aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 14.4
τοῦ μὲν οὖν περιττοῦ γένεσιν οὔ φασιν , ὡς δηλονότι τοῦ ἀρτίου οὔσης γενέσεως · τὸν δʼ ἄρτιον πρῶτον ἐξ ἀνίσων τινὲς κατασκευάζουσι τοῦ μεγάλου καὶ μικροῦ ἰσασθέντων . ἀνάγκη οὖν πρότερον ὑπάρχειν τὴν ἀνισότητα αὐτοῖς τοῦ ἰσασθῆναι · εἰ δʼ ἀεὶ ἦσαν ἰσασμένα , οὐκ ἂν ἦσαν ἄνισα πρότερον ( τοῦ γὰρ ἀεὶ οὐκ ἔστι πρότερον οὐθέν ) , ὥστε φανερὸν ὅτι οὐ τοῦ θεωρῆσαι ἕνεκεν ποιοῦσι τὴν γένεσιν τῶν ἀριθμῶν.—ἔχει δʼ ἀπορίαν καὶ εὐπορήσαντι ἐπιτίμησιν πῶς ἔχει πρὸς τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ καλὸν τὰ στοιχεῖα καὶ αἱ ἀρχαί · ἀπορίαν μὲν ταύτην , πότερόν ἐστί τι ἐκείνων οἷον βουλόμεθα λέγειν αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἄριστον , ἢ οὔ , ἀλλʼ ὑστερογενῆ . παρὰ μὲν γὰρ τῶν θεολόγων ἔοικεν ὁμολογεῖσθαι τῶν νῦν τισίν , οἳ οὔ φασιν , ἀλλὰ προελθούσης τῆς τῶν ὄντων φύσεως καὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ καλὸν ἐμφαίνεσθαι ( τοῦτο δὲ ποιοῦσιν εὐλαβούμενοι ἀληθινὴν δυσχέρειαν ἣ συμβαίνει τοῖς λέγουσιν , ὥσπερ ἔνιοι , τὸ ἓν ἀρχήν · ἔστι δʼ ἡ δυσχέρεια οὐ διὰ τὸ τῇ ἀρχῇ τὸ εὖ ἀποδιδόναι ὡς ὑπάρχον , ἀλλὰ διὰ τὸ τὸ ἓν ἀρχὴν καὶ ἀρχὴν ὡς στοιχεῖον καὶ τὸν ἀριθμὸν ἐκ τοῦ ἑνός),—οἱ δὲ ποιηταὶ οἱ ἀρχαῖοι ταύτῃ ὁμοίως , ᾗ βασιλεύειν καὶ ἄρχειν φασὶν οὐ τοὺς πρώτους , οἷον νύκτα καὶ οὐρανὸν ἢ χάος ἢ ὠκεανόν , ἀλλὰ τὸν Δία · οὐ μὴν ἀλλὰ τούτοις μὲν διὰ τὸ μεταβάλλειν τοὺς ἄρχοντας τῶν ὄντων συμβαίνει τοιαῦτα λέγειν , ἐπεὶ οἵ γε μεμιγμένοι αὐτῶν τῷ μὴ μυθικῶς πάντα λέγειν , οἷον Φερεκύδης καὶ ἕτεροί τινες , τὸ γεννῆσαν πρῶτον ἄριστον τιθέασι , καὶ οἱ Μάγοι , καὶ τῶν ὑστέρων δὲ σοφῶν οἷον Ἐμπεδοκλῆς τε καὶ Ἀναξαγόρας , ὁ μὲν τὴν φιλίαν στοιχεῖον ὁ δὲ τὸν νοῦν ἀρχὴν ποιήσας . τῶν δὲ τὰς ἀκινήτους οὐσίας εἶναι λεγόντων οἱ μέν φασιν αὐτὸ τὸ ἓν τὸ ἀγαθὸν αὐτὸ εἶναι · οὐσίαν μέντοι τὸ ἓν αὐτοῦ ᾤοντο εἶναι μάλιστα.—ἡ μὲν οὖν ἀπορία αὕτη , ποτέρως δεῖ λέγειν · θαυμαστὸν δʼ εἰ τῷ πρώτῳ καὶ ἀϊδίῳ καὶ αὐταρκεστάτῳ τοῦτʼ αὐτὸ πρῶτον οὐχ ὡς ἀγαθὸν ὑπάρχει , τὸ αὔταρκες καὶ ἡ σωτηρία . ἀλλὰ μὴν οὐ διʼ ἄλλο τι ἄφθαρτον ἢ διότι εὖ ἔχει , οὐδʼ αὔταρκες , ὥστε τὸ μὲν φάναι τὴν ἀρχὴν τοιαύτην εἶναι εὔλογον ἀληθὲς εἶναι , τὸ μέντοι ταύτην εἶναι τὸ ἕν , ἢ εἰ μὴ τοῦτο , στοιχεῖόν γε καὶ στοιχεῖον ἀριθμῶν , ἀδύνατον . συμβαίνει γὰρ πολλὴ δυσχέρεια—ἣν