aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 1.5
Πάντες δὴ τἀναντία ἀρχὰς ποιοῦσιν οἵ τε λέγοντες ὅτι ἓν τὸ πᾶν καὶ μὴ κινούμενον ( καὶ γὰρ Παρμενίδης θερμὸν καὶ ψυχρὸν ἀρχὰς ποιεῖ , ταῦτα δὲ προσαγορεύει πῦρ καὶ γῆν ) καὶ οἱ μανὸν καὶ πυκνόν , καὶ Δημόκριτος τὸ πλῆρες καὶ κενόν , ὧν τὸ μὲν ὡς ὂν τὸ δὲ ὡς οὐκ ὂν εἶναί φησιν · ἔτι θέσει , σχήματι , τάξει . ταῦτα δὲ γένη ἐναντίων · θέσεως ἄνω κάταω , πρόσθεν ὄπισθεν , σχήματος γεγωνιωμένον ἀγώνιον , εὐθὺ περιφερές . ὅτι μὲν οὖν τἀναντία πως πάντες ποιοῦσιτὰς ἀρχάς , δῆλον . καὶ τοῦτο εὐλόγως · δεῖ γὰρ τὰς ἀρχὰς μήτε ἐξ ἀλλήλων εἶναι μήτε ἐξ ἄλλων , καὶ ἐκ τούτων πάντα · τοῖς δὲ ἐναντίοις τοῖς πρώτοις ὑπάρχει ταῦτα , διὰ μὲν τὸ πρῶτα εἶναι μὴ ἐξ ἄλλων , διὰ δὲ τὸ ἐναντία μὴ ἐξ ἀλλήλων . ἀλλὰ δεῖ τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ λόγου σκέψασθαι πῶς συμβαίνει . ληπτέον δὴ πρῶτον ὅτι πάντων τῶν ὄντων οὐθὲν οὔτε ποιεῖν πέφυκεν οὔτε πάσχειν τὸ τυχὸν ὑπὸ τοῦ τυχόντος , οὐδὲ γίγνεται ὁτιοῦν ἐξ ὁτουοῦν , ἂν μή τις λαμβάνῃ κατὰ συμβεβηκός · πῶς γὰρ ἂν γένοιτο λευκὸν ἐκ μουσικοῦ , πλὴν εἰ μὴ συμβεβηκὸς εἴη τῷ μὴ λευκῷ ἢ τῷ μέλανι τὸ μουσικόν ; ἀλλὰ λευκὸν μὲν γίγνεται ἐξ οὐ λευκοῦ , καὶ τούτου οὐκ ἐκ παντὸς ἀλλʼ ἐκ μέλανος ἢ τῶν μεταξύ , καὶ μουσικὸν οὐκ ἐκ μουσικοῦ , πλὴν οὐκ ἐκ παντὸς ἀλλʼ ἐξ ἀμούσου ἢ εἴ τι αὐτῶν ἐστι μεταξύ . οὐδὲ δὴ φθείρεται εἰς τὸ τυχὸν πρῶτον , οἷον τὸ λευκὸν οὐκ εἰς τὸ μουσικόν , πλὴν εἰ μή ποτε κατὰ συμβεβηκός , ἀλλʼ εἰς τὸ μὴ λευκόν , καὶ οὐκ εἰς τὸ τυχὸν ἀλλʼ εἰς τὸ μέλαν ἢ τὸ μεταξύ · ὡς δʼ αὔτως καὶ τὸ μουσικὸν εἰς τὸ μὴ μουσικόν , καὶ τοῦτο οὐκ εἰς τὸ τυχὸν ἀλλʼ εἰς τὸ ἄμουσον ἢ εἴ τι αὐτῶν ἐστι μεταξύ . ὁμοίως δὲ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων , ἐπεὶ καὶ τὰ μὴ ἁπλᾶ τῶν ὄντων ἀλλὰ σύνθετα κατὰ τὸν αὐτὸν ἔχει λόγον · ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ τὰς ἀντικειμένας διαθέσεις ὠνομάσθαι λανθάνει τοῦτο