aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 3.5
Χωριστὸν μὲν οὖν εἶναι τὸ ἄπειρον τῶν αἰσθητῶν , αὐτό τι ὂν ἄπειρον , οὐχ οἷόν τε . εἰ γὰρ μήτε μέγεθός ἐστιν μήτε πλῆθος , ἀλλʼ οὐσία αὐτό ἐστι τὸ ἄπειρον καὶ μὴ συμβεβηκός , ἀδιαίρετον ἔσται ( τὸ γὰρ διαιρετὸν ἢ μέγεθος ἔσται ἢ πλῆθος ) · εἰ δὲ τοιοῦτον , οὐκ ἄπειρον , εἰ μὴ ὡς ἡ φωνὴ ἀόρατος . ἀλλʼ οὐχ οὕτως οὔτε φασὶν εἶναι οἱ φάσκοντες εἶναι τὸ ἄπειρον οὔτε ἡμεῖς ζητοῦμεν , ἀλλʼ ὡς ἀδιεξίτητον . εἰ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς ἔστιν τὸ ἄπειρον , οὐκ ἂν εἴη στοιχεῖον τῶν ὄντων , ᾗ ἄπειρον , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἀόρατον τῆς διαλέκτου , καίτοι ἡ φωνή ἐστιν ἀόρατος . ἔτι πῶς ἐνδέχεται εἶναί τι αὐτὸ ἄπειρον , εἴπερ μὴ καὶ ἀριθμὸν κοὶ μέγεθος , ὧν ἐστι καθʼ αὐτὸ πάθος τι τὸ ἄπειρον ; ἔτι γὰρ ἧττον ἀνάγκη ἢ τὸν ἀριθμὸν ἢ τὸ μέγεθος . φανερὸν δὲ καὶ ὅτι οὐκ ἐνδέχεται εἶναι τὸ ἄπειρον ὡς ἐνεργείᾳ ὄν καὶ ὡς οὐσίαν καὶ ἀρχήν · ἔσται γὰρ ὁτιοῦν αὐτοῦ ἄπειρον τὸ λαμβανόμενον , εἰ μεριστόν ( τὸ γὰρ ἀπείρῳ εἶναι καὶ ἄπειρον τὸ αὐτό , εἴπερ οὐσία τὸ ἄπειρον καὶ μὴ καθʼ ὑποκειμένου ) , ὥστʼ ἢ ἀδιαίρετον ἢ εἰς ἄπειρα διαιρετόν · πολλὰ δʼ ἄπειρα εἶναι τὸ αὐτὸ ἀδύνατον ( ἀλλὰ μὴν ὥσπερ ἀέρος ἀὴρ μέρος , οὕτω καὶ ἄπειρον ἀπείρου , εἴ γε οὐσία ἐστὶ καὶ ἀρχή ) · ἀμέριστον ἄρα καὶ ἀδιαίρετον . ἀλλʼ ἀδύνατον τὸ ἐντελεχείᾳ ὂν ἄπειρον · ποσὸν γάρ τι εἶναι ἀναγκαῖον . κατὰ συμβεβηκὸς ἄρα ὑπάρχει τὸ ἄπειρον . ἀλλʼ εἰ οὕτως , εἴρηται ὅτι οὐκ ἐνδέχεται αὐτὸ λέγειν · ἀρχήν , ἀλλʼ ᾧ συμβέβηκε , τὸν ἀέρα ἢ τὸ ἄρτιον . ὥστε ἀτόπως ἂν ἀποφαίνοιντο οἱ λέγοντες οὕτως ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοί φασιν · ἅμα γὰρ οὐσίαν ποιοῦσι τὸ ἄπειρον καὶ μερίζουσιν . ἀλλʼ ἴσως αὕτη μὲν καθόλου ἡ ζήτησις , εἰ ἐνδέχεται ἄπειρον καὶ ἐν τοῖς μαθηματικοῖς εἶναι καὶ ἐν τοῖς νοητοῖς καὶ μηδὲν ἔχουσι μέγεθος · ἡμεῖς δʼ ἐπισκοποῦμεν περὶ τῶν αἰσθητῶν καὶ περὶ ὧν ποιμωύμεθα τὴν μέθοδον , ἆρʼ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ἢ οὐκ ἔστι σῶμα ἄπειρον ἐπὶ τὴν αὔξησιν . λογικῶς