aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 3.2
πρῶτον μὲν οὖν περὶ ὧν πρῶτον εἴπομεν , πότερον μιᾶς ἢ πλειόνων ἐστὶν ἐπιστημῶν θεωρῆσαι πάντα τὰ γένη τῶν αἰτίων . μιᾶς μὲν γὰρ ἐπιστήμης πῶς ἂν εἴη μὴ ἐναντίας οὔσας τὰς ἀρχὰς γνωρίζειν ; ἔτι δὲ πολλοῖς τῶν ὄντων οὐχ ὑπάρχουσι πᾶσαι · τίνα γὰρ τρόπον οἷόν τε κινήσεως ἀρχὴν εἶναι τοῖς ἀκινήτοις ἢ τὴν τἀγαθοῦ φύσιν , εἴπερ ἅπαν ὃ ἂν ᾖ ἀγαθὸν καθʼ αὑτὸ καὶ διὰ τὴν αὑτοῦ φύσιν τέλος ἐστὶν καὶ οὕτως αἴτιον ὅτι ἐκείνου ἕνεκα καὶ γίγνεται καὶ ἔστι τἆλλα , τὸ δὲ τέλος καὶ τὸ οὗ ἕνεκα πράξεώς τινός ἐστι τέλος , αἱ δὲ πράξεις πᾶσαι μετὰ κινήσεως ; ὥστʼ ἐν τοῖς ἀκινήτοις οὐκ ἂν ἐνδέχοιτο ταύτην εἶναι τὴν ἀρχὴν οὐδʼ εἶναί τι αὐτοαγαθόν . διὸ καὶ ἐν τοῖς μαθήμασιν οὐθὲν δείκνυται διὰ ταύτης τῆς αἰτίας , οὐδʼ ἔστιν ἀπόδειξις οὐδεμία διότι βέλτιον ἢ χεῖρον , ἀλλʼ οὐδὲ τὸ παράπαν μέμνηται οὐθεὶς οὐθενὸς τῶν τοιούτων , ὥστε διὰ ταῦτα τῶν σοφιστῶν τινὲς οἷον Ἀρίστιππος προεπηλάκιζεν αὐτάς · ἐν μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις τέχναις , καὶ ταῖς βαναύσοις , οἷον ἐν τεκτονικῇ καὶ σκυτικῇ , διότι βέλτιον ἢ χεῖρον λέγεσθαι πάντα , τὰς δὲ μαθηματικὰς οὐθένα ποιεῖσθαι λόγον περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν . — ἀλλὰ μὴν εἴ γε πλείους ἐπιστῆμαι τῶν αἰτίων εἰσὶ καὶ ἑτέρα ἑτέρας ἀρχῆς , τίνα τούτων φατέον εἶναι τὴν ζητουμένην , ἢ τίνα μάλιστα τοῦ πράγματος τοῦ ζητουμένου ἐπιστήμονα τῶν ἐχόντων αὐτάς ; ἐνδέχεται γὰρ τῷ αὐτῷ πάντας τοὺς τρόπους τοὺς τῶν αἰτίων ὑπάρχειν , οἷον οἰκίας ὅθεν μὲν ἡ κίνησις ἡ τέχνη καὶ ὁ οἰκοδόμος , οὗ δʼ ἕνεκα τὸ ἔργον , ὕλη δὲ γῆ καὶ λίθοι , τὸ δʼ εἶδος ὁ λόγος . ἐκ μὲν οὖν τῶν πάλαι διωρισμένων τίνα χρὴ καλεῖν τῶν ἐπιστημῶν σοφίαν ἔχει λόγον ἑκάστην προσαγορεύειν · ᾗ μὲν γὰρ ἀρχικωτάτη καὶ ἡγεμονικωτάτη καὶ ᾗ ὥσπερ δούλας οὐδʼ ἀντειπεῖν τὰς ἄλλας ἐπιστήμας δίκαιον , ἡ τοῦ τέλους καὶ τἀγαθοῦ τοιαύτη ( τούτου γὰρ ἕνεκα τἆλλα ) , ᾗ δὲ τῶν πρώτων αἰτίων καὶ τοῦ μάλιστα ἐπιστητοῦ διωρίσθη εἶναι , ἡ τῆς οὐσίας ἂν εἴη τοιαύτη · πολλαχῶς γὰρ ἐπισταμένων τὸ αὐτὸ μᾶλλον μὲν