aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 12.3
μετὰ ταῦτα ὅτι οὐ γίγνεται οὔτε ἡ ὕλη οὔτε τὸ εἶδος , λέγω δὲ τὰ ἔσχατα . πᾶν γὰρ μεταβάλλει τὶ καὶ ὑπό τινος καὶ εἴς τι · ὑφʼ οὗ μέν , τοῦ πρώτου κινοῦντος · ὃ δέ , ἡ ὕλη · εἰς ὃ δέ , τὸ εἶδος . εἰς ἄπειρον οὖν εἶσιν , εἰ μὴ μόνον ὁ χαλκὸς γίγνεται στρογγύλος ἀλλὰ καὶ τὸ στρογγύλον ἢ ὁ χαλκός · ἀνάγκη δὴ στῆναι.—μετὰ ταῦτα ὅτι ἑκάστη ἐκ συνωνύμου γίγνεται οὐσία ( τὰ γὰρ φύσει οὐσίαι καὶ τὰ ἄλλα ) . ἢ γὰρ τέχνῃ ἢ φύσει γίγνεται ἢ τύχῃ ἢ τῷ αὐτομάτῳ . ἡ μὲν οὖν τέχνη ἀρχὴ ἐν ἄλλῳ , ἡ δὲ φύσις ἀρχὴ ἐν αὐτῷ ( ἄνθρωπος γὰρ ἄνθρωπον γεννᾷ ) , αἱ δὲ λοιπαὶ αἰτίαι στερήσεις τούτων . οὐσίαι δὲ τρεῖς , ἡ μὲν ὕλη τόδε τι οὖσα τῷ φαίνεσθαι ( ὅσα γὰρ ἁφῇ καὶ μὴ συμφύσει , ὕλη καὶ ὑποκείμενον ) , ἡ δὲ φύσις τόδε τι καὶ ἕξις τις εἰς ἥν · ἔτι τρίτη ἡ ἐκ τούτων ἡ καθʼ ἕκαστα , οἷον Σωκράτης ἢ Καλλίας . ἐπὶ μὲν οὖν τινῶν τὸ τόδε τι οὐκ ἔστι παρὰ τὴν συνθετὴν οὐσίαν , οἷον οἰκίας τὸ εἶδος , εἰ μὴ ἡ τέχνη ( οὐδʼ ἔστι γένεσις καὶ φθορὰ τούτων , ἀλλʼ ἄλλον τρόπον εἰσὶ καὶ οὐκ εἰσὶν οἰκία τε ἡ ἄνευ ὕλης καὶ ὑγίεια καὶ πᾶν τὸ κατὰ τέχνην ) , ἀλλʼ εἴπερ , ἐπὶ τῶν φύσει · διὸ δὴ οὐ κακῶς Πλάτων ἔφη ὅτι εἴδη ἔστιν ὁπόσα φύσει , εἴπερ ἔστιν εἴδη ἄλλα τούτων οἷον πῦρ σὰρξ κεφαλή · ἅπαντα γὰρ ὕλη ἐστί , καὶ τῆς μάλιστʼ οὐσίας ἡ τελευταία . τὰ μὲν οὖν κινοῦντα αἴτια ὡς προγεγενημένα ὄντα , τὰ δʼ ὡς ὁ λόγος ἅμα . ὅτε γὰρ ὑγιαίνει ὁ ἄνθρωπος , τότε καὶ ἡ ὑγίεια ἔστιν , καὶ τὸ σχῆμα τῆς χαλκῆς σφαίρας ἅμα καὶ ἡ χαλκῆ σφαῖρα ( εἰ δὲ καὶ ὕστερόν τι ὑπομένει , σκεπτέον · ἐπʼ ἐνίων γὰρ οὐδὲν κωλύει , οἷον εἰ ἡ ψυχὴ τοιοῦτον , μὴ πᾶσα ἀλλʼ ὁ νοῦς · πᾶσαν γὰρ ἀδύνατον ἴσως ) . φανερὸν δὴ ὅτι οὐδὲν δεῖ διά γε ταῦτʼ εἶναι τὰς ἰδέας · ἄνθρωπος γὰρ ἄνθρωπον γεννᾷ , ὁ καθʼ ἕκαστον τὸν τινά · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν τεχνῶν · ἡ γὰρ ἰατρικὴ τέχνη ὁ λόγος τῆς ὑγιείας ἐστίν .
