aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 4.8
Ὅτι δʼ οὐκ ἔστιν κενὸν οὕτω κεχαωρισμένον , ὡς ἔνιοί φασι , λέγωμεν πάλιν . εἰ γὰρ ἔστιν ἑκάστου φορά τις τῶν ἁπλῶν σωμάτων φύσει , οἶον τῷ πυρὶ μὲν ἄνω τῇ δὲ γῇ κάτω καὶ πρὸς τὸ μέσον , δῆλον ὅτι οὐκ ἂν τὸ κενὸν αἴτιον εἴη τῆς φορᾶς . τίνος οὖν αἴτιον ἔσται τὸ κενόν ; δοκεῖ γὰρ σἴτιον εἶναι κινήσεως τῆς κατὰ τόπον , ταύτης δʼ οὐκ ἔστιν , ἔτι εἰ ἔστιν τι οἷον τόπος ἐστερημένος σώματος , ὅταν κενόν , ποῦ οἰσθήσεται τὸ εἰστεθὲν εἰς αὐτὸ σῶμα ; οὐ γὰρ δὴ εἰς ἅπαν . ὁ δʼ αὐτὸς λόγος καὶ πρὸς τοὺς τὸν τόπον οἰομένους εἶναί τι κεχωρισμένον , εἰς ὃν φέρεται · πῶς γὰρ οἰσθήσεται τὸ ἐντεθὲν ἢ μενεῖ ; καὶ περὶ τοῦ ἄνω καὶ κάτω καὶ περὶ τοῦ κενοῦ ὁ αὐτὸς ἁρμόσει λόγος εἰκότως · τὸ γὰρ κενὸν τόπον ποιοῦσιν οἱ εἶναι φάσκοντες · καὶ πῶς δὴ ἐνέσται ἢ ἐν τόπῳ ἢ ἐν τῷ κενῷ ; οὐ γὰρ συμβαίνει , ὅταν ὅλον τεθῇ ὡς ἐν κεχωρισμένῳ τόπῳ καὶ ὑπομένοντι σῶμά τι · τὸ γὰρ μέρος , ἂν μὴ χωρὶς τιθῆται , οὐκ ἔσται ἐν τόπῳ ἀλλʼ ἐν τῷ ὅλῳ . ἔτι εἰ μὴ τόπος , οὐδὲ κενὸν ἔσται . συμβαίνει δὲ τοῖς λέγουσιν εἶναι κενὸν ὡς ἀναγκαῖον , εἴπερ ἔσται κίνησις , τοὐναντίον μᾶλλον , ἄν τις ἐπισκοπῇ , μὴ ἐνδέχεσθαι μηδὲ ἓν κινεῖσθαι , ἐὰν ᾖ κενόν · ὥσπερ γὰρ οἱ διὰ τὸ ὅμοιον φάμενοι τὴν γῆν ἠρεμεῖν , οὕτω καὶ ἐν τῷ κενῷ ἀνάγκη ἠρεμεῖν · οὐ γὰρ ἔστιν οὖ μᾶλλον ἢ ἧττον κινηθήσεται · ᾗ γὰρ κενόν , οὐκ ἔχει διαφοράν . ἔπειθʼ ὅτι πᾶσα κίνησις ἢ βίᾳ ἢ κατὰ φύσιν . ἀνάγκη δὲ ἄν περ ᾖ ἡ βίαιος , εἶναι καὶ τὴν κατὰ φύσιν ( ἡ μὲν γὰρ βίαιος παρὰ φύσιν , ἡ δὲ παρὰ φύσιν ὑστέρα τῆς κατὰ φύσιν ) · ὥστʼ εἰ μὴ κατὰ φύσιν ἔστιν ἑκάστῳ τῶν φυσικῶν σωμάτων κίνησις , οὐδὲ τῶν ἄλλων ἔσται κινήσεων οὐδεμία . ἀλλὰ μὴν φύσει γε πῶς ἔσται μηδεμιᾶς οὔσης διαφορᾶς κατὰ τὸ κενὸν καὶ τὸ ἄπειρον ; ᾗ μὲν γὰρ ἄπειρον , οὐδὲν ἔσται ἄνω οὐδὲ κάτω οὐδὲ μέσον , ᾗ δὲ κενόν , οὐδὲν διάφορον τὸ ἄνω τοῦ κάτω ( ὥσπερ γὰρ τοῦ μηδενὸς οὐδεμία ἔστι διαφορά , οὕτω καὶ τοῦ κενοῦ · τὸ γὰρ κενὸν μὴ ὄν