μὲν οὖν σκοπουμένοις ἐκ τῶν τοιῶνδε δόξειεν ἂν οὐκ εἶναι · εἰ γάρ ἐστι σώματος λόγος τὸ ἐπιπέδῳ ὡρισμένον , οὐκ ἂν εἴη σῶμα ἄπειρον , οὔτε νοητὸν οὔτε αἰσθητόν ( ἀλλὰ μὴν οὐδʼ ἀριθμὸς οὕτως ὡς κεχωρισμένος καὶ ἄπειρος · ἀριθμητὸν γὰρ ἀριθμὸς ἢ τὸ ἔχον ἀριθμόν · εἰ οὖν τὸ ἀριθμητὸν ἐνδέχεται ἀριθμῆσαι , καὶ διεξελθεῖν ἂν εἴη δυνατὸν τὸ ἄπειρον ) · φυσικῶς δὲ μᾶλλον θεωροῦσιν ἐκ τῶνδε . οὔτε γὰρ σύνθετον οἶόν τε εἶναι οὔτε ἀπλοῦν . σύνθετον μὲν οὖν οὐκ ἔσται τὸ ἄπειρον σῶμα , εἰ πεπερασμένα τῷ πλήθει τὰ στοιχεῖα . ἀνάγκη γὰρ πλείω εἶναι , καὶ ἰσάζειν ἀεὶ τἀναντία , καὶ μὴ εἶναι ἓν αὐτῶν ἄπειρον ( εἰ γὰρ ὁπυσῳοῦν λείπεται ἡ ἐν ἑνὶ σώματι δύναμις θατέρου , οἷον εἰ τὸ πῦρ πεπέρανται , ὁ δʼ ἀὴρ ἄπειρος , ἔστιν δὲ τὸ ἴσον πῦρ τοῦ ἴσου ἀέρος τῇ δυνάμει ὁποσαπλασιονοῦν , μόνον δὲ ἀριθμόν τινα ἔχον , ὅμῶς φανερὸν ὅτι τὸ ἄπειρον ὑπερβαλεῖ καὶ φθερεῖ τὸ πεπερασμένον · ἕκαστον δʼ ἄπειρον εἶναι ἀδύνατον · σῶμα μὲν γάρ ἐστιν τὸ πάντη ἔχον διάστασιν , ἄπειρον δὲ τὸ ἀπεράντως διεστηκός , ὥστε τὸ ἄπειρον σῶμα πανταχῇ ἔσται διεστηκὸς εἰς ἄπειρον . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἓν καὶ ἀπλοῦν εἶναι σῶμα ἄπειρον ἐνδέχεται , οὔτε ὡς λέγουσί τινες τὸ παρὰ τὰ στοιχεῖα , ἐξ οὖ ταῦτα γεννῶσιν , οὔθʼ ἀπλῶς . εἰσὶν γάρ τι · νες οἳ τοῦτο ποιοῦσι τὸ ἄπειρον , ἀλλʼ οὐκ ἀέρα ἢ ὕδωρ , ὅπως μὴ τἆλλα φθείρηται ὑπὸ τοῦ ἀπείρου αὐτῶν · ἔχουσι γὰρ πρὸς ἄλληλα ἐναντίωσιν , οἷον ὁ μὲν ἀὴρ ψυχρός , τὸ δʼ ὕδωρ ὑγρόν , τὸ δὲ πῦρ θερμόν · ὧν εἰ ἦν ἓν ἄπειρον , ἔφθαρτο ἂν ἤδη τἆλλα · νῦν δʼ ἕτερον εἶναί φασιν ἐξ οὗ ταῦτα . ἀδύνατον δʼ εἶναι τοιοῦτον , οὐχ ὅτι ἄπειρον ( περὶ τούτου μὲν γὰρ κοινόν τι λεκτέον ἐπὶ παντὸς ὁμοίως , καὶ ἀέρος καὶ ὕδατος καὶ ὁτουοῦν ) , ἀλλʼ ὅτι οὐκ ἔστιν τοιοῦτον σῶμα αἰσθητὸν παρὰ τὰ καλούμενα στοιχεῖα · ἅπόντα γὰρ ἐξ οὗ ἐστι , καὶ διαλύεται εἰς τοῦτο , ὥστε ἦν ἂν ἐνταῦθα παρὰ ἀέρα καὶ πῦρ καὶ γῆν καὶ ὕδωρ · φαίνεται δʼ οὐδέν . οὐδὲ δὴ πῦρ οὐδʼ ἄλλο τι τῶν στοιχείων οὐδὲν ἄπειρον ἐνδέχεται εἶναι . ὅλως γὰρ καὶ χωρὶς τοῦ ἄπειρον εἶναί τι αὐτῶν , ἀδύνατον τὸ πᾶν , κἂν