Lemmas: μετά οὗτος ὅτι οὐ γίγνομαι οὔτε ὁ ὕλη οὔτε ὁ εἶδος , λέγω δέ ὁ ἔσχατος . πᾶς γάρ μεταβάλλω τίς καί ὑπό τις καί εἰς τις · ὑπό ὅς μέν , ὁ πρῶτος κινέω · ὅς δέ , ὁ ὕλη · εἰς ὅς δέ , ὁ εἶδος . εἰς ἄπειρος οὖν ἔρχομαι , εἰ μή μόνος ὁ χαλκός γίγνομαι στρογγύλος ἀλλά καί ὁ στρογγύλος ἤ ὁ χαλκός · ἀνάγκη δή στῆναι.—μετὰ οὗτος ὅτι ἕκαστος ἐκ συνώνυμος γίγνομαι οὐσία ( ὁ γάρ φύσις οὐσία καί ὁ ἄλλος ) . ἤ γάρ τέχνη ἤ φύσις γίγνομαι ἤ τύχη ἤ ὁ αὐτόματος . ὁ μέν οὖν τέχνη ἀρχή ἐν ἄλλος , ὁ δέ φύσις ἀρχή ἐν αὐτός ( ἄνθρωπος γάρ ἄνθρωπος γεννάω ) , ὁ δέ λοιπός αἰτία στέρησις οὗτος . οὐσία δέ τρεῖς , ὁ μέν ὕλη ὅδε τις εἰμί ὁ φαίνω ( ὅσος γάρ ἁφή καί μή σύμφυσις , ὕλη καί ὑπόκειμαι ) , ὁ δέ φύσις ὅδε τις καί ἕξις τις εἰς ὅς · ἔτι τρίτος ὁ ἐκ οὗτος ὁ κατά ἕκαστος , οἷος Σωκράτης ἤ Καλλίας . ἐπί μέν οὖν τις ὁ ὅδε τις οὐ εἰμί παρά ὁ σύνθετος οὐσία , οἷος οἰκία ὁ εἶδος , εἰ μή ὁ τέχνη ( οὐδέ εἰμί γένεσις καί φθορά οὗτος , ἀλλά ἄλλος τρόπος εἰμί καί οὐ εἰμί οἰκίον τε ὁ ἄνευ ὕλη καί ὑγίεια καί πᾶς ὁ κατά τέχνη ) , ἀλλά εἴπερ , ἐπί ὁ φύσις · διό δή οὐ κακός Πλάτων φημί ὅτι εἶδος εἰμί ὁπόσος φύσις , εἴπερ εἰμί εἶδος ἄλλος οὗτος οἷος πῦρ σάρξ κεφαλή · ἅπας γάρ ὕλη εἰμί , καί ὁ μάλα οὐσία ὁ τελευταῖος . ὁ μέν οὖν κινέω αἴτιος ὡς προγίγνομαι εἰμί , ὁ δέ ὡς ὁ λόγος ἅμα . ὅτε γάρ ὑγιαίνω ὁ ἄνθρωπος , τότε καί ὁ ὑγίεια εἰμί , καί ὁ σχῆμα ὁ χάλκεος σφαῖρα ἅμα καί ὁ χάλκεος σφαῖρα ( εἰ δέ καί ὕστερον τις ὑπομένω , σκοπέω · ἐπί ἔνιοι γάρ οὐδείς κωλύω , οἷος εἰ ὁ ψυχή τοιοῦτος , μή πᾶς ἀλλά ὁ νόος · πᾶς γάρ ἀδύνατος ἴσως ) . φανερός δή ὅτι οὐδείς δέω διά γε οὗτος εἰμί ὁ ἰδέα · ἄνθρωπος γάρ ἄνθρωπος γεννάω , ὁ κατά ἕκαστος ὁ τις · ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ τέχνη · ὁ γάρ ἰατρικός τέχνη ὁ λόγος ὁ ὑγίεια εἰμί .