aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 3.2
Ὅτι δὲ καλῶς εἴρηται , δῆλον καὶ ἐξ ὧν οἱ ἄλλοι περὶ αὐτῆς λέγουσιν , καὶ ἐκ τοῦ μὴ ῥάδιον εἶναι διορίσαι ἄλλως αὐτήν . οὔτε γὰρ τὴν κίνησιν καὶ τὴν μεταβολὴν ἐν ἄλλῳ γένει θεῖναι δύναιτʼ ἄν τις , δῆλόν τε σκοποῦσιν ὡς τιθέασιν αὐτὴν ἔνιοι , ἑτερότητα καὶ ἀνισότητα καὶ τὸ μὴ ὄν φάσκοντες εἶναι τὴν κίνησιν · ὦν οὐδὲν ἀναγκαῖον κινεῖσθαι , οὔτʼ ἂν ἕτερα ᾖ οὔτʼ ἂν ἄνισα οὔτʼ ἂν οὐκ ὄντα · ἀλλʼ οὐδʼ ἡ μεταβολὴ οὔτʼ εἰς ταῦτα οὔτʼ ἐκ τούτων μᾶλλόν ἐστιν ἢ ἐκ τῶν ἀντικειμένων . σἴτιον δὲ τοῦ εἰς ταῦτα τιθέναι ὅτι ἀόριστόν τι δοκεῖ εἶναι ἡ κίνησις , τῆς δὲ ἑτέρας συστοιχίας αἱ ἀρχαὶ διὰ τὸ στερητικαὶ εἶναι ἀόριστοι · οὔτε γὰρ τόδε οὔτε τοιόνδε οὐδεμία αὐτῶν ἐστιν , οὐδὲ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν . τοῦ δὲ δοκεῖν ἀόριστον εἶναι τὴν κίνησιν σἴτιον ὅτι οὔτε εἰς δύναμιν τῶν ὄντων οὔτε εἰς ἐνέργειαν ἔστιν θεῖναι αὐτήν · οὔτε γὰρ τὸ δυνατὸν ποσὸν εἶναι κινεῖται ἐξ ἀνάγκης οὔτε τὸ ἐνεργείᾳ ποσόν , ῆ τε κίνησις ἐνέργεια μὲν εἶναί τις δοκεῖ , ἀτελὴς δέ · αἴτιον δʼ ὅτι ἀτελὲς τὸ δυνατόν , οὗ ἐστιν ἐνέργεια . καὶ διὰ τοῦτο δὴ χαλεπὸν αὐτὴν λαβεῖν τί ἐστιν · ἢ γὰρ εἰς στέρησιν ἀναγκαῖον θεῖναι ἢ εἰς δύναμιν ἢ εἰς ἐνέργειαν ἀπλῆν , τούτων δʼ οὐδὲν φαίνεται ἐνδεχόμενον . λείπεται τοίνυν ὁ εἰρημένος τρόπος , ἐνέργειαν μέν τινα εἶναι , τοιαύτην δʼ ἐνέργειαν οἵαν εἴπαμεν , χαλεπὴν μὲν ἰδεῖν , ἐνδεχομένην δʼ εἶναι . κινεῖται δὲ καὶ τὸ κινοῦν ὥσπερ εἴρηται πᾶν , τὸ δυνάμει ὄν κινητόν , καὶ οὖ ἡ ἀκινησία ἠρεμία ἐστίν ( ᾦ γὰρ ἡ κίνησις ὑπάρχει , τούτου ἡ ἀκινησία ἠρεμία ) . τὸ γὰρ πρὸς τοῦτο ἐνεργεῖν , ᾖ τοιοῦτον , αὐτὸ τὸ κινεῖν ἐστι · τοῦτο δὲ ποιεῖ θίξει , ὥστε ἅμα καὶ πάσχει · διὸ ἡ κίνησις ἐντελέχεια τοῦ κινητοῦ , ᾖ κινητόν , συμβαίνει δὲ τοῦτο θίξει τοῦ κινητικοῦ , ὥσθ’ ἅμα καὶ πάσχει . εἶδος δὲ ἀεὶ οἴσεταί τι τὸ κινοῦν , ἤτοι τόδε ἢ τοιόνδε ἢ τοσόνδε , ὅ ἔσται ἀρχὴ καὶ αἴτιον τῆς κινήσεως , ὅταν κινῇ , οἶον ὁ ἐντελεχείᾳ ἄνθρωπος ποιεῖ ἐκ τοῦ δυνάμει ὄντος ἀνθρώπου ἄνθρωπον .
