aristoteles-et-corpus-aristotelicum.meteorologica 4.1
Ἐπεὶ δὲ τέτταρα διώρισται αἴτια τῶν στοιχείων , τούτων δὲ κατὰ τὰς συζυγίας καὶ τὰ στοιχεῖα τέτταρα συμβέβηκεν εἶναι , ὧν τὰ μὲν δύο ποιητικά , τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρόν , τὰ δὲ δύο παθητικά , τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ὑγρόν · ἡ δὲ πίστις τούτων ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς · φαίνεται γὰρ ἐν πᾶσιν ἡ μὲν θερμότης καὶ ψυχρότης ὁρίζουσαι καὶ συμφύουσαι καὶ μεταβάλλουσαι τὰ ὁμογενῆ καὶ τὰ μὴ ὁμογενῆ , καὶ ὑγραίνουσαι καὶ ξηραίνουσαι καὶ σκληρύνουσαι καὶ μαλάττουσαι , τὰ δὲ ξηρὰ καὶ ὑγρὰ ὁριζόμενα καὶ τἆλλα τὰ εἰρημένα πάθη πάσχοντα αὐτά τε καθ’ αὑτὰ καὶ ὅσα κοινὰ ἐξ ἀμφοῖν σώματα συνέστηκεν . Ἔτι δ’ ἐκ τῶν λόγων δῆλον , οἷς ὁριζόμεθα τὰς φύσεις αὐτῶν · τὸ μὲν γὰρ θερμὸν καὶ ψυχρὸν ὡς ποιητικὰ λέγομεν ( τὸ γὰρ συγκριτικὸν ὥσπερ ποιητικόν τι ἐστί ) , τὸ δὲ ὑγρὸν καὶ ξηρὸν παθητικόν ( τὸ γὰρ εὐόριστον καὶ δυσόριστον τῷ πάσχειν τι λέγεται τὴν φύσιν αὐτῶν ) . Ὅτι μὲν οὖν τὰ μὲν ποιητικὰ τὰ δὲ παθητικά , φανερόν · διωρισμένων δὲ τούτων ληπτέον ἂν εἴη τὰς ἐργασίας αὐτῶν , αἷς ἐργάζονται τὰ ποιητικά , καὶ τῶν παθητικῶν τὰ εἴδη . Πρῶτον μὲν οὖν καθόλου ἡ ἁπλῆ γένεσις καὶ ἡ φυσικὴ μεταβολὴ τούτων τῶν δυνάμεών ἐστιν ἔργον , καὶ ἡ ἀντικειμένη φθορὰ κατὰ φύσιν . Αὗται μὲν οὖν τοῖς τε φυτοῖς ὑπάρχουσι καὶ ζῴοις καὶ τοῖς μέρεσιν αὐτῶν . Ἔστι δ’ ἡ ἁπλῆ καὶ φυσικὴ γένεσις μεταβολὴ ὑπὸ τούτων τῶν δυνάμεων , ὅταν ἔχωσι λόγον ἐκ τῆς ὑποκειμένης ὕλης ἑκάστῃ φύσει · αὗται δ’ εἰσὶν αἱ εἰρημέναι δυνάμεις παθητικαί . Γεννῶσι δὲ τὸ θερμὸν καὶ ψυχρὸν κρατοῦντα τῆς ὕλης · ὅταν δὲ μὴ κρατῇ , κατὰ μέρος μὲν μώλυσις καὶ ἀπεψία γίγνεται . Τῇ δ’ ἁπλῇ γενέσει ἐναντίον μάλιστα κοινὸν σῆψις · πᾶσα γὰρ ἡ κατὰ φύσιν φθορὰ εἰς τοῦθ’ ὁδός ἐστιν , οἷον γῆρας καὶ αὔανσις . Τέλος δὲ τῶν ἄλλων ἁπάντων σαπρότης , ἂν μή τι βίᾳ φθαρῇ τῶν φύσει συνεστώτων · ἔστι γὰρ καὶ σάρκα