εἰδέναι φαμὲν τὸν τῷ εἶναι γνωρίζοντα τί τὸ πρᾶγμα ἢ τῷ μὴ εἶναι , αὐτῶν δὲ τούτων ἕτερον ἑτέρου μᾶλλον , καὶ μάλιστα τὸν τί ἐστιν ἀλλʼ οὐ τὸν πόσον ἢ ποῖον ἢ τί ποιεῖν ἢ πάσχειν πέφυκεν . ἔτι δὲ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις τὸ εἰδέναι ἕκαστον καὶ ὧν ἀποδείξεις εἰσί , τότʼ οἰόμεθα ὑπάρχειν ὅταν εἰδῶμεν τί ἐστιν ( οἷον τί ἐστι τὸ τετραγωνίζειν , ὅτι μέσης εὕρεσις · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ) , περὶ δὲ τὰς γενέσεις καὶ τὰς πράξεις καὶ περὶ πᾶσαν μεταβολὴν ὅταν εἰδῶμεν τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως · τοῦτο δʼ ἕτερον καὶ ἀντικείμενον τῷ τέλει , ὥστʼ ἄλλης ἂν δόξειεν ἐπιστήμης εἶναι τὸ θεωρῆσαι τῶν αἰτίων τούτων ἕκαστον.—ἀλλὰ μὴν καὶ περὶ τῶν ἀποδεικτικῶν ἀρχῶν , πότερον μιᾶς ἐστὶν ἐπιστήμης ἢ πλειόνων , ἀμφισβητήσιμόν ἐστιν ( λέγω δὲ ἀποδεικτικὰς τὰς κοινὰς δόξας ἐξ ὧν ἅπαντες δεικνύουσιν ) οἷον ὅτι πᾶν ἀναγκαῖον ἢ φάναι ἢ ἀποφάναι , καὶ ἀδύνατον ἅμα εἶναι καὶ μὴ εἶναι , καὶ ὅσαι ἄλλαι τοιαῦται προτάσεις , πότερον μία τούτων ἐπιστήμη καὶ τῆς οὐσίας ἢ ἑτέρα , κἂν εἰ μὴ μία , ποτέραν χρὴ προσαγορεύειν τὴν ζητουμένην νῦν . μιᾶς μὲν οὖν οὐκ εὔλογον εἶναι · τί γὰρ μᾶλλον γεωμετρίας ἢ ὁποιασοῦν περὶ τούτων ἐστὶν ἴδιον τὸ ἐπαΐειν ; εἴπερ οὖν ὁμοίως μὲν ὁποιασοῦν ἐστίν , ἁπασῶν δὲ μὴ ἐνδέχεται , ὥσπερ οὐδὲ τῶν ἄλλων οὕτως οὐδὲ τῆς γνωριζούσης τὰς οὐσίας ἴδιόν ἐστι τὸ γιγνώσκειν περὶ αὐτῶν . ἅμα δὲ καὶ τίνα τρόπον ἔσται αὐτῶν ἐπιστήμη ; τί μὲν γὰρ ἕκαστον τούτων τυγχάνει ὂν καὶ νῦν γνωρίζομεν ( χρῶνται γοῦν ὡς γιγνωσκομένοις αὐτοῖς καὶ ἄλλαι τέχναι ) · εἰ δὲ ἀποδεικτικὴ περὶ αὐτῶν ἐστί , δεήσει τι γένος εἶναι ὑποκείμενον καὶ τὰ μὲν πάθη τὰ δʼ ἀξιώματʼ αὐτῶν ( περὶ πάντων γὰρ ἀδύνατον ἀπόδειξιν εἶναι ) , ἀνάγκη γὰρ ἔκ τινων εἶναι καὶ περί τι καὶ τινῶν τὴν ἀπόδειξιν · ὥστε συμβαίνει πάντων εἶναι γένος ἕν τι τῶν δεικνυμένων , πᾶσαι γὰρ αἱ ἀποδεικτικαὶ χρῶνται τοῖς ἀξιώμασιν.—ἀλλὰ μὴν εἰ ἑτέρα ἡ τῆς οὐσίας καὶ ἡ περὶ τούτων , ποτέρα κυριωτέρα καὶ προτέρα πέφυκεν αὐτῶν ; καθόλου γὰρ μάλιστα καὶ πάντων ἀρχαὶ τὰ ἀξιώματά ἐστιν , εἴ τʼ ἐστὶ μὴ τοῦ φιλοσόφου , τίνος ἔσται περὶ αὐτῶν ἄλλου τὸ θεωρῆσαι τὸ ἀληθὲς καὶ ψεῦδος;—ὅλως τε τῶν οὐσιῶν πότερον μία πασῶν ἐστὶν ἢ πλείους ἐπιστῆμαι ; εἰ μὲν οὖν μὴ μία , ποίας οὐσίας θετέον τὴν ἐπιστήμην ταύτην ; τὸ δὲ μίαν πασῶν οὐκ εὔλογον · καὶ γὰρ ἂν ἀποδεικτικὴ μία περὶ πάντων εἴη τῶν συμβεβηκότων , εἴπερ πᾶσα ἀποδεικτικὴ περί τι ὑποκείμενον θεωρεῖ τὰ καθʼ αὑτὰ συμβεβηκότα ἐκ τῶν κοινῶν δοξῶν . περὶ οὖν τὸ αὐτὸ γένος τὰ συμβεβηκότα καθʼ αὑτὰ τῆς αὐτῆς ἐστὶ θεωρῆσαι ἐκ τῶν αὐτῶν δοξῶν . περί τε γὰρ ὃ μιᾶς καὶ ἐξ ὧν μιᾶς , εἴτε τῆς αὐτῆς εἴτε ἄλλης , ὥστε καὶ τὰ συμβεβηκότα , εἴθʼ αὗται θεωροῦσιν εἴτʼ ἐκ τούτων μία.—ἔτι δὲ πότερον περὶ τὰς οὐσίας μόνον ἡ θεωρία ἐστὶν ἢ καὶ περὶ τὰ συμβεβηκότα ταύταις ; λέγω δʼ οἷον , εἰ τὸ στερεὸν οὐσία τίς ἐστι καὶ γραμμαὶ καὶ ἐπίπεδα , πότερον τῆς αὐτῆς ταῦτα γνωρίζειν ἐστὶν ἐπιστήμης καὶ τὰ συμβεβηκότα περὶ ἕκαστον γένος περὶ ὧν αἱ μαθηματικαὶ δεικνύουσιν , ἢ ἄλλης . εἰ μὲν γὰρ τῆς αὐτῆς , ἀποδεικτική τις ἂν εἴη καὶ ἡ τῆς οὐσίας , οὐ δοκεῖ δὲ τοῦ τί ἐστιν ἀπόδειξις εἶναι · εἰ δʼ ἑτέρας , τίς ἔσται ἡ θεωροῦσα περὶ τὴν οὐσίαν τὰ συμβεβηκότα ; τοῦτο γὰρ ἀποδοῦναι παγχάλεπον.—ἔτι δὲ πότερον τὰς αἰσθητὰς οὐσίας μόνας εἶναι φατέον ἢ καὶ παρὰ ταύτας ἄλλας , καὶ πότερον μοναχῶς ἢ πλείω γένη τετύχηκεν ὄντα τῶν οὐσιῶν , οἷον οἱ λέγοντες τά τε εἴδη καὶ τὰ μεταξύ , περὶ ἃ τὰς μαθηματικὰς εἶναί φασιν ἐπιστήμας ; ὡς μὲν οὖν λέγομεν τὰ εἴδη αἴτιά τε καὶ οὐσίας εἶναι καθʼ ἑαυτὰς εἴρηται ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις περὶ αὐτῶν · πολλαχῇ δὲ ἐχόντων δυσκολίαν , οὐθενὸς ἧττον ἄτοπον τὸ φάναι μὲν εἶναί τινας φύσεις παρὰ τὰς ἐν τῷ οὐρανῷ , ταύτας δὲ τὰς αὐτὰς φάναι τοῖς αἰσθητοῖς πλὴν ὅτι τὰ μὲν ἀΐδια τὰ δὲ φθαρτά . αὐτὸ γὰρ ἄνθρωπόν φασιν εἶναι καὶ ἵππον καὶ ὑγίειαν , ἄλλο δʼ οὐδέν , παραπλήσιον ποιοῦντες τοῖς θεοὺς μὲν εἶναι φάσκουσιν ἀνθρωποειδεῖς δέ · οὔτε γὰρ ἐκεῖνοι οὐδὲν ἄλλο ἐποίουν ἢ ἀνθρώπους ἀϊδίους , οὔθʼ οὗτοι τὰ εἴδη ἄλλʼ ἢ αἰσθητὰ ἀΐδια . ἔτι δὲ εἴ τις παρὰ τὰ εἴδη καὶ τὰ αἰσθητὰ τὰ μεταξὺ θήσεται , πολλὰς ἀπορίας ἕξει · δῆλον γὰρ ὡς ὁμοίως γραμμαί τε παρά τʼ αὐτὰς καὶ τὰς αἰσθητὰς ἔσονται καὶ ἕκαστον τῶν ἄλλων γενῶν · ὥστʼ ἐπείπερ ἡ ἀστρολογία μία τούτων ἐστίν , ἔσται τις καὶ οὐρανὸς παρὰ τὸν αἰσθητὸν οὐρανὸν καὶ ἥλιός τε καὶ σελήνη καὶ τἆλλα ὁμοίως τὰ κατὰ τὸν οὐρανόν . καίτοι πῶς δεῖ πιστεῦσαι τούτοις ; οὐδὲ γὰρ ἀκίνητον εὔλογον εἶναι , κινούμενον δὲ καὶ παντελῶς ἀδύνατον · ὁμοίως δὲ καὶ περὶ ὧν ἡ ὀπτικὴ πραγματεύεται καὶ ἡ ἐν τοῖς μαθήμασιν ἁρμονική · καὶ γὰρ ταῦτα ἀδύνατον εἶναι παρὰ τὰ αἰσθητὰ διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας · εἰ γὰρ ἔστιν αἰσθητὰ μεταξὺ καὶ αἰσθήσεις , δῆλον ὅτι καὶ ζῷα ἔσονται μεταξὺ αὐτῶν τε καὶ τῶν φθαρτῶν . ἀπορήσειε δʼ ἄν τις καὶ περὶ ποῖα τῶν ὄντων δεῖ ζητεῖν ταύτας τὰς ἐπιστήμας . εἰ γὰρ τούτῳ διοίσει τῆς γεωδαισίας ἡ γεωμετρία μόνον , ὅτι ἡ μὲν τούτων ἐστὶν ὧν αἰσθανόμεθα ἡ δʼ οὐκ αἰσθητῶν , δῆλον ὅτι καὶ παρʼ ἰατρικὴν ἔσται τις ἐπιστήμη καὶ παρʼ ἑκάστην τῶν ἄλλων μεταξὺ αὐτῆς τε ἰατρικῆς καὶ τῆσδε τῆς ἰατρικῆς · καίτοι πῶς τοῦτο δυνατόν ; καὶ γὰρ ἂν ὑγιείνʼ ἄττα εἴη παρὰ τὰ αἰσθητὰ καὶ αὐτὸ τὸ ὑγιεινόν . ἅμα δὲ οὐδὲ τοῦτο ἀληθές , ὡς ἡ γεωδαισία τῶν αἰσθητῶν ἐστὶ μεγεθῶν καὶ φθαρτῶν · ἐφθείρετο γὰρ ἂν φθειρομένων.—ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τῶν αἰσθητῶν ἂν εἴη μεγεθῶν οὐδὲ περὶ τὸν οὐρανὸν ἡ ἀστρολογία τόνδε . οὔτε γὰρ αἱ αἰσθηταὶ γραμμαὶ τοιαῦταί εἰσιν οἵας λέγει ὁ γεωμέτρης ( οὐθὲν γὰρ εὐθὺ τῶν αἰσθητῶν οὕτως οὐδὲ στρογγύλον · ἅπτεται γὰρ τοῦ κανόνος οὐ κατὰ στιγμὴν ὁ κύκλος ἀλλʼ ὥσπερ Πρωταγόρας ἔλεγεν ἐλέγχων τοὺς γεωμέτρας ) , οὔθʼ αἱ κινήσεις καὶ ἕλικες τοῦ οὐρανοῦ ὅμοιαι περὶ ὧν ἡ ἀστρολογία ποιεῖται τοὺς λόγους , οὔτε τὰ σημεῖα τοῖς ἄστροις τὴν αὐτὴν ἔχει φύσιν . εἰσὶ δέ τινες οἵ φασιν εἶναι μὲν τὰ μεταξὺ ταῦτα λεγόμενα τῶν τε εἰδῶν καὶ τῶν αἰσθητῶν , οὐ μὴν χωρίς γε τῶν αἰσθητῶν ἀλλʼ ἐν τούτοις · οἷς τὰ συμβαίνοντα ἀδύνατα πάντα μὲν πλείονος λόγου διελθεῖν , ἱκανὸν δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα θεωρῆσαι . οὔτε γὰρ ἐπὶ τούτων εὔλογον ἔχειν