aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 11.5
ἔστι δέ τις ἐν τοῖς οὖσιν ἀρχὴ περὶ ἣν οὐκ ἔστι διεψεῦσθαι , τοὐναντίον δὲ ἀναγκαῖον ἀεὶ ποιεῖν , λέγω δὲ ἀληθεύειν , οἷον ὅτι οὐκ ἐνδέχεται τὸ αὐτὸ καθʼ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν χρόνον εἶναι καὶ μὴ εἶναι , καὶ τἆλλα τὰ τοῦτον αὑτοῖς ἀντικείμενα τὸν τρόπον . καὶ περὶ τῶν τοιούτων ἁπλῶς μὲν οὐκ ἔστιν ἀπόδειξις , πρὸς τόνδε δὲ ἔστιν · οὐ γὰρ ἔστιν ἐκ πιστοτέρας ἀρχῆς αὐτοῦ τούτου ποιήσασθαι συλλογισμόν , δεῖ δέ γʼ εἴπερ ἔσται τὸ ἁπλῶς ἀποδεδεῖχθαι . πρὸς δὲ τὸν λέγοντα τὰς ἀντικειμένας φάσεις τῷ δεικνύντι διότι ψεῦδος ληπτέον τι τοιοῦτον ὃ ταὐτὸ μὲν ἔσται τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι ταὐτὸ εἶναι καὶ μὴ εἶναι καθʼ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν χρόνον , μὴ δόξει δʼ εἶναι ταὐτόν · οὕτω γὰρ μόνως ἂν ἀποδειχθείη πρὸς τὸν φάσκοντα ἐνδέχεσθαι τὰς ἀντικειμένας φάσεις ἀληθεύεσθαι κατὰ τοῦ αὐτοῦ . τοὺς δὴ μέλλοντας ἀλλήλοις λόγου κοινωνήσειν δεῖ τι συνιέναι αὑτῶν · μὴ γιγνομένου γὰρ τούτου πῶς ἔσται κοινωνία τούτοις πρὸς ἀλλήλους λόγου ; δεῖ τοίνυν τῶν ὀνομάτων ἕκαστον εἶναι γνώριμον καὶ δηλοῦν τι , καὶ μὴ πολλά , μόνον δὲ ἕν · ἂν δὲ πλείονα σημαίνῃ , φανερὸν ποιεῖν ἐφʼ ὃ φέρει τοὔνομα τούτων . ὁ δὴ λέγων εἶναι τοῦτο καὶ μὴ εἶναι , τοῦτο ὅ φησιν οὔ φησιν , ὥσθʼ ὃ σημαίνει τοὔνομα τοῦτʼ οὔ φησι σημαίνειν · τοῦτο δʼ ἀδύνατον . ὥστʼ εἴπερ σημαίνει τι τὸ εἶναι τόδε , τὴν ἀντίφασιν ἀδύνατον ἀληθεύειν . ἔτι δʼ εἴ τι σημαίνει τοὔνομα καὶ τοῦτʼ ἀληθεύεται , δεῖ τοῦτʼ ἐξ ἀνάγκης εἶναι · τὸ δʼ ἐξ ἀνάγκης ὂν οὐκ ἐνδέχεταί ποτε μὴ εἶναι · τὰς ἀντικειμένας ἄρα οὐκ ἐνδέχεται φάσεις καὶ ἀποφάσεις ἀληθεύειν κατὰ τοῦ αὐτοῦ . ἔτι δʼ εἰ μηθὲν μᾶλλον ἡ φάσις ἢ ἡ ἀπόφασις ἀληθεύεται , ὁ λέγων ἄνθρωπον ἢ οὐκ ἄνθρωπον οὐθὲν μᾶλλον ἀληθεύσει · δόξειε δὲ κἂν οὐχ ἵππον εἶναι φάσκων τὸν ἄνθρωπον ἢ μᾶλλον ἢ οὐχ ἧττον ἀληθεύειν ἢ οὐκ ἄνθρωπον , ὥστε καὶ ἵππον φάσκων εἶναι τὸν αὐτὸν ἀληθεύσει ( τὰς γὰρ ἀντικειμένας ὁμοίως ἦν ἀληθεύειν ) · συμβαίνει τοίνυν τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον εἶναι καὶ ἵππον ἢ τῶν ἄλλων τι ζῴων.