aristoteles-et-corpus-aristotelicum.meteorologica 2.7
Περὶ δὲ σεισμοῦ καὶ κινήσεως γῆς μετὰ ταῦτα λεκτέον · ἡ γὰρ αἰτία τοῦ πάθους ἐχομένη τούτου τοῦ γένους ἐστίν . Ἔστι δὲ τά γε παρειλημμένα μέχρι τοῦ νῦν χρόνου τρία καὶ παρὰ τριῶν . Ἀναξαγόρας τε γὰρ ὁ Κλαζομένιος καὶ πρότερος Ἀναξιμένης ὁ Μιλήσιος ἀπεφήναντο , καὶ τούτων ὕστερος Δημόκριτος ὁ Ἀβδηρίτης . Ἀναξαγόρας μὲν οὖν φησὶ τὸν αἰθέρα πεφυκότα φέρεσθαι ἄνω , ἐμπίπτοντα δ’ εἰς τὰ κάτω τῆς γῆς καὶ τὰ κοῖλα κινεῖν αὐτήν · τὰ μὲν γὰρ ἄνω συναληλίφθαι διὰ τοὺς ὄμβρους , ἐπεὶ φύσει γε πᾶσαν ὁμοίως εἶναι σομφήν , ὡς ὄντος τοῦ μὲν ἄνω τοῦ δὲ κάτω τῆς ὅλης σφαίρας , καὶ ἄνω μὲν τούτου ὄντος τοῦ μορίου ἐφ’ οὖ τυγχάνομεν οἰκοῦντες , κάτω δὲ θατέρου . Πρὸς μὲν οὖν ταύτην τὴν αἰτίαν οὐθὲν ἴσως δεῖ λέγειν ὡς λίαν ἁπλῶς εἰρημένην · τό τε γὰρ ἄνω καὶ κάτω νομίζειν οὕτως ἔχειν ὥστε μὴ πρὸς τὴν γῆν πάντῃ φέρεσθαι τὰ βάρος ἔχοντα τῶν σωμάτων , ἄνω δὲ τὰ κοῦφα καὶ τὸ πῦρ , εὔηθες , καὶ ταῦθ’ ὁρῶντας τὸν ὁρίζοντα τὴν οἰκουμένην , ὅσην ἡμεῖς ἴσμεν , ἕτερον ἀεὶ γιγνόμενον μεθισταμένων , ὡς οὔσης κυρτῆς καὶ σφαιροειδοῦς · καὶ τὸ λέγειν μὲν ὡς διὰ τὸ μέγεθος ἐπὶ τοῦ ἀέρος μένει , σείεσθαι δὲ φάσκειν τυπτομένην κάτωθεν ἄνω ὅλης . Πρὸς δὲ τούτοις οὐθὲν ἀποδίδωσι τῶν συμβαινόντων περὶ τοὺς σεισμούς · οὔτε γὰρ χῶραι οὔτε ὧραι αἱ τυχοῦσαι μετέχουσι τούτου τοῦ πάθους . Δημόκριτος δέ φησι πλήρη τὴν γῆν ὕδατος οὖσαν , καὶ πολὺ δεχομένην ἕτερον ὄμβριον ὕδωρ , ὑπὸ τούτου κινεῖσθαι · πλείονός τε γὰρ γινομένου διὰ τὸ μὴ δύνασθαι δέχεσθαι τὰς κοιλίας ἀποβιαζόμενον ποιεῖν τὸν σεισμόν , καὶ ξηραινομένην καὶ ἕλκουσαν εἰς τοὺς κενοὺς τόπους ἐκ τῶν πληρεστέρων τὸ μεταβάλλον ἐμπῖπτον κινεῖν . Ἀναξιμένης δέ φησι βρεχομένην τὴν γῆν καὶ ξηραινομένην ῥήγνυσθαι , καὶ ὑπὸ τούτων τῶν ἀπορρηγνυμένων κολωνῶν ἐμπιπτόντων σείεσθαι · διὸ καὶ γίγνεσθαι τοὺς σεισμοὺς ἔν τε τοῖς αὐχμοῖς καὶ πάλιν ἐν ταῖς ὑπερομβρίαις · ἔν τε γὰρ τοῖς αὐχμοῖς , ὥσπερ εἴρηται , ξηραινομένην ῥήγνυσθαι , καὶ ὑπὸ τῶν ὑδάτων ὑπερυγραινομένην διαπίπτειν . Ἔδει δὲ τούτου συμβαίνοντος ὑπονοστοῦσαν πολλαχοῦ φαίνεσθαι τὴν γῆν . Ἔτι δὲ διὰ τίν’ αἰτίαν περὶ τόπους τινὰς πολλάκις γίνεται τοῦτο τὸ πάθος οὐδεμιᾷ διαφέροντας ὑπερβολῇ τοιαύτῃ παρὰ τοὺς ἄλλους ; καίτοι ἐχρῆν . Ὅλως δὲ τοῖς οὕτως ὑπολαμβάνουσιν ἀναγκαῖον ἧττον ἀεὶ τοὺς σεισμοὺς φάναι γίγνεσθαι , καὶ τέλος παύσασθαί ποτε σειομένην · τὸ γὰρ σαττόμενον τοιαύτην ἔχει φύσιν . Ὥστ’ εἰ τοῦτ’ ἀδύνατον , δῆλον ὅτι ἀδύνατον καὶ ταύτην εἶναι τὴν αἰτίαν .
