aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 12.7
ἐπεὶ δʼ οὕτω τʼ ἐνδέχεται , καὶ εἰ μὴ οὕτως , ἐκ νυκτὸς ἔσται καὶ ὁμοῦ πάντων καὶ ἐκ μὴ ὄντος , λύοιτʼ ἂν ταῦτα , καὶ ἔστι τι ἀεὶ κινούμενον κίνησιν ἄπαυστον , αὕτη δʼ ἡ κύκλῳ ( καὶ τοῦτο οὐ λόγῳ μόνον ἀλλʼ ἔργῳ δῆλον ) , ὥστʼ ἀΐδιος ἂν εἴη ὁ πρῶτος οὐρανός . ἔστι τοίνυν τι καὶ ὃ κινεῖ . ἐπεὶ δὲ τὸ κινούμενον καὶ κινοῦν μέσον , † τοίνυν † ἔστι τι ὃ οὐ κινούμενον κινεῖ , ἀΐδιον καὶ οὐσία καὶ ἐνέργεια οὖσα . κινεῖ δὲ ὧδε τὸ ὀρεκτὸν καὶ τὸ νοητόν · κινεῖ οὐ κινούμενα . τούτων τὰ πρῶτα τὰ αὐτά . ἐπιθυμητὸν μὲν γὰρ τὸ φαινόμενον καλόν , βουλητὸν δὲ πρῶτον τὸ ὂν καλόν · ὀρεγόμεθα δὲ διότι δοκεῖ μᾶλλον ἢ δοκεῖ διότι ὀρεγόμεθα · ἀρχὴ γὰρ ἡ νόησις . νοῦς δὲ ὑπὸ τοῦ νοητοῦ κινεῖται , νοητὴ δὲ ἡ ἑτέρα συστοιχία καθʼ αὑτήν · καὶ ταύτης ἡ οὐσία πρώτη , καὶ ταύτης ἡ ἁπλῆ καὶ κατʼ ἐνέργειαν ( ἔστι δὲ τὸ ἓν καὶ τὸ ἁπλοῦν οὐ τὸ αὐτό · τὸ μὲν γὰρ ἓν μέτρον σημαίνει , τὸ δὲ ἁπλοῦν πὼς ἔχον αὐτό ) . ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ καλὸν καὶ τὸ διʼ αὑτὸ αἱρετὸν ἐν τῇ αὐτῇ συστοιχίᾳ · καὶ ἔστιν ἄριστον ἀεὶ ἢ ἀνάλογον τὸ πρῶτον . ὅτι δʼ ἔστι τὸ οὗ ἕνεκα ἐν τοῖς ἀκινήτοις , ἡ διαίρεσις δηλοῖ · ἔστι γὰρ τινὶ τὸ οὗ ἕνεκα καὶ τινός , ὧν τὸ μὲν ἔστι τὸ δʼ οὐκ ἔστι . κινεῖ δὴ ὡς ἐρώμενον , κινούμενα δὲ τἆλλα κινεῖ . εἰ μὲν οὖν τι κινεῖται , ἐνδέχεται καὶ ἄλλως ἔχειν , ὥστʼ εἰ φορὰ πρώτη ἡ ἐνέργειά ἐστιν , ᾗ κινεῖται ταύτῃ γε ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν , κατὰ τόπον , καὶ εἰ μὴ κατʼ οὐσίαν · ἐπεὶ δὲ ἔστι τι κινοῦν αὐτὸ ἀκίνητον ὄν , ἐνεργείᾳ ὄν , τοῦτο οὐκ ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν οὐδαμῶς . φορὰ γὰρ ἡ πρώτη τῶν μεταβολῶν , ταύτης δὲ ἡ κύκλῳ · ταύτην δὲ τοῦτο κινεῖ . ἐξ ἀνάγκης ἄρα ἐστὶν ὄν · καὶ ᾗ ἀνάγκῃ , καλῶς , καὶ οὕτως ἀρχή . τὸ γὰρ ἀναγκαῖον τοσαυταχῶς , τὸ μὲν βίᾳ ὅτι παρὰ τὴν ὁρμήν , τὸ δὲ οὗ οὐκ ἄνευ τὸ εὖ , τὸ δὲ μὴ ἐνδεχόμενον ἄλλως ἀλλʼ ἁπλῶς.