aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 7.4
ἐπεὶ δʼ ἐν ἀρχῇ διειλόμεθα πόσοις ὁρίζομεν τὴν οὐσίαν , καὶ τούτων ἕν τι ἐδόκει εἶναι τὸ τί ἦν εἶναι , θεωρητέον περὶ αὐτοῦ . καὶ πρῶτον εἴπωμεν ἔνια περὶ αὐτοῦ λογικῶς , ὅτι ἐστὶ τὸ τί ἦν εἶναι ἑκάστου ὃ λέγεται καθʼ αὑτό . οὐ γάρ ἐστι τὸ σοὶ εἶναι τὸ μουσικῷ εἶναι · οὐ γὰρ κατὰ σαυτὸν εἶ μουσικός . ὃ ἄρα κατὰ σαυτόν . οὐδὲ δὴ τοῦτο πᾶν · οὐ γὰρ τὸ οὕτως καθʼ αὑτὸ ὡς ἐπιφανείᾳ λευκόν , ὅτι οὐκ ἔστι τὸ ἐπιφανείᾳ εἶναι τὸ λευκῷ εἶναι . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ ἐξ ἀμφοῖν , τὸ ἐπιφανείᾳ λευκῇ , ὅτι πρόσεστιν αὐτό . ἐν ᾧ ἄρα μὴ ἐνέσται λόγῳ αὐτό , λέγοντι αὐτό , οὗτος ὁ λόγος τοῦ τί ἦν εἶναι ἑκάστῳ , ὥστʼ εἰ τὸ ἐπιφανείᾳ λευκῇ εἶναί ἐστι τὸ ἐπιφανείᾳ εἶναι λείᾳ , τὸ λευκῷ καὶ λείῳ εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ ἕν . ἐπεὶ δʼ ἔστι καὶ κατὰ τὰς ἄλλας κατηγορίας σύνθετα ( ἔστι γάρ τι ὑποκείμενον ἑκάστῳ , οἷον τῷ ποιῷ καὶ τῷ ποσῷ καὶ τῷ ποτὲ καὶ τῷ ποὺ καὶ τῇ κινήσει ) , σκεπτέον ἆρʼ ἔστι λόγος τοῦ τί ἦν εἶναι ἑκάστῳ αὐτῶν , καὶ ὑπάρχει καὶ τούτοις τὸ τί ἦν εἶναι , οἷον λευκῷ ἀνθρώπῳ . ἔστω δὴ ὄνομα αὐτῷ ἱμάτιον . τί ἐστι τὸ ἱματίῳ εἶναι ; ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τῶν καθʼ αὑτὸ λεγομένων οὐδὲ τοῦτο . ἢ τὸ οὐ καθʼ αὑτὸ λέγεται διχῶς , καὶ τούτου ἐστὶ τὸ μὲν ἐκ προσθέσεως τὸ δὲ οὔ . τὸ μὲν γὰρ τῷ αὐτὸ ἄλλῳ προσκεῖσθαι λέγεται ὃ ὁρίζεται , οἷον εἰ τὸ λευκῷ εἶναι ὁριζόμενος λέγοι λευκοῦ ἀνθρώπου λόγον · τὸ δὲ τῷ ἄλλο αὐτῷ , οἷον εἰ σημαίνοι τὸ ἱμάτιον λευκὸν ἄνθρωπον , ὁ δὲ ὁρίζοιτο ἱμάτιον ὡς λευκόν . τὸ δὴ λευκὸς ἄνθρωπος ἔστι μὲν λευκόν , οὐ μέντοι τὸ τί ἦν εἶναι λευκῷ εἶναι.