aristoteles-et-corpus-aristotelicum.meteorologica 2.8
Ἀλλ’ ἐπειδὴ φανερὸν ὅτι ἀναγκαῖον καὶ ἀπὸ ὑγροῦ καὶ ἀπὸ ξηροῦ γίγνεσθαι ἀναθυμίασιν , ὥσπερ εἴπομεν ἐν τοῖς πρότερον , ἀνάγκη τούτων ὑπαρχόντων γίγνεσθαι τοὺς σεισμούς . Ὑπάρχει γὰρ ἡ γῆ καθ’ αὑτὴν μὲν ξηρά , διὰ δὲ τοὺς ὄμβρους ἔχουσα ἐν αὑτῇ νοτίδα πολλήν , ὥσθ’ ὐπό τε τοῦ ἡλίου καὶ τοῦ ἐν αὐτῇ πυρὸς θερμαινομένης πολὺ μὲν ἔξω πολὺ δ’ ἐντὸς γίνεσθαι τὸ πνεῦμα · καὶ τοῦτο ὁτὲ μὲν συνεχὲς ἔξω ῥεῖ πᾶν , ὁτὲ δ’ εἴσω πᾶν , ἐνίοτε δὲ καὶ μερίζεται . Εἰ δὴ τοῦτ’ ἀδύνατον ἄλλως ἔχειν , τὸ μετὰ τοῦτο σκεπτέον ἂν εἴη ὁποῖον κινητικώτατον ἂν εἴη τῶν σωμάτων · ἀνάγκη γὰρ τὸ ἐπὶ πλεῖστόν τε πεφυκὸς ἰέναι καὶ σφοδρότατον μάλιστα τοιοῦτον εἶναι . Σφοδρότατον μὲν οὖν ἐξ ἀνάγκης τὸ τάχιστα φερόμενον · τύπτει γὰρ μάλιστα διὰ τὸ τάχος · ἐπὶ πλεῖστον δὲ πέφυκε διιέναι τὸ διὰ παντὸς ἰέναι μάλιστα δυνάμενον , τοιοῦτον δὲ τὸ λεπτότατον . Ὥστ’ εἴπερ ἡ τοῦ πνεύματος φύσις τοιαύτη , μάλιστα τῶν σωμάτων τὸ πνεῦμα κινητικόν · καὶ γὰρ τὸ πῦρ ὅταν μετὰ πνεύματος ᾖ , γίγνεται φλὸξ καὶ φέρεται ταχέως . Οὐκ ἂν οὖν ὕδωρ οὐδὲ γῆ αἴτιον εἴη , ἀλλὰ πνεῦμα τῆς κινήσεως , ὅταν ἔσω τύχῃ ῥυὲν τὸ ἔξω ἀναθυμιώμενον . Διὸ γίγνονται νηνεμίᾳ οἱ πλεῖστοι καὶ μέγιστοι τῶν σεισμῶν · συνεχὴς γὰρ οὖσα ἡ ἀναθυμίασις ἀκολουθεῖ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τῇ ὁρμῇ τῆς ἀρχῆς , ὥστε ἢ ἔσω ἅμα ἢ ἔξω ὁρμᾷ πᾶσα . Τὸ δ’ ἐνίους γίνεσθαι καὶ πνεύματος ὄντος οὐδὲν ἄλογον · ὁρῶμεν γὰρ ἐνίοτε ἅμα πλείους πνέοντας ἀνέμους , ὧν ὅταν εἰς τὴν γῆν ὁρμήσῃ θάτερον , ἔσται πνεύματος ὄντος ὁ σεισμός . Ἐλάττους δ’ οὗτοι τὸ μέγεθος γίγνονται διὰ τὸ διῃρῆσθαι τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν αἰτίαν αὐτῶν . Καὶ νυκτὸς δ’ οἱ πλείους καὶ μείζους γίγνονται τῶν σεισμῶν , οἱ δὲ τῆς ἡμέρας περὶ μεσημβρίαν · νηνεμώτατον γάρ ἐστιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τῆς ἡμέρας ἡ μεσημβρία ( ὁ γὰρ ἥλιος ὅταν μάλιστα κρατῇ , κατακλείει τὴν ἀναθυμίασιν εἰς τὴν γῆν · κρατεῖ δὲ μάλιστα περὶ τὴν μεσημβρίαν ) καὶ αἱ νύκτες δὲ τῶν ἡμερῶν νηνεμώτεραι διὰ τὴν ἀπουσίαν τὴν τοῦ ἡλίου · ὥστ’ εἴσω γίγνεται πάλιν ἡ ῥύσις , ὥσπερ ἄμπωτις , εἰς τοὐναντίον τῆς ἔξωθεν πλημμυρίδος , καὶ πρὸς ὄρθρον μάλιστα · τηνικαῦτα γὰρ καὶ τὰ πνεύματα πέφυκεν ἄρχεσθαι πνεῖν . Ἐὰν οὖν εἴσω τύχῃ μεταβάλλουσα ἡ ἀρχὴ αὐτῶν ὥσπερ Εὔριπος , διὰ τὸ πλῆθος ἰσχυρότερον ποιεῖ τὸν σεισμόν . Ἔτι δὲ περὶ τόπους τοιούτους οἱ ἰσχυρότατοι γίνονται τῶν σεισμῶν , ὅπου ἡ θάλασσα ῥοώδης ἢ ἡ χώρα σομφὴ καὶ ὕπαντρος . Διὸ καὶ περὶ Ἑλλήσποντον καὶ περὶ Ἀχαΐαν καὶ Σικελίαν , καὶ τῆς Εὐβοίας περὶ τούτους τοὺς τόπους · δοκεῖ γὰρ διαυλωνίζειν ὑπὸ τὴν γῆν ἡ θάλαττα . Διὸ καὶ τὰ θερμὰ τὰ περὶ Αἴδεψον ἀπὸ τοιαύτης αἰτίας γέγονεν . Περὶ δὲ τοὺς εἰρημένους τόπους οἱ σεισμοὶ γίνονται μάλιστα διὰ τὴν στενότητα · τὸ γὰρ πνεῦμα γινόμενον σφοδρὸν διὰ τὸ πλῆθος τῆς θαλάττης πολλῆς προσφερομένης ἀπωθεῖται πάλιν εἰς τὴν γῆν , τό γε πεφυκὸς ἀποπνεῖν ἀπὸ τῆς γῆς . Αἵ τε χῶραι ὅσαι σομφοὺς ἔχουσι τοὺς κάτω τόπους , πολὺ δεχόμεναι πνεῦμα σείονται μᾶλλον . Καὶ ἔαρος δὲ καὶ μετοπώρου μάλιστα καὶ ἐν ἐπομβρίαις καὶ αὐχμοῖς γίνονται διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν · αἱ γὰρ ὧραι αὗται