aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 10.9
ἀπορήσειε δʼ ἄν τις διὰ τί γυνὴ ἀνδρὸς οὐκ εἴδει διαφέρει , ἐναντίου τοῦ θήλεος καὶ τοῦ ἄρρενος ὄντος τῆς δὲ διαφορᾶς ἐναντιώσεως , οὐδὲ ζῷον θῆλυ καὶ ἄρρεν ἕτερον τῷ εἴδει · καίτοι καθʼ αὑτὸ τοῦ ζῴου αὕτη ἡ διαφορὰ καὶ οὐχ ὡς λευκότης ἢ μελανία ἀλλʼ ᾗ ζῷον καὶ τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν ὑπάρχει . ἔστι δʼ ἡ ἀπορία αὕτη σχεδὸν ἡ αὐτὴ καὶ διὰ τί ἡ μὲν ποιεῖ τῷ εἴδει ἕτερα ἐναντίωσις ἡ δʼ οὔ , οἷον τὸ πεζὸν καὶ τὸ πτερωτόν , λευκότης δὲ καὶ μελανία οὔ . ἢ ὅτι τὰ μὲν οἰκεῖα πάθη τοῦ γένους τὰ δʼ ἧττον ; καὶ ἐπειδή ἐστι τὸ μὲν λόγος τὸ δʼ ὕλη , ὅσαι μὲν ἐν τῷ λόγῳ εἰσὶν ἐναντιότητες εἴδει ποιοῦσι διαφοράν , ὅσαι δʼ ἐν τῷ συνειλημμένῳ τῇ ὕλῃ οὐ ποιοῦσιν . διὸ ἀνθρώπου λευκότης οὐ ποιεῖ οὐδὲ μελανία , οὐδὲ τοῦ λευκοῦ ἀνθρώπου ἔστι διαφορὰ κατʼ εἶδος πρὸς μέλανα ἄνθρωπον , οὐδʼ ἂν ὄνομα ἓν τεθῇ . ὡς ὕλη γὰρ ὁ ἄνθρωπος , οὐ ποιεῖ δὲ διαφορὰν ἡ ὕλη · οὐδʼ ἀνθρώπου γὰρ εἴδη εἰσὶν οἱ ἄνθρωποι διὰ τοῦτο , καίτοι ἕτεραι αἱ σάρκες καὶ τὰ ὀστᾶ ἐξ ὧν ὅδε καὶ ὅδε · ἀλλὰ τὸ σύνολον ἕτερον μέν , εἴδει δʼ οὐχ ἕτερον , ὅτι ἐν τῷ λόγῳ οὐκ ἔστιν ἐναντίωσις . τοῦτο δʼ ἐστὶ τὸ ἔσχατον ἄτομον · ὁ δὲ Καλλίας ἐστὶν ὁ λόγος μετὰ τῆς ὕλης · καὶ ὁ λευκὸς δὴ ἄνθρωπος , ὅτι Καλλίας λευκός · κατὰ συμβεβηκὸς οὖν ὁ ἄνθρωπος . οὐδὲ χαλκοῦς δὴ κύκλος καὶ ξύλινος · οὐδὲ τρίγωνον χαλκοῦν καὶ κύκλος ξύλινος , οὐ διὰ τὴν ὕλην εἴδει διαφέρουσιν ἀλλʼ ὅτι ἐν τῷ λόγῳ ἔνεστιν ἐναντίωσις . πότερον δʼ ἡ ὕλη οὐ ποιεῖ ἕτερα τῷ εἴδει , οὖσά πως ἑτέρα , ἢ ἔστιν ὡς ποιεῖ ; διὰ τί γὰρ ὁδὶ ὁ ἵππος τουδὶ τοῦ ἀνθρώπου ἕτερος τῷ εἴδει ; καίτοι σὺν τῇ ὕλῃ οἱ λόγοι αὐτῶν . ἢ ὅτι ἔνεστιν ἐν τῷ λόγῳ ἐναντίωσις ; καὶ γὰρ τοῦ λευκοῦ ἀνθρώπου καὶ μέλανος ἵππου , καὶ ἔστι γε εἴδει , ἀλλʼ οὐχ ᾗ ὁ μὲν λευκὸς ὁ δὲ μέλας , ἐπεὶ καὶ εἰ ἄμφω λευκὰ ἦν , ὅμως ἂν ἦν εἴδει ἕτερα . τὸ δὲ ἄρρεν καὶ θῆλυ τοῦ ζῴου οἰκεῖα μὲν πάθη , ἀλλʼ οὐ κατὰ τὴν οὐσίαν ἀλλʼ ἐν τῇ ὕλῃ καὶ τῷ σώματι , διὸ τὸ αὐτὸ σπέρμα θῆλυ ἢ ἄρρεν γίγνεται παθόν τι πάθος . τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ τῷ εἴδει ἕτερον εἶναι , καὶ διὰ τί τὰ μὲν διαφέρει εἴδει τὰ δʼ οὔ , εἴρηται .