—ἀπόδειξις μὲν οὖν οὐδεμία τούτων ἐστὶν ἁπλῶς , πρὸς μέντοι τὸν ταῦτα τιθέμενον ἀπόδειξις . ταχέως δʼ ἄν τις καὶ αὐτὸν τὸν Ἡράκλειτον τοῦτον ἐρωτῶν τὸν τρόπον ἠνάγκασεν ὁμολογεῖν μηδέποτε τὰς ἀντικειμένας φάσεις δυνατὸν εἶναι κατὰ τῶν αὐτῶν ἀληθεύεσθαι · νῦν δʼ οὐ συνιεὶς ἑαυτοῦ τί ποτε λέγει , ταύτην ἔλαβε τὴν δόξαν . ὅλως δʼ εἰ τὸ λεγόμενον ὑπʼ αὐτοῦ ἐστὶν ἀληθές , οὐδʼ ἂν αὐτὸ τοῦτο εἴη ἀληθές , λέγω δὲ τὸ ἐνδέχεσθαι τὸ αὐτὸ καθʼ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν χρόνον εἶναί τε καὶ μὴ εἶναι · καθάπερ γὰρ καὶ διῃρημένων αὐτῶν οὐδὲν μᾶλλον ἡ κατάφασις ἢ ἡ ἀπόφασις ἀληθεύεται , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τοῦ συναμφοτέρου καὶ τοῦ συμπεπλεγμένου καθάπερ μιᾶς τινὸς καταφάσεως οὔσης οὐθὲν μᾶλλον ἢ ἡ ἀπόφασις τὸ ὅλον ὡς ἐν καταφάσει τιθέμενον ἀληθεύσεται . ἔτι δʼ εἰ μηθὲν ἔστιν ἀληθῶς καταφῆσαι , κἂν αὐτὸ τοῦτο ψεῦδος εἴη τὸ φάναι μηδεμίαν ἀληθῆ κατάφασιν ὑπάρχειν . εἰ δʼ ἔστι τι , λύοιτʼ ἂν τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν τὰ τοιαῦτα ἐνισταμένων καὶ παντελῶς ἀναιρούντων τὸ διαλέγεσθαι .
Lemmas: εἰμί δέ τις ἐν ὁ εἰμί ἀρχή περί ὅς οὐ εἰμί διαψεύδω , ἐναντίος δέ ἀναγκαῖος ἀεί ποιέω , λέγω δέ ἀληθεύω , οἷος ὅτι οὐ ἐνδέχομαι ὁ αὐτός κατά εἷς καί ὁ αὐτός χρόνος εἰμί καί μή εἰμί , καί ἄλλος ὁ οὗτος ἑαυτοῦ ἀντίκειμαι ὁ τρόπος . καί περί ὁ τοιοῦτος ἁπλῶς μέν οὐ εἰμί ἀπόδειξις , πρός ὅδε δέ εἰμί · οὐ γάρ εἰμί ἐκ πιστός ἀρχή αὐτός οὗτος ποιέω συλλογισμός , δέω δέ γε εἴπερ εἰμί ὁ ἁπλῶς ἀποδείκνυμι . πρός δέ ὁ λέγω ὁ ἀντίκειμαι φάσις ὁ δείκνυμι διότι ψεῦδος λαμβάνω τις τοιοῦτος ὅς αὐτός μέν εἰμί ὁ μή ἐνδέχομαι αὐτός εἰμί καί μή εἰμί κατά εἷς καί ὁ αὐτός χρόνος , μή δοκέω δέ εἰμί αὐτός · οὕτως γάρ μόνος ἄν ἀποδείκνυμι πρός ὁ φάσκω ἐνδέχομαι ὁ ἀντίκειμαι φάσις ἀληθεύω κατά ὁ αὐτός . ὁ δή μέλλω