aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 1.6
μετὰ δὲ τὰς εἰρημένας φιλοσοφίας ἡ Πλάτωνος ἐπεγένετο πραγματεία , τὰ μὲν πολλὰ τούτοις ἀκολουθοῦσα , τὰ δὲ καὶ ἴδια παρὰ τὴν τῶν Ἰταλικῶν ἔχουσα φιλοσοφίαν . ἐκ νέου τε γὰρ συνήθης γενόμενος πρῶτον Κρατύλῳ καὶ ταῖς Ἡρακλειτείοις δόξαις , ὡς ἁπάντων τῶν αἰσθητῶν ἀεὶ ῥεόντων καὶ ἐπιστήμης περὶ αὐτῶν οὐκ οὔσης , ταῦτα μὲν καὶ ὕστερον οὕτως ὑπέλαβεν · Σωκράτους δὲ περὶ μὲν τὰ ἠθικὰ πραγματευομένου περὶ δὲ τῆς ὅλης φύσεως οὐθέν , ἐν μέντοι τούτοις τὸ καθόλου ζητοῦντος καὶ περὶ ὁρισμῶν ἐπιστήσαντος πρώτου τὴν διάνοιαν , ἐκεῖνον ἀποδεξάμενος διὰ τὸ τοιοῦτον ὑπέλαβεν ὡς περὶ ἑτέρων τοῦτο γιγνόμενον καὶ οὐ τῶν αἰσθητῶν · ἀδύνατον γὰρ εἶναι τὸν κοινὸν ὅρον τῶν αἰσθητῶν τινός , ἀεί γε μεταβαλλόντων . οὗτος οὖν τὰ μὲν τοιαῦτα τῶν ὄντων ἰδέας προσηγόρευσε , τὰ δʼ αἰσθητὰ παρὰ ταῦτα καὶ κατὰ ταῦτα λέγεσθαι πάντα · κατὰ μέθεξιν γὰρ εἶναι τὰ πολλὰ ὁμώνυμα τοῖς εἴδεσιν . τὴν δὲ μέθεξιν τοὔνομα μόνον μετέβαλεν · οἱ μὲν γὰρ Πυθαγόρειοι μιμήσει τὰ ὄντα φασὶν εἶναι τῶν ἀριθμῶν , Πλάτων δὲ μεθέξει , τοὔνομα μεταβαλών . τὴν μέντοι γε μέθεξιν ἢ τὴν μίμησιν ἥτις ἂν εἴη τῶν εἰδῶν ἀφεῖσαν ἐν κοινῷ ζητεῖν . ἔτι δὲ παρὰ τὰ αἰσθητὰ καὶ τὰ εἴδη τὰ μαθηματικὰ τῶν πραγμάτων εἶναί φησι μεταξύ , διαφέροντα τῶν μὲν αἰσθητῶν τῷ ἀΐδια καὶ ἀκίνητα εἶναι , τῶν δʼ εἰδῶν τῷ τὰ μὲν πόλλʼ ἄττα ὅμοια εἶναι τὸ δὲ εἶδος αὐτὸ ἓν ἕκαστον μόνον . ἐπεὶ δʼ αἴτια τὰ εἴδη τοῖς ἄλλοις , τἀκείνων στοιχεῖα πάντων ᾠήθη τῶν ὄντων εἶναι στοιχεῖα . ὡς μὲν οὖν ὕλην τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν εἶναι ἀρχάς , ὡς δʼ οὐσίαν τὸ ἕν · ἐξ ἐκείνων γὰρ κατὰ μέθεξιν τοῦ ἑνὸς εἶναι τοὺς ἀριθμούς . τὸ μέντοι γε ἓν οὐσίαν εἶναι , καὶ μὴ ἕτερόν γέ τι ὂν λέγεσθαι ἕν , παραπλησίως τοῖς Πυθαγορείοις ἔλεγε , καὶ τὸ τοὺς ἀριθμοὺς αἰτίους εἶναι τοῖς ἄλλοις τῆς οὐσίας ὡσαύτως ἐκείνοις · τὸ δὲ ἀντὶ τοῦ ἀπείρου ὡς ἑνὸς δυάδα ποιῆσαι , τὸ δʼ ἄπειρον ἐκ μεγάλου καὶ μικροῦ , τοῦτʼ ἴδιον · καὶ ἔτι ὁ μὲν τοὺς ἀριθμοὺς παρὰ τὰ αἰσθητά , οἱ δʼ ἀριθμοὺς εἶναί φασιν αὐτὰ τὰ πράγματα , καὶ τὰ μαθηματικὰ μεταξὺ τούτων οὐ τιθέασιν . τὸ μὲν οὖν τὸ ἓν καὶ τοὺς ἀριθμοὺς παρὰ τὰ πράγματα