aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 4.1
Ὁμοίως δʼ ἀνάγκη καὶ περὶ τόπου τὸν φυσικὸν ὥσπερ καὶ περὶ ἀπείρου γνωρίζειν , εἰ ἔστιν ἢ μή , καὶ πῶς ἔστι , καὶ τί ἐστιν . τά τε γὰρ ὄντα πάντες ὑπολαμβάνουσιν εἶναί που ( τὸ γὰρ μὴ ὄν οὐδαμοῦ εἶναι · ποῦ γάρ ἐστι τραγέλαφος ἢ σφίγξ ; ) καὶ τῆς κινήσεως ἡ κοινὴ μάλιστα καὶ κυριωτάτη κατὰ τόπον ἐστίν , ἣν καλοῦμεν φοράν . ἔχει δὲ πολλὰς ἀπορίας τί ποτʼ ἐστὶν ὁ τόπος · οὐ γὰρ ταὐτὸν φαίνεται θεωροῦσιν ἐξ ἀπάντων τῶν ὑπαρχόντων . ἔτι δʼ οὐδʼ ἔχομεν οὐδὲν παρὰ τῶν ἄλλων οὔτε προηπορημένον οὔτε προηυπορημένου περὶ αὐτοῦ . ὅτι μὲν οὖν ἔστιν ὁ τόπος , δοκεῖ δῆλον εἶναι ἐκ τῆς ἀντιμεταστάσεως · ὅπου γὰρ ἔστι νῦν ὕδωρ , ἐνταῦθα ἐξελθόντος ὥσπερ ἐξ ἀγγείου πάλιν ἀὴρ ἔνεστιν , ὁτὲ δὲ τὸν αὐτὸν τόπον τοῦτον ἄλλο τι τῶν σωμάτων κατέχει · τοῦτο δὴ τῶν ἐγγιγνομένων καὶ μεταβαλλόντων ἕτερον πάντων εἶναι δοκεῖ · ἐν ᾧ γὰρ ἀὴρ ἔστι νῦν , ὕδωρ ἐν τούτῳ πρότερον ἦν , ὥστε δῆλον ὡς ἦν ὁ τόπος τι καὶ ἡ χώρα ἕτερον ἀμφοῖν , εἰς ἣν καὶ ἐξ ἧς μετέβαλον . ἔτι δὲ αἱ φοραὶ τῶν φυσικῶν σωμάταων καὶ ἁπλῶν , οἷον πυρὸς καὶ γῆς καὶ τῶν τοιούτων , οὐ μόνον δηλοῦσιν ὅτι ἐστί τι ὁ τόπος , ἀλλʼ ὅτι καὶ ἔχει τινὰ δύναμιν . φέρεται γὰρ ἕκαστον εἰς τὸν αὑτοῦ τόπον μὴ κωλυόμενον , τὸ μὲν ἄνω τὸ δὲ κάτω · ταῦτα δʼ ἐστὶ τόπου μέρη καὶ εἴδη , τό τε ἄνω καὶ τὸ κάτω καὶ αἱ λοιπαὶ τῶν ἓξ διαστάσεων . ἔστι δὲ τὰ τοιαῦτα οὐ μόνον πρὸς ἡμᾶς , τὸ ἄνω καὶ κάτω καὶ δεξιὸν καὶ ἀριστερόν · ἡμῖν μὲν γὰρ οὐκ ἀεὶ τὸ αὐτό , ἀλλὰ κατὰ τὴν θέσιν , ὅπως ἂν στραφῶμεν , γίγνεται ( διὸ καὶ ταὐτὸ πολλάκις δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν καὶ ἄνω καὶ κάτω καὶ πρόσθεν καὶ ὄπισθεν ) , ἐν δὲ τῇ φύσει διώρισται χωρὶς ἕκαστον . · οὐ γὰρ ὅ τι ἔτυχέν ἐστι τὸ ἄνω , ἀλλʼ ὅπου φέρεται τὸ πῦρ καὶ τὸ κοῦφον · ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κάτω οὐχ ὅ τι ἔτυχεν , ἀλλʼ ὅπου τὰ ἔχοντα βάρος καὶ τὰ γεηρά , ὡς οὐ τῇ θέσει διαφέροντα μόνον ἀλλὰ καὶ τῇ δυνάμει . δηλοῖ δὲ καὶ τὰ μαθηματ ικά · οὐκ ὄντα γὰρ ἐν τόπῳ ὅμως κατὰ τὴν θέσιν τὴν πρὸς ἡμᾶς ἔχει δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ὡς τὰ μόνον λεγόμενα διὰ θέσιν , οὐκ ἔχοντα φύσει