πνευματωδέσταται · τὸ γὰρ θέρος καὶ ὁ χειμών , τὸ μὲν διὰ τὸν πάγον , τὸ δὲ διὰ τὴν ἀλέαν ποιεῖ τὴν ἀκινησίαν · τὸ μὲν γὰρ ἄγαν ψυχρόν , τὸ δ’ ἄγαν ξηρόν ἐστιν . Καὶ ἐν μὲν τοῖς αὐχμοῖς πνευματώδης ὁ ἀήρ · τοῦτο γὰρ αὐτό ἐστιν ὁ αὐχμός , ὅταν πλείων ἡ ἀναθυμίασις ἡ ξηρὰ γίγνηται τῆς ὑγρᾶς · ἐν δὲ ταῖς ὑπερομβρίαις πλείω τε ποιεῖ τὴν ἐντὸς ἀναθυμίασιν , καὶ τῷ ἐναπολαμβάνεσθαι ἐν στενωτέροις τόποις καὶ ἀποβιάζεσθαι εἰς ἐλάττω τόπον τὴν τοιαύτην ἀπόκρισιν , πληρουμένων τῶν κοιλιῶν ὕδατος , ὅταν ἄρξηται κρατεῖν διὰ τὸ πολὺ εἰς ὀλίγον πιληθῆναι τόπον , ἰσχυρῶς κινεῖ ῥέων ὁ ἄνεμος καὶ προσπίπτων . Δεῖ γὰρ νοεῖν ὅτι ὥσπερ ἐν τῷ σώματι ἡμῶν καὶ τρόμων καὶ σφυγμῶν αἴτιόν ἐστιν ἡ τοῦ πνεύματος ἐναπολαμβανομένη δύναμις , οὕτω καὶ ἐν τῇ γῇ τὸ πνεῦμα παραπλήσια ποιεῖν , καὶ τὸν μὲν τῶν σεισμῶν οἷον τρόμον εἶναι τὸν δ’ οἷον σφυγμόν , καὶ καθάπερ συμβαίνει πολλάκις μετὰ τὴν οὔρησιν διὰ τοῦ σώματος ( γίνεται γὰρ ὥσπερ τρόμος τις ἀντιμεθισταμένου τοῦ πνεύματος ἔξωθεν ἔσω ἀθρόου ) , τοιαῦτα γίνεσθαι καὶ περὶ τὴν γῆν . Ὅσην δ’ ἔχει τὸ πνεῦμα δύναμιν , οὐ μόνον ἐκ τῶν ἐν τῷ ἀέρι δεῖ θεωρεῖν γιγνομένων ( ἐνταῦθα μὲν γὰρ διὰ τὸ μέγεθος ὑπολάβοι τις ἂν τοιαῦτα δύνασθαι ποιεῖν ) ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς σώμασι τοῖς τῶν ζῴων · οἵ τε γὰρ τέτανοι καὶ οἱ σπασμοὶ πνεύματος μέν εἰσι κινήσεις , τοσαύτην δ’ ἔχουσιν ἰσχὺν ὥστε πολλοὺς ἅμα πειρωμένους ἀποβιάζεσθαι μὴ δύνασθαι κρατεῖν τῆς κινήσεως τῶν ἀρρωστούντων . Τὸ αὐτὸ δεῖ νοεῖν γινόμενον καὶ ἐν τῇ γῇ , ὡς εἰκάσαι πρὸς μικρὸν μεῖζον . Σημεῖα δὲ τούτων καὶ πρὸς τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν πολλαχοῦ γέγονεν · ἤδη γὰρ σεισμὸς ἐν τόποις τισὶ γινόμενος οὐ πρότερον ἔληξε , πρὶν ἐκρήξας εἰς τὸν ὑπὲρ γῆς τόπον φανερῶς ὥσπερ ἐκνεφίας ἐξῆλθεν ὁ κινήσας ἄνεμος , οἷον καὶ περὶ Ἡράκλειαν ἐγένετο τὴν ἐν τῷ Πόντῳ νεωστί , καὶ πρότερον περὶ τὴν Ἱερὰν νῆσον · αὕτη δ’ ἐστὶ μία τῶν Αἰόλου καλουμένων νήσων . Ἐν ταύτῃ γὰρ ἐξανῴδει τι τῆς γῆς , καὶ ἀνήει οἷον λοφώδης ὄγκος μετὰ ψόφου · τέλος δὲ ῥαγέντος ἐξῆλθε πνεῦμα πολύ , καὶ τὸν φέψαλον καὶ τὴν τέφραν ἀνῆκε , καὶ τήν τε Λιπαραίων πόλιν οὖσαν οὐ πόρρω πᾶσαν κατετέφρωσε , καὶ εἰς ἐνίας τῶν ἐν Ἰταλίᾳ πόλεων ἦλθεν · καὶ νῦν ἔτι ὅπου τὸ ἀναφύσημα τοῦτο ἐγένετο , δῆλόν ἐστιν . Καὶ γὰρ δὴ τοῦ γιγνομένου πυρὸς ἐν τῇ γῇ ταύτην οἰητέον εἶναι τὴν αἰτίαν , ὅταν κοπτόμενον ἐκπρησθῇ πρῶτον εἰς μικρὰ κερματισθέντος τοῦ ἀέρος . Τεκμήριον δ’ ἐστὶ τοῦ ῥεῖν ὑπὸ τὴν γῆν τὰ πνεύματα καὶ τὸ γιγνόμενον περὶ ταύτας τὰς νήσους · ὅταν γὰρ ἄνεμος μέλλῃ πνευσεῖσθαι νότος , προσημαίνει πρότερον · ἠχοῦσι γὰρ οἱ τόποι ἐξ ὧν γίνεται τὰ ἀναφυσήματα , διὰ τὸ τὴν θάλατταν μὲν προωθεῖσθαι ἤδη πόρρωθεν , ὑπὸ δὲ ταύτης τὸ ἐκ τῆς γῆς ἀναφυσώμενον ἀπωθεῖσθαι πάλιν εἴσω , ᾗπερ ἐπέρχεται ἡ θάλαττα ταύτῃ . Ποιεῖ δὲ ψόφον ἄνευ σεισμοῦ διά τε τὴν εὐρυχωρίαν τῶν τόπων ( ὑπερχεῖται γὰρ εἰς τὸ ἀχανὲς ἔξω ) καὶ δι’ ὀλιγότητα τοῦ ἀπωθουμένου ἀέρος . Ἔτι τὸ γίγνεσθαι τὸν ἥλιον ἀχλυώδη καὶ ἀμαυρότερον ἄνευ νέφους , καὶ πρὸ τῶν ὀρθρίων σεισμῶν ἐνίοτε νηνεμίαν τε καὶ κρύος ἰσχυρόν , σημεῖον τῆς εἰρημένης αἰτίας ἐστίν . Τόν τε γὰρ ἥλιον ἀχλυώδη καὶ ἀμαυρὸν ἀναγκαῖον εἶναι ὑπονοστεῖν ἀρχομένου τοῦ πνεύματος εἰς τὴν γῆν