aristoteles-et-corpus-aristotelicum.metaphysica 4.7
ἀλλὰ μὴν οὐδὲ μεταξὺ ἀντιφάσεως ἐνδέχεται εἶναι οὐθέν , ἀλλʼ ἀνάγκη ἢ φάναι ἢ ἀποφάναι ἓν καθʼ ἑνὸς ὁτιοῦν . δῆλον δὲ πρῶτον μὲν ὁρισαμένοις τί τὸ ἀληθὲς καὶ ψεῦδος . τὸ μὲν γὰρ λέγειν τὸ ὂν μὴ εἶναι ἢ τὸ μὴ ὂν εἶναι ψεῦδος , τὸ δὲ τὸ ὂν εἶναι καὶ τὸ μὴ ὂν μὴ εἶναι ἀληθές , ὥστε καὶ ὁ λέγων εἶναι ἢ μὴ ἀληθεύσει ἢ ψεύσεται · ἀλλʼ οὔτε τὸ ὂν λέγεται μὴ εἶναι ἢ εἶναι οὔτε τὸ μὴ ὄν . ἔτι ἤτοι μεταξὺ ἔσται τῆς ἀντιφάσεως ὥσπερ τὸ φαιὸν μέλανος καὶ λευκοῦ , ἢ ὡς τὸ μηδέτερον ἀνθρώπου καὶ ἵππου . εἰ μὲν οὖν οὕτως , οὐκ ἂν μεταβάλλοι ( ἐκ μὴ ἀγαθοῦ γὰρ εἰς ἀγαθὸν μεταβάλλει ἢ ἐκ τούτου εἰς μὴ ἀγαθόν ) , νῦν δʼ ἀεὶ φαίνεται ( οὐ γὰρ ἔστι μεταβολὴ ἀλλʼ ἢ εἰς τὰ ἀντικείμενα καὶ μεταξύ ) · εἰ δʼ ἔστι μεταξύ , καὶ οὕτως εἴη ἄν τις εἰς λευκὸν οὐκ ἐκ μὴ λευκοῦ γένεσις , νῦν δʼ οὐχ ὁρᾶται . ἔτι πᾶν τὸ διανοητὸν καὶ νοητὸν ἡ διάνοια ἢ κατάφησιν ἢ ἀπόφησιν—τοῦτο δʼ ἐξ ὁρισμοῦ δῆλον—ὅταν ἀληθεύῃ ἢ ψεύδηται · ὅταν μὲν ὡδὶ συνθῇ φᾶσα ἢ ἀποφᾶσα , ἀληθεύει , ὅταν δὲ ὡδί , ψεύδεται . ἔτι παρὰ πάσας δεῖ εἶναι τὰς ἀντιφάσεις , εἰ μὴ λόγου ἕνεκα λέγεται · ὥστε καὶ οὔτε ἀληθεύσει τις οὔτʼ οὐκ ἀληθεύσει , καὶ παρὰ τὸ ὂν καὶ τὸ μὴ ὂν ἔσται , ὥστε καὶ παρὰ γένεσιν καὶ φθορὰν μεταβολή τις ἔσται . ἔτι ἐν ὅσοις γένεσιν ἡ ἀπόφασις τὸ ἐναντίον ἐπιφέρει , καὶ ἐν τούτοις ἔσται , οἷον ἐν ἀριθμοῖς οὔτε περιττὸς οὔτε οὐ περιττὸς ἀριθμός · ἀλλʼ ἀδύνατον · ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ δὲ δῆλον . ἔτι εἰς ἄπειρον βαδιεῖται , καὶ οὐ μόνον ἡμιόλια τὰ ὄντα ἔσται ἀλλὰ πλείω . πάλιν γὰρ ἔσται ἀποφῆσαι τοῦτο πρὸς τὴν φάσιν καὶ τὴν ἀπόφασιν , καὶ τοῦτʼ ἔσται τι · ἡ γὰρ οὐσία ἐστί τις αὐτοῦ ἄλλη . ἔτι ὅταν ἐρομένου εἰ λευκόν ἐστιν εἴπῃ ὅτι οὔ , οὐθὲν ἄλλο ἀποπέφηκεν ἢ τὸ εἶναι · ἀπόφασις δὲ τὸ μὴ εἶναι . ἐλήλυθε δʼ ἐνίοις αὕτη ἡ δόξα ὥσπερ καὶ ἄλλαι τῶν παραδόξων · ὅταν γὰρ λύειν μὴ δύνωνται λόγους ἐριστικούς , ἐνδόντες τῷ λόγῳ σύμφασιν ἀληθὲς εἶναι τὸ συλλογισθέν . οἱ μὲν οὖν διὰ τοιαύτην αἰτίαν λέγουσιν , οἱ δὲ διὰ τὸ πάντων ζητεῖν λόγον . ἀρχὴ δὲ πρὸς ἅπαντας τούτους ἐξ ὁρισμοῦ . ὁρισμὸς δὲ γίγνεται ἐκ τοῦ σημαίνειν τι ἀναγκαῖον εἶναι αὐτούς · ὁ γὰρ λόγος οὗ τὸ ὄνομα σημεῖον ὁρισμὸς ἔσται . ἔοικε δʼ ὁ μὲν Ἡρακλείτου λόγος , λέγων πάντα εἶναι καὶ μὴ εἶναι , ἅπαντα ἀληθῆ ποιεῖν , ὁ δʼ Ἀναξαγόρου , εἶναί τι μεταξὺ τῆς ἀντιφάσεως , πάντα ψευδῆ · ὅταν γὰρ μιχθῇ , οὔτε ἀγαθὸν οὔτε οὐκ ἀγαθὸν τὸ μῖγμα , ὥστʼ οὐδὲν εἰπεῖν ἀληθές .