τούτων ἕκαστον , ἔτι οἱ τὸ κενὸν φάσκοντες εἶναι τόπον λέγουσιν · τὸ γὰρ κενὸν τόπος ἂν εἴη ἐστερημένος σώματος . ὅτι μὲν οὖν ἐστίτι ὁ τόπος παρὰ τὰ σώματα , καὶ πᾶν σῶμα αἰσθητὸν ἐν τόπῳ , διὰ τούτων ἄν τις ὑπολάβοι · δόξειε δʼ ἂν καὶ Ἡσίοδος ὀρθῶς λέγειν ποιήσας πρῶτον τὸ χάος . λέγει γοῦν “ πάντων μὲν πρώτιστα χάος γένετʼ , αὐτὰρ ἔπειτα γαῖʼ εὐρύστερνος , ” ὡς δέον πρῶτον ὑπάρξαι χώραν τοῖς οὖσι , διὰ τὸ νομίζειν , ὥσπερ οἱ πολλοί , πάντα εἶναί που καὶ ἐν τόπῳ . εἰ δʼ ἐστὶ τοιοῦτο , θαυμαστή τις ἂν εἴη ἡ τοῦ τόπου δύναμις καὶ προτέρα πάντων · οὗ γὰρ ἄνευ τῶν ἄλλων οὐδὲν ἔστιν , ἐκεῖνο δʼ ἄνευ τῶν ἄλλων , ἀνάγκη πρῶτον εἶναι · οὐ γὰρ ἀπόλλυται ὁ τόπος τῶν ἐν αὐτῷ φθειρομένων . οὐ μὴν ἀλλʼ ἔχει γε ἀπορίαν , εἰ ἔστι , τί ἐστι , πότερον ὄγκος τις σώματος ἤ τις ἑτέρα φύσις · ζητητέον γὰρ τὸ γένος αὐτοῦ πρῶτον . διαστήματα μὲν οὖν ἔχει τρία , μῆκος καὶ πλάτος καὶ βάθος , οἷς ὁρίζεται σῶμα πᾶν . ἀδύνατον δὲ σῶμα εἶναι τὸν τόπον · ἐν ταὐτῷ γὰρ ἂν εἴη δύο σώματα . ἔτι εἴπερ ἔστι σώματος τόπος καὶ χώρα , δῆλον ὅτι καὶ ἐπιφανείας καὶ τῶν λοιπῶν περάτων · ὁ γὰρ αὐτὸς ἁρμόσει λόγος · ὅπου γὰρ ἦν πρότερον τὰ τοῦ ὕδατος ἐπίπεδα , ἔσται πάλιν τὰ τοῦ ἀέρος . ἀλλὰ μὴν οὐδεμίαν διαφορὰν ἔχομεν στιγμῆς καὶ τόπου στιγμῆς , ὥστʼ εἰ μηδὲ ταύτης ἕτερόν ἐστιν ὁ τόπος , οὐδὲ τῶν ἄλλων οὐδενός , οὐδʼ ἐστί τι παρʼ ἕκαστον τούτων ὁ τόπος . τί γὰρ ἄν ποτε καὶ θείημεν εἶναι τὸν τόπον ; οὔτε γὰρ στοιχεῖον οὔτʼ ἐκ στοιχείων οἷόν τε εἶναι τοιαύτην ἔχοντα φύσιν , οὔτε τῶν σωματικῶν οὔτε τῶν ἀσωμάτων · μέγεθος μὲν γὰρ ἔχει , σῶμα δʼ οὐδέν · ἔστι δὲ τὰ μὲν τῶν αἰσθητῶν στοιχεῖα σώματα , ἐκ δὲ τῶν νοητῶν οὐδὲν γίγνεται μέγεθος . ἔτι δὲ καὶ τίνος ἄν τις θείη τοῖς οὖσιν σἴτιον εἶναι τὸν τόπον ; οὐδεμία γὰρ αὐτῷ ὑπάρχει αἰτία τῶν τεττάρων · οὔτε γὰρ ὡς ὕλη τῶν ὄντων ( οὐδὲν γὰρ ἐξ αὐτοῦ συνέστηκεν ) οὔτε ὡς εἶδος καὶ λόγος τῶν πραγμάτων οὔθʼ ὡς τέλος , οὔτε κινεῖ τὰ ὄντα . ἔτι δὲ καὶ αὐτὸς εἰ ἔστι τι τῶν ὄντων , ποὺ ἔσται . ἡ γὰρ Ζήνωνος ἀπορία ζητεῖ τινὰ λόγον · εἰ γὰρ πᾶν τὸ ὂν ἐν τόπῳ , δῆλον ὅτι καὶ τοῦ τόπου τόπος ἔσται , καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον . ἔτι ὥσπερ ἅπαν σῶμα ἐν τόπῳ , οὕτω καὶ ἐν τόπῳ ἅπαντι σῶμα · πῶς οὖν ἐροῦμεν περὶ τῶν αὐξανομένων ; ἀνάγκη γὰρ ἐκ τούτων συναύξεσθαι αὐτοῖς τὸν τόπον , εἰ μήτʼ ἐλάττων μήτε μείζων ὁ τόπος ἑκάστου . διὰ μὲν οὖν τούτων οὐ μόνον τί ἐστιν , ἀλλὰ καὶ εἰ ἔστιν , ἀπορεῖν ἀναγκαῖον .
