aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 11.11
μεταβάλλει δὲ τὸ μεταβάλλον τὸ μὲν κατὰ συμβεβηκός , ὡς τὸ μουσικὸν βαδίζει , τὸ δὲ τῷ τούτου τι μεταβάλλειν ἁπλῶς λέγεται μεταβάλλειν , οἷον ὅσα κατὰ μέρη ( ὑγιάζεται γὰρ τὸ σῶμα , ὅτι ὁ ὀφθαλμός ) , ἔστι δέ τι ὃ καθʼ αὑτὸ πρῶτον κινεῖται , καὶ τοῦτʼ ἔστι τὸ καθʼ αὑτὸ κινητόν . ἔστι δέ καὶ ἐπὶ τοῦ κινοῦντος ὡσαύτως · κινεῖ γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς τὸ δὲ κατὰ μέρος τὸ δὲ καθʼ αὑτό · ἔστι δέ τι τὸ κινοῦν πρῶτον · ἔστι δέ τι τὸ κινούμενον , ἔτι ἐν ᾧ χρόνῳ καὶ ἐξ οὗ καὶ εἰς ὅ . τὰ δʼ εἴδη καὶ τὰ πάθη καὶ ὁ τόπος , εἰς ἃ κινοῦνται τὰ κινούμενα , ἀκίνητά ἐστιν , οἷον ἐπιστήμη καὶ θερμότης · ἔστι δʼ οὐχ ἡ θερμότης κίνησις ἀλλʼ ἡ θέρμανσις . ἡ δὲ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς μεταβολὴ οὐκ ἐν ἅπασιν ὑπάρχει ἀλλʼ ἐν τοῖς ἐναντίοις καὶ μεταξὺ καὶ ἐν ἀντιφάσει · τούτου δὲ πίστις ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς . μεταβάλλει δὲ τὸ μεταβάλλον ἢ ἐξ ὑποκειμένου εἰς ὑποκείμενον , ἢ οὐκ ἐξ ὑποκειμένου εἰς οὐχ ὑποκείμενον , ἢ ἐξ ὑποκειμένου εἰς οὐχ ὑποκείμενον , ἢ οὐκ ἐξ ὑποκειμένου εἰς ὑποκείμενον ( λέγω δὲ ὑποκείμενον τὸ καταφάσει δηλούμενον ) , ὥστʼ ἀνάγκη τρεῖς εἶναι μεταβολάς · ἡ γὰρ ἐξ οὐχ ὑποκειμένου εἰς μὴ ὑποκείμενον οὐκ ἔστι μεταβολή · οὔτε γὰρ ἐναντία οὔτε ἀντίφασίς ἐστιν , ὅτι οὐκ ἀντίθεσις . ἡ μὲν οὖν οὐκ ἐξ ὑποκειμένου εἰς ὑποκείμενον κατʼ ἀντίφασιν γένεσίς ἐστιν , ἡ μὲν ἁπλῶς ἁπλῆ , ἡ δὲ τινὸς τίς · ἡ δʼ ἐξ ὑποκειμένου εἰς μὴ ὑποκείμενον φθορά , ἡ μὲν ἁπλῶς ἁπλῆ , ἡ δὲ τινὸς τίς . εἰ δὴ τὸ μὴ ὂν λέγεται πλεοναχῶς , καὶ μήτε τὸ κατὰ σύνθεσιν ἢ διαίρεσιν ἐνδέχεται κινεῖσθαι μήτε τὸ κατὰ δύναμιν τὸ τῷ ἁπλῶς ὄντι ἀντικείμενον ( τὸ γὰρ μὴ λευκὸν ἢ μὴ ἀγαθὸν ὅμως ἐνδέχεται κινεῖσθαι κατὰ συμβεβηκός , εἴη γὰρ ἂν ἄνθρωπος τὸ μὴ λευκόν · τὸ δʼ ἁπλῶς μὴ τόδε οὐδαμῶς ) , ἀδύνατον τὸ μὴ ὂν κινεῖσθαι ( εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τὴν γένεσιν κίνησιν εἶναι · γίγνεται γὰρ τὸ μὴ ὄν · εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα κατὰ συμβεβηκὸς γίγνεται , ἀλλʼ ὅμως ἀληθὲς εἰπεῖν ὅτι ὑπάρχει τὸ μὴ ὂν κατὰ τοῦ γιγνομένου ἁπλῶς ) · ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἠρεμεῖν . ταῦτά τε δὴ συμβαίνει δυσχερῆ , καὶ εἰ πᾶν τὸ κινούμενον ἐν τόπῳ , τὸ δὲ μὴ ὂν οὐκ ἔστιν ἐν τόπῳ · εἴη γὰρ ἂν πού . οὐδὲ δὴ ἡ φθορὰ κίνησις · ἐναντίον γὰρ κινήσει κίνησις ἢ ἠρεμία , φθορὰ δὲ γενέσει . ἐπεὶ δὲ πᾶσα κίνησις μεταβολή τις , μεταβολαὶ δὲ τρεῖς αἱ εἰρημέναι , τούτων δʼ αἱ κατὰ γένεσιν καὶ φθορὰν οὐ κινήσεις , αὗται δʼ εἰσὶν αἱ κατʼ ἀντίφασιν , ἀνάγκη τὴν ἐξ ὑποκειμένου εἰς ὑποκείμενον κίνησιν εἶναι μόνην . τὰ δʼ ὑποκείμενα ἢ ἐναντία ἢ μεταξύ ( καὶ γὰρ ἡ στέρησις κείσθω ἐναντίον ) , καὶ δηλοῦται καταφάσει , οἷον τὸ γυμνὸν καὶ νωδὸν καὶ μέλαν .