—ἐκ τοιαύτης ἄρα ἀρχῆς ἤρτηται ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ φύσις . διαγωγὴ δʼ ἐστὶν οἵα ἡ ἀρίστη μικρὸν χρόνον ἡμῖν ( οὕτω γὰρ ἀεὶ ἐκεῖνο · ἡμῖν μὲν γὰρ ἀδύνατον ) , ἐπεὶ καὶ ἡδονὴ ἡ ἐνέργεια τούτου ( καὶ διὰ τοῦτο ἐγρήγορσις αἴσθησις νόησις ἥδιστον , ἐλπίδες δὲ καὶ μνῆμαι διὰ ταῦτα ) . ἡ δὲ νόησις ἡ καθʼ αὑτὴν τοῦ καθʼ αὑτὸ ἀρίστου , καὶ ἡ μάλιστα τοῦ μάλιστα . αὑτὸν δὲ νοεῖ ὁ νοῦς κατὰ μετάληψιν τοῦ νοητοῦ · νοητὸς γὰρ γίγνεται θιγγάνων καὶ νοῶν , ὥστε ταὐτὸν νοῦς καὶ νοητόν . τὸ γὰρ δεκτικὸν τοῦ νοητοῦ καὶ τῆς οὐσίας νοῦς , ἐνεργεῖ δὲ ἔχων , ὥστʼ ἐκείνου μᾶλλον τοῦτο ὃ δοκεῖ ὁ νοῦς θεῖον ἔχειν , καὶ ἡ θεωρία τὸ ἥδιστον καὶ ἄριστον . εἰ οὖν οὕτως εὖ ἔχει , ὡς ἡμεῖς ποτέ , ὁ θεὸς ἀεί , θαυμαστόν · εἰ δὲ μᾶλλον , ἔτι θαυμασιώτερον . ἔχει δὲ ὧδε . καὶ ζωὴ δέ γε ὑπάρχει · ἡ γὰρ νοῦ ἐνέργεια ζωή , ἐκεῖνος δὲ ἡ ἐνέργεια · ἐνέργεια δὲ ἡ καθʼ αὑτὴν ἐκείνου ζωὴ ἀρίστη καὶ ἀΐδιος . φαμὲν δὴ τὸν θεὸν εἶναι ζῷον ἀΐδιον ἄριστον , ὥστε ζωὴ καὶ αἰὼν συνεχὴς καὶ ἀΐδιος ὑπάρχει τῷ θεῷ · τοῦτο γὰρ ὁ θεός . ὅσοι δὲ ὑπολαμβάνουσιν , ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι καὶ Σπεύσιππος τὸ κάλλιστον καὶ ἄριστον μὴ ἐν ἀρχῇ εἶναι , διὰ τὸ καὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ζῴων τὰς ἀρχὰς αἴτια μὲν εἶναι τὸ δὲ καλὸν καὶ τέλειον ἐν τοῖς ἐκ τούτων , οὐκ ὀρθῶς οἴονται . τὸ γὰρ σπέρμα ἐξ ἑτέρων ἐστὶ προτέρων τελείων , καὶ τὸ πρῶτον οὐ σπέρμα ἐστὶν ἀλλὰ τὸ τέλειον · οἷον πρότερον ἄνθρωπον ἂν φαίη τις εἶναι τοῦ σπέρματος , οὐ τὸν ἐκ τούτου γενόμενον ἀλλʼ ἕτερον ἐξ οὗ τὸ σπέρμα . ὅτι μὲν οὖν ἔστιν οὐσία τις ἀΐδιος καὶ ἀκίνητος καὶ κεχωρισμένη τῶν αἰσθητῶν , φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων · δέδεικται δὲ καὶ ὅτι μέγεθος οὐδὲν ἔχειν ἐνδέχεται ταύτην τὴν οὐσίαν ἀλλʼ ἀμερὴς καὶ ἀδιαίρετός ἐστιν ( κινεῖ γὰρ τὸν ἄπειρον χρόνον , οὐδὲν δʼ ἔχει δύναμιν ἄπειρον πεπερασμένον · ἐπεὶ δὲ πᾶν μέγεθος ἢ ἄπειρον ἢ πεπερασμένον , πεπερασμένον μὲν διὰ τοῦτο οὐκ ἂν ἔχοι μέγεθος , ἄπειρον δʼ ὅτι ὅλως οὐκ ἔστιν οὐδὲν ἄπειρον μέγεθος ) · ἀλλὰ μὴν καὶ ὅτι ἀπαθὲς καὶ ἀναλλοίωτον · πᾶσαι γὰρ αἱ ἄλλαι κινήσεις ὕστεραι τῆς κατὰ τόπον . ταῦτα μὲν οὖν δῆλα διότι τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον .
Lemmas: ἐπεί δέ οὕτως τε ἐνδέχομαι , καί εἰ μή οὕτως , ἐκ νύξ εἰμί καί ὁμοῦ πᾶς καί ἐκ μή εἰμί , λύω ἄν οὗτος , καί εἰμί τις ἀεί κινέω κίνησις ἄπαυστος , οὗτος δέ ὁ κύκλος ( καί οὗτος οὐ λόγος μόνος ἀλλά ἔργον δῆλος ) , ὥστε ἀδΐος ἄν εἰμί ὁ πρῶτος οὐρανός . εἰμί τοίνυν τις καί ὅς κινέω . ἐπεί δέ ὁ κινέω καί κινέω μέσος , † τοίνυν † εἰμί τις ὅς οὐ κινέω κινέω , ἀίδιος καί οὐσία καί ἐνέργεια εἰμί . κινέω δέ ὧδε ὁ ὀρεκτός καί ὁ νοητός · κινέω οὐ κινέω . οὗτος ὁ πρῶτος ὁ αὐτός . ἐπιθυμητός μέν γάρ ὁ φαίνω καλός , βουλητός δέ πρῶτος ὁ εἰμί καλός · ὀρέγω δέ διότι δοκέω μάλα ἤ δοκέω διότι ὀρέγω · ἀρχή γάρ ὁ νόησις . νόος δέ ὑπό ὁ νοητός κινέω , νοητός δέ ὁ ἕτερος συστοιχία κατά ἑαυτοῦ · καί οὗτος ὁ οὐσία πρῶτος , καί οὗτος ὁ ἁπλόος καί κατά ἐνέργεια ( εἰμί δέ ὁ εἷς καί ὁ ἁπλόος οὐ ὁ αὐτός · ὁ μέν γάρ εἷς μέτρον σημαίνω , ὁ δέ ἁπλόος πως ἔχω αὐτός ) . ἀλλά μήν καί ὁ καλός καί ὁ διά ἑαυτοῦ αἱρετός ἐν ὁ αὐτός συστοιχία · καί εἰμί ἀγαθός ἀεί ἤ ἀνάλογος ὁ πρῶτος . ὅτι δέ εἰμί ὁ ὅς ἕνεκα ἐν ὁ ἀκίνητος , ὁ διαίρεσις δηλόω · εἰμί γάρ τις ὁ ὅς ἕνεκα καί τις , ὅς ὁ μέν εἰμί ὁ δέ οὐ εἰμί . κινέω δή ὡς ἐρώμενος , κινέω δέ ἄλλος κινέω . εἰ μέν οὖν τις κινέω , ἐνδέχομαι καί ἄλλος ἔχω , ὥστε εἰ φορά πρῶτος ὁ ἐνέργεια εἰμί , ᾗ κινέω ταύτῃ γε ἐνδέχομαι ἄλλος ἔχω , κατά τόπος , καί εἰ μή κατά οὐσία · ἐπεί δέ εἰμί τις κινέω αὐτός ἀκίνητος εἰμί , ἐνέργεια εἰμί , οὗτος οὐ ἐνδέχομαι ἄλλος ἔχω οὐδαμῶς . φορά γάρ ὁ πρῶτος ὁ μεταβολή , οὗτος δέ ὁ κύκλος · οὗτος δέ οὗτος κινέω . ἐκ ἀνάγκη ἄρα εἰμί εἰμί · καί ὅς ἀνάγκη , καλός , καί οὕτως ἀρχή . ὁ γάρ ἀναγκαῖος τοσαυταχῶς , ὁ μέν βία ὅτι παρά ὁ ὁρμή , ὁ δέ ὅς οὐ ἄνευ ὁ εὖ , ὁ δέ μή ἐνδέχομαι ἄλλος ἀλλά ἁπλόω τοιοῦτος