οὕτω μόνον , ἀλλὰ δῆλον ὅτι καὶ τὰ εἴδη ἐνδέχοιτʼ ἂν ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἶναι ( τοῦ γὰρ αὐτοῦ λόγου ἀμφότερα ταῦτά ἐστιν ) , ἔτι δὲ δύο στερεὰ ἐν τῷ αὐτῷ ἀναγκαῖον εἶναι τόπῳ , καὶ μὴ εἶναι ἀκίνητα ἐν κινουμένοις γε ὄντα τοῖς αἰσθητοῖς . ὅλως δὲ τίνος ἕνεκʼ ἄν τις θείη εἶναι μὲν αὐτά , εἶναι δʼ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ; ταὐτὰ γὰρ συμβήσεται ἄτοπα τοῖς προειρημένοις · ἔσται γὰρ οὐρανός τις παρὰ τὸν οὐρανόν , πλήν γʼ οὐ χωρὶς ἀλλʼ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ · ὅπερ ἐστὶν ἀδυνατώτερον .
Lemmas: πρῶτος μέν οὖν περί ὅς πρῶτος λέγω , πότερος εἷς ἤ πολύς εἰμί ἐπιστήμη θεωρέω πᾶς ὁ γένος ὁ αἴτιος . εἷς μέν γάρ ἐπιστήμη πῶς ἄν εἰμί μή ἐναντίος εἰμί ὁ ἀρχή γνωρίζω ; ἔτι δέ πολύς ὁ εἰμί οὐ ὑπάρχω πᾶς · τίς γάρ τρόπος οἷος τε κίνησις ἀρχή εἰμί ὁ ἀκίνητος ἤ ὁ ἀγαθός φύσις , εἴπερ ἅπας ὅς ἄν εἰμί ἀγαθός κατά ἑαυτοῦ καί διά ὁ ἑαυτοῦ φύσις τέλος εἰμί καί οὕτως αἴτιος ὅτι ἐκεῖνος ἕνεκα καί γίγνομαι καί εἰμί ἄλλος , ὁ δέ τέλος καί ὁ ὅς ἕνεκα πρᾶξις τις εἰμί τέλος , ὁ δέ πρᾶξις πᾶς μετά κίνησις ; ὥστε ἐν ὁ ἀκίνητος οὐ ἄν ἐνδέχομαι οὗτος εἰμί ὁ ἀρχή οὐδέ εἰμί τις αὐτοαγαθός . διό καί ἐν ὁ μάθημα οὐδείς δείκνυμι διά οὗτος ὁ αἰτία , οὐδέ εἰμί ἀπόδειξις οὐδείς διότι ἀγαθός ἤ κακός , ἀλλά οὐδέ ὁ παράπαν μιμνῄσκω οὐδείς οὐδείς ὁ τοιοῦτος , ὥστε διά οὗτος ὁ σοφιστής τις οἷος Ἀρίστιππος προπηλακίζω αὐτός · ἐν μέν γάρ ὁ ἄλλος τέχνη , καί ὁ βάναυσος , οἷος ἐν τεκτονικός καί σκυτικός , διότι ἀγαθός ἤ κακός λέγω πᾶς , ὁ δέ μαθηματικός οὐδείς ποιέω λόγος περί ἀγαθός καί κακός . — ἀλλά μήν εἰ γε πολύς ἐπιστήμη ὁ αἴτιος εἰμί καί ἕτερος ἕτερος ἀρχή , τίς οὗτος φημί εἰμί ὁ ζητέω , ἤ τίς μάλα ὁ πρᾶγμα ὁ ζητέω ἐπιστήμων ὁ ἔχω αὐτός ; ἐνδέχομαι γάρ ὁ αὐτός πᾶς ὁ τρόπος ὁ ὁ αἴτιος ὑπάρχω , οἷος οἰκία ὅθεν μέν ὁ κίνησις ὁ τέχνη καί ὁ οἰκοδόμος , ὅς δέ ἕνεκα ὁ ἔργον , ὕλη δέ γῆ καί λίθος , ὁ δέ εἶδος ὁ λόγος . ἐκ μέν οὖν ὁ πάλαι διορίζω τίς χρή καλέω ὁ ἐπιστήμη σοφία ἔχω λόγος ἕκαστος προσαγορεύω · ᾗ μέν γάρ ἀρχικός καί ἡγεμονικός