πεπερασμένον , ἢ εἶναι ἢ γίγνεσθαι ἕν τι αὐτῶν , ὥσπερ Ἡράκλειτός φησιν ἅπαντα γίγνεσθαί ποτε πῦρ ( ὁ δʼ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ ἑνός , οἷον ποιοῦσι παρὰ τὰ στοιχεῖα οἱ φυσικοί ) · πάντα γὰρ μεταβάλλει ἐξ ἐναντίου εἰς ἐναντίον , οἷον ἐκ θερμοῦ εἰς ψυχρόν . δεῖ δὲ κατὰ παντὸς ἐκ τῶνδε σκοπεῖν , εἰ ἐνδέχεται ἢ οὐκ ἐνδέχεται εἶναι . ὅτι δὲ ὅλως ἀδύνατον εἶναι σῶμα ἄπειρον αἰσθητόν , ἐκ τῶνδε δῆλον . πέφυκε γὰρ πᾶν τὸ αἰσθητόν που εἶναι , καὶ ἔστιν τόπος τις ἑκάστου , καὶ ὁ αὐτὸς τοῦ μορίου καὶ παντός , οἷον ὅλης τε τῆς γῆς καὶ βώλου μιᾶς , καὶ πυρὸς καὶ σπινθῆρος . ὥστε εἰ μὲν ὁμοειδές , ἀκίνητον ἔσται ἢ ἀεὶ οἰσθήσεται · καίτοι ἀδύνατον ( τί γὰρ μᾶλλον κάτω ἢ ἄνω ἢ ὁπουοῦν ; λέγω δὲ οἷον , εἰ βῶλος εἴη , ποῦ αὕτη κινηθήσεται ἢ ποῦ μενεῖ ; ὁ γὰρ τόπος ἄπειρος τοῦ συγγενοῦς αὐτῇ σώματος . πότερον οὖν καθέξει τὸν ὅλον τόπον ; καὶ πῶς ; τίς οὖν ἢ ποῦ ἡ μονὴ καὶ ἡ κίνησις αὐτῆς ; ἢ πανταχοῦ μενεῖ ; οὐ κινηθήσεται ἄρα . ἢ πανταχοῦ κινηθήσεται ; οὐκ ἄρα στήσεται ) · εἰ δʼ ἀνόμοιον τὸ πᾶν , ἀνόμοιοι καὶ οἱ τόποι · καὶ πρῶτον μὲν οὐχ ἓν τὸ σῶμα τοῦ παντὸς ἀλλʼ ἢ τῷ ἅπτεσθαι · ἔπειτα ἤτοι πεπερασμένα ταῦτʼ ἔσται ἢ ἄπειρα τῶ εἴδει . πεπερασμένα μὲν οὖν οὐχ οἷόν τε ( ἔσται γὰρ τὰ μὲν ἄπειρα τὰ δʼ οὔ , εἰ τὸ πᾶν ἄπειρον , οἷον τὸ πῦρ ἢ τὸ ὕδωρ · φθορὰ δὲ τὸ τοιοῦτον τοῖς ἐναντίοις ) . εἰ δʼ ἄπειρα καὶ ἀπλᾶ , καὶ οἱ τόποι ἄπειροι , καὶ ἔσται ἄπειρα τὰ στοιχ εῖ δὲ τοῦτʼ ἀδύνατον καὶ πεπερασμένοι οἱ τόποι , καὶ τὸ ὅλον · ἀδύνατον γὰρ μὴ ἀπαρτίζειν τὸν τόπον καὶ τὸ σῶμα · οὔτε γὰρ ὁ τόπος ὁ πᾶς μείζων ἢ ὅσον ἐνδέχεται τὸ σῶμα εἶναι ( ἅμα δʼ οὐδʼ ἄπειρον ἔσται τὸ σῶμα ἔτι ) , οὔτε τὸ σῶμα μεῖζον ἢ ὁ τόπος · ἢ γὰρ κενὸν ἔσται τι ἢ σῶμα οὐδαμοῦ πεφυκὸς εἶναι . καὶ διὰ τοῦτ᾿ οὐθεἰς τὸ ἓν καὶ ἄπειρον πῦρ ἐποίησεν οὐδὲ γῆν τῶν φυσ ιολόγων , ἀλλʼ ἢ ὕδωρ ἢ ἀέρα ἢ τὸ μέσον αὐτῶν , ὅτι τόπος ἑκατέρου δῆλος ἦν διωρισμένος , ταῦτα δʼ ἐπαμφοτερίζει τῷ ἄνω καὶ κάτω . Ἀναξαγόρας δʼ ἀτόπως λέγει περὶ τῆς τοῦ ἀπείρου μονῆς · στηρίζειν γὰρ αὐτὸ αὐτ ό φησιν τὸ ἄπειρον · τοῦτο δέ , ὅτι