τι καὶ στέρησις δοκεῖ εἶναι ) . ἡ δὲ φύσει φορὰ διάφορος , ὥστε ἔσται φύσει διάφορα . ἢ οὖν οὐκ ἔστι φύσει οὐδαμοῦ οὐδενὶ φορά , ἢ εἰ τοῦτʼ ἔστιν , οὐκ ἔστι κενόν . ἔτι νῦν μὲν κινεῖται τὰ ῥιπτούμενα τοῦ ὤσαντος οὐχ ἁπτομένου , ἢ διʼ ἀντιπερίστασιν , ὥσπερ ἔνιοί φασιν , ἢ διὰ τὸ ὠθεῖν τὸν ὠσθέντα ἀέρα θάττω κίνησιν τῆς τοῦ ὠσθέντος φορᾶς ἣν φέρεται εἰς τὸν οἰκεῖον τόπον · ἐν δὲ τῷ κενῷ οὐδὲν τούτων ὑπάρχει , οὐδʼ ἔσται φέρεσθαι ἀλλʼ ἢ ὡς τὸ ὀχούμενον . ἔτι οὐδεὶς ἂν ἔχοι εἰπεῖν διὰ τί κινηθὲν στήσεταί που · τί γὰρ μᾶλλον ἐνταῦθα ἢ ἐνταῦθα ; ὥστε ἢ ἠρεμήσει ἢ εἰς ἄπειρον ἀνάγκη φέρεσθαι , ἐὰν μή τι ἐμποδίσῃ κρεῖττον . ἔτι νῦν μὲν εἰς τὸ κενὸν διὰ τὸ ὑπείκειν φέρεσθαι δοκεῖ · ἐν δὲ τῷ κενῷ πάντῃ ὁμοίως τὸ τοιοῦτον , ὥστε πάντῃ οἰσθήσεται . ἔτι δὲ καὶ ἐκ τῶνδε φανερὸν τὸ λεγόμενον . ὁρῶμεν γὰρ τὸ αὐτὸ βάρος καὶ σῶμα θᾶττον φερόμενον διὰ δύο αἰτίας , ἢ τῷ διαφέρειν τὸ δι’ οὗ , οἷον διʼ ὕδατος ἢ γῆς ἢ διʼ ὕδατος ἢ ἀέρος , ἢ τῷ διαφέρειν τὸ φερόμενον , ἐὰν τἆλλα ταὐτὰ ὑπάρχῃ , διὰ τὴν ὑπεροχὴν τοῦ βάρους ἢ τῆς κουφότητος . τὸ μὲν οὖν διʼ οὗ φέρεται αἴτιον , ὅτι ἐμποδίζει μάλιστα μὲν ἀντιφερόμενον , ἔπειτα καὶ μένον · μᾶλλον δὲ τὸ μὴ εὐδιαίρετον · τοιοῦτο δὲ τὸ παχύτερον . τὸ δὴ ἐφʼ οὗ Α οἰσθήσεται διὰ τοῦ Β τὸν ἐφʼ ᾧ Γ χρόνον , διὰ δὲ τοῦ Δ λεπτοτέρου ὄντος τὸν ἐφʼ ᾧ Ε , εἰ ἴσον τὸ μῆκος τὸ τοῦ Β τῷ Δ , κατὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦ ἐμποδίζοντος σώματος . ἔστω γὰρ τὸ μὲν Β ὕδωρ , τὸ δὲ Δ ἀήρ · ὅσῳ δὴ λεπτότερον ἀὴρ ὕδατος καὶ ἀσωματώτερον , τοσούτῳ θᾶττον τὸ Α διὰ τοῦ Δ οἰσθήσεται ἢ διὰ τοῦ Β . ἐχέτω δὴ τὸν αὐτὸν λόγον ὅνπερ διέστηκεν ἀὴρ πρὸς ὕδωρ , τὸ τάχος πρὸς τὸ τάχος . ὥστε εἰ διπλασίως λεπτόν , ἐν διπλασίῳ χρόνῳ τὴν τὸ Β δί . εισιν ἢ τὴν τὸ Δ , καὶ ἔσται ὁ ἐφʼ Γ χρόνος διπλάσιος τοῦ ἐφʼ ᾧ Ε . καὶ ἀεὶ δὴ ὅσῳ ἂν ᾖ ἀσωματώτερον καὶ ἧττον ἐμποδιστικὸν καὶ εὐδιαιρετώτερον διʼ οὗ φέρεται , θᾶττον οἰσθήσεται . τὸ δὲ κενὸν οὐδένα ἔχει λόγον ᾧ ὑπερέχεται