aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 2.9
Τὸ δʼ ἐξ ἀνάγκης πότερον ἐξ ὑποθέσεως ὑπάρχει ἢ καὶ ἁπλῶς ; νῦν μὲν γὰρ οἴονται τὸ ἐξ ἀνάγκης εἶναι ἐν τῇ γενέσει ὥσπερ ἂν εἴ τις τὸν τοῖχον ἐξ ἀνάγκης γεγενῆσθαι νομίζοι , ὅτι τὰ μὲν βαρέα κάτω πέφυκε φέρεσθαι τὰ δὲ κοῦφα ἐπιπολῆς , διὸ οἱ λίθοι μὲν κάτω καὶ τὰ θεμέλια , ἡ δὲ γῆ ἄνω διὰ κουφότητα , ἐπιπολῆς δὲ μάλιστα τὰ ξύλα · κουφότατα γάρ . ἀλλʼ ὅμως οὐκ ἄνευ μὲν τούτων γέγονεν , οὐ μέντοι διὰ ταῦτα πλὴν ὡς διʼ ὕλην , ἀλλʼ ἕνεκα τοῦ κρύπτειν ἄττα καὶ σώζειν . ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις πᾶσιν , ἐν ὅσοις τὸ ἕνεκά του ἔστιν , οὐκ ἄνευ μὲν τῶν ἀναγκαίαν ἐχόντων τὴν φύσιν , οὐ μέντοι γε διά ταῦτα ἀλλʼ ἢ ὡς ὕλην , ἀλλʼ ἕνεκά του , οἷον διὰ τί ὁ πρίων τοιοσδί ; ὅπως τοδὶ καὶ ἕνεκα τουδί . τοῦτο μέντοι τὸ οὗ ἕνεκα ἀδύνατον γενέσθαι , ἂν μὴ σιδηροῦς ᾖ · ἀνάγκη ἄρα σιδηροῦν εἶναι , εἰ πρίων ἔσται καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ . ἐξ ὑποθέσεως δὴ τὸ ἀναγκαῖον , ἀλλʼ οὐχ ὡς τέλος · ἐν γὰρ τῇ ὕλῃ τὸ ἀναγκαῖον , τὸ δʼ οὗ ἕνεκα ἐν τῷ λόγῳ . ἔστι δὲ τὸ ἀναγκαῖον ἔν τε τοῖς μαθήμασι καὶ ἐν τοῖς κατὰ φύσιν γιγνομένοις τρόπον τινὰ παραπλησίως · ἐπεὶ γὰρ τὸ εὐθὺ τοδί ἐστιν , ἀνάγκη τὸ τρίγωνον δύο ὀρθαῖς ἴσας ἔχειν · ἀλλʼ οὐκ ἐπεὶ τοῦτο , ἐκεῖνο · ἀλλʼ εἴ γε τοῦτο μὴ ἔστιν , οὐδὲ τὸ εὐθὺ ἔστιν . ἐν δὲ τοῖς γιγνομένοις ἕνεκά του ἀνάπαλιν , εἰ τὸ τέλος ἔσται ἢ ἔστι , καὶ τὸ ἔμπροσθεν ἔσται ἢ ἔστιν · εἰ δὲ μή , ὥσπερ ἐκεῖ μὴ ὄντος τοῦ συμπεράσματος ἡ ἀρχὴ οὐκ ἔσται , καὶ ἐνταῦθα τὸ τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα . ἀρχὴ γὰρ καὶ αὕτη , οὐ τῆς πράξεως ἀλλὰ τοῦ λογισμοῦ ( ἐκεῖ δὲ τοῦ λογισμοῦ · πράξεις γὰρ οὐκ εἰσίν ) . ὥστʼ εἰ ἔσται οἰκία , ἀνάγκη ταῦτα γενέσθαι ἢ ὑπάρχειν , ἢ εἶναι ὅλως τὴν ὕλην τὴν ἕνεκά του , οἷον πλίνθους καὶ λίθους , εἰ οἰκία · οὐ μέντοι διὰ ταῦτά ἐστι τὸ τέλος ἀλλʼ ἢ ὡς ὕλην , οὐδʼ ἔσται διὰ ταῦτα . ὅλως μέντοι μὴ ὄντων οὐκ ἔσται οὔθʼ ἡ οἰκία οὔθʼ ὁ πρίων , ἡ μὲν εἰ μὴ οἱ λίθοι , ὁ δʼ εἰ μὴ ὁ σίδηρος · οὐδὲ γὰρ ἐκεῖ αἱ ἀρχαί , εἰ μὴ τὸ τρίγωνον δύο ὀρθαί . φανερὸν δὴ ὅτι τὸ ἀναγκαῖον ἐν τοῖς φυσικοῖς τὸ ὡς ὕλη λεγόμενον καὶ αἱ κινήσεις αἱ ταύτης . καὶ ἄμφω μὲν τῷ φυσικῷ λεκτέαι αἱ αἰτίαι , μᾶλλον δὲ ἡ τίνος ἕνεκα · αἴτιον γὰρ τοῦτο τῆς ὕλης , ἀλλʼ οὐχ αὕτη τοῦ τέλους · καὶ τὸ τέλος τὸ οὗ ἕνεκα , καὶ ἡ ἀρχὴ ἀπὸ τοῦ ὁρισμοῦ καὶ τοῦ λόγου , ὥσπερ ἐν τοῖς κατὰ τέχνην , ἐπεὶ ἡ οἰκία τοιόνδε , τάδε δεῖ γενέσθαι καὶ ὑπάρχειν ἐξ ἀνάγκης , καὶ ἐπεὶ ἡ ὑγίεια τοδί , τάδε δεῖ γενέσθαι ἐξ ἀνάγκης καὶ ὑπάρχειντ—οὕτως καὶ εἰ ἄνθρωπος τοδί , ταδί · εἰ δὲ ταδί , ταδί . ἴσως δὲ καὶ ἐν τῷ λόγῳ ἔστιν τὸ ἀναγκαῖον . ὁρισαμένῳ γὰρ τὸ ἔργον τοῦ πρίειν ὅτι διαίρεσις τοιαδί , αὕτη γʼ οὐκ ἔσται , εἰ μὴ ἕξει ὀδόντας τοιουσδί · οὗτοι δʼ οὔ , εἰ μὴ σιδηροῦς . ἔστι γὰρ καὶ ἐν τῷ λόγῳ ἔνια μόρια ὡς ὕλη τοῦ λόγου .
Lemmas: ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη πότερος ἐκ ὑπόθεσις ὑπάρχω ἤ καί ἁπλῶς ; νῦν μέν γάρ οἴομαι ὁ ἐκ ἀνάγκη εἰμί ἐν ὁ γένεσις ὥσπερ ἄν εἰ τις ὁ τοῖχος ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι νομίζω , ὅτι ὁ μέν βαρύς κάτω φύω φέρω ὁ δέ κοῦφος ἐπιπολή , διό ὁ λίθος μέν κάτω καί ὁ θεμέλιος , ὁ δέ γῆ ἄνω διά κουφότης , ἐπιπολή δέ μάλα ὁ ξύλον · κοῦφος γάρ . ἀλλά ὅμως οὐ ἄνευ μέν οὗτος γίγνομαι , οὐ μέντοι διά οὗτος πλήν ὡς διά ὕλη , ἀλλά ἕνεκα ὁ κρύπτω τις καί σῴζω . ὅμοιος δέ καί ἐν ὁ ἄλλος πᾶς , ἐν ὅσος ὁ ἕνεκα τις εἰμί , οὐ ἄνευ μέν ὁ ἀναγκαῖος ἔχω ὁ φύσις , οὐ μέντοι γε διά οὗτος ἀλλά ἤ ὡς ὕλη , ἀλλά ἕνεκα τις , οἷος διά τίς ὁ πρίων τοιοσδί ; ὅπως ὅδε καί ἕνεκα εδί . οὗτος μέντοι ὁ ὅς ἕνεκα