Lemmas: ἀλλά μήν οὐδέ μεταξύ ἀντίφασις ἐνδέχομαι εἰμί οὐδείς , ἀλλά ἀνάγκη ἤ φημί ἤ ἀπόφημι εἷς κατά εἷς ὁστισοῦν . δῆλος δέ πρῶτος μέν ὁρίζω τίς ὁ ἀληθής καί ψεῦδος . ὁ μέν γάρ λέγω ὁ εἰμί μή εἰμί ἤ ὁ μή εἰμί εἰμί ψεῦδος , ὁ δέ ὁ εἰμί εἰμί καί ὁ μή εἰμί μή εἰμί ἀληθής , ὥστε καί ὁ λέγω εἰμί ἤ μή ἀληθεύω ἤ ψεύδω · ἀλλά οὔτε ὁ εἰμί λέγω μή εἰμί ἤ εἰμί οὔτε ὁ μή εἰμί . ἔτι ἤτοι μεταξύ εἰμί ὁ ἀντίφασις ὥσπερ ὁ φαιός μέλας καί λευκός , ἤ ὡς ὁ μηδέτερος ἄνθρωπος καί ἵππος . εἰ μέν οὖν οὕτως , οὐ ἄν μεταβάλλω ( ἐκ μή ἀγαθός γάρ εἰς ἀγαθός μεταβάλλω ἤ ἐκ οὗτος εἰς μή ἀγαθός ) , νῦν δέ ἀεί φαίνω ( οὐ γάρ εἰμί μεταβολή ἀλλά ἤ εἰς ὁ ἀντίκειμαι καί μεταξύ ) · εἰ δέ εἰμί μεταξύ , καί οὕτως εἰμί ἄν τις εἰς λευκός οὐ ἐκ μή λευκός γένεσις , νῦν δέ οὐ ὁράω . ἔτι πᾶς ὁ διανοητός καί νοητός ὁ διάνοια ἤ κατάφημι ἤ ἀπόφησιν—τοῦτο δέ ἐκ ὁρισμός δηλον—οος ἀληθεύω ἤ ψεύδω · ὅταν μέν ὡδί συντίθημι φημί ἤ ἀπόφημι , ἀληθεύω , ὅταν δέ ὡδί , ψεύδω . ἔτι παρά πᾶς δέω εἰμί ὁ ἀντίφασις , εἰ μή λόγος ἕνεκα λέγω · ὥστε καί οὔτε ἀληθεύω τις οὔτε οὐ ἀληθεύω , καί παρά ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί εἰμί , ὥστε καί παρά γένεσις καί φθορά μεταβολή τις εἰμί . ἔτι ἐν ὅσος γένεσις ὁ ἀπόφασις ὁ ἐναντίος ἐπιφέρω , καί ἐν οὗτος εἰμί , οἷος ἐν ἀριθμός οὔτε περισσός οὔτε οὐ περισσός ἀριθμός · ἀλλά ἀδύνατος · ἐκ ὁ ὁρισμός δέ δῆλος . ἔτι εἰς ἄπειρος βαδίζω , καί οὐ μόνος ἡμιόλιος ὁ εἰμί εἰμί ἀλλά πολύς . πάλιν γάρ εἰμί ἀπόφημι οὗτος πρός ὁ φάσις καί ὁ ἀπόφασις , καί οὗτος εἰμί τις · ὁ γάρ οὐσία εἰμί τις αὐτός ἄλλος . ἔτι ὅταν ἔρομαι εἰ λευκός εἰμί λέγω ὅτι οὐ , οὐδείς ἄλλος ἀποφήζω ἤ ὁ εἰμί · ἀπόφασις δέ ὁ μή εἰμί . ἔρχομαι δέ ἔνιοι οὗτος ὁ δόξα ὥσπερ καί ἄλλος ὁ παράδοξος · ὅταν γάρ λύω μή δύναμαι λόγος ἐριστικός , ἐνδίδωμι ὁ λόγος σύμφημι ἀληθής εἰμί ὁ συλλογίζομαι . ὁ μέν οὖν διά τοιοῦτος αἰτία λέγω , ὁ δέ διά ὁ πᾶς ζητέω λόγος . ἀρχή δέ πρός ἅπας οὗτος ἐκ ὁρισμός . ὁρισμός δέ γίγνομαι ἐκ ὁ σημαίνω τις ἀναγκαῖος εἰμί αὐτός · ὁ γάρ λόγος ὅς ὁ ὄνομα σημεῖον ὁρισμός εἰμί . ἔοικα δέ ὁ μέν Ἡράκλειτος λόγος , λέγω πᾶς εἰμί καί μή εἰμί , ἅπας ἀληθής ποιέω , ὁ δέ Ἀναξαγόρας , εἰμί τις μεταξύ ὁ ἀντίφασις , πᾶς ψευδής · ὅταν γάρ μείγνυμι , οὔτε ἀγαθός οὔτε οὐ ἀγαθός ὁ μῖγμα , ὥστε οὐδείς λέγω ἀληθής .