aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 3.5
τούτων δʼ ἐχομένη ἀπορία πότερον οἱ ἀριθμοὶ καὶ τὰ σώματα καὶ τὰ ἐπίπεδα καὶ αἱ στιγμαὶ οὐσίαι τινές εἰσιν ἢ οὔ . εἰ μὲν γὰρ μή εἰσιν , διαφεύγει τί τὸ ὂν καὶ τίνες αἱ οὐσίαι τῶν ὄντων · τὰ μὲν γὰρ πάθη καὶ αἱ κινήσεις καὶ τὰ πρός τι καὶ αἱ διαθέσεις καὶ οἱ λόγοι οὐθενὸς δοκοῦσιν οὐσίαν σημαίνειν ( λέγονται γὰρ πάντα καθʼ ὑποκειμένου τινός , καὶ οὐθὲν τόδε τι ) · ἃ δὲ μάλιστʼ ἂν δόξειε σημαίνειν οὐσίαν , ὕδωρ καὶ γῆ καὶ πῦρ καὶ ἀήρ , ἐξ ὧν τὰ σύνθετα σώματα συνέστηκε , τούτων θερμότητες μὲν καὶ ψυχρότητες καὶ τὰ τοιαῦτα πάθη , οὐκ οὐσίαι , τὸ δὲ σῶμα τὸ ταῦτα πεπονθὸς μόνον ὑπομένει ὡς ὄν τι καὶ οὐσία τις οὖσα . ἀλλὰ μὴν τό γε σῶμα ἧττον οὐσία τῆς ἐπιφανείας , καὶ αὕτη τῆς γραμμῆς , καὶ αὕτη τῆς μονάδος καὶ τῆς στιγμῆς · τούτοις γὰρ ὥρισται τὸ σῶμα , καὶ τὰ μὲν ἄνευ σώματος ἐνδέχεσθαι δοκεῖ εἶναι τὸ δὲ σῶμα ἄνευ τούτων ἀδύνατον . διόπερ οἱ μὲν πολλοὶ καὶ οἱ πρότερον τὴν οὐσίαν καὶ τὸ ὂν ᾤοντο τὸ σῶμα εἶναι τὰ δὲ ἄλλα τούτου πάθη , ὥστε καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς τῶν σωμάτων τῶν ὄντων εἶναι ἀρχάς · οἱ δʼ ὕστεροι καὶ σοφώτεροι τούτων εἶναι δόξαντες ἀριθμούς . καθάπερ οὖν εἴπομεν , εἰ μὴ ἔστιν οὐσία ταῦτα , ὅλως οὐδὲν ἐστὶν οὐσία οὐδὲ ὂν οὐθέν · οὐ γὰρ δὴ τά γε συμβεβηκότα τούτοις ἄξιον ὄντα καλεῖν . — ἀλλὰ μὴν εἰ τοῦτο μὲν ὁμολογεῖται , ὅτι μᾶλλον οὐσία τὰ μήκη τῶν σωμάτων καὶ αἱ στιγμαί , ταῦτα δὲ μὴ ὁρῶμεν ποίων ἂν εἶεν σωμάτων ( ἐν γὰρ τοῖς αἰσθητοῖς ἀδύνατον εἶναι ) , οὐκ ἂν εἴη οὐσία οὐδεμία . ἔτι δὲ φαίνεται ταῦτα πάντα διαιρέσεις ὄντα τοῦ σώματος , τὸ μὲν εἰς πλάτος τὸ δʼ εἰς βάθος τὸ δʼ εἰς μῆκος . πρὸς δὲ τούτοις ὁμοίως ἔνεστιν ἐν τῷ στερεῷ ὁποιονοῦν σχῆμα · ὥστʼ εἰ μηδʼ ἐν τῷ λίθῳ Ἑρμῆς , οὐδὲ τὸ ἥμισυ τοῦ κύβου ἐν τῷ κύβῳ οὕτως ὡς ἀφωρισμένον · οὐκ ἄρα οὐδʼ ἐπιφάνεια ( εἰ γὰρ ὁποιαοῦν , κἂν αὕτη ἂν ἦν ἡ ἀφορίζουσα τὸ ἥμισυ ) , ὁ δʼ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ γραμμῆς καὶ στιγμῆς