ὑπὸ τοῦ σώματος , ὥσπερ οὐδὲ τὸ μηδὲν πρὸς ἀριθμόν . εἰ γὰρ τὰ τέτταρα τῶν τριῶν ὑπερέχει ἑνί , πλείονι δὲ τοῖν δυοῖν , καὶ ἔτι πλείονι τοῦ ἑνὸς ἢ τοῖν δυοῖν , τοῦ δὲ μηδενὸς οὐκέτι ἔχει λόγον ᾧ ὑπερέχει · ἀνάγκη γὰρ τὸ ὑπερέχον διαιρεῖσθαι εἴς τε τὴν ὑπεροχὴν καὶ τὸ ὑπερεχόμενον , ὥστε ἔσται τὰ τέτταρα ὅσῳ τε ὑπερέχει καὶ οὐδέν . διὸ οὐδὲ γραμμὴ στιγμῆς ὑπερέχει , εἰ μὴ σύγκειται ἐκ στιγμῶν . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κενὸν πρὸς τὸ πλῆρες οὐδένα οἷόν τε ἔχειν λόγον , ὥστε οὐδὲ τὴν κίνησιν , ἀλλʼ εἰ διὰ τοῦ λεπτοτάτου ἐν τοσῳδὶ τὴν τοσήνδε φέρεται , διὰ τοῦ κενοῦ παντὸς ὑπερβάλλει λόγου . ἔστω γὰρ τὸ Ζ κενόν , ἴσον δὲ τοῖς Β καὶ Δ . τὸ δὴ Α εἰ δίεισι καὶ κινηθήσεται ἐν τινὶ μὲν χρόνῳ , τῷ ἐφʼ οὗ Η , ἐν ἐλάττονι δὲ τοῦ ἐφʼ οὗ Ε , τοῦτον ἕξει τὸν λόγον τὸ κενὸν πρὸς τὸ πλῆρες . ἀλλʼ ἐν τοσούτῳ χρόνῳ ὅσος ἐφʼ οὗ τὸ Η , τοῦ Δ τὸ Α δίεισι τὴν τὸ Θ . δίεισι δέ γε κἂν ᾖ τι λεπτότητι διαφέρον τοῦ ἀέρος ἐφʼ ᾧ τὸ ταύτην τὴν ἀναλογίαν ἣν ἔχει ὁ χρόνος ἐφʼ Ε πρὸς τὸν ἐφʼ Η . ἂν γὰρ τοσούτῳ λεπτότερον τὸ ἐφʼ σῶμα τοῦ Δ , ὅσῳ ὑπερέχει τὸ Ε τοῦ Η , ἀντεστραμμένως δίεισι τῷ τάχει ἐν τῷ τοσούτῳ ὅσον τὸ Η , τὴν τὸ τὸ ἐφʼ οὗ Α , ἐὰν φέρηται . ἐὰν τοίνυν μηδὲν ᾖ σῶμα ἐν τῷ Ζ , ἔτι θᾶττον . ἀλλʼ ᾖν ἐν τῷ Η . ὥστʼ ἐν ἴσῳ χρόνῳ δίεισι πλῆρές τε ὂν καὶ κενόν . ἀλλʼ ἀδύνατον . φανερὸν τοίνυν ὅτι , εἰ ἔστι χρόνος ἐν ᾧ τοῦ κενοῦ ὁτιοῦν οἰσθήσεται , συμβήσεται τοῦτο τὸ ἀδύνατον · ἐν ἴσῳ γὰρ ληφθήσεται πλῆρές τε ὂν διεξιέναι τι καὶ κενόν · ἔσται γάρ τι ἀνάλογον σῶμα ἕτερον πρὸς ἕτερον ὡς χρόνος πρὸς χρόνον . ὡς δʼ ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν , δῆλον τὸ τοῦ συμβαίνοντος αἴτιον , ὅτι κινήσεως μὲν πρὸς κίνησιν πάσης ἔστι λόγος ( ἐν χρόνῳ γάρ ἐστι , χρόνου δὲ παντὸς ἔστι πρὸς χρόνον , πεπερασμένων ἀμφοῖν , κενοῦ δὲ πρὸς πλῆρες οὐκ ἔστιν . ᾗ μὲν οὖν διαφέρουσι διʼ ὧν φέρονται , ταῦτα συμβαίνει , κατὰ δὲ τὴν τῶν φερομένων ὑπεροχὴν τάδε · ὁρῶμεν γὰρ τὰ μείζω ῥοπὴν ἔχοντα ἢ βάρους ἢ κουφότητος , ἐὰν τἆλλα ὁμοίως ἔχῃ , θᾶττον φερόμενα τὸ ἴσον χωρίον , καὶ κατὰ λόγον ὃν ἔχουσι τὰ μεγέθη πρὸς ἄλληλα . ὥστε καὶ διὰ τοῦ κενοῦ . ἀλλʼ ἀδύνατον · διὰ τίνα γὰρ αἰτίαν οἰσθήσεται θᾶττον ; ἐν μὲν γὰρ τοῖς πλήρεσιν ἐξ ἀνάγκης · θᾶττον γὰρ διαιρεῖ τῇ ἰσχύϊ τὸ μεῖζον · ἢ γὰρ σχήματι διαιρεῖ , ἢ ῥοπῇ ἣν ἔχει τὸ φερόμενον ἢ τὸ ἀφεθέν , ἰσοταχῆ ἄρα πάντʼ ἔσται . ἀλλʼ ἀδύνατον . ὅτι μὲν οὖν εἰ ἔστι κενόν , συμβαίνει τοὐναντίον ἢ διʼ ὃ κατασκευάζουσιν οἱ φάσκοντες εἶναι κενόν , φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων . οἱ μὲν οὖν οἴονται τὸ κενὸν εἶναι , εἴπερ ἔσται ἡ κατὰ τόπον κίνησις , ἀποκεκριμένον καθʼ αὑτό · τοῦτο δὲ τοὐτόν ἐστι τῷ τὸν τόπον φάναι εἶναί τι κεχωρισμένον · τοῦτο δʼ ὅτι ἀδύνατον , εἴρηται πρότερον . καὶ καθʼ αὑτὸ δὲ σκοποῦσιν φανείη ἂν τὸ λεγόμενον κενὸν ὡς ἀληθῶς κενόν . ὥσπερ γὰρ ἐὰν ἐν ὕδατι τιθῇ τις κύβον , ἐκστήσεται τοσοῦτον ὕδωρ ὅσος ὁ κύβος , οὕτω καὶ ἐν ἀέρι · ἀλλὰ τῇ αἰσθήσει ἄδηλον . καὶ αἰεὶ δὴ ἐν παντὶ σώματι ἔχοντι μετάστασιν , ἐφʼ ὃ πέφυκε μεθίστασθαι , ἀνάγκη , ἂν μὴ συμπιλῆται , μεθίστασθαι ἢ κάτω αἰεί , εἰ κάτω ἡ φορὰ ὥσπερ γῆς , ἢ ἄνω , εἰ πῦρ , ἢ ἐπʼ ἄμφω , ὁποῖον ἄν τι ᾖ τὸ ἐντιθέμενον · ἐν δὲ δὴ τῷ κενῷ τοῦτο μὲν ἀδύνατον ( οὐδὲν γὰρ σῶμα ) , διὰ δὲ τοῦ κύβου τὸ ἴσον διάστημα διεληλυθέναι , ὅπερ ἦν καὶ πρότερον ἐν τῷ κενῷ , ὥσπερ ἂν εἰ τὸ ὕδωρ μὴ μεθίστατο τῷ ξυλίνῳ κύβῳ μηδʼ ὁ ἀήρ , ἀλλὰ πάντῃ διῇεσαν διʼ αὐτοῦ . ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ κύβος γε ἔχει τοσοῦτον μέγεθος , ὅσον κατέχει κενόν · ὃ εἰ καὶ θερμὸν ἢ ψυχρόν ἐστιν ἢ βαρὺ ἢ κοῦφον , οὐδὲν ἧττον ἕτερον τῷ εἶναι πάντων τῶν παθημάτων ἐστί , καὶ εἰ μὴ χωριστόν · λέγω δὲ τὸν ὄγκον τοῦ ξυλίνου κύβου . ὥστʼ εἰ καὶ χωρισθείη τῶν ἄλλων πάντων καὶ μήτε βαρὺ μήτε κοῦφον εἴη , καθέξει τὸ ἴσον κενὸν καὶ ἐν τῷ αὐτῶ ἔσται τῷ τοῦ τόπου καὶ τῷ τοῦ κενοῦ μέρει ἴσῳ ἑαυτῶ . τι οὖν διοίσει τὸ τοῦ κύβου σῶμα τοῦ ἴσου