aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 5.29
τὸ ψεῦδος λέγεται ἄλλον μὲν τρόπον ὡς πρᾶγμα ψεῦδος , καὶ τούτου τὸ μὲν τῷ μὴ συγκεῖσθαι ἢ ἀδύνατον εἶναι συντεθῆναι ( ὥσπερ λέγεται τὸ τὴν διάμετρον εἶναι σύμμετρον ἢ τὸ σὲ καθῆσθαι · τούτων γὰρ ψεῦδος τὸ μὲν ἀεὶ τὸ δὲ ποτέ · οὕτω γὰρ οὐκ ὄντα ταῦτἀ , τὰ δὲ ὅσα ἔστι μὲν ὄντα , πέφυκε μέντοι φαίνεσθαι ἢ μὴ οἷα ) ἐστιν ἢ ἃ μὴ ἔστιν ( οἷον ἡ σκιαγραφία καὶ τὰ ἐνύπνια · ταῦτα γὰρ ἔστι μέν τι , ἀλλʼ οὐχ ὧν ἐμποιεῖ τὴν φαντασίαν)·—πράγματα μὲν οὖν ψευδῆ οὕτω λέγεται , ἢ τῷ μὴ εἶναι αὐτὰ ἢ τῷ τὴν ἀπʼ αὐτῶν φαντασίαν μὴ ὄντος εἶναι · λόγος δὲ ψευδὴς ὁ τῶν μὴ ὄντων , ᾗ ψευδής , διὸ πᾶς λόγος ψευδὴς ἑτέρου ἢ οὗ ἐστὶν ἀληθής , οἷον ὁ τοῦ κύκλου ψευδὴς τριγώνου . ἑκάστου δὲ λόγος ἔστι μὲν ὡς εἷς , ὁ τοῦ τί ἦν εἶναι , ἔστι δʼ ὡς πολλοί , ἐπεὶ ταὐτό πως αὐτὸ καὶ αὐτὸ πεπονθός , οἷον Σωκράτης καὶ Σωκράτης μουσικός ( ὁ δὲ ψευδὴς λόγος οὐθενός ἐστιν ἁπλῶς λόγος ) · διὸ Ἀντισθένης ᾤετο εὐήθως μηθὲν ἀξιῶν λέγεσθαι πλὴν τῷ οἰκείῳ λόγῳ , ἓν ἐφʼ ἑνός · ἐξ ὧν συνέβαινε μὴ εἶναι ἀντιλέγειν , σχεδὸν δὲ μηδὲ ψεύδεσθαι . ἔστι δʼ ἕκαστον λέγειν οὐ μόνον τῷ αὐτοῦ λόγῳ ἀλλὰ καὶ τῷ ἑτέρου , ψευδῶς μὲν καὶ παντελῶς , ἔστι δʼ ὡς καὶ ἀληθῶς , ὥσπερ τὰ ὀκτὼ διπλάσια τῷ τῆς δυάδος λόγῳ . τὰ μὲν οὖν οὕτω λέγεται ψευδῆ , ἄνθρωπος δὲ ψευδὴς ὁ εὐχερὴς καὶ προαιρετικὸς τῶν τοιούτων λόγων , μὴ διʼ ἕτερόν τι ἀλλὰ διʼ αὐτό , καὶ ὁ ἄλλοις ἐμποιητικὸς τῶν τοιούτων λόγων , ὥσπερ καὶ τὰ πράγματά φαμεν ψευδῆ εἶναι ὅσα ἐμποιεῖ φαντασίαν ψευδῆ . διὸ ὁ ἐν τῷ Ἱππίᾳ λόγος παρακρούεται ὡς ὁ αὐτὸς ψευδὴς καὶ ἀληθής . τὸν δυνάμενον γὰρ ψεύσασθαι λαμβάνει ψευδῆ ( οὗτος δʼ ὁ εἰδὼς καὶ ὁ φρόνιμος ) · ἔτι τὸν ἑκόντα φαῦλον βελτίω . τοῦτο δὲ ψεῦδος λαμβάνει διὰ τῆς ἐπαγωγῆς—ὁ γὰρ ἑκὼν χωλαίνων τοῦ ἄκοντος κρείττων—τὸ χωλαίνειν τὸ μιμεῖσθαι λέγων , ἐπεὶ εἴ γε χωλὸς ἑκών , χείρων ἴσως , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ ἤθους , καὶ οὗτος .