καί ὅς ὥσπερ δούλη οὐδέ ἀντιλέγω ὁ ἄλλος ἐπιστήμη δίκαιος , ὁ ὁ τέλος καί ἀγαθός τοιοῦτος ( οὗτος γάρ ἕνεκα ἄλλος ) , ᾗ δέ ὁ πρῶτος αἴτιος καί ὁ μάλα ἐπιστητός διορίζω εἰμί , ὁ ὁ οὐσία ἄν εἰμί τοιοῦτος · πολλαχῶς γάρ ἐπίσταμαι ὁ αὐτός μάλα μέν οἶδα φημί ὁ ὁ εἰμί γνωρίζω τίς ὁ πρᾶγμα ἤ ὁ μή εἰμί , αὐτός δέ οὗτος ἕτερος ἕτερος μάλα , καί μάλα ὁ τίς εἰμί ἀλλά οὐ ὁ πόσος ἤ ποῖος ἤ τίς ποιέω ἤ πάσχω φύω . ἔτι δέ καί ἐν ὁ ἄλλος ὁ οἶδα ἕκαστος καί ὅς ἀπόδειξις εἰμί , τότε οἴομαι ὑπάρχω ὅταν οἶδα τίς εἰμί ( οἷος τίς εἰμί ὁ τετραγωνίζω , ὅτι μέσος εὕρεσις · ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος ) , περί δέ ὁ γένεσις καί ὁ πρᾶξις καί περί πᾶς μεταβολή ὅταν οἶδα ὁ ἀρχή ὁ κίνησις · οὗτος δέ ἕτερος καί ἀντίκειμαι ὁ τέλος , ὥστε ἄλλος ἄν δοκέω ἐπιστήμη εἰμί ὁ θεωρέω ὁ αἴτιος οὗτος ἕκαστον.—ἀλλὰ μήν καί περί ὁ ἀποδεικτικός ἀρχή , πότερος εἷς εἰμί ἐπιστήμη ἤ πολύς , ἀμφισβητήσιμος εἰμί ( λέγω δέ ἀποδεικτικός ὁ κοινός δόξα ἐκ ὅς ἅπας δείκνυμι ) οἷος ὅτι πᾶς ἀναγκαῖος ἤ φημί ἤ ἀπόφημι , καί ἀδύνατος ἅμα εἰμί καί μή εἰμί , καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος πρότασις , πότερος εἷς οὗτος ἐπιστήμη καί ὁ οὐσία ἤ ἕτερος , ἄν εἰ μή εἷς , πότερος χρή προσαγορεύω ὁ ζητέω νῦν . εἷς μέν οὖν οὐ εὔλογος εἰμί · τίς γάρ μάλα γεωμετρία ἤ ὁποῖος περί οὗτος εἰμί ἴδιος ὁ ἐπαΐω ; εἴπερ οὖν ὅμοιος μέν ὁποῖος εἰμί , ἅπας δέ μή ἐνδέχομαι , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἄλλος οὕτως οὐδέ ὁ γνωρίζω ὁ οὐσία ἴδιος εἰμί ὁ γιγνώσκω περί αὐτός . ἅμα δέ καί τίς τρόπος εἰμί αὐτός ἐπιστήμη ; τίς μέν γάρ ἕκαστος οὗτος τυγχάνω εἰμί καί νῦν γνωρίζω ( χράω γοῦν ὡς γιγνώσκω αὐτός καί ἄλλος τέχνη ) · εἰ δέ ἀποδεικτικός περί αὐτός εἰμί , δέω τις γένος εἰμί ὑπόκειμαι καί ὁ μέν πάθος ὁ δέ ἀξίωμα αὐτός ( περί πᾶς γάρ ἀδύνατος ἀπόδειξις ἔρχομαι ) , ἀνάγκη γάρ ἐκ τις εἰμί καί περί τις καί τις ὁ ἀπόδειξις · ὥστε συμβαίνω πᾶς εἰμί γένος εἷς τις ὁ δείκνυμι , πᾶς γάρ ὁ ἀποδεικτικός χράω ὁ ἀξιώμασιν.