aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 3.3
περί τε τούτων οὖν ἀπορία πολλὴ πῶς δεῖ θέμενον τυχεῖν τῆς ἀληθείας , καὶ περὶ τῶν ἀρχῶν πότερον δεῖ τὰ γένη στοιχεῖα καὶ ἀρχὰς ὑπολαμβάνειν ἢ μᾶλλον ἐξ ὧν ἐνυπαρχόντων ἐστὶν ἕκαστον πρώτων , οἷον φωνῆς στοιχεῖα καὶ ἀρχαὶ δοκοῦσιν εἶναι ταῦτʼ ἐξ ὧν σύγκεινται αἱ φωναὶ πρώτων , ἀλλʼ οὐ τὸ κοινὸν ἡ φωνή · καὶ τῶν διαγραμμάτων ταῦτα στοιχεῖα λέγομεν ὧν αἱ ἀποδείξεις ἐνυπάρχουσιν ἐν ταῖς τῶν ἄλλων ἀποδείξεσιν ἢ πάντων ἢ τῶν πλείστων , ἔτι δὲ τῶν σωμάτων καὶ οἱ πλείω λέγοντες εἶναι στοιχεῖα καὶ οἱ ἕν , ἐξ ὧν σύγκειται καὶ ἐξ ὧν συνέστηκεν ἀρχὰς λέγουσιν εἶναι , οἷον Ἐμπεδοκλῆς πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ τὰ μετὰ τούτων στοιχεῖά φησιν εἶναι ἐξ ὧν ἐστὶ τὰ ὄντα ἐνυπαρχόντων , ἀλλʼ οὐχ ὡς γένη λέγει ταῦτα τῶν ὄντων . πρὸς δὲ τούτοις καὶ τῶν ἄλλων εἴ τις ἐθέλει τὴν φύσιν ἀθρεῖν , οἷον κλίνην ἐξ ὧν μορίων συνέστηκε καὶ πῶς συγκειμένων , τότε γνωρίζει τὴν φύσιν αὐτῆς.—ἐκ μὲν οὖν τούτων τῶν λόγων οὐκ ἂν εἴησαν αἱ ἀρχαὶ τὰ γένη τῶν ὄντων · εἰ δʼ ἕκαστον μὲν γνωρίζομεν διὰ τῶν ὁρισμῶν , ἀρχαὶ δὲ τὰ γένη τῶν ὁρισμῶν εἰσίν , ἀνάγκη καὶ τῶν ὁριστῶν ἀρχὰς εἶναι τὰ γένη . κἂν εἰ ἔστι τὴν τῶν ὄντων λαβεῖν ἐπιστήμην τὸ τῶν εἰδῶν λαβεῖν καθʼ ἃ λέγονται τὰ ὄντα , τῶν γε εἰδῶν ἀρχαὶ τὰ γένη εἰσίν . φαίνονται δέ τινες καὶ τῶν λεγόντων στοιχεῖα τῶν ὄντων τὸ ἓν ἢ τὸ ὂν ἢ τὸ μέγα καὶ μικρὸν ὡς γένεσιν αὐτοῖς χρῆσθαι.—ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἀμφοτέρως γε οἷόν τε λέγειν τὰς ἀρχάς . ὁ μὲν γὰρ λόγος τῆς οὐσίας εἷς · ἕτερος δʼ ἔσται ὁ διὰ τῶν γενῶν ὁρισμὸς καὶ ὁ λέγων ἐξ ὧν ἔστιν ἐνυπαρχόντων.