τοῦ διαλύοντος τὸν ἀέρα καὶ διακρίνοντος , καὶ πρὸς τὴν ἕω καὶ περὶ τοὺς ὄρθρους νηνεμίαν τε καὶ ψῦχος . Τὴν μὲν γὰρ νηνεμίαν ἀναγκαῖον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ συμβαίνειν , καθάπερ εἴρηται καὶ πρότερον , οἷον μεταρροίας εἴσω γινομένης τοῦ πνεύματος , καὶ μᾶλλον πρὸ τῶν μειζόνων σεισμῶν · μὴ διασπώμενον γὰρ τὸ μὲν ἔξω τὸ δ’ ἐντός , ἀλλ’ ἀθρόον φερόμενον ἀναγκαῖον ἰσχύειν μᾶλλον . Τὸ δὲ ψῦχος συμβαίνει διὰ τὸ τὴν ἀναθυμίασιν εἴσω περιτρέπεσθαι , φύσει θερμὴν οὖσαν καθ’ αὑτήν . Οὐ δοκοῦσι δ’ οἱ ἄνεμοι εἶναι θερμοὶ διὰ τὸ κινεῖν τὸν ἀέρα πλήρη ψυχρᾶς ὄντα καὶ πολλῆς ἀτμίδος , ὥσπερ τὸ πνεῦμα τὸ διὰ τοῦ στόματος φυσώμενον · καὶ γὰρ τοῦτο ἐγγύθεν μέν ἐστι θερμόν , ὥσπερ καὶ ὅταν ἀάζωμεν , ἀλλὰ δι’ ὀλιγότητα οὐχ ὁμοίως ἐπίδηλον , πόρρωθεν δὲ ψυχρὸν διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν τοῖς ἀνέμοις . Ἐπιλειπούσης οὖν εἰς τὴν γῆν τῆς τοιαύτης δυνάμεως , συνιοῦσα δι’ ὑγρότητα ἡ ἀτμιδώδης ἀπορροὴ ποιεῖ τὸ ψῦχος , ἐν οἷς συμβαίνει τόποις γίνεσθαι τοῦτο τὸ πάθος . Τὸ δ’ αὐτὸ αἴτιον καὶ τοῦ εἰωθότος ἐνίοτε γίγνεσθαι σημείου πρὸ τῶν σεισμῶν · ἢ γὰρ μεθ’ ἡμέραν ἢ μικρὸν μετὰ δυσμάς , αἰθρίας οὔσης , νεφέλιον λεπτὸν φαίνεται διατεῖνον καὶ μακρόν , οἷον γραμμῆς μῆκος εὐθύτητι διηκριβωμένον , τοῦ πνεύματος ἀπομαραινομένου διὰ τὴν μετάστασιν . Τὸ δ’ ὅμοιον συμβαίνει καὶ ἐν τῇ θαλάττῃ περὶ τοὺς αἰγιαλούς · ὅταν μὲν γὰρ κυμαίνουσα ἐκβάλλῃ , σφόδρα παχεῖαι καὶ σκολιαὶ γίνονται αἱ ῥηγμῖνες , ὅταν δὲ γαλήνη ᾖ , διὰ τὸ μικρὰν ποιεῖσθαι τὴν ἔκκρισιν λεπταί εἶσι καὶ εὐθεῖαι . Ὅπερ οὖν ἡ θάλαττα ποιεῖ περὶ τὴν γῆν , τοῦτο τὸ πνεῦμα περὶ τὴν ἐν τῷ ἀέρι ἀχλύν , ὥσθ’ ὅταν γένηται νηνεμία , πάμπαν εὐθεῖαν καὶ λεπτὴν καταλείπεσθαι ὥσπερ ῥηγμῖνα οὖσαν ἀέρος τὴν νεφέλην . Διὰ ταῦτα δὲ καὶ περὶ τὰς ἐκλείψεις , ἐνίοτε τῆς σελήνης συμβαίνει γίγνεσθαι σεισμόν · ὅταν γὰρ ἤδη πλησίον ᾗ ἡ ἀντίφραξις , καὶ μήπω μὲν ᾖ πάμπαν ἀπολελοιπὸς τὸ φῶς καὶ τὸ ἀπὸ τοῦ ἡλίου θερμὸν ἐκ τοῦ ἀέρος , ἤδη δ’ ἀπομαραινόμενον , νηνεμία γίνεται ἀντιμεθισταμένου τοῦ πνεύματος εἰς τὴν γῆν , ὃ ποιεῖ τὸν σεισμὸν πρὸ τῶν ἐκλείψεων . Γίνονται γὰρ καὶ ἄνεμοι πρὸ τῶν ἐκλείψεων πολλάκις , ἀκρόνυχοι μὲν πρὸς τῶν μεσονυκτίων ἐκλείψεων , μεσονύκτιοι δὲ πρὸ τῶν ἑῴων . Συμβαίνει δὲ τοῦτο διὰ τὸ ἀμαυροῦσθαι τὸ θερμὸν τὸ ἀπὸ τῆς σελήνης , ὅταν πλησίον ἤδη γίγνηται ἡ φορὰ ἐν ᾧ γενομένων ἔσται ἡ ἔκλειψις . Ἀνιεμένου οὖν ᾧ κατείχετο ὁ ἀὴρ καὶ ἠρέμει , πάλιν κινεῖται καὶ γίγνεται πνεῦμα τῆς ἐκλείψεως πρωϊαίτερον . Ὅταν δ’ ἰσχυρὸς γένηται σεισμός , οὐκ εὐθὺς οὐδ’ εἰσάπαξ παύεται σείσας , ἀλλὰ τὸ πρῶτον μὲν μέχρι περὶ τετταράκοντα πρόεισι πολλάκις ἡμέρας , ὕστερον δὲ καὶ ἐφ’ ἓν καὶ ἐπὶ δύο ἔτη ἐπισημαίνει κατὰ τοὺς αὐτοὺς τόπους . Αἴτιον δὲ τοῦ μὲν μεγέθους τὸ πλῆθος τοῦ πνεύματος καὶ τῶν τόπων τὰ σχήματα δι’ ὧν ἂν ῥυῇ · ᾗ γὰρ ἂν ἀντιτυπήσῃ καὶ μὴ ῥᾳδίως διέλθῃ , μάλιστά τε σείει καὶ ἐγκαταλείπεσθαι ἀναγκαῖον ἐν ταῖς δυσχωρίαις , οἷον ὕδωρ οὐ δυνάμενον διεξελθεῖν . Διὸ καθάπερ ἐν σώματι οἱ σφυγμοὶ οὐκ ἐξαίφνης παύονται οὐδὲ ταχέως , ἀλλ’ ἐκ προσαγωγῆς ἅμα καταμαραινομένου τοῦ πάθους , καὶ ἡ ἀρχὴ ἀφ’ ἧς ἡ ἀναθυμίασις ἐγένετο καὶ ἡ ὁρμὴ τοῦ πνεύματος δῆλον ὅτι οὐκ εὐθὺς ἅπασαν ἀνάλωσε τὴν ὕλην , ἐξ ἧς