aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 5.5
ἀναγκαῖον λέγεται οὗ ἄνευ οὐκ ἐνδέχεται ζῆν ὡς συναιτίου ( οἷον τὸ ἀναπνεῖν καὶ ἡ τροφὴ τῷ ζῴῳ ἀναγκαῖον , ἀδύνατον γὰρ ἄνευ τούτων εἶναι ) , καὶ ὧν ἄνευ τὸ ἀγαθὸν μὴ ἐνδέχεται ἢ εἶναι ἢ γενέσθαι , ἢ τὸ κακὸν ἀποβαλεῖν ἢ στερηθῆναι ( οἷον τὸ πιεῖν τὸ φάρμακον ἀναγκαῖον ἵνα μὴ κάμνῃ , καὶ τὸ πλεῦσαι εἰς Αἴγιναν ἵνα ἀπολάβῃ τὰ χρήματα ) . ἔτι τὸ βίαιον καὶ ἡ βία · τοῦτο δʼ ἐστὶ τὸ παρὰ τὴν ὁρμὴν καὶ τὴν προαίρεσιν ἐμποδίζον καὶ κωλυτικόν , τὸ γὰρ βίαιον ἀναγκαῖον λέγεται , διὸ καὶ λυπηρόν ( ὥσπερ καὶ Εὔηνός φησι πᾶν γὰρ ἀναγκαῖον πρᾶγμʼ ἀνιαρὸν ἔφυ ) , καὶ ἡ βία ἀνάγκη τις ( ὥσπερ καὶ Σοφοκλῆς λέγει ἀλλʼ ἡ βία με ταῦτʼ ἀναγκάζει ποιεῖν ) , καὶ δοκεῖ ἡ ἀνάγκη ἀμετάπειστόν τι εἶναι , ὀρθῶς · ἐναντίον γὰρ τῇ κατὰ τὴν προαίρεσιν κινήσει καὶ κατὰ τὸν λογισμόν . ἔτι τὸ μὴ ἐνδεχόμενον ἄλλως ἔχειν ἀναγκαῖόν φαμεν οὕτως ἔχειν · καὶ κατὰ τοῦτο τὸ ἀναγκαῖον καὶ τἆλλα λέγεταί πως ἅπαντα ἀναγκαῖα · τό τε γὰρ βίαιον ἀναγκαῖον λέγεται ἢ ποιεῖν ἢ πάσχειν τότε , ὅταν μὴ ἐνδέχηται κατὰ τὴν ὁρμὴν διὰ τὸ βιαζόμενον , ὡς ταύτην ἀνάγκην οὖσαν διʼ ἣν μὴ ἐνδέχεται ἄλλως , καὶ ἐπὶ τῶν συναιτίων τοῦ ζῆν καὶ τοῦ ἀγαθοῦ ὡσαύτως · ὅταν γὰρ μὴ ἐνδέχηται ἔνθα μὲν τὸ ἀγαθὸν ἔνθα δὲ τὸ ζῆν καὶ τὸ εἶναι ἄνευ τινῶν , ταῦτα ἀναγκαῖα καὶ ἡ αἰτία ἀνάγκη τίς ἐστιν αὕτη . ἔτι ἡ ἀπόδειξις τῶν ἀναγκαίων , ὅτι οὐκ ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν , εἰ ἀποδέδεικται ἁπλῶς · τούτου δʼ αἴτια τὰ πρῶτα , εἰ ἀδύνατον ἄλλως ἔχειν ἐξ ὧν ὁ συλλογισμός . τῶν μὲν δὴ ἕτερον αἴτιον τοῦ ἀναγκαῖα εἶναι , τῶν δὲ οὐδέν , ἀλλὰ διὰ ταῦτα ἕτερά ἐστιν ἐξ ἀνάγκης . ὥστε τὸ πρῶτον καὶ κυρίως ἀναγκαῖον τὸ ἁπλοῦν ἐστίν · τοῦτο γὰρ οὐκ ἐνδέχεται πλεοναχῶς ἔχειν , ὥστʼ οὐδὲ ἄλλως καὶ ἄλλως · ἤδη γὰρ πλεοναχῶς ἂν ἔχοι . εἰ ἄρα ἔστιν ἄττα ἀΐδια καὶ ἀκίνητα , οὐδὲν ἐκείνοις ἐστὶ βίαιον οὐδὲ παρὰ φύσιν .