ἔνιοι φεύγοντες ἀπειρήκασιν , οἱ τὸ ἓν μὲν ὁμολογοῦντες ἀρχὴν εἶναι πρώτην καὶ στοιχεῖον , τοῦ ἀριθμοῦ δὲ τοῦ μαθηματικοῦ — ἅπασαι γὰρ αἱ μονάδες γίγνονται ὅπερ ἀγαθόν τι , καὶ πολλή τις εὐπορία ἀγαθῶν . ἔτι εἰ τὰ εἴδη ἀριθμοί , τὰ εἴδη πάντα ὅπερ ἀγαθόν τι · ἀλλὰ μὴν ὅτου βούλεται τιθέτω τις εἶναι ἰδέας · εἰ μὲν γὰρ τῶν ἀγαθῶν μόνον , οὐκ ἔσονται οὐσίαι αἱ ἰδέαι , εἰ δὲ καὶ τῶν οὐσιῶν , πάντα τὰ ζῷα καὶ τὰ φυτὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ μετέχοντα . ταῦτά τε δὴ συμβαίνει ἄτοπα , καὶ τὸ ἐναντίον στοιχεῖον , εἴτε πλῆθος ὂν εἴτε τὸ ἄνισον καὶ μέγα καὶ μικρόν , τὸ κακὸν αὐτό ( διόπερ ὁ μὲν ἔφευγε τὸ ἀγαθὸν προσάπτειν τῷ ἑνὶ ὡς ἀναγκαῖον ὄν , ἐπειδὴ ἐξ ἐναντίων ἡ γένεσις , τὸ κακὸν τὴν τοῦ πλήθους φύσιν εἶναι · οἱ δὲ λέγουσι τὸ ἄνισον τὴν τοῦ κακοῦ φύσιν ) · συμβαίνει δὴ πάντα τὰ ὄντα μετέχειν τοῦ κακοῦ ἔξω ἑνὸς αὐτοῦ τοῦ ἑνός , καὶ μᾶλλον ἀκράτου μετέχειν τοὺς ἀριθμοὺς ἢ τὰ μεγέθη , καὶ τὸ κακὸν τοῦ ἀγαθοῦ χώραν εἶναι , καὶ μετέχειν καὶ ὀρέγεσθαι τοῦ φθαρτικοῦ · φθαρτικὸν γὰρ τοῦ ἐναντίου τὸ ἐναντίον . καὶ εἰ ὥσπερ ἐλέγομεν ὅτι ἡ ὕλη ἐστὶ τὸ δυνάμει ἕκαστον , οἷον πυρὸς τοῦ ἐνεργείᾳ τὸ δυνάμει πῦρ , τὸ κακὸν ἔσται αὐτὸ τὸ δυνάμει ἀγαθόν . ταῦτα δὴ πάντα συμβαίνει , τὸ μὲν ὅτι ἀρχὴν πᾶσαν στοιχεῖον ποιοῦσι , τὸ δʼ ὅτι τἀναντία ἀρχάς , τὸ δʼ ὅτι τὸ ἓν ἀρχήν , τὸ δʼ ὅτι τοὺς ἀριθμοὺς τὰς πρώτας οὐσίας καὶ χωριστὰ καὶ εἴδη .
Lemmas: ὁ μέν οὖν περισσός γένεσις οὐ φημί , ὡς δηλονότι ὁ ἄρτιος εἰμί γένεσις · ὁ δέ ἄρτιος πρῶτος ἐκ ἄνισος τις κατασκευάζω ὁ μέγας καί μικρός ἰσάζω . ἀνάγκη οὖν πρότερος ὑπάρχω ὁ ἀνισότης αὐτός ὁ ἰσάζω · εἰ δέ ἀεί εἰμί ἰσάζω , οὐ ἄν εἰμί ἄνισος πρότερος ( ὁ γάρ ἀεί οὐ εἰμί πρότερος οὐδείς ) , ὥστε φανερός ὅτι οὐ ὁ θεωρέω ἕνεκα ποιέω ὁ γένεσις ὁ ἀριθμῶν.—ἔχει δέ ἀπορία καί εὐπορέω ἐπιτίμησις πῶς ἔχω πρός ὁ ἀγαθός καί ὁ καλός ὁ στοιχεῖον καί ὁ ἀρχή · ἀπορία μέν οὗτος , πότερος εἰμί τις ἐκεῖνος οἷος βούλομαι λέγω αὐτός ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀγαθός , ἤ οὐ , ἀλλά ὑστερογενής . παρά μέν γάρ ὁ θεόλογος ἔοικα ὁμολογέω ὁ νῦν τις , ὅς οὐ φημί , ἀλλά προέρχομαι ὁ ὁ εἰμί φύσις καί ὁ ἀγαθός καί ὁ καλός ἐμφαίνω ( οὗτος δέ ποιέω εὐλαβέομαι ἀληθινός δυσχέρεια ὅς συμβαίνω ὁ λέγω , ὥσπερ ἔνιοι , ὁ εἷς ἀρχή · εἰμί δέ ὁ δυσχέρεια οὐ διά ὁ ὁ ἀρχή ὁ εὖ ἀποδίδωμι ὡς ὑπάρχω , ἀλλά διά ὁ ὁ εἷς ἀρχή καί ἀρχή ὡς στοιχεῖον καί ὁ ἀριθμός ἐκ ὁ ἑνός),—οἱ δέ ποιητής ὁ ἀρχαῖος οὗτος ὅμοιος , ὅς βασιλεύω καί ἄρχω φημί οὐ ὁ πρῶτος , οἷος νύξ καί οὐρανός ἤ χάος ἤ ὠκεανός , ἀλλά ὁ Ζεύς · οὐ μήν ἀλλά οὗτος μέν διά ὁ μεταβάλλω ὁ ἄρχω ὁ εἰμί συμβαίνω τοιοῦτος λέγω , ἐπεί ὁ γε μείγνυμι αὐτός ὁ μή μυθικός πᾶς λέγω , οἷος Φερεκύδης καί ἕτερος τις , ὁ γεννάω πρῶτος ἀγαθός τίθημι , καί ὁ Μάγος , καί ὁ ὕστερος δέ σοφός οἷος Ἐμπεδοκλῆς τε καί Ἀναξαγόρας , ὁ μέν ὁ φιλία στοιχεῖον ὁ δέ ὁ νόος ἀρχή ποιέω . ὁ δέ ὁ ἀκίνητος οὐσία εἰμί λέγω ὁ μέν φημί αὐτός ὁ εἷς ὁ ἀγαθός αὐτός εἰμί · οὐσία μέντοι ὁ εἷς αὐτός οἴομαι εἰμί μάλιστα μέν οὖν ἀπορία οὗτος , ποτέρως δέω λέγω · θαυμαστός δέ εἰ ὁ πρῶτος καί ἀίδιος καί αὐτάρκης οὗτος αὐτός πρῶτος οὐ ὡς ἀγαθός ὑπάρχω , ὁ αὐτάρκης καί ὁ σωτηρία . ἀλλά μήν οὐ διά ἄλλος τις ἄφθαρτος ἤ διότι εὖ ἔχω , οὐδέ αὐτάρκης , ὥστε ὁ μέν φημί ὁ ἀρχή τοιοῦτος εἰμί εὔλογος ἀληθής εἰμί , ὁ μέντοι οὗτος εἰμί ὁ εἷς , ἤ εἰ μή οὗτος , στοιχεῖον γε καί στοιχεῖον ἀριθμός , ἀδύνατος . συμβαίνω γάρ πολύς δυσχέρεια ἔνιοι φεύγω ἀπολέγω , ὁ ὁ εἷς μέν ὁμολογέω ἀρχή εἰμί πρῶτος καί στοιχεῖον , ὁ ἀριθμός δέ ὁ μαθηματικός — ἅπας γάρ ὁ μονάς γίγνομαι ὅς ἀγαθός τις , καί πολύς τις εὐπορία ἀγαθός . ἔτι εἰ ὁ εἶδος ἀριθμός , ὁ εἶδος πᾶς ὅς ἀγαθός τις · ἀλλά μήν ὅστις βούλομαι τίθημι τις εἰμί ἰδέα · εἰ μέν γάρ ὁ ἀγαθός μόνος , οὐ εἰμί οὐσία ὁ ἰδέα , εἰ δέ καί ὁ οὐσία , πᾶς ὁ ζῷον καί ὁ φυτόν ἀγαθός καί ὁ μετέχω . οὗτος τε δή συμβαίνω ἄτοπος , καί ὁ ἐναντίος στοιχεῖον , εἴτε πλῆθος εἰμί εἴτε ὁ ἄνισος καί μέγας καί μικρός , ὁ κακός αὐτός ( διόπερ ὁ μέν φεύγω ὁ ἀγαθός προσάπτω ὁ εἷς ὡς ἀναγκαῖος εἰμί , ἐπειδή ἐκ ἐναντίος ὁ γένεσις , ὁ κακός ὁ ὁ πλῆθος φύσις εἰμί · ὁ δέ λέγω ὁ ἄνισος ὁ ὁ κακός φύσις ) · συμβαίνω δή πᾶς ὁ εἰμί μετέχω ὁ κακός ἔξω εἷς αὐτός ὁ εἷς , καί μάλα ἄκρατος μετέχω ὁ ἀριθμός ἤ ὁ μέγεθος , καί ὁ κακός ὁ ἀγαθός χώρα εἰμί , καί μετέχω καί ὀρέγω ὁ φθαρτικός · φθαρτικός γάρ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος . καί εἰ ὥσπερ λέγω ὅτι ὁ ὕλη εἰμί ὁ δύναμις ἕκαστος , οἷος πῦρ ὁ ἐνέργεια ὁ δύναμις πῦρ , ὁ κακός εἰμί αὐτός ὁ δύναμις ἀγαθός . οὗτος δή πᾶς συμβαίνω , ὁ μέν ὅτι ἀρχή πᾶς στοιχεῖον ποιέω , ὁ δέ ὅτι ἐναντίος ἀρχή , ὁ δέ ὅτι ὁ εἷς ἀρχή , ὁ δέ ὅτι ὁ ἀριθμός ὁ πρῶτος οὐσία καί χωριστός καί εἶδος .