aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 11.12
εἰ οὖν αἱ κατηγορίαι διῄρηνται οὐσίᾳ , ποιότητι , τόπῳ , τῷ ποιεῖν ἢ πάσχειν , τῷ πρός τι , τῷ ποσῷ , ἀνάγκη τρεῖς εἶναι κινήσεις , ποιοῦ ποσοῦ τόπου · κατʼ οὐσίαν δʼ οὔ , διὰ τὸ μηθὲν εἶναι οὐσίᾳ ἐναντίον , οὐδὲ τοῦ πρός τι ( ἔστι γὰρ θατέρου μεταβάλλοντος μὴ ἀληθεύεσθαι θάτερον μηδὲν μεταβάλλον , ὥστε κατὰ συμβεβηκὸς ἡ κίνησις αὐτῶν ) , οὐδὲ ποιοῦντος καὶ πάσχοντος , ἢ κινοῦντος καὶ κινουμένου , ὅτι οὐκ ἔστι κινήσεως κίνησις οὐδὲ γενέσεως γένεσις , οὐδʼ ὅλως μεταβολῆς μεταβολή . διχῶς γὰρ ἐνδέχεται κινήσεως εἶναι κίνησιν , ἢ ὡς ὑποκειμένου ( οἷον ὁ ἄνθρωπος κινεῖται ὅτι ἐκ λευκοῦ εἰς μέλαν μεταβάλλει , ὥστε οὕτω καὶ ἡ κίνησις ἢ θερμαίνεται ἢ ψύχεται ἢ τόπον ἀλλάττει ἢ αὔξεται · τοῦτο δὲ ἀδύνατον · οὐ γὰρ τῶν ὑποκειμένων τι ἡ μεταβολή ) , ἢ τῷ ἕτερόν τι ὑποκείμενον ἐκ μεταβολῆς μεταβάλλειν εἰς ἄλλο εἶδος , οἷον ἄνθρωπον ἐκ νόσου εἰς ὑγίειαν . ἀλλʼ οὐδὲ τοῦτο δυνατὸν πλὴν κατὰ συμβεβηκός . πᾶσα γὰρ κίνησις ἐξ ἄλλου εἰς ἄλλο ἐστὶ μεταβολή , καὶ γένεσις καὶ φθορὰ ὡσαύτως · πλὴν αἱ μὲν εἰς ἀντικείμενα ὡδί , ἡ δʼ ὡδί , ἡ κίνησις . ἅμα οὖν μεταβάλλει ἐξ ὑγιείας εἰς νόσον , καὶ ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς μεταβολῆς εἰς ἄλλην . δῆλον δὴ ὅτι ἂν νοσήσῃ , μεταβεβληκὸς ἔσται εἰς ὁποιανοῦν ( ἐνδέχεται γὰρ ἠρεμεῖν ) καὶ ἔτι εἰς μὴ τὴν τυχοῦσαν ἀεί · κἀκείνη ἔκ τινος εἴς τι ἄλλο ἔσται · ὥσθʼ ἡ ἀντικειμένη ἔσται , ὑγίανσις , ἀλλὰ τῷ συμβεβηκέναι , οἷον ἐξ ἀναμνήσεως εἰς λήθην μεταβάλλει ὅτι ᾧ ὑπάρχει ἐκεῖνο μεταβάλλει , ὁτὲ μὲν εἰς ἐπιστήμην ὁτὲ δὲ εἰς ἄγνοιαν.