aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 2.7
Ὅτι δὲ ἔστιν αἴτια , καὶ ὅτι τοσαῦτα τὸν ἀριθμὸν ὅσα φαμέν , δῆλον · τοσαῦτα γὰρ τὸν ἀριθμὸν τὸ διὰ τί περιείληφεν · ἢ γὰρ εἰς τὸ τί ἐστιν ἀνάγεται τὸ διὰ τί ἔσχατον , ἐν τοῖς ἀκινήτοις ( οἷον ἐν τοῖς μαθήμασιν · εἰς ὁρισμὸν γὰρ τοῦ εὐθέος ἢ συμμέτρου ἢ ἄλλου τινὸς ἀνάγεται ἔσχατον ) , ἢ εἰς τὸ κινῆσαν πρῶτον ( οἷον διὰ τί ἐπολέμησαν ; ὅτι ἐσύλησαν ) , ἢ τίνος ἕνεκα ( ἵνα ἄρξωσιν ) , ἢ ἐν τοῖς γιγνομένοις ἡ ὕλη . ὅτι μὲν οὖν τὰ αἴτια ταῦτα καὶ τοσαῦτα , φανερόν · ἐπεὶ δʼ αἱ αἰτίαι τέτταρες , περὶ πασῶν τοῦ φυσικοῦ εἰδέναι , καὶ εἰς πάσας ἀνάγων τὸ διὰ τί ἀποδώσει φυσικῶς , τὴν ὕλην , τὸ εἶδος , τὸ κινῆσαν , τὸ οὗ ἕνεκα . ἔρχεται δὲ τὰ τρία εἰς ἓν πολλάκις · τὸ μὲν γὰρ τί ἐστι καὶ τὸ οὗ ἕνεκα ἕν ἐστι , τὸ δʼ ὅθεν ἡ κίνησις πρῶτον τῷ εἴδει ταὐτὸ τούτοις · ἄνθρωπος γὰρ ἄνθρωπον γεννᾷ—καὶ ὅλως ὅσα κινούμενα κινεῖ ( ὅσα δὲ μή , οὐκέτι φυσικῆς · οὐ γὰρ ἐν αὑτοῖς ἔχοντα κίνησιν οὐδʼ ἀρχὴν κινήσεως κινεῖ , ἀλλʼ ἀκίνητα ὄντα · διὸ τρεῖς αἱ πραγματεῖαι , ἡ μὲν περὶ ἀκινήτων , ἡ δὲ περὶ κινουμένων μὲν ἀφθάρτων δέ , ἡ δὲ περὶ τὰ φθαρτά ) . ὥστε τὸ διὰ τί καὶ εἰς τὴν ὕλην ἀνάγοντι ἀποδίδοται , καὶ εἰς τὸ τί ἐστιν , καὶ εἰς τὸ πρῶτον κινῆσαν . περὶ γενέσεως γὰρ μάλιστα τοῦτον τὸν τρόπον τὰς αἰτίας σκοποῦσι , τί μετὰ τί γίγνεται , καὶ τί πρῶτον ἐποίησεν ἢ τί ἔπαθεν , καὶ οὕτως αἰεὶ τὸ ἐφεξῆς . διτταὶ δὲ αἱ ἀρχαὶ αἱ κινοῦσαι φυσικῶς , ὧν ἡ ἑτέρα οὐ φυσική · οὐ γὰρ ἔχει κινήσεως ἀρχὴν ἐν αὑτῇ . τοιοῦτον δʼ ἐστὶν εἴ τι κινεῖ μὴ κινούμενον , ὥσπερ τό τε παντελῶς ἀκίνητον καὶ πάντων πρῶτον καὶ τὸ τί ἐστιν καὶ ἡ μορφή · τέλος γὰρ καὶ οὗ ἕνεκα · ὥστε ἐπεὶ ἡ φύσις ἕνεκά του , καὶ ταύτην εἰδέναι δεῖ , καὶ πάντως ἀποδοτέον τὸ διὰ τί , οἷον ὅτι ἐκ τοῦδε ἀνάγκη τόδε ( τὸ δὲ ἐκ τοῦδε ἢ ἁπλῶς ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ) , καὶ εἰ μέλλει τοδὶ ἔσεσθαι ( ὥσπερ ἐκ τῶν προτάσεων τὸ συμπέρασμα ) , καὶ ὅτι τοῦτʼ ἦν τὸ τί ἦν εἶναι , καὶ διότι βέλτιον οὕτως , οὐχ ἁπλῶς , ἀλλὰ τὸ πρὸς τὴν ἑκάστου οὐσίαν .