ἐποίησε τὸν ἄνεμον , ὃν καλοῦμεν σεισμόν . Ἕως ἂν οὖν ἀναλωθῇ τὰ ὑπόλοιπα τούτων , ἀνάγκη σείειν , ἠρεμαίτερον δὲ καὶ μέχρι τούτου ἕως ἂν ἔλαττον ᾖ τὸ ἀναθυμιώμενον ἢ ὥστε δύνασθαι κινεῖν ἐπιδήλως . Ποιεῖ δὲ καὶ τοὺς ψόφους τοὺς ὑπὸ τὴν γῆν γινομένους τὸ πνεῦμα , καὶ τοὺς πρὸ τῶν σεισμῶν · καὶ ἄνευ δὲ σεισμῶν ἤδη που γεγόνασιν ὑπὸ γῆν . Ὥσπερ γὰρ ῥαπιζόμενος ὁ ἀὴρ παντοδαποὺς ἀφίησι ψόφους , οὕτως καὶ τύπτων αὐτός · οὐθὲν γὰρ διαφέρει · τὸ γὰρ τύπτον ἅμα καὶ αὐτὸ τύπτεται πᾶν . Προέρχεται δ’ ὁ ψόφος τῆς κινήσεως διὰ τὸ λεπτομερέστερον εἶναι καὶ μᾶλλον διὰ παντὸς ἰέναι τοῦ πνεύματος τὸν ψόφον . Ὅταν δ’ ἔλαττον ᾖ ἢ ὥστε κινῆσαι τὴν γῆν διὰ λεπτότητα , διὰ μὲν τὸ ῥᾳδίως διηθεῖσθαι οὐ δύναται κινεῖν , διὰ δὲ τὸ προσπίπτειν στερεοῖς ὄγκοις καὶ κοίλοις καὶ παντοδαποῖς σχήμασι παντοδαπὰς ἀφίησι φωνάς , ὥστ’ ἐνίοτε δοκεῖν ὅπερ λέγουσιν οἱ τερατολογοῦντες , μυκᾶσθαι τὴν γῆν . Ἤδη δὲ καὶ ὕδατα ἀνερράγη γιγνομένων σεισμῶν · ἀλλ’ οὐ διὰ τοῦτο αἴτιον τὸ ὕδωρ τῆς κινήσεως , ἀλλ’ ἂν ᾖ ἐξ ἐπιπολῆς ἢ κάτωθεν βιάζηται τὸ πνεῦμα , ἐκεῖνο τὸ κινοῦν ἐστίν , ὥσπερ τῶν κυμάτων οἱ ἄνεμοι ἀλλ’ οὐ τὰ κύματα τῶν ἀνέμων ἐστὶν αἴτια , ἐπεὶ καὶ τὴν γῆν οὕτως ἄν τις αἰτιῷτο τοῦ πάθους · ἀνατρέπεται γὰρ σειομένη , καθάπερ ὕδωρ ( ἡ γὰρ ἔκχυσις ἀνάτρεψίς τίς ἐστιν ) . Ἀλλ’ αἴτια ταῦτα μὲν ἄμφω ὡς ὕλη ( πάσχει γάρ , ἀλλ’ οὐ ποιεῖ ) , τὸ δὲ πνεῦμα ὡς ἀρχή . Ὅπου δ’ ἅμα κῦμα σεισμῷ γέγονεν , αἴτιον , ὅταν ἐναντία γίγνηται τὰ πνεύματα . Τοῦτο δὲ γίγνεται , ὅταν τὸ σεῖον τὴν γῆν πνεῦμα φερομένη ὑπ’ ἄλλου πνεύματος τὴν θάλασσαν ἀπῶσαι μὲν ὅλως μὴ δύνηται , προωθοῦν δὲ καὶ συστέλλον εἰς ταὐτὸν συναθροίσῃ πολλήν · τότε γὰρ ἀναγκαῖον ἡττηθέντος τούτου τοῦ πνεύματος ἀθρόαν ὠθουμένην ὑπὸ τοῦ ἐναντίου πνεύματος ἐκρήγνυσθαι καὶ ποιεῖν τὸν κατακλυσμόν . Ἐγένετο δὲ τοῦτο καὶ περὶ Ἀχαΐαν · ἔξω μὲν γὰρ ἦν νότος , ἐκεῖ δὲ βορέας , νηνεμίας δὲ γενομένης καὶ ῥυέντος εἴσω τοῦ ἀνέμου ἐγένετο τό τε κῦμα καὶ ὁ σεισμὸς ἅμα , καὶ μᾶλλον διὰ τὸ τὴν θάλατταν μὴ διδόναι διαπνοὴν τῷ ὑπὸ τὴν γῆν ὡρμημένῳ πνεύματι , ἀλλ’ ἀντιφράττειν · ἀποβιαζόμενα γὰρ ἄλληλα τὸ μὲν πνεῦμα τὸν σεισμὸν ἐποίησεν , ἡ δ’ ὑπόστασις τοῦ κύματος τὸν κατακλυσμόν . Κατὰ μέρος δὲ γίγνονται οἱ σεισμοὶ τῆς γῆς , καὶ πολλάκις ἐπὶ μικρὸν τόπον , οἱ δ’ ἄνεμοι οὐ κατὰ μέρος · κατὰ μέρος μέν , ὅταν αἱ ἀναθυμιάσεις αἱ κατὰ τὸν τόπον αὐτὸν καὶ τὸν γειτνιῶντα συνέλθωσιν εἰς ἕν , ὥσπερ καὶ τοὺς αὐχμοὺς ἔφαμεν γίγνεσθαι καὶ τὰς ὑπερομβρίας τὰς κατὰ μέρος . Καὶ οἱ μὲν σεισμοὶ γίγνονται διὰ τοῦτον τὸν τρόπον , οἱ δ’ ἄνεμοι οὔ · τὰ μὲν γὰρ ἐν τῇ γῇ τὴν ἀρχὴν ἔχει , ὥστ’ ἐφ’ ἓν ἁπάσας ὁρμᾶν · ὁ δ’ ἥλιος οὐχ ὁμοίως δύναται , τὰς δὲ μετεώρους μᾶλλον , ὥστε ῥεῖν , ὅταν ἀρχὴν λάβωσιν ἀπὸ τῆς τοῦ ἡλίου φορᾶς ἤδη κατὰ τὰς διαφορὰς τῶν τόπων , ἐφ’ ἕν . Ὅταν μὲν οὖν ᾖ πολὺ τὸ πνεῦμα , κινεῖ τὴν γῆν , ὥσπερ ἂν ὁ τρόμος , ἐπὶ πλάτος μέν , γίγνεται δ’ ὀλιγάκις καὶ κατά τινας τόπους , οἷον ὁ σφυγμός , ἄνω καὶ κάτωθεν · διὸ καὶ ἐλαττονάκις σείει τοῦτον τὸν τρόπον · οὐ γὰρ ῥᾴδιον οὕτω πολλὴν συνελθεῖν ἀρχήν · ἐπὶ μῆκος γὰρ πολλαπλασία τῆς ἀπὸ τοῦ βάθους ἡ διάκρισις . Ὅπου δ’ ἂν γένηται τοιοῦτος σεισμός , ἐπιπολάζει πλῆθος λίθων , ὥσπερ τῶν ἐν τοῖς λίκνοις ἀναβραττομένων · τοῦτον γὰρ τὸν