aristoteles-et-corpus-aristotelicum.meteorologica 3.1
Περὶ δὲ τῶν ὑπολοίπων εἴπωμεν ἔργων τῆς ἐκκρίσεως ταύτης , τὸν ὑφηγημένον ἤδη τρόπον λέγοντες . Τὸ γὰρ πνεῦμα τοῦτο ἐκκρινόμενον κατὰ μικρὰ μὲν καὶ σποράδην διαχεόμενον καὶ πολλάκις γιγνόμενον καὶ διαπνέον καὶ λεπτομερέστερον ὂν βροντὰς ποιεῖ καὶ ἀστραπάς · ἂν δ’ ἀθρόον καὶ πυκνότερον , ἧττον δ’ ἐκκριθῇ λεπτόν , ἐκνεφίας ἄνεμος γίνεται . Διὸ καὶ βίαιος · τὸ γὰρ τάχος τῆς ἐκκρίσεως ποιεῖ τὴν ἰσχύν . Ὅταν μὲν οὗν συνακολουθήσῃ πολλὴ καὶ συνεχὴς ἔκκρισις , τὸν αὐτὸν γίνεται τρόπον ὥσπερ ὅταν πάλιν εἰς τοὐναντίον ὁρμήσῃ · τότε γὰρ ὑετὸς καὶ ὕδατος γίνεται πλῆθος . Ὑπάρχει μὲν οὖν ἄμφω δυνάμει ταῦτα κατὰ τὴν ὕλην · ὅταν δ’ ἀρχὴ γένηται τῆς δυνάμεως ὁποτερασοῦν , ἀκολουθεῖ συνεκκρινόμενον ἐκ τῆς ὕλης , ὁποτέρου ἂν πλῆθος ἐνυπάρχῃ πλεῖον , καὶ γίνεται τὸ μὲν ὄμβρος , τὸ δὲ τῆς ἑτέρας ἀναθυμιάσεως ἐκνεφίας . Ὅταν δὲ τὸ ἐκκρινόμενον πνεῦμα τὸ ἐν τῷ νέφει ἑτέρῳ ἀντιτυπήσῃ οὕτως , ὥσπερ ὅταν ἐξ εὐρέος εἰς στενὸν βιάζηται ὁ ἄνεμος ἐν πύλαις ἢ ὁδοῖς · συμβαίνει γὰρ πολλάκις ἐν τοῖς τοιούτοις ἀπωσθέντος τοῦ πρώτου μορίου τοῦ ῥέοντος σώματος διὰ τὸ μὴ ὑπείκειν , ἢ διὰ στενότητα ἢ διὰ τὸ ἀντιπνεῖν , κύκλον καὶ δίνην γίνεσθαι τοῦ πνεύματος · τὸ μὲν γὰρ εἰς τὸ πρόσθεν κωλύει προϊέναι , τὸ δ’ ὄπισθεν ἐπωθεῖ , ὥστ’ ἀναγκάζεται εἰς τὸ πλάγιον , ᾗ οὐ κωλύεται , φέρεσθαι , καὶ οὕτως ἀεὶ τὸ ἐχόμενον , ἕως ἂν ἓν γένηται , τοῦτο δ’ ἐστὶ κύκλος · οὗ γὰρ μία φορὰ σχήματος , τοῦτο καὶ αὐτὸ ἀνάγκη κύκλον εἶναι . Ἐπί τε τῆς γῆς οὖν διὰ ταῦτα γίγνονται οἱ δῖνοι , καὶ ἐν τοῖς νέφεσιν ὁμοίως κατὰ τὴν ἀρχήν , πλὴν ὅτι , ὥσπερ ὅταν ἐκνεφίας γίγνηται , ἀεὶ τὸ νέφος ἐκκρίνεται καὶ γίνεται συνεχὴς ἄνεμος , οὕτως ἐνταῦθα ἀεὶ τὸ συνεχὲς ἀκολουθεῖ τοῦ νέφους . Διὰ δὲ πυκνότητα οὐ δυνάμενον ἐκκριθῆναι τὸ πνεῦμα ἐκ τοῦ νέφους στρέφεται μὲν κύκλῳ τὸ πρῶτον διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν , φέρεται δὲ κάτω διὰ τὸ ἀεὶ τὰ νέφη πυκνοῦσθαι , ᾖ ἐκπίπτει τὸ θερμόν . Καλεῖται δ’ , ἂν ἀχρωμάτιστον ᾖ , τοῦτο τὸ πάθος τυφών , ἄνεμος ὤν , οἷον ἐκνεφίας ἄπεπτος . Βορείοις δ’ οὐ γίγνεται τυφών , οὐδὲ νιφετῶν ὄντων ἐκνεφίας , διὰ τὸ πάντα ταῦτ’ εἶναι πνεύματα , τὸ δὲ πνεῦμα ξηρὰν εἶναι καὶ θερμὴν ἀναθυμίασιν . Ὁ οὖν πάγος καὶ τὸ ψῦχος διὰ τὸ κρατεῖν σβέννυσιν εὐθὺς γιγνομένην ἔτι τὴν ἀρχήν . Ὅτι δὲ κρατεῖ , δῆλον · οὐ γὰρ αν ἦν νιφετός , οὐδὲ βόρεια τὰ ὑγρά · ταῦτα γὰρ συμβαίνει κρατούσης εἶναι τῆς ψυχρότητος . Γίγνεται μὲν οὖν τυφών , ὅταν ἐκνεφίας γιγνόμενος μὴ δύνηται ἐκκριθῆναι τοῦ νέφους . Ἔστι δὲ διὰ τὴν ἀντίκρουσιν τῆς δίνης , ὅταν ἐπὶ γῆς φέρηται ἡ ἕλιξ συγκατάγουσα τὸ νέφος , οὐ δυναμένη ἀπολυθῆναι . Ἧι δὲ κατ’ εὐθυωρίαν ἐκπνεῖ , ταύτῃ τῷ πνεύματι κινεῖ , καὶ τῇ κύκλῳ κινήσει στρέφει καὶ ἀναφέρει ᾧ ἂν προσπέσῃ βιαζόμενον . Ὅταν δὲ κατασπώμενον ἐκπυρωθῇ ( τοῦτο δ’ ἐστίν , ἂν λεπτότερον τὸ πνεῦμα γένηται ) , καλεῖται πρηστήρ · συνεκπίμπρησι γὰρ τὸν ἀέρα τῇ πυρώσει χρωματίζων . Ἐὰν δ’ ἐν αὐτῷ τῷ νέφει πολὺ καὶ λεπτὸν ἐκθλιβῇ πνεῦμα , τοῦτο γίνεται κεραυνός , ἐὰν μὲν πάνυ λεπτόν , οὐκ ἐπικάων διὰ λεπτότητα , ὃν οἱ ποιηταὶ ἀργῆτα καλοῦσιν , ἐὰν δ’ ἧττον , ἐπικάων , ὃν ψολόεντα καλοῦσιν · ὁ μὲν γὰρ διὰ τὴν λεπτότητα φέρεται , διὰ δὲ τὸ τάχος φθάνει διεξιὼν πρὶν ἐκπυρῶσαι καὶ ἐπιδιατρίψας μελᾶναι · ὁ δὲ βραδύτερος ἔχρωσε μέν , ἔκαυσε δ’ οὔ , ἀλλ’ ἔφθασε διιών . Διὸ καὶ τὰ μὲν ἀντιτυπήσαντα πάσχει τι , τὰ δὲ μὴ οὐθέν , οἷον ἀσπίδος ἤδη τὸ μὲν χάλκωμα ἐτάκη , τὸ δὲ ξύλον οὐθὲν ἔπαθεν · διὰ γὰρ μανότητα ἔφθασε τὸ πνεῦμα διηθηθὲν καὶ διελθόν · καὶ δι’ ἱματίων ὁμοίως οὐ κατέκαυσεν , ἀλλ’ οἷον τρύχος ἐποίησεν · ὥστε ὅτι γε πνεύματα ταῦτα πάντα , δῆλον καὶ ἐκ τῶν τοιούτων . Ἔστι δ’ ἐνίοτε καὶ τοῖς ὄμμασι θεωρεῖν , οἷον καὶ νῦν συνέβαινε περὶ τὸν ἐν Ἐφέσῳ ναὸν καόμενον · πολλαχῇ γὰρ ἡ φλὸξ ἐφέρετο συνεχής , ἀποσπωμένη χωρίς . Ὅτι μὲν γὰρ ὅ τε καπνὸς πνεῦμα καὶ κάεται ὁ καπνός , φανερόν , καὶ εἴρηται ἐν ἑτέροις πρότερον · ὅταν δ’ ἀθρόον χωρῇ , τότε φανερῶς δοκεῖ πνεῦμα εἶναι . Ὅπερ οὖν ἐν ταῖς μικραῖς πυρκαϊαῖς φαίνεται , τοῦτο καὶ τότε πολλῆς ὕλης καομένης ἐγίγνετο πολλῷ ἰσχυρότερον . Ῥηγνυμένων οὖν τῶν ξύλων , ὅθεν ἡ ἀρχὴ τοῦ πνεύματος ἦν , πολὺ ἐχώρει ἀθρόον , ᾖ ἐξέπνει , καὶ ἐφέρετο ἄνω πεπυρωμένον , ὥστ’ ἐφαίνετο ἡ φλὸξ φέρεσθαι καὶ εἰσπίπτειν εἰς τὰς οἰκίας . Ἀεὶ γὰρ οἴεσθαι δεῖ συνακολουθεῖν τοῖς κεραυνοῖς πνεῦμα καὶ προϊέναι · ἀλλ’ οὐχ ὁρᾶται διὰ τὸ ἀχρωμάτιστον εἶναι . Διὸ καὶ ᾗ μέλλει πατάξειν , κινεῖται πρὶν πληγῆναι , ἅτε πρότερον προσπίπτουσης τῆς ἀρχῆς τοῦ πνεύματος . Καὶ αἱ βρονταὶ δὲ καὶ ἀστραπαὶ διιστᾶσιν οὐ τῷ ψόφῳ , ἀλλ’ ὅτι ἅμα συνεκκρίνεται τὸ τὴν πληγὴν ποιῆσαν καὶ τὸν ψόφον πνεῦμα · ὃ ἐὰν πατάξῃ , διέστησεν , ἐπέκαυσε δ’ οὔ . Περὶ μὲν οὖν βροντῆς καὶ ἀστραπῆς καὶ ἐκνεφίου , ἔτι δὲ πρηστήρων τε καὶ τυφώνων καὶ κεραυνῶν , εἴρηται , καὶ ὅτι ταὐτὸ πάντα , καὶ τίς ἡ διαφορὰ αὐτῶν .
Lemmas: περί δέ ὁ ὑπόλοιπος λέγω ἔργον ὁ ἔκκρισις οὗτος , ὁ ὑφηγέομαι ἤδη τρόπος λέγω . ὁ γάρ πνεῦμα οὗτος ἐκκρίνω κατά μικρός μέν καί σποράδην διαχέω καί πολλάκις γίγνομαι καί διαπνέω καί λεπτομερής εἰμί βροντή ποιέω καί ἀστραπή · ἐάν δέ ἀθρόος καί πυκνός , ἥσσων δέ ἐκκρίνω λεπτός , ἐκνεφίας ἄνεμος γίγνομαι . διό καί βίαιος · ὁ γάρ τάχος ὁ ἔκκρισις ποιέω ὁ ἰσχύς . ὅταν μέν ἐν συνακολουθέω πολύς καί συνεχής ἔκκρισις , ὁ αὐτός γίγνομαι τρόπος ὥσπερ ὅταν πάλιν εἰς ἐναντίος ὁρμάω · τότε γάρ ὑετός καί ὕδωρ γίγνομαι πλῆθος . ὑπάρχω μέν οὖν ἄμφω δύναμις οὗτος κατά ὁ ὕλη · ὅταν δέ ἀρχή γίγνομαι ὁ δύναμις ὅποτερας , ἀκολουθέω συνεκκρίνω ἐκ ὁ ὕλη , ὁπότερος