aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 8.1
ἐκ δὴ τῶν εἰρημένων συλλογίσασθαι δεῖ καὶ συναγαγόντας τὸ κεφάλαιον τέλος ἐπιθεῖναι . εἴρηται δὴ ὅτι τῶν οὐσιῶν ζητεῖται τὰ αἴτια καὶ αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ στοιχεῖα . οὐσίαι δὲ αἱ μὲν ὁμολογούμεναί εἰσιν ὑπὸ πάντων , περὶ δὲ ἐνίων ἰδίᾳ τινὲς ἀπεφήναντο · ὁμολογούμεναι μὲν αἱ φυσικαί , οἷον πῦρ γῆ ὕδωρ ἀὴρ καὶ τἆλλα τὰ ἁπλᾶ σώματα , ἔπειτα τὰ φυτὰ καὶ τὰ μόρια αὐτῶν , καὶ τὰ ζῷα καὶ τὰ μόρια τῶν ζῴων , καὶ τέλος ὁ οὐρανὸς καὶ τὰ μόρια τοῦ οὐρανοῦ · ἰδίᾳ δέ τινες οὐσίας λέγουσιν εἶναι τά τʼ εἴδη καὶ τὰ μαθηματικά . ἄλλας δὲ δὴ συμβαίνει ἐκ τῶν λόγων οὐσίας εἶναι , τὸ τί ἦν εἶναι καὶ τὸ ὑποκείμενον · ἔτι ἄλλως τὸ γένος μᾶλλον τῶν εἰδῶν καὶ τὸ καθόλου τῶν καθʼ ἕκαστα · τῷ δὲ καθόλου καὶ τῷ γένει καὶ αἱ ἰδέαι συνάπτουσιν ( κατὰ τὸν αὐτὸν γὰρ λόγον οὐσίαι δοκοῦσιν εἶναι ) . ἐπεὶ δὲ τὸ τί ἦν εἶναι οὐσία , τούτου δὲ λόγος ὁ ὁρισμός , διὰ τοῦτο περὶ ὁρισμοῦ καὶ περὶ τοῦ καθʼ αὑτὸ διώρισται · ἐπεὶ δὲ ὁ ὁρισμὸς λόγος , ὁ δὲ λόγος μέρη ἔχει , ἀναγκαῖον καὶ περὶ μέρους ἦν ἰδεῖν , ποῖα τῆς οὐσίας μέρη καὶ ποῖα οὔ , καὶ εἰ ταῦτα καὶ τοῦ ὁρισμοῦ . ἔτι τοίνυν οὔτε τὸ καθόλου οὐσία οὔτε τὸ γένος · περὶ δὲ τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν μαθηματικῶν ὕστερον σκεπτέον · παρὰ γὰρ τὰς αἰσθητὰς οὐσίας ταύτας λέγουσί τινες εἶναι.—νῦν δὲ περὶ τῶν ὁμολογουμένων οὐσιῶν ἐπέλθωμεν . αὗται δʼ εἰσὶν αἱ αἰσθηταί · αἱ δʼ αἰσθηταὶ οὐσίαι πᾶσαι ὕλην ἔχουσιν . ἔστι δʼ οὐσία τὸ ὑποκείμενον , ἄλλως μὲν ἡ ὕλη ( ὕλην δὲ λέγω ἣ μὴ τόδε τι οὖσα ἐνεργείᾳ δυνάμει ἐστὶ τόδε τι ) , ἄλλως δʼ ὁ λόγος καὶ ἡ μορφή , ὃ τόδε τι ὂν τῷ λόγῳ χωριστόν ἐστιν · τρίτον δὲ τὸ ἐκ τούτων , οὗ γένεσις μόνου καὶ φθορά ἐστι , καὶ χωριστὸν ἁπλῶς · τῶν γὰρ κατὰ τὸν λόγον οὐσιῶν αἱ μὲν αἱ δʼ οὔ . ὅτι δʼ ἐστὶν οὐσία καὶ ἡ ὕλη , δῆλον · ἐν πάσαις γὰρ ταῖς ἀντικειμέναις μεταβολαῖς ἐστί τι τὸ ὑποκείμενον ταῖς μεταβολαῖς , οἷον κατὰ τόπον τὸ νῦν μὲν ἐνταῦθα πάλιν δʼ ἄλλοθι , καὶ κατʼ αὔξησιν ὃ νῦν μὲν τηλικόνδε πάλιν δʼ ἔλαττον ἢ μεῖζον , καὶ κατʼ ἀλλοίωσιν ὃ νῦν μὲν ὑγιὲς πάλιν δὲ κάμνον · ὁμοίως δὲ καὶ κατʼ οὐσίαν ὃ νῦν μὲν ἐν γενέσει πάλιν δʼ ἐν φθορᾷ , καὶ νῦν μὲν ὑποκείμενον ὡς τόδε τι πάλιν δʼ ὑποκείμενον ὡς κατὰ στέρησιν . καὶ ἀκολουθοῦσι δὴ ταύτῃ αἱ ἄλλαι μεταβολαί , τῶν δʼ ἄλλων ἢ μιᾷ ἢ δυοῖν αὕτη οὐκ ἀκολουθεῖ · οὐ γὰρ ἀνάγκη , εἴ τι ὕλην ἔχει τοπικήν , τοῦτο καὶ γεννητὴν καὶ φθαρτὴν ἔχειν . τίς μὲν οὖν διαφορὰ τοῦ ἁπλῶς γίγνεσθαι καὶ μὴ ἁπλῶς , ἐν τοῖς φυσικοῖς εἴρηται .