τρόπον γενομένου σεισμοῦ τὰ περὶ Σίπυλον ἀνετράπη καὶ τὸ Φλεγραῖον καλούμενον πεδίον καὶ τὰ περὶ τὴν Λιγυστικὴν χώραν . Ἐν δὲ ταῖς νήσοις ταῖς ποντίαις ἧττον γίγνεται σεισμὸς τῶν προσγείων · τὸ γὰρ πλῆθος τῆς θαλάττης καταψύχει τὰς ἀναθυμιάσεις καὶ κωλύει τῷ βάρει καὶ ἀποβιάζεται , ἔτι δὲ ῥεῖ καὶ οὐ σείεται κρατουμένη ὑπὸ τῶν πνευμάτων · καὶ διὰ τὸ πολὺν ἐπέχειν τόπον οὐκ εἰς ταύτην ἀλλ’ ἐκ ταύτης αἱ ἀναθυμιάσεις γίγνονται , καὶ ταύταις ἀκολουθοῦσιν αἱ ἐκ τῆς γῆς . Αἱ δ’ ἐγγὺς τῆς ἠπείρου μόριόν εἰσι τῆς ἠπείρου · τὸ γὰρ μεταξὺ διὰ μικρότητα οὐδεμίαν ἔχει δύναμιν · τὰς δὲ ποντίας οὐκ ἔστι κινῆσαι ἄνευ τῆς θαλάττης ὅλης , ὑφ’ ἧς περιεχόμεναι τυγχάνουσιν . Περὶ μὲν οὖν σεισμῶν , καὶ τίς ἡ φύσις αὐτῶν , καὶ διὰ τίν’ αἰτίαν γίγνονται , καὶ περὶ τῶν ἄλλων τῶν συμβαινόντων περὶ αὐτούς , εἴρηται σχεδὸν περὶ τῶν μεγίστων .
Lemmas: ἀλλά ἐπειδή φανερός ὅτι ἀναγκαῖος καί ἀπό ὑγρός καί ἀπό ξηρός γίγνομαι ἀναθυμίασις , ὥσπερ λέγω ἐν ὁ πρότερος , ἀνάγκη οὗτος ὑπάρχω γίγνομαι ὁ σεισμός . ὑπάρχω γάρ ὁ γῆ κατά ἑαυτοῦ μέν ξηρός , διά δέ ὁ ὄμβρος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ νοτίς πολύς , ὥστε ὑπό τε ὁ ἥλιος καί ὁ ἐν αὐτός πῦρ θερμαίνω πολύς μέν ἔξω πολύς δέ ἐντός γίγνομαι ὁ πνεῦμα · καί οὗτος ὅτε μέν συνεχής ἔξω ῥέω πᾶς , ὅτε δέ εἴσω πᾶς , ἐνίοτε δέ καί μερίζω . εἰ δή οὗτος ἀδύνατος ἄλλος ἔχω , ὁ μετά οὗτος σκοπέω ἄν εἰμί ὁποῖος κινητικός ἄν εἰμί ὁ σῶμα · ἀνάγκη γάρ ὁ ἐπί πολύς τε φύω ἔρχομαι καί σφοδρός μάλα τοιοῦτος εἰμί . σφοδρός μέν οὖν ἐκ ἀνάγκη ὁ ταχύς φέρω · τύπτω γάρ μάλα διά ὁ τάχος · ἐπί πολύς δέ φύω διΐημι ὁ διά πᾶς ἔρχομαι μάλα δύναμαι , τοιοῦτος δέ ὁ λεπτός . ὥστε εἴπερ ὁ ὁ πνεῦμα φύσις τοιοῦτος , μάλα ὁ σῶμα ὁ πνεῦμα κινητικός · καί γάρ ὁ πῦρ ὅταν μετά πνεῦμα εἰμί , γίγνομαι φλόξ καί φέρω ταχύς . οὐ ἄν οὖν ὕδωρ οὐδέ γῆ αἴτιος εἰμί , ἀλλά πνεῦμα ὁ κίνησις , ὅταν ἔσω τυγχάνω ῥέω ὁ ἔξω ἀναθυμιάω . διό γίγνομαι νηνεμία ὁ πολύς καί μέγας ὁ σεισμός · συνεχής γάρ εἰμί ὁ ἀναθυμίασις ἀκολουθέω ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ὁρμή ὁ ἀρχή , ὥστε ἤ ἔσω ἅμα ἤ ἔξω ὁρμάω πᾶς . ὁ δέ ἔνιοι γίγνομαι καί πνεῦμα εἰμί οὐδείς ἄλογος · ὁράω γάρ ἐνίοτε ἅμα πολύς πνέω ἄνεμος , ὅς ὅταν εἰς ὁ γῆ ὁρμάω ἕτερος , εἰμί πνεῦμα εἰμί ὁ σεισμός . ἐλαχύς δέ οὗτος ὁ μέγεθος γίγνομαι διά ὁ διαιρέω ὁ ἀρχή καί ὁ αἰτία αὐτός . καί νύξ δέ ὁ πολύς καί μέγας γίγνομαι ὁ σεισμός , ὁ δέ ὁ ἡμέρα περί μεσημβρία · νήνεμος γάρ εἰμί ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ἡμέρα ὁ μεσημβρία ( ὁ γάρ ἥλιος ὅταν μάλα κρατέω , κατακλείω ὁ ἀναθυμίασις εἰς ὁ γῆ · κρατέω δέ μάλα περί ὁ μεσημβρία ) καί ὁ νύξ δέ ὁ ἡμέρα νήνεμος διά ὁ ἀπουσία ὁ ὁ ἥλιος · ὥστε εἴσω γίγνομαι πάλιν ὁ ῥύσις , ὥσπερ ἄμπωτις , εἰς ἐναντίος ὁ ἔξωθεν πλημμυρίς , καί πρός ὄρθρος μάλα · τηνικαῦτα γάρ καί ὁ πνεῦμα φύω ἄρχω πνέω . ἐάν οὖν εἴσω τυγχάνω μεταβάλλω ὁ ἀρχή αὐτός ὥσπερ Εὔριπος , διά ὁ πλῆθος ἰσχυρός ποιέω ὁ σεισμός . ἔτι δέ περί τόπος τοιοῦτος ὁ ἰσχυρός γίγνομαι ὁ σεισμός , ὅπου ὁ θάλασσα ῥοώδης ἤ ὁ χώρα σομφός καί ὕπαντρος . διό καί περί Ἑλλήσποντος καί περί Ἀχαία καί Σικελία , καί ὁ Εὔβοια περί οὗτος ὁ τόπος · δοκέω γάρ διαυλωνίζω ὑπό ὁ γῆ ὁ θάλασσα . διό καί ὁ θερμός ὁ περί Αἴδεψος ἀπό τοιοῦτος