συμβαῖνον . ἀνάγκη γὰρ πᾶν τὸ ἡρμοσμένον ἐξ ἀναρμόστου γίγνεσθαι καὶ τὸ ἀνάρμοστον ἐξ ἡρμοσμένου , καὶ φθείρεσθαι τὸ ἡρμοσμένον εἰς ἀναρμοστίαν , καὶ ταύτην οὐ τὴν τυχοῦσαν ἀλλὰ τὴν ἀντικειμένην . διαφέρει δʼ οὐθὲν ἐπὶ ἁρμονίας εἰπεῖν ἢ τάξεως ἢ συνθέσεως · φανερὸν γὰρ ὅτι ὁ αὐτὸς λόγος . ἀλλὰ μὴν καὶ οἰκία καὶ ἀνδριὰς καὶ ὁτιοῦν ἄλλο γίγνεται ὁμοίως · ἥ τε γὰρ οἰκία γίγνεται ἐκ τοῦ μὴ συγκεῖσθαι ἀλλὰ διῃρῆσθαι ταδὶ ὡδί , καὶ ὁ ἀνδριὰς καὶ τῶν ἐσχηματισμένων τι ἐξ ἀσχημοσύνης · καὶ ἕκαστον τούτων τὰ μὲν τάξις , τὰ δὲ σύνθεσίς τίς ἐστιν . εἰ τοίνυν τοῦτʼ ἔστιν ἀληθές , ἅπαν ἂν γίγνοιτο τὸ γιγνόμενον καὶ φθείροιτο τὸ φθειρόμενον ἢ ἐξ ἐναντίων ἢ εἰς ἐναντία καὶ τὰ τούτων μεταξύ . τὰ δὲ μεταξὺ ἐκ τῶν ἐναντίων ἐστίν , οἶον χρώματα ἐκ λευκοῦ καὶ μέλανος · ὥστε πάντʼ ἂν εἴη τὰ φύσει γιγνόμενα ἢ ἐναντία ἢ ἐξ ἐναντίαων . μέχρι μὲν οὖν ἐπὶ τοσοῦτον σχεδὸν συνηκολουθήκασι καὶ τῶν ἄλλων οἱ πλεῖστοι , καθάπερ εἴπομεν πρότερον · πάντες γὰρ τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς ὑπʼ αὐτῶν καλουμένας ἀρχάς , καίπερ ἄνευ λόγου τιθέντες , ὅμως τἀναντία λέγουσιν , ὥσπερ ὑπʼ αὐτῆς τῆς ἀληθείας ἀναγκασθέντες . διαφέρουσι δʼ ἀλλήλων τῷ τοὺς μὲν πρότερα τοὺς δʼ ὕστερα λαμβάνειν , καὶ τοὺς μὲν γνωριμώτερα κατὰ τὸν λόγον τοὺς δὲ κατὰ τὴν αἴσθῃ . σιν ( οἱ μὲν γὰρ θερμὸν καὶ ψυχρόν , οἱ δʼ ὑγρὸν καὶ ξηρόν , ἕτεροι δὲ περιττὸν καὶ ἄρτιον ἢ νεῖκος καὶ φιλίαν αἰτίας τίθενται τῆς γενέσεως · ταῦτα δʼ ἀλλήλων διαφέρει κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον ) , ὥστε ταὐτὰ λέγειν πως καὶ ἕτερα ἀλλήλων , ἕτερα μὲν ὥσπερ καὶ δοκεῖ τοῖς πλείστοις , ταὐτὰ δὲ ἤ ἀνάλογον · λαμβάνουσι γὰρ ἐκ τῆς αὐτῆς συστοιχίας · τὰ μὲν γὰρ περινέχει , τὰ δὲ περιέχεται τῶν ἐναντίων . ταύτη τε δὴ ὡσαύτως λέγουσι καὶ ἑτέρως , καὶ χεῖρον καὶ βέλτιον , καὶ οἱ μὲν γναωριμώτερα κατὰ τὸν λόγον , ὥσπερ εἴρηται πρότερον , οἱ δὲ κατὰ τὴν αἴσθησιν ( τὸ μὲν γὰρ καθόλου κατὰ τὸν λόγον γνώριμον , τὸ δὲ καθʼ ἕκαστον κατὰ τὴν αἴσθησιν · ὁ μὲν γὰρ λόγος τοῦ καθόλου , ἡ δʼ αἴσθησις τοῦ κατὰ μέρος ) , οἷον τὸ μὲν μέγα καὶ τὸ μικρὸν κατὰ τὸν λόγον , τὸ δὲ μανὸν καὶ τὸ πυκνὸν κατὰ τὴν αἴσθησιν . ὅτι μὲν οὖν ἐναντίας δεῖ τὰς ἀρχὰς εἶναι , φανερόν .
