aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 12.10
ἐπισκεπτέον δὲ καὶ ποτέρως ἔχει ἡ τοῦ ὅλου φύσις τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἄριστον , πότερον κεχωρισμένον τι καὶ αὐτὸ καθʼ αὑτό , ἢ τὴν τάξιν . ἢ ἀμφοτέρως ὥσπερ στράτευμα ; καὶ γὰρ ἐν τῇ τάξει τὸ εὖ καὶ ὁ στρατηγός , καὶ μᾶλλον οὗτος · οὐ γὰρ οὗτος διὰ τὴν τάξιν ἀλλʼ ἐκείνη διὰ τοῦτόν ἐστιν . πάντα δὲ συντέτακταί πως , ἀλλʼ οὐχ ὁμοίως , καὶ πλωτὰ καὶ πτηνὰ καὶ φυτά · καὶ οὐχ οὕτως ἔχει ὥστε μὴ εἶναι θατέρῳ πρὸς θάτερον μηδέν , ἀλλʼ ἔστι τι . πρὸς μὲν γὰρ ἓν ἅπαντα συντέτακται , ἀλλʼ ὥσπερ ἐν οἰκίᾳ τοῖς ἐλευθέροις ἥκιστα ἔξεστιν ὅ τι ἔτυχε ποιεῖν , ἀλλὰ πάντα ἢ τὰ πλεῖστα τέτακται , τοῖς δὲ ἀνδραπόδοις καὶ τοῖς θηρίοις μικρὸν τὸ εἰς τὸ κοινόν , τὸ δὲ πολὺ ὅ τι ἔτυχεν · τοιαύτη γὰρ ἑκάστου ἀρχὴ αὐτῶν ἡ φύσις ἐστίν . λέγω δʼ οἷον εἴς γε τὸ διακριθῆναι ἀνάγκη ἅπασιν ἐλθεῖν , καὶ ἄλλα οὕτως ἔστιν ὧν κοινωνεῖ ἅπαντα εἰς τὸ ὅλον.—ὅσα δὲ ἀδύνατα συμβαίνει ἢ ἄτοπα τοῖς ἄλλως λέγουσι , καὶ ποῖα οἱ χαριεστέρως λέγοντες , καὶ ἐπὶ ποίων ἐλάχισται ἀπορίαι , δεῖ μὴ λανθάνειν . πάντες γὰρ ἐξ ἐναντίων ποιοῦσι πάντα . οὔτε δὲ τὸ πάντα οὔτε τὸ ἐξ ἐναντίων ὀρθῶς , οὔτʼ ἐν ὅσοις τὰ ἐναντία ὑπάρχει , πῶς ἐκ τῶν ἐναντίων ἔσται , οὐ λέγουσιν · ἀπαθῆ γὰρ τὰ ἐναντία ὑπʼ ἀλλήλων . ἡμῖν δὲ λύεται τοῦτο εὐλόγως τῷ τρίτον τι εἶναι . οἱ δὲ τὸ ἕτερον τῶν ἐναντίων ὕλην ποιοῦσιν , ὥσπερ οἱ τὸ ἄνισον τῷ ἴσῳ ἢ τῷ ἑνὶ τὰ πολλά . λύεται δὲ καὶ τοῦτο τὸν αὐτὸν τρόπον · ἡ γὰρ ὕλη ἡ μία οὐδενὶ ἐναντίον . ἔτι ἅπαντα τοῦ φαύλου μεθέξει ἔξω τοῦ ἑνός · τὸ γὰρ κακὸν αὐτὸ θάτερον τῶν στοιχείων . οἱ δʼ ἄλλοι οὐδʼ ἀρχὰς τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν · καίτοι ἐν ἅπασι μάλιστα τὸ ἀγαθὸν ἀρχή . οἱ δὲ τοῦτο μὲν ὀρθῶς ὅτι ἀρχήν , ἀλλὰ πῶς τὸ ἀγαθὸν ἀρχὴ οὐ λέγουσιν , πότερον ὡς τέλος ἢ ὡς κινῆσαν ἢ ὡς εἶδος . ἀτόπως δὲ καὶ Ἐμπεδοκλῆς · τὴν γὰρ φιλίαν ποιεῖ τὸ ἀγαθόν , αὕτη δʼ ἀρχὴ καὶ ὡς κινοῦσα ( συνάγει γάρ ) καὶ ὡς ὕλη · μόριον γὰρ τοῦ μίγματος . εἰ δὴ καὶ τῷ αὐτῷ συμβέβηκεν καὶ ὡς ὕλῃ ἀρχῇ εἶναι καὶ ὡς κινοῦντι , ἀλλὰ τό γʼ εἶναι οὐ ταὐτό . κατὰ πότερον οὖν φιλία ; ἄτοπον δὲ καὶ τὸ ἄφθαρτον εἶναι τὸ νεῖκος · τοῦτο δʼ ἐστὶν αὐτῷ ἡ τοῦ κακοῦ φύσις . Ἀναξαγόρας δὲ ὡς κινοῦν τὸ ἀγαθὸν ἀρχήν · ὁ γὰρ νοῦς κινεῖ . ἀλλὰ κινεῖ ἕνεκά τινος , ὥστε ἕτερον , πλὴν ὡς ἡμεῖς λέγομεν · ἡ γὰρ ἰατρική ἐστί πως ἡ ὑγίεια . ἄτοπον δὲ καὶ τὸ ἐναντίον μὴ ποιῆσαι τῷ ἀγαθῷ καὶ τῷ νῷ . πάντες δʼ οἱ τἀναντία λέγοντες οὐ χρῶνται τοῖς ἐναντίοις , ἐὰν μὴ ῥυθμίσῃ τις . καὶ διὰ τί τὰ μὲν φθαρτὰ τὰ δʼ ἄφθαρτα , οὐδεὶς λέγει · πάντα γὰρ τὰ ὄντα ποιοῦσιν ἐκ τῶν αὐτῶν ἀρχῶν . ἔτι οἱ μὲν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ποιοῦσι τὰ ὄντα · οἱ δʼ ἵνα μὴ τοῦτο ἀναγκασθῶσιν , ἓν πάντα ποιοῦσιν.—ἔτι διὰ τί ἀεὶ ἔσται γένεσις καὶ τί αἴτιον γενέσεως , οὐδεὶς λέγει . καὶ τοῖς δύο ἀρχὰς ποιοῦσιν ἄλλην ἀνάγκη ἀρχὴν κυριωτέραν εἶναι , καὶ τοῖς τὰ εἴδη ἔτι ἄλλη ἀρχὴ κυριωτέρα · διὰ τί γὰρ μετέσχεν ἢ μετέχει ; καὶ τοῖς μὲν ἄλλοις ἀνάγκη τῇ σοφίᾳ καὶ τῇ τιμιωτάτῃ ἐπιστήμῃ εἶναί τι ἐναντίον , ἡμῖν δʼ οὔ . οὐ γάρ ἐστιν ἐναντίον τῷ πρώτῳ οὐδέν · πάντα γὰρ τὰ ἐναντία ὕλην ἔχει , καὶ δυνάμει ταῦτα ἔστιν · ἡ δὲ ἐναντία ἄγνοια εἰς τὸ ἐναντίον , τῷ δὲ πρώτῳ ἐναντίον οὐδέν . εἴ τε μὴ ἔσται παρὰ τὰ αἰσθητὰ ἄλλα , οὐκ ἔσται ἀρχὴ καὶ τάξις καὶ γένεσις καὶ τὰ οὐράνια , ἀλλʼ ἀεὶ τῆς ἀρχῆς ἀρχή , ὥσπερ τοῖς θεολόγοις καὶ τοῖς φυσικοῖς πᾶσιν . εἰ δʼ ἔσται τὰ εἴδη · ἢ οἱ ἀριθμοί , οὐδενὸς αἴτια · εἰ δὲ μή , οὔτι κινήσεώς γε . ἔτι πῶς ἔσται ἐξ ἀμεγεθῶν μέγεθος καὶ συνεχές ; ὁ γὰρ ἀριθμὸς οὐ ποιήσει συνεχές , οὔτε ὡς κινοῦν οὔτε ὡς εἶδος . ἀλλὰ μὴν οὐδέν γʼ ἔσται τῶν ἐναντίων ὅπερ καὶ ποιητικὸν καὶ κινητικόν ; ἐνδέχοιτο γὰρ ἂν μὴ εἶναι . ἀλλὰ μὴν ὕστερόν γε τὸ ποιεῖν δυνάμεως . οὐκ ἄρα ἀΐδια τὰ ὄντα . ἀλλʼ ἔστιν · ἀναιρετέον ἄρα τούτων τι . τοῦτο δʼ εἴρηται πῶς . ἔτι τίνι οἱ ἀριθμοὶ ἓν ἢ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα καὶ ὅλως τὸ εἶδος καὶ τὸ πρᾶγμα , οὐδὲν λέγει οὐδείς · οὐδʼ ἐνδέχεται εἰπεῖν , ἐὰν μὴ ὡς ἡμεῖς εἴπῃ , ὡς τὸ κινοῦν ποιεῖ . οἱ δὲ λέγοντες τὸν ἀριθμὸν πρῶτον τὸν μαθηματικὸν καὶ οὕτως ἀεὶ ἄλλην ἐχομένην οὐσίαν καὶ ἀρχὰς ἑκάστης ἄλλας , ἐπεισοδιώδη τὴν τοῦ παντὸς οὐσίαν ποιοῦσιν ( οὐδὲν γὰρ ἡ ἑτέρα τῇ ἑτέρᾳ συμβάλλεται οὖσα ἢ μὴ οὖσα ) καὶ ἀρχὰς πολλάς · τὰ δὲ ὄντα οὐ βούλεται πολιτεύεσθαι κακῶς . οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη · εἷς κοίρανος ἔστω .
