ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 5.30
συμβεβηκὸς λέγεται ὃ ὑπάρχει μέν τινι καὶ ἀληθὲς εἰπεῖν , οὐ μέντοι οὔτʼ ἐξ ἀνάγκης οὔτε ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , οἷον εἴ τις ὀρύττων φυτῷ βόθρον εὗρε θησαυρόν . τοῦτο τοίνυν συμβεβηκὸς τῷ ὀρύττοντι τὸν βόθρον , τὸ εὑρεῖν θησαυρόν · οὔτε γὰρ ἐξ ἀνάγκης τοῦτο ἐκ τούτου ἢ μετὰ τοῦτο , οὔθʼ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἄν τις φυτεύῃ θησαυρὸν εὑρίσκει . καὶ μουσικός γʼ ἄν τις εἴη λευκός · ἀλλʼ ἐπεὶ οὔτε ἐξ ἀνάγκης οὔθʼ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοῦτο γίγνεται , συμβεβηκὸς αὐτὸ λέγομεν . ὥστʼ ἐπεὶ ἔστιν ὑπάρχον τι καὶ τινί , καὶ ἔνια τούτων καὶ ποὺ καὶ ποτέ , ὅ τι ἂν ὑπάρχῃ μέν , ἀλλὰ μὴ διότι τοδὶ ἦν ἢ νῦν ἢ ἐνταῦθα , συμβεβηκὸς ἔσται . οὐδὲ δὴ αἴτιον ὡρισμένον οὐδὲν τοῦ συμβεβηκότος ἀλλὰ τὸ τυχόν · τοῦτο δʼ ἀόριστον . συνέβη τῳ εἰς Αἴγιναν ἐλθεῖν , εἰ μὴ διὰ τοῦτο ἀφίκετο ὅπως ἐκεῖ ἔλθῃ , ἀλλʼ ὑπὸ χειμῶνος ἐξωσθεὶς ἢ ὑπὸ λῃστῶν ληφθείς . γέγονε μὲν δὴ ἢ ἔστι τὸ συμβεβηκός , ἀλλʼ οὐχ ᾗ αὐτὸ ἀλλʼ ᾗ ἕτερον · ὁ γὰρ χειμὼν αἴτιος τοῦ μὴ ὅπου ἔπλει ἐλθεῖν , τοῦτο δʼ ἦν Αἴγινα . λέγεται δὲ καὶ ἄλλως συμβεβηκός , οἷον ὅσα ὑπάρχει ἑκάστῳ καθʼ αὑτὸ μὴ ἐν τῇ οὐσίᾳ ὄντα , οἷον τῷ τριγώνῳ τὸ δύο ὀρθὰς ἔχειν . καὶ ταῦτα μὲν ἐνδέχεται ἀΐδια εἶναι , ἐκείνων δὲ οὐδέν . λόγος δὲ τούτου ἐν ἑτέροις .
Lemmas: συμβαίνω λέγω ὅς ὑπάρχω μέν τις καί ἀληθής λέγω , οὐ μέντοι οὔτε ἐκ ἀνάγκη οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς , οἷος εἰ τις ὀρύσσω φυτόν βόθρος εὑρίσκω θησαυρός . οὗτος τοίνυν συμβαίνω ὁ ὀρύσσω ὁ βόθρος , ὁ εὑρίσκω θησαυρός · οὔτε γάρ ἐκ ἀνάγκη οὗτος ἐκ οὗτος ἤ μετά οὗτος , οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς ἄν τις φυτεύω θησαυρός εὑρίσκω . καί μουσικός γε ἄν τις εἰμί λευκός · ἀλλά ἐπεί οὔτε ἐκ ἀνάγκη οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς οὗτος γίγνομαι , συμβαίνω αὐτός λέγω . ὥστε ἐπεί εἰμί ὑπάρχω τις καί τις , καί ἔνιοι οὗτος καί που καί ποτέ , ὅς τις ἄν ὑπάρχω μέν , ἀλλά μή διότι ὅδε εἰμί ἤ νῦν ἤ ἐνταῦθα , συμβαίνω εἰμί . οὐδέ δή αἴτιος ὁρίζω οὐδείς ὁ συμβαίνω ἀλλά ὁ τυγχάνω · οὗτος δέ ἀόριστος . συμβαίνω τις εἰς Αἴγινα ἔρχομαι , εἰ μή διά οὗτος ἀφικνέομαι ὅπως ἐκεῖ ἔρχομαι , ἀλλά ὑπό χειμών ἐξωθέω ἤ ὑπό λῃστής λαμβάνω . γίγνομαι μέν δή ἤ εἰμί ὁ συμβαίνω , ἀλλά οὐ ᾗ αὐτός ἀλλά ᾗ ἕτερος · ὁ γάρ χειμών αἴτιος ὁ μή ὅπου πλέω ἔρχομαι , οὗτος δέ εἰμί Αἴγινα . λέγω δέ καί ἄλλος συμβαίνω , οἷος ὅσος ὑπάρχω ἕκαστος κατά ἑαυτοῦ μή ἐν ὁ οὐσία εἰμί , οἷος ὁ τρίγωνον ὁ δύο ὀρθός ἔχω . καί οὗτος μέν ἐνδέχομαι ἀΐδιος εἰμί , ἐκεῖνος δέ οὐδείς . λόγος δέ οὗτος ἐν ἕτερος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 6.3
ὅτι δʼ εἰσὶν ἀρχαὶ καὶ αἴτια γενητὰ καὶ φθαρτὰ ἄνευ τοῦ γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι , φανερόν . εἰ γὰρ μὴ τοῦτʼ , ἐξ ἀνάγκης πάντʼ ἔσται , εἰ τοῦ γιγνομένου καὶ φθειρομένου μὴ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιόν τι ἀνάγκη εἶναι . πότερον γὰρ ἔσται τοδὶ ἢ οὔ ; ἐάν γε τοδὶ γένηται · εἰ δὲ μή , οὔ . τοῦτο δὲ ἐὰν ἄλλο . καὶ οὕτω δῆλον ὅτι ἀεὶ χρόνου ἀφαιρουμένου ἀπὸ πεπερασμένου χρόνου ἥξει ἐπὶ τὸ νῦν , ὥστε ὁδὶ ἀποθανεῖται βίᾳ , ἐάν γε ἐξέλθῃ · τοῦτο δὲ ἐὰν διψήσῃ · τοῦτο δὲ ἐὰν ἄλλο · καὶ οὕτως ἥξει εἰς ὃ νῦν ὑπάρχει , ἢ εἰς τῶν γεγονότων τι . οἷον ἐὰν διψήσῃ · τοῦτο δὲ εἰ ἐσθίει δριμέα · τοῦτο δʼ ἤτοι ὑπάρχει ἢ οὔ · ὥστʼ ἐξ ἀνάγκης ἀποθανεῖται ἢ οὐκ ἀποθανεῖται . ὁμοίως δὲ κἂν ὑπερπηδήσῃ τις εἰς τὰ γενόμενα , ὁ αὐτὸς λόγος · ἤδη γὰρ ὑπάρχει τοῦτο ἔν τινι , λέγω δὲ τὸ γεγονός · ἐξ ἀνάγκης ἄρα πάντα ἔσται τὰ ἐσόμενα , οἷον τὸ ἀποθανεῖν τὸν ζῶντα · ἤδη γάρ τι γέγονεν , οἷον τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ . ἀλλʼ εἰ νόσῳ ἢ βίᾳ , οὔπω , ἀλλʼ ἐὰν τοδὶ γένηται . δῆλον ἄρα ὅτι μέχρι τινὸς βαδίζει ἀρχῆς , αὕτη δʼ οὐκέτι εἰς ἄλλο . ἔσται οὖν ἡ τοῦ ὁπότερʼ ἔτυχεν αὕτη , καὶ αἴτιον τῆς γενέσεως αὐτῆς ἄλλο οὐθέν . ἀλλʼ εἰς ἀρχὴν ποίαν καὶ αἴτιον ποῖον ἡ ἀναγωγὴ ἡ τοιαύτη , πότερον ὡς εἰς ὕλην ἢ ὡς εἰς τὸ οὗ ἕνεκα ἢ ὡς εἰς τὸ κινῆσαν , μάλιστα σκεπτέον .