Lemmas: περί δέ σεισμός καί κίνησις γῆ μετά οὗτος λεκτέος · ὁ γάρ αἰτία ὁ πάθος ἔχω οὗτος ὁ γένος εἰμί . εἰμί δέ ὁ γε παραλαμβάνω μέχρι ὁ νῦν χρόνος τρεῖς καί παρά τρεῖς . Ἀναξαγόρας τε γάρ ὁ Κλαζομένιος καί πρότερος Ἀναξιμένης ὁ Μιλήσιος ἀποφαίνω , καί οὗτος ὕστερος Δημόκριτος ὁ Ἀβδηρίτης . Ἀναξαγόρας μέν οὖν φημί ὁ αἰθήρ φύω φέρω ἄνω , ἐμπίπτω δέ εἰς ὁ κάτω ὁ γῆ καί ὁ κοῖλος κινέω αὐτός · ὁ μέν γάρ ἄνω συναλείφω διά ὁ ὄμβρος , ἐπεί φύσις γε πᾶς ὅμοιος εἰμί σομφός , ὡς εἰμί ὁ μέν ἄνω ὁ δέ κάτω ὁ ὅλος σφαῖρα , καί ἄνω μέν οὗτος εἰμί ὁ μόριον ἐπί ὅς τυγχάνω οἰκέω , κάτω δέ ἕτερος . πρός μέν οὖν οὗτος ὁ αἰτία οὐδείς ἴσως δέω λέγω ὡς λίαν ἁπλῶς λέγω · ὁ τε γάρ ἄνω καί κάτω νομίζω οὕτως ἔχω ὥστε μή πρός ὁ γῆ πάντῃ φέρω ὁ βάρος ἔχω ὁ σῶμα , ἄνω δέ ὁ κοῦφος καί ὁ πῦρ , εὐήθης , καί οὗτος ὁράω ὁ ὁρίζω ὁ οἰκουμένη , ὅσος ἐγώ οἶδα , ἕτερος ἀεί γίγνομαι μεθίστημι , ὡς εἰμί κυρτός καί σφαιροειδής · καί ὁ λέγω μέν ὡς διά ὁ μέγεθος ἐπί ὁ ἀήρ μένω , σείω δέ φάσκω τύπτω κάτωθεν ἄνω ὅλος . πρός δέ οὗτος οὐδείς ἀποδίδωμι ὁ συμβαίνω περί ὁ σεισμός · οὔτε γάρ χώρα οὔτε ὥρα ὁ τυγχάνω μετέχω οὗτος ὁ πάθος . Δημόκριτος δέ φημί πλήρης ὁ γῆ ὕδωρ εἰμί , καί πολύς δέχομαι ἕτερος ὄμβριος ὕδωρ , ὑπό οὗτος κινέω · πολύς τε γάρ γίγνομαι διά ὁ μή δύναμαι δέχομαι ὁ κοιλία ἀποβιάζομαι ποιέω ὁ σεισμός , καί ξηραίνω καί ἕλκω εἰς ὁ κενός τόπος ἐκ ὁ πλήρης ὁ μεταβάλλω ἐμπίπτω κινέω . Ἀναξιμένης δέ φημί βρέχω ὁ γῆ καί ξηραίνω ῥήγνυμι , καί ὑπό οὗτος ὁ ἀπορρήγνυμι κολωνός ἐμπίπτω σείω · διό καί γίγνομαι ὁ σεισμός ἐν τε ὁ αὐχμός καί πάλιν ἐν ὁ ὑπερομβρία · ἐν τε γάρ ὁ αὐχμός , ὥσπερ λέγω , ξηραίνω ῥήγνυμι , καί ὑπό ὁ ὕδωρ ὑπερυγραίνω διαπίπτω . δέω δέ οὗτος συμβαίνω ὑπονοστέω πολλαχοῦ φαίνω ὁ γῆ . ἔτι δέ διά τίς αἰτία περί τόπος τις πολλάκις γίγνομαι οὗτος ὁ πάθος οὐδείς διαφέρω ὑπερβολή τοιοῦτος παρά ὁ ἄλλος ; καίτοι χρή . ὅλος δέ ὁ οὕτως ὑπολαμβάνω ἀναγκαῖος ἥσσων ἀεί ὁ σεισμός φημί γίγνομαι , καί τέλος παύω ποτέ σείω · ὁ γάρ σάττω τοιοῦτος ἔχω φύσις . ὥστε εἰ οὗτος ἀδύνατος , δῆλος ὅτι ἀδύνατος καί οὗτος εἰμί ὁ αἰτία .