Lemmas: ὅμοιος δέ ἀνάγκη καί περί τόπος ὁ φυσικός ὥσπερ καί περί ἄπειρος γνωρίζω , εἰ εἰμί ἤ μή , καί πῶς εἰμί , καί τίς εἰμί . ὁ τε γάρ εἰμί πᾶς ὑπολαμβάνω εἰμί που ( ὁ γάρ μή εἰμί οὐδαμοῦ εἰμί · ποῦ γάρ εἰμί τραγέλαφος ἤ σφίγξ ; ) καί ὁ κίνησις ὁ κοινός μάλα καί κύριος κατά τόπος εἰμί , ὅς καλέω φορά . ἔχω δέ πολύς ἀπορία τίς ποτέ εἰμί ὁ τόπος · οὐ γάρ αὐτός φαίνω θεωρέω ἐκ ἅπας ὁ ὑπάρχω . ἔτι δέ οὐδέ ἔχω οὐδείς παρά ὁ ἄλλος οὔτε προαπορέω οὔτε προηυπορημένου περί αὐτός . ὅτι μέν οὖν εἰμί ὁ τόπος , δοκέω δῆλος εἰμί ἐκ ὁ ἀντιμετάστασις · ὅπου γάρ εἰμί νῦν ὕδωρ , ἐνταῦθα ἐξέρχομαι ὥσπερ ἐκ ἀγγεῖον πάλιν ἀήρ ἔνειμι , ὅτε δέ ὁ αὐτός τόπος οὗτος ἄλλος τις ὁ σῶμα κατέχω · οὗτος δή ὁ ἐγγίγνομαι καί μεταβάλλω ἕτερος πᾶς εἰμί δοκέω · ἐν ὅς γάρ ἀήρ εἰμί νῦν , ὕδωρ ἐν οὗτος πρότερος εἰμί , ὥστε δῆλος ὡς εἰμί ὁ τόπος τις καί ὁ χώρα ἕτερος ἄμφω , εἰς ὅς καί ἐκ ὅς μεταβάλλω . ἔτι δέ ὁ φορά ὁ φυσικός σωμάταων καί ἁπλόος , οἷος πῦρ καί γῆ καί ὁ τοιοῦτος , οὐ μόνος δηλόω ὅτι εἰμί τις ὁ τόπος , ἀλλά ὅτι καί ἔχω τις δύναμις . φέρω γάρ ἕκαστος εἰς ὁ ἑαυτοῦ τόπος μή κωλύω , ὁ μέν ἄνω ὁ δέ κάτω · οὗτος δέ εἰμί τόπος μέρος καί εἶδος , ὁ τε ἄνω καί ὁ κάτω καί ὁ λοιπός ὁ ἕξ διάστασις . εἰμί δέ ὁ τοιοῦτος οὐ μόνος πρός ἐγώ , ὁ ἄνω καί κάτω καί δεξιός καί ἀριστερός · ἐγώ μέν γάρ οὐ ἀεί ὁ αὐτός , ἀλλά κατά ὁ θέσις , ὅπως ἄν στράπτω , γίγνομαι ( διό καί αὐτός πολλάκις δεξιός καί ἀριστερός καί ἄνω καί κάτω καί πρόσθεν καί ὄπισθεν ) , ἐν δέ ὁ φύσις διορίζω χωρίς ἕκαστος . · οὐ γάρ ὅς τις τυγχάνω εἰμί ὁ ἄνω , ἀλλά ὅπου φέρω ὁ πῦρ καί ὁ κοῦφος · ὅμοιος δέ καί ὁ κάτω οὐ ὅς τις τυγχάνω , ἀλλά ὅπου ὁ ἔχω βάρος καί ὁ γεηρός , ὡς οὐ ὁ θέσις διαφέρω μόνος ἀλλά καί ὁ δύναμις . δηλόω δέ καί ὁ μάθημα ἀνθέλιξ · οὐ εἰμί γάρ ἐν τόπος ὅμως κατά ὁ θέσις ὁ πρός ἐγώ ἔχω δεξιός καί ἀριστερός ὡς ὁ μόνος λέγω διά θέσις , οὐ ἔχω φύσις οὗτος ἕκαστος , ἔτι ὁ ὁ κενός φάσκω εἰμί τόπος