aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 10.2
κατὰ δὲ τὴν οὐσίαν καὶ τὴν φύσιν ζητητέον ποτέρως ἔχει , καθάπερ ἐν τοῖς διαπορήμασιν ἐπήλθομεν τί τὸ ἕν ἐστι καὶ πῶς δεῖ περὶ αὐτοῦ λαβεῖν , πότερον ὡς οὐσίας τινὸς οὔσης αὐτοῦ τοῦ ἑνός , καθάπερ οἵ τε Πυθαγόρειοί φασι πρότερον καὶ Πλάτων ὕστερον , ἢ μᾶλλον ὑπόκειταί τις φύσις καὶ δεῖ γνωριμωτέρως λεχθῆναι καὶ μᾶλλον ὥσπερ οἱ περὶ φύσεως · ἐκείνων γὰρ ὁ μέν τις φιλίαν εἶναί φησι τὸ ἓν ὁ δʼ ἀέρα ὁ δὲ τὸ ἄπειρον . εἰ δὴ μηδὲν τῶν καθόλου δυνατὸν οὐσίαν εἶναι , καθάπερ ἐν τοῖς περὶ οὐσίας καὶ περὶ τοῦ ὄντος εἴρηται λόγοις , οὐδʼ αὐτὸ τοῦτο οὐσίαν ὡς ἕν τι παρὰ τὰ πολλὰ δυνατὸν εἶναι ( κοινὸν γάρ ) ἀλλʼ ἢ κατηγόρημα μόνον , δῆλον ὡς οὐδὲ τὸ ἕν · τὸ γὰρ ὂν καὶ τὸ ἓν καθόλου κατηγορεῖται μάλιστα πάντων . ὥστε οὔτε τὰ γένη φύσεις τινὲς καὶ οὐσίαι χωρισταὶ τῶν ἄλλων εἰσίν , οὔτε τὸ ἓν γένος ἐνδέχεται εἶναι διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας διʼ ἅσπερ οὐδὲ τὸ ὂν οὐδὲ τὴν οὐσίαν . ἔτι δʼ ὁμοίως ἐπὶ πάντων ἀναγκαῖον ἔχειν · λέγεται δʼ ἰσαχῶς τὸ ὂν καὶ τὸ ἕν · ὥστʼ ἐπείπερ ἐν τοῖς ποιοῖς ἐστί τι τὸ ἓν καί τις φύσις , ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς ποσοῖς , δῆλον ὅτι καὶ ὅλως ζητητέον τί τὸ ἕν , ὥσπερ καὶ τί τὸ ὄν , ὡς οὐχ ἱκανὸν ὅτι τοῦτο αὐτὸ ἡ φύσις αὐτοῦ . ἀλλὰ μὴν ἔν γε χρώμασίν ἐστι τὸ ἓν χρῶμα , οἷον τὸ λευκόν , εἶτα τὰ ἄλλα ἐκ τούτου καὶ τοῦ μέλανος φαίνεται γιγνόμενα , τὸ δὲ μέλαν στέρησις λευκοῦ ὥσπερ καὶ φωτὸς σκότος · ὥστε εἰ τὰ ὄντα ἦν χρώματα , ἦν ἂν ἀριθμός τις τὰ ὄντα , ἀλλὰ τίνων ; δῆλον δὴ ὅτι χρωμάτων , καὶ τὸ ἓν ἦν ἄν τι ἕν , οἷον τὸ λευκόν . ὁμοίως δὲ καὶ εἰ μέλη τὰ ὄντα ἦν , ἀριθμὸς ἂν ἦν , διέσεων μέντοι , ἀλλʼ οὐκ ἀριθμὸς ἡ οὐσία αὐτῶν · καὶ τὸ ἓν ἦν ἄν τι οὗ ἡ οὐσία οὐ τὸ ἓν ἀλλὰ δίεσις . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν φθόγγων στοιχείων ἂν ἦν τὰ ὄντα ἀριθμός , καὶ τὸ ἓν στοιχεῖον φωνῆεν . καὶ εἰ σχήματα εὐθύγραμμα , σχημάτων ἂν ἦν ἀριθμός , καὶ τὸ ἓν τὸ τρίγωνον . ὁ δʼ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων γενῶν , ὥστʼ εἴπερ καὶ ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ἐν τοῖς ποιοῖς καὶ ἐν τοῖς ποσοῖς καὶ ἐν κινήσει ἀριθμῶν ὄντων καὶ ἑνός τινος ἐν ἅπασιν ὅ τε ἀριθμὸς τινῶν καὶ τὸ ἓν τὶ ἕν , ἀλλʼ οὐχὶ τοῦτο αὐτὸ ἡ οὐσία , καὶ ἐπὶ τῶν οὐσιῶν ἀνάγκη ὡσαύτως ἔχειν · ὁμοίως γὰρ ἔχει ἐπὶ πάντων.—ὅτι μὲν οὖν τὸ ἓν ἐν ἅπαντι γένει ἐστί τις φύσις , καὶ οὐδενὸς τοῦτό γʼ αὐτὸ ἡ φύσις τὸ ἕν , φανερόν , ἀλλʼ ὥσπερ ἐν χρώμασι χρῶμα ἓν ζητητέον αὐτὸ τὸ ἕν , οὕτω καὶ ἐν οὐσίᾳ οὐσίαν μίαν αὐτὸ τὸ ἕν · ὅτι δὲ ταὐτὸ σημαίνει πως τὸ ἓν καὶ τὸ ὄν , δῆλον τῷ τε παρακολουθεῖν ἰσαχῶς ταῖς κατηγορίαις καὶ μὴ εἶναι ἐν μηδεμιᾷ ( οἷον οὔτʼ ἐν τῇ τί ἐστιν οὔτʼ ἐν τῇ ποῖον , ἀλλʼ ὁμοίως ἔχει ὥσπερ τὸ ὄν ) καὶ τῷ μὴ προσκατηγορεῖσθαι ἕτερόν τι τὸ εἷς ἄνθρωπος τοῦ ἄνθρωπος ( ὥσπερ οὐδὲ τὸ εἶναι παρὰ τὸ τί ἢ ποῖον ἢ πόσον ) καὶ τῷ εἶναι τὸ ἑνὶ εἶναι τὸ ἑκάστῳ εἶναι .
Lemmas: κατά δέ ὁ οὐσία καί ὁ φύσις ζητέω ποτέρως ἔχω , καθά ἐν ὁ διαπόρημα ἐπέρχομαι τίς ὁ εἷς εἰμί καί πῶς δέω περί αὐτός λαμβάνω , πότερος ὡς οὐσία τις εἰμί αὐτός ὁ εἷς , καθά ὁ τε Πυθαγόρειος φημί πρότερος καί Πλάτων ὕστερον , ἤ μάλα ὑπόκειμαι τις φύσις καί δέω γνώριμος λέγω καί μάλα ὥσπερ ὁ περί φύσις · ἐκεῖνος γάρ ὁ μέν τις φιλία εἰμί φημί ὁ εἷς ὁ δέ ἀήρ ὁ δέ ὁ ἄπειρος . εἰ δή μηδείς ὁ καθόλου δυνατός οὐσία εἰμί , καθά ἐν ὁ περί οὐσία καί περί ὁ εἰμί λέγω λόγος , οὐδέ αὐτός οὗτος οὐσία ὡς εἷς τις παρά ὁ πολύς δυνατός εἰμί ( κοινός γάρ ) ἀλλά ἤ κατηγόρημα μόνος , δῆλος ὡς οὐδέ ὁ εἷς · ὁ γάρ εἰμί καί ὁ εἷς καθόλου κατηγορέω μάλα πᾶς . ὥστε οὔτε ὁ γένος φύσις τις καί οὐσία χωριστός ὁ ἄλλος εἰμί , οὔτε ὁ εἷς γένος