aristoteles-et-corpus-aristotelicum.meteorologica 3.3
Πρῶτον δὲ περὶ τῆς ἅλω τοῦ σχήματος εἴπωμεν , διότι τε κύκλος γίνεται , καὶ διότι περὶ τὸν ἥλιον ἢ τὴν σελήνην , ὁμοίως δὲ καὶ περί τι τῶν ἄλλων ἄστρων · ὁ γὰρ αὐτὸς ἐπὶ πάντων ἁρμόσει λόγος . Γίγνεται μὲν οὖν ἡ ἀνάκλασις τῆς ὄψεως συνισταμένου τοῦ ἀέρος καὶ τῆς ἀτμίδος εἰς νέφος , ἐὰν ὁμαλὴς καὶ μικρομερὴς συνισταμένη τύχῃ . Διὸ καὶ σημεῖον ἡ μὲν σύστασις ὕδατός ἐστιν , αἱ μέντοι διασπάσεις ἢ μαράνσεις , αὗται μὲν εὐδιῶν , αἱ δὲ διασπάσεις πνεύματος . Ἐὰν μὲν γὰρ μήτε καταμαρανθῇ μήτε διασπασθῇ , ἀλλ’ ἐαθῇ τὴν φύσιν ἀπολαμβάνειν τὴν αὑτῆς , ὕδατος εἰκότως σημεῖόν ἐστιν · δηλοῖ γὰρ ἤδη γίγνεσθαι τοιαύτην τὴν σύστασιν , ἐξ ἧς τὸ συνεχὲς λαμβανούσης τῆς πυκνώσεως ἀναγκαῖον εἰς ὕδωρ ἐλθεῖν . Διὸ καὶ μέλαιναι γίνονται τὴν χρόαν αὗται μάλιστα τῶν ἄλλων . Ὅταν δὲ διασπασθῇ , πνεύματος σημεῖον · ἡ γὰρ διαίρεσις ὑπὸ πνεύματος γέγονεν ἤδη μὲν ὄντος , οὔπω δὲ παρόντος . Σημεῖον δὲ τούτου διότι ἐντεῦθεν γίγνεται ὁ ἄνεμος , ὅθεν ἂν ἡ κυρία γίγνηται διάσπασις . Ἀπομαραινομένη δὲ εὐδίας · εἰ γὰρ μὴ ἔχει πως οὕτως ὁ ἀὴρ ὥστε κρατεῖν τοῦ ἐναπολαμβανομένου θερμοῦ μηδ’ ἔρχεσθαι εἰς πύκνωσιν ὑδατώδη , δῆλον ὡς οὔπω ἡ ἀτμὶς ἀποκέκριται τῆς ἀναθυμιάσεως τῆς ξηρᾶς καὶ πυρώδους · τοῦτο δ’ εὐδίας αἴτιον . Πῶς μὲν οὖν ἔχοντος τοῦ ἀέρος γίγνεται ἡ ἀνάκλασις , εἴρηται . Ἀνακλᾶται δ’ ἀπὸ τῆς συνισταμένης ἀχλύος περὶ τὸν ἥλιον ἢ τὴν σελήνην ἡ ὄψις · διὸ οὐκ ἐξ ἐναντίας ὥσπερ ἡ ἶρις φαίνεται . Πάντοθεν δ’ ὁμοίως ἀνακλωμένης κύκλον ἀναγκαῖον εἶναι ἢ κύκλου μέρος · ἀπὸ γὰρ τοῦ αὐτοῦ σημείου πρὸς τὸ αὐτὸ σημεῖον αἱ ἴσαι κλασθήσονται ἐπὶ κύκλου γραμμῆς ἀεί . Ἔστω γὰρ ἀπὸ τοῦ σημείου ἐφ’ ᾧ τὸ Α πρὸς τὸ Β κεκλασμένη ἥ τε τὸ Α Γ Β καὶ ἡ τὸ Α Ζ Β καὶ ἡ τὸ Α Δ Β · ἴσαι δ’ αὗταί τε αἱ Α Γ Α Ζ Α Δ ἀλλήλαις , καὶ αἱ πρὸς τὸ Β ἀλλήλαις , οἷον αἱ Γ Β Ζ Β Δ Β · καὶ ἐπεζεύχθω ἡ Α Ε Β , ὥστε τὰ τρίγωνα ἴσα · καὶ γὰρ ἐπ’ ἴσης τῆς Α Ε Β ἤχθωσαν δὴ κάθετοι ἐπὶ τὴν Α Ε Β ἐκ τῶν γωνιῶν , ἀπὸ μὲν τῆς Γ ἡ τὸ ΓΕ , ἀπὸ δὲ τῆς Ζ ἡ τὸ ΖΕ , ἀπὸ δὲ τῆς Δ ἡ τὸ ΔΕ . Ἴσαι δὴ αὗται · ἐν ἴσοις γὰρ τριγώνοις καὶ ἐν ἑνὶ ἐπιπέδῳ πᾶσαι · πρὸς ὀρθὰς γὰρ πᾶσαι τῇ Α Ε Β , καὶ ἐφ’ ἓν σημεῖον τὸ Ε συνάπτουσιν . Κύκλος ἄρα ἔσται ἡ γραφομένη , κέντρον δὲ τὸ Ε . Ἔστω δὴ τὸ μὲν Β ὁ ἥλιος , τὸ δὲ Α ἡ ὄψις , ἡ δὲ περὶ τὸ Γ Ζ Α περιφέρεια τὸ νέφος ἀφ’ οὗ ἀνακλᾶται ἡ ὄψις πρὸς τὸν ἥλιον . Δεῖ δὲ νοεῖν συνεχῆ τὰ ἔνοπτρα · ἀλλὰ διὰ μικρότητα ἕκαστον μὲν ἀόρατον , τὸ δ’ ἐξ ἁπάντων ἓν εἶναι δοκεῖ διὰ τὸ ἐφεξῆς . Φαίνεται δὲ τὸ μὲν λευκόν , ὁ ἥλιος , κύκλῳ συνεχῶς ἐν ἑκάστῳ φαινόμενος τῶν ἐνόπτρων , καὶ μηδεμίαν ἔχων αἰσθητὴν διαίρεσιν , πρὸς δὲ τῇ γῇ μᾶλλον διὰ τὸ νηνεμώτερον εἶναι · πνεύματος γὰρ ὄντος οὐκ εἶναι στάσιν φανερόν . Παρὰ δὲ τοῦτο μέλαινα ἡ ἐχομένη περιφέρεια , διὰ τὴν ἐκείνης λευκότητα δοκοῦσα εἶναι μελαντέρα . Πλεονάκις δὲ γίγνονται αἱ ἅλῳ περὶ τὴν σελήνην διὰ τὸ τὸν ἥλιον θερμότερον ὄντα θᾶττον διαλύειν τὰς συστάσεις τοῦ ἀέρος . Περὶ δὲ τοὺς ἀστέρας γίνονται μὲν διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας , οὐ σημειώδεις δ’ ὁμοίως , ὅτι μικρὰς πάμπαν ἐπιδηλοῦσι τὰς συστάσεις καὶ οὔπω γονίμους .
Lemmas: πρῶτος δέ περί ὁ ἅλως ὁ σχῆμα λέγω , διότι τε κύκλος γίγνομαι , καί διότι περί ὁ ἥλιος ἤ ὁ σελήνη , ὅμοιος δέ καί περί τις ὁ ἄλλος ἄστρον · ὁ γάρ αὐτός ἐπί πᾶς ἁρμόζω λόγος . γίγνομαι μέν οὖν ὁ ἀνάκλασις ὁ ὄψις συνίστημι ὁ ἀήρ καί ὁ ἀτμίς εἰς νέφος , ἐάν ὁμαλής καί μικρομερής συνίστημι τυγχάνω . διό καί σημεῖον ὁ μέν σύστασις ὕδωρ εἰμί , ὁ μέντοι διάσπασις ἤ μάρανσις , οὗτος μέν εὐδία , ὁ δέ διάσπασις πνεῦμα . ἐάν μέν γάρ μήτε καταμαραίνω μήτε διασπάω , ἀλλά ἐάω ὁ φύσις ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ , ὕδωρ ἔοικα σημεῖον εἰμί · δηλόω γάρ ἤδη γίγνομαι τοιοῦτος ὁ σύστασις , ἐκ ὅς ὁ συνεχής λαμβάνω ὁ πύκνωσις ἀναγκαῖος εἰς ὕδωρ ἔρχομαι . διό καί μέλας γίγνομαι ὁ χροιά οὗτος μάλα ὁ ἄλλος . ὅταν δέ διασπάω , πνεῦμα σημεῖον · ὁ γάρ διαίρεσις ὑπό πνεῦμα