—ἀλλὰ μήν εἰ ἕτερος ὁ ὁ οὐσία καί ὁ περί οὗτος , πότερος κύριος καί πρότερος φύω αὐτός ; καθόλου γάρ μάλα καί πᾶς ἀρχή ὁ ἀξίωμα εἰμί , εἰ τε εἰμί μή ὁ φιλόσοφος , τίς εἰμί περί αὐτός ἄλλος ὁ θεωρέω ὁ ἀληθής καί ψεῦδος;—ὅλως τε ὁ οὐσία πότερος εἷς πᾶς εἰμί ἤ πολύς ἐπιστήμη ; εἰ μέν οὖν μή εἷς , ποῖος οὐσία τίθημι ὁ ἐπιστήμη οὗτος ; ὁ δέ εἷς πᾶς οὐ εὔλογος · καί γάρ ἄν ἀποδεικτικός εἷς περί πᾶς εἰμί ὁ συμβαίνω , εἴπερ πᾶς ἀποδεικτικός περί τις ὑπόκειμαι θεωρέω ὁ κατά ἑαυτοῦ συμβαίνω ἐκ ὁ κοινός δόξα . περί οὖν ὁ αὐτός γένος ὁ συμβαίνω κατά ἑαυτοῦ ὁ αὐτός εἰμί θεωρέω ἐκ ὁ αὐτός δόξα . περί τε γάρ ὅς εἷς καί ἐκ ὅς εἷς , εἴτε ὁ αὐτός εἴτε ἄλλος , ὥστε καί ὁ συμβαίνω , εἴτε οὗτος θεωρέω εἴτε ἐκ οὗτος μιαίνω δέ πότερος περί ὁ οὐσία μόνος ὁ θεωρία εἰμί ἤ καί περί ὁ συμβαίνω οὗτος ; λέγω δέ οἷος , εἰ ὁ στερεός οὐσία τις εἰμί καί γραμμή καί ἐπίπεδος , πότερος ὁ αὐτός οὗτος γνωρίζω εἰμί ἐπιστήμη καί ὁ συμβαίνω περί ἕκαστος γένος περί ὅς ὁ μαθηματικός δείκνυμι , ἤ ἄλλος . εἰ μέν γάρ ὁ αὐτός , ἀποδεικτικός τις ἄν εἰμί καί ὁ ὁ οὐσία , οὐ δοκέω δέ ὁ τίς εἰμί ἀπόδειξις εἰμί · εἰ δέ ἕτερος , τίς εἰμί ὁ θεωρέω περί ὁ οὐσία ὁ συμβαίνω ; οὗτος γάρ ἀποδίδωμι παγχάλεπος δέ πότερος ὁ αἰσθητός οὐσία μόνος εἰμί φημί ἤ καί παρά οὗτος ἄλλος , καί πότερος μοναχῶς ἤ πολύς γένος τυγχάνω εἰμί ὁ οὐσία , οἷος ὁ λέγω ὁ τε εἶδος καί ὁ μεταξύ , περί ὅς ὁ μαθηματικός εἰμί φημί ἐπιστήμη ; ὡς μέν οὖν λέγω ὁ εἶδος αἴτιος τε καί οὐσία εἰμί κατά ἑαυτοῦ λέγω ἐν ὁ πρῶτος λόγος περί αὐτός · πολλαχῆ δέ ἔχω δυσκολία , οὐδείς ἥσσων ἄτοπος ὁ φημί μέν εἰμί τις φύσις παρά ὁ ἐν ὁ οὐρανός , οὗτος δέ ὁ αὐτός φημί ὁ αἰσθητός πλήν ὅτι ὁ μέν ἀΐδιος ὁ δέ φθαρτός . αὐτός γάρ ἄνθρωπος φημί εἰμί καί ἵππος καί ὑγίεια , ἄλλος δέ οὐδείς , παραπλήσιος ποιέω ὁ θεός μέν εἰμί φάσκω ἀνθρωποειδής δέ · οὔτε γάρ ἐκεῖνος οὐδείς ἄλλος ποιέω ἤ ἄνθρωπος ἀίδιος , οὔτε οὗτος ὁ εἶδος ἄλλος ἤ αἰσθητός ἀΐδιος . ἔτι δέ εἰ τις παρά ὁ εἶδος καί ὁ αἰσθητός ὁ μεταξύ τίθημι , πολύς ἀπορία ἔχω · δῆλος γάρ ὡς ὅμοιος γραμμή τε παρά τε αὐτός καί ὁ αἰσθητός εἰμί καί ἕκαστος ὁ ἄλλος γένος · ὥστε ἐπεί ὁ ἀστρολογία εἷς οὗτος εἰμί , εἰμί τις