Lemmas: ἀναγκαῖος λέγω ὅς ἄνευ οὐ ἐνδέχομαι ζάω ὡς συναίτιος ( οἷος ὁ ἀναπνέω καί ὁ τροφή ὁ ζῷον ἀναγκαῖος , ἀδύνατος γάρ ἄνευ οὗτος ἔρχομαι ) , καί ὅς ἄνευ ὁ ἀγαθός μή ἐνδέχομαι ἤ εἰμί ἤ γίγνομαι , ἤ ὁ κακός ἀποβάλλω ἤ στερέω ( οἷος ὁ πίνω ὁ φάρμακον ἀναγκαῖος ἵνα μή κάμνω , καί ὁ πλέω εἰς Αἴγινα ἵνα ἀπολαμβάνω ὁ χρῆμα ) . ἔτι ὁ βίαιος καί ὁ βία · οὗτος δέ εἰμί ὁ παρά ὁ ὁρμή καί ὁ προαίρεσις ἐμποδίζω καί κωλυτικός , ὁ γάρ βίαιος ἀναγκαῖος λέγω , διό καί λυπηρός ( ὥσπερ καί Εὔηνος φημί πᾶς γάρ ἀναγκαῖος πρᾶγμα ἀνιαρός φύω ) , καί ὁ βία ἀνάγκη τις ( ὥσπερ καί Σοφοκλῆς λέγω ἀλλά ὁ βία ἐγώ οὗτος ἀναγκάζω ποιέω ) , καί δοκέω ὁ ἀνάγκη ἀμετάπειστος τις εἰμί , ὀρθός · ἐναντίος γάρ ὁ κατά ὁ προαίρεσις κίνησις καί κατά ὁ λογισμός . ἔτι ὁ μή ἐνδέχομαι ἄλλος ἔχω ἀναγκαῖος φημί οὕτως ἔχω · καί κατά οὗτος ὁ ἀναγκαῖος καί ἄλλος λέγω πως ἅπας ἀναγκαῖος · ὁ τε γάρ βίαιος ἀναγκαῖος λέγω ἤ ποιέω ἤ πάσχω τότε , ὅταν μή ἐνδέχομαι κατά ὁ ὁρμή διά ὁ βιάζω , ὡς οὗτος ἀνάγκη εἰμί διά ὅς μή ἐνδέχομαι ἄλλος , καί ἐπί ὁ συναίτιος ὁ ζάω καί ὁ ἀγαθός ὡσαύτως · ὅταν γάρ μή ἐνδέχομαι ἔνθα μέν ὁ ἀγαθός ἔνθα δέ ὁ ζάω καί ὁ εἰμί ἄνευ τις , οὗτος ἀναγκαῖος καί ὁ αἴτιος ἀνάγκη τις εἰμί οὗτος . ἔτι ὁ ἀπόδειξις ὁ ἀναγκαῖος , ὅτι οὐ ἐνδέχομαι ἄλλος ἔχω , εἰ ἀποδείκνυμι ἁπλῶς · οὗτος δέ αἴτιος ὁ πρῶτος , εἰ ἀδύνατος ἄλλος ἔχω ἐκ ὅς ὁ συλλογισμός . ὁ μέν δή ἕτερος αἴτιος ὁ ἀναγκαῖος εἰμί , ὁ δέ οὐδείς , ἀλλά διά οὗτος ἕτερος εἰμί ἐκ ἀνάγκη . ὥστε ὁ πρῶτος καί κύριος ἀναγκαῖος ὁ ἁπλόος εἰμί · οὗτος γάρ οὐ ἐνδέχομαι πλεοναχός ἔχω , ὥστε οὐδέ ἄλλος καί ἄλλος · ἤδη γάρ πλεοναχός ἄν ἔχω . εἰ ἄρα εἰμί τις ἀΐδιος καί ἀκίνητος , οὐδείς ἐκεῖνος εἰμί βίαιος οὐδέ παρά φύσις .