καὶ ὀστοῦν καὶ ὁτιοῦν κατακαῦσαι , ὧν τὸ τέλος τῆς κατὰ φύσιν φθορᾶς σῆψίς ἐστιν . Διὸ ὑγρὰ πρῶτον , εἶτα ξηρὰ τέλος γίγνεται τὰ σηπόμενα · ἐκ τούτων γὰρ ἐγένετο , καὶ ὡρίσθη τῷ ὑγρῷ τὸ ξηρὸν ἐργαζομένων τῶν ποιητικῶν . Γίγνεται δ’ ἡ φθορά , ὅταν κρατῇ τοῦ ὁρίζοντος τὸ ὁριζόμενον διὰ τὸ περιέχον . Οὐ μὴν ἀλλ’ ἰδίως λέγεται σῆψις ἐπὶ τῶν κατὰ μέρος φθειρομένων , ὅταν χωρισθῇ τῆς φύσεως . Διὸ καὶ σήπεται πάντα τἆλλα πλὴν πυρός · καὶ γὰρ γῆ καὶ ὕδωρ καὶ ἀὴρ σήπεται · πάντα γὰρ ὕλη τῷ πυρί ἐστι ταῦτα . Σῆψις δ’ ἐστὶ φθορὰ τῆς ἐν ἑκάστῳ ὑγρῷ οἰκείας καὶ κατὰ φύσιν θερμότητος ὑπ’ ἀλλοτρίας θερμότητος · αὕτη δ’ ἐστὶν ἡ τοῦ περιέχοντος . Ὥστ’ ἐπεὶ κατ’ ἔνδειαν πάσχει θερμοῦ , τὸ δὲ ἐνδεὲς τοιαύτης δυνάμεως ψυχρὸν πᾶν , ἄμφω ἂν αἴτια εἴη , καὶ κοινὸν τὸ πάθος ἡ σῆψις , ψυχρότητός τε οἰκείας καὶ θερμότητος ἀλλοτρίας . Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ξηρότερα γίνεται τὰ σηπόμενα πάντα , καὶ τέλος γῆ καὶ κόπρος · ἐξιόντος γὰρ τοῦ οἰκείου θερμοῦ συνεξατμίζει τὸ κατὰ φύσιν ὑγρόν , καὶ τὸ σπῶν τὴν ὑγρότητα οὐκέτ’ ἔστιν · ἐπάγει γὰρ ἕλκουσα ἡ οἰκεία θερμότης . Καὶ ἐν τοῖς ψύχεσι δ’ ἧττον σήπεται ἢ ἐν ταῖς ἀλέαις · ἐν μὲν γὰρ τῷ χειμῶνι ὀλίγον ἐν τῷ περιέχοντι ἀέρι καὶ ὕδατι τὸ θερμόν , ὥστ’ οὐδὲν ἰσχύει , ἐν δὲ τῷ θέρει πλέον . Καὶ οὔτε τὸ πεπηγός ( μᾶλλον γὰρ ψυχρὸν ἢ ὁ ἀὴρ θερμός · οὔκουν κρατεῖται , τὸ δὲ κινοῦν κρατεῖ ) οὔτε τὸ ζέον ἢ θερμόν · ἐλάττων γὰρ ἡ ἐν τῷ ἀέρι θερμότης τῆς ἐν τῷ πράγματι , ὥστ’ οὐ κρατεῖ οὐδὲ ποιεῖ μεταβολὴν οὐδεμίαν . Ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κινούμενον καὶ ῥέον ἧττον σήπεται τοῦ ἀκινητίζοντος · ἀσθενεστέρα γὰρ γίνεται ἡ ὑπὸ τῆς ἐν τῷ ἀέρι θερμότητος κίνησις τῆς ἐν τῷ πράγματι προϋπαρχούσης , ὥστε οὐθὲν ποιεῖ μεταβάλλειν . Ἡ δ’ αὐτὴ αἰτία καὶ τοῦ τὸ πολὺ ἧττον τοῦ ὀλίγου σήπεσθαι · ἐν γὰρ τῷ πλείονι πλεῖόν ἐστι πῦρ οἰκεῖον καὶ ψυχρὸν ἢ ὥστε κρατεῖν τὰς ἐν τῷ περιεστῶτι δυνάμεις . Διὸ καὶ ἡ θάλασσα κατὰ μέρος μὲν διαιρουμένη ταχὺ σήπεται , ἅπασα δ’ οὔ , καὶ τἆλλα ὕδατα ὡσαύτως . Καὶ ζῷα ἐγγίνεται τοῖς σηπομένοις διὰ τὸ τὴν ἀποκεκριμένην θερμότητα φυσικὴν οὖσαν συνιστάναι τὰ ἐκκριθέντα . Τί μὲν οὖν ἐστὶ γένεσις καὶ τί φθορά , εἴρηται .