ἐν αὐτῷ ( ἄλλο γὰρ οὐδὲν περιέχειν , ὡς ὅπου ἄν τι ᾖ , πεφυκὸς ἐνταῦθα εἶ . ναι . τοῦτο δʼ οὐκ ἀληθές · εἴη γὰρ ἄν τί που βιᾶ καὶ οὐχ οὗ πέφυκεν . εἰ οὖν ὅτι μάλιστα μὴ κινεῖται τὸ ὅλον ( τὸ γὰρ αὐτῷ στηριζόμενον καὶ ἐν αὐτῷ ὄν ἀκίνητον εἶναι ἀνάγκη ) , ἀλλὰ διὰ τί οὐ πέφυκε κινεῖσθαι , λεκτέον . οὐ γὰρ ἱκανὸν τὸ οὕτως εἰπόντα ἀπηλλάχθαι · εἴη γὰρ ἂν καὶ ὅτι οὐκ ἔχει ἀλλαχῆ κινεῖσθαι οὐ κινούμενον , ἀλλὰ πεφυκέναι οὐδὲν κωλύει · ἐπεὶ καὶ ἡ γῇ οὐ φέρεται , οὐδʼ εἰ ἄπειρος ἦν , εἰργμένη μέντοι ὑπὸ τοῦ μέσου ἀλλʼ οὐχ ὅτι οὐκ ἔστιν ἄλλο οὗ ἐνεχθήσεται , μείνειεν ἄν , ἀλλʼ ὅτι πέφυκεν οὕτω . καίτοι ἐξείη ) ἂν λέγειν ὅτι στηρίζει αὐτήν . εἰ οὖν μηδʼ ἐπὶ τῆς γῆς τοῦτο αἴτιον ἀπείρου οὔσης , ἀλλʼ ὅτι βάρος ἔχει , τὸ δὲ βαρὺ μένει ἐπὶ τοῦ μέσου , ἡ δὲ γῆ ἐπὶ τοῦ μέσου , ὁμοίως ἂν καὶ τὸ ἄπει . ρον μένοι ἐν αὐτῷ διά τινʼ ἄλλην αἰτίαν , καὶ οὐχ ὅτι ἄπει . ρον καὶ στηρίζει αὐτὸ ἑαυτό . ἅμα δὲ δῆλον ὅτι κἂν ὁτιοῦν μέρος δέοι μένειν · ὡς γὰρ τὸ ἄπειρον ἐν ἑαυτῷ μένει στηρίζον , οὕτως κἂν ὁτιοῦν ληφθῇ μέρος ἐν ἑαυτῷ μενεῖ · τοῦ γὰρ ὅλου καὶ τοῦ μέρους ὁμοειδεῖς οἱ τόποι , οἶον ὅλης γῆς καὶ βώλου κάτω καὶ παντὸς πυρὸς καὶ σπινθῆρος ἄνω . ὥστε εἰ τοῦ ἀπείρου τόπος τὸ ἐν αὐτῷ , καὶ τοῦ μέρους ὁ αὐτός . μενεῖ ἄρα ἐν ἑαυτῶ . ὅλως δὲ φανερὸν ὅτι ἀδύνατον ἄπειρον ἅμα λέγειν σῶμα καὶ τόπον τινὰ εἶναι τοῖς σώμασιν , εἰ πᾶν σῶμα αἰσθητὸν ἢ βάρος ἔχει ἢ κουφότητα , καὶ εἰ μὲν βαρύ , ἐπὶ τὸ μέσον ἔχει τὴν φορὰν φύσει , εἰ δὲ κοῦφον , ἄνω · ἀνάγκη γὰρ καὶ τὸ ἄπειρον , ἀδύνατον δὲ ἢ ἅπαν ὁποτερονοῦν ἢ τὸ ἥμισυ ἑκάτερον πεπονθέναι · πῶς γὰρ διελεῖς ; ἢ πῶς τοῦ ἀπείρου ἔσται τὸ μὲν ἄνω τὸ δὲ κάτω , ἢ ἔσχατον καὶ μέσον ; ἔτι πᾶν σῶμα αἰσθητὸν ἐν τόπῳ , τόπου δὲ εἴδη καὶ διαφοραὶ τἄνω καὶ κάτω καὶ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν καὶ δεξιὸν καὶ ἀριστερόν · καὶ ταῦτα οὐ μόνον πρὸς ἡμᾶς καὶ θέσει , ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ ὅλῳ διώρισται . ἀδύνατον δʼ ἐν τῷ ἀπείρῳ εἶναι ταῦτα . ἀπλῶς δʼ εἰ ἀδύνατον τόπον ἄπειρον εἶναι , ἐν τόπῳ δὲ πᾶν σῶμα , ἀδύνατον ἄπειρον