτοπον , εἰ κινήσεις μὲν ἐναντίαι εἰσίν , ἠρεμίαι δʼ ἀντικείμεναι οὐκ εἰσίν . εἰσὶν δὲ αἱ ἐν τοῖς ἐναντίοις , οἷον ἡ ἐν ὑγιείᾳ τῇ ἐν νόσῳ ἠρεμίᾳ ( κινήσει δὲ τῇ ἐξ ὑγιείας εἰς νόσον · τῇ γὰρ ἐκ νόσου εἰς ὑγίειαν ἄλογον—ἡ γὰρ εἰς αὐτὸ κίνησις ἐν ἕστηκεν , ἠρέμησις μᾶλλόν ἐστιν , ἢ συμβαίνει γε ἅμα γίγνεσθαι τῇ κινήσει — ἀνάγκη δὲ ἢ ταύτην ἢ ἐκείνην εἶναι ) · οὐ γὰρ ἥ γʼ ἐν λευκότητι ἠρεμία ἐναντία τῇ ἐν ὑγιείᾳ . ὅσοις δὲ μὴ ἔστιν ἐναντία , τούτων μεταβολὴ μέν ἐστιν ἀντικειμένη ἡ ἐξ αὐτοῦ τῇ εἰς αὐτό , κίνησις δʼ οὐκ ἔστιν , οἷον ἡ ἐξ ὄντος τῇ εἰς ὄν , καὶ μονὴ μὲν τούτων οὐκ ἔστιν , ἀμεταβλησία δέ . καὶ εἰ μέν τι εἴη ὑποκείμενον , ἡ ἐν τῷ ὄντι ἀμεταβλησία τῇ ἐν τῷ μὴ ὄντι ἐναντία . εἰ δὲ μὴ ἔστι τι τὸ μὴ ὄν , ἀπορήσειεν ἄν τις τίνι ἐναντία ἡ ἐν τῷ ὄντι ἀμεταβλησία , καὶ εἰ ἠρεμία ἐστίν . εἰ δὲ τοῦτο , ἢ οὐ πᾶσα ἠρεμία κινήσει ἐναντία , ἢ ἡ γένεσις καὶ φθορὰ κίνησις . δῆλον τοίνυν ὅτι ἡρεμία μὲν οὐ λεκτέα , εἰ μὴ καὶ αὗται κινήσεις , ὅμοιον δέ τι καὶ ἀμεταβλησία · ἐναντία δὲ ἢ οὐδενὶ ἢ τῇ ἐν τῷ μὴ ὄντι ἢ τῇ φθορᾷ · αὕτη γὰρ ἐξ αὐτῆς , ἡ δὲ γένεσις εἰς ἐκείνην . ἀπορήσειε δʼ ἄν τις διὰ τί ἐν μὲν τῇ κατὰ τόπον μεταβολῇ εἰσὶ καὶ κατὰ φύσιν καὶ παρὰ φύσιν καὶ μοναὶ καὶ κινήσεις , ἐν δὲ ταῖς ἄλλαις οὔ , οἶον ἀλλοίωσις ἡ μὲν κατὰ φύσιν ἡ δὲ παρὰ φύσιν ( οὐδὲν γὰρ μᾶλλον ἡ ὑγίανσις ἢ ἡ νόσανσις κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσιν , οὐδὲ λεύκανσις ἢ μέλανσις ) · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπʼ αὐξήσεως καὶ φθίσεως ( οὔτε γὰρ αὗται ἀλλήλαις ἐναντίαι ὡς φύσει ἡ δὲ παρὰ φύσιν , οὔτʼ αὔξησις αὐξήσει ) · καὶ ἐπὶ γενέσεως δὲ καὶ φθορᾶς ὁ αὐτὸς λόγος · οὔτε γὰρ ἡ μὲν γένεσις κατὰ φύσιν ἡ δὲ φθορὰ παρὰ φύσιν ( τὸ γὰρ γηρᾶν κατὰ φύσιν ) , οὔτε γένεσιν ὁρῶμεν τὴν μὲν κατὰ φύσιν τὴν δὲ παρὰ φύσιν . ἢ εἰ ἔστιν τὸ βίᾳ παρὰ φύσιν , καὶ φθορὰ ἂν εἴη φθορᾷ ἐναντία ἡ βίαιος ὡς παρὰ φύσιν οὖσα τῇ κατὰ φύσιν ; ἆῤ οὖν καὶ γενέσεις εἰσὶν ἔνιαι βίαιοι καὶ οὐχ εἱμαρμέναι , αἷς ἐναντίαι αἱ κατὰ φύσιν , καὶ αὐξήσεις βίαιοι καὶ φθίσεις , οἷον αὐξήσεις αἱ τῶν ταχὺ διὰ τρυφὴν ἡβώντων , καὶ οἱ σῖτοι οἱ ταχὺ ἁδρυνόμενοι