Lemmas: ἐκ δή ὁ λέγω συλλογίζομαι δέω καί συνάγω ὁ κεφάλαιος τέλος ἐπιτίθημι . λέγω δή ὅτι ὁ οὐσία ζητέω ὁ αἴτιος καί ὁ ἀρχή καί ὁ στοιχεῖον . οὐσία δέ ὁ μέν ὁμολογέω εἰμί ὑπό πᾶς , περί δέ ἔνιοι ἴδιος τις ἀποφαίνω · ὁμολογέω μέν ὁ φυσικός , οἷος πῦρ γῆ ὕδωρ ἀήρ καί ἄλλος ὁ ἁπλόος σῶμα , ἔπειτα ὁ φυτόν καί ὁ μόριον αὐτός , καί ὁ ζῷον καί ὁ μόριον ὁ ζῷον , καί τέλος ὁ οὐρανός καί ὁ μόριον ὁ οὐρανός · ἴδιος δέ τις οὐσία λέγω εἰμί ὁ τε εἶδος καί ὁ μαθηματικός . ἄλλος δέ δή συμβαίνω ἐκ ὁ λόγος οὐσία εἰμί , ὁ τίς εἰμί εἰμί καί ὁ ὑπόκειμαι · ἔτι ἄλλος ὁ γένος μάλα ὁ εἶδος καί ὁ καθόλου ὁ κατά ἕκαστος · ὁ δέ καθόλου καί ὁ γένος καί ὁ ἰδέα συνάπτω ( κατά ὁ αὐτός γάρ λόγος οὐσία δοκέω ἔρχομαι ) . ἐπεί δέ ὁ τίς εἰμί εἰμί οὐσία , οὗτος δέ λόγος ὁ ὁρισμός , διά οὗτος περί ὁρισμός καί περί ὁ κατά ἑαυτοῦ διορίζω · ἐπεί δέ ὁ ὁρισμός λόγος , ὁ δέ λόγος μέρος ἔχω , ἀναγκαῖος καί περί μέρος εἰμί ὁράω , ποῖος ὁ οὐσία μέρος καί ποῖος οὐ , καί εἰ οὗτος καί ὁ ὁρισμός . ἔτι τοίνυν οὔτε ὁ καθόλου οὐσία οὔτε ὁ γένος · περί δέ ὁ ἰδέα καί ὁ μαθηματικός ὕστερον σκοπέω · παρά γάρ ὁ αἰσθητός οὐσία οὗτος λέγω τις εἶναι δέ περί ὁ ὁμολογέω οὐσία ἐπέρχομαι . οὗτος δέ εἰμί ὁ αἰσθητός · ὁ δέ αἰσθητός οὐσία πᾶς ὕλη ἔχω . εἰμί δέ οὐσία ὁ ὑπόκειμαι , ἄλλος μέν ὁ ὕλη ( ὕλη δέ λέγω ὅς μή ὅδε τις εἰμί ἐνέργεια δύναμις εἰμί ὅδε τίς ) , ἄλλος δέ ὁ λόγος καί ὁ μορφή , ὅς ὅδε τις εἰμί ὁ λόγος χωριστός εἰμί · τρίτος δέ ὁ ἐκ οὗτος , ὅς γένεσις μόνος καί φθορά εἰμί , καί χωριστός ἁπλῶς · ὁ γάρ κατά ὁ λόγος οὐσία ὁ μέν ὁ δέ οὐ . ὅτι δέ εἰμί οὐσία καί ὁ ὕλη , δῆλος · ἐν πᾶς γάρ ὁ ἀντίκειμαι μεταβολή εἰμί τις ὁ ὑπόκειμαι ὁ μεταβολή , οἷος κατά τόπος ὁ νῦν μέν ἐνταῦθα πάλιν δέ ἄλλοθι , καί κατά αὔξησις ὅς νῦν μέν τηλικόσδε πάλιν δέ ἐλαχύς ἤ μέγας , καί κατά ἀλλοίωσις ὅς νῦν μέν ὑγιής πάλιν δέ κάμνω · ὅμοιος δέ καί κατά οὐσία ὅς νῦν μέν ἐν γένεσις πάλιν δέ ἐν φθορά , καί νῦν μέν ὑπόκειμαι ὡς ὅδε τις πάλιν δέ ὑπόκειμαι ὡς κατά στέρησις . καί ἀκολουθέω δή οὗτος ὁ ἄλλος μεταβολή , ὁ δέ ἄλλος ἤ εἷς ἤ δύο οὗτος οὐ ἀκολουθέω · οὐ γάρ ἀνάγκη , εἰ τις ὕλη ἔχω τοπικός , οὗτος καί γεννητός καί φθαρτός ἔχω . τίς μέν οὖν διαφορά ὁ ἁπλῶς γίγνομαι καί μή ἁπλῶς , ἐν ὁ φυσικός λέγω .