aristoteles-et-corpus-aristotelicum.meteorologica 4.12
Ἐπεὶ δὲ περὶ τούτων διώρισται , καθ’ ἕκαστον λέγωμεν τί σὰρξ ἢ ὀστοῦν ἢ τῶν ἄλλων τῶν ὁμοιομερῶν · ἔχομεν γὰρ ἐξ ὧν ἡ τῶν ὁμοιομερῶν φύσις συνέστηκε , τὰ γένη αὐτῶν , τίνος ἕκαστον γένους , διὰ τῆς γενέσεως · ἐκ μὲν γὰρ τῶν στοιχείων τὰ ὁμοιομερῆ , ἐκ τούτων δ’ ὡς ὕλης τὰ ὅλα ἔργα τῆς φύσεως . Ἔστι δ’ ἅπαντα ὡς μὲν ἐξ ὕλης ἐκ τῶν εἰρημένων , ὡς δὲ κατ’ οὐσίαν τῷ λόγῳ . Ἀεὶ δὲ μᾶλλον δῆλον ἐπὶ τῶν ὑστέρων καὶ ὅλως ὅσα οἷον ὄργανα καὶ ἕνεκά του . Μᾶλλον γὰρ δῆλον ὅτι ὁ νεκρὸς ἄνθρωπος ὁμωνύμως . Οὕτω τοίνυν καὶ χεὶρ τελευτήσαντος ὁμωνύμως , καθάπερ καὶ αὐλοὶ λίθινοι λεχθείησαν · οἷον γὰρ καὶ ταῦτα ὄργανα ἄττα ἔοικεν εἶναι . Ἧττον δ’ ἐπὶ σαρκὸς καὶ ὀστοῦ τὰ τοιαῦτα δῆλα . Ἔτι δ’ ἐπὶ πυρὸς καὶ ὕδατος γῆς ἧττον · τὸ γὰρ οὗ ἕνεκα ἥκιστα ἐνταῦθα δῆλον ὅπου πλεῖστον τῆς ὕλης · ὥσπερ γὰρ εἰ τὰ ἔσχατα ληφθείη , ἡ μὲν ὕλη οὐθὲν ἄλλο παρ’ αὐτήν , ἡ δ’ οὐσία οὐθὲν ἄλλο ἢ ὁ λόγος , τὰ δὲ μεταξὺ ἀνάλογον τῷ ἐγγὺς εἶναι ἕκαστον , ἐπεὶ καὶ τούτων ὁτιοῦν ἐστὶν ἕνεκά του , καὶ οὐ πάντως ἔχον ὕδωρ ἢ πῦρ , ὥσπερ οὐδὲ σὰρξ οὐδὲ σπλάγχνον . Τούτων δ’ ἔτι μᾶλλον πρόσωπον καὶ χείρ . Ἅπαντα δ’ ἐστὶν ὡρισμένα τῷ ἔργῳ · τὰ μὲν γὰρ δυνάμενα ποιεῖν τὸ αὐτῶν ἔργον ἀληθῶς ἐστὶν ἕκαστα , οἷον ὁ ὀφθαλμὸς εἰ ὁρᾷ , τὸ δὲ μὴ δυνάμενον ὁμωνύμως , οἷον ὁ τεθνεὼς ἢ ὁ λίθινος · οὐδὲ γὰρ πρίων ὁ ξύλινος , ἀλλ’ ἢ ὡς εἰκών . Οὕτω τοίνυν καὶ σάρξ · ἀλλὰ τὸ ἔργον αὐτῆς ἧττον δῆλον ἢ τὸ τῆς γλώττης . Ὁμοίως δὲ καὶ πῦρ · ἀλλ’ ἔτι ἧττον ἴσως δῆλον φυσικῶς ἢ τὸ τῆς σαρκὸς ἔργον . Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ἐν τοῖς φυτοῖς καὶ τὰ ἄψυχα , οἷον χαλκὸς καὶ ἄργυρος · πάντα γὰρ δυνάμει τινί ἐστιν ἢ τοῦ ποιεῖν ἢ τοῦ πάσχειν , ὥσπερ καὶ σὰρξ καὶ νεῦρον · ἀλλ’ οἱ λόγοι αὐτῶν οὐκ ἀκριβεῖς . Ὥστε πότε ὑπάρχει καὶ πότε οὔ , οὐ ῥᾴδιον διιδεῖν , ἂν μὴ σφόδρα ἐξίτηλον ᾖ καὶ τὰ σχήματα μόνον ᾖ λοιπά , οἷα καὶ τὰ τῶν παλαιουμένων νεκρῶν σώματα , ἃ ἐξαίφνης τέφρα γίνεται ἐν ταῖς θήκαις · καὶ καρποὶ μόνον τῷ σχήματι , τὴν δ’ αἴσθησιν οὐ φαίνονται παλαιούμενοι σφόδρα · καὶ τὰ ἐκ τοῦ γάλακτος πηγνύμενα . Τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα μόρια