aristoteles-et-corpus-aristotelicum.meteorologica 2.1
Περὶ δὲ θαλάττης , καὶ τίς ἡ φύσις αὐτῆς , καὶ διὰ τίν’ αἰτίαν ἁλμυρὸν τοσοῦτόν ἐστιν ὕδατος πλῆθος , ἔτι δὲ περὶ τῆς ἐξ ἀρχῆς γενέσεως λέγωμεν . Οἱ μὲν οὖν ἀρχαῖοι καὶ διατρίβοντες περὶ τὰς θεολογίας ποιοῦσιν αὐτῆς πηγάς , ἵν’ αὐτοῖς ὦσιν ἀρχαὶ καὶ ῥίζαι γῆς καὶ θαλάττης · τραγικώτερον γὰρ οὕτω καὶ σεμνότερον ὑπέλαβον ἴσως εἶναι τὸ λεγόμενον , ὡς μέγα τι τοῦ παντὸς τοῦτο μόριον ὄν · καὶ τὸν λοιπὸν οὐρανὸν ὅλον περὶ τοῦτον συστῆναι τὸν τόπον καὶ τούτου χάριν ὡς ὄντα τιμιώτατον καὶ ἀρχήν . Οἱ δὲ σοφώτεροι τὴν ἀνθρωπίνην σοφίαν ποιοῦσιν αὐτῆς γένεσιν · εἶναι γὰρ τὸ πρῶτον ὑγρὸν ἅπαντα τὸν περὶ τὴν γῆν τόπον , ὑπὸ δὲ τοῦ ἡλίου ξηραινόμενον τὸ μὲν διατμίσαν πνεύματα κα τροπὰς ἡλίου καὶ σελήνης φασὶ ποιεῖν , τὸ δὲ λειφθὲν θάλατταν εἶναι · διὸ καὶ ἐλάττω γίνεσθαι ξηραινομένην οἴονται , καὶ τέλος ἔσεσθαί ποτε πᾶσαν ξηράν . Ἔνιοι δ’ αὐτῶν θερμαινομένης φασὶν ὑπὸ τοῦ ἡλίου τῆς γῆς οἷον ἱδρῶτα γίγνεσθαι , διὸ καὶ ἁλμυρὰν εἶναι · καὶ γὰρ ὁ ἱδρὼς ἁλμυρός . Οἱ δὲ τῆς ἁλμυρότητος αἰτίαν τὴν γῆν εἶναί φασιν · καθάπερ γὰρ τὸ διὰ τῆς τέφρας ἠθούμενον ἁλμυρὸν γίνεται , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ταύτην ἁλμυρὰν εἶναι μιχθείσης αὐτῇ τοιαύτης γῆς . Ὅτι μὲν οὖν πηγὰς θαλάττης ἀδύνατον εἶναι , διὰ τῶν ὑπαρχόντων ἤδη θεωρεῖν δεῖ . Τῶν γὰρ περὶ τὴν γῆν ὑδάτων τὰ μὲν ῥυτὰ τυγχάνει ὄντα τὰ δὲ στάσιμα . Τὰ μὲν οὖν ῥυτὰ πάντα πηγαῖα · περὶ δὲ τῶν πηγῶν εἰρήκαμεν πρότερον , ὅτι δεῖ νοεῖν οὐχ ὥσπερ ἐξ ἀγγείου ταμιευόμενον τὴν ἀρχὴν εἶναι πηγήν , ἀλλ’ εἰς ἓν ἀεὶ γινόμενον καὶ συρρέον ἀπαντᾶν πρώτην . Τῶν δὲ στασίμων τὰ μὲν συλλογιμαῖα καὶ ὑποστάσεις , οἷον τὰ τελματιαῖα καὶ ὅσα λιμνώδη , πλήθει καὶ ὀλιγότητι διαφέροντα , τὰ δὲ πηγαῖα . Ταῦτα δὲ πάντα χειρόκμητα , λέγω δ’ οἷον τὰ φρεατιαῖα καλούμενα · πάντων γὰρ ἀνωτέρω δεῖ τὴν πηγὴν εἶναι τῆς ῥύσεως . Διὸ τὰ μὲν αὐτόματα ῥεῖ τὰ κρηναῖα καὶ ποταμιαῖα , ταῦτα δὲ τέχνης προσδεῖται τῆς ἐργασομένης . Αἱ μὲν οὖν διαφοραὶ τοιαῦται καὶ τοσαῦται