aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 1.2
Ἀνάγκη δʼ ἤτοι μίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν ἢ πλείους , καὶ εἰ μίαν , ἤτοι ἀκίνητον , ὥς φησι Παρμενίδης καὶ Μέλισσος , ἢ κινουμένην , ὥσπερ οἱ φυσικοί , οἱ μὲν ἀέρα φάσκοντες εἶναι οἱ δʼ ὕδωρ τὴν πρώτην ἀρχήν · εῖ δὲ πλείους , ἢ πεπερασμένας ἢ ἀπείρους , καὶ εἰ πεπερασμένας πλείους δὲ μιᾶς , ἢ δύο ἢ τρεῖς ἢ τέτταρας ἢ ἄλλον τινὰ ἀριθμόν , καὶ εἰ ἀπείρους , ἢ οὕτως ὥσπερ Δημόκριτος , τὸ γένος ἔν , σχήματι δὲ ( διαφερούσας ) , ἢ εἴδει διαφερούσας ἢ καὶ ἐναντίας . ὁμοίως δὲ ζητοῦσι καὶ οἱ τὰ ὄντα ζητοῦντες πόσα · ἐξὧν γὰρ τὰ ὄντα ἐστὶ πρώτων , ζητοῦσιταῦτα πότερον ἓν ἢ πολλά , καὶ εἰ πολλά , πεπερασμένα ἢ ἄπειρα , ὥστε τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ στοιχεῖον ζητοῦσι πότερον ἓν ἢ πολλά . τὸ μὲν οὖν εἰ ἓν καὶ ἀκίνητον τὸ ὂν σκοπεῖν οὐ περὶ φύσεος ἐστι σκοπεῖν · ὥσπερ γὰρ καὶ τῷ γεωμέτρῃ οὐκέτι λόγος ἔστι πρὸς τὸν ἀνελόντα τὰς ἀρχάς , ἀλλʼ ἤτοι ἑτέρας ἐπιστήμης ἢ πασῶν κοινῆς , οὕτως οὐδὲ τῷ περὶ ἀρχῶν · οὐ γὰρ ἔτι ἀρχὴ ἔστιν , εἰ ἓν μόνον καὶ οὕτως ἓν ἔστιν . γὰρ ἀρχὴ τινὸς ἢ τινῶν . ὅμοιον δὴ τὸ σκοπεῖν εἰ οὕτως ἓν καὶ πρὸς ἄλλην θέσιν ὁποιανοῦν διαλέγεσθαι τῶν λόγου ἕνεκα λεγομένων ( οἷον τὴν Ἡρακλείτειον , ἢ εἴ τις φαίη ἄνθρωπον ἕνα τὸ ὂ εἶναι ) , ἢ λύειν λόγον ἐριστικόν , ὅπερ ἀμφότεροι μὲν ἔχουσιν οἱ λόγοι , καὶ ὁ Μελίτσου καὶ ὁ Παρμενίδου · καὶ γὰρ ψευδῆ λαμβάνουσι καὶ ἀσυλλόγιστοί εἰσιν · μᾶλλον δʼ ὁ Μελίσσου φορτικὸς καὶ οὐκ ἔχων ἀπορίαν , ἀλλʼ ἑνὸς ἀτόπου δοθέντος τὰ ἄλλα συμβαίνει · τοῦτο δὲ οὐδὲν χαλεπόν . ἡμῖν δʼ ὑποκείσθω τὰ φύσει ἢ πάντα ἢ ἔνια κινούμενα εἶναι · δῆλον δʼ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς . ἅμα δʼ οὐδὲ λύειν ἅπαντα προσήκει , ἀλλʼ ἢ ὅσα ἐκ τῶν ἀρχῶν τις ἐπιδεικνὺς ψεύδεται , ὅσα δὲ μή , οὔ , οἷον τὸν τετραγωνισμὸν τὸν μὲν διὰ τῶν τμημάτων γεωμετρικοῦ διαλῦσαι , τὸν δὲ Ἀντιφῶντος οὐ γεωμετρικοῦ · οὐ μὴν ἀλλʼ ἐπειδὴ περὶ φύσεως μὲν οὔ , φυσικὰς δὲ ἀπορίας συμβαίνει λέγειν αὐτοῖς , ἴσως ἔχει καλῶς ἐπὶ μικρὸν διαλεχθῆναι περὶ αὐτῶν · ἔχει γὰρ φιλοσοφίαν ἡ σκέψις . ἀρχὴ δὲ οἰκειοτάτη πασῶν , ἐπειδὴ πολλαχῶς λέγεται τὸ ὄν , πῶς λέγουσιν οἱ λέγοντες εἶναι ἓν τὰ πάντα , πότερον οὐσίαν τὰ πάντα ἢ ποσὰ ἢ ποιά , καὶ πάλιν πότερον οὐσίαν μίαν τὰ πάντα , οἷον ἄνθρωπον ἕνα ἢ ἵππον ἕνα ἢ ψυχὴν μίαν , ἢ ποιὸν ἓν δὲ τοῦτο , οἷον λευκὸν ἢ θερμὸν ἢ τῶν ἄλλων τι τῶν τοιούτων . ταῦτα γὰρ πάντα διαφέρει τε πολὺ καὶ ἀδύνατα λέγειν . εἰ μὲν γὰρ ἔσται καὶ οὐσία καὶ ποιὸν καὶ ποσόν , καὶ ταῦτα εἴτʼ ἀπολελυμένα ἀπʼ ἀλλήλων εἴτε μή , πολλὰ τὰ ὄντα · εἰ δὲ πάντα ποιὸν ἢ ποσόν , εἶτʼ οὕσης οὐσίας εἴτε μὴ οὔσης , ἄτοπον , εἰ δεῖ ἄτοπον λέγειν τὸ ἀδύνατον . οὐθὲν γὰρ τῶν ἄλλων χωριστόν ἐστι παρὰ τὴν οὐσίαν · πάντα γὰρ καθʼ ὑποκειμένου λέγεται τῆς οὐσίας . Μέλισσος δὲ τὸ ὂ ἄπειρον εἶναί φησιν . ποσὸν ἄρα τι τὸ ὄν · τὸ γὰρ ἄπειρον ἐν τῷ ποσῷ , οὐσίαν δὲ ἄπειρον εἶναι ἢ ποιότητα ἢ πάθος οὐκ ἐνδέχεται εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός , εἰ ἅμα καὶ ποσὰ ἄττα εἶεν · ὁ γὰρ τοῦ ἀπείρου λόγος τῷ ποσῷ προσχρῆται , ἀλλʼ οὐκ οὐσίᾳ οὐδὲ τῷ ποιῶ . εἰ μὲν τοίνυν καὶ οὐσία ἔστι καὶ ποσόν , δύο καὶ οὐχ ἓν τὸ ὄν · εἰ δʼ οὐσία μόνον , οὐκ ἄπειρον , οὐδὲ μέγεθος ἕξει οὐδέν · ποσὸν γάρ τι ἔσται . ἔτι ἐπεὶ καὶ αὐτὸ τὸ ἓν πολλαχῶς λέγεται ὥσπερ καὶ τὸ ὄν , σκεπτέον τίνα τρόπον λέγουσιν εἶναι ἓν τὸ πᾶν . λέγεται δʼ ἓν ἢ τὸ συνεχὲς ἢ τὸ ἀδιαίρετον ἢ ὧν ὁ λόγος ὁ αὐτὸς καὶ εἶς ὁ τοῦ τί ἦν εἶναι , ὥσπερ μέθυ καὶ οἶνος . εἰ μὲν τοίνυν συνεχές , πολλὰ τὸ ἕν · εἰς ἄπειρον γὰρ διαιρετὸν τὸ συνεχές . ( ἔχει δʼ ἀπορίαν περὶ τοῦ μέρους καὶ τοῦ ὅλου , ἴσως δὲ οὐ πρὸς τὸν λόγον ἀλλʼ αὐτὴν καθʼ αὐτήν , πότερον ἓν ἢ πλείω τὸ μέρος καὶ τὸ ὅλον , καὶ πῶς ἓν ἢ πλείω , καὶ εἰ πλεία , πῶς πλείω , καὶ περὶ τῶν μερῶν τῶν μὴ συνεχῶν · καὶ εἰ τῷ ὅλῳ ἓν ἑκάτερον ὡς ἀδιαίρετον , ὅτι καὶ αὐτὰ αὑτοῖς . ) ἀλλὰ μὴν εἰ ὡς ἀδιαίρετον , οὐθὲν ἔσται ποσὸν οὐδὲ ποιόν , οὐδὲ δὴ ἄπειρον τὸ ὄν , ὥσπερ Μέλισσός φησιν , οὐδὲ πεπερασμένον , ὥσπερ Παρμενίδης · τὸ γὰρ πέρας ἀδιαίρετον , οὐ τὸ πεπερασμένον . ἀλλὰ μὴν εἰ τῷ λόγῳ ἓν τὰ ὄντα πάντα ὡς λώπιον καὶ μάτιον , τὸν Ἡρακλείτου λόγον συμβαίνει λέγειν αὐτοῖς · ταὐτὸν γὰρ ἔσται ἀγαθῷ καὶ κακῷ εἶναι , καὶ ἀγαθῷ καὶ μὴ ἀγαθῷ εἶναι—ὥστε ταὐτὸν ἔσται ἀγαθὸν καὶ οὐκ ἀγαθόν , καὶ ἄνθρωπος καὶ ἵππος , καὶ οὐ περὶ τοῦ ἓν εἶναι τὰ ὄντα ὁ λόγος ἔσται ἀλλὰ περὶ τοῦ μηδέν—καὶ τὸ τοιῳδὶ εἶναι καὶ τοσῳδὶ ταὐτόν . ἐθορυβοῦντο δὲ καὶ οἱ ὕστεροι τῶν ἀρχαίων ὅπως μὴ ἄμα γένηται αὐτοῖς τὸ αὐτὸ ἐν καὶ πολλά . διὸ οἱ μὲν τὸ ἐστὶν ἀφεῖλον , ὥσπερ Λυκόφρων , οἱ δὲ τὴν λέξιν μετερρύθμιζον , ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὐ λευκός ἐστιν ἀλλὰ λελεύκωται , οὐδὲ βαδίζων ἐστὶν ἀλλὰ βαδίζει , ἵνα μή ποτε τὸ ἐστὶ προσάπτοντες πολλὰ εἶναι ποιῶσι τὸ ἕν , ὡς μοναχῶς λεγομένου τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ὄντος . πολλὰ δὲ τὰ ὄντα ἢ λόγῳ ( οἷον ἄλλο τὸ λευκῷ εἶναι καὶ μουσικῷ , τὸ δʼ αὐτὸ ἄμφω · πολλὰ ἄρα τὸ ἕν ) ἢ διαιρέσει , ὥσπερ τὸ ὅλον καὶ τὰ μέρη . ἐνταῦθα δὲ ἤδη ἠπόρουν , καὶ ὡμολόγουν τὸ ἓν πολλὰ εἶναι—ὥσπερ οὐκ ἐνδεχόμενον ταὐτὸν ἕν τε καὶ πολλὰ εἶναι , μὴ τἀντικείμενα δέ · ἔστι γὰρ τὸ ἓν καὶ δυνάμει καὶ ἐντελεχείᾳ .
Lemmas: ἀνάγκη δέ ἤτοι εἷς εἰμί ὁ ἀρχή ἤ πολύς , καί εἰ εἷς , ἤτοι ἀκίνητος , ὡς φημί Παρμενίδης καί Μέλισσος , ἤ κινέω , ὥσπερ ὁ φυσικός , ὁ μέν ἀήρ φάσκω εἰμί ὁ δέ ὕδωρ ὁ πρῶτος ἀρχή · εἰ δέ πολύς , ἤ περαίνω ἤ ἄπειρος , καί εἰ περαίνω πολύς δέ εἷς , ἤ δύο ἤ τρεῖς ἤ τέσσαρες ἤ ἄλλος τις ἀριθμός , καί εἰ ἄπειρος , ἤ οὕτως ὥσπερ Δημόκριτος , ὁ γένος εἷς , σχῆμα δέ ( διαφέρω ) , ἤ εἶδος διαφέρω ἤ καί ἐναντίος . ὅμοιος δέ ζητέω καί ὁ ὁ εἰμί ζητέω πόσος · ἔχω γάρ ὁ εἰμί εἰμί πρῶτος , ζητέω πότερος εἷς ἤ πολύς , καί εἰ πολύς , περαίνω ἤ ἄπειρος , ὥστε ὁ ἀρχή καί ὁ στοιχεῖον ζητέω πότερος εἷς ἤ πολύς . ὁ μέν οὖν εἰ εἷς καί ἀκίνητος ὁ εἰμί σκοπέω οὐ περί