ἄρα ἀρχή ἀρτέομαι ὁ οὐρανός καί ὁ φύσις . διαγωγή δέ εἰμί οἷος ὁ ἀγαθός μικρός χρόνος ἐγώ ( οὕτως γάρ ἀεί ἐκεῖνος · ἐγώ μέν γάρ ἀδύνατος ) , ἐπεί καί ἡδονή ὁ ἐνέργεια οὗτος ( καί διά οὗτος ἐγρήγορσις αἴσθησις νόησις ἡδύς , ἐλπίς δέ καί μνήμη διά οὗτος ) . ὁ δέ νόησις ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός , καί ὁ μάλα ὁ μάλα . ἑαυτοῦ δέ νοέω ὁ νόος κατά μετάληψις ὁ νοητός · νοητός γάρ γίγνομαι θιγγάνω καί νοέω , ὥστε αὐτός νόος καί νοητός . ὁ γάρ δεκτικός ὁ νοητός καί ὁ οὐσία νόος , ἐνεργέω δέ ἔχω , ὥστε ἐκεῖνος μάλα οὗτος ὅς δοκέω ὁ νόος θεῖος ἔχω , καί ὁ θεωρία ὁ ἡδύς καί ἀγαθός . εἰ οὖν οὕτως εὖ ἔχω , ὡς ἐγώ ποτέ , ὁ θεός ἀεί , θαυμαστός · εἰ δέ μάλα , ἔτι θαυμάσιος . ἔχω δέ ὧδε . καί ζωή δέ γε ὑπάρχω · ὁ γάρ νόος ἐνέργεια ζωή , ἐκεῖνος δέ ὁ ἐνέργεια · ἐνέργεια δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἐκεῖνος ζωή ἀγαθός καί ἀδΐος . φημί δή ὁ θεός εἰμί ζῷον ἀίδιος ἀγαθός , ὥστε ζωή καί αἰών συνεχής καί ἀδΐος ὑπάρχω ὁ θεός · οὗτος γάρ ὁ θεός . ὅσος δέ ὑπολαμβάνω , ὥσπερ ὁ Πυθαγόρειος καί Σπεύσιππος ὁ καλός καί ἀγαθός μή ἐν ἀρχή εἰμί , διά ὁ καί ὁ φυτόν καί ὁ ζῷον ὁ ἀρχή αἴτιος μέν εἰμί ὁ δέ καλός καί τέλειος ἐν ὁ ἐκ οὗτος , οὐ ὀρθός οἴομαι . ὁ γάρ σπέρμα ἐκ ἕτερος εἰμί πρότερος τέλειος , καί ὁ πρῶτος οὐ σπέρμα εἰμί ἀλλά ὁ τέλειος · οἷος πρότερος ἄνθρωπος ἄν φημί τις εἰμί ὁ σπέρμα , οὐ ὁ ἐκ οὗτος γίγνομαι ἀλλά ἕτερος ἐκ ὅς ὁ σπέρμα . ὅτι μέν οὖν εἰμί οὐσία τις ἀδΐος καί ἀκίνητος καί χωρίζω ὁ αἰσθητός , φανερός ἐκ ὁ λέγω · δείκνυμι δέ καί ὅτι μέγεθος οὐδείς ἔχω ἐνδέχομαι οὗτος ὁ οὐσία ἀλλά ἀμερής καί ἀδιαίρετος εἰμί ( κινέω γάρ ὁ ἄπειρος χρόνος , οὐδείς δέ ἔχω δύναμις ἄπειρος περαίνω · ἐπεί δέ πᾶς μέγεθος ἤ ἄπειρος ἤ περαίνω , περαίνω μέν διά οὗτος οὐ ἄν ἔχω μέγεθος , ἄπειρος δέ ὅτι ὅλος οὐ εἰμί οὐδείς ἄπειρος μέγεθος ) · ἀλλά μήν καί ὅτι ἀπαθής καί ἀναλλοίωτος · πᾶς γάρ ὁ ἄλλος κίνησις ὕστερος ὁ κατά τόπος . οὗτος μέν οὖν δῆλος διότι οὗτος ἔχω ὁ τρόπος .