τῶν ὑδάτων εἰσίν · τούτων δ’ οὕτω διωρισμένων ἀδύνατον πηγὰς εἶναι τῆς θαλάττης · ἐν οὐδετέρῳ γὰρ τούτων οἷόν τ’ εἶναι τῶν γενῶν αὐτήν · οὔτε γὰρ ἀπόρρυτός ἐστιν οὔτε χειροποίητος , τὰ δὲ πηγαῖα πάντα τούτων θάτερον πέπονθεν · αὐτόματον δὲ στάσιμον τοσοῦτον πλῆθος οὐθὲν ὁρῶμεν πηγαῖον γιγνόμενον . Ἔτι δ’ ἐπεὶ πλείους εἰσὶ θάλατται πρὸς ἀλλήλας οὐ συμμιγνύουσαι κατ’ οὐθένα τόπον , ὧν ἡ μὲν ἐρυθρὰ φαίνεται κατὰ μικρὸν κοινωνοῦσα πρὸς τὴν ἔξω στηλῶν θάλατταν , ἡ δ’ Ὑρκανία καὶ Κασπία κεχωρισμέναι τε ταύτης καὶ περιοικούμεναι κύκλῳ , ὥστ’ οὐκ ἂν ἐλάνθανον αἱ πηγαί , εἰ κατά τινα τόπον αὐτῶν ἦσαν . Ῥέουσα δ’ ἡ θάλαττα φαίνεται κατὰ τὰς στενότητας , εἴ που διὰ τὴν περιέχουσαν γῆν εἰς μικρὸν ἐκ μεγάλου συνάγεται πελάγους , διὰ τὸ ταλαντεύεσθαι δεῦρο κἀκεῖσε πολλάκις . Τοῦτο δ’ ἐν μὲν πολλῷ πλήθει θαλάττης ἄδηλον · ᾖ δὲ διὰ τὴν στενότητα τῆς γῆς ὀλίγον ἐπέχει τόπον , ἀναγκαῖον τὴν ἐν τῷ πελάγει μικρὰν ταλάντωσιν ἐκεῖ φαίνεσθαι μεγάλην . Ἡ δ’ ἐντὸς Ἡρακλείων στηλῶν ἅπασα κατὰ τὴν τῆς γῆς κοιλότητα ῥεῖ , καὶ τῶν ποταμῶν τὸ πλῆθος · ἡ μὲν γὰρ Μαιῶτις εἰς τὸν Πόντον ῥεῖ , οὗτος δ’ εἰς τὸν Αἰγαῖον . Πάντα δ’ ἤδη τὰ τούτων ἔξω πελάγη ἧττον ποιεῖ τοῦτ’ ἐπιδήλως . Ἐκείνοις δὲ διά τε τὸ τῶν ποταμῶν πλῆθος συμβαίνει τοῦτο ( πλείους γὰρ εἰς τὸν Εὔξεινον ῥέουσι ποταμοὶ καὶ τὴν Μαιῶτιν ἢ τὴν πολλαπλασίαν χώραν αὐτῆς ) καὶ διὰ τὴν βραχύτητα τοῦ βάθους · ἀεὶ γὰρ ἐκεῖ βαθυτέρα φαίνεται οὖσα ἡ θάλαττα , καὶ τῆς μὲν Μαιώτιδος ὁ Πόντος , τούτου δ’ ὁ Αἰγαῖος , τοῦ δ’ Αἰγαίου ὁ Σικελικός · ὁ δὲ Σαρδονικὸς καὶ ὁ Τυρρηνικὸς βαθύτατοι πάντων . Τὰ δ’ ἔξω στηλῶν βραχέα μὲν διὰ τὸν πηλόν , ἄπνοα δ’ ἐστὶν ὡς ἐν κοίλῳ τῆς θαλάττης οὔσης . Ὥσπερ οὖν καὶ κατὰ μέρος ἐκ τῶν ὑψηλῶν οἱ ποταμοὶ φαίνονται ῥέοντες , οὕτω καὶ τῆς ὅλης γῆς ἐκ τῶν ὑψηλοτέρων τῶν πρὸς ἄρκτον τὸ ῥεῦμα γίνεται τὸ πλεῖστον . Ὥστε τὰ μὲν διὰ τὴν ἔκχυσιν οὐ βαθέα , τὰ δ’ ἔξω πελάγη βαθέα μᾶλλον . Περὶ δὲ τοῦ τὰ πρὸς ἄρκτον εἶναι τῆς γῆς ὑψηλὰ σημεῖόν τι καὶ τὸ πολλοὺς πεισθῆναι τῶν ἀρχαίων μετεωρολόγων τὸν ἥλιον μὴ φέρεσθαι ὑπὸ γῆν ἀλλὰ περὶ τὴν γῆν καὶ τὸν τόπον τοῦτον , ἀφανίζεσθαι δὲ καὶ ποιεῖν νύκτα διὰ τὸ ὑψηλὴν εἶναι πρὸς ἄρκτον τὴν γῆν . Ὅτι μὲν οὖν οὔτε πηγὰς οἷόν τ’ εἶναι τῆς θαλάττης , καὶ διὰ τίν’ αἰτίαν οὕτω φαίνεται ῥέουσα , τοιαῦτα καὶ τοσαῦθ’ ἡμῖν εἰρήσθω .