Lemmas: ἐπεί δέ τέσσαρες διορίζω αἴτιος ὁ στοιχεῖον , οὗτος δέ κατά ὁ συζυγία καί ὁ στοιχεῖον τέσσαρες συμβαίνω εἰμί , ὅς ὁ μέν δύο ποιητικός , ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός , ὁ δέ δύο παθητικός , ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός · ὁ δέ πίστις οὗτος ἐκ ὁ ἐπαγωγή · φαίνω γάρ ἐν πᾶς ὁ μέν θερμότης καί ψυχρότης ὁρίζω καί συμφύω καί μεταβάλλω ὁ ὁμογενής καί ὁ μή ὁμογενής , καί ὑγραίνω καί ξηραίνω καί σκληρύνω καί μαλάσσω , ὁ δέ ξηρός καί ὑγρός ὁρίζω καί ἄλλος ὁ λέγω πάθος πάσχω αὐτός τε κατά ἑαυτοῦ καί ὅσος κοινός ἐκ ἄμφω σῶμα συνίστημι . ἔτι δέ ἐκ ὁ λόγος δῆλος , ὅς ὁρίζω ὁ φύσις αὐτός · ὁ μέν γάρ θερμός καί ψυχρός ὡς ποιητικός λέγω ( ὁ γάρ συγκριτικός ὥσπερ ποιητικός τις εἰμί ) , ὁ δέ ὑγρός καί ξηρός παθητικός ( ὁ γάρ εὐόριστος καί δυσόριστος ὁ πάσχω τις λέγω ὁ φύσις αὐτός ) . ὅτι μέν οὖν ὁ μέν ποιητικός ὁ δέ παθητικός , φανερός · διορίζω δέ οὗτος λαμβάνω ἄν εἰμί ὁ ἐργασία αὐτός , ὅς ἐργάζομαι ὁ ποιητικός , καί ὁ παθητικός ὁ εἶδος . πρῶτος μέν οὖν καθόλου ὁ ἁπλόος γένεσις καί ὁ φυσικός μεταβολή οὗτος ὁ δύναμις εἰμί ἔργον , καί ὁ ἀντίκειμαι φθορά κατά φύσις . οὗτος μέν οὖν ὁ τε φυτόν ὑπάρχω καί ζῷον καί ὁ μέρος αὐτός . εἰμί δέ ὁ ἁπλόος καί φυσικός γένεσις μεταβολή ὑπό οὗτος ὁ δύναμις , ὅταν ἔχω λόγος ἐκ ὁ ὑπόκειμαι ὕλη ἕκαστος φύσις · οὗτος δέ εἰμί ὁ λέγω δύναμις παθητικός . γεννάω δέ ὁ θερμός καί ψυχρός κρατέω ὁ ὕλη · ὅταν δέ μή κρατέω , κατά μέρος μέν μώλυσις καί ἀπεψία γίγνομαι . ὁ δέ ἁπλόος γένεσις ἐναντίος μάλα κοινός σῆψις · πᾶς γάρ ὁ κατά φύσις φθορά εἰς οὗτος ὁδός εἰμί , οἷος γῆρας καί αὔανσις . τέλος δέ ὁ ἄλλος ἅπας σαπρότης , ἐάν μή τις βία φθείρω ὁ φύσις συνίστημι · εἰμί