Lemmas: ὅτι δέ εἰμί ἀρχή καί αἴτιος γενητός καί φθαρτός ἄνευ ὁ γίγνομαι καί φθείρω , φανερός . εἰ γάρ μή οὗτος , ἐκ ἀνάγκη πᾶς εἰμί , εἰ ὁ γίγνομαι καί φθείρω μή κατά συμβαίνω αἴτιος τις ἀνάγκη εἰμί . πότερος γάρ εἰμί ὅδε ἤ οὐ ; ἐάν γε ὅδε γίγνομαι · εἰ δέ μή , οὐ . οὗτος δέ ἐάν ἄλλος . καί οὕτως δῆλος ὅτι ἀεί χρόνος ἀφαιρέω ἀπό περαίνω χρόνος ἥκω ἐπί ὁ νῦν , ὥστε ὅδε ἀποθνῄσκω βία , ἐάν γε ἐξέρχομαι · οὗτος δέ ἐάν διψάω · οὗτος δέ ἐάν ἄλλος · καί οὕτως ἥκω εἰς ὅς νῦν ὑπάρχω , ἤ εἰς ὁ γίγνομαι τις . οἷος ἐάν διψάω · οὗτος δέ εἰ ἐσθίω δριμύς · οὗτος δέ ἤτοι ὑπάρχω ἤ οὐ · ὥστε ἐκ ἀνάγκη ἀποθνῄσκω ἤ οὐ ἀποθνῄσκω . ὅμοιος δέ ἐάν ὑπερπηδάω τις εἰς ὁ γίγνομαι , ὁ αὐτός λόγος · ἤδη γάρ ὑπάρχω οὗτος ἐν τις , λέγω δέ ὁ γίγνομαι · ἐκ ἀνάγκη ἄρα πᾶς εἰμί ὁ εἰμί , οἷος ὁ ἀποθνῄσκω ὁ ζάω · ἤδη γάρ τις γίγνομαι , οἷος ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός . ἀλλά εἰ νόσος ἤ βία , οὔπω , ἀλλά ἐάν ὅδε γίγνομαι . δῆλος ἄρα ὅτι μέχρι τις βαδίζω ἀρχή , οὗτος δέ οὐκέτι εἰς ἄλλος . εἰμί οὖν ὁ ὁ ὁπότερος τυγχάνω οὗτος , καί αἴτιος ὁ γένεσις αὐτός ἄλλος οὐδείς . ἀλλά εἰς ἀρχή ποῖος καί αἴτιος ποῖος ὁ ἀναγωγή ὁ τοιοῦτος , πότερος ὡς εἰς ὕλη ἤ ὡς εἰς ὁ ὅς ἕνεκα ἤ ὡς εἰς ὁ κινέω , μάλα σκοπέω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 6.4
περὶ μὲν οὖν τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντος ἀφείσθω ( διώρισται γὰρ ἱκανῶς ) · τὸ δὲ ὡς ἀληθὲς ὄν , καὶ μὴ ὂν ὡς ψεῦδος , ἐπειδὴ παρὰ σύνθεσίν ἐστι καὶ διαίρεσιν , τὸ δὲ σύνολον περὶ μερισμὸν ἀντιφάσεως ( τὸ μὲν γὰρ ἀληθὲς τὴν κατάφασιν ἐπὶ τῷ συγκειμένῳ ἔχει τὴν δʼ ἀπόφασιν ἐπὶ τῷ διῃρημένῳ , τὸ δὲ ψεῦδος τούτου τοῦ μερισμοῦ τὴν ἀντίφασιν · πῶς δὲ τὸ ἅμα ἢ τὸ χωρὶς νοεῖν συμβαίνει , ἄλλος λόγος , λέγω δὲ τὸ ἅμα καὶ τὸ χωρὶς ὥστε μὴ τὸ ἐφεξῆς ἀλλʼ ἕν τι γίγνεσθαἰ · οὐ γάρ ἐστι τὸ ψεῦδος καὶ τὸ ἀληθὲς ἐν τοῖς πράγμασιν , οἷον τὸ μὲν ἀγαθὸν ἀληθὲς τὸ δὲ κακὸν εὐθὺς ψεῦδος , ἀλλʼ ἐν διανοίᾳ , περὶ δὲ τὰ ἁπλᾶ καὶ τὰ τί ἐστιν οὐδʼ ἐν διανοίᾳ·—ὅσα μὲν οὖν δεῖ θεωρῆσαι περὶ τὸ οὕτως ὂν καὶ μὴ ὄν , ὕστερον ἐπισκεπτέον · ἐπεὶ δὲ ἡ συμπλοκή ἐστιν καὶ ἡ διαίρεσις ἐν διανοίᾳ ἀλλʼ οὐκ ἐν τοῖς πράγμασι , τὸ δʼ οὕτως ὂν ἕτερον ὂν τῶν κυρίως ( ἢ γὰρ τὸ τί ἐστιν ἢ ὅτι ποιὸν ἢ ὅτι ποσὸν ἤ τι ἄλλο συνάπτει ἢ ἀφαιρεῖ ἡ διάνοιἀ , τὸ μὲν ὡς συμβεβηκὸς καὶ τὸ ὡς ἀληθὲς ὂν ἀφετέον—τὸ γὰρ αἴτιον τοῦ μὲν ἀόριστον τοῦ δὲ τῆς διανοίας τι πάθος , καὶ ἀμφότερα περὶ τὸ λοιπὸν γένος τοῦ ὄντος , καὶ οὐκ ἔξω δηλοῦσιν οὖσάν τινα φύσιν τοῦ ὄντος—διὸ ταῦτα μὲν ἀφείσθω , σκεπτέον δὲ τοῦ ὄντος αὐτοῦ τὰ αἴτια καὶ τὰς ἀρχὰς ᾗ ὄν .
Lemmas: περί μέν οὖν ὁ κατά συμβαίνω εἰμί ἀφίημι ( διορίζω γάρ ἱκανός ) · ὁ δέ ὡς ἀληθής εἰμί , καί μή εἰμί ὡς ψεῦδος , ἐπειδή παρά σύνθεσις εἰμί καί διαίρεσις , ὁ δέ σύνολος περί μερισμός ἀντίφασις ( ὁ μέν γάρ ἀληθής ὁ κατάφασις ἐπί ὁ σύγκειμαι ἔχω ὁ δέ ἀπόφασις ἐπί ὁ διαλέγω , ὁ δέ ψεῦδος οὗτος ὁ μερισμός ὁ ἀντίφασις · πῶς δέ ὁ ἅμα ἤ ὁ χωρίς νοέω συμβαίνω , ἄλλος λόγος , λέγω δέ ὁ ἅμα καί ὁ χωρίς ὥστε μή ὁ ἐφεξῆς ἀλλά εἷς τις γίγνομαι · οὐ γάρ εἰμί ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀληθής ἐν ὁ πρᾶγμα , οἷος ὁ μέν ἀγαθός ἀληθής ὁ δέ κακός εὐθύς ψεῦδος , ἀλλά ἐν διάνοια , περί δέ ὁ ἁπλόος καί ὁ τις εἰμί οὐδέ ἐν διανοίᾳ·—ὅσα μέν οὖν δέω θεωρέω περί ὁ οὕτως εἰμί καί μή εἰμί , ὕστερον ἐπισκοπέω · ἐπεί δέ ὁ συμπλοκή εἰμί καί ὁ διαίρεσις ἐν διάνοια ἀλλά οὐ ἐν ὁ πρᾶγμα , ὁ δέ οὕτως εἰμί ἕτερος εἰμί ὁ κύριος ( ἤ γάρ ὁ τις εἰμί ἤ ὅτι ποιός ἤ ὅτι ποσός ἤ τις ἄλλος συνάπτω ἤ ἀφαιρέω ὁ διάνοια , ὁ μέν ὡς συμβαίνω καί ὁ ὡς ἀληθής εἰμί ἀφατέω γάρ αἴτιος ὁ μέν ἀόριστος ὁ δέ ὁ διάνοια τις πάθος , καί ἀμφότερος περί ὁ λοιπός γένος ὁ εἰμί , καί οὐ ἔξω δηλόω εἰμί τις φύσις ὁ ὄντος—διὸ οὗτος μέν ἀφίημι , σκοπέω δέ ὁ εἰμί αὐτός ὁ αἴτιος καί ὁ ἀρχή ᾗ εἰμί .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 7.2
δοκεῖ δʼ ἡ οὐσία ὑπάρχειν φανερώτατα μὲν τοῖς σώμασιν ( διὸ τά τε ζῷα καὶ τὰ φυτὰ καὶ τὰ μόρια αὐτῶν οὐσίας εἶναί φαμεν , καὶ τὰ φυσικὰ σώματα , οἷον πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ γῆν καὶ τῶν τοιούτων ἕκαστον , καὶ ὅσα ἢ μόρια τούτων ἢ ἐκ τούτων ἐστίν , ἢ μορίων ἢ πάντων , οἷον ὅ τε οὐρανὸς καὶ τὰ μόρια αὐτοῦ , ἄστρα καὶ σελήνη καὶ ἥλιος ) · πότερον δὲ αὗται μόναι οὐσίαι εἰσὶν ἢ καὶ ἄλλαι , ἢ τούτων τινὲς ἢ καὶ ἄλλαι , ἢ τούτων μὲν οὐθὲν ἕτεραι δέ τινες , σκεπτέον . δοκεῖ δέ τισι τὰ τοῦ σώματος πέρατα , οἷον ἐπιφάνεια καὶ γραμμὴ καὶ στιγμὴ καὶ μονάς , εἶναι οὐσίαι , καὶ μᾶλλον ἢ τὸ σῶμα καὶ τὸ στερεόν . ἔτι παρὰ τὰ αἰσθητὰ οἱ μὲν οὐκ οἴονται εἶναι οὐδὲν τοιοῦτον , οἱ δὲ πλείω καὶ μᾶλλον ὄντα ἀΐδια , ὥσπερ Πλάτων τά τε εἴδη καὶ τὰ μαθηματικὰ δύο οὐσίας , τρίτην δὲ τὴν τῶν αἰσθητῶν σωμάτων οὐσίαν , Σπεύσιππος δὲ καὶ πλείους οὐσίας ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἀρξάμενος , καὶ ἀρχὰς ἑκάστης οὐσίας , ἄλλην μὲν ἀριθμῶν ἄλλην δὲ μεγεθῶν , ἔπειτα ψυχῆς · καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἐπεκτείνει τὰς οὐσίας . ἔνιοι δὲ τὰ μὲν εἴδη καὶ τοὺς ἀριθμοὺς τὴν αὐτὴν ἔχειν φασὶ φύσιν , τὰ δὲ ἄλλα ἐχόμενα , γραμμὰς καὶ ἐπίπεδα , μέχρι πρὸς τὴν τοῦ οὐρανοῦ οὐσίαν καὶ τὰ αἰσθητά . περὶ δὴ τούτων τί λέγεται καλῶς ἢ μὴ καλῶς , καὶ τίνες εἰσὶν οὐσίαι , καὶ πότερον εἰσί τινες παρὰ τὰς αἰσθητὰς ἢ οὐκ εἰσί , καὶ αὗται πῶς εἰσί , καὶ πότερον ἔστι τις χωριστὴ οὐσία , καὶ διὰ τί καὶ πῶς , ἢ οὐδεμία , παρὰ τὰς αἰσθητάς , σκεπτέον , ὑποτυπωσαμένοις τὴν οὐσίαν πρῶτον τί ἐστιν .
