aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 7.13
ἐπεὶ δὲ περὶ τῆς οὐσίας ἡ σκέψις ἐστί , πάλιν ἐπανέλθωμεν . λέγεται δʼ ὥσπερ τὸ ὑποκείμενον οὐσία εἶναι καὶ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ τὸ ἐκ τούτων , καὶ τὸ καθόλου . περὶ μὲν οὖν τοῖν δυοῖν εἴρηται ( καὶ γὰρ περὶ τοῦ τί ἦν εἶναι καὶ τοῦ ὑποκειμένου , ὅτι διχῶς ὑπόκειται , ἢ τόδε τι ὄν , ὥσπερ τὸ ζῷον τοῖς πάθεσιν , ἢ ὡς ἡ ὕλη τῇ ἐντελεχείᾳ ) , δοκεῖ δὲ καὶ τὸ καθόλου αἴτιόν τισιν εἶναι μάλιστα , καὶ εἶναι ἀρχὴ τὸ καθόλου · διὸ ἐπέλθωμεν καὶ περὶ τούτου . ἔοικε γὰρ ἀδύνατον εἶναι οὐσίαν εἶναι ὁτιοῦν τῶν καθόλου λεγομένων . πρῶτον μὲν γὰρ οὐσία ἑκάστου ἡ ἴδιος ἑκάστῳ , ἣ οὐχ ὑπάρχει ἄλλῳ , τὸ δὲ καθόλου κοινόν · τοῦτο γὰρ λέγεται καθόλου ὃ πλείοσιν ὑπάρχειν πέφυκεν . τίνος οὖν οὐσία τοῦτʼ ἔσται ; ἢ γὰρ πάντων ἢ οὐδενός , πάντων δʼ οὐχ οἷόν τε · ἑνὸς δʼ εἰ ἔσται , καὶ τἆλλα τοῦτʼ ἔσται · ὧν γὰρ μία ἡ οὐσία καὶ τὸ τί ἦν εἶναι ἕν , καὶ αὐτὰ ἕν . ἔτι οὐσία λέγεται τὸ μὴ καθʼ ὑποκειμένου , τὸ δὲ καθόλου καθʼ ὑποκειμένου τινὸς λέγεται ἀεί . ἀλλʼ ἆρα οὕτω μὲν οὐκ ἐνδέχεται ὡς τὸ τί ἦν εἶναι , ἐν τούτῳ δὲ ἐνυπάρχειν , οἷον τὸ ζῷον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ καὶ ἵππῳ ; οὐκοῦν δῆλον ὅτι ἔστι τις αὐτοῦ λόγος . διαφέρει δʼ οὐθὲν οὐδʼ εἰ μὴ πάντων λόγος ἔστι τῶν ἐν τῇ οὐσίᾳ · οὐδὲν γὰρ ἧττον οὐσία τοῦτʼ ἔσται τινός , ὡς ὁ ἄνθρωπος τοῦ ἀνθρώπου ἐν ᾧ ὑπάρχει , ὥστε τὸ αὐτὸ συμβήσεται πάλιν · ἔσται γὰρ ἐκείνου οὐσία , οἷον τὸ ζῷον , ἐν ᾧ ὡς ἴδιον ὑπάρχει . ἔτι δὲ καὶ ἀδύνατον καὶ ἄτοπον τὸ τόδε καὶ οὐσίαν , εἰ ἔστιν ἔκ τινων , μὴ ἐξ οὐσιῶν εἶναι μηδʼ ἐκ τοῦ τόδε τι ἀλλʼ ἐκ ποιοῦ · πρότερον γὰρ ἔσται μὴ οὐσία τε καὶ τὸ ποιὸν οὐσίας τε καὶ τοῦ τόδε . ὅπερ ἀδύνατον · οὔτε λόγῳ γὰρ οὔτε χρόνῳ οὔτε γενέσει οἷόν τε τὰ πάθη τῆς οὐσίας εἶναι πρότερα · ἔσται γὰρ καὶ χωριστά . ἔτι τῷ Σωκράτει ἐνυπάρξει οὐσία οὐσίᾳ , ὥστε δυοῖν ἔσται οὐσία . ὅλως δὲ συμβαίνει , εἰ ἔστιν οὐσία ὁ ἄνθρωπος καὶ ὅσα οὕτω λέγεται , μηθὲν τῶν ἐν τῷ λόγῳ εἶναι μηδενὸς οὐσίαν μηδὲ χωρὶς ὑπάρχειν αὐτῶν μηδʼ ἐν ἄλλῳ , λέγω δʼ οἷον οὐκ εἶναί τι ζῷον παρὰ τὰ τινά , οὐδʼ ἄλλο τῶν ἐν τοῖς λόγοις οὐδέν . ἔκ τε δὴ τούτων θεωροῦσι φανερὸν ὅτι οὐδὲν τῶν καθόλου ὑπαρχόντων οὐσία ἐστί , καὶ ὅτι οὐδὲν σημαίνει τῶν κοινῇ κατηγορουμένων τόδε τι , ἀλλὰ τοιόνδε . εἰ δὲ μή , ἄλλα τε πολλὰ συμβαίνει καὶ ὁ τρίτος ἄνθρωπος . ἔτι δὲ καὶ ὧδε δῆλον . ἀδύνατον γὰρ οὐσίαν ἐξ οὐσιῶν εἶναι ἐνυπαρχουσῶν ὡς ἐντελεχείᾳ · τὰ γὰρ δύο οὕτως ἐντελεχείᾳ οὐδέποτε ἓν ἐντελεχείᾳ , ἀλλʼ ἐὰν δυνάμει δύο ᾖ , ἔσται ἕν ( οἷον ἡ διπλασία ἐκ δύο ἡμίσεων δυνάμει γε · ἡ γὰρ ἐντελέχεια χωρίζει ) , ὥστʼ εἰ ἡ οὐσία ἕν , οὐκ ἔσται ἐξ οὐσιῶν ἐνυπαρχουσῶν καὶ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον , ὃν λέγει Δημόκριτος ὀρθῶς · ἀδύνατον γὰρ εἶναί φησιν ἐκ δύο ἓν ἢ ἐξ ἑνὸς δύο γενέσθαι · τὰ γὰρ μεγέθη τὰ ἄτομα τὰς οὐσίας ποιεῖ . ὁμοίως τοίνυν δῆλον ὅτι καὶ ἐπʼ ἀριθμοῦ ἕξει , εἴπερ ἐστὶν ὁ ἀριθμὸς σύνθεσις μονάδων , ὥσπερ λέγεται ὑπό τινων · ἢ γὰρ οὐχ ἓν ἡ δυὰς ἢ οὐκ ἔστι μονὰς ἐν αὐτῇ ἐντελεχείᾳ.—ἔχει δὲ τὸ συμβαῖνον ἀπορίαν . εἰ γὰρ μήτε ἐκ τῶν καθόλου οἷόν τʼ εἶναι μηδεμίαν οὐσίαν διὰ τὸ τοιόνδε ἀλλὰ μὴ τόδε τι σημαίνειν , μήτʼ ἐξ οὐσιῶν ἐνδέχεται ἐντελεχείᾳ εἶναι μηδεμίαν οὐσίαν σύνθετον , ἀσύνθετον ἂν εἴη οὐσία πᾶσα , ὥστʼ οὐδὲ λόγος ἂν εἴη οὐδεμιᾶς οὐσίας . ἀλλὰ μὴν δοκεῖ γε πᾶσι καὶ ἐλέχθη πάλαι ἢ μόνον οὐσίας εἶναι ὅρον ἢ μάλιστα · νῦν δʼ οὐδὲ ταύτης . οὐδενὸς ἄρʼ ἔσται ὁρισμός · ἢ τρόπον μέν τινα ἔσται τρόπον δέ τινα οὔ . δῆλον δʼ ἔσται τὸ λεγόμενον ἐκ τῶν ὕστερον μᾶλλον .
Lemmas: ἐπεί δέ περί ὁ οὐσία ὁ σκέψις εἰμί , πάλιν ἐπανέρχομαι . λέγω δέ ὥσπερ ὁ ὑπόκειμαι οὐσία εἰμί καί ὁ τίς εἰμί εἰμί καί ὁ ἐκ οὗτος , καί ὁ καθόλου . περί μέν οὖν ὁ δύο λέγω ( καί γάρ περί ὁ τίς εἰμί εἰμί καί ὁ ὑπόκειμαι , ὅτι διχῶς ὑπόκειμαι , ἤ ὅδε τις εἰμί , ὥσπερ ὁ ζῷον ὁ πάθος , ἤ ὡς ὁ ὕλη ὁ ἐντελέχεια ) , δοκέω δέ καί ὁ καθόλου αἴτιος τις εἰμί μάλα , καί εἰμί ἀρχή ὁ καθόλου · διό ἐπέρχομαι καί περί οὗτος . ἔοικα γάρ ἀδύνατος εἰμί οὐσία εἰμί ὁστισοῦν ὁ καθόλου λέγω . πρῶτος μέν γάρ οὐσία ἕκαστος ὁ ἴδιος ἕκαστος , ὅς οὐ ὑπάρχω ἄλλος , ὁ δέ καθόλου κοινός · οὗτος γάρ λέγω καθόλου ὅς πολύς ὑπάρχω φύω . τίς οὖν οὐσία οὗτος εἰμί ; ἤ γάρ πᾶς ἤ οὐδείς , πᾶς δέ οὐ οἷος τε · εἷς δέ εἰ εἰμί , καί ἄλλος οὗτος εἰμί · ὅς γάρ εἷς ὁ οὐσία καί ὁ τίς εἰμί εἰμί εἷς , καί αὐτός εἷς . ἔτι οὐσία λέγω ὁ μή κατά ὑπόκειμαι , ὁ δέ καθόλου κατά ὑπόκειμαι τις λέγω ἀεί . ἀλλά ἆρα οὕτως μέν οὐ ἐνδέχομαι