aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 10.5
ἐπεὶ δὲ ἓν ἑνὶ ἐναντίον , ἀπορήσειεν ἄν τις πῶς ἀντίκειται τὸ ἓν καὶ τὰ πολλά , καὶ τὸ ἴσον τῷ μεγάλῳ καὶ τῷ μικρῷ . εἰ γὰρ τὸ πότερον ἀεὶ ἐν ἀντιθέσει λέγομεν , οἷον πότερον λευκὸν ἢ μέλαν , καὶ πότερον λευκὸν ἢ οὐ λευκόν ( πότερον δὲ ἄνθρωπος ἢ λευκὸν οὐ λέγομεν , ἐὰν μὴ ἐξ ὑποθέσεως καὶ ζητοῦντες οἷον πότερον ἦλθε Κλέων ἢ Σωκράτης—ἀλλʼ οὐκ ἀνάγκη ἐν οὐδενὶ γένει τοῦτο · ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐκεῖθεν ἐλήλυθεν · τὰ γὰρ ἀντικείμενα μόνα οὐκ ἐνδέχεται ἅμα ὑπάρχειν , ᾧ καὶ ἐνταῦθα χρῆται ἐν τῷ πότερος ἦλθεν · εἰ γὰρ ἅμα ἐνεδέχετο , γελοῖον τὸ ἐρώτημα · εἰ δέ , καὶ οὕτως ὁμοίως ἐμπίπτει εἰς ἀντίθεσιν , εἰς τὸ ἓν ἢ πολλά , οἷον πότερον ἀμφότεροι ἦλθον ἢ ἅτερος)·—εἰ δὴ ἐν τοῖς ἀντικειμένοις ἀεὶ τοῦ ποτέρου ἡ ζήτησις , λέγεται δὲ πότερον μεῖζον ἢ ἔλαττον ἢ ἴσον , τίς ἐστιν ἡ ἀντίθεσις πρὸς ταῦτα τοῦ ἴσου ; οὔτε γὰρ θατέρῳ μόνῳ ἐναντίον οὔτʼ ἀμφοῖν · τί γὰρ μᾶλλον τῷ μείζονι ἢ τῷ ἐλάττονι ; ἔτι τῷ ἀνίσῳ ἐναντίον τὸ ἴσον , ὥστε πλείοσιν ἔσται ἢ ἑνί . εἰ δὲ τὸ ἄνισον σημαίνει τὸ αὐτὸ ἅμα ἀμφοῖν , εἴη μὲν ἂν ἀντικείμενον ἀμφοῖν ( καὶ ἡ ἀπορία βοηθεῖ τοῖς φάσκουσι τὸ ἄνισον δυάδα εἶναι ) , ἀλλὰ συμβαίνει ἓν δυοῖν ἐναντίον · ὅπερ ἀδύνατον . ἔτι τὸ μὲν ἴσον μεταξὺ φαίνεται μεγάλου καὶ μικροῦ , ἐναντίωσις δὲ μεταξὺ οὐδεμία οὔτε φαίνεται οὔτε ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ δυνατόν · οὐ γὰρ ἂν εἴη τελεία μεταξύ τινος οὖσα , ἀλλὰ μᾶλλον ἔχει ἀεὶ ἑαυτῆς τι μεταξύ . λείπεται δὴ ἢ ὡς ἀπόφασιν ἀντικεῖσθαι ἢ ὡς στέρησιν . θατέρου μὲν δὴ οὐκ ἐνδέχεται ( τί γὰρ μᾶλλον τοῦ μεγάλου ἢ μικροῦ ; ) · ἀμφοῖν ἄρα ἀπόφασις στερητική , διὸ καὶ πρὸς ἀμφότερα τὸ πότερον λέγεται , πρὸς δὲ θάτερον οὔ ( οἷον πότερον μεῖζον ἢ ἴσον , ἢ πότερον ἴσον ἢ ἔλαττον ) , ἀλλʼ ἀεὶ τρία . οὐ στέρησις δὲ ἐξ ἀνάγκης · οὐ γὰρ πᾶν ἴσον ὃ μὴ μεῖζον ἢ ἔλαττον , ἀλλʼ ἐν οἷς πέφυκεν ἐκεῖνα.