—ἔτι εἰς ἄπειρον βαδιεῖται , εἰ ἔσται μεταβολῆς μεταβολὴ καὶ γενέσεως γένεσις . ἀνάγκη δὴ καὶ τὴν προτέραν , εἰ ἡ ὑστέρα · οἷον εἰ ἡ ἁπλῆ γένεσις ἐγίγνετό ποτε , καὶ τὸ γιγνόμενον ἐγίγνετο · ὥστε οὔπω ἦν τὸ γιγνόμενον ἁπλῶς , ἀλλά τι γιγνόμενον γιγνόμενον ἤδη . καὶ τοῦτʼ ἐγίγνετό ποτε , ὥστʼ οὐκ ἦν πω τότε γιγνόμενον . ἐπεὶ δὲ τῶν ἀπείρων οὐκ ἔστι τι πρῶτον , οὐκ ἔσται τὸ πρῶτον , ὥστʼ οὐδὲ τὸ ἐχόμενον . οὔτε γίγνεσθαι οὖν οὔτε κινεῖσθαι οἷόν τε οὔτε μεταβάλλειν οὐδέν . ἔτι τοῦ αὐτοῦ κίνησις ἡ ἐναντία καὶ ἠρέμησις , καὶ γένεσις καὶ φθορά , ὥστε τὸ γιγνόμενον , ὅταν γένηται γιγνόμενον , τότε φθείρεται · οὔτε γὰρ εὐθὺς γιγνόμενον οὔθʼ ὕστερον · εἶναι γὰρ δεῖ τὸ φθειρόμενον . ἔτι δεῖ ὕλην ὑπεῖναι τῷ γιγνομένῳ καὶ μεταβάλλοντι . τίς οὖν ἔσται ὥσπερ τὸ ἀλλοιωτὸν σῶμα ἢ ψυχή—οὕτω τί τὸ γιγνόμενον κίνησις ἢ γένεσις ; καὶ ἔτι τί εἰς ὃ κινοῦνται ; δεῖ γὰρ εἶναι τὴν τοῦδε ἐκ τοῦδε εἰς τόδε κίνησιν ἢ γένεσιν . πῶς οὖν ; οὐ γὰρ ἔσται μάθησις τῆς μαθήσεως , ὥστʼ οὐδὲ γένεσις γενέσεως . ἐπεὶ δʼ οὔτʼ οὐσίας οὔτε τοῦ πρός τι οὔτε τοῦ ποιεῖν καὶ πάσχειν , λείπεται κατὰ τὸ ποιὸν καὶ ποσὸν καὶ τόπον κίνησιν εἶναι ( τούτων γὰρ ἑκάστῳ ἐναντίωσις ἔστιν ) , λέγω δὲ τὸ ποιὸν οὐ τὸ ἐν τῇ οὐσίᾳ ( καὶ γὰρ ἡ διαφορὰ ποιόν ) ἀλλὰ τὸ παθητικόν , καθʼ ὃ λέγεται πάσχειν ἢ ἀπαθὲς εἶναι . τὸ δὲ ἀκίνητον τό τε ὅλως ἀδύνατον κινηθῆναι καὶ τὸ μόλις ἐν χρόνῳ πολλῷ ἢ βραδέως ἀρχόμενον , καὶ τὸ πεφυκὸς μὲν κινεῖσθαι καὶ δυνάμενον μὴ κινούμενον δὲ ὅτε πέφυκε καὶ οὗ καὶ ὥς · ὃ καλῶ ἠρεμεῖν τῶν ἀκινήτων μόνον · ἐναντίον γὰρ ἠρεμία κινήσει , ὥστε στέρησις ἂν εἴη τοῦ δεκτικοῦ . ἅμα κατὰ τόπον ὅσα ἐν ἑνὶ τόπῳ πρώτῳ , καὶ χωρὶς ὅσα ἐν ἄλλῳ · ἅπτεσθαι δὲ ὧν τὰ ἄκρα ἅμα · μεταξὺ δʼ εἰς ὃ πέφυκε πρότερον ἀφικνεῖσθαι τὸ μεταβάλλον ἢ εἰς ὃ ἔσχατον μεταβάλλει κατὰ φύσιν τὸ συνεχῶς μεταβάλλον . ἐναντίον κατὰ τόπον τὸ κατʼ εὐθεῖαν ἀπέχον