aristoteles-et-corpus-aristotelicum.physica 8.9
Ὅτι δὲ τῶν φορῶν ἡ κυκλοφορία πρώτη , δῆλον . πᾶσα γὰρ φορά , ὥσπερ καὶ πρότερον εἴπομεν , ἢ κύκλῳ ἢ ἐπʼ εὐθείας ἢ μικτή . ταύτης δὲ ἀνάγκη προτέρας εἶναι ἐκείνας · ἐξ ἐκείνων γὰρ συνέστηκεν . τῆς δʼ εὐθείας ἡ κύκλῳ · ἁπλῆ γὰρ καὶ τέλειος μᾶλλον . ἄπειρον μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν εὐθεῖαν φέρεσθαι ( τὸ γὰρ οὕτως ἄπειρον οὐκ ἔστιν · ἅμα δʼ οὐδʼ εἰ ἦν , ἐκινεῖτʼ ἂν οὐδέν · οὐ γὰρ γίγνεται τὸ ἀδύνατον , διελθεῖν δὲ τὴν ἄπειρον ἀδύνατον ) · ἡ δʼ ἐπὶ τῆς πεπερασμένης ἀνακάμπτουσα μὲν συνθετὴ καὶ δύο κινήσεις , μὴ ἀνακάμπτουσα δὲ ἀτελὴς καὶ φθαρτή . πρότερον δὲ καὶ φύσει καὶ λόγῳ καὶ χρόνῳ τὸ τέλειον μὲν τοῦ ἀτελοῦς , τοῦ φθαρτοῦ δὲ τὸ ἄφθαρτον . ἔτι προτέρα ἣν ἐνδέχεται ἀΐδιον εἶναι τῆς μὴ ἐνδεχομένης · τὴν μὲν οὖν κύκλῳ ἐνδέχεται ἀΐδιον εἶναι , τῶν δὲ ἄλλων οὔτε φορὰν οὔτε ἄλλην οὐδεμίαν · στάσιν γὰρ δεῖ γενέσθαι , εἰ δὲ στάσις , ἔφθαρται ἡ κίνησις . εὐλόγως δὲ συμβέβηκε τὸ τὴν κύκλῳ μίαν εἶναι καὶ συνεχῆ , καὶ μὴ τὴν ἐπʼ εὐθείας' τῆς μὲν γὰρ ἐπʼ εὐθείας ὥρισται καὶ ἀρχὴ καὶ τέλος καὶ μέσον , καὶ πάντʼ ἔχει ἐν αὐτῇ , ὥστʼ ἔστιν ὅθεν ἄρξεται τὸ κινούμενον καὶ οὗ τελευτήσει ( πρὸς γὰρ τοῖς πέρασιν ἠρεμεῖ πᾶν , ἢ ὅθεν ἢ οὗ ) , τῆς δὲ περιφεροῦς ἀόριστα · τί γὰρ μᾶλλον ὁποιονοῦν πέρας τῶν ἐπὶ τῆς γραμμῆς ; ὁμοίως γὰρ ἕκαστον καὶ ἀρχὴ καὶ μέσον καὶ τέλος , ὥστʼ ἀεί τε εἶναι ἐν ἀρχῇ καὶ ἐν τέλει καὶ μηδέποτε . διὸ κινεῖταί τε καὶ ἠρεμεῖ πως ἡ σφαῖρα · τὸν αὐτὸν γὰρ κατέχει τόπον . αἴτιον δʼ ὅτι πάντα συμβέβηκε ταῦτα τῷ κέντρῳ · καὶ γὰρ ἀρχὴ καὶ μέσον τοῦ μεγέθους καὶ τέλος ἐστίν , ὥστε διὰ τὸ ἔξω εἶναι τοῦτο τῆς περιφερείας οὐκ ἔστιν ὅπου τὸ φερόμενον ἠρεμήσει ὡς διεληλυθός ( ἀεὶ γὰρ φέρεται περὶ τὸ μέσον , ἀλλʼ οὐ πρὸς τὸ ἔσχατον ) , διὰ δὲ τὸ τοῦτο μένειν ἀεί τε ἠρεμεῖ πως τὸ ὅλον καὶ κινεῖται