γάρ καί σάρξ καί ὀστέον καί ὁστισοῦν κατακαίω , ὅς ὁ τέλος ὁ κατά φύσις φθορά σῆψις εἰμί . διό ὑγρός πρῶτος , εἶτα ξηρός τέλος γίγνομαι ὁ σήπω · ἐκ οὗτος γάρ γίγνομαι , καί ὁρίζω ὁ ὑγρός ὁ ξηρός ἐργάζομαι ὁ ποιητικός . γίγνομαι δέ ὁ φθορά , ὅταν κρατέω ὁ ὁρίζω ὁ ὁρίζω διά ὁ περιέχω . οὐ μήν ἀλλά ἴδιος λέγω σῆψις ἐπί ὁ κατά μέρος φθείρω , ὅταν χωρίζω ὁ φύσις . διό καί σήπω πᾶς ἄλλος πλήν πῦρ · καί γάρ γῆ καί ὕδωρ καί ἀήρ σήπω · πᾶς γάρ ὕλη ὁ πῦρ εἰμί οὗτος . σῆψις δέ εἰμί φθορά ὁ ἐν ἕκαστος ὑγρός οἰκεῖος καί κατά φύσις θερμότης ὑπό ἀλλότριος θερμότης · οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁ περιέχω . ὥστε ἐπεί κατά ἔνδεια πάσχω θερμός , ὁ δέ ἐνδεής τοιοῦτος δύναμις ψυχρός πᾶς , ἄμφω ἄν αἴτιος εἰμί , καί κοινός ὁ πάθος ὁ σῆψις , ψυχρότης τε οἰκεῖος καί θερμότης ἀλλότριος . διά οὗτος γάρ καί ξηρός γίγνομαι ὁ σήπω πᾶς , καί τέλος γῆ καί κόπρος · ἐξέρχομαι γάρ ὁ οἰκεῖος θερμός συνεξατμίζω ὁ κατά φύσις ὑγρός , καί ὁ σπάω ὁ ὑγρότης οὐκέτι εἰμί · ἐπάγω γάρ ἕλκω ὁ οἰκεῖος θερμότης . καί ἐν ὁ ψῦχος δέ ἥσσων σήπω ἤ ἐν ὁ ἀλέα · ἐν μέν γάρ ὁ χειμών ὀλίγος ἐν ὁ περιέχω ἀήρ καί ὕδωρ ὁ θερμός , ὥστε οὐδείς ἰσχύω , ἐν δέ ὁ θέρος πολύς . καί οὔτε ὁ πήγνυμι ( μάλα γάρ ψυχρός ἤ ὁ ἀήρ θερμός · οὔκουν κρατέω , ὁ δέ κινέω κρατέω ) οὔτε ὁ ζέω ἤ θερμός · ἐλαχύς γάρ ὁ ἐν ὁ ἀήρ θερμότης ὁ ἐν ὁ πρᾶγμα , ὥστε οὐ κρατέω οὐδέ ποιέω μεταβολή οὐδείς . ὅμοιος δέ καί ὁ κινέω καί ῥέω ἥσσων σήπω ὁ ἀκινητίζω · ἀσθενής γάρ γίγνομαι ὁ ὑπό ὁ ἐν ὁ ἀήρ θερμότης κίνησις ὁ ἐν ὁ πρᾶγμα προϋπάρχω , ὥστε οὐδείς ποιέω μεταβάλλω . ὁ δέ αὐτός αἰτία καί ὁ ὁ πολύς ἥσσων ὁ ὀλίγος σήπω · ἐν γάρ ὁ πολύς πολύς εἰμί πῦρ οἰκεῖος καί ψυχρός ἤ ὥστε κρατέω ὁ ἐν ὁ περιίστημι δύναμις . διό καί ὁ θάλασσα κατά μέρος μέν διαιρέω ταχύς σήπω , ἅπας δέ οὐ , καί ἄλλος ὕδωρ ὡσαύτως . καί ζῷον ἐγγίγνομαι ὁ σήπω διά ὁ ὁ ἀποκρίνω θερμότης φυσικός εἰμί συνίστημι ὁ ἐκκρίνω . τίς μέν οὖν εἰμί γένεσις καί τίς φθορά , λέγω .