Lemmas: ὅτι δέ καλός λέγω , δῆλος καί ἐκ ὅς ὁ ἄλλος περί αὐτός λέγω , καί ἐκ ὁ μή ῥᾴδιος εἰμί διορίζω ἄλλος αὐτός . οὔτε γάρ ὁ κίνησις καί ὁ μεταβολή ἐν ἄλλος γένος τίθημι δύναμαι ἄν τις , δῆλος τε σκοπέω ὡς τίθημι αὐτός ἔνιοι , ἑτερότης καί ἀνισότης καί ὁ μή εἰμί φάσκω εἰμί ὁ κίνησις · ὅς οὐδείς ἀναγκαῖος κινέω , οὔτε ἐάν ἕτερος εἰμί οὔτε ἄν ἄνισος οὔτε ἄν οὐ εἰμί · ἀλλά οὐδέ ὁ μεταβολή οὔτε εἰς οὗτος οὔτε ἐκ οὗτος μάλα εἰμί ἤ ἐκ ὁ ἀντίκειμαι . σιτίον δέ ὁ εἰς οὗτος τίθημι ὅτι ἀόριστος τις δοκέω εἰμί ὁ κίνησις , ὁ δέ ἕτερος συστοιχία ὁ ἀρχή διά ὁ στερητικός εἰμί ἀόριστος · οὔτε γάρ ὅδε οὔτε τοιόσδε οὐδείς αὐτός εἰμί , οὐδέ ὁ ἄλλος κατηγορία . ὁ δέ δοκέω ἀόριστος εἰμί ὁ κίνησις σιτίον ὅτι οὔτε εἰς δύναμις ὁ εἰμί οὔτε εἰς ἐνέργεια εἰμί τίθημι αὐτός · οὔτε γάρ ὁ δυνατός ποσός εἰμί κινέω ἐκ ἀνάγκη οὔτε ὁ ἐνέργεια ποσός , ὁ τε κίνησις ἐνέργεια μέν εἰμί τις δοκέω , ἀτελής δέ · αἴτιος δέ ὅτι ἀτελής ὁ δυνατός , ὅς εἰμί ἐνέργεια . καί διά οὗτος δή χαλεπός αὐτός λαμβάνω τίς εἰμί · ἤ γάρ εἰς στέρησις ἀναγκαῖος τίθημι ἤ εἰς δύναμις ἤ εἰς ἐνέργεια ἁπλόος , οὗτος δέ οὐδείς φαίνω ἐνδέχομαι . λείπω τοίνυν ὁ λέγω τρόπος , ἐνέργεια μέν τις εἰμί , τοιοῦτος δέ ἐνέργεια οἷος λέγω , χαλεπός μέν ὁράω , ἐνδέχομαι δέ εἰμί . κινέω δέ καί ὁ κινέω ὥσπερ λέγω πᾶς , ὁ δύναμις εἰμί κινητός , καί ὅς ὁ ἀκινησία ἠρεμία εἰμί ( ὅς γάρ ὁ κίνησις ὑπάρχω , οὗτος ὁ ἀκινησία ἠρεμία ) . ὁ γάρ πρός οὗτος ἐνεργέω , ᾗ τοιοῦτος , αὐτός ὁ κινέω εἰμί · οὗτος δέ ποιέω θίξις , ὥστε ἅμα καί πάσχω · διό ὁ κίνησις ἐντελέχεια ὁ κινητός , ᾗ κινητός , συμβαίνω δέ οὗτος θίξις ὁ κινητικός , ὥστε ἅμα καί πάσχω . εἶδος δέ ἀεί φέρω τις ὁ κινέω , ἤτοι ὅδε ἤ τοιόσδε ἤ τοσόσδε , ὅς εἰμί ἀρχή καί αἴτιος ὁ κίνησις , ὅταν κινέω , οἷος ὁ ἐντελέχεια ἄνθρωπος ποιέω ἐκ ὁ δύναμις εἰμί ἄνθρωπος ἄνθρωπος .