—πρὸς δὲ τούτοις εἰ καὶ ὅτι μάλιστα ἀρχαὶ τὰ γένη εἰσί , πότερον δεῖ νομίζειν τὰ πρῶτα τῶν γενῶν ἀρχὰς ἢ τὰ ἔσχατα κατηγορούμενα ἐπὶ τῶν ἀτόμων ; καὶ γὰρ τοῦτο ἔχει ἀμφισβήτησιν . εἰ μὲν γὰρ ἀεὶ τὰ καθόλου μᾶλλον ἀρχαί , φανερὸν ὅτι τὰ ἀνωτάτω τῶν γενῶν · ταῦτα γὰρ λέγεται κατὰ πάντων . τοσαῦται οὖν ἔσονται ἀρχαὶ τῶν ὄντων ὅσαπερ τὰ πρῶτα γένη , ὥστʼ ἔσται τό τε ὂν καὶ τὸ ἓν ἀρχαὶ καὶ οὐσίαι · ταῦτα γὰρ κατὰ πάντων μάλιστα λέγεται τῶν ὄντων . οὐχ οἷόν τε δὲ τῶν ὄντων ἓν εἶναι γένος οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ὄν · ἀνάγκη μὲν γὰρ τὰς διαφορὰς ἑκάστου γένους καὶ εἶναι καὶ μίαν εἶναι ἑκάστην , ἀδύνατον δὲ κατηγορεῖσθαι ἢ τὰ εἴδη τοῦ γένους ἐπὶ τῶν οἰκείων διαφορῶν ἢ τὸ γένος ἄνευ τῶν αὐτοῦ εἰδῶν , ὥστʼ εἴπερ τὸ ἓν γένος ἢ τὸ ὄν , οὐδεμία διαφορὰ οὔτε ὂν οὔτε ἓν ἔσται . ἀλλὰ μὴν εἰ μὴ γένη , οὐδʼ ἀρχαὶ ἔσονται , εἴπερ ἀρχαὶ τὰ γένη . ἔτι καὶ τὰ μεταξὺ συλλαμβανόμενα μετὰ τῶν διαφορῶν ἔσται γένη μέχρι τῶν ἀτόμων ( νῦν δὲ τὰ μὲν δοκεῖ τὰ δʼ οὐ δοκει ) · πρὸς δὲ τούτοις ἔτι μᾶλλον αἱ διαφοραὶ ἀρχαὶ ἢ τὰ γένη · εἰ δὲ καὶ αὗται ἀρχαί , ἄπειροι ὡς εἰπεῖν ἀρχαὶ γίγνονται , ἄλλως τε κἄν τις τὸ πρῶτον γένος ἀρχὴν τιθῇ . ἀλλὰ μὴν καὶ εἰ μᾶλλόν γε ἀρχοειδὲς τὸ ἕν ἐστιν , ἓν δὲ τὸ ἀδιαίρετον , ἀδιαίρετον δὲ ἅπαν ἢ κατὰ τὸ ποσὸν ἢ κατʼ εἶδος , πρότερον δὲ τὸ κατʼ εἶδος , τὰ δὲ γένη διαιρετὰ εἰς εἴδη , μᾶλλον ἂν ἓν τὸ ἔσχατον εἴη κατηγορούμενον · οὐ γάρ ἐστι γένος ἅνθρωπος τῶν τινῶν ἀνθρώπων . ἔτι ἐν οἷς τὸ πρότερον καὶ ὕστερόν ἐστιν , οὐχ οἷόν τε τὸ ἐπὶ τούτων εἶναί τι παρὰ ταῦτα ( οἷον εἰ πρώτη τῶν ἀριθμῶν ἡ δυάς , οὐκ ἔσται τις ἀριθμὸς παρὰ τὰ εἴδη τῶν ἀριθμῶν · ὁμοίως δὲ οὐδὲ σχῆμα παρὰ τὰ εἴδη τῶν σχημάτων · εἰ δὲ μὴ τούτων , σχολῇ τῶν γε ἄλλων ἔσται τὰ γένη παρὰ τὰ εἴδη · τούτων γὰρ δοκεῖ μάλιστα εἶναι γένη ) · ἐν δὲ τοῖς ἀτόμοις οὐκ ἔστι τὸ μὲν πρότερον τὸ δʼ ὕστερον . ἔτι ὅπου τὸ μὲν βέλτιον τὸ δὲ χεῖρον , ἀεὶ τὸ βέλτιον πρότερον · ὥστʼ οὐδὲ τούτων ἂν εἴη γένος.—ἐκ μὲν οὖν τούτων μᾶλλον φαίνεται τὰ ἐπὶ τῶν ἀτόμων κατηγορούμενα ἀρχαὶ εἶναι τῶν γενῶν · πάλιν δὲ πῶς αὖ δεῖ ταύτας ἀρχὰς ὑπολαβεῖν οὐ ῥᾴδιον εἰπεῖν . τὴν μὲν γὰρ ἀρχὴν δεῖ καὶ τὴν αἰτίαν εἶναι παρὰ τὰ πράγματα ὧν ἀρχή , καὶ δύνασθαι εἶναι χωριζομένην αὐτῶν · τοιοῦτον δέ τι παρὰ τὸ καθʼ ἕκαστον εἶναι διὰ τί ἄν τις ὑπολάβοι , πλὴν ὅτι καθόλου κατηγορεῖται καὶ κατὰ πάντων ; ἀλλὰ μὴν εἰ διὰ τοῦτο , τὰ μᾶλλον καθόλου μᾶλλον θετέον ἀρχάς · ὥστε ἀρχαὶ τὰ πρῶτʼ ἂν εἴησαν γένη .