Lemmas: ὁ ψεῦδος λέγω ἄλλος μέν τρόπος ὡς πρᾶγμα ψεῦδος , καί οὗτος ὁ μέν ὁ μή σύγκειμαι ἤ ἀδύνατος εἰμί συντίθημι ( ὥσπερ λέγω ὁ ὁ διάμετρος εἰμί σύμμετρος ἤ ὁ σύ κάθημαι · οὗτος γάρ ψεῦδος ὁ μέν ἀεί ὁ δέ ποτέ · οὕτως γάρ οὐ εἰμί οὗτος , ὁ δέ ὅσος εἰμί μέν εἰμί , φύω μέντοι φαίνω ἤ μή οἷος ) εἰμί ἤ ὅς μή εἰμί ( οἷος ὁ σκιαγραφία καί ὁ ἐνύπνιον · οὗτος γάρ εἰμί μέν τις , ἀλλά οὐ ὅς ἐμποιέω ὁ φαντασίαν)·—πράγματα μέν οὖν ψευδής οὕτως λέγω , ἤ ὁ μή εἰμί αὐτός ἤ ὁ ὁ ἀπό αὐτός φαντασία μή εἰμί εἰμί · λόγος δέ ψευδής ὁ ὁ μή εἰμί , ᾗ ψευδής , διό πᾶς λόγος ψευδής ἕτερος ἤ ὅς εἰμί ἀληθής , οἷος ὁ ὁ κύκλος ψευδής τρίγωνον . ἕκαστος δέ λόγος εἰμί μέν ὡς εἷς , ὁ ὁ τίς εἰμί εἰμί , εἰμί δέ ὡς πολύς , ἐπεί αὐτός πως αὐτός καί αὐτός πάσχω , οἷος Σωκράτης καί Σωκράτης μουσικός ( ὁ δέ ψευδής λόγος οὐδείς εἰμί ἁπλῶς λόγος ) · διό Ἀντισθένης οἴομαι εὐήθης μηδείς ἀξιόω λέγω πλήν ὁ οἰκεῖος λόγος , εἷς ἐπί εἷς · ἐκ ὅς συμβαίνω μή εἰμί ἀντιλέγω , σχεδόν δέ μηδέ ψεύδω . εἰμί δέ ἕκαστος λέγω οὐ μόνος ὁ αὐτός λόγος ἀλλά καί ὁ ἕτερος , ψευδής μέν καί παντελής , εἰμί δέ ὡς καί ἀληθής , ὥσπερ ὁ ὀκτώ διπλάσιος ὁ ὁ δυάς λόγος . ὁ μέν οὖν οὕτως λέγω ψευδής , ἄνθρωπος δέ ψευδής ὁ εὐχερής καί προαιρετικός ὁ τοιοῦτος λόγος , μή διά ἕτερος τις ἀλλά διά αὐτός , καί ὁ ἄλλος ἐμποιητικός ὁ τοιοῦτος λόγος , ὥσπερ καί ὁ πρᾶγμα φημί ψευδής εἰμί ὅσος ἐμποιέω φαντασία ψευδής . διό ὁ ἐν ὁ Ἱππίας λόγος παρακρούω ὡς ὁ αὐτός ψευδής καί ἀληθής . ὁ δύναμαι γάρ ψεύδω λαμβάνω ψευδής ( οὗτος δέ ὁ οἶδα καί ὁ φρόνιμος ) · ἔτι ὁ ἑκών φαῦλος ἀγαθός . οὗτος δέ ψεῦδος λαμβάνω διά ὁ ἐπαγωγή γάρ ἑκών χωλαίνω ὁ ἄκων κρείττων χωλαίνω ὁ μιμέομαι λέγω , ἐπεί εἰ γε χωλός ἑκών , κακός ἴσως , ὥσπερ ἐπί ὁ ἦθος , καί οὗτος .