Lemmas: περί δέ θάλασσα , καί τίς ὁ φύσις αὐτός , καί διά τίς αἰτία ἁλμυρός τοσοῦτος εἰμί ὕδωρ πλῆθος , ἔτι δέ περί ὁ ἐκ ἀρχή γένεσις λέγω . ὁ μέν οὖν ἀρχαῖος καί διατρίβω περί ὁ θεολογία ποιέω αὐτός πηγή , ἵνα αὐτός εἰμί ἀρχή καί ῥίζα γῆ καί θάλασσα · τραγικός γάρ οὕτως καί σεμνός ὑπολαμβάνω ἴσως εἰμί ὁ λέγω , ὡς μέγας τις ὁ πᾶς οὗτος μόριον εἰμί · καί ὁ λοιπός οὐρανός ὅλος περί οὗτος συνίστημι ὁ τόπος καί οὗτος χάριν ὡς εἰμί τίμιος καί ἀρχή . ὁ δέ σοφός ὁ ἀνθρώπινος σοφία ποιέω αὐτός γένεσις · εἰμί γάρ ὁ πρῶτος ὑγρός ἅπας ὁ περί ὁ γῆ τόπος , ὑπό δέ ὁ ἥλιος ξηραίνω ὁ μέν διατμίζω πνεῦμα ἄν τροπή ἥλιος καί σελήνη φημί ποιέω , ὁ δέ λείπω θάλασσα εἰμί · διό καί ἐλαχύς γίγνομαι ξηραίνω οἴομαι , καί τέλος εἰμί ποτέ πᾶς ξηρός . ἔνιοι δέ αὐτός θερμαίνω φημί ὑπό ὁ ἥλιος ὁ γῆ οἷος ἱδρώς γίγνομαι , διό καί ἁλμυρός εἰμί · καί γάρ ὁ ἱδρώς ἁλμυρός . ὁ δέ ὁ ἁλμυρότης αἰτία ὁ γῆ εἰμί φημί · καθά γάρ ὁ διά ὁ τέφρα ἠθέω ἁλμυρός γίγνομαι , ὁ αὐτός τρόπος καί οὗτος ἁλμυρός εἰμί μείγνυμι αὐτός τοιοῦτος γῆ . ὅτι μέν οὖν πηγή θάλασσα ἀδύνατος εἰμί , διά ὁ ὑπάρχω ἤδη θεωρέω δέω . ὁ γάρ περί ὁ γῆ ὕδωρ ὁ μέν ῥυτός τυγχάνω εἰμί ὁ δέ στάσιμος . ὁ μέν οὖν ῥυτός πᾶς πηγαῖος · περί δέ ὁ πηγή λέγω πρότερος , ὅτι δέω νοέω οὐ ὥσπερ ἐκ ἀγγεῖον ταμιεύω ὁ ἀρχή εἰμί πηγή , ἀλλά εἰς εἷς ἀεί γίγνομαι καί συρρέω ἀπαντάω πρῶτος . ὁ δέ στάσιμος ὁ μέν συλλογιμαῖος καί ὑπόστασις , οἷος ὁ τελματιαῖος καί ὅσος λιμνώδης , πλῆθος καί ὀλιγότης διαφέρω , ὁ δέ πηγαῖος . οὗτος δέ πᾶς χειρόκμητος , λέγω δέ οἷος ὁ φρεατιαῖος καλέω · πᾶς γάρ ἀνώτερος δέω ὁ πηγή εἰμί ὁ ῥῦσις . διό ὁ μέν αὐτόματος ῥέω ὁ κρηναῖος καί ποταμιαῖος , οὗτος δέ τέχνη προσδέω ὁ ἐργάζομαι . ὁ μέν οὖν διαφορά τοιοῦτος καί τοσοῦτος ὁ ὕδωρ εἰμί · οὗτος