καὶ μονάδος , ὥστʼ εἰ μάλιστα μὲν οὐσία τὸ σῶμα , τούτου δὲ μᾶλλον ταῦτα , μὴ ἔστι δὲ ταῦτα μηδὲ οὐσίαι τινές , διαφεύγει τί τὸ ὂν καὶ τίς ἡ οὐσία τῶν ὄντων . πρὸς γὰρ τοῖς εἰρημένοις καὶ τὰ περὶ τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθορὰν συμβαίνει ἄλογα . δοκεῖ μὲν γὰρ ἡ οὐσία , ἐὰν μὴ οὖσα πρότερον νῦν ᾖ ἢ πρότερον οὖσα ὕστερον μὴ ᾖ , μετὰ τοῦ γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι ταῦτα πάσχειν · τὰς δὲ στιγμὰς καὶ τὰς γραμμὰς καὶ τὰς ἐπιφανείας οὐκ ἐνδέχεται οὔτε γίγνεσθαι οὔτε φθείρεσθαι , ὁτὲ μὲν οὔσας ὁτὲ δὲ οὐκ οὔσας . ὅταν γὰρ ἅπτηται ἢ διαιρῆται τὰ σώματα , ἅμα ὁτὲ μὲν μία ἁπτομένων ὁτὲ δὲ δύο διαιρουμένων γίγνονται · ὥστʼ οὔτε συγκειμένων ἔστιν ἀλλʼ ἔφθαρται , διῃρημένων τε εἰσὶν αἱ πρότερον οὐκ οὖσαι ( οὐ γὰρ δὴ ἥ γʼ ἀδιαίρετος στιγμὴ διῃρέθη εἰς δύο ) , εἴ τε γίγνονται καὶ φθείρονται , ἐκ τίνος γίγνονται ; παραπλησίως δʼ ἔχει καὶ περὶ τὸ νῦν τὸ ἐν τῷ χρόνῳ · οὐδὲ γὰρ τοῦτο ἐνδέχεται γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι , ἀλλʼ ὅμως ἕτερον ἀεὶ δοκεῖ εἶναι , οὐκ οὐσία τις οὖσα . ὁμοίως δὲ δῆλον ὅτι ἔχει καὶ περὶ τὰς στιγμὰς καὶ τὰς γραμμὰς καὶ τὰ ἐπίπεδα · ὁ γὰρ αὐτὸς λόγος · ἅπαντα γὰρ ὁμοίως ἢ πέρατα ἢ διαιρέσεις εἰσίν .
Lemmas: οὗτος δέ ἔχω ἀπορία πότερος ὁ ἀριθμός καί ὁ σῶμα καί ὁ ἐπίπεδος καί ὁ στιγμή οὐσία τις εἰμί ἤ οὐ . εἰ μέν γάρ μή εἰμί , διαφεύγω τίς ὁ εἰμί καί τίς ὁ οὐσία ὁ εἰμί · ὁ μέν γάρ πάθος καί ὁ κίνησις καί ὁ πρός τις καί ὁ διάθεσις καί ὁ λόγος οὐδείς δοκέω οὐσία σημαίνω ( λέγω γάρ πᾶς κατά ὑπόκειμαι τις , καί οὐδείς ὅδε τίς ) · ὅς δέ μάλα ἄν δοκέω σημαίνω οὐσία , ὕδωρ καί γῆ καί πῦρ καί ἀήρ , ἐκ ὅς ὁ σύνθετος σῶμα συνίστημι , οὗτος θερμότης μέν καί ψυχρότης καί ὁ τοιοῦτος πάθος , οὐ οὐσία , ὁ δέ σῶμα ὁ οὗτος πάσχω μόνος ὑπομένω ὡς εἰμί τις καί οὐσία τις εἰμί . ἀλλά μήν ὁ γε σῶμα ἥσσων οὐσία ὁ ἐπιφάνεια , καί οὗτος ὁ γραμμή , καί οὗτος ὁ μονάς καί ὁ στιγμή · οὗτος γάρ ὁρίζω ὁ σῶμα , καί ὁ μέν ἄνευ σῶμα ἐνδέχομαι δοκέω εἰμί ὁ δέ σῶμα ἄνευ οὗτος ἀδύνατος . διόπερ ὁ μέν πολύς καί ὁ πρότερος ὁ οὐσία καί ὁ εἰμί οἴομαι ὁ σῶμα εἰμί ὁ δέ ἄλλος οὗτος πάθος , ὥστε καί ὁ ἀρχή ὁ ὁ σῶμα ὁ εἰμί εἰμί ἀρχή · ὁ δέ ὕστερος καί σοφός οὗτος εἰμί δοκέω ἀριθμός . καθά οὖν λέγω , εἰ μή εἰμί οὐσία οὗτος , ὅλος οὐδείς εἰμί οὐσία οὐδέ εἰμί οὐδείς · οὐ γάρ δή ὁ γε συμβαίνω οὗτος ἄξιος εἰμί καλέω . — ἀλλά μήν εἰ οὗτος μέν ὁμολογέω , ὅτι μάλα οὐσία ὁ μῆκος ὁ σῶμα καί ὁ στιγμή , οὗτος δέ μή ὁράω ποῖος ἄν εἰμί σῶμα ( ἐν γάρ ὁ αἰσθητός ἀδύνατος ἔρχομαι ) , οὐ ἄν εἰμί οὐσία οὐδείς . ἔτι δέ φαίνω οὗτος πᾶς διαίρεσις εἰμί ὁ σῶμα , ὁ μέν εἰς πλάτος ὁ δέ εἰς βάθος ὁ δέ εἰς μῆκος . πρός δέ οὗτος ὅμοιος ἔνειμι ἐν ὁ στερεός ὁποῖος σχῆμα · ὥστε εἰ μηδέ ἐν ὁ λίθος Ἑρμῆς , οὐδέ ὁ ἥμισυς ὁ κύβος ἐν ὁ κύβος οὕτως ὡς ἀφορίζω · οὐ ἄρα οὐδέ ἐπιφάνεια ( εἰ γάρ ὁποιοσοῦν , ἄν οὗτος ἄν εἰμί ὁ ἀφορίζω ὁ ἥμισυς ) , ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί γραμμή καί στιγμή καί μονάς , ὥστε εἰ μάλα μέν οὐσία ὁ σῶμα , οὗτος δέ μάλα οὗτος , μή εἰμί δέ οὗτος μηδέ οὐσία τις , διαφεύγω τίς ὁ εἰμί καί τίς ὁ οὐσία ὁ εἰμί . πρός γάρ ὁ λέγω καί ὁ περί ὁ γένεσις καί ὁ φθορά συμβαίνω ἄλογος . δοκέω μέν γάρ ὁ οὐσία , ἐάν μή εἰμί πρότερος νῦν εἰμί ἤ πρότερος εἰμί ὕστερον μή εἰμί , μετά ὁ γίγνομαι καί φθείρω οὗτος πάσχω · ὁ δέ στιγμή καί ὁ γραμμή καί ὁ ἐπιφάνεια οὐ ἐνδέχομαι οὔτε γίγνομαι οὔτε φθείρω , ὅτε μέν εἰμί ὅτε δέ οὐ εἰμί . ὅταν γάρ ἅπτω ἤ διαιρέω ὁ σῶμα , ἅμα ὅτε μέν εἷς ἅπτω ὅτε δέ δύο διαιρέω γίγνομαι · ὥστε οὔτε σύγκειμαι εἰμί ἀλλά φθείρω , διαιρέω τε εἰμί ὁ πρότερος οὐ εἰμί ( οὐ γάρ δή ὁ γε ἀδιαίρετος στιγμή διαιρέω εἰς δύο ) , εἰ τε γίγνομαι καί φθείρω , ἐκ τίς γίγνομαι ; παραπλήσιος δέ ἔχω καί περί ὁ νῦν ὁ ἐν ὁ χρόνος · οὐδέ γάρ οὗτος ἐνδέχομαι γίγνομαι καί φθείρω , ἀλλά ὅμως ἕτερος ἀεί δοκέω εἰμί , οὐ οὐσία τις εἰμί . ὅμοιος δέ δῆλος ὅτι ἔχω καί περί ὁ στιγμή καί ὁ γραμμή καί ὁ ἐπίπεδος · ὁ γάρ αὐτός λόγος · ἅπας γάρ ὅμοιος ἤ πέρας ἤ διαίρεσις εἰμί .