ποιῆσαι , καὶ μὴ ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι , καὶ ἡ τῶν εἰδῶν εἰσαγωγὴ διὰ τὴν ἐν τοῖς λόγοις ἐγένετο σκέψιν ( οἱ γὰρ πρότεροι διαλεκτικῆς οὐ μετεῖχον ) , τὸ δὲ δυάδα ποιῆσαι τὴν ἑτέραν φύσιν διὰ τὸ τοὺς ἀριθμοὺς ἔξω τῶν πρώτων εὐφυῶς ἐξ αὐτῆς γεννᾶσθαι ὥσπερ ἔκ τινος ἐκμαγείου . καίτοι συμβαίνει γʼ ἐναντίως · οὐ γὰρ εὔλογον οὕτως . οἱ μὲν γὰρ ἐκ τῆς ὕλης πολλὰ ποιοῦσιν , τὸ δʼ εἶδος ἅπαξ γεννᾷ μόνον , φαίνεται δʼ ἐκ μιᾶς ὕλης μία τράπεζα , ὁ δὲ τὸ εἶδος ἐπιφέρων εἷς ὢν πολλὰς ποιεῖ . ὁμοίως δʼ ἔχει καὶ τὸ ἄρρεν πρὸς τὸ θῆλυ · τὸ μὲν γὰρ ὑπὸ μιᾶς πληροῦται ὀχείας , τὸ δʼ ἄρρεν πολλὰ πληροῖ · καίτοι ταῦτα μιμήματα τῶν ἀρχῶν ἐκείνων ἐστίν . Πλάτων μὲν οὖν περὶ τῶν ζητουμένων οὕτω διώρισεν · φανερὸν δʼ ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι δυοῖν αἰτίαιν μόνον κέχρηται , τῇ τε τοῦ τί ἐστι καὶ τῇ κατὰ τὴν ὕλην ( τὰ γὰρ εἴδη τοῦ τί ἐστιν αἴτια τοῖς ἄλλοις , τοῖς δʼ εἴδεσι τὸ ἕν ) , καὶ τίς ἡ ὕλη ἡ ὑποκειμένη καθʼ ἧς τὰ εἴδη μὲν ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν τὸ δʼ ἓν ἐν τοῖς εἴδεσι λέγεται , ὅτι αὕτη δυάς ἐστι , τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν , ἔτι δὲ τὴν τοῦ εὖ καὶ τοῦ κακῶς αἰτίαν τοῖς στοιχείοις ἀπέδωκεν ἑκατέροις ἑκατέραν , ὥσπερ φαμὲν καὶ τῶν προτέρων ἐπιζητῆσαί τινας φιλοσόφων , οἷον Ἐμπεδοκλέα καὶ Ἀναξαγόραν .
Lemmas: μετά δέ ὁ λέγω φιλοσοφία ὁ Πλάτων ἐπιγίγνομαι πραγματεία , ὁ μέν πολύς οὗτος ἀκολουθέω , ὁ δέ καί ἴδιος παρά ὁ ὁ Ἰταλικός ἔχω φιλοσοφία . ἐκ νέος τε γάρ συνήθης γίγνομαι πρῶτος Κράτυλος καί ὁ Ἡρακλείτειος δόξα , ὡς ἅπας ὁ αἰσθητός ἀεί ῥέω καί ἐπιστήμη περί αὐτός οὐ εἰμί , οὗτος μέν καί ὕστερον οὕτως ὑπολαμβάνω · Σωκράτης δέ περί μέν ὁ ἠθικός πραγματεύομαι περί δέ ὁ ὅλος φύσις οὐδείς , ἐν μέντοι οὗτος ὁ καθόλου ζητέω καί περί ὁρισμός ἐφίστημι πρῶτος ὁ διάνοια , ἐκεῖνος ἀποδέχομαι διά ὁ τοιοῦτος ὑπολαμβάνω ὡς περί ἕτερος οὗτος γίγνομαι καί οὐ ὁ αἰσθητός · ἀδύνατος γάρ εἰμί ὁ κοινός ὅρος ὁ αἰσθητός τις , ἀεί γε μεταβάλλω . οὗτος οὖν ὁ μέν τοιοῦτος ὁ εἰμί ἰδέα προσαγορεύω , ὁ δέ αἰσθητός παρά οὗτος καί κατά οὗτος λέγω πᾶς · κατά μέθεξις γάρ εἰμί ὁ πολύς ὁμώνυμος ὁ εἶδος . ὁ δέ μέθεξις ὄνομα μόνος μεταβάλλω · ὁ μέν γάρ Πυθαγόρειος μίμησις ὁ εἰμί φημί εἰμί ὁ ἀριθμός , Πλάτων δέ μετέχω , ὄνομα μεταβάλλω . ὁ μέντοι γε μέθεξις ἤ ὁ μίμησις ὅστις ἄν εἰμί ὁ εἶδος ἀφίημι ἐν κοινός ζητέω . ἔτι δέ παρά ὁ αἰσθητός καί ὁ εἶδος ὁ μαθηματικός ὁ πρᾶγμα εἰμί φημί μεταξύ , διαφέρω ὁ μέν αἰσθητός ὁ ἀΐδιος καί ἀκίνητος εἰμί , ὁ δέ εἶδος ὁ ὁ μέν πολύς τις ὅμοιος εἰμί ὁ δέ εἶδος αὐτός εἷς ἕκαστος μόνος . ἐπεί δέ αἴτιος ὁ εἶδος ὁ ἄλλος , ἐκεῖνος στοιχεῖον πᾶς οἴομαι ὁ εἰμί εἰμί στοιχεῖον . ὡς μέν οὖν ὕλη ὁ μέγας καί ὁ μικρός εἰμί ἀρχή , ὡς δέ οὐσία ὁ εἷς · ἐκ ἐκεῖνος γάρ κατά μέθεξις ὁ εἷς εἰμί ὁ ἀριθμός . ὁ μέντοι γε εἷς οὐσία εἰμί , καί μή ἕτερος γε τις εἰμί λέγω εἷς , παραπλήσιος ὁ Πυθαγόρειος λέγω , καί ὁ ὁ ἀριθμός αἴτιος εἰμί ὁ ἄλλος ὁ οὐσία ὡσαύτως ἐκεῖνος · ὁ δέ ἀντί ὁ ἄπειρος ὡς εἷς δυάς ποιέω , ὁ δέ ἄπειρος ἐκ μέγας καί μικρός , οὗτος ἴδιος · καί ἔτι ὁ μέν ὁ ἀριθμός παρά ὁ αἰσθητός , ὁ δέ ἀριθμός εἰμί φημί αὐτός ὁ πρᾶγμα , καί ὁ μαθηματικός μεταξύ οὗτος οὐ τίθημι . ὁ μέν οὖν ὁ εἷς καί ὁ ἀριθμός παρά ὁ πρᾶγμα ποιέω , καί μή ὥσπερ ὁ Πυθαγόρειος , καί ὁ ὁ εἶδος εἰσαγωγή διά ὁ ἐν ὁ λόγος γίγνομαι σκέψις ( ὁ γάρ πρότερος διαλεκτικός οὐ μετέχω ) , ὁ δέ δυάς ποιέω ὁ ἕτερος φύσις διά ὁ ὁ ἀριθμός ἔξω ὁ πρῶτος εὐφυής ἐκ αὐτός γεννάω ὥσπερ ἐκ τις ἐκμαγεῖον . καίτοι συμβαίνω γε ἐναντίος · οὐ γάρ εὔλογος οὕτως . ὁ μέν γάρ ἐκ ὁ ὕλη πολύς ποιέω , ὁ δέ εἶδος ἅπαξ γεννάω μόνος , φαίνω δέ ἐκ εἷς ὕλη εἷς τράπεζα , ὁ δέ ὁ εἶδος ἐπιφέρω εἷς εἰμί πολύς ποιέω . ὅμοιος δέ ἔχω καί ὁ ἄρσην πρός ὁ θῆλυς · ὁ μέν γάρ ὑπό εἷς πληρόω ὀχεία , ὁ δέ ἄρσην πολύς πληρόω · καίτοι οὗτος μίμημα ὁ ἀρχή ἐκεῖνος εἰμί . Πλάτων μέν οὖν περί ὁ ζητέω οὕτως διορίζω · φανερός δέ ἐκ ὁ λέγω ὅτι δύο αἰτία μόνος χράω , ὁ τε ὁ τίς εἰμί καί ὁ κατά ὁ ὕλη ( ὁ γάρ εἶδος ὁ τίς εἰμί αἴτιος ὁ ἄλλος , ὁ δέ εἶδος ὁ εἷς ) , καί τίς ὁ ὕλη ὁ ὑπόκειμαι κατά ὅς ὁ εἶδος μέν ἐπί ὁ αἰσθητός ὁ δέ εἷς ἐν ὁ εἶδος λέγω , ὅτι οὗτος δυάς εἰμί , ὁ μέγας καί ὁ μικρός , ἔτι δέ ὁ ὁ εὖ καί ὁ κακός αἰτία ὁ στοιχεῖον ἀποδίδωμι ἑκάτερος ἑκάτερος , ὥσπερ φημί καί ὁ πρότερος ἐπιζητέω τις φιλόσοφος , οἷος Ἐμπεδοκλῆς καί Ἀναξαγόρας .