δέ οὕτως διορίζω ἀδύνατος πηγή εἰμί ὁ θάλασσα · ἐν οὐδέτερος γάρ οὗτος οἷος τε εἰμί ὁ γένος αὐτός · οὔτε γάρ ἀπόρρυτος εἰμί οὔτε χειροποίητος , ὁ δέ πηγαῖος πᾶς οὗτος ἕτερος πάσχω · αὐτόματος δέ στάσιμος τοσοῦτος πλῆθος οὐδείς ὁράω πηγαῖος γίγνομαι . ἔτι δέ ἐπεί πολύς εἰμί θάλασσα πρός ἀλλήλων οὐ συμμείγνυμι κατά οὐδείς τόπος , ὅς ὁ μέν ἐρυθρός φαίνω κατά μικρός κοινωνέω πρός ὁ ἔξω στήλη θάλασσα , ὁ δέ Ὑρκάνιος καί Κάσπιος χωρίζω τε οὗτος καί περιοικέω κύκλος , ὥστε οὐ ἄν λανθάνω ὁ πηγή , εἰ κατά τις τόπος αὐτός εἰμί . ῥέω δέ ὁ θάλασσα φαίνω κατά ὁ στενότης , εἰ που διά ὁ περιέχω γῆ εἰς μικρός ἐκ μέγας συνάγω πέλαγος , διά ὁ ταλαντεύω δεῦρο ἐκεῖσε πολλάκις . οὗτος δέ ἐν μέν πολύς πλῆθος θάλασσα ἄδηλος · εἰμί δέ διά ὁ στενότης ὁ γῆ ὀλίγος ἐπέχω τόπος , ἀναγκαῖος ὁ ἐν ὁ πέλαγος μικρός ταλάντωσις ἐκεῖ φαίνω μέγας . ὁ δέ ἐντός Ἡράκλειος στήλη ἅπας κατά ὁ ὁ γῆ κοιλότης ῥέω , καί ὁ ποταμός ὁ πλῆθος · ὁ μέν γάρ Μαιῶτις εἰς ὁ Πόντος ῥέω , οὗτος δέ εἰς ὁ Αἰγαῖος . πᾶς δέ ἤδη ὁ οὗτος ἔξω πέλαγος ἥσσων ποιέω οὗτος ἐπίδηλος . ἐκεῖνος δέ διά τε ὁ ὁ ποταμός πλῆθος συμβαίνω οὗτος ( πολύς γάρ εἰς ὁ Εὔξεινος ῥέω ποταμός καί ὁ Μαιῶτις ἤ ὁ πολλαπλάσιος χώρα αὐτός ) καί διά ὁ βραχύτης ὁ βάθος · ἀεί γάρ ἐκεῖ βαθύς φαίνω εἰμί ὁ θάλασσα , καί ὁ μέν Μαιῶτις ὁ Πόντος , οὗτος δέ ὁ Αἰγαῖος , ὁ δέ Αἰγαῖος ὁ Σικελικός · ὁ δέ Σαρδώ καί ὁ Τυρρηνικός βαθύς πᾶς . ὁ δέ ἔξω στήλη βραχύς μέν διά ὁ πηλός , ἄπνοος δέ εἰμί ὡς ἐν κοῖλος ὁ θάλασσα εἰμί . ὥσπερ οὖν καί κατά μέρος ἐκ ὁ ὑψηλός ὁ ποταμός φαίνω ῥέω , οὕτως καί ὁ ὅλος γῆ ἐκ ὁ ὑψηλός ὁ πρός ἄρκτος ὁ ῥεῦμα γίγνομαι ὁ πολύς . ὥστε ὁ μέν διά ὁ ἔκχυσις οὐ βαθύς , ὁ δέ ἔξω πέλαγος βαθύς μάλα . περί δέ ὁ ὁ πρός ἄρκτος εἰμί ὁ γῆ ὑψηλός σημεῖον τις καί ὁ πολύς πείθω ὁ ἀρχαῖος μετεωρολόγος ὁ ἥλιος μή φέρω ὑπό γῆ ἀλλά περί ὁ γῆ καί ὁ τόπος οὗτος , ἀφανίζω δέ καί ποιέω νύξ διά ὁ ὑψηλός εἰμί πρός ἄρκτος ὁ γῆ . ὅτι μέν οὖν οὔτε πηγή οἷος τε εἰμί ὁ θάλασσα , καί διά τίς αἰτία οὕτως φαίνω ῥέω , τοιοῦτος καί τοσοῦτος ἐγώ λέγω .