Lemmas: περί τε οὗτος οὖν ἀπορία πολύς πῶς δέω τίθημι τυγχάνω ὁ ἀλήθεια , καί περί ὁ ἀρχή πότερος δέω ὁ γένος στοιχεῖον καί ἀρχή ὑπολαμβάνω ἤ μάλα ἐκ ὅς ἐνυπάρχω εἰμί ἕκαστος πρῶτος , οἷος φωνή στοιχεῖον καί ἀρχή δοκέω εἰμί οὗτος ἐκ ὅς σύγκειμαι ὁ φωνή πρῶτος , ἀλλά οὐ ὁ κοινός ὁ φωνή · καί ὁ διάγραμμα οὗτος στοιχεῖον λέγω ὅς ὁ ἀπόδειξις ἐνυπάρχω ἐν ὁ ὁ ἄλλος ἀπόδειξις ἤ πᾶς ἤ ὁ πολύς , ἔτι δέ ὁ σῶμα καί ὁ πολύς λέγω εἰμί στοιχεῖον καί ὁ εἷς , ἐκ ὅς σύγκειμαι καί ἐκ ὅς συνίστημι ἀρχή λέγω εἰμί , οἷος Ἐμπεδοκλῆς πῦρ καί ὕδωρ καί ὁ μετά οὗτος στοιχεῖον φημί εἰμί ἐκ ὅς εἰμί ὁ εἰμί ἐνυπάρχω , ἀλλά οὐ ὡς γένος λέγω οὗτος ὁ εἰμί . πρός δέ οὗτος καί ὁ ἄλλος εἰ τις ἐθέλω ὁ φύσις ἀθρέω , οἷος κλίνη ἐκ ὅς μόριον συνίστημι καί πῶς σύγκειμαι , τότε γνωρίζω ὁ φύσις αὐτῆς.—ἐκ μέν οὖν οὗτος ὁ λόγος οὐ ἄν εἰμί ὁ ἀρχή ὁ γένος ὁ εἰμί · εἰ δέ ἕκαστος μέν γνωρίζω διά ὁ ὁρισμός , ἀρχή δέ ὁ γένος ὁ ὁρισμός εἰμί , ἀνάγκη καί ὁ ὁριστός ἀρχή εἰμί ὁ γένος . ἄν εἰ εἰμί ὁ ὁ εἰμί λαμβάνω ἐπιστήμη ὁ ὁ εἶδος λαμβάνω κατά ὅς λέγω ὁ εἰμί , ὁ γε εἶδος ἀρχή ὁ γένος εἰμί . φαίνω δέ τις καί ὁ λέγω στοιχεῖον ὁ εἰμί ὁ εἷς ἤ ὁ εἰμί ἤ ὁ μέγας καί μικρός ὡς γένεσις αὐτός χρῆσθαι.—ἀλλὰ μήν οὐδέ ἀμφοτέρως γε οἷος τε λέγω ὁ ἀρχή . ὁ μέν γάρ λόγος ὁ οὐσία εἷς · ἕτερος δέ εἰμί ὁ διά ὁ γένος ὁρισμός καί ὁ λέγω ἐκ ὅς εἰμί ἐνυπάρχω δέ οὗτος εἰ καί ὅτι μάλα ἀρχή ὁ γένος εἰμί , πότερος δέω νομίζω ὁ πρῶτος ὁ γένος ἀρχή ἤ ὁ ἔσχατος κατηγορέω ἐπί ὁ ἄτομος ; καί γάρ οὗτος ἔχω ἀμφισβήτησις . εἰ μέν γάρ ἀεί ὁ καθόλου μάλα ἀρχή , φανερός ὅτι ὁ ἄνω ὁ γένος · οὗτος γάρ λέγω κατά πᾶς . τοσοῦτος οὖν εἰμί ἀρχή ὁ εἰμί ὅσος ὁ πρῶτος γένος , ὥστε εἰμί ὁ τε εἰμί καί ὁ εἷς ἀρχή καί οὐσία · οὗτος γάρ κατά πᾶς μάλα λέγω ὁ εἰμί . οὐ οἷος τε δέ ὁ εἰμί εἷς εἰμί γένος οὔτε ὁ εἷς οὔτε ὁ εἰμί · ἀνάγκη μέν γάρ ὁ διαφορά ἕκαστος γένος καί εἰμί καί εἷς εἰμί ἕκαστος , ἀδύνατος δέ κατηγορέω ἤ ὁ εἶδος ὁ γένος ἐπί ὁ οἰκεῖος διαφορά ἤ ὁ γένος ἄνευ ὁ αὐτός εἶδος , ὥστε εἴπερ ὁ εἷς γένος ἤ ὁ εἰμί , οὐδείς διαφορά οὔτε εἰμί οὔτε εἷς εἰμί . ἀλλά μήν εἰ μή γένος , οὐδέ ἀρχή εἰμί , εἴπερ ἀρχή ὁ γένος . ἔτι καί ὁ μεταξύ συλλαμβάνω μετά ὁ διαφορά εἰμί γένος μέχρι ὁ ἄτομος ( νῦν δέ ὁ μέν δοκέω ὁ δέ οὐ δοκέω ) · πρός δέ οὗτος ἔτι μάλα ὁ διαφορά ἀρχή ἤ ὁ γένος · εἰ δέ καί οὗτος ἀρχή , ἄπειρος ὡς λέγω ἀρχή γίγνομαι , ἄλλος τε ἐάν τις ὁ πρῶτος γένος ἀρχή τίθημι . ἀλλά μήν καί εἰ μάλα γε ἀρχοειδής ὁ εἷς εἰμί , εἷς δέ ὁ ἀδιαίρετος , ἀδιαίρετος δέ ἅπας ἤ κατά ὁ ποσός ἤ κατά εἶδος , πρότερος δέ ὁ κατά εἶδος , ὁ δέ γένος διαιρετός εἰς εἶδος , μάλα ἄν εἷς ὁ ἔσχατος εἰμί κατηγορέω · οὐ γάρ εἰμί γένος ἄνθρωπος ὁ τις ἄνθρωπος . ἔτι ἐν ὅς ὁ πρότερος καί ὕστερον εἰμί , οὐ οἷος τε ὁ ἐπί οὗτος εἰμί τις παρά οὗτος ( οἷος εἰ πρῶτος ὁ ἀριθμός ὁ δυάς , οὐ εἰμί τις ἀριθμός παρά ὁ εἶδος ὁ ἀριθμός · ὅμοιος δέ οὐδέ σχῆμα παρά ὁ εἶδος ὁ σχῆμα · εἰ δέ μή οὗτος , σχολή ὁ γε ἄλλος εἰμί ὁ γένος παρά ὁ εἶδος · οὗτος γάρ δοκέω μάλα εἰμί γένος ) · ἐν δέ ὁ ἄτομος οὐ εἰμί ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερον . ἔτι ὅπου ὁ μέν ἀγαθός ὁ δέ κακός , ἀεί ὁ ἀγαθός πρότερος · ὥστε οὐδέ οὗτος ἄν εἰμί γίγνομαι μέν οὖν οὗτος μάλα φαίνω ὁ ἐπί ὁ ἄτομος κατηγορέω ἀρχή εἰμί ὁ γένος · πάλιν δέ πῶς αὖ δέω οὗτος ἀρχή ὑπολαμβάνω οὐ ῥᾴδιος λέγω . ὁ μέν γάρ ἀρχή δέω καί ὁ αἰτία εἰμί παρά ὁ πρᾶγμα ὅς ἀρχή , καί δύναμαι εἰμί χωρίζω αὐτός · τοιοῦτος δέ τις παρά ὁ κατά ἕκαστος εἰμί διά τίς ἄν τις ὑπολαμβάνω , πλήν ὅτι καθόλου κατηγορέω καί κατά πᾶς ; ἀλλά μήν εἰ διά οὗτος , ὁ μάλα καθόλου μάλα τίθημι ἀρχή · ὥστε ἀρχή ὁ πρῶτος ἄν εἰμί γένος .