καὶ μὴ πιληθέντες ; ἐπὶ δʼ ἀλλοιώσεως πῶς ; ἢ ὡσαύτως ; εἶεν γὰρ ἄν τινες βίαιοι , αἱ δὲ φυσικαί , οἷον οἱ ἀφιέμενοι μὴ ἐν κρισίμοις ἡμέραις , οἱ δʼ ἐν κρισίμοις · οἱ μὲν οὖν παρὰ φύσιν ἠλλοίωνται , οἱ δὲ κατὰ φύσιν . ἔσονται δὴ καὶ φθοραὶ ἐναντίαι ἀλλήλαις , οὐ γενέσεσι . καὶ τί γε κωλύει ἔστιν ὡς ; καὶ γὰρ εἰ ἡ μὲν ἡδεῖα ἡ δὲ λυπηρὰ εἴη · ὥστε οὐχ ἀπλῶς φθορὰ φθορᾷ ἐναντία , ἀλλʼ ᾗ ἡ μὲν τοιαδὶ ἡ δὲ τοιαδὶ αὐτῶν ἐστιν . ὅλως μὲν οὖν ἐναντίαι κινήσεις καὶ ἠρεμίαι τὸν εἰρημένον τρόπον εἰσίν , οἷον ἡ ἄνω τῇ κάτω · τόπου γὰρ ἐναντιώσεις αὗται . φέρεται δὲ τὴν μὲν ἄνω φορὰν φύσει τὸ πῦρ , τὴν δὲ κάτω ἡ γῆ · καὶ ἐναντίαι γʼ αὐτῶν αἱ φοραί . τὸ δὲ πῦρ ἄνω μὲν φύσει , κάτω δὲ παρὰ φύσιν · καὶ ἐναντία γε ἡ κατὰ φύσιν αὐτοῦ τῇ παρὰ φύσιν . καὶ μοναὶ δʼ ὡσ . αύτως · ἡ γὰρ ἄνω μονὴ τῇ ἄνωθεν κάτω κινήσει ἐναντία . γίγνεται δὲ τῇ γῇ ἡ μὲν μονὴ ἐκείνη παρὰ φύσιν , ἡ δὲ κίνησις αὕτη κατὰ φύσιν . ὥστε κινήσει μονὴ ἐναντία ἡ παρὰ φύσιν τῇ κατὰ φύσιν τοῦ αὐτοῦ · καὶ γὰρ ἡ κίνησις ἡ τοῦ αὐτοῦ ἐναντία οὕτως · ἡ μὲν γὰρ κατὰ φύσιν αὐτῶν , ἡ ἄνω ἢ ἡ κάτω , ἡ δὲ παρὰ φύσιν . ἔχει δʼ ἀπορίαν εἰ ἔστιν πάσης ἠρεμίας τῆς μὴ αἰεὶ γένεσις , καὶ αὕτη τὸ ἵστασθαι . τοῦ δὴ παρὰ φύσιν μένοντος , οἷον τῆς γῆς ἄνω , εἴη ἂν γένεσις . ὅτε ἄρα ἐφέρετο ἄνω βίᾳ , ἵστατο . ἀλλὰ τὸ ἱστάμενον ἀεὶ δοκεῖ φέρεσθαι θᾶττον , τὸ δὲ βίᾳ τοὐναντίον . οὐ γενόμενον ἄρα ἠρεμοῦν ἔσται ἠρεμοῦν . ἔτι δοκεῖ τὸ ἵστασθαι ἢ ὅλως εἶναι τὸ εἰς τὸν αὑτοῦ τόπον φέρεσθαι ἢ συμβαίνειν ἅμα . ἔχει δʼ ἀπορίαν εἰ ἐναντία ἡ μονὴ ἡ ἐνταῦθα τῇ ἐντεῦθεν κινήσει · ὅταν γὰρ κινῆται ἐκ τουδὶ καὶ ἀποβάλλῃ , ἔτι δοκεῖ ἔχειν τὸ ἀποβαλλόμενον , ὥστʼ εἰ αὕτη ἡ ἠρεμία ἐναντία τῇ ἐντεῦθεν εἰς τοὐναντίον κινήσει , ἅμα ὑπάρξει τἀναντία . ἢ πῂ ἠρεμεῖ , εἰ ἔτι μένει , ὅλως δὲ τοῦ κινουμένου τὸ μὲν ἐκεῖ , τὸ δʼ εἰς ἃ μεταβάλλει ; διὸ καὶ μᾶλλον κίνησις κινήσει ἐναντίον ἢ ἠρέμησις . καὶ περὶ μὲν κινήσεως καὶ ἠρεμίας , πῶς ἑκατέρα μία , καὶ τίνες ἐναντίαι τίσιν , εἴρηται .
