aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 3.3
Καὶ τὸ ἀπορούμενον δὲ φανερόν , ὅτι ἐστὶν ἡ κίνησις ἐν τῷ κινητῷ · ἐντελέχεια γάρ ἐστι τούτου ὑπὸ τοῦ κινητικοῦ . καὶ ἡ τοῦ κινητικοῦ δὲ ἐνέργεια οὐκ ἄλλη ἐστίν · δεῖ μὲν γὰρ εἶναι ἐντελέχειαν ἀμφοῖν · κινητικὸν μὲν γάρ ἐστιν τῷ δύνασθαι , κινοῦν δὲ τῷ ἐνεργεῖν , ἀλλʼ ἔστιν ἐνεργητικὸν τοῦ κινητοῦ , ὥστε ὁμοίως μία ἡ ἀμφοῖν ἐνέργεια ὥσπερ τὸ αὐτὸ διάστημα ἕν πρὸς δύο καὶ δύο πρὸς ἕν , καὶ τὸ ἄναντες καὶ τὸ κάταντες · ταῦτα γὰρ ἕν μέν ἐστιν , ὁ μέντοι λόγος οὐχ εἶς · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ κινοῦντος καὶ κινουμένου . ἔχει δʼ ἀπορίαν λογικήν · ἀναγκαῖον γὰρ ἴσως εἶναί τινα ἐνέργειαν τοῦ ποιητικοῦ καὶ τοῦ παθητικοῦ · τὸ μὲν δὴ ποίησις , τὸ δὲ πάθησις , ἔργον δὲ καὶ τέλος τοῦ μὲν ποίημα , τοῦ δὲ πάθος . ἐπεὶ οὖν ἄμφω κινήσεις , εἰ μὲν ἕτεραι , ἐν τίνι ; ἢ γὰρ ἄμφω ἐν τῷ πάσχοντι καὶ κινουμένῳ , ἢ ἡ μὲν ποίησις ἐν τῷ ποιοῦντι , ἡ δὲ πάθησις ἐν τῷ πάσχοντι ( εἰ δὲ δεῖ καὶ ταύτην ποίησιν καλεῖν , ὁμώνυμος ἂν εἴη ) . ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτο , ἡ κίνησις ἐν τῷ κινοῦντι ἔσται ( ὁ γὰρ αὐτὸς λόγος ἐπὶ κινοῦντος καὶ κινουμένου ) , ὥστʼ ἢ πᾶν τὸ κινοῦν κινήσεται , ἢ ἔχον κίνησιν οὐ κινήσεται . εἰ δʼ ἄμφω ἐν τῷ κινουμένω καὶ πάσχοντι , καὶ ἡ ποίησις καὶ ἡ πάθησις , καὶ ἡ δίδαξις καὶ ἡ μάθησις δύο οὖσαι ἐν τῷ μανθάνοντι , πρῶτον μὲν ἡ ἐνέργεια ἡ ἑκάστου οὐκ ἐν ἑκάστῳ ὑπάρξει , εἶτα ἄτοπον δύο κινήσεις ἅμα κινεῖσθαι · τίνες γὰρ ἔσονται ἀλλοιώσεις δύο τοῦ ἑνὸς καὶ εἰς ἕν εἶδος ; ἀλλʼ ἀδύνατον . ἀλλὰ μία ἔσται ἡ ἐνέργεια . ἀλλʼ ἄλογον δύο ἑτέρων τῷ εἴδει τὴν αὐτὴν καὶ μίαν εἶναι ἐνέργειαν · καὶ ἔσται , εἴπερ ἡ δίδαξις καὶ ἡ μάθησις τὸ αὐτὸ καὶ ἡ ποίησις καὶ ἡ πάθησις , καὶ τὸ διδάσκειν τῷ μανθάνειν τὸ αὐτὸ καὶ τὸ ποιεῖν τῷ πάσχειν , ὥστε τὸν διδάσκοντα ἀνάγκη ἔσται πάντα μανθάνειν καὶ τὸν ποιοῦντα πάσχειν . ἤ οὔτε τὸ τὴν ἄλλου ἐνέργειαν ἐν ἑτέρῳ εἶναι ἄτοπον ( ἔστι γὰρ ἡ δίδαξις ἐνέργεια τοῦ διδασκαλικοῦ , ἔν τινι μέντοι , καὶ οὐκ ἀποτετμημένη , ἀλλὰ τοῦδε ἐν τῷδε , οὔτε μίαν δυοῖν κωλύει οὐθὲν τὴν αὐτὴν εἶναι ( μὴ ὡς τῷ εἶναι