γίγνομαι ἤδη μέν εἰμί , οὔπω δέ πάρειμι . σημεῖον δέ οὗτος διότι ἐντεῦθεν γίγνομαι ὁ ἄνεμος , ὅθεν ἄν ὁ κύριος γίγνομαι διάσπασις . ἀπομαραίνομαι δέ εὐδία · εἰ γάρ μή ἔχω πως οὕτως ὁ ἀήρ ὥστε κρατέω ὁ ἐναπολαμβάνω θερμός μηδέ ἔρχομαι εἰς πύκνωσις ὑδατώδης , δῆλος ὡς οὔπω ὁ ἀτμίς ἀποκρίνω ὁ ἀναθυμίασις ὁ ξηρός καί πυρώδης · οὗτος δέ εὐδία αἴτιος . πῶς μέν οὖν ἔχω ὁ ἀήρ γίγνομαι ὁ ἀνάκλασις , λέγω . ἀνακλάω δέ ἀπό ὁ συνίστημι ἀχλύς περί ὁ ἥλιος ἤ ὁ σελήνη ὁ ὄψις · διό οὐ ἐκ ἐναντίος ὥσπερ ὁ ἶρις φαίνω . πάντοθεν δέ ὅμοιος ἀνακλάω κύκλος ἀναγκαῖος εἰμί ἤ κύκλος μέρος · ἀπό γάρ ὁ αὐτός σημεῖον πρός ὁ αὐτός σημεῖον ὁ ἴσος κλάω ἐπί κύκλος γραμμή ἀεί . εἰμί γάρ ἀπό ὁ σημεῖον ἐπί ὅς ὁ Α πρός ὁ Β κλάω ὁ τε ὁ Α Γ Β καί ὁ ὁ Α Ζ Β καί ὁ ὁ Α Δ Β · ἴσος δέ οὗτος τε ὁ Α Γ Α Ζ Α Δ ἀλλήλων , καί ὁ πρός ὁ Β ἀλλήλων , οἷος ὁ Γ Β Ζ Β Δ Β · καί ἐπιζεύγνυμι ὁ Α Ε Β , ὥστε ὁ τρίγωνος ἴσος · καί γάρ ἐπί ἴσος ὁ Α Ε Β ἄγω δή κάθετος ἐπί ὁ Α Ε Β ἐκ ὁ γωνία , ἀπό μέν ὁ Γ ὁ ὁ ΓΕ , ἀπό δέ ὁ Ζ ὁ ὁ ΖΕ , ἀπό δέ ὁ Δ ὁ ὁ ΔΕ . ἴσος δή οὗτος · ἐν ἴσος γάρ τρίγωνος καί ἐν εἷς ἐπίπεδος πᾶς · πρός ὀρθός γάρ πᾶς ὁ Α Ε Β , καί ἐπί εἷς σημεῖον ὁ Ε συνάπτω . κύκλος ἄρα εἰμί ὁ γράφω , κέντρον δέ ὁ Ε . εἰμί δή ὁ μέν Β ὁ ἥλιος , ὁ δέ Α ὁ ὄψις , ὁ δέ περί ὁ Γ Ζ Α περιφέρεια ὁ νέφος ἀπό ὅς ἀνακλάω ὁ ὄψις πρός ὁ ἥλιος . δέω δέ νοέω συνεχής ὁ ἔνοπτρον · ἀλλά διά μικρότης ἕκαστος μέν ἀόρατος , ὁ δέ ἐκ ἅπας εἷς εἰμί δοκέω διά ὁ ἐφεξῆς . φαίνω δέ ὁ μέν λευκός , ὁ ἥλιος , κύκλος συνεχής ἐν ἕκαστος φαίνω ὁ ἔνοπτρον , καί μηδείς ἔχω αἰσθητός διαίρεσις , πρός δέ ὁ γῆ μάλα διά ὁ νήνεμος εἰμί · πνεῦμα γάρ εἰμί οὐ εἰμί στάσις φανερός . παρά δέ οὗτος μέλας ὁ ἔχω περιφέρεια , διά ὁ ἐκεῖνος λευκότης δοκέω εἰμί μελάντερος . πλεονάκις δέ γίγνομαι ὁ ἅλως περί ὁ σελήνη διά ὁ ὁ ἥλιος θερμός εἰμί ταχύς διαλύω ὁ σύστασις ὁ ἀήρ . περί δέ ὁ ἀστήρ γίγνομαι μέν διά ὁ αὐτός αἰτία , οὐ σημειώδης δέ ὅμοιος , ὅτι μικρός πάμπαν ἐπιδηλόω ὁ σύστασις καί οὔπω γόνιμος .