Lemmas: δοκέω δέ ὁ οὐσία ὑπάρχω φανερός μέν ὁ σῶμα ( διό ὁ τε ζῷον καί ὁ φυτόν καί ὁ μόριον αὐτός οὐσία εἰμί φημί , καί ὁ φυσικός σῶμα , οἷος πῦρ καί ὕδωρ καί γῆ καί ὁ τοιοῦτος ἕκαστος , καί ὅσος ἤ μόριον οὗτος ἤ ἐκ οὗτος εἰμί , ἤ μόριον ἤ πᾶς , οἷος ὁ τε οὐρανός καί ὁ μόριον αὐτός , ἄστρον καί σελήνη καί ἥλιος ) · πότερος δέ οὗτος μόνος οὐσία εἰμί ἤ καί ἄλλος , ἤ οὗτος τις ἤ καί ἄλλος , ἤ οὗτος μέν οὐδείς ἕτερος δέ τις , σκοπέω . δοκέω δέ τις ὁ ὁ σῶμα πέρας , οἷος ἐπιφάνεια καί γραμμή καί στιγμή καί μονή , εἰμί οὐσία , καί μάλα ἤ ὁ σῶμα καί ὁ στερεός . ἔτι παρά ὁ αἰσθητός ὁ μέν οὐ οἴομαι εἰμί οὐδείς τοιοῦτος , ὁ δέ πολύς καί μάλα εἰμί ἀΐδιος , ὥσπερ Πλάτων ὁ τε εἶδος καί ὁ μαθηματικός δύο οὐσία , τρίτος δέ ὁ ὁ αἰσθητός σῶμα οὐσία , Σπεύσιππος δέ καί πολύς οὐσία ἀπό ὁ εἷς ἄρχω , καί ἀρχή ἕκαστος οὐσία , ἄλλος μέν ἀριθμός ἄλλος δέ μέγεθος , ἔπειτα ψυχή · καί οὗτος δή ὁ τρόπος ἐπεκτείνω ὁ οὐσία . ἔνιοι δέ ὁ μέν εἶδος καί ὁ ἀριθμός ὁ αὐτός ἔχω φημί φύσις , ὁ δέ ἄλλος ἔχω , γραμμή καί ἐπίπεδος , μέχρι πρός ὁ ὁ οὐρανός οὐσία καί ὁ αἰσθητός . περί δή οὗτος τίς λέγω καλός ἤ μή καλός , καί τίς εἰμί οὐσία , καί πότερος εἰμί τις παρά ὁ αἰσθητός ἤ οὐ εἰμί , καί οὗτος πῶς εἰμί , καί πότερος εἰμί τις χωριστός οὐσία , καί διά τίς καί πῶς , ἤ οὐδείς , παρά ὁ αἰσθητός , σκοπέω , ὑποτυπόω ὁ οὐσία πρῶτος τίς εἰμί .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 8.5
ἐπεὶ δʼ ἔνια ἄνευ γενέσεως καὶ φθορᾶς ἔστι καὶ οὐκ ἔστιν , οἷον αἱ στιγμαί , εἴπερ εἰσί , καὶ ὅλως τὰ εἴδη ( οὐ γὰρ τὸ λευκὸν γίγνεται ἀλλὰ τὸ ξύλον λευκόν , εἰ ἔκ τινος καὶ τὶ πᾶν τὸ γιγνόμενον γίγνεται ) , οὐ πάντα ἂν τἀναντία γίγνοιτο ἐξ ἀλλήλων , ἀλλʼ ἑτέρως λευκὸς ἄνθρωπος ἐκ μέλανος ἀνθρώπου καὶ λευκὸν ἐκ μέλανος · οὐδὲ παντὸς ὕλη ἔστιν ἀλλʼ ὅσων γένεσις ἔστι καὶ μεταβολὴ εἰς ἄλληλα · ὅσα δʼ ἄνευ τοῦ μεταβάλλειν ἔστιν ἢ μή , οὐκ ἔστι τούτων ὕλη.—ἔχει δʼ ἀπορίαν πῶς πρὸς τἀναντία ἡ ὕλη ἡ ἑκάστου ἔχει . οἷον εἰ τὸ σῶμα δυνάμει ὑγιεινόν , ἐναντίον δὲ νόσος ὑγιείᾳ , ἆρα ἄμφω δυνάμει ; καὶ τὸ ὕδωρ δυνάμει οἶνος καὶ ὄξος ; ἢ τοῦ μὲν καθʼ ἕξιν καὶ κατὰ τὸ εἶδος ὕλη , τοῦ δὲ κατὰ στέρησιν καὶ φθορὰν τὴν παρὰ φύσιν ; ἀπορία δέ τις ἔστι καὶ διὰ τί ὁ οἶνος οὐχ ὕλη τοῦ ὄξους οὐδὲ δυνάμει ὄξος ( καίτοι γίγνεται ἐξ αὐτοῦ ὄξος ) καὶ ὁ ζῶν δυνάμει νεκρός . ἢ οὔ , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς αἱ φθοραί , ἡ δὲ τοῦ ζῴου ὕλη αὐτὴ κατὰ φθορὰν νεκροῦ δύναμις καὶ ὕλη , καὶ τὸ ὕδωρ ὄξους · γίγνεται γὰρ ἐκ τούτων ὥσπερ ἐξ ἡμέρας νύξ . καὶ ὅσα δὴ οὕτω μεταβάλλει εἰς ἄλληλα , εἰς τὴν ὕλην δεῖ ἐπανελθεῖν , οἷον εἰ ἐκ νεκροῦ ζῷον , εἰς τὴν ὕλην πρῶτον , εἶθʼ οὕτω ζῷον · καὶ τὸ ὄξος εἰς ὕδωρ , εἶθʼ οὕτως οἶνος .
Lemmas: ἐπεί δέ ἔνιοι ἄνευ γένεσις καί φθορά εἰμί καί οὐ εἰμί , οἷος ὁ στιγμή , εἴπερ εἰμί , καί ὅλος ὁ εἶδος ( οὐ γάρ ὁ λευκός γίγνομαι ἀλλά ὁ ξύλον λευκός , εἰ ἐκ τις καί τίς πᾶς ὁ γίγνομαι γίγνομαι ) , οὐ πᾶς ἄν ἐναντίος γίγνομαι ἐκ ἀλλήλων , ἀλλά ἕτερος λευκός ἄνθρωπος ἐκ μέλας ἄνθρωπος καί λευκός ἐκ μέλας · οὐδέ πᾶς ὕλη εἰμί ἀλλά ὅσος γένεσις εἰμί καί μεταβολή εἰς ἀλλήλων · ὅσος δέ ἄνευ ὁ μεταβάλλω εἰμί ἤ μή , οὐ εἰμί οὗτος ἐλαύνω δέ ἀπορία πῶς πρός ἐναντίος ὁ ὕλη ὁ ἕκαστος ἔχω . οἷον εἰ ὁ σῶμα δύναμις ὑγιεινός , ἐναντίος δέ νόσος ὑγίεια , ἆρα ἄμφω δύναμις ; καί ὁ ὕδωρ δύναμις οἶνος καί ὄξος ; ἤ ὁ μέν κατά ἕξις καί κατά ὁ εἶδος ὕλη , ὁ δέ κατά στέρησις καί φθορά ὁ παρά φύσις ; ἀπορία δέ τις εἰμί καί διά τίς ὁ οἶνος οὐ ὕλη ὁ ὄξος οὐδέ δύναμις ὄξος ( καίτοι γίγνομαι ἐκ αὐτός ὄξος ) καί ὁ ζάω δύναμις νεκρός . ἤ οὐ , ἀλλά κατά συμβαίνω ὁ φθορά , ὁ δέ ὁ ζῷον ὕλη αὐτός κατά φθορά νεκρός δύναμις καί ὕλη , καί ὁ ὕδωρ ὄξος · γίγνομαι γάρ ἐκ οὗτος ὥσπερ ἐκ ἡμέρα νύξ . καί ὅσος δή οὕτως μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , εἰς ὁ ὕλη δέω ἐπανέρχομαι , οἷος εἰ ἐκ νεκρός ζῷον , εἰς ὁ ὕλη πρῶτος , εἶτα οὕτως ζῷον · καί ὁ ὄξος εἰς ὕδωρ , εἶτα οὕτως οἶνος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 9.2
ἐπεὶ δʼ αἱ μὲν ἐν τοῖς ἀψύχοις ἐνυπάρχουσιν ἀρχαὶ τοιαῦται , αἱ δʼ ἐν τοῖς ἐμψύχοις καὶ ἐν ψυχῇ καὶ τῆς ψυχῆς ἐν τῷ λόγον ἔχοντι , δῆλον ὅτι καὶ τῶν δυνάμεων αἱ μὲν ἔσονται ἄλογοι αἱ δὲ μετὰ λόγου · διὸ πᾶσαι αἱ τέχναι καὶ αἱ ποιητικαὶ ἐπιστῆμαι δυνάμεις εἰσίν · ἀρχαὶ γὰρ μεταβλητικαί εἰσιν ἐν ἄλλῳ ἢ ᾗ ἄλλο . καὶ αἱ μὲν μετὰ λόγου πᾶσαι τῶν ἐναντίων αἱ αὐταί , αἱ δὲ ἄλογοι μία ἑνός , οἷον τὸ θερμὸν τοῦ θερμαίνειν μόνονʼ ἡ δὲ ἰατρικὴ νόσου καὶ ὑγιείας . αἴτιον δὲ ὅτι λόγος ἐστὶν ἡ ἐπιστήμη , ὁ δὲ λόγος ὁ αὐτὸς δηλοῖ τὸ πρᾶγμα καὶ τὴν στέρησιν , πλὴν οὐχ ὡσαύτως , καὶ ἔστιν ὡς ἀμφοῖν ἔστι δʼ ὡς τοῦ ὑπάρχοντος μᾶλλον , ὥστʼ ἀνάγκη καὶ τὰς τοιαύτας ἐπιστήμας εἶναι μὲν τῶν ἐναντίων , εἶναι δὲ τοῦ μὲν καθʼ αὑτὰς τοῦ δὲ μὴ καθʼ αὑτάς · καὶ γὰρ ὁ λόγος τοῦ μὲν καθʼ αὑτὸ τοῦ δὲ τρόπον τινὰ κατὰ συμβεβηκός · ἀποφάσει γὰρ καὶ ἀποφορᾷ δηλοῖ τὸ ἐναντίον · ἡ γὰρ στέρησις ἡ πρώτη τὸ ἐναντίον , αὕτη δὲ ἀποφορὰ θατέρου . ἐπεὶ δὲ τὰ ἐναντία οὐκ ἐγγίγνεται ἐν τῷ αὐτῷ , ἡ δʼ ἐπιστήμη δύναμις τῷ λόγον ἔχειν , καὶ ἡ ψυχὴ κινήσεως ἔχει ἀρχήν , τὸ μὲν ὑγιεινὸν ὑγίειαν μόνον ποιεῖ καὶ τὸ θερμαντικὸν θερμότητα καὶ τὸ ψυκτικὸν ψυχρότητα , ὁ δʼ ἐπιστήμων ἄμφω . λόγος γάρ ἐστιν ἀμφοῖν μέν , οὐχ ὁμοίως δέ , καὶ ἐν ψυχῇ ἣ ἔχει κινήσεως ἀρχήν · ὥστε ἄμφω ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἀρχῆς κινήσει πρὸς ταὐτὸ συνάψασα · διὸ τὰ κατὰ λόγον δυνατὰ τοῖς ἄνευ λόγου δυνατοῖς ποιεῖ τἀναντία · μιᾷ γὰρ ἀρχῇ περιέχεται , τῷ λόγῳ . φανερὸν δὲ καὶ ὅτι τῇ μὲν τοῦ εὖ δυνάμει ἀκολουθεῖ ἡ τοῦ μόνον ποιῆσαι ἢ παθεῖν δύναμις , ταύτῃ δʼ ἐκείνη οὐκ ἀεί · ἀνάγκη γὰρ τὸν εὖ ποιοῦντα καὶ ποιεῖν , τὸν δὲ μόνον ποιοῦντα οὐκ ἀνάγκη καὶ εὖ ποιεῖν .