συνεχῶς . συμβαίνει δʼ ἀντιστρόφως · καὶ γὰρ ὅτι μέτρον τῶν κινήσεων ἡ περιφορά , πρώτην ἀναγκαῖον αὐτὴν εἶναι ( ἅπαντα γὰρ μετρεῖται τῷ πρώτῳ , καὶ διότι πρώτη , μέτρον ἐστὶν τῶν ἄλλων . ἔτι δὲ καὶ ὁμαλῆ ἐνδέχεται εἶναι τὴν κύκλῳ μόνην · τὰ γὰρ ἐπʼ εὐθείας ἀνωμαλῶς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς φέρεται καὶ πρὸς τὸ τέλος · πάντα γὰρ ὅσῳπερ ἂν ἀφίστηται τοῦ ἠρεμοῦντος , φέρεται θᾶττον · τῆς δὲ κύκλῳ μόνης οὔτʼ ἀρχὴ οὔτε τέλος ἐν αὐτῇ πέφυκεν , ἀλλʼ ἐκτός . ὅτι δʼ ἡ κατὰ τόπον φορὰ πρώτη τῶν κινήσεων , μαρτυροῦσι πάντες ὅσοι περὶ κινήσεως πεποίηνται μνείαν · τὰς γὰρ ἀρχὰς αὐτῆς ἀποδιδόασιν τοῖς κινοῦσι τοιαύτην κίνησιν . διάκρισις γὰρ καὶ σύγκρισις κινήσεις κατὰ τόπον εἰσίν , οὕτω δὲ κινοῦσιν ἡ φιλία καὶ τὸ νεῖκος · τὸ μὲν γὰρ διακρίνει , τὸ δὲ συγκρίνει αὐτῶν . καὶ τὸν νοῦν δέ φησιν Ἀναξαγόρας διακρίνειν τὸν κινήσαντα πρῶτον . ὁμοίως δὲ καὶ ὅσοι τοιαύτην μὲν οὐδεμίαν αἰτίαν λέγουσιν , διὰ δὲ τὸ κενὸν κινεῖσθαί φασιν · καὶ γὰρ οὗτοι τὴν κατὰ τόπον κίνησιν κινεῖσθαι τὴν φύσιν λέγουσιν ( ἡ γὰρ διὰ τὸ κενὸν κίνησις φορά ἐστιν καὶ ὡς ἐν τόπῳ ) , τῶν δʼ ἄλλων οὐδεμίαν ὑπάρχειν τοῖς πρώτοις ἀλλὰ τοῖς ἐκ τούτων οἴονται · αὐξάνεσθαι γὰρ καὶ φθίνειν καὶ ἀλλοιοῦσθαι συγκρινομένων καὶ διακρινομένων τῶν ἀτόμων σωμάτων φασίν . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ὅσοι διὰ πυκνότητα ἢ μανότητα κατασκευάζουσι γένεσιν καὶ φθοράν · συγκρίσει γὰρ καὶ διακρίσει ταῦτα διακοσμοῦσιν . ἔτι δὲ παρὰ τούτους οἱ τὴν ψυχὴν αἰτίαν ποιοῦντες κινήσεως · τὸ γὰρ αὐτὸ αὐτὸ κινοῦν ἀρχὴν εἶναί φασιν τῶν κινουμένων , κινεῖ δὲ τὸ ζῶον καὶ πᾶν τὸ ἔμψυχον τὴν κατὰ τόπον αὐτὸ κίνησιν . καὶ κυρίως δὲ κινεῖσθαί φαμεν μόνον τὸ κινούμενον κατὰ τόπον · ἂν δʼ ἠρεμῇ μὲν ἐν τῷ αὐτῷ , αὐξάνηται δʼ ἢ φθίνῃ ἢ ἀλλοιούμενον τυγχάνῃ . πῂ κινεῖσθαι , ἁπλῶς δὲ κινεῖσθαι οὔ φαμεν . ὅτι μὲν οὖν ἀεί τε κίνησις ἦν καὶ ἔσται τὸν ἅπαντα χρόνον , καὶ τίς ἀρχὴ τῆς ἀϊδίου κινήσεως , ἔτι δὲ τίς πρώτη κίνησις , καὶ τίνα κίνησιν ἀΐδιον ἐνδέχεται μόνην εἶναι , καὶ τὸ κινοῦν πρῶτον ὅτι ἀκίνητον , εἴρηται .