—ἀλλὰ τὸ ἱματίῳ εἶναι ἆρά ἐστι τί ἦν εἶναί τι ὅλως ; ἢ οὔ ; ὅπερ γάρ τί ἐστι τὸ τί ἦν εἶναι · ὅταν δʼ ἄλλο κατʼ ἄλλου λέγηται , οὐκ ἔστιν ὅπερ τόδε τι , οἷον ὁ λευκὸς ἄνθρωπος οὐκ ἔστιν ὅπερ τόδε τι , εἴπερ τὸ τόδε ταῖς οὐσίαις ὑπάρχει μόνον · ὥστε τὸ τί ἦν εἶναί ἐστιν ὅσων ὁ λόγος ἐστὶν ὁρισμός . ὁρισμὸς δʼ ἐστὶν οὐκ ἂν ὄνομα λόγῳ ταὐτὸ σημαίνῃ ( πάντες γὰρ ἂν εἶεν οἱ λόγοι ὅροι · ἔσται γὰρ ὄνομα ὁτῳοῦν λόγῳ , ὥστε καὶ ἡ Ἰλιὰς ὁρισμὸς ἔσται ) , ἀλλʼ ἐὰν πρώτου τινὸς ᾖ · τοιαῦτα δʼ ἐστὶν ὅσα λέγεται μὴ τῷ ἄλλο κατʼ ἄλλου λέγεσθαι . οὐκ ἔσται ἄρα οὐδενὶ τῶν μὴ γένους εἰδῶν ὑπάρχον τὸ τί ἦν εἶναι , ἀλλὰ τούτοις μόνον ( ταῦτα γὰρ δοκεῖ οὐ κατὰ μετοχὴν λέγεσθαι καὶ πάθος οὐδʼ ὡς συμβεβηκός ) · ἀλλὰ λόγος μὲν ἔσται ἑκάστου καὶ τῶν ἄλλων τί σημαίνει , ἐὰν ᾖ ὄνομα , ὅτι τόδε τῷδε ὑπάρχει , ἢ ἀντὶ λόγου ἁπλοῦ ἀκριβέστερος · ὁρισμὸς δʼ οὐκ ἔσται οὐδὲ τὸ τί ἦν εἶναι . ἢ καὶ ὁ ὁρισμὸς ὥσπερ καὶ τὸ τί ἐστι πλεοναχῶς λέγεται ; καὶ γὰρ τὸ τί ἐστιν ἕνα μὲν τρόπον σημαίνει τὴν οὐσίαν καὶ τὸ τόδε τι , ἄλλον δὲ ἕκαστον τῶν κατηγορουμένων , ποσὸν ποιὸν καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα . ὥσπερ γὰρ καὶ τὸ ἔστιν ὑπάρχει πᾶσιν , ἀλλʼ οὐχ ὁμοίως ἀλλὰ τῷ μὲν πρώτως τοῖς δʼ ἑπομένως , οὕτω καὶ τὸ τί ἐστιν ἁπλῶς μὲν τῇ οὐσίᾳ πὼς δὲ τοῖς ἄλλοις · καὶ γὰρ τὸ ποιὸν ἐροίμεθʼ ἂν τί ἐστιν , ὥστε καὶ τὸ ποιὸν τῶν τί ἐστιν , ἀλλʼ οὐχ ἁπλῶς , ἀλλʼ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ μὴ ὄντος λογικῶς φασί τινες εἶναι τὸ μὴ ὄν , οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ μὴ ὄν , οὕτω καὶ τὸ ποιόν.