aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 4.10
Ἐχόμενον δὲ τῶν εἰρημένων ἐστὶν ἐπελθεῖν περὶ χρόνου · πρῶτον δὲ καλῶς ἔχει διαπορῆσαι περὶ αὐτοῦ καὶ διὰ τῶν ἐξωτερικῶν λόγων , πότερον τῶν ὄντων ἐστὶν ἢ τῶν μὴ ὄντων , εἶτα τίς ἡ φύσις αὐτοῦ , ὅτι μὲν οὖν ἢ ὅλως οὐκ ἔστιν ἢ μόλις καὶ ἀμυδρῶς , ἐκ τῶνδέ τις ἂν ὑποπτεύσειεν . τὸ μὲν γὰρ αὐτοῦ γέγονε καὶ οὐκ ἔστιν , τὸ δὲ μέλλει καὶ οὔπω ἔστιν . ἐκ δὲ τούτων καὶ ὁ ἄπειρος καὶ ὁ ἀεὶ λαμβανόμενος χρόνος σύγκειται . τὸ δʼ ἐκ μὴ ὄντων συγκείμενον ἀδύνατον ἂν εἶναι δόξειε μετέχειν οὐσίας . πρὸς δὲ τούτοις παντὸς μεριστοῦ , ἄνπερ ᾖ . ἀνάγκη , ὅτε ἔστιν , ἤτοι πάντα τὰ μέρη εἶναι ἢ ἔνια · τοῦ δὲ χρόνου τὰ μὲν γέγονε τὰ δὲ μέλλει , ἔστι δʼ οὐδέν , ὄντος μεριστοῦ . τὸ δὲ νῦν οὐ μέρος · μετρεῖ τε γὰρ τὸ μέρος , καὶ συγκεῖσθαι δεῖ τὸ ὅλον ἐκ τῶν μερῶν · ὁ δὲ χρόνος οὐ δοκεῖ συγκεῖσθαι ἐκ τῶν νῦν . ἔτι δὲ τὸ νῦν , ὃ φαίνεται διορίζειν τὸ παρελθὸν καὶ τὸ μέλλον , πότερον ἓν καὶ ταὐτὸν ἀεὶ διαμένει ἢ ἄλλο καὶ ἄλλο , οὐ ῥᾴδιον ἰδεῖν . εἰ μὲν γὰρ αἰεὶ ἕτερον καὶ ἕτερον , μηδὲν δʼ ἐστὶ τῶν ἐν τῷ χρόνῳ ἄλλο καὶ ἄλλο μίρος ἅμα ( ὃ μὴ περιέχει . τὸ δὲ περιέχεται , ὥσπερ ὁ ἐλάττων χρόνος ὑπὸ τοῦ πλείονος ) , τὸ δὲ νῦν μὴ ὂν πρότερον δὲ ὂν ἀνάγκη ἐφθάρθαι ποτέ , καὶ τὰ νῦν ἅμα μὲν ἀλλήλοις οὐκ ἔσται , ἐφθάρθαι δὲ ἀνάγκη ἀεὶ τὸ πρότερον . ἐν αὑτῷ μὲν οὖν ἐφθάρθαι οὐχ οἷόν τε διὰ τὸ εἶναι τότε , ἐν ἄλλῳ δὲ νῦν ἐφθάρθαι τὸ πρότερον νῦν οὐκ ἐνδέχεται . ἔστω γὰρ ἀδύνατον ἐχόμενα εἶναι ἀλλήλων τὰ νῦν , ὥσπερ στιγμὴν στιγμῆς . εἴπερ οὖν ἐν τῷ ἐφεξῆς οὐκ ἔφθαρται ἀλλʼ ἐν ἄλλῳ , ἐν τοῖς μεταξὺ νῦν ἀπείροις οὖσιν ἅμα ἂν εἴη · τοῦτο δὲ ἀδύνατον . ἀλλὰ μὴν οὐδʼ αἰεὶ τὸ αὐτὸ διαμένειν δυνατόν · οὐδενὸς γὰρ διαιρετοῦ πεπερασμένου ἓν πέρας ἔστιν , οὔτε ἂν ἐφʼ ἓν ᾖ συνεχὲς οὔτε ἂν ἐπὶ πλείω · τὸ δὲ νῦν πέρας ἐστίν , καὶ χρόνον ἔστι λαβεῖν πεπερασμένον . ἔτι εἰ τὸ ἅμα εἶναι κατὰ χρόνον καὶ μήτε πρότερον μήτε ὕστερον τὸ ἐν τῷ αὐτῷ εἶναι καὶ ἑνὶ νῦν ἐστιν , εἰ τά τε πρότερον καὶ τὰ ὕστερον ἐν τῷ νῦν τῳδί ἐστιν , ἅμα ἂν εἴη τὰ ἔτος γενόμενα μυριοστὸν τοῖς γενομένοις τήμερον , καὶ οὔτε πρότερον οὔτε ὕστερον οὐδὲν ἄλλο ἄλλου . περὶ μὲν οὖν τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ τοσαῦτʼ ἔστω διηπορημένα · τί δʼ ἐστὶν