Lemmas: ἐπεί δέ ὁ μέν ἐν ὁ ἄψυχος ἐνυπάρχω ἀρχή τοιοῦτος , ὁ δέ ἐν ὁ ἔμψυχος καί ἐν ψυχή καί ὁ ψυχή ἐν ὁ λόγος ἔχω , δῆλος ὅτι καί ὁ δύναμις ὁ μέν εἰμί ἄλογος ὁ δέ μετά λόγος · διό πᾶς ὁ τέχνη καί ὁ ποιητικός ἐπιστήμη δύναμις εἰμί · ἀρχή γάρ μεταβλητικός εἰμί ἐν ἄλλος ἤ ᾗ ἄλλος . καί ὁ μέν μετά λόγος πᾶς ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός , ὁ δέ ἄλογος εἷς εἷς , οἷος ὁ θερμός ὁ θερμαίνω μόνονέ ὁ δέ ἰατρικός νόσος καί ὑγίεια . αἴτιος δέ ὅτι λόγος εἰμί ὁ ἐπιστήμη , ὁ δέ λόγος ὁ αὐτός δηλόω ὁ πρᾶγμα καί ὁ στέρησις , πλήν οὐ ὡσαύτως , καί εἰμί ὡς ἄμφω εἰμί δέ ὡς ὁ ὑπάρχω μάλα , ὥστε ἀνάγκη καί ὁ τοιοῦτος ἐπιστήμη εἰμί μέν ὁ ἐναντίος , εἰμί δέ ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ δέ μή κατά ἑαυτοῦ · καί γάρ ὁ λόγος ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ δέ τρόπος τις κατά συμβαίνω · ἀπόφασις γάρ καί ἀποφορά δηλόω ὁ ἐναντίος · ὁ γάρ στέρησις ὁ πρῶτος ὁ ἐναντίος , οὗτος δέ ἀποφορά ἕτερος . ἐπεί δέ ὁ ἐναντίος οὐ ἐγγίγνομαι ἐν ὁ αὐτός , ὁ δέ ἐπιστήμη δύναμις ὁ λόγος ἔχω , καί ὁ ψυχή κίνησις ἔχω ἀρχή , ὁ μέν ὑγιεινός ὑγίεια μόνος ποιέω καί ὁ θερμαντικός θερμότης καί ὁ ψυκτικός ψυχρότης , ὁ δέ ἐπιστήμων ἄμφω . λόγος γάρ εἰμί ἄμφω μέν , οὐ ὅμοιος δέ , καί ἐν ψυχή ὅς ἔχω κίνησις ἀρχή · ὥστε ἄμφω ἀπό ὁ αὐτός ἀρχή κινέω πρός αὐτός συνάπτω · διό ὁ κατά λόγος δυνατός ὁ ἄνευ λόγος δυνατός ποιέω ἐναντίος · εἷς γάρ ἀρχή περιέχω , ὁ λόγος . φανερός δέ καί ὅτι ὁ μέν ὁ εὖ δύναμις ἀκολουθέω ὁ ὁ μόνος ποιέω ἤ πάσχω δύναμις , οὗτος δέ ἐκεῖνος οὐ ἀεί · ἀνάγκη γάρ ὁ εὖ ποιέω καί ποιέω , ὁ δέ μόνος ποιέω οὐ ἀνάγκη καί εὖ ποιέω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 9.4
εἰ δέ ἐστι τὸ εἰρημένον τὸ δυνατὸν ἢ ἀκολουθεῖ , φανερὸν ὅτι οὐκ ἐνδέχεται ἀληθὲς εἶναι τὸ εἰπεῖν ὅτι δυνατὸν μὲν τοδί , οὐκ ἔσται δέ , ὥστε τὰ ἀδύνατα εἶναι ταύτῃ διαφεύγειν · λέγω δὲ οἷον εἴ τις φαίη δυνατὸν τὴν διάμετρον μετρηθῆναι οὐ μέντοι μετρηθήσεσθαι—ὁ μὴ λογιζόμενος τὸ ἀδύνατον εἶναι—ὅτι οὐθὲν κωλύει δυνατόν τι ὂν εἶναι ἢ γενέσθαι μὴ εἶναι μηδʼ ἔσεσθαι . ἀλλʼ ἐκεῖνο ἀνάγκη ἐκ τῶν κειμένων , εἰ καὶ ὑποθοίμεθα εἶναι ἢ γεγονέναι ὃ οὐκ ἔστι μὲν δυνατὸν δέ , ὅτι οὐθὲν ἔσται ἀδύνατον · συμβήσεται δέ γε , τὸ γὰρ μετρεῖσθαι ἀδύνατον . οὐ γὰρ δή ἐστι ταὐτὸ τὸ ψεῦδος καὶ τὸ ἀδύνατον · τὸ γάρ σε ἑστάναι νῦν ψεῦδος μέν , οὐκ ἀδύνατον δέ . ἅμα δὲ δῆλον καὶ ὅτι , εἰ τοῦ Α ὄντος ἀνάγκη τὸ Β εἶναι , καὶ δυνατοῦ ὄντος εἶναι τοῦ Α καὶ τὸ Β ἀνάγκη εἶναι δυνατόν · εἰ γὰρ μὴ ἀνάγκη δυνατὸν εἶναι , οὐθὲν κωλύει μὴ εἶναι δυνατὸν εἶναι . ἔστω δὴ τὸ Α δυνατόν . οὐκοῦν ὅτε τὸ Α δυνατὸν εἴη εἶναι , εἰ τεθείη τὸ Α , οὐθὲν ἀδύνατον εἶναι συνέβαινεν · τὸ δέ γε Β ἀνάγκη εἶναι . ἀλλʼ ἦν ἀδύνατον . ἔστω δὴ ἀδύνατον . εἰ δὴ ἀδύνατον εἶναι τὸ Β , ἀνάγκη καὶ τὸ Α εἶναι . ἀλλʼ ἦν ἄρα τὸ πρῶτον ἀδύνατον · καὶ τὸ δεύτερον ἄρα . ἂν ἄρα ᾖ τὸ Α δυνατόν , καὶ τὸ Β ἔσται δυνατόν , εἴπερ οὕτως εἶχον ὥστε τοῦ Α ὄντος ἀνάγκη εἶναι τὸ Β . ἐὰν δὴ οὕτως ἐχόντων τῶν Α Β μὴ ᾖ δυνατὸν τὸ Β οὕτως , οὐδὲ τὰ Α Β ἕξει ὡς ἐτέθη · καὶ εἰ τοῦ Α δυνατοῦ ὄντος ἀνάγκη τὸ Β δυνατὸν εἶναι , εἰ ἔστι τὸ Α ἀνάγκη εἶναι καὶ τὸ Β . τὸ γὰρ δυνατὸν εἶναι ἐξ ἀνάγκης τὸ Β εἶναι , εἰ τὸ Α δυνατόν , τοῦτο σημαίνει , ἐὰν ᾖ τὸ Α καὶ ὅτε καὶ ὡς ἦν δυνατὸν εἶναι , κἀκεῖνο τότε καὶ οὕτως εἶναι ἀναγκαῖον .
Lemmas: εἰ δέ εἰμί ὁ λέγω ὁ δυνατός ἤ ἀκολουθέω , φανερός ὅτι οὐ ἐνδέχομαι ἀληθής εἰμί ὁ λέγω ὅτι δυνατός μέν ὅδε , οὐ εἰμί δέ , ὥστε ὁ ἀδύνατος εἰμί ταύτῃ διαφεύγω · λέγω δέ οἷος εἰ τις φημί δυνατός ὁ διάμετρος μετρέω οὐ μέντοι μετρέω μή λογίζομαι ὁ ἀδύνατος εἶναι—ὅτι οὐδείς κωλύω δυνατός τις εἰμί εἰμί ἤ γίγνομαι μή εἰμί μηδέ εἰμί . ἀλλά ἐκεῖνος ἀνάγκη ἐκ ὁ κεῖμαι , εἰ καί ὑποτίθημι εἰμί ἤ γίγνομαι ὅς οὐ εἰμί μέν δυνατός δέ , ὅτι οὐδείς εἰμί ἀδύνατος · συμβαίνω δέ γε , ὁ γάρ μετρέω ἀδύνατος . οὐ γάρ δή εἰμί αὐτός ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀδύνατος · ὁ γάρ σύ ἵστημι νῦν ψεῦδος μέν , οὐ ἀδύνατος δέ . ἅμα δέ δῆλος καί ὅτι , εἰ ὁ Α εἰμί ἀνάγκη ὁ Β εἰμί , καί δυνατός εἰμί εἰμί ὁ Α καί ὁ Β ἀνάγκη εἰμί δυνατός · εἰ γάρ μή ἀνάγκη δυνατός εἰμί , οὐδείς κωλύω μή εἰμί δυνατός εἰμί . εἰμί δή ὁ Α δυνατός . οὐκοῦν ὅτε ὁ Α δυνατός εἰμί εἰμί , εἰ τίθημι ὁ Α , οὐδείς ἀδύνατος εἰμί συμβαίνω · ὁ δέ γε Β ἀνάγκη εἰμί . ἀλλά εἰμί ἀδύνατος . εἰμί δή ἀδύνατος . εἰ δή ἀδύνατος εἰμί ὁ Β , ἀνάγκη καί ὁ Α εἰμί . ἀλλά εἰμί ἄρα ὁ πρῶτος ἀδύνατος · καί ὁ δεύτερος ἄρα . ἐάν ἄρα εἰμί ὁ Α δυνατός , καί ὁ Β εἰμί δυνατός , εἴπερ οὕτως ἔχω ὥστε ὁ Α εἰμί ἀνάγκη εἰμί ὁ Β . ἐάν δή οὕτως ἔχω ὁ Α Β μή εἰμί δυνατός ὁ Β οὕτως , οὐδέ ὁ Α Β ἔχω ὡς τίθημι · καί εἰ ὁ Α δυνατός εἰμί ἀνάγκη ὁ Β δυνατός εἰμί , εἰ εἰμί ὁ Α ἀνάγκη εἰμί καί ὁ Β . ὁ γάρ δυνατός εἰμί ἐκ ἀνάγκη ὁ Β εἰμί , εἰ ὁ Α δυνατός , οὗτος σημαίνω , ἐάν εἰμί ὁ Α καί ὅτε καί ὡς εἰμί δυνατός εἰμί , ἐκεῖνος τότε καί οὕτως εἰμί ἀναγκαῖος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 9.5
ἁπασῶν δὲ τῶν δυνάμεων οὐσῶν τῶν μὲν συγγενῶν οἷον τῶν αἰσθήσεων , τῶν δὲ ἔθει οἷον τῆς τοῦ αὐλεῖν , τῶν δὲ μαθήσει οἷον τῆς τῶν τεχνῶν , τὰς μὲν ἀνάγκη προενεργήσαντας ἔχειν , ὅσαι ἔθει καὶ λόγῳ , τὰς δὲ μὴ τοιαύτας καὶ τὰς ἐπὶ τοῦ πάσχειν οὐκ ἀνάγκη . ἐπεὶ δὲ τὸ δυνατὸν τὶ δυνατὸν καὶ ποτὲ καὶ πὼς καὶ ὅσα ἄλλα ἀνάγκη προσεῖναι ἐν τῷ διορισμῷ , καὶ τὰ μὲν κατὰ λόγον δύναται κινεῖν καὶ αἱ δυνάμεις αὐτῶν μετὰ λόγου , τὰ δὲ ἄλογα καὶ αἱ δυνάμεις ἄλογοι , κἀκείνας μὲν ἀνάγκη ἐν ἐμψύχῳ εἶναι ταύτας δὲ ἐν ἀμφοῖν , τὰς μὲν τοιαύτας δυνάμεις ἀνάγκη , ὅταν ὡς δύνανται τὸ ποιητικὸν καὶ τὸ παθητικὸν πλησιάζωσι , τὸ μὲν ποιεῖν τὸ δὲ πάσχειν , ἐκείνας δʼ οὐκ ἀνάγκη · αὗται μὲν γὰρ πᾶσαι μία ἑνὸς ποιητική , ἐκεῖναι δὲ τῶν ἐναντίων , ὥστε ἅμα ποιήσει τὰ ἐναντία · τοῦτο δὲ ἀδύνατον . ἀνάγκη ἄρα ἕτερόν τι εἶναι τὸ κύριον · λέγω δὲ τοῦτο ὄρεξιν ἢ προαίρεσιν . ὁποτέρου γὰρ ἂν ὀρέγηται κυρίως , τοῦτο ποιήσει ὅταν ὡς δύναται ὑπάρχῃ καὶ πλησιάζῃ τῷ παθητικῷ · ὥστε τὸ δυνατὸν κατὰ λόγον ἅπαν ἀνάγκη , ὅταν ὀρέγηται οὗ ἔχει τὴν δύναμιν καὶ ὡς ἔχει , τοῦτο ποιεῖν · ἔχει δὲ παρόντος τοῦ παθητικοῦ καὶ ὡδὶ ἔχοντος · εἰ δὲ μή , ποιεῖν οὐ δυνήσεται ( τὸ γὰρ μηθενὸς τῶν ἔξω κωλύοντος προσδιορίζεσθαι οὐθὲν ἔτι δεῖ · τὴν γὰρ δύναμιν ἔχει ὡς ἔστι δύναμις τοῦ ποιεῖν , ἔστι δʼ οὐ πάντως ἀλλʼ ἐχόντων πῶς , ἐν οἷς ἀφορισθήσεται καὶ τὰ ἔξω κωλύοντα · ἀφαιρεῖται γὰρ ταῦτα τῶν ἐν τῷ διορισμῷ προσόντων ἔνια ) · διὸ οὐδʼ ἐὰν ἅμα βούληται ἢ ἐπιθυμῇ ποιεῖν δύο ἢ τὰ ἐναντία , οὐ ποιήσει · οὐ γὰρ οὕτως ἔχει αὐτῶν τὴν δύναμιν οὐδʼ ἔστι τοῦ ἅμα ποιεῖν ἡ δύναμις , ἐπεὶ ὧν ἐστὶν οὕτως ποιήσει .
Lemmas: ἅπας δέ ὁ δύναμις εἰμί ὁ μέν συγγενής οἷος ὁ αἴσθησις , ὁ δέ ἔθος οἷος ὁ ὁ αὐλέω , ὁ δέ μάθησις οἷος ὁ ὁ τέχνη , ὁ μέν ἀνάγκη προενεργέω ἔχω , ὅσος ἔθος καί λόγος , ὁ δέ μή τοιοῦτος καί ὁ ἐπί ὁ πάσχω οὐ ἀνάγκη . ἐπεί δέ ὁ δυνατός τίς δυνατός καί ποτέ καί πως καί ὅσος ἄλλος ἀνάγκη πρόσειμι ἐν ὁ διορισμός , καί ὁ μέν κατά λόγος δύναμαι κινέω καί ὁ δύναμις αὐτός μετά λόγος , ὁ δέ ἄλογος καί ὁ δύναμις ἄλογος , ἐκεῖνος μέν ἀνάγκη ἐν ἔμψυχος εἰμί οὗτος δέ ἐν ἄμφω , ὁ μέν τοιοῦτος δύναμις ἀνάγκη , ὅταν ὡς δύναμαι ὁ ποιητικός καί ὁ παθητικός πλησιάζω , ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πάσχω , ἐκεῖνος δέ οὐ ἀνάγκη · οὗτος μέν γάρ πᾶς εἷς εἷς ποιητικός , ἐκεῖνος δέ ὁ ἐναντίος , ὥστε ἅμα ποιέω ὁ ἐναντίος · οὗτος δέ ἀδύνατος . ἀνάγκη ἄρα ἕτερος τις εἰμί ὁ κύριος · λέγω δέ οὗτος ὄρεξις ἤ προαίρεσις . ὁπότερος γάρ ἄν ὀρέγω κύριος , οὗτος ποιέω ὅταν ὡς δύναμαι ὑπάρχω καί πλησιάζω ὁ παθητικός · ὥστε ὁ δυνατός κατά λόγος ἅπας ἀνάγκη , ὅταν ὀρέγω ὅς ἔχω ὁ δύναμις καί ὡς ἔχω , οὗτος ποιέω · ἔχω δέ πάρειμι ὁ παθητικός καί ὡδί ἔχω · εἰ δέ μή , ποιέω οὐ δύναμαι ( ὁ γάρ μηθενός ὁ ἔξω κωλύω προσδιορίζω οὐδείς ἔτι δέω · ὁ γάρ δύναμις ἔχω ὡς εἰμί δύναμις ὁ ποιέω , εἰμί δέ οὐ πάντως ἀλλά ἔχω πῶς , ἐν ὅς ἀφορίζω καί ὁ ἔξω κωλύω · ἀφαιρέω γάρ οὗτος ὁ ἐν ὁ διορισμός πρόσειμι ἔνιοι ) · διό οὐδέ ἐάν ἅμα βούλομαι ἤ ἐπιθυμέω ποιέω δύο ἤ ὁ ἐναντίος , οὐ ποιέω · οὐ γάρ οὕτως ἔχω αὐτός ὁ δύναμις οὐδέ εἰμί ὁ ἅμα ποιέω ὁ δύναμις , ἐπεί ὅς εἰμί οὕτως ποιέω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 9.9
ὅτι δὲ καὶ βελτίων καὶ τιμιωτέρα τῆς σπουδαίας δυνάμεως ἡ ἐνέργεια , ἐκ τῶνδε δῆλον . ὅσα γὰρ κατὰ τὸ δύνασθαι λέγεται , ταὐτόν ἐστι δυνατὸν τἀναντία , οἷον τὸ δύνασθαι λεγόμενον ὑγιαίνειν ταὐτόν ἐστι καὶ τὸ νοσεῖν , καὶ ἅμα · ἡ αὐτὴ γὰρ δύναμις τοῦ ὑγιαίνειν καὶ κάμνειν , καὶ ἠρεμεῖν καὶ κινεῖσθαι , καὶ οἰκοδομεῖν καὶ καταβάλλειν , καὶ οἰκοδομεῖσθαι καὶ καταπίπτειν . τὸ μὲν οὖν δύνασθαι τἀναντία ἅμα ὑπάρχει · τὰ δʼ ἐναντία ἅμα ἀδύνατον , καὶ τὰς ἐνεργείας δὲ ἅμα ἀδύνατον ὑπάρχειν ( οἷον ὑγιαίνειν καὶ κάμνειν ) , ὥστʼ ἀνάγκη τούτων θάτερον εἶναι τἀγαθόν , τὸ δὲ δύνασθαι ὁμοίως ἀμφότερον ἢ οὐδέτερον · ἡ ἄρα ἐνέργεια βελτίων . ἀνάγκη δὲ καὶ ἐπὶ τῶν κακῶν τὸ τέλος καὶ τὴν ἐνέργειαν εἶναι χεῖρον τῆς δυνάμεως · τὸ γὰρ δυνάμενον ταὐτὸ ἄμφω τἀναντία . δῆλον ἄρα ὅτι οὐκ ἔστι τὸ κακὸν παρὰ τὰ πράγματα · ὕστερον γὰρ τῇ φύσει τὸ κακὸν τῆς δυνάμεως . οὐκ ἄρα οὐδʼ ἐν τοῖς ἐξ ἀρχῆς καὶ τοῖς ἀϊδίοις οὐθὲν ἔστιν οὔτε κακὸν οὔτε ἁμάρτημα οὔτε διεφθαρμένον ( καὶ γὰρ ἡ διαφθορὰ τῶν κακῶν ἐστίν ) . εὑρίσκεται δὲ καὶ τὰ διαγράμματα ἐνεργείᾳ · διαιροῦντες γὰρ εὑρίσκουσιν . εἰ δʼ ἦν διῃρημένα , φανερὰ ἂν ἦν · νῦν δʼ ἐνυπάρχει δυνάμει . διὰ τί δύο ὀρθαὶ τὸ τρίγωνον ; ὅτι αἱ περὶ μίαν στιγμὴν γωνίαι ἴσαι δύο ὀρθαῖς . εἰ οὖν ἀνῆκτο ἡ παρὰ τὴν πλευράν , ἰδόντι ἂν ἦν εὐθὺς δῆλον διὰ τί . ἐν ἡμικυκλίῳ ὀρθὴ καθόλου διὰ τί ; ἐὰν ἴσαι τρεῖς , ἥ τε βάσις δύο καὶ ἡ ἐκ μέσου ἐπισταθεῖσα ὀρθή , ἰδόντι δῆλον τῷ ἐκεῖνο εἰδότι . ὥστε φανερὸν ὅτι τὰ δυνάμει ὄντα εἰς ἐνέργειαν ἀγόμενα εὑρίσκεται · αἴτιον δὲ ὅτι ἡ νόησις ἐνέργεια · ὥστʼ ἐξ ἐνεργείας ἡ δύναμις , καὶ διὰ τοῦτο ποιοῦντες γιγνώσκουσιν ( ὕστερον γὰρ γενέσει ἡ ἐνέργεια ἡ κατʼ ἀριθμόν ) .