Lemmas: ὅτι δέ εἰμί αἴτιος , καί ὅτι τοσοῦτος ὁ ἀριθμός ὅσος φημί , δῆλος · τοσοῦτος γάρ ὁ ἀριθμός ὁ διά τίς περιλαμβάνω · ἤ γάρ εἰς ὁ τίς εἰμί ἀνάγω ὁ διά τίς ἔσχατος , ἐν ὁ ἀκίνητος ( οἷος ἐν ὁ μάθημα · εἰς ὁρισμός γάρ ὁ εὐθύς ἤ σύμμετρος ἤ ἄλλος τις ἀνάγω ἔσχατος ) , ἤ εἰς ὁ κινέω πρῶτος ( οἷος διά τίς πολεμέω ; ὅτι συλάω ) , ἤ τίς ἕνεκα ( ἵνα ἄρχω ) , ἤ ἐν ὁ γίγνομαι ὁ ὕλη . ὅτι μέν οὖν ὁ αἴτιος οὗτος καί τοσοῦτος , φανερός · ἐπεί δέ ὁ αἰτία τέσσαρες , περί πᾶς ὁ φυσικός οἶδα , καί εἰς πᾶς ἀνάγω ὁ διά τίς ἀποδίδωμι φυσικός , ὁ ὕλη , ὁ εἶδος , ὁ κινέω , ὁ ὅς ἕνεκα . ἔρχομαι δέ ὁ τρεῖς εἰς εἷς πολλάκις · ὁ μέν γάρ τις εἰμί καί ὁ ὅς ἕνεκα εἷς εἰμί , ὁ δέ ὅθεν ὁ κίνησις πρῶτος ὁ εἶδος αὐτός οὗτος · ἄνθρωπος γάρ ἄνθρωπος γεννάω ὅλος ὅσος κινέω κινέω ( ὅσος δέ μή , οὐκέτι φυσικός · οὐ γάρ ἐν ἑαυτοῦ ἔχω κίνησις οὐδέ ἀρχή κίνησις κινέω , ἀλλά ἀκίνητος εἰμί · διό τρεῖς ὁ πραγματεία , ὁ μέν περί ἀκίνητος , ὁ δέ περί κινέω μέν ἄφθαρτος δέ , ὁ δέ περί ὁ φθαρτός ) . ὥστε ὁ διά τίς καί εἰς ὁ ὕλη ἀνάγω ἀποδίδωμι , καί εἰς ὁ τίς εἰμί , καί εἰς ὁ πρῶτος κινέω . περί γένεσις γάρ μάλα οὗτος ὁ τρόπος ὁ αἰτία σκοπέω , τίς μετά τίς γίγνομαι , καί τίς πρῶτος ποιέω ἤ τίς πάσχω , καί οὕτως ἀεί ὁ ἐφεξῆς . δισσός δέ ὁ ἀρχή ὁ κινέω φυσικός , ὅς ὁ ἕτερος οὐ φυσικός · οὐ γάρ ἔχω κίνησις ἀρχή ἐν ἑαυτοῦ . τοιοῦτος δέ εἰμί εἰ τις κινέω μή κινέω , ὥσπερ ὁ τε παντελής ἀκίνητος καί πᾶς πρῶτος καί ὁ τις εἰμί καί ὁ μορφή · τέλος γάρ καί ὅς ἕνεκα · ὥστε ἐπεί ὁ φύσις ἕνεκα τις , καί οὗτος οἶδα δέω , καί πάντως ἀποδοτέος ὁ διά τίς , οἷος ὅτι ἐκ ὅδε ἀνάγκη ὅδε ( ὁ δέ ἐκ ὅδε ἤ ἁπλῶς ἤ ὡς ἐπί ὁ πολύς ) , καί εἰ μέλλω ὅδε εἰμί ( ὥσπερ ἐκ ὁ πρότασις ὁ συμπέρασμα ) , καί ὅτι οὗτος εἰμί ὁ τίς εἰμί εἰμί , καί διότι ἀγαθός οὕτως , οὐ ἁπλῶς , ἀλλά ὁ πρός ὁ ἕκαστος οὐσία .