ἀλλήλων λόγος κοινωνέω δέω τις συνίημι ἑαυτοῦ · μή γίγνομαι γάρ οὗτος πῶς εἰμί κοινωνία οὗτος πρός ἀλλήλων λόγος ; δέω τοίνυν ὁ ὄνομα ἕκαστος εἰμί γνώριμος καί δηλόω τις , καί μή πολύς , μόνος δέ εἷς · ἐάν δέ πολύς σημαίνω , φανερός ποιέω ἐπί ὅς φέρω ὄνομα οὗτος . ὁ δή λέγω εἰμί οὗτος καί μή εἰμί , οὗτος ὅς φημί οὐ φημί , ὥστε ὅς σημαίνω ὄνομα οὗτος οὐ φημί σημαίνω · οὗτος δέ ἀδύνατος . ὥστε εἴπερ σημαίνω τις ὁ εἰμί ὅδε , ὁ ἀντίφασις ἀδύνατος ἀληθεύω . ἔτι δέ εἰ τις σημαίνω ὄνομα καί οὗτος ἀληθεύω , δέω οὗτος ἐκ ἀνάγκη εἰμί · ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη εἰμί οὐ ἐνδέχομαι ποτέ μή εἰμί · ὁ ἀντίκειμαι ἄρα οὐ ἐνδέχομαι φάσις καί ἀπόφασις ἀληθεύω κατά ὁ αὐτός . ἔτι δέ εἰ μηδείς μάλα ὁ φάσις ἤ ὁ ἀπόφασις ἀληθεύω , ὁ λέγω ἄνθρωπος ἤ οὐ ἄνθρωπος οὐδείς μάλα ἀληθεύω · δοκέω δέ ἄν οὐ ἵππος εἰμί φάσκω ὁ ἄνθρωπος ἤ μάλα ἤ οὐ ἥσσων ἀληθεύω ἤ οὐ ἄνθρωπος , ὥστε καί ἵππος φάσκω εἰμί ὁ αὐτός ἀληθεύω ( ὁ γάρ ἀντίκειμαι ὅμοιος εἰμί ἀληθεύω ) · συμβαίνω τοίνυν ὁ αὐτός ἄνθρωπος εἰμί καί ἵππος ἤ ὁ ἄλλος τις ζῴων.—ἀπόδειξις μέν οὖν οὐδείς οὗτος εἰμί ἁπλῶς , πρός μέντοι ὁ οὗτος τίθημι ἀπόδειξις . ταχύς δέ ἄν τις καί αὐτός ὁ Ἡράκλειτος οὗτος ἐρωτάω ὁ τρόπος ἀναγκάζω ὁμολογέω μηδέποτε ὁ ἀντίκειμαι φάσις δυνατός εἰμί κατά ὁ αὐτός ἀληθεύω · νῦν δέ οὐ συνίημι ἑαυτοῦ τίς ποτέ λέγω , οὗτος λαμβάνω ὁ δόξα . ὅλος δέ εἰ ὁ λέγω ὑπό αὐτός εἰμί ἀληθής , οὐδέ ἄν αὐτός οὗτος εἰμί ἀληθής , λέγω δέ ὁ ἐνδέχομαι ὁ αὐτός κατά εἷς καί ὁ αὐτός χρόνος εἰμί τε καί μή εἰμί · καθά γάρ καί διαιρέω αὐτός οὐδείς μάλα ὁ κατάφασις ἤ ὁ ἀπόφασις ἀληθεύω , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ συναμφότεροι καί ὁ συμπλέκω καθά εἷς τις κατάφασις εἰμί οὐδείς μάλα ἤ ὁ ἀπόφασις ὁ ὅλος ὡς ἐν κατάφασις τίθημι ἀληθεύω . ἔτι δέ εἰ μηδείς εἰμί ἀληθής κατάφημι , ἄν αὐτός οὗτος ψεῦδος εἰμί ὁ φημί μηδείς ἀληθής κατάφασις ὑπάρχω . εἰ δέ εἰμί τις , λύω ἄν ὁ λέγω ὑπό ὁ ὁ τοιοῦτος ἐνίστημι καί παντελής ἀναιρέω ὁ διαλέγω .