aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 1.7
συντόμως μὲν οὖν καὶ κεφαλαιωδῶς ἐπεληλύθαμεν τίνες τε καὶ πῶς τυγχάνουσιν εἰρηκότες περί τε τῶν ἀρχῶν καὶ τῆς ἀληθείας · ὅμως δὲ τοσοῦτόν γʼ ἔχομεν ἐξ αὐτῶν , ὅτι τῶν λεγόντων περὶ ἀρχῆς καὶ αἰτίας οὐθεὶς ἔξω τῶν ἐν τοῖς περὶ φύσεως ἡμῖν διωρισμένων εἴρηκεν , ἀλλὰ πάντες ἀμυδρῶς μὲν ἐκείνων δέ πως φαίνονται θιγγάνοντες . οἱ μὲν γὰρ ὡς ὕλην τὴν ἀρχὴν λέγουσιν , ἄν τε μίαν ἄν τε πλείους ὑποθῶσι , καὶ ἐάν τε σῶμα ἐάν τε ἀσώματον τοῦτο τιθῶσιν ( οἷον Πλάτων μὲν τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν λέγων , οἱ δʼ Ἰταλικοὶ τὸ ἄπειρον , Ἐμπεδοκλῆς δὲ πῦρ καὶ γῆν καὶ ὕδωρ καὶ ἀέρα , Ἀναξαγόρας δὲ τὴν τῶν ὁμοιομερῶν ἀπειρίαν · οὗτοί τε δὴ πάντες τῆς τοιαύτης αἰτίας ἡμμένοι εἰσί , καὶ ἔτι ὅσοι ἀέρα ἢ πῦρ ἢ ὕδωρ ἢ πυρὸς μὲν πυκνότερον ἀέρος δὲ λεπτότερον · καὶ γὰρ τοιοῦτόν τινες εἰρήκασιν εἶναι τὸ πρῶτον στοιχεῖον)·—οὗτοι μὲν οὖν ταύτης τῆς αἰτίας ἥψαντο μόνον , ἕτεροι δέ τινες ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως ( οἷον ὅσοι φιλίαν καὶ νεῖκος ἢ νοῦν ἢ ἔρωτα ποιοῦσιν ἀρχήν ) · τὸ δὲ τί ἦν εἶναι καὶ τὴν οὐσίαν σαφῶς μὲν οὐθεὶς ἀποδέδωκε , μάλιστα δʼ οἱ τὰ εἴδη τιθέντες λέγουσιν ( οὔτε γὰρ ὡς ὕλην τοῖς αἰσθητοῖς τὰ εἴδη καὶ τὸ ἓν τοῖς εἴδεσιν οὔθʼ ὡς ἐντεῦθεν τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως γιγνομένην ὑπολαμβάνουσιν—ἀκινησίας γὰρ αἴτια μᾶλλον καὶ τοῦ ἐν ἠρεμίᾳ εἶναι φασιν—ἀλλὰ τὸ τί ἦν εἶναι ἑκάστῳ τῶν ἄλλων τὰ εἴδη παρέχονται , τοῖς δʼ εἴδεσι τὸ ἕν ) · τὸ δʼ οὗ ἕνεκα αἱ πράξεις καὶ αἱ μεταβολαὶ καὶ αἱ κινήσεις τρόπον μέν τινα λέγουσιν αἴτιον , οὕτω δὲ οὐ λέγουσιν οὐδʼ ὅνπερ πέφυκεν . οἱ μὲν γὰρ νοῦν λέγοντες ἢ φιλίαν ὡς ἀγαθὸν μὲν ταύτας τὰς αἰτίας τιθέασιν , οὐ μὴν ὡς ἕνεκά γε τούτων ἢ ὂν ἢ γιγνόμενόν τι τῶν ὄντων ἀλλʼ ὡς ἀπὸ τούτων τὰς κινήσεις οὔσας λέγουσιν · ὡς δʼ αὔτως καὶ οἱ τὸ ἓν ἢ τὸ ὂν φάσκοντες εἶναι τὴν τοιαύτην φύσιν τῆς μὲν οὐσίας αἴτιόν φασιν εἶναι , οὐ μὴν τούτου γε ἕνεκα ἢ εἶναι ἢ γίγνεσθαι , ὥστε λέγειν τε καὶ μὴ λέγειν πως συμβαίνει αὐτοῖς τἀγαθὸν αἴτιον · οὐ γὰρ ἁπλῶς ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς λέγουσιν.—ὅτι μὲν οὖν ὀρθῶς διώρισται περὶ τῶν αἰτίων καὶ πόσα καὶ ποῖα , μαρτυρεῖν ἐοίκασιν ἡμῖν καὶ οὗτοι πάντες , οὐ δυνάμενοι θιγεῖν ἄλλης αἰτίας , πρὸς δὲ τούτοις ὅτι ζητητέαι αἱ ἀρχαὶ ἢ οὕτως ἅπασαι ἢ τινὰ τρόπον τοιοῦτον , δῆλον · πῶς δὲ τούτων ἕκαστος εἴρηκε καὶ πῶς ἔχει περὶ τῶν ἀρχῶν , τὰς ἐνδεχομένας ἀπορίας μετὰ τοῦτο διέλθωμεν περὶ αὐτῶν .