πλεῖστον · ἑξῆς δὲ οὗ μετὰ τὴν ἀρχὴν ὄντος , θέσει ἢ εἴδει ἢ ἄλλως πως ἀφορισθέντος , μηθὲν μεταξύ ἐστι τῶν ἐν ταὐτῷ γένει καὶ οὗ ἐφεξῆς ἐστίν , οἷον γραμμαὶ γραμμῆς ἢ μονάδες μονάδος ἢ οἰκίας οἰκία ( ἄλλο δʼ οὐθὲν κωλύει μεταξὺ εἶναι ) . τὸ γὰρ ἑξῆς τινὸς ἐφεξῆς καὶ ὕστερόν τι · οὐ γὰρ τὸ ἓν ἑξῆς τῶν δύο οὐδʼ ἡ νουμηνία τῆς δευτέρας . ἐχόμενον δὲ ὃ ἂν ἑξῆς ὂν ἅπτηται . ἐπεὶ δὲ πᾶσα μεταβολὴ ἐν τοῖς ἀντικειμένοις , ταῦτα δὲ τὰ ἐναντία καὶ ἀντίφασις , ἀντιφάσεως δʼ οὐδὲν ἀνὰ μέσον , δῆλον ὡς ἐν τοῖς ἐναντίοις τὸ μεταξύ . τὸ δὲ συνεχὲς ὅπερ ἐχόμενόν τι . λέγω δὲ συνεχὲς ὅταν ταὐτὸ γένηται καὶ ἓν τὸ ἑκατέρου πέρας οἷς ἅπτονται καὶ συνέχονται , ὥστε δῆλον ὅτι τὸ συνεχὲς ἐν τούτοις ἐξ ὧν ἕν τι πέφυκε γίγνεσθαι κατὰ τὴν σύναψιν . καὶ ὅτι πρῶτον τὸ ἐφεξῆς , δῆλον ( τὸ γὰρ ἐφεξῆς οὐχ ἅπτεται , τοῦτο δʼ ἐφεξῆς · καὶ εἰ συνεχές , ἅπτεται , εἰ δʼ ἅπτεται , οὔπω συνεχές · ἐν οἷς δὲ μὴ ἔστιν ἁφή , οὐκ ἔστι σύμφυσις ἐν τούτοις ) · ὥστʼ οὐκ ἔστι στιγμὴ μονάδι ταὐτόν · ταῖς μὲν γὰρ ὑπάρχει τὸ ἅπτεσθαι , ταῖς δʼ οὔ , ἀλλὰ τὸ ἐφεξῆς · καὶ τῶν μὲν μεταξύ τι τῶν δʼ οὔ .
Lemmas: εἰ οὖν ὁ κατηγορία διαιρέω οὐσία , ποιότης , τόπος , ὁ ποιέω ἤ πάσχω , ὁ πρός τις , ὁ πός , ἀνάγκη τρεῖς εἰμί κίνησις , ποιός πός τόπος · κατά οὐσία δέ οὐ , διά ὁ μηδείς εἰμί οὐσία ἐναντίος , οὐδέ ὁ πρός τις ( εἰμί γάρ ἕτερος μεταβάλλω μή ἀληθεύω ἕτερος μηδείς μεταβάλλω , ὥστε κατά συμβαίνω ὁ κίνησις αὐτός ) , οὐδέ ποιέω καί πάσχω , ἤ κινέω καί κινέω , ὅτι οὐ εἰμί κίνησις κίνησις οὐδέ γένεσις γένεσις , οὐδέ ὅλος μεταβολή μεταβολή . διχῶς γάρ ἐνδέχομαι κίνησις εἰμί κίνησις , ἤ ὡς ὑπόκειμαι ( οἷος ὁ ἄνθρωπος κινέω ὅτι ἐκ λευκός εἰς μέλας μεταβάλλω , ὥστε οὕτως καί ὁ κίνησις ἤ θερμαίνω ἤ ψύχω ἤ τόπος ἀλλάσσω ἤ αὐξάνω · οὗτος δέ ἀδύνατος · οὐ γάρ ὁ ὑπόκειμαι τις ὁ μεταβολή ) , ἤ ὁ ἕτερος τις ὑπόκειμαι ἐκ μεταβολή μεταβάλλω εἰς ἄλλος εἶδος , οἷος ἄνθρωπος ἐκ νόσος εἰς ὑγίεια . ἀλλά οὐδέ οὗτος δυνατός πλήν κατά συμβαίνω . πᾶς γάρ κίνησις ἐκ ἄλλος εἰς ἄλλος εἰμί μεταβολή , καί γένεσις καί φθορά ὡσαύτως · πλήν ὁ μέν εἰς ἀντίκειμαι ὡδί , ὁ δέ ὡδί , ὁ κίνησις . ἅμα οὖν μεταβάλλω ἐκ ὑγίεια εἰς νόσος , καί ἐκ αὐτός οὗτος ὁ μεταβολή εἰς ἄλλος . δῆλος δή ὅτι ἄν νοσέω , μεταβάλλω εἰμί εἰς ὁποῖος ( ἐνδέχομαι γάρ ἠρεμέω ) καί ἔτι εἰς μή ὁ τυγχάνω ἀεί · ἐκεῖνος ἐκ τις εἰς τις ἄλλος εἰμί · ὥστε ὁ ἀντίκειμαι εἰμί , ὑγίανσις , ἀλλά ὁ συμβαίνω , οἷος ἐκ ἀνάμνησις εἰς λήθη μεταβάλλω ὅτι ὅς ὑπάρχω ἐκεῖνος μεταβάλλω , ὅτε μέν εἰς ἐπιστήμη ὅτε δέ εἰς ἄγνοια εἰς ἄπειρος βαδίζω , εἰ εἰμί μεταβολή μεταβολή καί γένεσις γένεσις . ἀνάγκη δή καί ὁ πρότερος , εἰ ὁ ὕστερος · οἷον εἰ ὁ ἁπλόος γένεσις γίγνομαι ποτέ , καί ὁ γίγνομαι γίγνομαι · ὥστε οὔπω εἰμί ὁ γίγνομαι ἁπλῶς , ἀλλά τις γίγνομαι γίγνομαι ἤδη . καί οὗτος γίγνομαι ποτέ , ὥστε οὐ εἰμί πω τότε γίγνομαι . ἐπεί δέ ὁ ἄπειρος οὐ εἰμί τις πρῶτος , οὐ εἰμί ὁ πρῶτος , ὥστε οὐδέ ὁ ἔχω . οὔτε γίγνομαι οὖν οὔτε κινέω οἷος τε οὔτε μεταβάλλω οὐδείς . ἔτι ὁ αὐτός κίνησις ὁ ἐναντίος καί ἠρέμησις , καί γένεσις καί φθορά , ὥστε ὁ γίγνομαι , ὅταν γίγνομαι γίγνομαι , τότε φθείρω · οὔτε γάρ εὐθύς γίγνομαι οὔτε ὕστερον · εἰμί γάρ δέω ὁ φθείρω . ἔτι δέω ὕλη ὑφίημι ὁ γίγνομαι καί μεταβάλλω . τίς οὖν εἰμί ὥσπερ ὁ ἀλλοιωτός σῶμα ἤ ψυχή—οὕτω τίς ὁ γίγνομαι κίνησις ἤ γένεσις ; καί ἔτι τίς εἰς ὅς κινέω ; δέω γάρ εἰμί ὁ ὅδε ἐκ ὅδε εἰς ὅδε κίνησις ἤ γένεσις . πῶς οὖν ; οὐ γάρ εἰμί μάθησις ὁ μάθησις , ὥστε οὐδέ γένεσις γένεσις . ἐπεί δέ οὔτε οὐσία οὔτε ὁ πρός τις οὔτε ὁ ποιέω καί πάσχω , λείπω κατά ὁ ποιός καί ποσός καί τόπος κίνησις εἰμί ( οὗτος γάρ ἕκαστος ἐναντίωσις εἰμί ) , λέγω δέ ὁ ποιός οὐ ὁ ἐν ὁ οὐσία ( καί γάρ ὁ διαφορά ποιός ) ἀλλά ὁ παθητικός , κατά ὅς λέγω πάσχω ἤ ἀπαθής εἰμί . ὁ δέ ἀκίνητος ὁ τε ὅλος ἀδύνατος κινέω καί ὁ μόλις ἐν χρόνος πολύς ἤ βραδύς ἄρχω , καί ὁ φύω μέν κινέω καί δύναμαι μή κινέω δέ ὅτε φύω καί οὗ καί ὡς · ὅς καλέω ἠρεμέω ὁ ἀκίνητος μόνος · ἐναντίος γάρ ἠρεμία κίνησις , ὥστε στέρησις ἄν εἰμί ὁ δεκτικός . ἅμα κατά τόπος ὅσος ἐν εἷς τόπος πρῶτος , καί χωρίς ὅσος ἐν ἄλλος · ἅπτω δέ ὅς ὁ ἄκρον ἅμα · μεταξύ δέ εἰς ὅς φύω πρότερος ἀφικνέομαι ὁ μεταβάλλω ἤ εἰς ὅς ἔσχατος μεταβάλλω κατά φύσις ὁ συνεχής μεταβάλλω . ἐναντίος κατά τόπος ὁ κατά εὐθεῖα ἀπέχω πολύς · ἑξῆς δέ ὅς μετά ὁ ἀρχή εἰμί , θέσις ἤ εἶδος ἤ ἄλλος πως ἀφορίζω , μηδείς μεταξύ εἰμί ὁ ἐν αὐτός γένος καί ὅς ἐφεξῆς εἰμί , οἷος γραμμή γραμμή ἤ μονάς μονάς ἤ οἰκία οἰκίον ( ἄλλος δέ οὐδείς κωλύω μεταξύ ἔρχομαι ) . ὁ γάρ ἑξῆς τις ἐφεξῆς καί ὕστερον τις · οὐ γάρ ὁ εἷς ἑξῆς ὁ δύο οὐδέ ὁ νουμηνία ὁ δεύτερος . ἔχω δέ ὅς ἄν ἑξῆς εἰμί ἅπτω . ἐπεί δέ πᾶς μεταβολή ἐν ὁ ἀντίκειμαι , οὗτος δέ ὁ ἐναντίος καί ἀντίφασις , ἀντίφασις δέ οὐδείς ἀνά μέσος , δῆλος ὡς ἐν ὁ ἐναντίος ὁ μεταξύ . ὁ δέ συνεχής ὅς ἔχω τις . λέγω δέ συνεχής ὅταν αὐτός γίγνομαι καί εἷς ὁ ἑκάτερος πέρας ὅς ἅπτω καί συνέχω , ὥστε δῆλος ὅτι ὁ συνεχής ἐν οὗτος ἐκ ὅς εἷς τις φύω γίγνομαι κατά ὁ σύναψις . καί ὅτι πρῶτος ὁ ἐφεξῆς , δῆλος ( ὁ γάρ ἐφεξῆς οὐ ἅπτω , οὗτος δέ ἐφεξῆς · καί εἰ συνεχής , ἅπτω , εἰ δέ ἅπτω , οὔπω συνεχής · ἐν ὅς δέ μή εἰμί ἁφή , οὐ εἰμί σύμφυσις ἐν οὗτος ) · ὥστε οὐ εἰμί στιγμή μονάς αὐτός · ὁ μέν γάρ ὑπάρχω ὁ ἅπτω , ὁ δέ οὐ , ἀλλά ὁ ἐφεξῆς · καί ὁ μέν μεταξύ τις ὁ δέ οὐ .