κενοῦ καὶ τόπου ; καὶ εἰ δύο τοιαῦτα , διὰ τί οὐ καὶ ὁποσαοῦν ἐν τῷ αὐτῶ ἔσται ; ἓν μὲν δὴ τοῦτο ἄτοπον καὶ ἀδύνατον . ἔτι δὲ φανερὸν ὅτι τοῦτο ὁ κύβος ἕξει καὶ μεθιστάμενος , ὃ καὶ τὰ ἄλλα σώματα πάντʼ ἔχει . ὥστʼ εἰ τοῦ τόπου μηδὲν διαφέρει , τί δεῖ ποιεῖν τόπον τοῖς σώμασιν παρὰ τὸν ἑκάστου ὄγκον , εἰ ἀπαθὲς ὁ ὄγκος ; οὐδὲν γὰρ συμβάλλεται , εἰ ἕτερον περὶ αὐτὸν ἴσον διάστημα τοιοῦτον εἴη . ὅτι μὲν τοίνυν οὐκ ἔστι κεχωρισμένον κενόν , ἐκ τούτων ἐστὶ δῆλον .
Lemmas: ὅτι δέ οὐ εἰμί κενός οὕτως χαρίζω , ὡς ἔνιοι φημί , λέγω πάλιν . εἰ γάρ εἰμί ἕκαστος φορά τις ὁ ἁπλόος σῶμα φύσις , οἷος ὁ πῦρ μέν ἄνω ὁ δέ γῆ κάτω καί πρός ὁ μέσος , δῆλος ὅτι οὐ ἄν ὁ κενός αἴτιος εἰμί ὁ φορά . τίς οὖν αἴτιος εἰμί ὁ κενός ; δοκέω γάρ σιτίον εἰμί κίνησις ὁ κατά τόπος , οὗτος δέ οὐ εἰμί , ἔτι εἰ εἰμί τις οἷος τόπος στερέω σῶμα , ὅταν κενός , ποῦ φέρω ὁ εἰστίθημι εἰς αὐτός σῶμα ; οὐ γάρ δή εἰς ἅπας . ὁ δέ αὐτός λόγος καί πρός ὁ ὁ τόπος οἴομαι εἰμί τις χωρίζω , εἰς ὅς φέρω · πῶς γάρ φέρω ὁ ἐντίθημι ἤ μένω ; καί περί ὁ ἄνω καί κάτω καί περί ὁ κενός ὁ αὐτός ἁρμόζω λόγος ἔοικα · ὁ γάρ κενός τόπος ποιέω ὁ εἰμί φάσκω · καί πῶς δή ἔνειμι ἤ ἐν τόπος ἤ ἐν ὁ κενός ; οὐ γάρ συμβαίνω , ὅταν ὅλος τίθημι ὡς ἐν χωρίζω τόπος καί ὑπομένω σῶμα τις · ὁ γάρ μέρος , ἐάν μή χωρίς τίθημι , οὐ εἰμί ἐν τόπος ἀλλά ἐν ὁ ὅλος . ἔτι εἰ μή τόπος , οὐδέ κενός εἰμί . συμβαίνω δέ ὁ λέγω εἰμί κενός ὡς ἀναγκαῖος , εἴπερ εἰμί κίνησις , ἐναντίος μάλα , ἐάν τις ἐπισκοπέω , μή ἐνδέχομαι μηδέ εἷς κινέω , ἐάν εἰμί κενός · ὥσπερ γάρ ὁ διά ὁ ὅμοιος φημί ὁ γῆ ἠρεμέω , οὕτως καί ἐν ὁ κενός ἀνάγκη ἠρεμέω · οὐ γάρ εἰμί ὅς μάλα ἤ ἥσσων κινέω · ᾗ γάρ κενός , οὐ ἔχω διαφορά . ἔπειτα ὅτι πᾶς κίνησις ἤ βία ἤ κατά φύσις . ἀνάγκη δέ ἐάν περ εἰμί ὁ βίαιος , εἰμί καί ὁ κατά φύσις ( ὁ μέν γάρ βίαιος παρά φύσις , ὁ δέ παρά φύσις ὕστερος ὁ κατά φύσις ) · ὥστε εἰ μή κατά φύσις εἰμί ἕκαστος ὁ φυσικός σῶμα κίνησις , οὐδέ ὁ ἄλλος εἰμί κίνησις οὐδείς . ἀλλά μήν φύσις γε πῶς εἰμί μηδείς εἰμί διαφορά κατά ὁ κενός καί ὁ ἄπειρος ; ᾗ μέν γάρ ἄπειρος , οὐδείς εἰμί ἄνω οὐδέ κάτω οὐδέ μέσος , ᾗ δέ κενός , οὐδείς διάφορος ὁ ἄνω ὁ κάτω ( ὥσπερ γάρ ὁ μηδείς οὐδείς εἰμί διαφορά , οὕτως καί ὁ κενός · ὁ γάρ κενός μή εἰμί τις καί στέρησις δοκέω εἰμί ) . ὁ δέ φύσις φορά διάφορος , ὥστε εἰμί φύσις διάφορος . ἤ οὖν οὐ εἰμί φύσις οὐδαμοῦ οὐδείς φορά , ἤ εἰ οὗτος εἰμί , οὐ εἰμί κενός . ἔτι νῦν μέν κινέω ὁ ῥίπτω ὁ ὠθέω οὐ ἅπτω , ἤ διά ἀντιπερίστασις , ὥσπερ ἔνιοι φημί , ἤ διά ὁ ὠθέω ὁ ὠθέω ἀήρ ταχύς κίνησις ὁ ὁ ὠθέω φορά ὅς φέρω εἰς ὁ οἰκεῖος τόπος · ἐν δέ ὁ κενός οὐδείς οὗτος ὑπάρχω , οὐδέ εἰμί φέρω ἀλλά ἤ ὡς ὁ ὀχέω . ἔτι οὐδείς ἄν ἔχω λέγω διά τίς κινέω ἵστημι που · τίς γάρ μάλα ἐνταῦθα ἤ ἐνταῦθα ; ὥστε ἤ ἠρεμέω ἤ εἰς ἄπειρος ἀνάγκη φέρω , ἐάν μή τις ἐμποδίζω κρατύς . ἔτι νῦν μέν εἰς ὁ κενός διά ὁ ὑπείκω φέρω δοκέω · ἐν δέ ὁ κενός πάντῃ ὅμοιος ὁ τοιοῦτος , ὥστε πάντῃ φέρω . ἔτι δέ καί ἐκ ὅδε φανερός ὁ λέγω . ὁράω γάρ ὁ αὐτός βάρος καί σῶμα ταχύς φέρω διά δύο αἰτία , ἤ ὁ διαφέρω ὁ διά ὅς , οἷος διά ὕδωρ ἤ γῆ ἤ διά ὕδωρ ἤ ἀήρ , ἤ ὁ διαφέρω ὁ φέρω , ἐάν ἄλλος αὐτός ὑπάρχω , διά ὁ ὑπεροχή ὁ βάρος ἤ ὁ κουφότης . ὁ μέν οὖν διά ὅς φέρω αἴτιος , ὅτι ἐμποδίζω μάλα μέν ἀντιφέρω , ἔπειτα καί μένω · μάλα δέ ὁ μή εὐδιαίρετος · τοιοῦτος δέ ὁ παχύς . ὁ δή ἐπί ὅς Α φέρω διά ὁ Β ὁ ἐπί ὅς Γ χρόνος , διά δέ ὁ Δ λεπτός εἰμί ὁ ἐπί ὅς Ε , εἰ ἴσος ὁ μῆκος ὁ ὁ Β ὁ Δ , κατά ὁ ἀναλογία ὁ ἐμποδίζω σῶμα . εἰμί γάρ ὁ μέν Β ὕδωρ , ὁ δέ Δ ἀήρ · ὅσος δή λεπτός ἀήρ ὕδωρ καί ἀσώματος , τοσοῦτος ταχύς ὁ Α διά ὁ Δ φέρω ἤ διά ὁ Β . ἔχω δή ὁ αὐτός λόγος ὅς διΐστημι ἀήρ πρός ὕδωρ , ὁ τάχος πρός ὁ τάχος . ὥστε εἰ διπλάσιος λεπτός , ἐν διπλάσιος χρόνος ὁ ὁ Β Ζεύς . εἰμί ἤ ὁ ὁ Δ , καί εἰμί ὁ ἐπί Γ χρόνος διπλάσιος ὁ ἐπί ὅς Ε . καί ἀεί δή ὅσος ἄν εἰμί ἀσώματος καί ἥσσων ἐμποδιστικός καί εὐδιαίρετος διά ὅς φέρω , ταχύς φέρω . ὁ δέ κενός οὐδείς ἔχω λόγος ὅς ὑπερέχω ὑπό ὁ σῶμα , ὥσπερ οὐδέ ὁ μηδείς πρός ἀριθμός . εἰ γάρ ὁ τέσσαρες ὁ τρεῖς ὑπερέχω εἷς , πολύς δέ ὁ δύο , καί ἔτι πολύς ὁ εἷς ἤ ὁ δύο , ὁ δέ μηδείς οὐκέτι ἔχω λόγος ὅς ὑπερέχω · ἀνάγκη γάρ ὁ ὑπερέχω διαιρέω εἰς τε ὁ ὑπεροχή καί ὁ ὑπερέχω , ὥστε εἰμί ὁ τέσσαρες ὅσος τε ὑπερέχω καί οὐδείς . διό οὐδέ γραμμή στιγμή ὑπερέχω , εἰ μή σύγκειμαι ἐκ στιγμή . ὅμοιος δέ καί ὁ κενός πρός ὁ πλήρης οὐδείς οἷος τε ἔχω λόγος , ὥστε οὐδέ ὁ κίνησις , ἀλλά εἰ διά ὁ λεπτός ἐν τοσῳδί ὁ τοσόσδε φέρω , διά ὁ κενός πᾶς ὑπερβάλλω λόγος . εἰμί γάρ ὁ Ζ κενός , ἴσος δέ ὁ Β καί Δ . ὁ δή Α εἰ δίειμι καί κινέω ἐν τις μέν χρόνος , ὁ ἐπί ὅς Η , ἐν ἐλαχύς δέ ὁ ἐπί ὅς Ε , οὗτος ἔχω ὁ λόγος ὁ κενός πρός ὁ πλήρης . ἀλλά ἐν τοσοῦτος χρόνος ὅσος ἐπί ὅς ὁ Η , ὁ Δ ὁ Α δίειμι ὁ ὁ Θ . δίειμι δέ γε ἐάν εἰμί τις λεπτότης διαφέρω ὁ ἀήρ ἐπί ὅς ὁ οὗτος ὁ ἀναλογία ὅς ἔχω ὁ χρόνος ἐπί Ε πρός ὁ ἐπί Η . ἐάν γάρ τοσοῦτος λεπτός ὁ ἐπί σῶμα ὁ Δ , ὅσος ὑπερέχω ὁ Ε ὁ Η , ἀντιστρέφω δίειμι ὁ τάχος ἐν ὁ τοσοῦτος ὅσος ὁ Η , ὁ ὁ ὁ ἐπί ὅς Α , ἐάν φέρω . ἐάν τοίνυν μηδείς εἰμί σῶμα ἐν ὁ Ζ , ἔτι ταχύς . ἀλλά ἔρχομαι ἐν ὁ Η . ὥστε ἐν ἴσος χρόνος δίειμι πλήρης τε εἰμί καί κενός . ἀλλά ἀδύνατος . φανερός τοίνυν ὅτι , εἰ εἰμί χρόνος ἐν ὅς ὁ κενός ὁστισοῦν φέρω , συμβαίνω οὗτος ὁ ἀδύνατος · ἐν ἴσος γάρ λαμβάνω πλήρης τε εἰμί διεξέρχομαι τις καί κενός · εἰμί γάρ τις ἀνάλογος σῶμα ἕτερος πρός ἕτερος ὡς χρόνος πρός χρόνος . ὡς δέ ἐν κεφάλαιος λέγω , δῆλος ὁ ὁ συμβαίνω αἴτιος , ὅτι κίνησις μέν πρός κίνησις πᾶς εἰμί λόγος ( ἐν χρόνος γάρ εἰμί , χρόνος δέ πᾶς εἰμί πρός χρόνος , περαίνω ἄμφω , κενός δέ πρός πλήρης οὐ εἰμί . ᾗ μέν οὖν διαφέρω διά ὅς φέρω , οὗτος συμβαίνω , κατά δέ ὁ ὁ φέρω ὑπεροχή ὅδε · ὁράω γάρ ὁ μέγας ῥοπή ἔχω ἤ βάρος ἤ κουφότης , ἐάν ἄλλος ὅμοιος ἔχω , ταχύς φέρω ὁ ἴσος χωρίον , καί κατά λόγος ὅς ἔχω ὁ μέγεθος πρός ἀλλήλων . ὥστε καί διά ὁ κενός . ἀλλά ἀδύνατος · διά τίς γάρ αἰτία φέρω ταχύς ; ἐν μέν γάρ ὁ πλήρης ἐκ ἀνάγκη · ταχύς γάρ διαιρέω ὁ ἰσχύς ὁ μέγας · ἤ γάρ σχῆμα διαιρέω , ἤ ῥοπή ὅς ἔχω ὁ φέρω ἤ ὁ ἀφίημι , ἰσοταχής ἄρα πᾶς εἰμί . ἀλλά ἀδύνατος . ὅτι μέν οὖν εἰ εἰμί κενός , συμβαίνω ἐναντίος ἤ διά ὅς κατασκευάζω ὁ φάσκω εἰμί κενός , φανερός ἐκ ὁ λέγω . ὁ μέν οὖν οἴομαι ὁ κενός εἰμί , εἴπερ εἰμί ὁ κατά τόπος κίνησις , ἀποκρίνω κατά ἑαυτοῦ · οὗτος δέ οὗτος εἰμί ὁ ὁ τόπος φημί εἰμί τις χωρίζω · οὗτος δέ ὅτι ἀδύνατος , λέγω πρότερος . καί κατά ἑαυτοῦ δέ σκοπέω φαίνω ἄν ὁ λέγω κενός ὡς ἀληθής κενός . ὥσπερ γάρ ἐάν ἐν ὕδωρ τίθημι τις κύβος , ἐξίστημι τοσοῦτος ὕδωρ ὅσος ὁ κύβος , οὕτως καί ἐν ἀήρ · ἀλλά ὁ αἴσθησις ἄδηλος . καί ἀεί δή ἐν πᾶς σῶμα ἔχω μετάστασις , ἐπί ὅς φύω μεθίστημι , ἀνάγκη , ἐάν μή συμπιλέω , μεθίστημι ἤ κάτω ἀεί , εἰ κάτω ὁ φορά ὥσπερ γῆ , ἤ ἄνω , εἰ πῦρ , ἤ ἐπί ἄμφω , ὁποῖος ἄν τις εἰμί ὁ ἐντίθημι · ἐν δέ δή ὁ κενός οὗτος μέν ἀδύνατος ( οὐδείς γάρ σῶμα ) , διά δέ ὁ κύβος ὁ ἴσος διάστημα διέρχομαι , ὅς εἰμί καί πρότερος ἐν ὁ κενός , ὥσπερ ἄν εἰ ὁ ὕδωρ μή μεθίστημι ὁ ξύλινος κύβος μηδέ ὁ ἀήρ , ἀλλά πάντῃ δίειμι διά αὐτός . ἀλλά μήν καί ὁ κύβος γε ἔχω τοσοῦτος μέγεθος , ὅσος κατέχω κενός · ὅς εἰ καί θερμός ἤ ψυχρός εἰμί ἤ βαρύς ἤ κοῦφος , οὐδείς ἥσσων ἕτερος ὁ εἰμί πᾶς ὁ πάθημα εἰμί , καί εἰ μή χωριστός · λέγω δέ ὁ ὄγκος ὁ ξύλινος κύβος . ὥστε εἰ καί χωρίζω ὁ ἄλλος πᾶς καί μήτε βαρύς μήτε κοῦφος εἰμί , κατέχω ὁ ἴσος κενός καί ἐν ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὁ τόπος καί ὁ ὁ κενός μέρος ἴσος ἑαυτοῦ . τίς οὖν διαφέρω ὁ ὁ κύβος σῶμα ὁ ἴσος κενός καί τόπος ; καί εἰ δύο τοιοῦτος , διά τίς οὐ καί ὁσποσσαοῦν ἐν ὁ αὐτός εἰμί ; εἷς μέν δή οὗτος ἄτοπος καί ἀδύνατος . ἔτι δέ φανερός ὅτι οὗτος ὁ κύβος ἔχω καί μεθίστημι , ὅς καί ὁ ἄλλος σῶμα πᾶς ἔχω . ὥστε εἰ ὁ τόπος μηδείς διαφέρω , τίς δέω ποιέω τόπος ὁ σῶμα παρά ὁ ἕκαστος ὄγκος , εἰ ἀπαθής ὁ ὄγκος ; οὐδείς γάρ συμβάλλω , εἰ ἕτερος περί αὐτός ἴσος διάστημα τοιοῦτος εἰμί . ὅτι μέν τοίνυν οὐ εἰμί χωρίζω κενός , ἐκ οὗτος εἰμί δῆλος .