εἶναι σῶμα . ἀλλὰ μὴν τό γε ποὺ ἐν τόπῳ , καὶ τὸ ἐν τόπῳ πού . εἰ οὖν μηδὲ ποσὸν οἶόν τʼ εἶναι τὸ ἄπειρον—ποσὸν γὰρ τὶ ἔσται , οἷον δίπηχυ ἢ τρίπηχυ · ταῦτα γὰρ σημαίνει τὸ ποσόν—οὕτω καὶ τὸ ἐν τόπῳ ὅτι πού , τοῦτο δὲ ἢ ἄνω ἢ κάτω ἢ ἐν ἄλλη τινὶ διαστάσει τῶν ἕξ , τούτων δʼ ἕκαστον πέρας τί ἐστιν . ὅτι μὲν οὖν ἐνεργείᾳ οὐκ ἔστι σῶμα ἄπειρον , φανερὸν ἐκ τούτων .
Lemmas: χωριστός μέν οὖν εἰμί ὁ ἄπειρος ὁ αἰσθητός , αὐτός τις εἰμί ἄπειρος , οὐ οἷος τε . εἰ γάρ μήτε μέγεθος εἰμί μήτε πλῆθος , ἀλλά οὐσία αὐτός εἰμί ὁ ἄπειρος καί μή συμβαίνω , ἀδιαίρετος εἰμί ( ὁ γάρ διαιρετός ἤ μέγεθος εἰμί ἤ πλῆθος ) · εἰ δέ τοιοῦτος , οὐ ἄπειρος , εἰ μή ὡς ὁ φωνή ἀόρατος . ἀλλά οὐ οὕτως οὔτε φημί εἰμί ὁ φάσκω εἰμί ὁ ἄπειρος οὔτε ἐγώ ζητέω , ἀλλά ὡς ἀδιεξίτητος . εἰ δέ κατά συμβαίνω εἰμί ὁ ἄπειρος , οὐ ἄν εἰμί στοιχεῖον ὁ εἰμί , ᾗ ἄπειρος , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἀόρατος ὁ διάλεκτος , καίτοι ὁ φωνή εἰμί ἀόρατος . ἔτι πῶς ἐνδέχομαι εἰμί τις αὐτός ἄπειρος , εἴπερ μή καί ἀριθμός κοί μέγεθος , ὅς εἰμί κατά ἑαυτοῦ πάθος τις ὁ ἄπειρος ; ἔτι γάρ ἥσσων ἀνάγκη ἤ ὁ ἀριθμός ἤ ὁ μέγεθος . φανερός δέ καί ὅτι οὐ ἐνδέχομαι εἰμί ὁ ἄπειρος ὡς ἐνέργεια εἰμί καί ὡς οὐσία καί ἀρχή · εἰμί γάρ ὁστισοῦν αὐτός ἄπειρος ὁ λαμβάνω , εἰ μεριστός ( ὁ γάρ ἄπειρος εἰμί καί ἄπειρος ὁ αὐτός , εἴπερ οὐσία ὁ ἄπειρος καί μή κατά ὑπόκειμαι ) , ὥστε ἤ ἀδιαίρετος ἤ εἰς ἄπειρος διαιρετός · πολύς δέ ἄπειρος εἰμί ὁ αὐτός ἀδύνατος ( ἀλλά μήν ὥσπερ ἀήρ ἀήρ μέρος , οὕτως καί ἄπειρος ἄπειρος , εἰ γε οὐσία εἰμί καί ἀρχή ) · ἀμέριστος ἄρα καί ἀδιαίρετος . ἀλλά ἀδύνατος ὁ ἐντελέχεια εἰμί ἄπειρος · ποσός γάρ τις εἰμί ἀναγκαῖος . κατά συμβαίνω ἄρα ὑπάρχω ὁ ἄπειρος . ἀλλά εἰ οὕτως , λέγω ὅτι οὐ ἐνδέχομαι αὐτός λέγω · ἀρχή , ἀλλά ὅς συμβαίνω , ὁ ἀήρ ἤ ὁ ἄρτιος . ὥστε ἄτοπος ἄν ἀποφαίνω ὁ λέγω οὕτως ὥσπερ ὁ Πυθαγόρειος φημί · ἅμα γάρ οὐσία ποιέω ὁ ἄπειρος καί μερίζω . ἀλλά ἴσως οὗτος μέν καθόλου ὁ ζήτησις , εἰ ἐνδέχομαι ἄπειρος καί ἐν ὁ μαθηματικός εἰμί καί ἐν ὁ νοητός καί μηδείς ἔχω μέγεθος · ἐγώ δέ ἐπισκοπέω περί ὁ αἰσθητός καί περί ὅς ποιμωυμεθη ὁ μέθοδος , ἆρα εἰμί ἐν αὐτός ἤ οὐ εἰμί σῶμα ἄπειρος ἐπί ὁ αὔξησις . λογικός μέν οὖν σκοπέω ἐκ ὁ τοιόσδε δοκέω ἄν οὐ εἰμί · εἰ γάρ εἰμί σῶμα λόγος ὁ ἐπίπεδος ὁρίζω , οὐ ἄν εἰμί σῶμα ἄπειρος , οὔτε νοητός οὔτε αἰσθητός ( ἀλλά μήν οὐδέ ἀριθμός οὕτως ὡς χωρίζω καί ἄπειρος · ἀριθμητός γάρ ἀριθμός ἤ ὁ ἔχω ἀριθμός · εἰ οὖν ὁ ἀριθμητός ἐνδέχομαι ἀριθμέω , καί διεξέρχομαι ἄν εἰμί δυνατός ὁ ἄπειρος ) · φυσικός δέ μάλα θεωρέω ἐκ ὅδε . οὔτε γάρ σύνθετος οἷος τε εἰμί οὔτε ἁπλόος . σύνθετος μέν οὖν οὐ εἰμί ὁ ἄπειρος σῶμα , εἰ περαίνω ὁ πλῆθος ὁ στοιχεῖον . ἀνάγκη γάρ πολύς εἰμί , καί ἰσάζω ἀεί ἐναντίος , καί μή εἰμί εἷς αὐτός ἄπειρος ( εἰ γάρ οπυσωζω λείπω ὁ ἐν εἷς σῶμα δύναμις ἕτερος , οἷος εἰ ὁ πῦρ περαίνω , ὁ δέ ἀήρ ἄπειρος , εἰμί δέ ὁ ἴσος πῦρ ὁ ἴσος ἀήρ ὁ δύναμις ὁποσαπλασ́ιος , μόνος δέ ἀριθμός τις ἔχω , ὅμως φανερός ὅτι ὁ ἄπειρος ὑπερβάλλω καί φθείρω ὁ περαίνω · ἕκαστος δέ ἄπειρος εἰμί ἀδύνατος · σῶμα μέν γάρ εἰμί ὁ πάντῃ ἔχω διάστασις , ἄπειρος δέ ὁ ἀπέραντος διίστημι , ὥστε ὁ ἄπειρος σῶμα πανταχῇ εἰμί διίστημι εἰς ἄπειρος . ἀλλά μήν οὐδέ εἷς καί ἁπλόος εἰμί σῶμα ἄπειρος ἐνδέχομαι , οὔτε ὡς λέγω τις ὁ παρά ὁ στοιχεῖον , ἐκ ὅς οὗτος γεννάω , οὔτε ἁπλῶς . εἰμί γάρ τίς · νεσκαφέ ὅς οὗτος ποιέω ὁ ἄπειρος , ἀλλά οὐ ἀήρ ἤ ὕδωρ , ὅπως μή ἄλλος φθείρω ὑπό ὁ ἄπειρος αὐτός · ἔχω γάρ πρός ἀλλήλων ἐναντίωσις , οἷος ὁ μέν ἀήρ ψυχρός , ὁ δέ ὕδωρ ὑγρός , ὁ δέ πῦρ θερμός · ὅς εἰ εἰμί εἷς ἄπειρος , φθείρω ἄν ἤδη ἄλλος · νῦν δέ ἕτερος εἰμί φημί ἐκ ὅς οὗτος . ἀδύνατος δέ εἰμί τοιοῦτος , οὐ ὅτι ἄπειρος ( περί οὗτος μέν γάρ κοινός τις λεκτέος ἐπί πᾶς ὅμοιος , καί ἀήρ καί ὕδωρ καί ὅστις ) , ἀλλά ὅτι οὐ εἰμί τοιοῦτος σῶμα αἰσθητός παρά ὁ καλέω στοιχεῖον · ἅπων γάρ ἐκ ὅς εἰμί , καί διαλύω εἰς οὗτος , ὥστε εἰμί ἄν ἐνταῦθα παρά ἀήρ καί πῦρ καί γῆ καί ὕδωρ · φαίνω δέ οὐδείς . οὐδέ δή πῦρ οὐδέ ἄλλος τις ὁ στοιχεῖον οὐδείς ἄπειρος ἐνδέχομαι εἰμί . ὅλος γάρ καί χωρίς ὁ ἄπειρος εἰμί τις αὐτός , ἀδύνατος ὁ πᾶς , ἐάν περαίνω , ἤ εἰμί ἤ γίγνομαι εἷς τις αὐτός , ὥσπερ Ἡράκλειτος φημί