φύσις εἰμί σκοπέω · ὥσπερ γάρ καί ὁ γεωμέτρης οὐκέτι λόγος εἰμί πρός ὁ ἀναιρέω ὁ ἀρχή , ἀλλά ἤτοι ἕτερος ἐπιστήμη ἤ πᾶς κοινός , οὕτως οὐδέ ὁ περί ἀρχή · οὐ γάρ ἔτι ἀρχή εἰμί , εἰ εἷς μόνος καί οὕτως εἷς εἰμί . γάρ ἀρχή τις ἤ τις . ὅμοιος δή ὁ σκοπέω εἰ οὕτως εἷς καί πρός ἄλλος θέσις ὁποῖος διαλέγω ὁ λόγος ἕνεκα λέγω ( οἷος ὁ Ἡρακλείτειος , ἤ εἰ τις φημί ἄνθρωπος εἷς ὁ ὅς εἰμί ) , ἤ λύω λόγος ἐριστικός , ὅς ἀμφότερος μέν ἔχω ὁ λόγος , καί ὁ μελιτσι καί ὁ Παρμενίδης · καί γάρ ψευδής λαμβάνω καί ἀσυλλόγιστος εἰμί · μάλα δέ ὁ Μέλισσος φορτικός καί οὐ ἔχω ἀπορία , ἀλλά εἷς ἄτοπος δίδωμι ὁ ἄλλος συμβαίνω · οὗτος δέ οὐδείς χαλεπός . ἐγώ δέ ὑπόκειμαι ὁ φύσις ἤ πᾶς ἤ ἔνιοι κινέω εἰμί · δῆλος δέ ἐκ ὁ ἐπαγωγή . ἅμα δέ οὐδέ λύω ἅπας προσήκω , ἀλλά ἤ ὅσος ἐκ ὁ ἀρχή τις ἐπιδείκνυμι ψεύδω , ὅσος δέ μή , οὐ , οἷος ὁ τετραγωνισμός ὁ μέν διά ὁ τμῆμα γεωμετρικός διαλύω , ὁ δέ Ἀντιφῶν οὐ γεωμετρικός · οὐ μήν ἀλλά ἐπειδή περί φύσις μέν οὐ , φυσικός δέ ἀπορία συμβαίνω λέγω αὐτός , ἴσως ἔχω καλός ἐπί μικρός διαλέγω περί αὐτός · ἔχω γάρ φιλοσοφία ὁ σκέψις . ἀρχή δέ οἰκεῖος πᾶς , ἐπειδή πολλαχῶς λέγω ὁ εἰμί , πῶς λέγω ὁ λέγω εἰμί εἷς ὁ πᾶς , πότερος οὐσία ὁ πᾶς ἤ ποσός ἤ ποιός , καί πάλιν πότερος οὐσία εἷς ὁ πᾶς , οἷος ἄνθρωπος εἷς ἤ ἵππος εἷς ἤ ψυχή εἷς , ἤ ποιός εἷς δέ οὗτος , οἷος λευκός ἤ θερμός ἤ ὁ ἄλλος τις ὁ τοιοῦτος . οὗτος γάρ πᾶς διαφέρω τε πολύς καί ἀδύνατος λέγω . εἰ μέν γάρ εἰμί καί οὐσία καί ποιός καί ποσός , καί οὗτος εἴτε ἀπολύω ἀπό ἀλλήλων εἴτε μή , πολύς ὁ εἰμί · εἰ δέ πᾶς ποιός ἤ ποσός , εἶτα εἰμί οὐσία εἴτε μή εἰμί , ἄτοπος , εἰ δέω ἄτοπος λέγω ὁ ἀδύνατος . οὐδείς γάρ ὁ ἄλλος χωριστός εἰμί παρά ὁ οὐσία · πᾶς γάρ κατά ὑπόκειμαι λέγω ὁ οὐσία . Μέλισσος δέ ὁ ὅς ἄπειρος εἰμί φημί . ποσός ἄρα τις ὁ εἰμί · ὁ γάρ ἄπειρος ἐν ὁ πός , οὐσία δέ ἄπειρος εἰμί ἤ ποιότης ἤ πάθος οὐ ἐνδέχομαι εἰ μή κατά συμβαίνω , εἰ ἅμα καί ποσός τις εἰμί · ὁ γάρ ὁ ἄπειρος λόγος ὁ πός προσχράομαι , ἀλλά οὐ οὐσία οὐδέ ὁ ποιός . εἰ μέν τοίνυν καί οὐσία εἰμί καί ποσός , δύο καί οὐ εἷς ὁ εἰμί · εἰ δέ οὐσία μόνος , οὐ ἄπειρος , οὐδέ μέγεθος ἔχω οὐδείς · ποσός γάρ τις εἰμί . ἔτι ἐπεί καί αὐτός ὁ εἷς πολλαχῶς λέγω ὥσπερ καί ὁ εἰμί , σκοπέω τίς τρόπος λέγω εἰμί εἷς ὁ πᾶς . λέγω δέ εἷς ἤ ὁ συνεχής ἤ ὁ ἀδιαίρετος ἤ ὅς ὁ λόγος ὁ αὐτός καί εἷς ὁ ὁ τίς εἰμί εἰμί , ὥσπερ μέθυ καί οἶνος . εἰ μέν τοίνυν συνεχής , πολύς ὁ εἷς · εἰς ἄπειρος γάρ διαιρετός ὁ συνεχής . ( ἔχω δέ ἀπορία περί ὁ μέρος καί ὁ ὅλος , ἴσως δέ οὐ πρός ὁ λόγος ἀλλά αὐτός κατά ἑαυτοῦ , πότερος εἷς ἤ πολύς ὁ μέρος καί ὁ ὅλος , καί πῶς εἷς ἤ πολύς , καί εἰ πλεῖος , πῶς πολύς , καί περί ὁ μέρος ὁ μή συνεχής · καί εἰ ὁ ὅλος εἷς ἑκάτερος ὡς ἀδιαίρετος , ὅτι καί αὐτός ἑαυτοῦ . ) ἀλλά μήν εἰ ὡς ἀδιαίρετος , οὐδείς εἰμί ποσός οὐδέ ποιός , οὐδέ δή ἄπειρος ὁ εἰμί , ὥσπερ Μέλισσος φημί , οὐδέ περαίνω , ὥσπερ Παρμενίδης · ὁ γάρ πέρας ἀδιαίρετος , οὐ ὁ περαίνω . ἀλλά μήν εἰ ὁ λόγος εἷς ὁ εἰμί πᾶς ὡς λώπιον καί Μάτιον , ὁ Ἡράκλειτος λόγος συμβαίνω λέγω αὐτός · αὐτός γάρ εἰμί ἀγαθός καί κακός εἰμί , καί ἀγαθός καί μή ἀγαθός εἶναι—ὥστε αὐτός εἰμί ἀγαθός καί οὐ ἀγαθός , καί ἄνθρωπος καί ἵππος , καί οὐ περί ὁ εἷς εἰμί ὁ εἰμί ὁ λόγος εἰμί ἀλλά περί ὁ μηδέν—καὶ ὁ τοῳδ́ς εἰμί καί τοσῳδί αὐτός . θορυβέω δέ καί ὁ ὕστερος ὁ ἀρχαῖος ὅπως μή ἅμα γίγνομαι αὐτός ὁ αὐτός εἷς καί πολύς . διό ὁ μέν ὁ εἰμί ἀφαιρέω , ὥσπερ Λυκόφρων , ὁ δέ ὁ λέξις μεταρρυθμίζω , ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὐ λευκός εἰμί ἀλλά λευκόω , οὐδέ βαδίζω εἰμί ἀλλά βαδίζω , ἵνα μή ποτέ ὁ εἰμί προσάπτω πολύς εἰμί ποιέω ὁ εἷς , ὡς μοναχῶς λέγω ὁ εἷς ἤ ὁ εἰμί . πολύς δέ ὁ εἰμί ἤ λόγος ( οἷος ἄλλος ὁ λευκός εἰμί καί μουσικός , ὁ δέ αὐτός ἄμφω · πολύς ἄρα ὁ εἷς ) ἤ διαίρεσις , ὥσπερ ὁ ὅλος καί ὁ μέρος . ἐνταῦθα δέ ἤδη ἀπορέω , καί ὁμολογέω ὁ εἷς πολύς εἶναι—ὥσπερ οὐ ἐνδέχομαι αὐτός εἷς τε καί πολύς εἰμί , μή ἀντίκειμαι δέ · εἰμί γάρ ὁ εἷς καί δύναμις καί ἐντελέχεια .