aristoteles-et-corpus-aristotelicum.meteorologica 4.11
Ποῖα δὲ θερμὰ ἢ ψυχρὰ τῶν πεπηγότων ἢ τῶν ὑγρῶν , ἐκ τῶν εἰρημένων δεῖ μεταδιώκειν . Ὅσα μὲν οὖν ὕδατος , ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ψυχρά , ἐὰν μὴ ἀλλοτρίαν ἔχῃ θερμότητα , οἷον κονία , οὖρον , οἶνος · ὅσα δὲ γῆς , ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ θερμὰ διὰ τὴν τοῦ θερμοῦ δημιουργίαν , οἷον τίτανος καὶ τέφρα . Δεῖ δὲ λαβεῖν τὴν ὕλην ψυχρότητά τινα εἶναι · ἐπεὶ γὰρ τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ὑγρὸν ὕλη ( ταῦτα γὰρ παθητικά ) , τούτων δὲ σώματα μάλιστα γῆ καὶ ὕδωρ ἐστί , ταῦτα δὲ ψυχρότητι ὥρισται , δῆλον ὅτι πάντα τὰ σώματα ὅσα ἑκατέρου ἁπλῶς τοῦ στοιχείου , ψυχρὰ μᾶλλόν ἐστιν , ἂν μὴ ἔχῃ ἀλλοτρίαν θερμότητα , οἷον τὸ ζέον ὕδωρ ἢ τὸ διὰ τέφρας ἠθημένον · καὶ γὰρ τοῦτο ἔχει τὴν ἐκ τῆς τέφρας θερμότητα · ἐν ἅπασι γάρ ἐστι θερμότης , ἢ πλείων ἢ ἐλάττων , τοῖς πεπυρωμένοις . Διὸ καὶ ἐν τοῖς σαπροῖς ζῷα ἐγγίγνεται · ἔνεστι γὰρ θερμότης ἡ φθείρασα τὴν ἑκάστου οἰκείαν θερμότητα . Ὅσα δὲ κοινά , ἔχει θερμότητα · συνέστη γὰρ τὰ πλεῖστα ὑπὸ θερμότης πεψάσης . Ἔνια δὲ σῆψίς ἐστιν , οἷον τὰ συντηκτά . Ὥστε ἔχοντα μὲν τὴν φύσιν θερμὰ καὶ αἷμα καὶ γονὴ καὶ μυελὸς καὶ ὀπὸς καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα , φθειρόμενα δὲ καὶ ἐξιστάμενα τῆς φύσεως οὐκέτι · λείπεται γὰρ ἡ ὕλη , γῆ οὖσα ἢ ὕδωρ . Διὸ ἀμφότερα δοκεῖ τισί , καὶ οἱ μὲν ψυχρὰ οἱ δὲ θερμὰ ταῦτά φασιν εἶναι , ὁρῶντες , ὅταν μὲν ἐν τῇ φύσει ὦσι , θερμά , ὅταν δὲ χωρισθῶσι , πηγνύμενα . Ἔχει μὲν οὖν οὕτως , ὅμως δ’ ὥσπερ διώρισται , ἐν οἷς μὲν ἡ ὕλη ὕδατος τὸ πλεῖστον , ψυχρά ( ἀντίκειται γὰρ τοῦτο μάλιστα τῷ πυρί ) , ἐν οἷς δὲ γῆς ἢ ἀέρος , θερμότερα . Συμβαίνει δέ ποτε ταὐτὰ γίνεσθαι ψυχρότατα καὶ θερμότατα ἀλλοτρίᾳ θερμότητι · ὅσα γὰρ μάλιστα πέπηγε καὶ στερεώτατά ἐστι , ταῦτα ψυχρά τε μάλιστα , ἐὰν στερηθῇ θερμότητος , καὶ κάει μάλιστα , ἐὰν πυρωθῇ , οἷον ὕδωρ καπνοῦ καὶ λίθος ὕδατος κάει μᾶλλον .
Lemmas: ποῖος δέ θερμός ἤ ψυχρός ὁ πήγνυμι ἤ ὁ ὑγρός , ἐκ ὁ λέγω δέω μεταδιώκω . ὅσος μέν οὖν ὕδωρ , ὡς ἐπί ὁ πολύς ψυχρός , ἐάν μή ἀλλότριος ἔχω θερμότης , οἷος κονία , οὖρος , οἶνος · ὅσος δέ γῆ , ὡς ἐπί ὁ πολύς θερμός διά ὁ ὁ θερμός δημιουργία , οἷος τίτανος καί τέφρα . δέω δέ λαμβάνω ὁ ὕλη ψυχρότης τις εἰμί · ἐπεί γάρ ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός ὕλη ( οὗτος γάρ παθητικός ) , οὗτος δέ σῶμα μάλα γῆ καί ὕδωρ εἰμί , οὗτος δέ ψυχρότης ὁρίζω , δῆλος ὅτι πᾶς ὁ σῶμα ὅσος ἑκάτερος ἁπλῶς ὁ στοιχεῖον , ψυχρός μάλα εἰμί , ἐάν μή ἔχω ἀλλότριος θερμότης , οἷος ὁ ζέω ὕδωρ ἤ ὁ διά τέφρα ἠθέω · καί γάρ οὗτος ἔχω ὁ ἐκ ὁ τέφρα θερμότης · ἐν ἅπας γάρ εἰμί θερμότης , ἤ πολύς ἤ ἐλαχύς , ὁ πυρόω . διό καί ἐν ὁ σαπρός ζῷον ἐγγίγνομαι · ἔνειμι γάρ θερμότης ὁ φθείρω ὁ ἕκαστος οἰκεῖος θερμότης . ὅσος δέ κοινός , ἔχω θερμότης · συνίστημι γάρ ὁ πολύς ὑπό θερμότης πέσσω . ἔνιοι δέ σῆψις εἰμί , οἷος ὁ συντηκτός . ὥστε ἔχω μέν ὁ φύσις θερμός καί αἷμα καί γονή καί μυελός καί ὄψ καί πᾶς ὁ τοιοῦτος , φθείρω δέ καί ἐξίστημι ὁ φύσις οὐκέτι · λείπω γάρ ὁ ὕλη , γῆ εἰμί ἤ ὕδωρ . διό ἀμφότερος δοκέω τις , καί ὁ μέν ψυχρός ὁ δέ θερμός οὗτος φημί εἰμί , ὁράω , ὅταν μέν ἐν ὁ φύσις εἰμί , θερμός , ὅταν δέ χωρίζω , πήγνυμι . ἔχω μέν οὖν οὕτως , ὅμως δέ ὥσπερ διορίζω , ἐν ὅς μέν ὁ ὕλη ὕδωρ ὁ πολύς , ψυχρός ( ἀντίκειμαι γάρ οὗτος μάλα ὁ πῦρ ) , ἐν ὅς δέ γῆ ἤ ἀήρ , θερμός . συμβαίνω δέ ποτέ αὐτός γίγνομαι ψυχρός καί θερμός ἀλλότριος θερμότης · ὅσος γάρ μάλα πήγνυμι καί στερεός εἰμί , οὗτος ψυχρός τε μάλα , ἐάν στερέω θερμότης , καί καίω μάλα , ἐάν πυρόω , οἷος ὕδωρ καπνός καί λίθος ὕδωρ καίω μάλα .