ἅπας γίγνομαι ποτέ πῦρ ( ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ εἷς , οἷος ποιέω παρά ὁ στοιχεῖον ὁ φυσικός ) · πᾶς γάρ μεταβάλλω ἐκ ἐναντίος εἰς ἐναντίος , οἷος ἐκ θερμός εἰς ψυχρός . δέω δέ κατά πᾶς ἐκ ὅδε σκοπέω , εἰ ἐνδέχομαι ἤ οὐ ἐνδέχομαι εἰμί . ὅτι δέ ὅλος ἀδύνατος εἰμί σῶμα ἄπειρος αἰσθητός , ἐκ ὅδε δῆλος . φύω γάρ πᾶς ὁ αἰσθητός που εἰμί , καί εἰμί τόπος τις ἕκαστος , καί ὁ αὐτός ὁ μόριον καί πᾶς , οἷος ὅλος τε ὁ γῆ καί βώλον εἷς , καί πῦρ καί σπινθήρ . ὥστε εἰ μέν ὁμοειδής , ἀκίνητος εἰμί ἤ ἀεί φέρω · καίτοι ἀδύνατος ( τίς γάρ μάλα κάτω ἤ ἄνω ἤ ὅπου ; λέγω δέ οἷος , εἰ βῶλος εἰμί , ποῦ οὗτος κινέω ἤ ποῦ μένω ; ὁ γάρ τόπος ἄπειρος ὁ συγγενής αὐτός σῶμα . πότερος οὖν κατέχω ὁ ὅλος τόπος ; καί πῶς ; τίς οὖν ἤ ποῦ ὁ μονή καί ὁ κίνησις αὐτός ; ἤ πανταχοῦ μένω ; οὐ κινέω ἄρα . ἤ πανταχοῦ κινέω ; οὐ ἄρα ἵστημι ) · εἰ δέ ἀνόμοιος ὁ πᾶς , ἀνόμοιος καί ὁ τόπος · καί πρῶτος μέν οὐ εἷς ὁ σῶμα ὁ πᾶς ἀλλά ἤ ὁ ἅπτω · ἔπειτα ἤτοι περαίνω οὗτος εἰμί ἤ ἄπειρος ὁ εἶδος . περαίνω μέν οὖν οὐ οἷος τε ( εἰμί γάρ ὁ μέν ἄπειρος ὁ δέ οὐ , εἰ ὁ πᾶς ἄπειρος , οἷος ὁ πῦρ ἤ ὁ ὕδωρ · φθορά δέ ὁ τοιοῦτος ὁ ἐναντίος ) . εἰ δέ ἤπειρος καί ἀπολάω , καί ὁ τόπος ἤπειρος , καί εἰμί ἤπειρος ὁ στοιχ εἰμί δέ οὗτος ἀδύνατος καί περαίνω ὁ τόπος , καί ὁ ὅλος · ἀδύνατος γάρ μή ἀπαρτίζω ὁ τόπος καί ὁ σῶμα · οὔτε γάρ ὁ τόπος ὁ πᾶς μέγας ἤ ὅσον ἐνδέχομαι ὁ σῶμα ἔρχομαι ( ἅμα δέ οὐδέ ἤπειρος εἰμί ὁ σῶμα ἔτι ) , οὔτε ὁ σῶμα μέγας ἤ ὁ τόπος · ἤ γάρ κενός εἰμί τίς ἤ σῶμα οὐδαμοῦ φύω ἔρχομαι . καί διά οὗτος οὐδείς ὁ εἷς καί ἄπειρος πῦρ ποιέω οὐδέ γῆ ὁ φύς ιολόγος , ἀλλά ἤ ὕδωρ ἤ ἀήρ ἤ ὁ μέσος αὐτός , ὅτι τόπος ἑκάτερος δῆλος εἰμί διορίζω , οὗτος δέ ἐπαμφοτερίζω ὁ ἄνω καί κάτω . Ἀναξαγόρας δέ ἄτοπος λέγω περί ὁ ὁ ἄπειρος μονή · στηρίζω γάρ αὐτός αὐτ ο φημί ὁ ἄπειρος · οὗτος δέ , ὅτι ἐν ἑαυτοῦ ( ἄλλος γάρ οὐδείς περιέχω , ὡς ὅπου ἄν τις εἰμί , φύω ἐνταῦθα εἰμί . ναι . οὗτος δέ οὐ ἀληθής · εἰμί γάρ ἄν τις που βία καί οὐ οὗ φύω . εἰ οὖν ὅτι μάλα μή κινέω ὁ ὅλος ( ὁ γάρ ἑαυτοῦ στηρίζω καί ἐν ἑαυτοῦ εἰμί