aristoteles-et-corpus-aristotelicum.meteorologica 1.12
Δεῖ δὲ λαβεῖν ἅμα καὶ τὰ συμβαίνοντα περὶ τὴν γένεσιν αὐτῆς , τά τε μὴ πλανῶντα καὶ τὰ δοκοῦντ’ εἶναι παράλογα . Ἔστι μὲν γὰρ ἡ χάλαζα κρύσταλλος , πήγνυται δὲ τὸ ὕδωρ τοῦ χειμῶνος · αἱ δὲ χάλαζαι γίνονται ἔαρος μὲν καὶ μετοπώρου μάλιστα , εἶτα καὶ τῆς ὀπώρας , χειμῶνος δ’ ὀλιγάκις , καὶ ὅταν ἦττον ᾖ ψῦχος . Καὶ ὅλως δὲ γίνονται χάλαζαι μὲν ἐν τοῖς εὐδιεινοτέροις τόποις , αἱ δὲ χιόνες ἐν τοῖς ψυχροτέροις . Ἄτοπον δὲ καὶ τὸ πήγνυσθαι ὕδωρ ἐν τῷ ἄνω τόπῳ · οὔτε γὰρ παγῆναι δυνατὸν πρὶν γενέσθαι ὕδωρ , οὔτε τὸ ὕδωρ οὐθένα χρόνον οἷόν τε μένειν μετέωρον ὄν . Ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ὥσπερ αἱ ψακάδες ἄνω μὲν ὀχοῦνται διὰ μικρότητα , ἐνδιατρίψασαι δ’ ἐπὶ τοῦ ἀέρος , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ ὕδατος γῆ καὶ χρυσὸς διὰ μικρομέρειαν πολλάκις ἐπιπλέουσιν , οὕτως ἐπὶ τοῦ ἀέρος τὸ ὕδωρ , συνελθόντων δὲ πολλῶν μικρῶν μεγάλαι καταφέρονται ψακάδες · τοῦτο γὰρ οὐκ ἐνδέχεται γενέσθαι ἐπὶ τῆς χαλάζης · οὐ γὰρ συμφύεται τὰ πεπηγότα ὥσπερ τὰ ὑγρά . Δῆλον οὖν ὅτι ἄνω τοσοῦτον ὕδωρ ἔμεινεν · οὐ γὰρ ἂν ἐπάγη τοσοῦτον . Τοῖς μὲν οὖν δοκεῖ τοῦ πάθους αἴτιον εἶναι τούτου καὶ τῆς γενέσεως , ὅταν ἀπωσθῇ τὸ νέφος εἰς τὸν ἄνω τόπον μᾶλλον ὄντα ψυχρὸν διὰ τὸ λήγειν ἐκεῖ τὰς ἀπὸ τῆς γῆς τῶν ἀκτίνων ἀνακλάσεις , ἐλθὸν δ’ ἐκεῖ πήγνυσθαι τὸ ὕδωρ . Διὸ καὶ θέρους μᾶλλον καὶ ἐν ταῖς ἀλεειναῖς χώραις γίνεσθαι τὰς χαλάζας , ὅτι ἐπὶ πλεῖον τὸ θερμὸν ἀνωθεῖ ἀπὸ τῆς γῆς τὰς νεφέλας . Συμβαίνει δ’ ἐν τοῖς σφόδρα ὑψηλοῖς ἥκιστα γίνεσθαι χάλαζαν · καίτοι ἔδει , ὥσπερ καὶ τὴν χιόνα ὁρῶμεν ἐπὶ τοῖς ὑψηλοῖς μάλιστα γιγνομένην . Ἔτι δὲ πολλάκις ὦπται νέφη φερόμενα σὺν ψόφῳ πολλῷ παρ’ αὐτὴν τὴν γῆν , ὥστε φοβερὸν εἶναι τοῖς ἀκούουσι καὶ ὁρῶσιν ὡς ἐσομένου τινὸς μείζονος . Ὁτὲ δὲ καὶ ἄνευ ψόφου τοιούτων ὀφθέντων νεφῶν χάλαζα γίνεται πολλὴ καὶ τὸ μέγεθος ἄπιστος , καὶ τοῖς σχήμασιν οὐ στρογγύλη , διὰ τὸ μὴ πολὺν χρόνον γίνεσθαι τὴν φορὰν αὐτῆς ὡς πλησίον τῆς πήξεως γενομένης τῆς γῆς , ἀλλ’ οὐχ ὥσπερ ἐκεῖνοί φασιν . Ἀλλὰ μὴν ἀναγκαῖον ὑπὸ τοῦ μάλιστ’ αἰτίου τῆς πήξεως μεγάλας γίνεσθαι χαλάζας · κρύσταλλος γὰρ ἡ χάλαζα , καὶ τοῦτο παντὶ δῆλον . Μεγάλαι δ’ εἰσὶν αἱ τοῖς σχήμασι μὴ στρογγύλαι . Τοῦτο δὲ σημεῖον τοῦ παγῆναι πλησίον τῆς γῆς · αἱ γὰρ φερόμεναι πόρρωθεν διὰ τὸ φέρεσθαι μακρὰν περιθραυόμεναι γίνονται τό τε σχῆμα περιφερεῖς καὶ τὸ μέγεθος ἐλάττους . Ὅτι μὲν οὖν οὐ τῷ ἀπωθεῖσθαι εἰς τὸν ἄνω τόπον τὸν ψυχρὸν ἡ πῆξις συμβαίνει , δῆλον . Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁρῶμεν ὅτι γίνεται ἀντιπερίστασις τῷ θερμῷ καὶ τῷ ψυχρῷ ἀλλήλοις , διὸ ἔν τε ταῖς ἀλέαις ψυχρὰ τὰ κάτω τῆς γῆς καὶ ἀλεεινὰ ἐν τοῖς πάγοις , τοῦτο δεῖ νομίζειν καὶ ἐν τῷ ἄνω γίνεσθαι τόπῳ , ὥστ’ ἐν ταῖς ἀλεεινοτέραις ὥραις ἀντιπεριιστάμενον εἴσω τὸ ψυχρὸν διὰ τὴν κύκλῳ θερμότητα ὁτὲ μὲν ταχὺ ὕδωρ ἐκ τοῦ νέφους ποιεῖ , ὁτὲ δὲ χάλαζαν . Διὸ καὶ αἱ ψακάδες πολὺ μείζους ἐν ταῖς ἀλεειναῖς γίνονται ἡμέραις ἢ ἐν τῷ χειμῶνι , καὶ ὕδατα λαβρότερα · λαβρότερα μὲν γὰρ λέγεται ὅταν ἀθροώτερα , ἀθροώτερα δὲ διὰ τὸ τάχος τῆς πυκνώσεως . Τοῦτο δὲ γίγνεται αὐτὸ τοὐναντίον ἢ ὡς Ἄναξαγόρας λέγει · ὁ μὲν γὰρ ὅταν εἰς τὸν ψυχρὸν ἀέρα ἐπανέλθῃ φησὶ τοῦτο πάσχειν , ἡμεῖς δ’ ὅταν εἰς τὸν θερμὸν κατέλθῃ , καὶ μάλιστα ὅταν μάλιστα . Ὅταν δ’ ἔτι μᾶλλον ἀντιπεριστῇ ἐντὸς τὸ ψυχρὸν ὑπὸ τοῦ ἔξω θερμοῦ , ὕδωρ ποιῆσαν ἔπηξε καὶ γίνεται χάλαζα . Συμβαίνει δὲ τοῦτο , ὅταν θᾶττον ᾖ ἡ πῆξις ἢ ἡ τοῦ ὕδατος φορὰ ἡ κάτω · εἰ γὰρ φέρεται μὲν ἐν τοσῷδε χρόνῳ , ἡ δὲ ψυχρότης σφοδρὰ οὖσα ἐν ἐλάττονι ἔπηξεν , οὐθὲν κωλύει μετέωρον ὂν παγῆναι , ἐὰν ἡ πῆξις ἐν ἐλάττονι γίνηται χρόνῳ τῆς κάτω φορᾶς . Καὶ ὅσῳ δ’ ἂν ἐγγύτερον καὶ ἀθροωτέρα γένηται ἡ πῆξις , τά τε ὕδατα λαβρότερα γίνεται καὶ αἱ ψακάδες καὶ αἱ χάλαζαι μείζους διὰ τὸ βραχὺν φέρεσθαι τόπον . Καὶ οὐ πυκναὶ αἱ ψακάδες αἱ μεγάλαι πίπτουσι διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν . Ἧττον δὲ τοῦ θέρους γίνεται ἢ ἔαρος καὶ μετοπώρου , μᾶλλον μέντοι ἢ χειμῶνος , ὅτι ξηρότερος ὁ ἀὴρ τοῦ θέρους · ἐν δὲ τῷ ἔαρι ἔτι ὑγρός , ἐν δὲ τῷ μετοπώρῳ ἤδη ὑγραίνεται . Γίγνονται δέ ποτε , καθάπερ εἴρηται , καὶ τῆς ὀπώρας χαλάζαι διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν . Συμβάλλεται δ’ ἔτι πρὸς τὴν ταχυτῆτα τῆς πήξεως καὶ τὸ προτεθερμάνθαι τὸ ὕδωρ · θᾶττον γὰρ ψύχεται . Διὸ πολλοὶ ὅταν τὸ ὕδωρ ψῦξαι ταχὺ βουληθῶσιν , εἰς τὸν ἥλιον τιθέασι πρῶτον , καὶ οἱ περὶ τὸν Πόντον ὅταν ἐπὶ τοῦ κρυστάλλου σκηνοποιῶνται πρὸς τὰς τῶν ἰχθύων θήρας ( θηρεύουσι γὰρ διακόπτοντες τὸν κρύσταλλον ) , ὕδωρ θερμὸν περιχέουσι τοῖς καλάμοις διὰ τὸ θᾶττον πήγνυσθαι · χρῶνται γὰρ τῷ κρυστάλλῳ ὥσπερ τῷ μολίβδῳ , ἵν’ ἠρεμῶσιν οἱ κάλαμοι . Θερμὸν δὲ γίνεται ταχὺ τὸ συνιστάμενον ὕδωρ ἔν τε ταῖς χώραις καὶ ταῖς ὥραις ταῖς ἀλεειναῖς . Γίνεται δὲ καὶ περὶ τὴν Ἀραβίαν καὶ τὴν Αἰθιοπίαν τοῦ θέρους τὰ ὕδατα καὶ οὐ τοῦ χειμῶνος , καὶ ταῦτα ῥαγδαῖα , καὶ τῆς αὐτῆς ἡμέρας πολλάκις , διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν · ταχὺ γὰρ ψύχεται τῇ ἀντιπεριστάσει , ἣ γίνεται διὰ τὸ ἀλεεινὴν εἶναι τὴν χώραν ἰσχυρῶς . Περὶ μὲν οὖν ὑετοῦ καὶ δρόσου καὶ νιφετοῦ καὶ πάχνης καὶ χαλάζης , διὰ τίν’ αἰτίαν γίγνεται καὶ τίς ἡ φύσις αὐτῶν ἐστίν , εἰρήσθω τοσαῦτα .
Lemmas: δέω δέ λαμβάνω ἅμα καί ὁ συμβαίνω περί ὁ γένεσις αὐτός , ὁ τε μή πλανάω καί ὁ δοκέω εἰμί παράλογος . εἰμί μέν γάρ ὁ χάλαζα κρύσταλλος , πήγνυμι δέ ὁ ὕδωρ ὁ χειμών · ὁ δέ χάλαζα γίγνομαι ἔαρ μέν καί μετόπωρον μάλα , εἶτα καί ὁ ὀπώρα , χειμών δέ ὀλιγάκις , καί ὅταν ἀίσσω εἰμί ψῦχος . καί ὅλος δέ γίγνομαι χάλαζα μέν ἐν ὁ εὐδιεινός τόπος , ὁ δέ χιών ἐν ὁ ψυχρός . ἄτοπος δέ καί ὁ πήγνυμι ὕδωρ ἐν ὁ ἄνω τόπος · οὔτε γάρ πάσσω δυνατός πρίν γίγνομαι ὕδωρ , οὔτε ὁ ὕδωρ οὐδείς χρόνος οἷος τε μένω μετέωρος εἰμί . ἀλλά μήν οὐδέ ὥσπερ ὁ ψακάς ἄνω μέν ὀχέω διά μικρότης , ἐνδιατρίβω δέ ἐπί ὁ ἀήρ , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ὕδωρ γῆ καί χρυσός διά μικρομέρεια πολλάκις ἐπιπλέω , οὕτως ἐπί ὁ ἀήρ ὁ ὕδωρ , συνέρχομαι δέ πολύς μικρός μέγας καταφέρω ψακάς · οὗτος γάρ οὐ ἐνδέχομαι γίγνομαι ἐπί ὁ χάλαζα · οὐ γάρ συμφύω ὁ πήγνυμι ὥσπερ ὁ ὑγρός . δῆλος οὖν ὅτι ἄνω τοσοῦτος ὕδωρ μένω · οὐ γάρ ἄν πήγνυμι τοσοῦτος . ὁ μέν οὖν δοκέω ὁ πάθος αἴτιος εἰμί οὗτος καί ὁ γένεσις , ὅταν ἀπωθέω ὁ νέφος εἰς ὁ ἄνω τόπος μάλα εἰμί ψυχρός διά ὁ λήγω ἐκεῖ ὁ ἀπό ὁ γῆ ὁ ἀκτίς ἀνάκλασις , ἔρχομαι δέ ἐκεῖ πήγνυμι ὁ ὕδωρ . διό καί θέρος μάλα καί ἐν ὁ ἀλεεινός χώρα γίγνομαι ὁ χάλαζα , ὅτι ἐπί πολύς ὁ θερμός ἀνωθέω ἀπό ὁ γῆ ὁ νεφέλη . συμβαίνω δέ ἐν ὁ σφόδρα ὑψηλός ἦκα γίγνομαι χάλαζα · καίτοι δέω , ὥσπερ καί ὁ χιών ὁράω ἐπί ὁ ὑψηλός μάλα γίγνομαι . ἔτι δέ πολλάκις ὁράω νέφος φέρω σύν ψόφος πολύς παρά αὐτός ὁ γῆ , ὥστε φοβερός εἰμί ὁ ἀκούω καί ὁράω ὡς εἰμί τις μέγας . ὅτε δέ καί ἄνευ ψόφος τοιοῦτος ὁράω νέφος χάλαζα γίγνομαι πολύς καί ὁ μέγεθος ἄπιστος , καί ὁ σχῆμα οὐ στρογγύλος , διά ὁ μή πολύς χρόνος γίγνομαι ὁ φορά αὐτός ὡς πλησίον ὁ πῆξις γίγνομαι ὁ γῆ , ἀλλά οὐ ὥσπερ ἐκεῖνος φημί . ἀλλά μήν ἀναγκαῖος ὑπό ὁ μάλα αἴτιος ὁ πῆξις μέγας γίγνομαι χάλαζα · κρύσταλλος γάρ ὁ χάλαζα , καί οὗτος πᾶς δῆλος . μέγας δέ εἰμί ὁ ὁ σχῆμα μή στρογγύλος . οὗτος δέ σημεῖον ὁ πάσσω πλησίον ὁ γῆ · ὁ γάρ φέρω πρόσωθεν διά ὁ φέρω μακρός περιθραύω γίγνομαι ὁ τε σχῆμα περιφερής καί ὁ μέγεθος ἐλαχύς . ὅτι μέν οὖν οὐ ὁ ἀπωθέω εἰς ὁ ἄνω τόπος ὁ ψυχρός ὁ πῆξις συμβαίνω , δῆλος . ἀλλά ἐπειδή ὁράω ὅτι γίγνομαι ἀντιπερίστασις ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός ἀλλήλων , διό ἐν τε ὁ ἀλέα ψυχρός ὁ κάτω ὁ γῆ καί ἀλεεινός ἐν ὁ πάγος , οὗτος δέω νομίζω καί ἐν ὁ ἄνω γίγνομαι τόπος , ὥστε ἐν ὁ ἀλεεινός ὥρα ἀντιπεριίστημι εἴσω ὁ ψυχρός διά ὁ κύκλος θερμότης ὅτε μέν ταχύς ὕδωρ ἐκ ὁ νέφος ποιέω , ὅτε δέ χάλαζα . διό καί ὁ ψακάς πολύς μέγας ἐν ὁ ἀλεεινός γίγνομαι ἡμέρα ἤ ἐν ὁ χειμών , καί ὕδωρ λάβρος · λάβρος μέν γάρ λέγω ὅταν ἀθρόος , ἀθρόος δέ διά ὁ τάχος ὁ πύκνωσις . οὗτος δέ γίγνομαι αὐτός ἐναντίος ἤ ὡς Ἄναξαγορας λέγω · ὁ μέν γάρ ὅταν εἰς ὁ ψυχρός ἀήρ ἐπανέρχομαι φημί οὗτος πάσχω , ἐγώ δέ ὅταν εἰς ὁ θερμός κατέρχομαι , καί μάλα ὅταν μάλα . ὅταν δέ ἔτι μάλα ἀντιπεριίστημι ἐντός ὁ ψυχρός ὑπό ὁ ἔξω θερμός , ὕδωρ ποιέω πήγνυμι καί γίγνομαι χάλαζα . συμβαίνω δέ οὗτος , ὅταν ταχύς εἰμί ὁ πῆξις ἤ ὁ ὁ ὕδωρ φορά ὁ κάτω · εἰ γάρ φέρω μέν ἐν τοσόσδε χρόνος , ὁ δέ ψυχρότης σφοδρός εἰμί ἐν ἐλαχύς πήγνυμι , οὐδείς κωλύω μετέωρος εἰμί πάσσω , ἐάν ὁ πῆξις ἐν ἐλαχύς γίγνομαι χρόνος ὁ κάτω φορά . καί ὅσος δέ ἄν ἐγγύς καί ἀθρόος γίγνομαι ὁ πῆξις , ὁ τε ὕδωρ λάβρος γίγνομαι καί ὁ ψακάς καί ὁ χάλαζα μέγας διά ὁ βραχύς φέρω τόπος . καί οὐ πυκνός ὁ ψακάς ὁ μέγας πίπτω διά ὁ αὐτός αἰτία . ἥσσων δέ ὁ θέρος γίγνομαι ἤ ἔαρ καί μετόπωρον , μάλα μέντοι ἤ χειμών , ὅτι ξηρός ὁ ἀήρ ὁ θέρος · ἐν δέ ὁ ἔαρ ἔτι ὑγρός , ἐν δέ ὁ μετόπωρον ἤδη ὑγραίνω . γίγνομαι δέ ποτέ , καθά λέγω , καί ὁ ὀπώρα χάλαζα διά ὁ αὐτός αἰτία . συμβάλλω δέ ἔτι πρός ὁ ταχυτής ὁ πῆξις καί ὁ προθερμαίνω ὁ ὕδωρ · ταχύς γάρ ψύχω . διό πολύς ὅταν ὁ ὕδωρ ψύχω ταχύς βούλομαι , εἰς ὁ ἥλιος τίθημι πρῶτος , καί ὁ περί ὁ Πόντος ὅταν ἐπί ὁ κρύσταλλος σκηνοποιέω πρός ὁ ὁ ἰχθῦς θήρα ( θηρεύω γάρ διακόπτω ὁ κρύσταλλος ) , ὕδωρ θερμός περιχέω ὁ κάλαμος διά ὁ ταχύς πήγνυμι · χράω γάρ ὁ κρύσταλλος ὥσπερ ὁ μόλυβδος , ἵνα ἠρεμέω ὁ κάλαμος . θερμός δέ γίγνομαι ταχύς ὁ συνίστημι ὕδωρ ἐν τε ὁ χώρα καί ὁ ὥρα ὁ ἀλεεινός . γίγνομαι δέ καί περί ὁ Ἀραβία καί ὁ Αἰθιοπία ὁ θέρος ὁ ὕδωρ καί οὐ ὁ χειμών , καί οὗτος ῥαγδαῖος , καί ὁ αὐτός ἡμέρα πολλάκις , διά ὁ αὐτός αἰτία · ταχύς γάρ ψύχω ὁ ἀντιπερίστασις , ὅς γίγνομαι διά ὁ ἀλεεινός εἰμί ὁ χώρα ἰσχυρός . περί μέν οὖν ὑετός καί δρόσος καί νιφετός καί πάχνη καί χάλαζα , διά τίς αἰτία γίγνομαι καί τίς ὁ φύσις αὐτός εἰμί , λέγω τοσοῦτος .