θερμότητι καὶ ψυχρότητι καὶ ταῖς τούτων κινήσεσιν ἐνδέχεται γίγνεσθαι , πηγνύμενα τῷ θερμῷ καὶ τῷ ψυχρῷ · λέγω δ’ ὅσα ὁμοιομερῆ , οἷον σάρκα , ὀστοῦν , τρίχας , νεῦρα , καὶ ὅσα τοιαῦτα · πάντα γὰρ διαφέρει ταῖς πρότερον εἰρημέναις διαφοραῖς , τάσει , ἕλξει , θραύσει , σκληρότητι , μαλακότητι καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς τοιούτοις · ταῦτα δ’ ὑπὸ ψυχροῦ καὶ θερμοῦ καὶ τῶν κινήσεων γίνεται μιγνυμένων . Τὰ δ’ ἐκ τούτων συνεστῶτα οὐθενὶ ἂν δόξειε τὰ ἀνομοιομερῆ , οἷον κεφαλὴ ἢ χεὶρ ἢ πούς , ἀλλ’ ὥσπερ καὶ τοῦ χαλκὸν μὲν ἢ ἄργυρον γενέσθαι αἰτία ψυχρότητος καὶ θερμότητος κίνησις , τοῦ δὲ πρίονα ἢ φιάλην ἢ κιβωτὸν οὐκέτι , ἀλλ’ ἐνταῦθα μὲν τέχνη , ἐκεῖ δὲ φύσις ἢ ἄλλη τις αἰτία . Ἐπεὶ οὖν ἔχομεν τίνος γένους ἕκαστον τῶν ὁμοιομερῶν , ληπτέον καθ’ ἕκαστον τί ἐστιν , οἷον τί αἷμα ἢ σὰρξ ἢ σπέρμα καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον · οὕτω γὰρ ἴσμεν ἕκαστον διὰ τί καὶ τί ἐστιν , ἐὰν τὴν ὕλην ἢ τὸν λόγον ἔχωμεν , μάλιστα δ’ ὅταν ἄμφω τῆς τε γενέσεως καὶ φθορᾶς , καὶ πόθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως . Δηλωθέντων δὲ τούτων ὁμοίως τὰ μὴ ὁμοιομερῆ θεωρητέον , καὶ τέλος τὰ ἐκ τούτων συνεστῶτα , οἷον ἄνθρωπον , φυτὸν καὶ τἆλλα τὰ τοιαῦτα .
Lemmas: ἐπεί δέ περί οὗτος διορίζω , κατά ἕκαστος λέγω τίς σάρξ ἤ ὀστέον ἤ ὁ ἄλλος ὁ ὁμοιομερής · ἔχω γάρ ἐκ ὅς ὁ ὁ ὁμοιομερής φύσις συνίστημι , ὁ γένος αὐτός , τίς ἕκαστος γένος , διά ὁ γένεσις · ἐκ μέν γάρ ὁ στοιχεῖον ὁ ὁμοιομερής , ἐκ οὗτος δέ ὡς ὕλη ὁ ὅλος ἔργον ὁ φύσις . εἰμί δέ ἅπας ὡς μέν ἐκ ὕλη ἐκ ὁ λέγω , ὡς δέ κατά οὐσία ὁ λόγος . ἀεί δέ μάλα δῆλος ἐπί ὁ ὕστερος καί ὅλος ὅσος οἷος ὄργανον καί ἕνεκα τις . μάλα γάρ δῆλος ὅτι ὁ νεκρός ἄνθρωπος ὁμώνυμος . οὕτως τοίνυν καί χείρ τελευτάω ὁμώνυμος , καθά καί αὐλός λίθινος λέγω · οἷος γάρ καί οὗτος ὄργανον τις ἔοικα εἰμί . ἥσσων δέ ἐπί σάρξ καί ὀστέον ὁ τοιοῦτος δῆλος . ἔτι δέ ἐπί πῦρ καί ὕδωρ γῆ ἥσσων · ὁ γάρ ὅς ἕνεκα ἦκα ἐνταῦθα δῆλος ὅπου πολύς ὁ ὕλη · ὥσπερ γάρ εἰ ὁ ἔσχατος λαμβάνω , ὁ μέν ὕλη οὐδείς ἄλλος παρά αὐτός , ὁ δέ οὐσία οὐδείς ἄλλος ἤ ὁ λόγος , ὁ δέ μεταξύ ἀνάλογος ὁ ἐγγύς εἰμί ἕκαστος , ἐπεί καί οὗτος ὁστισοῦν εἰμί ἕνεκα