ἄν πλῆθος ἐνυπάρχω πολύς , καί γίγνομαι ὁ μέν ὄμβρος , ὁ δέ ὁ ἕτερος ἀναθυμίασις ἐκνεφίας . ὅταν δέ ὁ ἐκκρίνω πνεῦμα ὁ ἐν ὁ νέφος ἕτερος ἀντιτυπέω οὕτως , ὥσπερ ὅταν ἐκ εὐρύς εἰς στενός βιάζω ὁ ἄνεμος ἐν πύλη ἤ ὁδός · συμβαίνω γάρ πολλάκις ἐν ὁ τοιοῦτος ἀπωθέω ὁ πρῶτος μόριον ὁ ῥέω σῶμα διά ὁ μή ὑπείκω , ἤ διά στενότης ἤ διά ὁ ἀντιπνέω , κύκλος καί δίνη γίγνομαι ὁ πνεῦμα · ὁ μέν γάρ εἰς ὁ πρόσθεν κωλύω προέρχομαι , ὁ δέ ὄπισθεν ἐπωθέω , ὥστε ἀναγκάζω εἰς ὁ πλάγιος , ᾗ οὐ κωλύω , φέρω , καί οὕτως ἀεί ὁ ἔχω , ἕως ἄν εἷς γίγνομαι , οὗτος δέ εἰμί κύκλος · ὅς γάρ εἷς φορά σχῆμα , οὗτος καί αὐτός ἀνάγκη κύκλος εἰμί . ἐπί τε ὁ γῆ οὖν διά οὗτος γίγνομαι ὁ δῖνος , καί ἐν ὁ νέφος ὅμοιος κατά ὁ ἀρχή , πλήν ὅτι , ὥσπερ ὅταν ἐκνεφίας γίγνομαι , ἀεί ὁ νέφος ἐκκρίνω καί γίγνομαι συνεχής ἄνεμος , οὕτως ἐνταῦθα ἀεί ὁ συνεχής ἀκολουθέω ὁ νέφος . διά δέ πυκνότης οὐ δύναμαι ἐκκρίνω ὁ πνεῦμα ἐκ ὁ νέφος στρέφω μέν κύκλος ὁ πρῶτος διά ὁ λέγω αἰτία , φέρω δέ κάτω διά ὁ ἀεί ὁ νέφος πυκνόω , εἰμί ἐκπίπτω ὁ θερμός . καλέω δέ , ἐάν ἀχρωμάτιστος εἰμί , οὗτος ὁ πάθος τυφώς , ἄνεμος εἰμί , οἷος ἐκνεφίας ἄπεπτος . βόρειος δέ οὐ γίγνομαι τυφώς , οὐδέ νιφετός εἰμί ἐκνεφίας , διά ὁ πᾶς οὗτος εἰμί πνεῦμα , ὁ δέ πνεῦμα ξηρός εἰμί καί θερμός ἀναθυμίασις . ὁ οὖν πάγος καί ὁ ψῦχος διά ὁ κρατέω σβέννυμι εὐθύς γίγνομαι ἔτι ὁ ἀρχή . ὅτι δέ κρατέω , δῆλος · οὐ γάρ αν εἰμί νιφετός , οὐδέ βόρειος ὁ ὑγρός · οὗτος γάρ συμβαίνω κρατέω εἰμί ὁ ψυχρότης . γίγνομαι μέν οὖν τυφώς , ὅταν ἐκνεφίας γίγνομαι μή δύναμαι ἐκκρίνω ὁ νέφος . εἰμί δέ διά ὁ ἀντίκρουσις ὁ δίνη , ὅταν ἐπί γῆ φέρω ὁ ἕλιξ συγκατάγω ὁ νέφος , οὐ δύναμαι ἀπολύω . ᾗ δέ κατά εὐθυωρία ἐκπνέω , ταύτῃ ὁ πνεῦμα κινέω , καί ὁ κύκλος κίνησις στρέφω καί ἀναφέρω ὅς ἄν προσπίπτω βιάζω . ὅταν δέ κατασπάω ἐκπυρόω ( οὗτος δέ εἰμί , ἐάν λεπτός ὁ πνεῦμα