Lemmas: μεταβάλλω δέ ὁ μεταβάλλω ὁ μέν κατά συμβαίνω , ὡς ὁ μουσικός βαδίζω , ὁ δέ ὁ οὗτος τις μεταβάλλω ἁπλῶς λέγω μεταβάλλω , οἷος ὅσος κατά μέρος ( ὑγιάζω γάρ ὁ σῶμα , ὅτι ὁ ὀφθαλμός ) , εἰμί δέ τις ὅς κατά ἑαυτοῦ πρῶτος κινέω , καί οὗτος εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ κινητός . εἰμί δέ καί ἐπί ὁ κινέω ὡσαύτως · κινέω γάρ κατά συμβαίνω ὁ δέ κατά μέρος ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ · εἰμί δέ τις ὁ κινέω πρῶτος · εἰμί δέ τις ὁ κινέω , ἔτι ἐν ὅς χρόνος καί ἐκ ὅς καί εἰς ὅς . ὁ δέ εἶδος καί ὁ πάθος καί ὁ τόπος , εἰς ὅς κινέω ὁ κινέω , ἀκίνητος εἰμί , οἷος ἐπιστήμη καί θερμότης · εἰμί δέ οὐ ὁ θερμότης κίνησις ἀλλά ὁ θέρμανσις . ὁ δέ μή κατά συμβαίνω μεταβολή οὐ ἐν ἅπας ὑπάρχω ἀλλά ἐν ὁ ἐναντίος καί μεταξύ καί ἐν ἀντίφασις · οὗτος δέ πίστις ἐκ ὁ ἐπαγωγή . μεταβάλλω δέ ὁ μεταβάλλω ἤ ἐκ ὑπόκειμαι εἰς ὑπόκειμαι , ἤ οὐ ἐκ ὑπόκειμαι εἰς οὐ ὑπόκειμαι , ἤ ἐκ ὑπόκειμαι εἰς οὐ ὑπόκειμαι , ἤ οὐ ἐκ ὑπόκειμαι εἰς ὑπόκειμαι ( λέγω δέ ὑπόκειμαι ὁ κατάφασις δηλέομαι ) , ὥστε ἀνάγκη τρεῖς εἰμί μεταβολή · ὁ γάρ ἐκ οὐ ὑπόκειμαι εἰς μή ὑπόκειμαι οὐ εἰμί μεταβολή · οὔτε γάρ ἐναντίος οὔτε ἀντίφασις εἰμί , ὅτι οὐ ἀντίθεσις . ὁ μέν οὖν οὐ ἐκ ὑπόκειμαι εἰς ὑπόκειμαι κατά ἀντίφασις γένεσις εἰμί , ὁ μέν ἁπλῶς ἁπλόος , ὁ δέ τις τίς · ὁ δέ ἐκ ὑπόκειμαι εἰς μή ὑπόκειμαι φθορά , ὁ μέν ἁπλῶς ἁπλόος , ὁ δέ τις τίς . εἰ δή ὁ μή εἰμί λέγω πλεοναχός , καί μήτε ὁ κατά σύνθεσις ἤ διαίρεσις ἐνδέχομαι κινέω μήτε ὁ κατά δύναμις ὁ ὁ ἁπλῶς εἰμί ἀντίκειμαι ( ὁ γάρ μή λευκός ἤ μή ἀγαθός ὅμως ἐνδέχομαι κινέω κατά συμβαίνω , εἰμί γάρ ἄν ἄνθρωπος ὁ μή λευκός · ὁ δέ ἁπλῶς μή ὅδε οὐδαμῶς ) , ἀδύνατος ὁ μή εἰμί κινέω ( εἰ δέ οὗτος , καί ὁ γένεσις κίνησις εἰμί · γίγνομαι γάρ ὁ μή εἰμί · εἰ γάρ καί ὅτι μάλα κατά συμβαίνω γίγνομαι , ἀλλά ὅμως ἀληθής λέγω ὅτι ὑπάρχω ὁ μή εἰμί κατά ὁ γίγνομαι ἁπλῶς ) · ὅμοιος δέ καί ὁ ἠρεμέω . οὗτος τε δή συμβαίνω δυσχερής , καί εἰ πᾶς ὁ κινέω ἐν τόπος , ὁ δέ μή εἰμί οὐ εἰμί ἐν τόπος · εἰμί γάρ ἄν που . οὐδέ δή ὁ φθορά κίνησις · ἐναντίος γάρ κίνησις κίνησις ἤ ἠρεμία , φθορά δέ γένεσις . ἐπεί δέ πᾶς κίνησις μεταβολή τις , μεταβολή δέ τρεῖς ὁ λέγω , οὗτος δέ ὁ κατά γένεσις καί φθορά οὐ κίνησις , οὗτος δέ εἰμί ὁ κατά ἀντίφασις , ἀνάγκη ὁ ἐκ ὑπόκειμαι εἰς ὑπόκειμαι κίνησις εἰμί μόνος . ὁ δέ ὑπόκειμαι ἤ ἐναντίος ἤ μεταξύ ( καί γάρ ὁ στέρησις κεῖμαι ἐναντίος ) , καί δηλόω κατάφασις , οἷος ὁ γυμνός καί νωδός καί μέλας .