Lemmas: ἀπορέω δέ ἄν τις διά τίς γυνή ἀνήρ οὐ εἶδος διαφέρω , ἐναντίος ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην εἰμί ὁ δέ διαφορά ἐναντίωσις , οὐδέ ζῷον θῆλυς καί ἄρσην ἕτερος ὁ εἶδος · καίτοι κατά ἑαυτοῦ ὁ ζῷον οὗτος ὁ διαφορά καί οὐ ὡς λευκότης ἤ μελανία ἀλλά ᾗ ζῷον καί ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην ὑπάρχω . εἰμί δέ ὁ ἀπορία οὗτος σχεδόν ὁ αὐτός καί διά τίς ὁ μέν ποιέω ὁ εἶδος ἕτερος ἐναντίωσις ὁ δέ οὐ , οἷος ὁ πεζός καί ὁ πτερωτός , λευκότης δέ καί μελανία οὐ . ἤ ὅτι ὁ μέν οἰκεῖος πάθος ὁ γένος ὁ δέ ἥσσων ; καί ἐπειδή εἰμί ὁ μέν λόγος ὁ δέ ὕλη , ὅσος μέν ἐν ὁ λόγος εἰμί ἐναντιότης εἶδος ποιέω διαφορά , ὅσος δέ ἐν ὁ συλλαμβάνω ὁ ὕλη οὐ ποιέω . διό ἄνθρωπος λευκότης οὐ ποιέω οὐδέ μελανία , οὐδέ ὁ λευκός ἄνθρωπος εἰμί διαφορά κατά εἶδος πρός μέλας ἄνθρωπος , οὐδέ ἐάν ὄνομα εἷς τίθημι . ὡς ὕλη γάρ ὁ ἄνθρωπος , οὐ ποιέω δέ διαφορά ὁ ὕλη · οὐδέ ἄνθρωπος γάρ εἶδος εἰμί ὁ ἄνθρωπος διά οὗτος , καίτοι ἕτερος ὁ σάρξ καί ὁ ὀστέον ἐκ ὅς ὅδε καί ὅδε · ἀλλά ὁ σύνολος ἕτερος μέν , εἶδος δέ οὐ ἕτερος , ὅτι ἐν ὁ λόγος οὐ εἰμί ἐναντίωσις . οὗτος δέ εἰμί ὁ ἔσχατος ἄτομος · ὁ δέ Καλλίας εἰμί ὁ λόγος μετά ὁ ὕλη · καί ὁ λευκός δή ἄνθρωπος , ὅτι Καλλίας λευκός · κατά συμβαίνω οὖν ὁ ἄνθρωπος . οὐδέ χάλκεος δή κύκλος καί ξύλινος · οὐδέ τρίγωνον χάλκεος καί κύκλος ξύλινος , οὐ διά ὁ ὕλη εἶδος διαφέρω ἀλλά ὅτι ἐν ὁ λόγος ἔνειμι ἐναντίωσις . πότερος δέ ὁ ὕλη οὐ ποιέω ἕτερος ὁ εἶδος , εἰμί πως ἕτερος , ἤ εἰμί ὡς ποιέω ; διά τίς γάρ ὅδε ὁ ἵππος εδί ὁ ἄνθρωπος ἕτερος ὁ εἶδος ; καίτοι σύν ὁ ὕλη ὁ λόγος αὐτός . ἤ ὅτι ἔνειμι ἐν ὁ λόγος ἐναντίωσις ; καί γάρ ὁ λευκός ἄνθρωπος καί μέλας ἵππος , καί εἰμί γε εἶδος , ἀλλά οὐ ᾗ ὁ μέν λευκός ὁ δέ μέλας , ἐπεί καί εἰ ἄμφω λευκός εἰμί , ὅμως ἄν εἰμί εἶδος ἕτερος . ὁ δέ ἄρσην καί θῆλυς ὁ ζῷον οἰκεῖος μέν πάθος , ἀλλά οὐ κατά ὁ οὐσία ἀλλά ἐν ὁ ὕλη καί ὁ σῶμα , διό ὁ αὐτός σπέρμα θῆλυς ἤ ἄρσην γίγνομαι πάσχω τις πάθος . τίς μέν οὖν εἰμί ὁ ὁ εἶδος ἕτερος εἰμί , καί διά τίς ὁ μέν διαφέρω εἶδος ὁ δέ οὐ , λέγω .