Lemmas: ὅτι δέ καί ἀγαθός καί τίμιος ὁ σπουδαῖος δύναμις ὁ ἐνέργεια , ἐκ ὅδε δῆλος . ὅσος γάρ κατά ὁ δύναμαι λέγω , αὐτός εἰμί δυνατός ἐναντίος , οἷος ὁ δύναμαι λέγω ὑγιαίνω αὐτός εἰμί καί ὁ νοσέω , καί ἅμα · ὁ αὐτός γάρ δύναμις ὁ ὑγιαίνω καί κάμνω , καί ἠρεμέω καί κινέω , καί οἰκοδομέω καί καταβάλλω , καί οἰκοδομέω καί καταπίπτω . ὁ μέν οὖν δύναμαι ἐναντίος ἅμα ὑπάρχω · ὁ δέ ἐναντίος ἅμα ἀδύνατος , καί ὁ ἐνέργεια δέ ἅμα ἀδύνατος ὑπάρχω ( οἷος ὑγιαίνω καί κάμνω ) , ὥστε ἀνάγκη οὗτος ἕτερος εἰμί ἀγαθός , ὁ δέ δύναμαι ὅμοιος ἀμφότερος ἤ οὐδέτερος · ὁ ἄρα ἐνέργεια ἀγαθός . ἀνάγκη δέ καί ἐπί ὁ κακός ὁ τέλος καί ὁ ἐνέργεια εἰμί κακός ὁ δύναμις · ὁ γάρ δύναμαι αὐτός ἄμφω ἐναντίος . δῆλος ἄρα ὅτι οὐ εἰμί ὁ κακός παρά ὁ πρᾶγμα · ὕστερον γάρ ὁ φύσις ὁ κακός ὁ δύναμις . οὐ ἄρα οὐδέ ἐν ὁ ἐκ ἀρχή καί ὁ ἀίδιος οὐδείς εἰμί οὔτε κακός οὔτε ἁμάρτημα οὔτε διαφθείρω ( καί γάρ ὁ διαφθορά ὁ κακός εἰμί ) . εὑρίσκω δέ καί ὁ διάγραμμα ἐνέργεια · διαιρέω γάρ εὑρίσκω . εἰ δέ εἰμί διαιρέω , φανερός ἄν εἰμί · νῦν δέ ἐν-ὑπάρχω δύναμις . διά τίς δύο ὀρθός ὁ τρίγωνος ; ὅτι ὁ περί εἷς στιγμή γωνία ἴσος δύο ὀρθός . εἰ οὖν ἀνάγω ὁ παρά ὁ πλευρά , ὁράω ἄν εἰμί εὐθύς δῆλος διά τίς . ἐν ἡμικύκλιον ὀρθός καθόλου διά τίς ; ἐάν ἴσος τρεῖς , ὁ τε βάσις δύο καί ὁ ἐκ μέσος ἐφίστημι ὀρθός , ὁράω δῆλος ὁ ἐκεῖνος οἶδα . ὥστε φανερός ὅτι ὁ δύναμις εἰμί εἰς ἐνέργεια ἄγω εὑρίσκω · αἴτιος δέ ὅτι ὁ νόησις ἐνέργεια · ὥστε ἐκ ἐνέργεια ὁ δύναμις , καί διά οὗτος ποιέω γιγνώσκω ( ὕστερον γάρ γένεσις ὁ ἐνέργεια ὁ κατά ἀριθμός ) .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 10.10
ἐπειδὴ δὲ τὰ ἐναντία ἕτερα τῷ εἴδει , τὸ δὲ φθαρτὸν καὶ τὸ ἄφθαρτον ἐναντία ( στέρησις γὰρ ἀδυναμία διωρισμένη ) , ἀνάγκη ἕτερον εἶναι τῷ γένει τὸ φθαρτὸν καὶ τὸ ἄφθαρτον . νῦν μὲν οὖν ἐπʼ αὐτῶν εἰρήκαμεν τῶν καθόλου ὀνομάτων , ὥστε δόξειεν ἂν οὐκ ἀναγκαῖον εἶναι ὁτιοῦν ἄφθαρτον καὶ φθαρτὸν ἕτερα εἶναι τῷ εἴδει , ὥσπερ οὐδὲ λευκὸν καὶ μέλαν ( τὸ γὰρ αὐτὸ ἐνδέχεται εἶναι , καὶ ἅμα , ἐὰν ᾖ τῶν καθόλου , ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος εἴη ἂν καὶ λευκὸς καὶ μέλας , καὶ τῶν καθʼ ἕκαστον · εἴη γὰρ ἄν , μὴ ἅμα , ὁ αὐτὸς λευκὸς καὶ μέλας · καίτοι ἐναντίον τὸ λευκὸν τῷ μέλανι ) · ἀλλὰ τῶν ἐναντίων τὰ μὲν κατὰ συμβεβηκὸς ὑπάρχει ἐνίοις , οἷον καὶ τὰ νῦν εἰρημένα καὶ ἄλλα πολλά , τὰ δὲ ἀδύνατον , ὧν ἐστὶ καὶ τὸ φθαρτὸν καὶ τὸ ἄφθαρτον · οὐδὲν γάρ ἐστι φθαρτὸν κατὰ συμβεβηκός · τὸ μὲν γὰρ συμβεβηκὸς ἐνδέχεται μὴ ὑπάρχειν , τὸ δὲ φθαρτὸν τῶν ἐξ ἀνάγκης ὑπαρχόντων ἐστὶν οἷς ὑπάρχει · ἢ ἔσται τὸ αὐτὸ καὶ ἓν φθαρτὸν καὶ ἄφθαρτον , εἰ ἐνδέχεται μὴ ὑπάρχειν αὐτῷ τὸ φθαρτόν . ἢ τὴν οὐσίαν ἄρα ἢ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἀνάγκη ὑπάρχειν τὸ φθαρτὸν ἑκάστῳ τῶν φθαρτῶν . ὁ δʼ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ τοῦ ἀφθάρτου · τῶν γὰρ ἐξ ἀνάγκης ὑπαρχόντων ἄμφω . ᾗ ἄρα καὶ καθʼ ὃ πρῶτον τὸ μὲν φθαρτὸν τὸ δʼ ἄφθαρτον , ἔχει ἀντίθεσιν , ὥστε ἀνάγκη γένει ἕτερα εἶναι . φανερὸν τοίνυν ὅτι οὐκ ἐνδέχεται εἶναι εἴδη τοιαῦτα οἷα λέγουσί τινες · ἔσται γὰρ καὶ ἄνθρωπος ὁ μὲν φθαρτὸς ὁ δʼ ἄφθαρτος . καίτοι τῷ εἴδει ταὐτὰ λέγεται εἶναι τὰ εἴδη τοῖς τισὶ καὶ οὐχ ὁμώνυμα · τὰ δὲ γένει ἕτερα πλεῖον διέστηκεν ἢ τὰ εἴδει .