ἀκίνητος εἰμί ἀνάγκη ) , ἀλλά διά τίς οὐ φύω κινέω , λεκτέος . οὐ γάρ ἱκανός ὁ οὕτως λέγω ἀπαλλάσσω · εἰμί γάρ ἄν καί ὅτι οὐ ἔχω ἀλλαχῆ κινέω οὐ κινέω , ἀλλά φύω οὐδείς κωλύω · ἐπεί καί ὁ γῆ οὐ φέρω , οὐδέ εἰ ἄπειρος εἰμί , ἔργνυμι μέντοι ὑπό ὁ μέσος ἀλλά οὐ ὅτι οὐ εἰμί ἄλλος ὅς ἐνεχθέω , μένω ἄν , ἀλλά ὅτι φύω οὕτως . καίτοι ἔξεστι ) ἄν λέγω ὅτι στηρίζω ἑαυτοῦ . εἰ οὖν μηδέ ἐπί ὁ γῆ οὗτος αἴτιος ἄπειρος εἰμί , ἀλλά ὅτι βάρος ἔχω , ὁ δέ βαρύς μένω ἐπί ὁ μέσος , ὁ δέ γῆ ἐπί ὁ μέσος , ὅμοιος ἄν καί ὁ ἄπειμι . ἀντίμοιρος μένω ἐν ἑαυτοῦ διά τις ἄλλος αἰτία , καί οὐ ὅτι ἀπέρχομαι . ἀντίμοιρος καί στηρίζω αὐτός ἑαυτοῦ . ἅμα δέ δῆλος ὅτι ἄν ὁστισοῦν μέρος δέω μένω · ὡς γάρ ὁ ἄπειρος ἐν ἑαυτοῦ μένω στηρίζω , οὕτως ἐάν ὁστισοῦν λαμβάνω μέρος ἐν ἑαυτοῦ μένω · ὁ γάρ ὅλος καί ὁ μέρος ὁμοειδής ὁ τόπος , οἷος ὅλος γῆ καί βώλον κάτω καί πᾶς πῦρ καί σπινθήρ ἄνω . ὥστε εἰ ὁ ἄπειρος τόπος ὁ ἐν ἑαυτοῦ , καί ὁ μέρος ὁ αὐτός . μένω ἄρα ἐν ἑαυτοῦ . ὅλος δέ φανερός ὅτι ἀδύνατος ἄπειρος ἅμα λέγω σῶμα καί τόπος τις εἰμί ὁ σῶμα , εἰ πᾶς σῶμα αἰσθητός ἤ βάρος ἔχω ἤ κουφότης , καί εἰ μέν βαρύς , ἐπί ὁ μέσος ἔχω ὁ φορά φύσις , εἰ δέ κοῦφος , ἄνω · ἀνάγκη γάρ καί ὁ ἄπειρος , ἀδύνατος δέ ἤ ἅπας ὁπότερος ἤ ὁ ἥμισυς ἑκάτερος πάσχω · πῶς γάρ διαιρέω ; ἤ πῶς ὁ ἄπειρος εἰμί ὁ μέν ἄνω ὁ δέ κάτω , ἤ ἔσχατος καί μέσος ; ἔτι πᾶς σῶμα αἰσθητός ἐν τόπος , τόπος δέ εἶδος καί διαφορά ἄνοος καί κάτω καί ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν καί δεξιός καί ἀριστερός · καί οὗτος οὐ μόνος πρός ἐγώ καί θέσις , ἀλλά καί ἐν αὐτός ὁ ὅλος διορίζω . ἀδύνατος δέ ἐν ὁ ἄπειρος εἰμί οὗτος . ἁπλῶς δέ εἰ ἀδύνατος τόπος ἄπειρος εἰμί , ἐν τόπος δέ πᾶς σῶμα , ἀδύνατος ἄπειρος εἰμί σῶμα . ἀλλά μήν ὁ γε που ἐν τόπος , καί ὁ ἐν τόπος που . εἰ οὖν μηδέ ποσός οἷος τε εἰμί ὁ ἀπολέγω γάρ τίς εἰμί , οἷος δίπηχυς ἤ τρίπηχυς · οὗτος γάρ σημαίνω ὁ ποσόν—οὕτω καί ὁ ἐν τόπος ὅτι που , οὗτος δέ ἤ ἄνω ἤ κάτω ἤ ἐν ἄλλος τις διάστασις ὁ ἕξ , οὗτος δέ ἕκαστος πέρας τις εἰμί . ὅτι μέν οὖν ἐνέργεια οὐ εἰμί σῶμα ἄπειρος , φανερός ἐκ οὗτος .