ἀδύνατος γίγνομαι , ἐάν μή σιδήρεος εἰμί · ἀνάγκη ἄρα σιδήρεος εἰμί , εἰ πρίων εἰμί καί ὁ ἔργον αὐτός . ἐκ ὑπόθεσις δή ὁ ἀναγκαῖος , ἀλλά οὐ ὡς τέλος · ἐν γάρ ὁ ὕλη ὁ ἀναγκαῖος , ὁ δέ ὅς ἕνεκα ἐν ὁ λόγος . εἰμί δέ ὁ ἀναγκαῖος ἐν τε ὁ μάθημα καί ἐν ὁ κατά φύσις γίγνομαι τρόπος τις παραπλήσιος · ἐπεί γάρ ὁ εὐθύς ὅδε εἰμί , ἀνάγκη ὁ τρίγωνος δύο ὀρθός ἴσος ἔχω · ἀλλά οὐ ἐπεί οὗτος , ἐκεῖνος · ἀλλά εἰ γε οὗτος μή εἰμί , οὐδέ ὁ εὐθύς εἰμί . ἐν δέ ὁ γίγνομαι ἕνεκα τις ἀνάπαλιν , εἰ ὁ τέλος εἰμί ἤ εἰμί , καί ὁ ἔμπροσθεν εἰμί ἤ εἰμί · εἰ δέ μή , ὥσπερ ἐκεῖ μή εἰμί ὁ συμπέρασμα ὁ ἀρχή οὐ εἰμί , καί ἐνταῦθα ὁ τέλος καί ὁ ὅς ἕνεκα . ἀρχή γάρ καί οὗτος , οὐ ὁ πρᾶξις ἀλλά ὁ λογισμός ( ἐκεῖ δέ ὁ λογισμός · πρᾶξις γάρ οὐ εἰμί ) . ὥστε εἰ εἰμί οἰκίον , ἀνάγκη οὗτος γίγνομαι ἤ ὑπάρχω , ἤ εἰμί ὅλος ὁ ὕλη ὁ ἕνεκα τις , οἷος πλίνθος καί λίθος , εἰ οἰκίον · οὐ μέντοι διά οὗτος εἰμί ὁ τέλος ἀλλά ἤ ὡς ὕλη , οὐδέ εἰμί διά οὗτος . ὅλος μέντοι μή εἰμί οὐ εἰμί οὔτε ὁ οἰκίον οὔτε ὁ πρίων , ὁ μέν εἰ μή ὁ λίθος , ὁ δέ εἰ μή ὁ σίδηρος · οὐδέ γάρ ἐκεῖ ὁ ἀρχή , εἰ μή ὁ τρίγωνον δύο ὀρθός . φανερός δή ὅτι ὁ ἀναγκαῖος ἐν ὁ φυσικός ὁ ὡς ὕλη λέγω καί ὁ κίνησις ὁ οὗτος . καί ἄμφω μέν ὁ φυσικός λεκτέος ὁ αἰτία , μάλα δέ ὁ τίς ἕνεκα · αἴτιος γάρ οὗτος ὁ ὕλη , ἀλλά οὐ οὗτος ὁ τέλος · καί ὁ τέλος ὁ ὅς ἕνεκα , καί ὁ ἀρχή ἀπό ὁ ὁρισμός καί ὁ λόγος , ὥσπερ ἐν ὁ κατά τέχνη , ἐπεί ὁ οἰκίον τοιόσδε , ὅδε δέω γίγνομαι καί ὑπάρχω ἐκ ἀνάγκη , καί ἐπεί ὁ ὑγίεια ὅδε , ὅδε δέω γίγνομαι ἐκ ἀνάγκη καί υπαρχειντ—ουος καί εἰ ἄνθρωπος ὅδε , ὅδε · εἰ δέ ὅδε , ὅδε . ἴσως δέ καί ἐν ὁ λόγος εἰμί ὁ ἀναγκαῖος . ὁρίζω γάρ ὁ ἔργον ὁ πρίω ὅτι διαίρεσις τοιαδίͅς , οὗτος γε οὐ εἰμί , εἰ μή ἔχω ὀδούς τοουσδ́ς · οὗτος δέ οὐ , εἰ μή σιδήρεος . εἰμί γάρ καί ἐν ὁ λόγος ἔνιοι μόριον ὡς ὕλη ὁ λόγος .