Lemmas: πᾶς δή ἐναντίος ἀρχή ποιέω ὁ τε λέγω ὅτι εἷς ὁ πᾶς καί μή κινέω ( καί γάρ Παρμενίδης θερμός καί ψυχρός ἀρχή ποιέω , οὗτος δέ προσαγορεύω πῦρ καί γῆ ) καί ὁ μανός καί πυκνός , καί Δημόκριτος ὁ πλήρης καί κενός , ὅς ὁ μέν ὡς εἰμί ὁ δέ ὡς οὐ εἰμί εἰμί φημί · ἔτι θέσις , σχῆμα , τάξις . οὗτος δέ γένος ἐναντίος · θέσις ἄνω κατάημι , πρόσθεν ὄπισθεν , σχῆμα γωνιόομαι ἀγώνιος , εὐθύς περιφερής . ὅτι μέν οὖν ἐναντίος πως πᾶς ποιός ἀρχή , δῆλος . καί οὗτος εὔλογος · δέω γάρ ὁ ἀρχή μήτε ἐκ ἀλλήλων εἰμί μήτε ἐκ ἄλλος , καί ἐκ οὗτος πᾶς · ὁ δέ ἐναντίος ὁ πρῶτος ὑπάρχω οὗτος , διά μέν ὁ πρῶτος εἰμί μή ἐκ ἄλλος , διά δέ ὁ ἐναντίος μή ἐκ ἀλλήλων . ἀλλά δέω οὗτος καί ἐπί ὁ λόγος σκοπέω πῶς συμβαίνω . λαμβάνω δή πρῶτος ὅτι πᾶς ὁ εἰμί οὐδείς οὔτε ποιέω φύω οὔτε πάσχω ὁ τυγχάνω ὑπό ὁ τυγχάνω , οὐδέ γίγνομαι ὁστισοῦν ἐκ ὅστις , ἐάν μή τις λαμβάνω κατά συμβαίνω · πῶς γάρ ἄν γίγνομαι λευκός ἐκ μουσικός , πλήν εἰ μή συμβαίνω εἰμί ὁ μή λευκός ἤ ὁ μέλας ὁ μουσικός ; ἀλλά λευκός μέν γίγνομαι ἐκ οὐ λευκός , καί οὗτος οὐ ἐκ πᾶς ἀλλά ἐκ μέλας ἤ ὁ μεταξύ , καί μουσικός οὐ ἐκ μουσικός , πλήν οὐ ἐκ πᾶς ἀλλά ἐκ ἄμουσος ἤ εἰ τις αὐτός εἰμί μεταξύ . οὐδέ δή φθείρω εἰς ὁ τυγχάνω πρῶτος , οἷος ὁ λευκός οὐ εἰς ὁ μουσικός , πλήν εἰ μή ποτέ κατά συμβαίνω , ἀλλά εἰς ὁ μή λευκός , καί οὐ εἰς ὁ τυγχάνω ἀλλά εἰς ὁ μέλας ἤ ὁ μεταξύ · ὡς δέ αὔτως καί ὁ μουσικός εἰς ὁ μή μουσικός , καί οὗτος οὐ εἰς ὁ τυγχάνω ἀλλά εἰς ὁ ἄμουσος ἤ εἰ τις αὐτός εἰμί μεταξύ . ὅμοιος δέ οὗτος καί ἐπί ὁ ἄλλος , ἐπεί καί ὁ μή ἁπλόος ὁ εἰμί ἀλλά σύνθετος κατά ὁ αὐτός ἔχω λόγος · ἀλλά διά ὁ μή ὁ ἀντίκειμαι διάθεσις ὀνομάζω λανθάνω οὗτος συμβαίνω . ἀνάγκη γάρ πᾶς ὁ ἁρμόζω ἐκ ἀνάρμοστος γίγνομαι καί ὁ ἀνάρμοστος ἐκ ἁρμόζω , καί φθείρω ὁ ἁρμόζω εἰς ἀναρμοστία , καί οὗτος οὐ ὁ τυγχάνω ἀλλά ὁ ἀντίκειμαι . διαφέρω δέ οὐδείς ἐπί ἁρμονία λέγω ἤ τάξις ἤ σύνθεσις · φανερός γάρ ὅτι ὁ αὐτός λόγος . ἀλλά μήν καί οἰκίον καί ἀνδριάς καί ὁστισοῦν ἄλλος γίγνομαι ὅμοιος · ὁ τε γάρ οἰκίον γίγνομαι ἐκ ὁ μή σύγκειμαι ἀλλά διαιρέω ὅδε ὡδί , καί ὁ ἀνδριάς καί ὁ σχηματίζω τις ἐκ ἀσχημοσύνη · καί ἕκαστος οὗτος ὁ μέν τάξις , ὁ δέ σύνθεσις τις εἰμί . εἰ τοίνυν οὗτος εἰμί ἀληθής , ἅπας ἄν γίγνομαι ὁ γίγνομαι καί φθείρω ὁ φθείρω ἤ ἐκ ἐναντίος ἤ εἰς ἐναντίος καί ὁ οὗτος μεταξύ . ὁ δέ μεταξύ ἐκ ὁ ἐναντίος εἰμί , οἷος χρῶμα ἐκ λευκός καί μέλας · ὥστε πᾶς ἄν εἰμί ὁ φύσις γίγνομαι ἤ ἐναντίος ἤ ἐκ ἐναντίος . μέχρι μέν οὖν ἐπί τοσοῦτος σχεδόν συνακολουθέω καί ὁ ἄλλος ὁ πολύς , καθά λέγω πρότερος · πᾶς γάρ ὁ στοιχεῖον καί ὁ ὑπό αὐτός καλέω ἀρχή , καίπερ ἄνευ λόγος τίθημι , ὅμως ἐναντίος λέγω , ὥσπερ ὑπό αὐτός ὁ ἀλήθεια ἀναγκάζω . διαφέρω δέ ἀλλήλων ὁ ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερος λαμβάνω , καί ὁ μέν γνώριμος κατά ὁ λόγος ὁ δέ κατά ὁ αἰσθάνομαι . βρόχος ( ὁ μέν γάρ θερμός καί ψυχρός , ὁ δέ ὑγρός καί ξηρός , ἕτερος δέ περισσός καί ἄρτιος ἤ νεῖκος καί φιλία αἰτία τίθημι ὁ γένεσις · οὗτος δέ ἀλλήλων διαφέρω κατά ὁ λέγω τρόπος ) , ὥστε αὐτός λέγω πως καί ἕτερος ἀλλήλων , ἕτερος μέν ὥσπερ καί δοκέω ὁ πολύς , αὐτός δέ ἤ ἀνάλογος · λαμβάνω γάρ ἐκ ὁ αὐτός συστοιχία · ὁ μέν γάρ περιφέρω , ὁ δέ περιέχω ὁ ἐναντίος . ταύτῃ τε δή ὡσαύτως λέγω καί ἕτερος , καί κακός καί ἀγαθός , καί ὁ μέν γναωριμώτερα κατά ὁ λόγος , ὥσπερ λέγω πρότερος , ὁ δέ κατά ὁ αἴσθησις ( ὁ μέν γάρ καθόλου κατά ὁ λόγος γνώριμος , ὁ δέ κατά ἕκαστος κατά ὁ αἴσθησις · ὁ μέν γάρ λόγος ὁ καθόλου , ὁ δέ αἴσθησις ὁ κατά μέρος ) , οἷος ὁ μέν μέγας καί ὁ μικρός κατά ὁ λόγος , ὁ δέ μανός καί ὁ πυκνός κατά ὁ αἴσθησις . ὅτι μέν οὖν ἐναντίος δέω ὁ ἀρχή εἰμί , φανερός .