λέγω · ὁ γάρ κενός τόπος ἄν εἰμί στερέω σῶμα . ὅτι μέν οὖν ἐστίτι ὁ τόπος παρά ὁ σῶμα , καί πᾶς σῶμα αἰσθητός ἐν τόπος , διά οὗτος ἄν τις ὑπολαμβάνω · δοκέω δέ ἄν καί Ἡσίοδος ὀρθός λέγω ποιέω πρῶτος ὁ χάος . λέγω γοῦν “ πᾶς μέν πρῶτος χάος γίγνομαι , ἀτάρ ἔπειτα γῆ εὐρύστερνος , ” ὡς δέω πρῶτος ὑπάρχω χώρα ὁ εἰμί , διά ὁ νομίζω , ὥσπερ ὁ πολύς , πᾶς εἰμί που καί ἐν τόπος . εἰ δέ εἰμί τοιοῦτος , θαυμαστός τις ἄν εἰμί ὁ ὁ τόπος δύναμις καί πρότερος πᾶς · ὅς γάρ ἄνευ ὁ ἄλλος οὐδείς εἰμί , ἐκεῖνος δέ ἄνευ ὁ ἄλλος , ἀνάγκη πρῶτος εἰμί · οὐ γάρ ἀπόλλυμι ὁ τόπος ὁ ἐν αὐτός φθείρω . οὐ μήν ἀλλά ἔχω γε ἀπορία , εἰ εἰμί , τίς εἰμί , πότερος ὄγκος τις σῶμα ἤ τις ἕτερος φύσις · ζητέω γάρ ὁ γένος αὐτός πρῶτος . διάστημα μέν οὖν ἔχω τρεῖς , μῆκος καί πλάτος καί βάθος , ὅς ὁρίζω σῶμα πᾶς . ἀδύνατος δέ σῶμα εἰμί ὁ τόπος · ἐν αὐτός γάρ ἄν εἰμί δύο σῶμα . ἔτι εἴπερ εἰμί σῶμα τόπος καί χώρα , δῆλος ὅτι καί ἐπιφάνεια καί ὁ λοιπός πέρας · ὁ γάρ αὐτός ἁρμόζω λόγος · ὅπου γάρ εἰμί πρότερος ὁ ὁ ὕδωρ ἐπίπεδος , εἰμί πάλιν ὁ ὁ ἀήρ . ἀλλά μήν οὐδείς διαφορά ἔχω στιγμή καί τόπος στιγμή , ὥστε εἰ μηδέ οὗτος ἕτερος εἰμί ὁ τόπος , οὐδέ ὁ ἄλλος οὐδείς , οὐδέ εἰμί τις παρά ἕκαστος οὗτος ὁ τόπος . τίς γάρ ἄν ποτέ καί τίθημι εἰμί ὁ τόπος ; οὔτε γάρ στοιχεῖον οὔτε ἐκ στοιχεῖον οἷος τε εἰμί τοιοῦτος ἔχω φύσις , οὔτε ὁ σωματικός οὔτε ὁ ἀσώματος · μέγεθος μέν γάρ ἔχω , σῶμα δέ οὐδείς · εἰμί δέ ὁ μέν ὁ αἰσθητός στοιχεῖον σῶμα , ἐκ δέ ὁ νοητός οὐδείς γίγνομαι μέγεθος . ἔτι δέ καί τίς ἄν τις τίθημι ὁ εἰμί σιτίον εἰμί ὁ τόπος ; οὐδείς γάρ αὐτός ὑπάρχω αἰτία ὁ τέσσαρες · οὔτε γάρ ὡς ὕλη ὁ εἰμί ( οὐδείς γάρ ἐκ αὐτός συνίστημι ) οὔτε ὡς εἶδος καί λόγος ὁ πρᾶγμα οὔτε ὡς τέλος , οὔτε κινέω ὁ εἰμί . ἔτι δέ καί αὐτός εἰ εἰμί τις ὁ εἰμί , που εἰμί . ὁ γάρ Ζήνων ἀπορία ζητέω τις λόγος · εἰ γάρ πᾶς ὁ εἰμί ἐν τόπος , δῆλος ὅτι καί ὁ τόπος τόπος εἰμί , καί οὗτος εἰς ἄπειρος . ἔτι ὥσπερ ἅπας σῶμα ἐν τόπος , οὕτως καί ἐν τόπος ἅπας σῶμα · πῶς οὖν λέγω περί ὁ αὐξάνω ; ἀνάγκη γάρ ἐκ οὗτος συναυξάνω αὐτός ὁ τόπος , εἰ μήτε ἐλαχύς μήτε μέγας ὁ τόπος ἕκαστος . διά μέν οὖν οὗτος οὐ μόνος τίς εἰμί , ἀλλά καί εἰ εἰμί , ἀπορέω ἀναγκαῖος .