γίγνομαι ) , καλέω πρηστήρ · συνεκπίμπρημι γάρ ὁ ἀήρ ὁ πύρωσις χρωματίζω . ἐάν δέ ἐν αὐτός ὁ νέφος πολύς καί λεπτός ἐκθλιβή πνεῦμα , οὗτος γίγνομαι κεραυνός , ἐάν μέν πάνυ λεπτός , οὐ ἐπικαίω διά λεπτότης , ὅς ὁ ποιητής ἀργής καλέω , ἐάν δέ ἥσσων , ἐπικαίω , ὅς ψολόεις καλέω · ὁ μέν γάρ διά ὁ λεπτότης φέρω , διά δέ ὁ τάχος φθάνω διεξέρχομαι πρίν ἐκπυρόω καί ἐπιδιατρίβω μελαίνω · ὁ δέ βραδύς χρώζω μέν , καίω δέ οὐ , ἀλλά φθάνω δίειμι . διό καί ὁ μέν ἀντιτυπέω πάσχω τις , ὁ δέ μή οὐδείς , οἷος ἀσπίς ἤδη ὁ μέν χάλκωμα τήκω , ὁ δέ ξύλον οὐδείς πάσχω · διά γάρ μανότης φθάνω ὁ πνεῦμα διηθέω καί διέρχομαι · καί διά ἱμάτιον ὅμοιος οὐ κατακαίω , ἀλλά οἷος τρύξ ποιέω · ὥστε ὅτι γε πνεῦμα οὗτος πᾶς , δῆλος καί ἐκ ὁ τοιοῦτος . εἰμί δέ ἐνίοτε καί ὁ ὄμμα θεωρέω , οἷος καί νῦν συμβαίνω περί ὁ ἐν Ἔφεσος ναός καίω · πολλαχῆ γάρ ὁ φλόξ φέρω συνεχής , ἀποσπάω χωρίς . ὅτι μέν γάρ ὁ τε καπνός πνεῦμα καί καίω ὁ καπνός , φανερός , καί λέγω ἐν ἕτερος πρότερος · ὅταν δέ ἀθρόος χωρέω , τότε φανερός δοκέω πνεῦμα εἰμί . ὅς οὖν ἐν ὁ μικρός πυρκαιά φαίνω , οὗτος καί τότε πολύς ὕλη καίω γίγνομαι πολύς ἰσχυρός . ῥήγνυμι οὖν ὁ ξύλον , ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ πνεῦμα εἰμί , πολύς χωρέω ἀθρόος , εἰμί ἐκπνέω , καί φέρω ἄνω πυρόω , ὥστε φαίνω ὁ φλόξ φέρω καί εἰσπίπτω εἰς ὁ οἰκία . ἀεί γάρ οἴομαι δέω συνακολουθέω ὁ κεραυνός πνεῦμα καί προέρχομαι · ἀλλά οὐ ὁράω διά ὁ ἀχρωμάτιστος εἰμί . διό καί ᾗ μέλλω πατάσσω , κινέω πρίν πλήσσω , ἅτε πρότερος προσπίπτοιυνω ὁ ἀρχή ὁ πνεῦμα . καί ὁ βροντή δέ καί ἀστραπή διΐστημι οὐ ὁ ψόφος , ἀλλά ὅτι ἅμα συνεκκρίνω ὁ ὁ πληγή ποιέω καί ὁ ψόφος πνεῦμα · ὅς ἄν πατάσσω , διΐστημι , ἐπικαίω δέ οὐ . περί μέν οὖν βροντή καί ἀστραπή καί ἐκνεφίας , ἔτι δέ πρηστήρ τε καί τυφώνιος καί κεραυνός , λέγω , καί ὅτι αὐτός πᾶς , καί τίς ὁ διαφορά αὐτός .