ἐνδέχομαι εἰμί διά ὁ αὐτός αἰτία διά ὅς οὐδέ ὁ εἰμί οὐδέ ὁ οὐσία . ἔτι δέ ὅμοιος ἐπί πᾶς ἀναγκαῖος ἔχω · λέγω δέ ἰσαχῶς ὁ εἰμί καί ὁ εἷς · ὥστε ἐπεί ἐν ὁ ποιός εἰμί τις ὁ εἷς καί τις φύσις , ὅμοιος δέ καί ἐν ὁ ποσός , δῆλος ὅτι καί ὅλος ζητέω τίς ὁ εἷς , ὥσπερ καί τίς ὁ εἰμί , ὡς οὐ ἱκανός ὅτι οὗτος αὐτός ὁ φύσις αὐτός . ἀλλά μήν ἐν γε χρῶμα εἰμί ὁ εἷς χρῶμα , οἷος ὁ λευκός , εἶτα ὁ ἄλλος ἐκ οὗτος καί ὁ μέλας φαίνω γίγνομαι , ὁ δέ μέλας στέρησις λευκός ὥσπερ καί φώς σκότος · ὥστε εἰ ὁ εἰμί εἰμί χρῶμα , εἰμί ἄν ἀριθμός τις ὁ εἰμί , ἀλλά τίς ; δῆλος δή ὅτι χρῶμα , καί ὁ εἷς εἰμί ἄν τις εἷς , οἷος ὁ λευκός . ὅμοιος δέ καί εἰ μέλος ὁ εἰμί εἰμί , ἀριθμός ἄν εἰμί , δίεσις μέντοι , ἀλλά οὐ ἀριθμός ὁ οὐσία αὐτός · καί ὁ εἷς εἰμί ἄν τις ὅς ὁ οὐσία οὐ ὁ εἷς ἀλλά δίεσις . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ φθόγγος στοιχεῖον ἄν εἰμί ὁ εἰμί ἀριθμός , καί ὁ εἷς στοιχεῖον φωνήεις . καί εἰ σχῆμα εὐθύγραμμος , σχῆμα ἄν εἰμί ἀριθμός , καί ὁ εἷς ὁ τρίγωνος . ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ ἄλλος γένος , ὥστε εἴπερ καί ἐν ὁ πάθος καί ἐν ὁ ποιός καί ἐν ὁ ποσός καί ἐν κίνησις ἀριθμός εἰμί καί εἷς τις ἐν ἅπας ὁ τε ἀριθμός τις καί ὁ εἷς τίς εἷς , ἀλλά οὐ οὗτος αὐτός ὁ οὐσία , καί ἐπί ὁ οὐσία ἀνάγκη ὡσαύτως ἔχω · ὅμοιος γάρ ἔχω ἐπί πάντων μέν οὖν ὁ εἷς ἐν ἅπας γένος εἰμί τις φύσις , καί οὐδείς οὗτος γε αὐτός ὁ φύσις ὁ εἷς , φανερός , ἀλλά ὥσπερ ἐν χρῶμα χρῶμα εἷς ζητέω αὐτός ὁ εἷς , οὕτως καί ἐν οὐσία οὐσία εἷς αὐτός ὁ εἷς · ὅτι δέ αὐτός σημαίνω πως ὁ εἷς καί ὁ εἰμί , δῆλος ὁ τε παρακολουθέω ἰσαχῶς ὁ κατηγορία καί μή εἰμί ἐν μηδείς ( οἷος οὔτε ἐν ὁ τίς εἰμί οὔτε ἐν ὁ ποῖος , ἀλλά ὅμοιος ἔχω ὥσπερ ὁ εἰμί ) καί ὁ μή προσκατηγορέω ἕτερος τις ὁ εἷς ἄνθρωπος ὁ ἄνθρωπος ( ὥσπερ οὐδέ ὁ εἰμί παρά ὁ τίς ἤ ποῖος ἤ πόσος ) καί ὁ εἰμί ὁ εἷς εἰμί ὁ ἕκαστος εἰμί .