ὁ χρόνος καὶ τίς αὐτοῦ ἡ φύσις , ὁμοίως ἔκ τε τῶν παραδεδομένων ἄδηλόν ἐστιν , καὶ περὶ ὧν τυγχάνομεν διεληλυθότες πρότερον . οἱ μὲν γὰρ τὴν τοῦ ὅλου κίνησιν εἶναί φασιν , οἱ δὲ τὴν σφαῖραν αὐτήν . καίτοι τῆς περιφορᾶς καὶ τὸ μέρος χρόνος τίς ἐστι , περιφορὰ δέ γε οὔ · μέρος γὰρ περιφορᾶς τὸ ληφθέν , ἀλλʼ οὐ περιφορά . ἔτι δʼ εἰ πλείους ἦσαν οἱ οὐρανοί , ὁμοίως ἂν ἦν ὁ χρόνος ἡ ὁτουοῦν αὐτῶν κίνησις , ὥστε πολλοὶ χρόνοι ἅμα . ἡ δὲ τοῦ ὅλου σφαῖρα ἔδοξε μὲν τοῖς εἰποῦσιν εἶναι ὁ χρόνος , ὅτι ἔν τε τῷ χρόνῳ πάντα ἐστὶν καὶ ἐν τῇ τοῦ ὅλου σφαίρᾳ · ἔστιν δʼ εὐηθικώτερον τὸ εἰρημένον ἢ ὥστε περὶ αὐτοῦ τὰ ἀδύνατα ἐπισκοπεῖν , ἐπεὶ δὲ δοκεῖ μάλιστα κίνησις εἶναι καὶ μεταβολή τις ὁ χρόνος , τοῦτʼ ἂν εἴη σκεπτέον . ἡ μὲν οὖν ἑκάστου μεταβολὴ καὶ κίνησις ἐν αὐτῷ τῷ μεταβάλλοντι μόνον ἐστίν , ἢ οὗ ἂν τύχῃ ὂν αὐτὸ τὸ κινούμενον καὶ μεταβάλλον · ὁ δὲ χρόνος ὁμοίως καὶ πανταχοῦ καὶ παρὰ πᾶσιν . ἔτι δὲ μεταβολὴ μέν ἐστι θάττων καὶ βραδυτέρα , χρόνος δʼ οὐκ ἔστιν · τὸ γὰρ βραδὺ καὶ ταχὺ χρόνῳ ὥρισται , ταχὺ μὲν τὸ ἐν ὀλίγῳ πολὺ κινούμενον , βραδὺ δὲ τὸ ἐν πολλῷ ὀλίγον · ὁ δὲ χρόνος οὐχ ὥρισται χρόνῳ , οὔτε τῷ ποσός τις εἶναι οὔτε τῷ ποιός . ὅτι μὲν τοίνυν οὐκ ἔστιν κίνησις , φανερόν · μηδὲν δὲ διαφερέτω λέγειν ἡμῖν ἐν τῷ παρόντι κίνησιν ἢ μεταβολήν .
Lemmas: ἔχω δέ ὁ λέγω εἰμί ἐπέρχομαι περί χρόνος · πρῶτος δέ καλός ἔχω διαπορέω περί αὐτός καί διά ὁ ἐξωτερικός λόγος , πότερος ὁ εἰμί εἰμί ἤ ὁ μή εἰμί , εἶτα τίς ὁ φύσις αὐτός , ὅτι μέν οὖν ἤ ὅλος οὐ εἰμί ἤ μόλις καί ἀμυδρός , ἐκ ὅδε τις ἄν ὑποπτεύω . ὁ μέν γάρ αὐτός γίγνομαι καί οὐ εἰμί , ὁ δέ μέλλω καί οὔπω εἰμί . ἐκ δέ οὗτος καί ὁ ἄπειρος καί ὁ ἀεί λαμβάνω χρόνος σύγκειμαι . ὁ δέ ἐκ μή εἰμί σύγκειμαι ἀδύνατος ἄν εἰμί δοκέω μετέχω οὐσία . πρός δέ οὗτος πᾶς μεριστός , ἐάν εἰμί . ἀνάγκη , ὅτε εἰμί , ἤτοι πᾶς ὁ μέρος εἰμί ἤ ἔνιοι · ὁ δέ χρόνος ὁ μέν γίγνομαι ὁ δέ μέλλω , εἰμί δέ οὐδείς , εἰμί μεριστής . ὁ δέ νῦν οὐ μέρος · μετρέω τε γάρ ὁ μέρος , καί σύγκειμαι δέω ὁ ὅλος ἐκ ὁ μέρος · ὁ δέ χρόνος οὐ δοκέω σύγκειμαι ἐκ ὁ νῦν . ἔτι δέ ὁ νῦν , ὅς φαίνω διορίζω ὁ παρέρχομαι καί ὁ μέλλω , πότερος εἷς καί αὐτός ἀεί διαμένω ἤ ἄλλος καί ἄλλος , οὐ ῥᾴδιος ὁράω . εἰ μέν γάρ ἀεί ἕτερος καί ἕτερος , μηδείς δέ εἰμί ὁ ἐν ὁ χρόνος