Lemmas: ἐπισκοπέω δέ καί ποτέρως ἔχω ὁ ὁ ὅλος φύσις ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀγαθός , πότερος χωρίζω τις καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ἤ ὁ τάξις . ἤ ἀμφοτέρως ὥσπερ στράτευμα ; καί γάρ ἐν ὁ τάξις ὁ εὖ καί ὁ στρατηγός , καί μάλα οὗτος · οὐ γάρ οὗτος διά ὁ τάξις ἀλλά ἐκεῖνος διά οὗτος εἰμί . πᾶς δέ συντάσσω πως , ἀλλά οὐ ὅμοιος , καί πλωτός καί πτηνός καί φυτόν · καί οὐ οὕτως ἔχω ὥστε μή εἰμί ἕτερος πρός ἕτερος μηδείς , ἀλλά εἰμί τις . πρός μέν γάρ εἷς ἅπας συντάσσω , ἀλλά ὥσπερ ἐν οἰκία ὁ ἐλεύθερος ἦκα ἔξεστι ὅς τις τυγχάνω ποιέω , ἀλλά πᾶς ἤ ὁ πολύς τάσσω , ὁ δέ ἀνδράποδον καί ὁ θηρίον μικρός ὁ εἰς ὁ κοινός , ὁ δέ πολύς ὅς τις τυγχάνω · τοιοῦτος γάρ ἕκαστος ἀρχή αὐτός ὁ φύσις εἰμί . λέγω δέ οἷος εἰς γε ὁ διακρίνω ἀνάγκη ἅπας ἔρχομαι , καί ἄλλος οὕτως εἰμί ὅς κοινωνέω ἅπας εἰς ὁ ὅλος δέ ἀδύνατος συμβαίνω ἤ ἄτοπος ὁ ἄλλος λέγω , καί ποῖος ὁ χαρίεις λέγω , καί ἐπί ποῖος ἐλαχύς ἀπορία , δέω μή λανθάνω . πᾶς γάρ ἐκ ἐναντίος ποιέω πᾶς . οὔτε δέ ὁ πᾶς οὔτε ὁ ἐκ ἐναντίος ὀρθός , οὔτε ἐν ὅσος ὁ ἐναντίος ὑπάρχω , πῶς ἐκ ὁ ἐναντίος εἰμί , οὐ λέγω · ἀπαθής γάρ ὁ ἐναντίος ὑπό ἀλλήλων . ἐγώ δέ λύω οὗτος εὔλογος ὁ τρίτος τις εἰμί . ὁ δέ ὁ ἕτερος ὁ ἐναντίος ὕλη ποιέω , ὥσπερ ὁ ὁ ἄνισος ὁ ἴσος ἤ ὁ εἷς ὁ πολύς . λύω δέ καί οὗτος ὁ αὐτός τρόπος · ὁ γάρ ὕλη ὁ εἷς οὐδείς ἐναντίος . ἔτι ἅπας ὁ φαῦλος μετέχω ἔξω ὁ εἷς · ὁ γάρ κακός αὐτός ἕτερος ὁ στοιχεῖον . ὁ δέ ἄλλος οὐδέ ἀρχή ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός · καίτοι ἐν ἅπας μάλα ὁ ἀγαθός ἀρχή . ὁ δέ οὗτος μέν ὀρθός ὅτι ἀρχή , ἀλλά πῶς ὁ ἀγαθός ἀρχή οὐ λέγω , πότερος ὡς τέλος ἤ ὡς κινέω ἤ ὡς εἶδος . ἄτοπος δέ καί Ἐμπεδοκλῆς · ὁ γάρ φιλία ποιέω ὁ ἀγαθός , οὗτος δέ ἀρχή καί ὡς κινέω ( συνάγω γάρ ) καί ὡς ὕλη · μόριον γάρ ὁ μίγμα . εἰ δή καί ὁ αὐτός συμβαίνω καί ὡς ὕλη ἀρχή εἰμί καί ὡς κινέω , ἀλλά ὁ γε εἰμί οὐ αὐτός . κατά πότερος οὖν φιλία ; ἄτοπος δέ καί ὁ ἄφθαρτος εἰμί ὁ νεῖκος · οὗτος δέ εἰμί αὐτός ὁ ὁ κακός φύσις . Ἀναξαγόρας δέ ὡς κινέω ὁ ἀγαθός ἀρχή · ὁ γάρ νόος κινέω . ἀλλά κινέω ἕνεκα τις , ὥστε ἕτερος , πλήν ὡς ἐγώ λέγω · ὁ γάρ ἰατρικός εἰμί πως ὁ ὑγίεια . ἄτοπος δέ καί ὁ ἐναντίος μή ποιέω ὁ ἀγαθός καί ὁ νόος . πᾶς δέ ὁ ἐναντίος λέγω οὐ χράω ὁ ἐναντίος , ἐάν μή ῥυθμίζω τις . καί διά τίς ὁ μέν φθαρτός ὁ δέ ἄφθαρτος , οὐδείς λέγω · πᾶς γάρ ὁ εἰμί ποιέω ἐκ ὁ αὐτός ἀρχή . ἔτι ὁ μέν ἐκ ὁ μή εἰμί ποιέω ὁ εἰμί · ὁ δέ ἵνα μή οὗτος ἀναγκάζω , εἷς πᾶς ποιέω διά τίς ἀεί εἰμί γένεσις καί τίς αἴτιος γένεσις , οὐδείς λέγω . καί ὁ δύο ἀρχή ποιέω ἄλλος ἀνάγκη ἀρχή κύριος εἰμί , καί ὁ ὁ εἶδος ἔτι ἄλλος ἀρχή κύριος · διά τίς γάρ μετέχω ἤ μετέχω ; καί ὁ μέν ἄλλος ἀνάγκη ὁ σοφία καί ὁ τίμιος ἐπιστήμη εἰμί τις ἐναντίος , ἐγώ δέ οὐ . οὐ γάρ εἰμί ἐναντίος ὁ πρῶτος οὐδείς · πᾶς γάρ ὁ ἐναντίος ὕλη ἔχω , καί δύναμις οὗτος εἰμί · ὁ δέ ἐναντίος ἄγνοια εἰς ὁ ἐναντίος , ὁ δέ πρῶτος ἐναντίος οὐδείς . εἰ τε μή εἰμί παρά ὁ αἰσθητός ἄλλος , οὐ εἰμί ἀρχή καί τάξις καί γένεσις καί ὁ οὐράνιος , ἀλλά ἀεί ὁ ἀρχή ἀρχή , ὥσπερ ὁ θεόλογος καί ὁ φυσικός πᾶς . εἰ δέ εἰμί ὁ εἶδος · ἤ ὁ ἀριθμός , οὐδείς αἴτιος · εἰ δέ μή , οὔτι κίνησις γε . ἔτι πῶς εἰμί ἐκ ἀμεγέθης μέγεθος καί συνεχής ; ὁ γάρ ἀριθμός οὐ ποιέω συνεχής , οὔτε ὡς κινέω οὔτε ὡς εἶδος . ἀλλά μήν οὐδείς γε εἰμί ὁ ἐναντίος ὅς καί ποιητικός καί κινητικός ; ἐνδέχομαι γάρ ἄν μή εἰμί . ἀλλά μήν ὕστερον γε ὁ ποιέω δύναμις . οὐ ἄρα ἀΐδιος ὁ εἰμί . ἀλλά εἰμί · ἀναιρετέον ἄρα οὗτος τις . οὗτος δέ λέγω πῶς . ἔτι τίς ὁ ἀριθμός εἷς ἤ ὁ ψυχή καί ὁ σῶμα καί ὅλος ὁ εἶδος καί ὁ πρᾶγμα , οὐδείς λέγω οὐδείς · οὐδέ ἐνδέχομαι λέγω , ἐάν μή ὡς ἐγώ λέγω , ὡς ὁ κινέω ποιέω . ὁ δέ λέγω ὁ ἀριθμός πρῶτος ὁ μαθηματικός καί οὕτως ἀεί ἄλλος ἔχω οὐσία καί ἀρχή ἕκαστος ἄλλος , ἐπεισοδιώδης ὁ ὁ πᾶς οὐσία ποιέω ( οὐδείς γάρ ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος συμβάλλω εἰμί ἤ μή εἰμί ) καί ἀρχή πολύς · ὁ δέ εἰμί οὐ βούλομαι πολιτεύω κακός . οὐ ἀγαθός πολυκοιρανία · εἷς κοίρανος εἰμί .