—δεῖ μὲν οὖν σκοπεῖν καὶ τὸ πῶς δεῖ λέγειν περὶ ἕκαστον , οὐ μὴν μᾶλλόν γε ἢ τὸ πῶς ἔχει · διὸ καὶ νῦν ἐπεὶ τὸ λεγόμενον φανερόν , καὶ τὸ τί ἦν εἶναι ὁμοίως ὑπάρξει πρώτως μὲν καὶ ἁπλῶς τῇ οὐσίᾳ , εἶτα καὶ τοῖς ἄλλοις , ὥσπερ καὶ τὸ τί ἐστιν , οὐχ ἁπλῶς τί ἦν εἶναι ἀλλὰ ποιῷ ἢ ποσῷ τί ἦν εἶναι . δεῖ γὰρ ἢ ὁμωνύμως ταῦτα φάναι εἶναι ὄντα , ἢ προστιθέντας καὶ ἀφαιροῦντας , ὥσπερ καὶ τὸ μὴ ἐπιστητὸν ἐπιστητόν , ἐπεὶ τό γε ὀρθόν ἐστι μήτε ὁμωνύμως φάναι μήτε ὡσαύτως ἀλλʼ ὥσπερ τὸ ἰατρικὸν τῷ πρὸς τὸ αὐτὸ μὲν καὶ ἕν , οὐ τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἕν , οὐ μέντοι οὐδὲ ὁμωνύμως · οὐδὲ γὰρ ἰατρικὸν σῶμα καὶ ἔργον καὶ σκεῦος λέγεται οὔτε ὁμωνύμως οὔτε καθʼ ἓν ἀλλὰ πρὸς ἕν . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὁποτέρως τις ἐθέλει λέγειν διαφέρει οὐδέν · ἐκεῖνο δὲ φανερὸν ὅτι ὁ πρώτως καὶ ἁπλῶς ὁρισμὸς καὶ τὸ τί ἦν εἶναι τῶν οὐσιῶν ἐστίν . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ἐστί , πλὴν οὐ πρώτως . οὐ γὰρ ἀνάγκη , ἂν τοῦτο τιθῶμεν , τούτου ὁρισμὸν εἶναι ὃ ἂν λόγῳ τὸ αὐτὸ σημαίνῃ , ἀλλὰ τινὶ λόγῳ · τοῦτο δὲ ἐὰν ἑνὸς ᾖ , μὴ τῷ συνεχεῖ ὥσπερ ἡ Ἰλιὰς ἢ ὅσα συνδέσμω ι,ι ἀλλʼ ἐὰν ὁσαχῶς λέγεται τὸ ἕν · τὸ δʼ ἓν λέγεται ὥσπερ τὸ ὄν · τὸ δὲ ὂν τὸ μὲν τόδε τι τὸ δὲ ποσὸν τὸ δὲ ποιόν τι σημαίνει . διὸ καὶ λευκοῦ ἀνθρώπου ἔσται λόγος καὶ ὁρισμός , ἄλλον δὲ τρόπον καὶ τοῦ λευκοῦ καὶ οὐσίας .
Lemmas: ἐπεί δέ ἐν ἀρχή διαιρέω πόσος ὁρίζω ὁ οὐσία , καί οὗτος εἷς τις δοκέω εἰμί ὁ τίς εἰμί εἰμί , θεωρέω περί αὐτός . καί πρῶτος λέγω ἔνιοι περί αὐτός λογικός , ὅτι εἰμί ὁ τίς εἰμί εἰμί ἕκαστος ὅς λέγω κατά ἑαυτοῦ . οὐ γάρ εἰμί ὁ σύ εἰμί ὁ μουσικός εἰμί · οὐ γάρ κατά σεαυτοῦ εἰμί μουσικός . ὅς ἄρα κατά σεαυτοῦ . οὐδέ δή οὗτος πᾶς · οὐ γάρ ὁ οὕτως κατά ἑαυτοῦ ὡς ἐπιφάνεια λευκός , ὅτι οὐ εἰμί ὁ ἐπιφάνεια εἰμί ὁ λευκός εἰμί . ἀλλά μήν οὐδέ ὁ ἐκ ἄμφω , ὁ ἐπιφάνεια λευκός , ὅτι πρόσειμι αὐτός . ἐν ὅς ἄρα μή ἔνειμι λόγος αὐτός , λέγω αὐτός , οὗτος ὁ λόγος ὁ τίς εἰμί εἰμί ἕκαστος , ὥστε εἰ ὁ ἐπιφάνεια λευκός εἰμί εἰμί ὁ ἐπιφάνεια εἰμί λεῖος , ὁ λευκός καί λεῖος εἰμί ὁ αὐτός καί εἷς . ἐπεί δέ εἰμί καί κατά ὁ ἄλλος κατηγορία σύνθετος ( εἰμί γάρ τις ὑπόκειμαι ἕκαστος , οἷος ὁ ποιός καί ὁ πός καί ὁ ποτέ καί ὁ που καί ὁ κίνησις ) , σκοπέω ἆρα εἰμί λόγος ὁ τίς εἰμί εἰμί ἕκαστος αὐτός , καί ὑπάρχω καί οὗτος ὁ τίς εἰμί εἰμί , οἷος λευκός ἄνθρωπος . εἰμί δή ὄνομα αὐτός ἱμάτιον . τίς εἰμί ὁ ἱμάτιον εἰμί ; ἀλλά μήν οὐδέ ὁ κατά ἑαυτοῦ λέγω οὐδέ οὗτος . ἤ ὁ οὐ κατά ἑαυτοῦ λέγω διχῶς , καί οὗτος εἰμί ὁ μέν ἐκ πρόσθεσις ὁ δέ οὐ . ὁ μέν γάρ ὁ αὐτός ἄλλος πρόσκειμαι λέγω ὅς ὁρίζω , οἷος εἰ ὁ λευκός εἰμί ὁρίζω λέγω λευκός ἄνθρωπος λόγος · ὁ δέ ὁ ἄλλος αὐτός , οἷος εἰ σημαίνω ὁ ἱμάτιον λευκός ἄνθρωπος , ὁ δέ ὁρίζω ἱμάτιον ὡς λευκός . ὁ δή λευκός ἄνθρωπος εἰμί μέν λευκός , οὐ μέντοι ὁ τίς εἰμί εἰμί λευκός εἶναι.—ἀλλὰ ὁ ἱμάτιον εἰμί ἆρα εἰμί τίς εἰμί εἰμί τις ὅλος ; ἤ οὐ ; ὅς γάρ τίς εἰμί ὁ τίς εἰμί εἰμί · ὅταν δέ ἄλλος κατά ἄλλος λέγω , οὐ εἰμί ὅς ὅδε τις , οἷος ὁ λευκός ἄνθρωπος οὐ εἰμί ὅς ὅδε τις , εἴπερ ὁ ὅδε ὁ οὐσία ὑπάρχω μόνος · ὥστε ὁ τίς εἰμί εἰμί εἰμί ὅσος ὁ λόγος εἰμί ὁρισμός . ὁρισμός δέ εἰμί οὐ ἄν ὄνομα λόγος αὐτός σημαίνω ( πᾶς γάρ ἄν εἰμί ὁ λόγος ὅρος · εἰμί γάρ ὄνομα ὅστις λόγος , ὥστε καί ὁ Ἰλιάς ὁρισμός εἰμί ) , ἀλλά ἐάν πρῶτος τις εἰμί · τοιοῦτος δέ εἰμί ὅσος λέγω μή ὁ ἄλλος κατά ἄλλος λέγω . οὐ εἰμί ἄρα οὐδείς ὁ μή γένος εἶδος ὑπάρχω ὁ τίς εἰμί εἰμί , ἀλλά οὗτος μόνος ( οὗτος γάρ δοκέω οὐ κατά μετοχή λέγω καί πάθος οὐδέ ὡς συμβαίνω ) · ἀλλά λόγος μέν εἰμί ἕκαστος καί ὁ ἄλλος τίς σημαίνω , ἐάν εἰμί ὄνομα , ὅτι ὅδε ὅδε ὑπάρχω , ἤ ἀντί λόγος ἁπλόος ἀκριβής · ὁρισμός δέ οὐ εἰμί οὐδέ ὁ τίς εἰμί εἰμί . ἤ καί ὁ ὁρισμός ὥσπερ καί ὁ τίς εἰμί πλεοναχός λέγω ; καί γάρ ὁ τις εἰμί εἷς μέν τρόπος σημαίνω ὁ οὐσία καί ὁ ὅδε τις , ἄλλος δέ ἕκαστος ὁ κατηγορέω , ποσός ποιός καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος . ὥσπερ γάρ καί ὁ εἰμί ὑπάρχω πᾶς , ἀλλά οὐ ὅμοιος ἀλλά ὁ μέν πρῶτος ὁ δέ ἑπομένως , οὕτως καί ὁ τις εἰμί ἁπλῶς μέν ὁ οὐσία πως δέ ὁ ἄλλος · καί γάρ ὁ ποιός ἐρέω ἄν τις εἰμί , ὥστε καί ὁ ποιός ὁ τίς εἰμί , ἀλλά οὐ ἁπλῶς , ἀλλά ὥσπερ ἐπί ὁ μή εἰμί λογικός φημί τις εἰμί ὁ μή εἰμί , οὐ ἁπλῶς ἀλλά μή εἰμί , οὕτως καί ὁ ποιόν.—δεῖ μέν οὖν σκοπέω καί ὁ πῶς δέω λέγω περί ἕκαστος , οὐ μήν μάλα γε ἤ ὁ πῶς ἔχω · διό καί νῦν ἐπεί ὁ λέγω φανερός , καί ὁ τίς εἰμί εἰμί ὅμοιος ὑπάρχω πρῶτος μέν καί ἁπλῶς ὁ οὐσία , εἶτα καί ὁ ἄλλος , ὥσπερ καί ὁ τίς εἰμί , οὐ ἁπλῶς τίς εἰμί εἰμί ἀλλά ποιός ἤ πός τίς εἰμί εἰμί . δέω γάρ ἤ ὁμώνυμος οὗτος φημί εἰμί εἰμί , ἤ προστίθημι καί ἀφαιρέω , ὥσπερ καί ὁ μή ἐπιστητός ἐπιστητός , ἐπεί ὁ γε ὀρθός εἰμί μήτε ὁμώνυμος φημί μήτε ὡσαύτως ἀλλά ὥσπερ ὁ ἰατρικός ὁ πρός ὁ αὐτός μέν καί εἷς , οὐ ὁ αὐτός δέ καί εἷς , οὐ μέντοι οὐδέ ὁμώνυμος · οὐδέ γάρ ἰατρικός σῶμα καί ἔργον καί σκεῦος λέγω οὔτε ὁμώνυμος οὔτε κατά εἷς ἀλλά πρός εἷς . ἀλλά οὗτος μέν ὁπότερος τις ἐθέλω λέγω διαφέρω οὐδείς · ἐκεῖνος δέ φανερός ὅτι ὁ πρῶτος καί ἁπλῶς ὁρισμός καί ὁ τίς εἰμί εἰμί ὁ οὐσία εἰμί . οὐ μήν ἀλλά καί ὁ ἄλλος ὅμοιος εἰμί , πλήν οὐ πρῶτος . οὐ γάρ ἀνάγκη , ἐάν οὗτος τίθημι , οὗτος ὁρισμός εἰμί ὅς ἄν λόγος ὁ αὐτός σημαίνω , ἀλλά τις λόγος · οὗτος δέ ἐάν εἷς εἰμί , μή ὁ συνεχής ὥσπερ ὁ Ἰλιάς ἤ ὅσος σύνδεσμος ἰ ἀλλά ἐάν ὁσαχῶς λέγω ὁ εἷς · ὁ δέ εἷς λέγω ὥσπερ ὁ εἰμί · ὁ δέ εἰμί ὁ μέν ὅδε τις ὁ δέ ποσός ὁ δέ ποιός τις σημαίνω . διό καί λευκός ἄνθρωπος εἰμί λόγος καί ὁρισμός , ἄλλος δέ τρόπος καί ὁ λευκός καί οὐσία .