Lemmas: ἐπειδή δέ ὁ ἐναντίος ἕτερος ὁ εἶδος , ὁ δέ φθαρτός καί ὁ ἄφθαρτος ἐναντίος ( στέρησις γάρ ἀδυναμία διορίζω ) , ἀνάγκη ἕτερος εἰμί ὁ γένος ὁ φθαρτός καί ὁ ἄφθαρτος . νῦν μέν οὖν ἐπί αὐτός λέγω ὁ καθόλου ὄνομα , ὥστε δοκέω ἄν οὐ ἀναγκαῖος εἰμί ὁστισοῦν ἄφθαρτος καί φθαρτός ἕτερος εἰμί ὁ εἶδος , ὥσπερ οὐδέ λευκός καί μέλας ( ὁ γάρ αὐτός ἐνδέχομαι εἰμί , καί ἅμα , ἐάν εἰμί ὁ καθόλου , ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος εἰμί ἄν καί λευκός καί μέλας , καί ὁ κατά ἕκαστος · εἰμί γάρ ἄν , μή ἅμα , ὁ αὐτός λευκός καί μέλας · καίτοι ἐναντίος ὁ λευκός ὁ μέλας ) · ἀλλά ὁ ἐναντίος ὁ μέν κατά συμβαίνω ὑπάρχω ἔνιοι , οἷος καί ὁ νῦν λέγω καί ἄλλος πολύς , ὁ δέ ἀδύνατος , ὅς εἰμί καί ὁ φθαρτός καί ὁ ἄφθαρτος · οὐδείς γάρ εἰμί φθαρτός κατά συμβαίνω · ὁ μέν γάρ συμβαίνω ἐνδέχομαι μή ὑπάρχω , ὁ δέ φθαρτός ὁ ἐκ ἀνάγκη ὑπάρχω εἰμί ὅς ὑπάρχω · ἤ εἰμί ὁ αὐτός καί εἷς φθαρτός καί ἄφθαρτος , εἰ ἐνδέχομαι μή ὑπάρχω αὐτός ὁ φθαρτός . ἤ ὁ οὐσία ἄρα ἤ ἐν ὁ οὐσία ἀνάγκη ὑπάρχω ὁ φθαρτός ἕκαστος ὁ φθαρτός . ὁ δέ αὐτός λόγος καί περί ὁ ἄφθαρτος · ὁ γάρ ἐκ ἀνάγκη ὑπάρχω ἄμφω . ᾗ ἄρα καί κατά ὅς πρῶτος ὁ μέν φθαρτός ὁ δέ ἄφθαρτος , ἔχω ἀντίθεσις , ὥστε ἀνάγκη γένος ἕτερος εἰμί . φανερός τοίνυν ὅτι οὐ ἐνδέχομαι εἰμί εἶδος τοιοῦτος οἷος λέγω τις · εἰμί γάρ καί ἄνθρωπος ὁ μέν φθαρτός ὁ δέ ἄφθαρτος . καίτοι ὁ εἶδος αὐτός λέγω εἰμί ὁ εἶδος ὁ τις καί οὐ ὁμώνυμος · ὁ δέ γένος ἕτερος πολύς διΐστημι ἤ ὁ εἶδος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 11.4
ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ μαθηματικὸς χρῆται τοῖς κοινοῖς ἰδίως , καὶ τὰς τούτων ἀρχὰς ἂν εἴη θεωρῆσαι τῆς πρώτης φιλοσοφίας . ὅτι γὰρ ἀπὸ τῶν ἴσων ἴσων ἀφαιρεθέντων ἴσα τὰ λειπόμενα , κοινὸν μέν ἐστιν ἐπὶ πάντων τῶν ποσῶν , ἡ μαθηματικὴ δʼ ἀπολαβοῦσα περί τι μέρος τῆς οἰκείας ὕλης ποιεῖται τὴν θεωρίαν , οἷον περὶ γραμμὰς ἢ γωνίας ἢ ἀριθμοὺς ἢ τῶν λοιπῶν τι ποσῶν , οὐχ ᾗ δʼ ὄντα ἀλλʼ ᾗ συνεχὲς αὐτῶν ἕκαστον ἐφʼ ἓν ἢ δύο ἢ τρία · ἡ δὲ φιλοσοφία περὶ τῶν ἐν μέρει μέν , ᾗ τούτων ἑκάστῳ τι συμβέβηκεν , οὐ σκοπεῖ , περὶ τὸ ὂν δέ , ᾗ ὂν τῶν τοιούτων ἕκαστον , θεωρεῖ . τὸν αὐτὸν δʼ ἔχει τρόπον καὶ περὶ τὴν φυσικὴν ἐπιστήμην τῇ μαθηματικῇ · τὰ συμβεβηκότα γὰρ ἡ φυσικὴ καὶ τὰς ἀρχὰς θεωρεῖ τὰς τῶν ὄντων ᾗ κινούμενα καὶ οὐχ ᾗ ὄντα ( τὴν δὲ πρώτην εἰρήκαμεν ἐπιστήμην τούτων εἶναι καθʼ ὅσον ὄντα τὰ ὑποκείμενά ἐστιν , ἀλλʼ οὐχ ᾗ ἕτερόν τι ) · διὸ καὶ ταύτην καὶ τὴν μαθηματικὴν ἐπιστήμην μέρη τῆς σοφίας εἶναι θετέον .
Lemmas: ἐπεί δέ καί ὁ μαθηματικός χράω ὁ κοινός ἴδιος , καί ὁ οὗτος ἀρχή ἄν εἰμί θεωρέω ὁ πρῶτος φιλοσοφία . ὅτι γάρ ἀπό ὁ ἴσος ἴσος ἀφαιρέω ἴσος ὁ λείπω , κοινός μέν εἰμί ἐπί πᾶς ὁ πόσος , ὁ μαθηματικός δέ ἀπολαμβάνω περί τις μέρος ὁ οἰκεῖος ὕλη ποιέω ὁ θεωρία , οἷος περί γραμμή ἤ γωνία ἤ ἀριθμός ἤ ὁ λοιπός τις πόσος , οὐ ᾗ δέ εἰμί ἀλλά ᾗ συνεχής αὐτός ἕκαστος ἐπί εἷς ἤ δύο ἤ τρεῖς · ὁ δέ φιλοσοφία περί ὁ ἐν μέρος μέν , ᾗ οὗτος ἕκαστος τις συμβαίνω , οὐ σκοπέω , περί ὁ εἰμί δέ , ᾗ εἰμί ὁ τοιοῦτος ἕκαστος , θεωρέω . ὁ αὐτός δέ ἔχω τρόπος καί περί ὁ φυσικός ἐπιστήμη ὁ μαθηματικός · ὁ συμβαίνω γάρ ὁ φυσικός καί ὁ ἀρχή θεωρέω ὁ ὁ εἰμί ᾗ κινέω καί οὐ ᾗ εἰμί ( ὁ δέ πρῶτος λέγω ἐπιστήμη οὗτος εἰμί κατά ὅσος εἰμί ὁ ὑπόκειμαι εἰμί , ἀλλά οὐ ᾗ ἕτερος τίς ) · διό καί οὗτος καί ὁ μαθηματικός ἐπιστήμη μέρος ὁ σοφία εἰμί τίθημι .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 12.1
περὶ τῆς οὐσίας ἡ θεωρία · τῶν γὰρ οὐσιῶν αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια ζητοῦνται . καὶ γὰρ εἰ ὡς ὅλον τι τὸ πᾶν , ἡ οὐσία πρῶτον μέρος · καὶ εἰ τῷ ἐφεξῆς , κἂν οὕτως πρῶτον ἡ οὐσία , εἶτα τὸ ποιόν , εἶτα τὸ ποσόν . ἅμα δὲ οὐδʼ ὄντα ὡς εἰπεῖν ἁπλῶς ταῦτα , ἀλλὰ ποιότητες καὶ κινήσεις , ἢ καὶ τὸ οὐ λευκὸν καὶ τὸ οὐκ εὐθύ · λέγομεν γοῦν εἶναι καὶ ταῦτα , οἷον ἔστιν οὐ λευκόν . ἔτι οὐδὲν τῶν ἄλλων χωριστόν . μαρτυροῦσι δὲ καὶ οἱ ἀρχαῖοι ἔργῳ · τῆς γὰρ οὐσίας ἐζήτουν ἀρχὰς καὶ στοιχεῖα καὶ αἴτια . οἱ μὲν οὖν νῦν τὰ καθόλου οὐσίας μᾶλλον τιθέασιν ( τὰ γὰρ γένη καθόλου , ἅ φασιν ἀρχὰς καὶ οὐσίας εἶναι μᾶλλον διὰ τὸ λογικῶς ζητεῖν ) · οἱ δὲ πάλαι τὰ καθʼ ἕκαστα , οἷον πῦρ καὶ γῆν , ἀλλʼ οὐ τὸ κοινόν , σῶμα . οὐσίαι δὲ τρεῖς , μία μὲν αἰσθητή—ἧς ἡ μὲν ἀΐδιος ἡ δὲ φθαρτή , ἣν πάντες ὁμολογοῦσιν , οἷον τὰ φυτὰ καὶ τὰ ζῷα — ἧς ἀνάγκη τὰ στοιχεῖα λαβεῖν , εἴτε ἓν εἴτε πολλά · ἄλλη δὲ ἀκίνητος , καὶ ταύτην φασί τινες εἶναι χωριστήν , οἱ μὲν εἰς δύο διαιροῦντες , οἱ δὲ εἰς μίαν φύσιν τιθέντες τὰ εἴδη καὶ τὰ μαθηματικά , οἱ δὲ τὰ μαθηματικὰ μόνον τούτων . ἐκεῖναι μὲν δὴ φυσικῆς ( μετὰ κινήσεως γάρ ) , αὕτη δὲ ἑτέρας , εἰ μηδεμία αὐτοῖς ἀρχὴ κοινή . ἡ δʼ αἰσθητὴ οὐσία μεταβλητή . εἰ δʼ ἡ μεταβολὴ ἐκ τῶν ἀντικειμένων ἢ τῶν μεταξύ , ἀντικειμένων δὲ μὴ πάντων ( οὐ λευκὸν γὰρ ἡ φωνή ) ἀλλʼ ἐκ τοῦ ἐναντίου , ἀνάγκη ὑπεῖναί τι τὸ μεταβάλλον εἰς τὴν ἐναντίωσιν · οὐ γὰρ τὰ ἐναντία μεταβάλλει .
Lemmas: περί ὁ οὐσία ὁ θεωρία · ὁ γάρ οὐσία ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος ζητέω . καί γάρ εἰ ὡς ὅλος τις ὁ πᾶς , ὁ οὐσία πρῶτος μέρος · καί εἰ ὁ ἐφεξῆς , ἄν οὕτως πρῶτος ὁ οὐσία , εἶτα ὁ ποιός , εἶτα ὁ ποσός . ἅμα δέ οὐδέ εἰμί ὡς λέγω ἁπλῶς οὗτος , ἀλλά ποιότης καί κίνησις , ἤ καί ὁ οὐ λευκός καί ὁ οὐ εὐθύς · λέγω γοῦν εἰμί καί οὗτος , οἷος εἰμί οὐ λευκός . ἔτι οὐδείς ὁ ἄλλος χωριστός . μαρτυρέω δέ καί ὁ ἀρχαῖος ἔργον · ὁ γάρ οὐσία ζητέω ἀρχή καί στοιχεῖον καί αἴτιος . ὁ μέν οὖν νῦν ὁ καθόλου οὐσία μάλα τίθημι ( ὁ γάρ γένος καθόλου , ὅς φημί ἀρχή καί οὐσία εἰμί μάλα διά ὁ λογικός ζητέω ) · ὁ δέ πάλαι ὁ κατά ἕκαστος , οἷος πῦρ καί γῆ , ἀλλά οὐ ὁ κοινός , σῶμα . οὐσία δέ τρεῖς , εἷς μέν αἰσθητής ὁ μέν ἀδΐος ὁ δέ φθαρτός , ὅς πᾶς ὁμολογέω , οἷος ὁ φυτόν καί ὁ ζῷον — ὅς ἀνάγκη ὁ στοιχεῖον λαμβάνω , εἴτε εἷς εἴτε πολύς · ἄλλος δέ ἀκίνητος , καί οὗτος φημί τις εἰμί χωριστός , ὁ μέν εἰς δύο διαιρέω , ὁ δέ εἰς εἷς φύσις τίθημι ὁ εἶδος καί ὁ μαθηματικός , ὁ δέ ὁ μαθηματικός μόνος οὗτος . ἐκεῖνος μέν δή φυσικός ( μετά κίνησις γάρ ) , οὗτος δέ ἕτερος , εἰ μηδείς αὐτός ἀρχή κοινός . ὁ δέ αἰσθητός οὐσία μεταβλητός . εἰ δέ ὁ μεταβολή ἐκ ὁ ἀντίκειμαι ἤ ὁ μεταξύ , ἀντίκειμαι δέ μή πᾶς ( οὐ λευκός γάρ ὁ φωνή ) ἀλλά ἐκ ὁ ἐναντίος , ἀνάγκη ὑφίημι τις ὁ μεταβάλλω εἰς ὁ ἐναντίωσις · οὐ γάρ ὁ ἐναντίος μεταβάλλω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 12.2
ἔτι τὸ μὲν ὑπομένει , τὸ δʼ ἐναντίον οὐχ ὑπομένει · ἔστιν ἄρα τι τρίτον παρὰ τὰ ἐναντία , ἡ ὕλη . εἰ δὴ αἱ μεταβολαὶ τέτταρες , ἢ κατὰ τὸ τί ἢ κατὰ τὸ ποῖον ἢ πόσον ἢ ποῦ , καὶ γένεσις μὲν ἡ ἁπλῆ καὶ φθορὰ ἡ κατὰ τὸ τόδε , αὔξησις δὲ καὶ φθίσις ἡ κατὰ τὸ ποσόν , ἀλλοίωσις δὲ ἡ κατὰ τὸ πάθος , φορὰ δὲ ἡ κατὰ τόπον , εἰς ἐναντιώσεις ἂν εἶεν τὰς καθʼ ἕκαστον αἱ μεταβολαί . ἀνάγκη δὴ μεταβάλλειν τὴν ὕλην δυναμένην ἄμφω · ἐπεὶ δὲ διττὸν τὸ ὄν , μεταβάλλει πᾶν ἐκ τοῦ δυνάμει ὄντος εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ὄν ( οἷον ἐκ λευκοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ λευκόν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπʼ αὐξήσεως καὶ φθίσεως ) , ὥστε οὐ μόνον κατὰ συμβεβηκὸς ἐνδέχεται γίγνεσθαι ἐκ μὴ ὄντος , ἀλλὰ καὶ ἐξ ὄντος γίγνεται πάντα , δυνάμει μέντοι ὄντος , ἐκ μὴ ὄντος δὲ ἐνεργείᾳ . καὶ τοῦτʼ ἔστι τὸ Ἀναξαγόρου ἕν · βέλτιον γὰρ ἢ ὁμοῦ πάντα — καὶ Ἐμπεδοκλέους τὸ μῖγμα καὶ Ἀναξιμάνδρου , καὶ ὡς Δημόκριτός φησιν—"ἦν ὁμοῦ πάντα δυνάμει , ἐνεργείᾳ δʼ οὔ " · ὥστε τῆς ὕλης ἂν εἶεν ἡμμένοι · πάντα δʼ ὕλην ἔχει ὅσα μεταβάλλει , ἀλλʼ ἑτέραν · καὶ τῶν ἀϊδίων ὅσα μὴ γενητὰ κινητὰ δὲ φορᾷ , ἀλλʼ οὐ γενητὴν ἀλλὰ ποθὲν ποί . ἀπορήσειε δʼ ἄν τις ἐκ ποίου μὴ ὄντος ἡ γένεσις · τριχῶς γὰρ τὸ μὴ ὄν . εἰ δή τι ἔστι δυνάμει , ἀλλʼ ὅμως οὐ τοῦ τυχόντος ἀλλʼ ἕτερον ἐξ ἑτέρου · οὐδʼ ἱκανὸν ὅτι ὁμοῦ πάντα χρήματα · διαφέρει γὰρ τῇ ὕλῃ , ἐπεὶ διὰ τί ἄπειρα ἐγένετο ἀλλʼ οὐχ ἕν ; ὁ γὰρ νοῦς εἷς , ὥστʼ εἰ καὶ ἡ ὕλη μία , ἐκεῖνο ἐγένετο ἐνεργείᾳ οὗ ἡ ὕλη ἦν δυνάμει . τρία δὴ τὰ αἴτια καὶ τρεῖς αἱ ἀρχαί , δύο μὲν ἡ ἐναντίωσις , ἧς τὸ μὲν λόγος καὶ εἶδος τὸ δὲ στέρησις , τὸ δὲ τρίτον ἡ ὕλη .
Lemmas: ἔτι ὁ μέν ὑπομένω , ὁ δέ ἐναντίος οὐ ὑπομένω · εἰμί ἄρα τις τρίτος παρά ὁ ἐναντίος , ὁ ὕλη . εἰ δή ὁ μεταβολή τέσσαρες , ἤ κατά ὁ τίς ἤ κατά ὁ ποῖος ἤ πόσος ἤ ποῦ , καί γένεσις μέν ὁ ἁπλόος καί φθορά ὁ κατά ὁ ὅδε , αὔξησις δέ καί φθίσις ὁ κατά ὁ ποσός , ἀλλοίωσις δέ ὁ κατά ὁ πάθος , φορά δέ ὁ κατά τόπος , εἰς ἐναντίωσις ἄν εἰμί ὁ κατά ἕκαστος ὁ μεταβολή . ἀνάγκη δή μεταβάλλω ὁ ὕλη δύναμαι ἄμφω · ἐπεί δέ δισσός ὁ εἰμί , μεταβάλλω πᾶς ἐκ ὁ δύναμις εἰμί εἰς ὁ ἐνέργεια εἰμί ( οἷος ἐκ λευκός δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια λευκός , ὅμοιος δέ καί ἐπί αὔξησις καί φθίσις ) , ὥστε οὐ μόνος κατά συμβαίνω ἐνδέχομαι γίγνομαι ἐκ μή εἰμί , ἀλλά καί ἐκ εἰμί γίγνομαι πᾶς , δύναμις μέντοι εἰμί , ἐκ μή εἰμί δέ ἐνέργεια . καί οὗτος εἰμί ὁ Ἀναξαγόρας εἷς · ἀγαθός γάρ ἤ ὁμοῦ πᾶς — καί Ἐμπεδοκλῆς ὁ μῖγμα καί Ἀναξίμανδρος , καί ὡς Δημόκριτος ἀφανίζω ὁμοῦ πᾶς δύναμις , ἐνέργεια δέ οὐ " · ὥστε ὁ ὕλη ἄν εἰμί ἅπτω · πᾶς δέ ὕλη ἔχω ὅσος μεταβάλλω , ἀλλά ἕτερος · καί ὁ ἀίδιος ὅσος μή γενητός κινητός δέ φορά , ἀλλά οὐ γενητός ἀλλά ποθεν ποι . ἀπορέω δέ ἄν τις ἐκ ποῖος μή εἰμί ὁ γένεσις · τριχῶς γάρ ὁ μή εἰμί . εἰ δή τις εἰμί δύναμις , ἀλλά ὅμως οὐ ὁ τυγχάνω ἀλλά ἕτερος ἐκ ἕτερος · οὐδέ ἱκανός ὅτι ὁμοῦ πᾶς χρῆμα · διαφέρω γάρ ὁ ὕλη , ἐπεί διά τίς ἄπειρος γίγνομαι ἀλλά οὐ εἷς ; ὁ γάρ νόος εἷς , ὥστε εἰ καί ὁ ὕλη εἷς , ἐκεῖνος γίγνομαι ἐνέργεια ὅς ὁ ὕλη εἰμί δύναμις . τρεῖς δή ὁ αἴτιος καί τρεῖς ὁ ἀρχή , δύο μέν ὁ ἐναντίωσις , ὅς ὁ μέν λόγος καί εἶδος ὁ δέ στέρησις , ὁ δέ τρίτος ὁ ὕλη .