τις , καί οὐ πάντως ἔχω ὕδωρ ἤ πῦρ , ὥσπερ οὐδέ σάρξ οὐδέ σπλάγχνον . οὗτος δέ ἔτι μάλα πρόσωπον καί χείρ . ἅπας δέ εἰμί ὁρίζω ὁ ἔργον · ὁ μέν γάρ δύναμαι ποιέω ὁ αὐτός ἔργον ἀληθής εἰμί ἕκαστος , οἷος ὁ ὀφθαλμός εἰ ὁράω , ὁ δέ μή δύναμαι ὁμώνυμος , οἷος ὁ θνῄσκω ἤ ὁ λίθινος · οὐδέ γάρ πρίων ὁ ξύλινος , ἀλλά ἤ ὡς εἰκών . οὕτως τοίνυν καί σάρξ · ἀλλά ὁ ἔργον αὐτός ἥσσων δῆλος ἤ ὁ ὁ γλῶσσα . ὅμοιος δέ καί πῦρ · ἀλλά ἔτι ἥσσων ἴσως δῆλος φυσικός ἤ ὁ ὁ σάρξ ἔργον . ὅμοιος δέ καί ὁ ἐν ὁ φυτόν καί ὁ ἄψυχος , οἷος χαλκός καί ἄργυρος · πᾶς γάρ δύναμις τις εἰμί ἤ ὁ ποιέω ἤ ὁ πάσχω , ὥσπερ καί σάρξ καί νεῦρον · ἀλλά ὁ λόγος αὐτός οὐ ἀκριβής . ὥστε πότε ὑπάρχω καί πότε οὐ , οὐ ῥᾴδιος διοράω , ἐάν μή σφόδρα ἐξίτηλος εἰμί καί ὁ σχῆμα μόνος εἰμί λοιπός , οἷος καί ὁ ὁ παλαιόω νεκρός σῶμα , ὅς ἐξαίφνης τέφρα γίγνομαι ἐν ὁ θήκη · καί καρπός μόνος ὁ σχῆμα , ὁ δέ αἴσθησις οὐ φαίνω παλαιόω σφόδρα · καί ὁ ἐκ ὁ γάλα πήγνυμι . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος μόριον θερμότης καί ψυχρότης καί ὁ οὗτος κίνησις ἐνδέχομαι γίγνομαι , πήγνυμι ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός · λέγω δέ ὅσος ὁμοιομερής , οἷος σάρξ , ὀστέον , θρίξ , νεῦρον , καί ὅσος τοιοῦτος · πᾶς γάρ διαφέρω ὁ πρότερος λέγω διαφορά , τάσις , ἕλξις , θραῦσις , σκληρότης , μαλακότης καί ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος · οὗτος δέ ὑπό ψυχρός καί θερμός καί ὁ κίνησις γίγνομαι μείγνυμι . ὁ δέ ἐκ οὗτος συνίστημι οὐδείς ἄν δοκέω ὁ ἀνομοιομερής , οἷος κεφαλή ἤ χείρ ἤ πούς , ἀλλά ὥσπερ καί ὁ χαλκός μέν ἤ ἄργυρος γίγνομαι αἰτία ψυχρότης καί θερμότης κίνησις , ὁ δέ πρίων ἤ φιάλη ἤ κιβωτός οὐκέτι , ἀλλά ἐνταῦθα μέν τέχνη , ἐκεῖ δέ φύσις ἤ ἄλλος τις αἰτία . ἐπεί οὖν ἔχω τίς γένος ἕκαστος ὁ ὁμοιομερής , λαμβάνω κατά ἕκαστος τίς εἰμί , οἷος τίς αἷμα ἤ σάρξ ἤ σπέρμα καί ὁ ἄλλος ἕκαστος · οὕτως γάρ οἶδα ἕκαστος διά τίς καί τίς εἰμί , ἐάν ὁ ὕλη ἤ ὁ λόγος ἔχω , μάλα δέ ὅταν ἄμφω ὁ τε γένεσις καί φθορά , καί πόθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις . δηλόω δέ οὗτος ὅμοιος ὁ μή ὁμοιομερής θεωρέω , καί τέλος ὁ ἐκ οὗτος συνίστημι , οἷος ἄνθρωπος , φυτόν καί ἄλλος ὁ τοιοῦτος .