aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 13.1
περὶ μὲν οὖν τῆς τῶν αἰσθητῶν οὐσίας εἴρηται τίς ἐστιν , ἐν μὲν τῇ μεθόδῳ τῇ τῶν φυσικῶν περὶ τῆς ὕλης , ὕστερον δὲ περὶ τῆς κατʼ ἐνέργειαν · ἐπεὶ δʼ ἡ σκέψις ἐστὶ πότερον ἔστι τις παρὰ τὰς αἰσθητὰς οὐσίας ἀκίνητος καὶ ἀΐδιος ἢ οὐκ ἔστι , καὶ εἰ ἔστι τίς ἐστι , πρῶτον τὰ παρὰ τῶν ἄλλων λεγόμενα θεωρητέον , ὅπως εἴτε τι μὴ καλῶς λέγουσι , μὴ τοῖς αὐτοῖς ἔνοχοι ὦμεν , καὶ εἴ τι δόγμα κοινὸν ἡμῖν κἀκείνοις , τοῦτʼ ἰδίᾳ μὴ καθʼ ἡμῶν δυσχεραίνωμεν · ἀγαπητὸν γὰρ εἴ τις τὰ μὲν κάλλιον λέγοι τὰ δὲ μὴ χεῖρον . δύο δʼ εἰσὶ δόξαι περὶ τούτων · τά τε γὰρ μαθηματικά φασιν οὐσίας εἶναί τινες , οἷον ἀριθμοὺς καὶ γραμμὰς καὶ τὰ συγγενῆ τούτοις , καὶ πάλιν τὰς ἰδέας . ἐπεὶ δὲ οἱ μὲν δύο ταῦτα γένη ποιοῦσι , τάς τε ἰδέας καὶ τοὺς μαθηματικοὺς ἀριθμούς , οἱ δὲ μίαν φύσιν ἀμφοτέρων , ἕτεροι δέ τινες τὰς μαθηματικὰς μόνον οὐσίας εἶναί φασι , σκεπτέον πρῶτον μὲν περὶ τῶν μαθηματικῶν , μηδεμίαν προστιθέντας φύσιν ἄλλην αὐτοῖς , οἷον πότερον ἰδέαι τυγχάνουσιν οὖσαι ἢ οὔ , καὶ πότερον ἀρχαὶ καὶ οὐσίαι τῶν ὄντων ἢ οὔ , ἀλλʼ ὡς περὶ μαθηματικῶν μόνον εἴτʼ εἰσὶν εἴτε μὴ εἰσί , καὶ εἰ εἰσὶ πῶς εἰσίν · ἔπειτα μετὰ ταῦτα χωρὶς περὶ τῶν ἰδεῶν αὐτῶν ἁπλῶς καὶ ὅσον νόμου χάριν · τεθρύληται γὰρ τὰ πολλὰ καὶ ὑπὸ τῶν ἐξωτερικῶν λόγων , ἔτι δὲ πρὸς ἐκείνην δεῖ τὴν σκέψιν ἀπαντᾶν τὸν πλείω λόγον , ὅταν ἐπισκοπῶμεν εἰ αἱ οὐσίαι καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν ὄντων ἀριθμοὶ καὶ ἰδέαι εἰσίν · μετὰ γὰρ τὰς ἰδέας αὕτη λείπεται τρίτη σκέψις.—ἀνάγκη δʼ , εἴπερ ἔστι τὰ μαθηματικά , ἢ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἶναι αὐτὰ καθάπερ λέγουσί τινες , ἢ κεχωρισμένα τῶν αἰσθητῶν ( λέγουσι δὲ καὶ οὕτω τινές ) · ἢ εἰ μηδετέρως , ἢ οὐκ εἰσὶν ἢ ἄλλον τρόπον εἰσίν · ὥσθʼ ἡ ἀμφισβήτησις ἡμῖν ἔσται οὐ περὶ τοῦ εἶναι ἀλλὰ περὶ τοῦ τρόπου .
Lemmas: περί μέν οὖν ὁ ὁ αἰσθητός οὐσία λέγω τίς εἰμί , ἐν μέν ὁ μέθοδος ὁ ὁ φυσικός περί ὁ ὕλη , ὕστερον δέ περί ὁ κατά ἐνέργεια · ἐπεί δέ ὁ σκέψις εἰμί πότερος εἰμί τις παρά ὁ αἰσθητός οὐσία ἀκίνητος καί ἀδΐος ἤ οὐ εἰμί , καί εἰ εἰμί τις εἰμί , πρῶτος ὁ παρά ὁ ἄλλος λέγω θεωρέω , ὅπως εἴτε τις μή καλός λέγω , μή ὁ αὐτός ἔνοχος εἰμί , καί εἰ τις δόγμα κοινός ἐγώ ἐκεῖνος , οὗτος ἴδιος μή κατά ἐγώ δυσχεραίνω · ἀγαπητός γάρ εἰ τις ὁ μέν καλός λέγω ὁ δέ μή κακός . δύο δέ εἰμί δόξα περί οὗτος · ὁ τε γάρ μαθηματικός φημί οὐσία εἰμί τις , οἷος ἀριθμός καί γραμμή καί ὁ συγγενής οὗτος , καί πάλιν ὁ ἰδέα . ἐπεί δέ ὁ μέν δύο οὗτος γένος ποιέω , ὁ τε ἰδέα καί ὁ μαθηματικός ἀριθμός , ὁ δέ εἷς φύσις ἀμφότερος , ἕτερος δέ τις ὁ μαθηματικός μόνος οὐσία εἰμί φημί , σκοπέω πρῶτος μέν περί ὁ μαθηματικός , μηδείς προστίθημι φύσις ἄλλος αὐτός , οἷος πότερος ἰδέα τυγχάνω εἰμί ἤ οὐ , καί πότερος ἀρχή καί οὐσία ὁ εἰμί ἤ οὐ , ἀλλά ὡς περί μαθηματικός μόνος εἴτε εἰμί εἴτε μή εἰμί , καί εἰ εἰμί πῶς εἰμί · ἔπειτα μετά οὗτος χωρίς περί ὁ ἰδέα αὐτός ἁπλῶς καί ὅσος νόμος χάριν · θρυλέω γάρ ὁ πολύς καί ὑπό ὁ ἐξωτερικός λόγος , ἔτι δέ πρός ἐκεῖνος δέω ὁ σκέψις ἀπαντάω ὁ πολύς λόγος , ὅταν ἐπισκοπέω εἰ ὁ οὐσία καί ὁ ἀρχή ὁ εἰμί ἀριθμός καί ἰδέα εἰμί · μετά γάρ ὁ ἰδέα οὗτος λείπω τρίτος σκέψις.—ἀνάγκη δέ , εἴπερ εἰμί ὁ μαθηματικός , ἤ ἐν ὁ αἰσθητός εἰμί αὐτός καθά λέγω τις , ἤ χωρίζω ὁ αἰσθητός ( λέγω δέ καί οὕτως τις ) · ἤ εἰ μηδέτερος , ἤ οὐ εἰμί ἤ ἄλλος τρόπος εἰμί · ὥστε ὁ ἀμφισβήτησις ἐγώ εἰμί οὐ περί ὁ εἰμί ἀλλά περί ὁ τρόπος .