Lemmas: ἐπεί δέ κίνησις οὐ μόνος δοκέω κίνησις εἰμί ἐναντίος ἀλλά καί ἠρεμία , οὗτος διοριστέον . ἁπλῶς μέν γάρ ἐναντίος κίνησις κίνησις , ἀντίκειμαι δέ καί ἠρεμία ( στέρησις γάρ , εἰμί δέ ὡς καί ὁ στέρησις ἐναντίος λέγω ) . ποιός δέ ποιός , οἷος ὁ κατά τόπος ὁ κατά τόπος . ἀλλά οὗτος νῦν λέγω ἁπλῶς · πότερος γάρ ὁ ἐνταῦθα μονή ὁ ἐκ οὗτος ἤ ὁ εἰς οὗτος κίνησις ἀντίκειμαι ; δῆλος δή ὅτι , ἐπεί ἐν δύο ὁ κίνησις ὑπόκειμαι , ὁ μέν ἐκ οὗτος εἰς ὁ ἐναντίος ὁ ἐν οὗτος μονή , ὁ δέ ἐκ ὁ ἐναντίος εἰς οὗτος ὁ ἐν ὁ ἐναντίος . ἅμα δέ καί ἀλλήλων ἐναντίος οὗτος · καί γάρ ἄτοπος , εἰ κίνησις μέν ἐναντίος εἰμί , ἠρεμία δέ ἀντίκειμαι οὐ εἰμί . εἰμί δέ ὁ ἐν ὁ ἐναντίος , οἷος ὁ ἐν ὑγίεια ὁ ἐν νόσος ἠρεμία ( κίνησις δέ ὁ ἐκ ὑγίεια εἰς νόσος · ὁ γάρ ἐκ νόσος εἰς ὑγίεια ἄλογος γάρ εἰς αὐτός κίνησις ἐν ἵστημι , ἠρέμησις μάλα εἰμί , ἤ συμβαίνω γε ἅμα γίγνομαι ὁ κίνησις — ἀνάγκη δέ ἤ οὗτος ἤ ἐκεῖνος εἰμί ) · οὐ γάρ ὁ γε ἐν λευκότης ἠρεμία ἐναντίος ὁ ἐν ὑγίεια . ὅσος δέ μή εἰμί ἐναντίος , οὗτος μεταβολή μέν εἰμί ἀντίκειμαι ὁ ἐκ αὐτός ὁ εἰς αὐτός , κίνησις δέ οὐ εἰμί , οἷος ὁ ἐκ εἰμί ὁ εἰς εἰμί , καί μονή μέν οὗτος οὐ εἰμί , ἀμεταβλησία δέ . καί εἰ μέν τις εἰμί ὑπόκειμαι , ὁ ἐν ὁ εἰμί ἀμεταβλησία ὁ ἐν ὁ μή εἰμί ἐναντίος . εἰ δέ μή εἰμί τις ὁ μή εἰμί , ἀπορέω ἄν τις τίς ἐναντίος ὁ ἐν ὁ εἰμί ἀμεταβλησία , καί εἰ ἠρεμία εἰμί . εἰ δέ οὗτος , ἤ οὐ πᾶς ἠρεμία κίνησις ἐναντίος , ἤ ὁ γένεσις καί φθορά κίνησις . δῆλος τοίνυν ὅτι ἠρεμία μέν οὐ λεκτέος , εἰ μή καί οὗτος κίνησις , ὅμοιος δέ τις καί ἀμεταβλησία · ἐναντίος δέ ἤ οὐδείς ἤ ὁ ἐν ὁ μή εἰμί ἤ ὁ φθορά · οὗτος γάρ ἐκ αὐτός , ὁ δέ γένεσις εἰς ἐκεῖνος . ἀπορέω δέ ἄν τις διά τίς ἐν μέν ὁ κατά τόπος μεταβολή εἰμί καί κατά φύσις καί παρά φύσις καί μονή καί κίνησις , ἐν δέ ὁ ἄλλος οὐ , οἷος ἀλλοίωσις ὁ μέν κατά φύσις ὁ δέ παρά φύσις ( οὐδείς γάρ μάλα ὁ ὑγίανσις ἤ ὁ νόσανσις κατά φύσις ἤ παρά φύσις , οὐδέ λεύκανσις ἤ μέλανσις ) · ὅμοιος δέ καί ἐπί αὔξησις καί φθίσις ( οὔτε γάρ οὗτος ἀλλήλων ἐναντίος ὡς φύσις ὁ δέ παρά φύσις , οὔτε αὔξησις αὔξησις ) · καί ἐπί γένεσις δέ καί φθορά ὁ αὐτός λόγος · οὔτε γάρ ὁ μέν γένεσις κατά φύσις ὁ δέ φθορά παρά φύσις ( ὁ γάρ γηράσκω κατά φύσις ) , οὔτε γένεσις ὁράω ὁ μέν κατά φύσις ὁ δέ παρά φύσις . ἤ εἰ εἰμί