—ἔστι δὴ τὸ ἴσον τὸ μήτε μέγα μήτε μικρόν , πεφυκὸς δὲ ἢ μέγα ἢ μικρὸν εἶναι · καὶ ἀντίκειται ἀμφοῖν ὡς ἀπόφασις στερητική , διὸ καὶ μεταξύ ἐστιν . καὶ τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακὸν ἀντίκειται ἀμφοῖν , ἀλλʼ ἀνώνυμον · πολλαχῶς γὰρ λέγεται ἑκάτερον καὶ οὐκ ἔστιν ἓν τὸ δεκτικόν , ἀλλὰ μᾶλλον τὸ μήτε λευκὸν μήτε μέλαν . ἓν δὲ οὐδὲ τοῦτο λέγεται , ἀλλʼ ὡρισμένα πως ἐφʼ ὧν λέγεται στερητικῶς ἡ ἀπόφασις αὕτη · ἀνάγκη γὰρ ἢ φαιὸν ἢ ὠχρὸν εἶναι ἢ τοιοῦτόν τι ἄλλο . ὥστε οὐκ ὀρθῶς ἐπιτιμῶσιν οἱ νομίζοντες ὁμοίως λέγεσθαι πάντα , ὥστε ἔσεσθαι ὑποδήματος καὶ χειρὸς μεταξὺ τὸ μήτε ὑπόδημα μήτε χεῖρα , ἔπειπερ καὶ τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακὸν τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τοῦ κακοῦ , ὡς πάντων ἐσομένου τινὸς μεταξύ . οὐκ ἀνάγκη δὲ τοῦτο συμβαίνειν . ἡ μὲν γὰρ ἀντικειμένων συναπόφασίς ἐστιν ὧν ἔστι μεταξύ τι καὶ διάστημά τι πέφυκεν εἶναι · τῶν δʼ οὐκ ἔστι διαφορά · ἐν ἄλλῳ γὰρ γένει ὧν αἱ συναποφάσεις , ὥστʼ οὐχ ἓν τὸ ὑποκείμενον .
Lemmas: ἐπεί δέ εἷς εἷς ἐναντίος , ἀπορέω ἄν τις πῶς ἀντίκειμαι ὁ εἷς καί ὁ πολύς , καί ὁ ἴσος ὁ μέγας καί ὁ μικρός . εἰ γάρ ὁ πότερος ἀεί ἐν ἀντίθεσις λέγω , οἷος πότερος λευκός ἤ μέλας , καί πότερος λευκός ἤ οὐ λευκός ( πότερος δέ ἄνθρωπος ἤ λευκός οὐ λέγω , ἐάν μή ἐκ ὑπόθεσις καί ζητέω οἷος πότερος ἔρχομαι Κλέων ἤ Σωκράτης οὐ ἀνάγκη ἐν οὐδείς γένος οὗτος · ἀλλά καί οὗτος ἐκεῖθεν ἔρχομαι · ὁ γάρ ἀντίκειμαι μόνος οὐ ἐνδέχομαι ἅμα ὑπάρχω , ὅς καί ἐνταῦθα χράω ἐν ὁ πότερος ἔρχομαι · εἰ γάρ ἅμα ἐνδέχομαι , γέλοιος ὁ ἐρώτημα · εἰ δέ , καί οὕτως ὅμοιος ἐμπίπτω εἰς ἀντίθεσις , εἰς ὁ εἷς ἤ πολύς , οἷος πότερος ἀμφότερος ἔρχομαι ἤ ἅτερος)·—εἰ δή ἐν ὁ ἀντίκειμαι ἀεί ὁ πότερος ὁ ζήτησις , λέγω δέ πότερος μέγας ἤ ἐλαχύς ἤ ἴσος , τίς εἰμί ὁ ἀντίθεσις πρός οὗτος ὁ ἴσος ; οὔτε γάρ ἕτερος μόνος ἐναντίος οὔτε ἄμφω · τίς γάρ μάλα ὁ μέγας ἤ ὁ ἐλαχύς ; ἔτι ὁ ἄνισος ἐναντίος ὁ ἴσος , ὥστε πολύς εἰμί ἤ εἷς . εἰ δέ ὁ ἄνισος σημαίνω ὁ αὐτός ἅμα ἄμφω , εἰμί μέν ἄν ἀντίκειμαι ἄμφω ( καί ὁ ἀπορία βοηθέω ὁ φάσκω ὁ ἄνισος δυάς ἔρχομαι ) , ἀλλά συμβαίνω εἷς δύο ἐναντίος · ὅς ἀδύνατος . ἔτι ὁ μέν ἴσος μεταξύ φαίνω μέγας καί μικρός , ἐναντίωσις δέ μεταξύ οὐδείς οὔτε φαίνω οὔτε ἐκ ὁ ὁρισμός δυνατός · οὐ γάρ ἄν εἰμί τέλειος μεταξύ τις εἰμί , ἀλλά μάλα ἔχω ἀεί ἑαυτοῦ τις μεταξύ . λείπω δή ἤ ὡς ἀπόφασις ἀντίκειμαι ἤ ὡς στέρησις . ἕτερος μέν δή οὐ ἐνδέχομαι ( τίς γάρ μάλα ὁ μέγας ἤ μικρός ; ) · ἄμφω ἄρα ἀπόφασις στερητικός , διό καί πρός ἀμφότερος ὁ πότερος λέγω , πρός δέ ἕτερος οὐ ( οἷος πότερος μέγας ἤ ἴσος , ἤ πότερος ἴσος ἤ ἐλαχύς ) , ἀλλά ἀεί τρεῖς . οὐ στέρησις δέ ἐκ ἀνάγκη · οὐ γάρ πᾶς ἴσος ὅς μή μέγας ἤ ἐλαχύς , ἀλλά ἐν ὅς φύω ἐκεῖνα.—ἔστι δή ὁ ἴσος ὁ μήτε μέγας μήτε μικρός , φύω δέ ἤ μέγας ἤ μικρός εἰμί · καί ἀντίκειμαι ἄμφω ὡς ἀπόφασις στερητικός , διό καί μεταξύ εἰμί . καί ὁ μήτε ἀγαθός μήτε κακός ἀντίκειμαι ἄμφω , ἀλλά ἀνώνυμος · πολλαχῶς γάρ λέγω ἑκάτερος καί οὐ εἰμί εἷς ὁ δεκτικός , ἀλλά μάλα ὁ μήτε λευκός μήτε μέλας . εἷς δέ οὐδέ οὗτος λέγω , ἀλλά ὁρίζω πως ἐπί ὅς λέγω στερητικός ὁ ἀπόφασις οὗτος · ἀνάγκη γάρ ἤ φαιός ἤ ὠχρός εἰμί ἤ τοιοῦτος τις ἄλλος . ὥστε οὐ ὀρθός ἐπιτιμάω ὁ νομίζω ὅμοιος λέγω πᾶς , ὥστε εἰμί ὑπόδημα καί χείρ μεταξύ ὁ μήτε ὑπόδημα μήτε χείρ , ἔπος καί ὁ μήτε ἀγαθός μήτε κακός ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός , ὡς πᾶς εἰμί τις μεταξύ . οὐ ἀνάγκη δέ οὗτος συμβαίνω . ὁ μέν γάρ ἀντίκειμαι συναπόφασις εἰμί ὅς εἰμί μεταξύ τις καί διάστημα τις φύω εἰμί · ὁ δέ οὐ εἰμί διαφορά · ἐν ἄλλος γάρ γένος ὅς ὁ συναπόφασις , ὥστε οὐ εἷς ὁ ὑπόκειμαι .