Lemmas: σύντομος μέν οὖν καί κεφαλαιώδης ἐπέρχομαι τίς τε καί πῶς τυγχάνω λέγω περί τε ὁ ἀρχή καί ὁ ἀλήθεια · ὅμως δέ τοσοῦτος γε ἔχω ἐκ αὐτός , ὅτι ὁ λέγω περί ἀρχή καί αἰτία οὐδείς ἔξω ὁ ἐν ὁ περί φύσις ἐγώ διορίζω λέγω , ἀλλά πᾶς ἀμυδρός μέν ἐκεῖνος δέ πως φαίνω θιγγάνω . ὁ μέν γάρ ὡς ὕλη ὁ ἀρχή λέγω , ἐάν τε εἷς ἐάν τε πολύς ὑποτίθημι , καί ἐάν τε σῶμα ἐάν τε ἀσώματος οὗτος τίθημι ( οἷος Πλάτων μέν ὁ μέγας καί ὁ μικρός λέγω , ὁ δέ Ἰταλικός ὁ ἄπειρος , Ἐμπεδοκλῆς δέ πῦρ καί γῆ καί ὕδωρ καί ἀήρ , Ἀναξαγόρας δέ ὁ ὁ ὁμοιομερής ἀπειρία · οὗτος τε δή πᾶς ὁ τοιοῦτος αἰτία ἅπτω εἰμί , καί ἔτι ὅσος ἀήρ ἤ πῦρ ἤ ὕδωρ ἤ πῦρ μέν πυκνός ἀήρ δέ λεπτός · καί γάρ τοιοῦτος τις λέγω εἰμί ὁ πρῶτος στοιχειον)·—ουος μέν οὖν οὗτος ὁ αἰτία ἅπτω μόνος , ἕτερος δέ τις ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ( οἷος ὅσος φιλία καί νεῖκος ἤ νόος ἤ ἔρως ποιέω ἀρχή ) · ὁ δέ τίς εἰμί εἰμί καί ὁ οὐσία σαφής μέν οὐδείς ἀποδίδωμι , μάλα δέ ὁ ὁ εἶδος τίθημι λέγω ( οὔτε γάρ ὡς ὕλη ὁ αἰσθητός ὁ εἶδος καί ὁ εἷς ὁ εἶδος οὔτε ὡς ἐντεῦθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις γίγνομαι ἀπολαμβάνω γάρ αἴτιος μάλα καί ὁ ἐν ἠρεμία εἰμί φασιν—ἀλλὰ ὁ τίς εἰμί εἰμί ἕκαστος ὁ ἄλλος ὁ εἶδος παρέχω , ὁ δέ εἶδος ὁ εἷς ) · ὁ δέ ὅς ἕνεκα ὁ πρᾶξις καί ὁ μεταβολή καί ὁ κίνησις τρόπος μέν τις λέγω αἴτιος , οὕτως δέ οὐ λέγω οὐδέ ὅς φύω . ὁ μέν γάρ νόος λέγω ἤ φιλία ὡς ἀγαθός μέν οὗτος ὁ αἰτία τίθημι , οὐ μήν ὡς ἕνεκα γε οὗτος ἤ εἰμί ἤ γίγνομαι τις ὁ εἰμί ἀλλά ὡς ἀπό οὗτος ὁ κίνησις εἰμί λέγω · ὡς δέ αὔτως καί ὁ ὁ εἷς ἤ ὁ εἰμί φάσκω εἰμί ὁ τοιοῦτος φύσις ὁ μέν οὐσία αἴτιος φημί εἰμί , οὐ μήν οὗτος γε ἕνεκα ἤ εἰμί ἤ γίγνομαι , ὥστε λέγω τε καί μή λέγω πως συμβαίνω αὐτός ἀγαθός αἴτιος · οὐ γάρ ἁπλῶς ἀλλά κατά συμβαίνω λέγω μέν οὖν ὀρθός διορίζω περί ὁ αἴτιος καί πόσος καί ποῖος , μαρτυρέω ἔοικα ἐγώ καί οὗτος πᾶς , οὐ δύναμαι θιγγάνω ἄλλος αἰτία , πρός δέ οὗτος ὅτι ζητέω ὁ ἀρχή ἤ οὕτως ἅπας ἤ τις τρόπος τοιοῦτος , δῆλος · πῶς δέ οὗτος ἕκαστος λέγω καί πῶς ἔχω περί ὁ ἀρχή , ὁ ἐνδέχομαι ἀπορία μετά οὗτος διέρχομαι περί αὐτός .