ὡς ὁ τίς εἰμί εἰμί , ἐν οὗτος δέ ἐνυπάρχω , οἷος ὁ ζῷον ἐν ὁ ἄνθρωπος καί ἵππος ; οὐκοῦν δῆλος ὅτι εἰμί τις αὐτός λόγος . διαφέρω δέ οὐδείς οὐδέ εἰ μή πᾶς λόγος εἰμί ὁ ἐν ὁ οὐσία · οὐδείς γάρ ἥσσων οὐσία οὗτος εἰμί τις , ὡς ὁ ἄνθρωπος ὁ ἄνθρωπος ἐν ὅς ὑπάρχω , ὥστε ὁ αὐτός συμβαίνω πάλιν · εἰμί γάρ ἐκεῖνος οὐσία , οἷος ὁ ζῷον , ἐν ὅς ὡς ἴδιος ὑπάρχω . ἔτι δέ καί ἀδύνατος καί ἄτοπος ὁ ὅδε καί οὐσία , εἰ εἰμί ἐκ τις , μή ἐκ οὐσία εἰμί μηδέ ἐκ ὁ ὅδε τις ἀλλά ἐκ ποιός · πρότερος γάρ εἰμί μή οὐσία τε καί ὁ ποιός οὐσία τε καί ὁ ὅδε . ὅς ἀδύνατος · οὔτε λόγος γάρ οὔτε χρόνος οὔτε γένεσις οἷος τε ὁ πάθος ὁ οὐσία εἰμί πρότερος · εἰμί γάρ καί χωριστός . ἔτι ὁ Σωκράτης ἐνυπάρχω οὐσία οὐσία , ὥστε δύο εἰμί οὐσία . ὅλος δέ συμβαίνω , εἰ εἰμί οὐσία ὁ ἄνθρωπος καί ὅσος οὕτως λέγω , μηδείς ὁ ἐν ὁ λόγος εἰμί μηδείς οὐσία μηδέ χωρίς ὑπάρχω αὐτός μηδέ ἐν ἄλλος , λέγω δέ οἷος οὐ εἰμί τις ζῷον παρά ὁ τις , οὐδέ ἄλλος ὁ ἐν ὁ λόγος οὐδείς . ἐκ τε δή οὗτος θεωρέω φανερός ὅτι οὐδείς ὁ καθόλου ὑπάρχω οὐσία εἰμί , καί ὅτι οὐδείς σημαίνω ὁ κοινῇ κατηγορέω ὅδε τις , ἀλλά τοιόσδε . εἰ δέ μή , ἄλλος τε πολύς συμβαίνω καί ὁ τρίτος ἄνθρωπος . ἔτι δέ καί ὧδε δῆλος . ἀδύνατος γάρ οὐσία ἐκ οὐσία εἰμί ἐνυπάρχω ὡς ἐντελέχεια · ὁ γάρ δύο οὕτως ἐντελέχεια οὐδέποτε εἷς ἐντελέχεια , ἀλλά ἐάν δύναμις δύο εἰμί , εἰμί εἷς ( οἷος ὁ διπλάσιος ἐκ δύο ἥμισυς δύναμις γε · ὁ γάρ ἐντελέχεια χωρίζω ) , ὥστε εἰ ὁ οὐσία εἷς , οὐ εἰμί ἐκ οὐσία ἐνυπάρχω καί κατά οὗτος ὁ τρόπος , ὅς λέγω Δημόκριτος ὀρθός · ἀδύνατος γάρ εἰμί φημί ἐκ δύο εἷς ἤ ἐκ εἷς δύο γίγνομαι · ὁ γάρ μέγεθος ὁ ἄτομος ὁ οὐσία ποιέω . ὅμοιος τοίνυν δῆλος ὅτι καί ἐπί ἀριθμός ἔχω , εἴπερ εἰμί ὁ ἀριθμός σύνθεσις μονάς , ὥσπερ λέγω ὑπό τις · ἤ γάρ οὐ εἷς ὁ δυάς ἤ οὐ εἰμί μονή ἐν αὐτός ἐντελέχεια δέ ὁ συμβαίνω ἀπορία . εἰ γάρ μήτε ἐκ ὁ καθόλου οἷος τε εἰμί μηδείς οὐσία διά ὁ τοιόσδε ἀλλά μή ὅδε τις σημαίνω , μήτε ἐκ οὐσία ἐνδέχομαι ἐντελέχεια εἰμί μηδείς οὐσία σύνθετος , ἀσύνθετος ἄν εἰμί οὐσία πᾶς , ὥστε οὐδέ λόγος ἄν εἰμί οὐδείς οὐσία . ἀλλά μήν δοκέω γε πᾶς καί λέγω πάλαι ἤ μόνος οὐσία εἰμί ὅρος ἤ μάλα · νῦν δέ οὐδέ οὗτος . οὐδείς ἄρα εἰμί ὁρισμός · ἤ τρόπος μέν τις εἰμί τρόπος δέ τις οὐ . δῆλος δέ εἰμί ὁ λέγω ἐκ ὁ ὕστερον μάλα .