ὁ βία παρά φύσις , καί φθορά ἄν εἰμί φθορά ἐναντίος ὁ βίαιος ὡς παρά φύσις εἰμί ὁ κατά φύσις ; ἆρα οὖν καί γένεσις εἰμί ἔνιοι βίαιος καί οὐ μείρομαι , ὅς ἐναντίος ὁ κατά φύσις , καί αὔξησις βίαιος καί φθίσις , οἷος αὔξησις ὁ ὁ ταχύς διά τρυφή ἡβάω , καί ὁ σῖτος ὁ ταχύς ἁδρύνω καί μή πιλέω ; ἐπί δέ ἀλλοίωσις πῶς ; ἤ ὡσαύτως ; εἰμί γάρ ἄν τις βίαιος , ὁ δέ φυσικός , οἷος ὁ ἀφίημι μή ἐν κρίσιμος ἡμέρα , ὁ δέ ἐν κρίσιμος · ὁ μέν οὖν παρά φύσις ἀλλοιόω , ὁ δέ κατά φύσις . εἰμί δή καί φθορά ἐναντίος ἀλλήλων , οὐ γένεσις . καί τίς γε κωλύω εἰμί ὡς ; καί γάρ εἰ ὁ μέν ἡδύς ὁ δέ λυπηρός εἰμί · ὥστε οὐ ἁπλῶς φθορά φθορά ἐναντίος , ἀλλά ὅς ὁ μέν τοιαδίͅς ὁ δέ τοιαδίͅς αὐτός εἰμί . ὅλος μέν οὖν ἐναντίος κίνησις καί ἠρεμία ὁ λέγω τρόπος εἰμί , οἷος ὁ ἄνω ὁ κάτω · τόπος γάρ ἐναντίωσις οὗτος . φέρω δέ ὁ μέν ἄνω φορά φύσις ὁ πῦρ , ὁ δέ κάτω ὁ γῆ · καί ἐναντίος γε αὐτός ὁ φορά . ὁ δέ πῦρ ἄνω μέν φύσις , κάτω δέ παρά φύσις · καί ἐναντίος γε ὁ κατά φύσις αὐτός ὁ παρά φύσις . καί μονή δέ ὡς . αὔτως · ὁ γάρ ἄνω μονή ὁ ἄνωθεν κάτω κίνησις ἐναντίος . γίγνομαι δέ ὁ γῆ ὁ μέν μονή ἐκεῖνος παρά φύσις , ὁ δέ κίνησις οὗτος κατά φύσις . ὥστε κίνησις μονή ἐναντίος ὁ παρά φύσις ὁ κατά φύσις ὁ αὐτός · καί γάρ ὁ κίνησις ὁ ὁ αὐτός ἐναντίος οὕτως · ὁ μέν γάρ κατά φύσις αὐτός , ὁ ἄνω ἤ ὁ κάτω , ὁ δέ παρά φύσις . ἔχω δέ ἀπορία εἰ εἰμί πᾶς ἠρεμία ὁ μή ἀεί γένεσις , καί οὗτος ὁ ἵστημι . ὁ δή παρά φύσις μένω , οἷος ὁ γῆ ἄνω , εἰμί ἄν γένεσις . ὅτε ἄρα φέρω ἄνω βία , ἵστημι . ἀλλά ὁ ἵστημι ἀεί δοκέω φέρω ταχύς , ὁ δέ βία ἐναντίος . οὐ γίγνομαι ἄρα ἠρεμέω εἰμί ἠρεμέω . ἔτι δοκέω ὁ ἵστημι ἤ ὅλος εἰμί ὁ εἰς ὁ ἑαυτοῦ τόπος φέρω ἤ συμβαίνω ἅμα . ἔχω δέ ἀπορία εἰ ἐναντίος ὁ μονή ὁ ἐνταῦθα ὁ ἐντεῦθεν κίνησις · ὅταν γάρ κινέω ἐκ εδί καί ἀποβάλλω , ἔτι δοκέω ἔχω ὁ ἀποβάλλω , ὥστε εἰ οὗτος ὁ ἠρεμία ἐναντίος ὁ ἐντεῦθεν εἰς ἐναντίος κίνησις , ἅμα ὑπάρχω ἐναντίος . ἤ πη ἠρεμέω , εἰ ἔτι μένω , ὅλος δέ ὁ κινέω ὁ μέν ἐκεῖ , ὁ δέ εἰς ὅς μεταβάλλω ; διό καί μάλα κίνησις κίνησις ἐναντίος ἤ ἠρέμησις . καί περί μέν κίνησις καί ἠρεμία , πῶς ἑκάτερος εἷς , καί τίς ἐναντίος τίς , λέγω .