Lemmas: ὅτι δέ ὁ φορά ὁ κυκλοφορία πρῶτος , δῆλος . πᾶς γάρ φορά , ὥσπερ καί πρότερος λέγω , ἤ κύκλος ἤ ἐπί εὐθεῖα ἤ μικτός . οὗτος δέ ἀνάγκη πρότερος εἰμί ἐκεῖνος · ἐκ ἐκεῖνος γάρ συνίστημι . ὁ δέ εὐθεῖα ὁ κύκλος · ἁπλόος γάρ καί τέλειος μάλα . ἄπειρος μέν γάρ οὐ εἰμί εὐθύς φέρω ( ὁ γάρ οὕτως ἄπειρος οὐ εἰμί · ἅμα δέ οὐδέ εἰ εἰμί , κινέω ἄν οὐδείς · οὐ γάρ γίγνομαι ὁ ἀδύνατος , διέρχομαι δέ ὁ ἄπειρος ἀδύνατος ) · ὁ δέ ἐπί ὁ περαίνω ἀνακάμπτω μέν σύνθετος καί δύο κίνησις , μή ἀνακάμπτω δέ ἀτελής καί φθαρτός . πρότερος δέ καί φύσις καί λόγος καί χρόνος ὁ τέλειος μέν ὁ ἀτελής , ὁ φθαρτός δέ ὁ ἄφθαρτος . ἔτι πρότερος ὅς ἐνδέχομαι ἀίδιος εἰμί ὁ μή ἐνδέχομαι · ὁ μέν οὖν κύκλος ἐνδέχομαι ἀίδιος εἰμί , ὁ δέ ἄλλος οὔτε φορά οὔτε ἄλλος οὐδείς · στάσις γάρ δέω γίγνομαι , εἰ δέ στάσις , φθείρω ὁ κίνησις . εὔλογος δέ συμβαίνω ὁ ὁ κύκλος εἷς εἰμί καί συνεχής , καί μή ὁ ἐπί εὐθύς ὁ μέν γάρ ἐπί εὐθεῖα ὁρίζω καί ἀρχή καί τέλος καί μέσος , καί πᾶς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ , ὥστε εἰμί ὅθεν ἄρχω ὁ κινέω καί οὗ τελευτάω ( πρός γάρ ὁ πέρας ἠρεμέω πᾶς , ἤ ὅθεν ἤ οὗ ) , ὁ δέ περιφερής ἀόριστος · τίς γάρ μάλα ὁποῖος πέρας ὁ ἐπί ὁ γραμμή ; ὅμοιος γάρ ἕκαστος καί ἀρχή καί μέσος καί τέλος , ὥστε ἀεί τε εἰμί ἐν ἀρχή καί ἐν τέλος καί μηδέποτε . διό κινέω τε καί ἠρεμέω πως ὁ σφαῖρα · ὁ αὐτός γάρ κατέχω τόπος . αἴτιος δέ ὅτι πᾶς συμβαίνω οὗτος ὁ κέντρον · καί γάρ ἀρχή καί μέσος ὁ μέγεθος καί τέλος εἰμί , ὥστε διά ὁ ἔξω εἰμί οὗτος ὁ περιφέρεια οὐ εἰμί ὅπου ὁ φέρω ἠρεμέω ὡς διέρχομαι ( ἀεί γάρ φέρω περί ὁ μέσος , ἀλλά οὐ πρός ὁ ἔσχατος ) , διά δέ ὁ οὗτος μένω ἀεί τε ἠρεμέω πως ὁ ὅλος καί κινέω συνεχής . συμβαίνω δέ ἀντίστροφος · καί γάρ ὅτι μέτρον ὁ κίνησις ὁ περιφορά , πρῶτος ἀναγκαῖος αὐτός εἰμί ( ἅπας γάρ μετρέω ὁ πρῶτος , καί διότι πρῶτος , μέτρον εἰμί ὁ ἄλλος . ἔτι δέ καί ὁμαλής ἐνδέχομαι εἰμί ὁ κύκλος μόνος · ὁ γάρ ἐπί εὐθεῖα ἀνωμαλής ἀπό ὁ ἀρχή φέρω καί πρός ὁ τέλος · πᾶς γάρ ὅσος ἄν ἀφίστημι ὁ ἠρεμέω , φέρω ταχύς · ὁ δέ κύκλος μόνος οὔτε ἀρχή οὔτε τέλος ἐν αὐτός φύω , ἀλλά ἐκτός . ὅτι δέ ὁ κατά τόπος φορά πρῶτος ὁ κίνησις , μαρτυρέω πᾶς ὅσος περί κίνησις ποιέω μνεία · ὁ γάρ ἀρχή αὐτός ἀποδίδωμι ὁ κινέω τοιοῦτος κίνησις . διάκρισις γάρ καί σύγκρισις κίνησις κατά τόπος εἰμί , οὕτως δέ κινέω ὁ φιλία καί ὁ νεῖκος · ὁ μέν γάρ διακρίνω , ὁ δέ συγκρίνω αὐτός . καί ὁ νόος δέ φημί Ἀναξαγόρας διακρίνω ὁ κινέω πρῶτος . ὅμοιος δέ καί ὅσος τοιοῦτος μέν οὐδείς αἰτία λέγω , διά δέ ὁ κενός κινέω φημί · καί γάρ οὗτος ὁ κατά τόπος κίνησις κινέω ὁ φύσις λέγω ( ὁ γάρ διά ὁ κενός κίνησις φορά εἰμί καί ὡς ἐν τόπος ) , ὁ δέ ἄλλος οὐδείς ὑπάρχω ὁ πρῶτος ἀλλά ὁ ἐκ οὗτος οἴομαι · αὐξάνω γάρ καί φθίω καί ἀλλοιόω συγκρίνω καί διακρίνω ὁ ἄτομος σῶμα φημί . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὅσος διά πυκνότης ἤ μανότης κατασκευάζω γένεσις καί φθορά · σύγκρισις γάρ καί διάκρισις οὗτος διακοσμέω . ἔτι δέ παρά οὗτος ὁ ὁ ψυχή αἰτία ποιέω κίνησις · ὁ γάρ αὐτός ἑαυτοῦ κινέω ἀρχή εἰμί φημί ὁ κινέω , κινέω δέ ὁ ζῷον καί πᾶς ὁ ἔμψυχος ὁ κατά τόπος ἑαυτοῦ κίνησις . καί κύριος δέ κινέω φημί μόνος ὁ κινέω κατά τόπος · ἐάν δέ ἠρεμέω μέν ἐν ὁ αὐτός , αὐξάνω δέ ἤ φθίω ἤ ἀλλοιόω τυγχάνω . πη κινέω , ἁπλῶς δέ κινέω οὐ φημί . ὅτι μέν οὖν ἀεί τε κίνησις εἰμί καί εἰμί ὁ ἅπας χρόνος , καί τίς ἀρχή ὁ ἀίδιος κίνησις , ἔτι δέ τίς πρῶτος κίνησις , καί τίς κίνησις ἀίδιος ἐνδέχομαι μόνος εἰμί , καί ὁ κινέω πρῶτος ὅτι ἀκίνητος , λέγω .