ἄλλος καί ἄλλος Μίρος ἅμα ( ὅς μή περιέχω . ὁ δέ περιέχω , ὥσπερ ὁ ἐλαχύς χρόνος ὑπό ὁ πολύς ) , ὁ δέ νῦν μή εἰμί πρότερος δέ εἰμί ἀνάγκη φθείρω ποτέ , καί ὁ νῦν ἅμα μέν ἀλλήλων οὐ εἰμί , φθείρω δέ ἀνάγκη ἀεί ὁ πρότερος . ἐν ἑαυτοῦ μέν οὖν φθείρω οὐ οἷος τε διά ὁ εἰμί τότε , ἐν ἄλλος δέ νῦν φθείρω ὁ πρότερος νῦν οὐ ἐνδέχομαι . εἰμί γάρ ἀδύνατος ἔχω εἰμί ἀλλήλων ὁ νῦν , ὥσπερ στιγμή στιγμή . εἴπερ οὖν ἐν ὁ ἐφεξῆς οὐ φθείρω ἀλλά ἐν ἄλλος , ἐν ὁ μεταξύ νῦν ἄπειρος εἰμί ἅμα ἄν εἰμί · οὗτος δέ ἀδύνατος . ἀλλά μήν οὐδέ ἀεί ὁ αὐτός διαμένω δυνατός · οὐδείς γάρ διαιρετός περαίνω εἷς πέρας εἰμί , οὔτε ἐάν ἐπί εἷς εἰμί συνεχής οὔτε ἐάν ἐπί πολύς · ὁ δέ νῦν πέρας εἰμί , καί χρόνος εἰμί λαμβάνω περαίνω . ἔτι εἰ ὁ ἅμα εἰμί κατά χρόνος καί μήτε πρότερος μήτε ὕστερον ὁ ἐν ὁ αὐτός εἰμί καί εἷς νῦν εἰμί , εἰ ὁ τε πρότερος καί ὁ ὕστερον ἐν ὁ νῦν ᾳδίς εἰμί , ἅμα ἄν εἰμί ὁ ἔτος γίγνομαι μυριοστός ὁ γίγνομαι σήμερον , καί οὔτε πρότερος οὔτε ὕστερον οὐδείς ἄλλος ἄλλος . περί μέν οὖν ὁ ὑπάρχω αὐτός τοσοῦτος εἰμί διαπορέω · τίς δέ εἰμί ὁ χρόνος καί τίς αὐτός ὁ φύσις , ὅμοιος ἐκ τε ὁ παραδίδωμι ἄδηλος εἰμί , καί περί ὅς τυγχάνω διέρχομαι πρότερος . ὁ μέν γάρ ὁ ὁ ὅλος κίνησις εἰμί φημί , ὁ δέ ὁ σφαῖρα αὐτός . καίτοι ὁ περιφορά καί ὁ μέρος χρόνος τις εἰμί , περιφορά δέ γε οὐ · μέρος γάρ περιφορά ὁ λαμβάνω , ἀλλά οὐ περιφορά . ἔτι δέ εἰ πολύς εἰμί ὁ οὐρανός , ὅμοιος ἄν εἰμί ὁ χρόνος ὁ ὅστις αὐτός κίνησις , ὥστε πολύς χρόνος ἅμα . ὁ δέ ὁ ὅλος σφαῖρα δοκέω μέν ὁ λέγω εἰμί ὁ χρόνος , ὅτι ἐν τε ὁ χρόνος πᾶς εἰμί καί ἐν ὁ ὁ ὅλος σφαῖρα · εἰμί δέ εὐηθικός ὁ λέγω ἤ ὥστε περί αὐτός ὁ ἀδύνατος ἐπισκοπέω , ἐπεί δέ δοκέω μάλα κίνησις εἰμί καί μεταβολή τις ὁ χρόνος , οὗτος ἄν εἰμί σκοπέω . ὁ μέν οὖν ἕκαστος μεταβολή καί κίνησις ἐν αὐτός ὁ μεταβάλλω μόνος εἰμί , ἤ ὅς ἄν τυγχάνω εἰμί αὐτός ὁ κινέω καί μεταβάλλω · ὁ δέ χρόνος ὅμοιος καί πανταχοῦ καί παρά πᾶς . ἔτι δέ μεταβολή μέν εἰμί ταχύς καί βραδύς , χρόνος δέ οὐ εἰμί · ὁ γάρ βραδύς καί ταχύς χρόνος ὁρίζω , ταχύς μέν ὁ ἐν ὀλίγος πολύς κινέω , βραδύς δέ ὁ ἐν πολύς ὀλίγος · ὁ δέ χρόνος οὐ ὁρίζω χρόνος , οὔτε ὁ ἄποσος τις εἰμί οὔτε ὁ ποιός . ὅτι μέν τοίνυν οὐ εἰμί κίνησις , φανερός · μηδείς δέ διαφέρω λέγω ἐγώ ἐν ὁ πάρειμι κίνησις ἤ μεταβολή .