καί οὐρανός παρά ὁ αἰσθητός οὐρανός καί ἥλιος τε καί σελήνη καί ἄλλος ὅμοιος ὁ κατά ὁ οὐρανός . καίτοι πῶς δέω πιστεύω οὗτος ; οὐδέ γάρ ἀκίνητος εὔλογος εἰμί , κινέω δέ καί παντελής ἀδύνατος · ὅμοιος δέ καί περί ὅς ὁ ὀπτικός πραγματεύομαι καί ὁ ἐν ὁ μάθημα ἁρμονικός · καί γάρ οὗτος ἀδύνατος εἰμί παρά ὁ αἰσθητός διά ὁ αὐτός αἰτία · εἰ γάρ εἰμί αἰσθητός μεταξύ καί αἴσθησις , δῆλος ὅτι καί ζῷον εἰμί μεταξύ αὐτός τε καί ὁ φθαρτός . ἀπορέω δέ ἄν τις καί περί ποῖος ὁ εἰμί δέω ζητέω οὗτος ὁ ἐπιστήμη . εἰ γάρ οὗτος διαφέρω ὁ γεωδαισία ὁ γεωμετρία μόνος , ὅτι ὁ μέν οὗτος εἰμί ὅς αἰσθάνομαι ὁ δέ οὐ αἰσθητός , δῆλος ὅτι καί παρά ἰατρικός εἰμί τις ἐπιστήμη καί παρά ἕκαστος ὁ ἄλλος μεταξύ αὐτός τε ἰατρικός καί ὅδε ὁ ἰατρικός · καίτοι πῶς οὗτος δυνατός ; καί γάρ ἄν ὑγιεινός τις εἰμί παρά ὁ αἰσθητός καί αὐτός ὁ ὑγιεινός . ἅμα δέ οὐδέ οὗτος ἀληθής , ὡς ὁ γεωδαισία ὁ αἰσθητός εἰμί μέγεθος καί φθαρτός · φθείρω γάρ ἄν φθειρομένων.—ἀλλὰ μήν οὐδέ ὁ αἰσθητός ἄν εἰμί μέγεθος οὐδέ περί ὁ οὐρανός ὁ ἀστρολογία ὅδε . οὔτε γάρ ὁ αἰσθητός γραμμή τοιοῦτος εἰμί οἷος λέγω ὁ γεωμέτρης ( οὐδείς γάρ εὐθύς ὁ αἰσθητός οὕτως οὐδέ στρογγύλος · ἅπτω γάρ ὁ κανών οὐ κατά στιγμή ὁ κύκλος ἀλλά ὥσπερ Πρωταγόρας λέγω ἐλέγχω ὁ γεωμέτρης ) , οὔτε ὁ κίνησις καί ἕλιξ ὁ οὐρανός ὅμοιος περί ὅς ὁ ἀστρολογία ποιέω ὁ λόγος , οὔτε ὁ σημεῖον ὁ ἄστρον ὁ αὐτός ἔχω φύσις . εἰμί δέ τις ὅς φημί εἰμί μέν ὁ μεταξύ οὗτος λέγω ὁ τε εἶδος καί ὁ αἰσθητός , οὐ μήν χωρίς γε ὁ αἰσθητός ἀλλά ἐν οὗτος · ὅς ὁ συμβαίνω ἀδύνατος πᾶς μέν πολύς λόγος διέρχομαι , ἱκανός δέ καί ὁ τοιοῦτος θεωρέω . οὔτε γάρ ἐπί οὗτος εὔλογος ἔχω οὕτως μόνος , ἀλλά δῆλος ὅτι καί ὁ εἶδος ἐνδέχομαι ἄν ἐν ὁ αἰσθητός εἰμί ( ὁ γάρ αὐτός λόγος ἀμφότερος οὗτος εἰμί ) , ἔτι δέ δύο στερεός ἐν ὁ αὐτός ἀναγκαῖος εἰμί τόπος , καί μή εἰμί ἀκίνητος ἐν κινέω γε εἰμί ὁ αἰσθητός . ὅλος δέ τίς ἕνεκα ἄν τις τίθημι εἰμί μέν αὐτός , εἰμί δέ ἐν ὁ αἰσθητός ; αὐτός γάρ συμβαίνω ἄτοπος ὁ προλέγω · εἰμί γάρ οὐρανός τις παρά ὁ οὐρανός , πλήν γε οὐ χωρίς ἀλλά ἐν ὁ αὐτός τόπος · ὅς εἰμί ἀδύνατος .