τὸ αὐτό , ἀλλʼ ὡς ὑπάρχει τὸ δυνάμει ὄν πρὸς τὸ ἐνεργοῦν ) , οὔτʼ ἀνάγκη τὸν διδά · σκοντα μανθάνειν , οὐδʼ εἰ τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν τὸ αὐτό ἐστιν , μὴ μέντοι ὥστε τὸν λόγον εἶναι ἕνα τὸν τὸ τί ἦν εἶναι λέγοντα , οἷον ὡς λώπιον καὶ ἱμάτιον , ἀλλʼ ὡς ἡ ὁδὸς ἡ Θήβηθεν Ἀθήναζε καὶ ἡ Ἀθήνηθεν εἰς Θήβας , ὥσπερ εἴρηται καὶ πρότερον ; οὐ γὰρ ταὐτὰ πάντα ὑπάρχει τοῖς ὁπωσοῦν τοῖς αὐτοῖς , ἀλλὰ μόνον οἶς τὸ εἶναι τὸ αὐτό . οὐ μὴν ἀλλʼ οὐδʼ εἰ ἡ δαδαξις τῇ μαθήσει τὸ αὐτό , καὶ τὸ μανθάνειν τῷ διδάσκειν , ὥσπερ οὐδʼ εἰ ἡ διάστασις μία τῶν διεστηκότων , καὶ τὸ διίστασθαι ἐνθένθε ἐκεῖσε κἀκεῖθεν δεῦρο ἕν καὶ τὸ αὐτό . ὅλως δʼ εἰπεῖν οὐδʼ ἡ δίδαξις τῇ μαθήσει οὐδʼ ἡ ποίησις τῇ παθήσει τὸ αὐτὸ κυρίως , ἀλλʼ ᾦ ὑπάρχει ταῦτα , ἡ κίνησις · τὸ γὰρ τοῦδε ἐν τῶδε καὶ τὸ τοῦδε ὑπὸ τοῦδε ἐνέργειαν εἶναι ἕτερον τῷ λόγῳ . τί μὲν οὖν ἐστιν κίνησις εἴρηται καὶ καθόλου καὶ κατὰ μέρος · οὐ γὰρ ἄδηλον πῶς ὁρισθήσεται τῶν εἰδῶν ἕκαστον αὐτῆς · ἀλλοίωσις μὲν γὰρ ἡ τοῦ ἀλλοιωτοῦ , ᾖ ἀλλοιωτόν , ἐντελέχεια . ἔτι δὲ γνωριμώτερον , ἡ τοῦ δυνάμει ποιητικοῦ καὶ παθητικοῦ , ᾖ τοιοῦτον , ἀπλῶς τε καὶ πάλιν καθʼ ἕκαστον , ἢ οἰκοδόμησις ἢ ἰάτρευσις . τὸν αὐτὸν δὲ λεχθήσεται τρόπον καὶ περὶ τῶν ἄλλων κινήσεων ἑκάστης .
Lemmas: καί ὁ ἀφοράω δέ φανερός , ὅτι εἰμί ὁ κίνησις ἐν ὁ κινητός · ἐντελέχεια γάρ εἰμί οὗτος ὑπό ὁ κινητικός . καί ὁ ὁ κινητικός δέ ἐνέργεια οὐ ἄλλος εἰμί · δέω μέν γάρ εἰμί ἐντελέχεια ἄμφω · κινητικός μέν γάρ εἰμί ὁ δύναμαι , κινέω δέ ὁ ἐνεργέω , ἀλλά εἰμί ἐνεργητικός ὁ κινητός , ὥστε ὅμοιος εἷς ὁ ἄμφω ἐνέργεια ὥσπερ ὁ αὐτός διάστημα εἷς πρός δύο καί δύο πρός εἷς , καί ὁ ἀνάντης καί ὁ κατάντης · οὗτος γάρ εἷς μέν εἰμί , ὁ μέντοι λόγος οὐ εἷς · ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ κινέω καί κινέω . ἔχω δέ ἀπορία λογικός · ἀναγκαῖος γάρ ἴσως εἰμί τις ἐνέργεια ὁ ποιητικός καί ὁ παθητικός · ὁ μέν δή ποίησις , ὁ δέ πάθησις , ἔργον δέ καί τέλος ὁ μέν ποίημα , ὁ δέ πάθος . ἐπεί οὖν ἄμφω κίνησις , εἰ μέν ἕτερος , ἐν τίς ; ἤ γάρ ἄμφω ἐν ὁ πάσχω καί κινέω , ἤ ὁ μέν ποίησις ἐν ὁ ποιέω , ὁ δέ πάθησις ἐν ὁ πάσχω ( εἰ δέ δέω καί οὗτος ποίησις καλέω , ὁμώνυμος ἄν εἰμί ) . ἀλλά μήν εἰ οὗτος , ὁ κίνησις ἐν ὁ κινέω εἰμί ( ὁ γάρ αὐτός λόγος ἐπί κινέω καί κινέω ) , ὥστε ἤ πᾶς ὁ κινέω κινέω , ἤ ἔχω κίνησις οὐ κινέω . εἰ δέ ἄμφω ἐν ὁ κινέω καί πάσχω , καί ὁ ποίησις καί ὁ πάθησις , καί ὁ δίδαξις καί ὁ μάθησις δύο εἰμί ἐν ὁ μανθάνω , πρῶτος μέν ὁ ἐνέργεια ὁ ἕκαστος οὐ ἐν ἕκαστος ὑπάρχω , εἶτα ἄτοπος δύο κίνησις ἅμα κινέω · τίς γάρ εἰμί ἀλλοίωσις δύο ὁ εἷς καί εἰς εἷς εἶδος ; ἀλλά ἀδύνατος . ἀλλά εἷς εἰμί ὁ ἐνέργεια . ἀλλά ἄλογος δύο ἕτερος ὁ εἶδος ὁ αὐτός καί εἷς εἰμί ἐνέργεια · καί εἰμί , εἴπερ ὁ δίδαξις καί ὁ μάθησις ὁ αὐτός καί ὁ ποίησις καί ὁ πάθησις , καί ὁ διδάσκω ὁ μανθάνω ὁ αὐτός καί ὁ ποιέω ὁ πάσχω , ὥστε ὁ διδάσκω ἀνάγκη εἰμί πᾶς μανθάνω καί ὁ ποιέω πάσχω . ἤ οὔτε ὁ ὁ ἄλλος ἐνέργεια ἐν ἕτερος εἰμί ἄτοπος ( εἰμί γάρ ὁ δίδαξις ἐνέργεια ὁ διδασκαλικός , ἐν τις μέντοι , καί οὐ ἀποτέμνω , ἀλλά ὅδε ἐν ὅδε , οὔτε εἷς δύο κωλύω οὐδείς ὁ αὐτός εἰμί ( μή ὡς ὁ εἰμί ὁ αὐτός , ἀλλά ὡς ὑπάρχω ὁ δύναμις εἰμί πρός ὁ ἐνεργέω ) , οὔτε ἀνάγκη ὁ διδα · σκω μανθάνω , οὐδέ εἰ ὁ ποιέω καί πάσχω ὁ αὐτός εἰμί , μή μέντοι ὥστε ὁ λόγος εἰμί εἷς ὁ ὁ τίς εἰμί εἰμί λέγω , οἷος ὡς λώπιον καί ἱμάτιον , ἀλλά ὡς ὁ ὁδός ὁ Θήβηθεν Ἀθήναζε καί ὁ Ἀθῆναι εἰς Θῆβαι , ὥσπερ λέγω καί πρότερος ; οὐ γάρ αὐτός πᾶς ὑπάρχω ὁ ὁπωσοῦν ὁ αὐτός , ἀλλά μόνος ὅς ὁ εἰμί ὁ αὐτός . οὐ μήν ἀλλά οὐδέ εἰ ὁ δαδαξις ὁ μάθησις ὁ αὐτός , καί ὁ μανθάνω ὁ διδάσκω , ὥσπερ οὐδέ εἰ ὁ διάστασις εἷς ὁ διΐστημι , καί ὁ διίστημι ἐνθένθε ἐκεῖσε ἐκεῖθεν δεῦρο εἷς καί ὁ αὐτός . ὅλος δέ λέγω οὐδέ ὁ δίδαξις ὁ μάθησις οὐδέ ὁ ποίησις ὁ πάθησις ὁ αὐτός κύριος , ἀλλά ὅς ὑπάρχω οὗτος , ὁ κίνησις · ὁ γάρ ὅδε ἐν ὅδε καί ὁ ὅδε ὑπό ὅδε ἐνέργεια εἰμί ἕτερος ὁ λόγος . τίς μέν οὖν εἰμί κίνησις λέγω καί καθόλου καί κατά μέρος · οὐ γάρ ἄδηλος πῶς ὁρίζω ὁ εἶδος ἕκαστος αὐτός · ἀλλοίωσις μέν γάρ ὁ ὁ ἀλλοιωτός , ᾗ ἀλλοιωτός , ἐντελέχεια . ἔτι δέ γνώριμος , ὁ ὁ δύναμις ποιητικός καί παθητικός , ᾗ τοιοῦτος , ἁπλῶς τε καί πάλιν κατά ἕκαστος , ἤ οἰκοδόμησις ἤ ἰάτρευσις . ὁ αὐτός δέ λέγω τρόπος καί περί ὁ ἄλλος κίνησις ἕκαστος .