αἰτία γίγνομαι . περί δέ ὁ λέγω τόπος ὁ σεισμός γίγνομαι μάλα διά ὁ στενότης · ὁ γάρ πνεῦμα γίγνομαι σφοδρός διά ὁ πλῆθος ὁ θάλασσα πολύς προσφέρω ἀπωθέω πάλιν εἰς ὁ γῆ , ὁ γε φύω ἀποπνέω ἀπό ὁ γῆ . ὁ τε χώρα ὅσος σομφός ἔχω ὁ κάτω τόπος , πολύς δέχομαι πνεῦμα σείω μάλα . καί ἔαρ δέ καί μετόπωρον μάλα καί ἐν ἐπομβρία καί αὐχμός γίγνομαι διά ὁ αὐτός αἰτία · ὁ γάρ ὥρα οὗτος πνευματώδης · ὁ γάρ θέρος καί ὁ χειμών , ὁ μέν διά ὁ πάγος , ὁ δέ διά ὁ ἀλέα ποιέω ὁ ἀκινησία · ὁ μέν γάρ ἄγαν ψυχρός , ὁ δέ ἄγαν ξηρός εἰμί . καί ἐν μέν ὁ αὐχμός πνευματώδης ὁ ἀήρ · οὗτος γάρ αὐτός εἰμί ὁ αὐχμός , ὅταν πολύς ὁ ἀναθυμίασις ὁ ξηρός γίγνομαι ὁ ὑγρός · ἐν δέ ὁ ὑπερομβρία πολύς τε ποιέω ὁ ἐντός ἀναθυμίασις , καί ὁ ἐναπολαμβάνω ἐν στενός τόπος καί ἀποβιάζω εἰς ἐλαχύς τόπος ὁ τοιοῦτος ἀπόκρισις , πληρόω ὁ κοιλία ὕδωρ , ὅταν ἄρχω κρατέω διά ὁ πολύς εἰς ὀλίγος πιλέω τόπος , ἰσχυρός κινέω ῥέω ὁ ἄνεμος καί προσπίπτω . δέω γάρ νοέω ὅτι ὥσπερ ἐν ὁ σῶμα ἐγώ καί τρόμος καί σφυγμός αἴτιος εἰμί ὁ ὁ πνεῦμα ἐναπολαμβάνω δύναμις , οὕτως καί ἐν ὁ γῆ ὁ πνεῦμα παραπλήσιος ποιέω , καί ὁ μέν ὁ σεισμός οἷος τρόμος εἰμί ὁ δέ οἷος σφυγμός , καί καθά συμβαίνω πολλάκις μετά ὁ οὔρησις διά ὁ σῶμα ( γίγνομαι γάρ ὥσπερ τρόμος τις ἀντιμεθίστημι ὁ πνεῦμα ἔξωθεν ἔσω ἀθρόος ) , τοιοῦτος γίγνομαι καί περί ὁ γῆ . ὅσος δέ ἔχω ὁ πνεῦμα δύναμις , οὐ μόνος ἐκ ὁ ἐν ὁ ἀήρ δέω θεωρέω γίγνομαι ( ἐνταῦθα μέν γάρ διά ὁ μέγεθος ὑπολαμβάνω τις ἄν τοιοῦτος δύναμαι ποιέω ) ἀλλά καί ἐν ὁ σῶμα ὁ ὁ ζῷον · ὁ τε γάρ τέτανος καί ὁ σπασμός πνεῦμα μέν εἰμί κίνησις , τοσοῦτος δέ ἔχω ἰσχύς ὥστε πολύς ἅμα πειράω ἀποβιάζω μή δύναμαι κρατέω ὁ κίνησις ὁ ἀρρωστέω . ὁ αὐτός δέω νοέω γίγνομαι καί ἐν ὁ γῆ , ὡς εἰκάζω πρός μικρός μέγας . σημεῖον δέ οὗτος καί πρός ὁ ἡμέτερος αἴσθησις πολλαχοῦ γίγνομαι · ἤδη γάρ σεισμός ἐν τόπος τις γίγνομαι οὐ πρότερος λήγω , πρίν ἐκρήγνυμι εἰς ὁ ὑπέρ γῆ τόπος φανερός ὥσπερ ἐκνεφίας ἐξέρχομαι ὁ κινέω ἄνεμος , οἷος καί περί Ἡράκλεια γίγνομαι ὁ ἐν ὁ Πόντος νεωστί , καί πρότερος περί ὁ Ἱερή νῆσος · οὗτος δέ εἰμί εἷς ὁ Αἴολος καλέω νῆσος . ἐν οὗτος γάρ ἐξανοιδέω τις ὁ γῆ , καί ἀνήκω οἷος λοφάδης ὄγκος μετά ψόφος · τέλος δέ ῥήγνυμι ἐξέρχομαι πνεῦμα πολύς , καί ὁ φέψαλος καί ὁ τέφρα ἀνίημι , καί ὁ τε Λιπαραῖος πόλις εἰμί οὐ πρόσω πᾶς κατατεφρόω , καί εἰς ἔνιοι ὁ ἐν Ἰταλία πόλις ἔρχομαι · καί νῦν ἔτι ὅπου ὁ ἀναφύσημα οὗτος γίγνομαι , δῆλος εἰμί . καί γάρ δή ὁ γίγνομαι πῦρ ἐν ὁ γῆ οὗτος οἴομαι εἰμί ὁ αἰτία , ὅταν κόπτω ἐκπίμπρημι πρῶτος εἰς μικρός κερματίζω ὁ ἀήρ . τεκμήριον δέ εἰμί ὁ ῥέω ὑπό ὁ γῆ ὁ πνεῦμα καί ὁ γίγνομαι περί οὗτος ὁ νῆσος · ὅταν γάρ ἄνεμος μέλλω πνέω νότος , προσημαίνω πρότερος · ἠχέω γάρ ὁ τόπος ἐκ ὅς γίγνομαι ὁ ἀναφύσημα , διά ὁ ὁ θάλασσα μέν προωθέω ἤδη πρόσωθεν , ὑπό δέ οὗτος ὁ ἐκ ὁ γῆ ἀναφυσάω ἀπωθέω πάλιν εἴσω , ᾗ ἐπέρχομαι ὁ θάλασσα ταύτῃ . ποιέω δέ ψόφος ἄνευ σεισμός διά τε ὁ εὐρυχωρία ὁ τόπος ( ὑπερχέω γάρ εἰς ὁ ἀχανής ἔξω ) καί διά ὀλιγότης ὁ ἀπωθέω ἀήρ . ἔτι ὁ γίγνομαι ὁ ἥλιος ἀχλυώδης καί ἀμαυρός ἄνευ νέφος , καί πρό ὁ ὄρθριος σεισμός ἐνίοτε νηνεμία τε καί κρύος ἰσχυρός , σημεῖον ὁ λέγω αἰτία εἰμί . ὁ τε γάρ ἥλιος ἀχλυώδης καί ἀμαυρός ἀναγκαῖος εἰμί ὑπονοστέω ἄρχω ὁ πνεῦμα εἰς ὁ γῆ ὁ διαλύω ὁ ἀήρ καί διακρίνω , καί πρός ὁ ἠώς καί περί ὁ ὄρθρος νηνεμία τε καί ψῦχος . ὁ μέν γάρ νηνεμία ἀναγκαῖος ὡς ἐπί ὁ πολύς συμβαίνω , καθά λέγω καί πρότερος , οἷος μετάρροια εἴσω γίγνομαι ὁ πνεῦμα , καί μάλα πρό ὁ μέγας σεισμός · μή διασπάω γάρ ὁ μέν ἔξω ὁ δέ ἐντός , ἀλλά ἀθρόος φέρω ἀναγκαῖος ἰσχύω μάλα . ὁ δέ ψῦχος συμβαίνω διά ὁ ὁ ἀναθυμίασις εἴσω περιτρέπω , φύσις θερμός εἰμί κατά ἑαυτοῦ . οὐ δοκέω δέ ὁ ἄνεμος εἰμί θερμός διά ὁ κινέω ὁ ἀήρ πλήρης ψυχρός εἰμί καί πολύς ἀτμίς , ὥσπερ ὁ πνεῦμα ὁ διά ὁ στόμα φυσάω · καί γάρ οὗτος ἐγγύθεν μέν εἰμί θερμός , ὥσπερ καί ὅταν ἀάζω , ἀλλά διά ὀλιγότης οὐ ὅμοιος ἐπίδηλος , πρόσωθεν δέ ψυχρός διά ὁ αὐτός αἰτία ὁ ἄνεμος . ἐπιλείπω οὖν εἰς ὁ γῆ ὁ τοιοῦτος δύναμις , συνέρχομαι διά ὑγρότης ὁ ἀτμιδώδης ἀπορροή ποιέω ὁ ψῦχος , ἐν ὅς συμβαίνω τόπος γίγνομαι οὗτος ὁ πάθος . ὁ δέ αὐτός αἴτιος καί ὁ εἴωθα ἐνίοτε γίγνομαι σημεῖον πρό ὁ σεισμός · ἤ γάρ μετά ἡμέρα ἤ μικρός μετά δυσμή , αἰθρία εἰμί , νεφέλιον λεπτός φαίνω διατείνω καί μακρός , οἷος γραμμή μῆκος εὐθύτης διακριβόω , ὁ πνεῦμα ἀπομαραίνομαι διά ὁ μετάστασις . ὁ δέ ὅμοιος συμβαίνω καί ἐν ὁ θάλασσα περί ὁ αἰγιαλός · ὅταν μέν γάρ κυμαίνω ἐκβάλλω , σφόδρα παχύς καί σκολιός γίγνομαι ὁ ῥηγμίν , ὅταν δέ γαλήνη εἰμί , διά ὁ μικρός ποιέω ὁ ἔκκρισις λεπτός ἔρχομαι καί εὐθύς . ὅς οὖν ὁ θάλασσα ποιέω περί ὁ γῆ , οὗτος ὁ πνεῦμα περί ὁ ἐν ὁ ἀήρ ἀχλύς , ὥστε ὅταν γίγνομαι νηνεμία , πάμπαν εὐθύς καί λεπτός καταλείπω ὥσπερ ῥηγμίς εἰμί ἀήρ ὁ νεφέλη . διά οὗτος δέ καί περί ὁ ἔκλειψις , ἐνίοτε ὁ σελήνη συμβαίνω γίγνομαι σεισμός · ὅταν γάρ ἤδη πλησίον ἵημι ὁ ἀντίφραξις , καί μήπω μέν εἰμί πάμπαν ἀπολείπω ὁ φάος καί ὁ ἀπό ὁ ἥλιος θερμός ἐκ ὁ ἀήρ , ἤδη δέ ἀπομαραίνομαι , νηνεμία γίγνομαι ἀντιμεθίστημι ὁ πνεῦμα εἰς ὁ γῆ , ὅς ποιέω ὁ σεισμός πρό ὁ ἔκλειψις . γίγνομαι γάρ καί ἄνεμος πρό ὁ ἔκλειψις πολλάκις , ἀκρόνυχος μέν πρός ὁ μεσονύκτιος ἔκλειψις , μεσονύκτιος δέ πρό ὁ ἑῷος . συμβαίνω δέ οὗτος διά ὁ ἀμαυρόω ὁ θερμός ὁ ἀπό ὁ σελήνη , ὅταν πλησίον ἤδη γίγνομαι ὁ φορά ἐν ὅς γίγνομαι εἰμί ὁ ἔκλειψις . ἀνίημι οὖν ὅς κατέχω ὁ ἀήρ καί ἠρεμέω , πάλιν κινέω καί γίγνομαι πνεῦμα ὁ ἔκλειψις πρωΐ . ὅταν δέ ἰσχυρός γίγνομαι σεισμός , οὐ εὐθύς οὐδέ εἰσάπαξ παύω σείω , ἀλλά ὁ πρῶτος μέν μέχρι περί τεσσαράκοντα πρόειμι πολλάκις ἡμέρα , ὕστερον δέ καί ἐπί εἷς καί ἐπί δύο ἔτος ἐπισημαίνω κατά ὁ αὐτός τόπος . αἴτιος δέ ὁ μέν μέγεθος ὁ πλῆθος ὁ πνεῦμα καί ὁ τόπος ὁ σχῆμα διά ὅς ἄν ῥέω · ὅς γάρ ἄν ἀντιτυπέω καί μή ῥᾴδιος διέρχομαι , μάλα τε σείω καί ἐγκαταλείπω ἀναγκαῖος ἐν ὁ δυσχωρία , οἷος ὕδωρ οὐ δύναμαι διεξέρχομαι . διό καθά ἐν σῶμα ὁ σφυγμός οὐ ἐξαίφνης παύω οὐδέ ταχύς , ἀλλά ἐκ προσαγωγή ἅμα καταμαραίνω ὁ πάθος , καί ὁ ἀρχή ἀπό ὅς ὁ ἀναθυμίασις γίγνομαι καί ὁ ὁρμή ὁ πνεῦμα δῆλος ὅτι οὐ εὐθύς ἅπας ἀναλίσκω ὁ ὕλη , ἐκ ὅς ποιέω ὁ ἄνεμος , ὅς καλέω σεισμός . ἕως ἄν οὖν ἀναλίσκω ὁ ὑπόλοιπος οὗτος , ἀνάγκη σείω , ἤρεμος δέ καί μέχρι οὗτος ἕως ἄν ἐλαχύς εἰμί ὁ ἀναθυμιάω ἤ ὥστε δύναμαι κινέω ἐπίδηλος . ποιέω δέ καί ὁ ψόφος ὁ ὑπό ὁ γῆ γίγνομαι ὁ πνεῦμα , καί ὁ πρό ὁ σεισμός · καί ἄνευ δέ σεισμός ἤδη που γίγνομαι ὑπό γῆ . ὥσπερ γάρ ῥαπίζω ὁ ἀήρ παντοδαπός ἀφίημι ψόφος , οὕτως καί τύπτω αὐτός · οὐδείς γάρ διαφέρω · ὁ γάρ τύπτω ἅμα καί αὐτός τύπτω πᾶς . προέρχομαι δέ ὁ ψόφος ὁ κίνησις διά ὁ λεπτομερής εἰμί καί μάλα διά πᾶς ἔρχομαι ὁ πνεῦμα ὁ ψόφος . ὅταν δέ ἐλαχύς εἰμί ἤ ὥστε κινέω ὁ γῆ διά λεπτότης , διά μέν ὁ ῥᾴδιος διηθέω οὐ δύναμαι κινέω , διά δέ ὁ προσπίπτω στερεός ὄγκος καί κοῖλος καί παντοδαπός σχῆμα παντοδαπός ἀφίημι φωνή , ὥστε ἐνίοτε δοκέω ὅς λέγω ὁ τερατολογέω , μυκάομαι ὁ γῆ . ἤδη δέ καί ὕδωρ ἀναρρήγνυμι γίγνομαι σεισμός · ἀλλά οὐ διά οὗτος αἴτιος ὁ ὕδωρ ὁ κίνησις , ἀλλά ἐάν εἰμί ἐκ ἐπιπολή ἤ κάτωθεν βιάζω ὁ πνεῦμα , ἐκεῖνος ὁ κινέω εἰμί , ὥσπερ ὁ κῦμα ὁ ἄνεμος ἀλλά οὐ ὁ κῦμα ὁ ἄνεμος εἰμί αἴτιος , ἐπεί καί ὁ γῆ οὕτως ἄν τις αἰτιάομαι ὁ πάθος · ἀνατρέπω γάρ σείω , καθά ὕδωρ ( ὁ γάρ ἔκχυσις ἀνάτρεψις τις εἰμί ) . ἀλλά αἴτιος οὗτος μέν ἄμφω ὡς ὕλη ( πάσχω γάρ , ἀλλά οὐ ποιέω ) , ὁ δέ πνεῦμα ὡς ἀρχή . ὅπου δέ ἅμα κῦμα σεισμός γίγνομαι , αἴτιος , ὅταν ἐναντίος γίγνομαι ὁ πνεῦμα . οὗτος δέ γίγνομαι , ὅταν ὁ σείω ὁ γῆ πνεῦμα φέρω ὑπό ἄλλος πνεῦμα ὁ θάλασσα ἀπωθέω μέν ὅλος μή δύναμαι , προωθέω δέ καί συστέλλω εἰς αὐτός συναθροίζω πολύς · τότε γάρ ἀναγκαῖος ἡττάω οὗτος ὁ πνεῦμα ἀθρόος ὠθέω ὑπό ὁ ἐναντίος πνεῦμα ἐκρήγνυμι καί ποιέω ὁ κατακλυσμός . γίγνομαι δέ οὗτος καί περί Ἀχαία · ἔξω μέν γάρ εἰμί νότος , ἐκεῖ δέ βορέας , νηνεμία δέ γίγνομαι καί ῥέω εἴσω ὁ ἄνεμος γίγνομαι ὁ τε κῦμα καί ὁ σεισμός ἅμα , καί μάλα διά ὁ ὁ θάλασσα μή δίδωμι διαπνοή ὁ ὑπό ὁ γῆ ὁρμάω πνεῦμα , ἀλλά ἀντιφράσσω · ἀποβιάζω γάρ ἀλλήλων ὁ μέν πνεῦμα ὁ σεισμός ποιέω , ὁ δέ ὑπόστασις ὁ κῦμα ὁ κατακλυσμός . κατά μέρος δέ γίγνομαι ὁ σεισμός ὁ γῆ , καί πολλάκις ἐπί μικρός τόπος , ὁ δέ ἄνεμος οὐ κατά μέρος · κατά μέρος μέν , ὅταν ὁ ἀναθυμίασις ὁ κατά ὁ τόπος αὐτός καί ὁ γειτνιάω συνέρχομαι εἰς εἷς , ὥσπερ καί ὁ αὐχμός φημί γίγνομαι καί ὁ ὑπερομβρία ὁ κατά μέρος . καί ὁ μέν σεισμός γίγνομαι διά οὗτος ὁ τρόπος , ὁ δέ ἄνεμος οὐ · ὁ μέν γάρ ἐν ὁ γῆ ὁ ἀρχή ἔχω , ὥστε ἐπί εἷς ἅπας ὁρμάω · ὁ δέ ἥλιος οὐ ὅμοιος δύναμαι , ὁ δέ μετέωρος μάλα , ὥστε ῥέω , ὅταν ἀρχή λαμβάνω ἀπό ὁ ὁ ἥλιος φορά ἤδη κατά ὁ διαφορά ὁ τόπος , ἐπί εἷς . ὅταν μέν οὖν εἰμί πολύς ὁ πνεῦμα , κινέω ὁ γῆ , ὥσπερ ἄν ὁ τρόμος , ἐπί πλάτος μέν , γίγνομαι δέ ὀλιγάκις καί κατά τις τόπος , οἷος ὁ σφυγμός , ἄνω καί κάτωθεν · διό καί ἐλαττονάκις σείω οὗτος ὁ τρόπος · οὐ γάρ ῥᾴδιος οὕτως πολύς συνέρχομαι ἀρχή · ἐπί μῆκος γάρ πολλαπλάσιος ὁ ἀπό ὁ βάθος ὁ διάκρισις . ὅπου δέ ἄν γίγνομαι τοιοῦτος σεισμός , ἐπιπολάζω πλῆθος λίθος , ὥσπερ ὁ ἐν ὁ λίκνον ἀναβράσσω · οὗτος γάρ ὁ τρόπος γίγνομαι σεισμός ὁ περί Σίπυλος ἀνατρέπω καί ὁ Φλεγραῖος καλέω πεδίον καί ὁ περί ὁ Λιγυστικός χώρα . ἐν δέ ὁ νῆσος ὁ πόντιος ἥσσων γίγνομαι σεισμός ὁ πρόσγειος · ὁ γάρ πλῆθος ὁ θάλασσα καταψύχω ὁ ἀναθυμίασις καί κωλύω ὁ βάρος καί ἀποβιάζομαι , ἔτι δέ ῥέω καί οὐ σείω κρατέω ὑπό ὁ πνεῦμα · καί διά ὁ πολύς ἐπέχω τόπος οὐ εἰς οὗτος ἀλλά ἐκ οὗτος ὁ ἀναθυμίασις γίγνομαι , καί οὗτος ἀκολουθέω ὁ ἐκ ὁ γῆ . ὁ δέ ἐγγύς ὁ ἤπειρος μόριον εἰμί ὁ ἤπειρος · ὁ γάρ μεταξύ διά μικρότης οὐδείς ἔχω δύναμις · ὁ δέ πόντιος οὐ εἰμί κινέω ἄνευ ὁ θάλασσα ὅλος , ὑπό ὅς περιέχω τυγχάνω . περί μέν οὖν σεισμός , καί τίς ὁ φύσις αὐτός , καί διά τίς αἰτία γίγνομαι , καί περί ὁ ἄλλος ὁ συμβαίνω περί αὐτός , λέγω σχεδόν περί ὁ μέγας .