aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 3.2
Τῶν δ’ ὁμοιομερῶν κοινότατον μέν ἐστι τὸ αἷμα πᾶσι τοῖς ἐναίμοις ζῴοις καὶ τὸ μόριον ἐν ᾧ πέφυκεν ἐγγίνεσθαι ( τοῦτο δὲ καλεῖται φλέψ ) , ἔπειτα δὲ τὸ ἀνάλογον τούτοις , ἰχὼρ καὶ ἶνες , καὶ ὃ μάλιστα δή ἐστι τὸ σῶμα τῶν ζῴων , ἡ σὰρξ καὶ τὸ τούτῳ ἀνάλογον ἐν ἑκάστῳ μόριον , ἔτι ὀστοῦν καὶ τὸ ἀνάλογον τούτῳ , οἷον ἄκανθα καὶ χόνδρος · ἔτι δὲ δέρμα , ὑμήν , νεῦρα , τρίχες , ὄνυχες , καὶ τὰ ὁμολογούμενα τούτοις · πρὸς δὲ τούτοις πιμελή , στέαρ καὶ τὰ περιττώματα · ταῦτα δ’ ἐστὶ κόπρος , φλέγμα , χολὴ ξανθὴ καὶ μέλαινα . Ἐπεὶ δ’ ἀρχῇ ἔοικεν ἡ τοῦ αἵματος φύσις καὶ ἡ τῶν φλεβῶν , πρῶτον περὶ τούτων λεκτέον , ἄλλως τε ἐπειδὴ καὶ τῶν πρότερον εἰρηκότων τινὲς οὐ καλῶς λέγουσιν . Αἴτιον δὲ τῆς ἀγνοίας τὸ δυσθεώρητον αὐτῶν . Ἐν μὲν γὰρ τοῖς τεθνεῶσι τῶν ζῴων ἄδηλος ἡ φύσις τῶν κυριωτάτων φλεβῶν διὰ τὸ συμπίπτειν εὐθὺς ἐξιόντος τοῦ αἵματος μάλιστα ταύτας ( ἐκ τούτων γὰρ ἐκχεῖται ἀθρόον ὥσπερ ἐξ ἀγγείου · καθ’ αὑτὸ γὰρ οὐδὲν ἔχει αἷμα , πλὴν ὀλίγον ἐν τῇ καρδίᾳ , ἀλλὰ πᾶν ἐστὶν ἐν ταῖς φλεψίν ) , ἐν δὲ τοῖς ζῶσιν ἀδύνατόν ἐστι θεάσασθαι πῶς ἔχουσιν · ἐντὸς γὰρ ἡ φύσις αὐτῶν . Ὥσθ’ οἱ μὲν ἐν τεθνεῶσι καὶ διῃρημένοις τοῖς ζῴοις θεωροῦντες τὰς μεγίστας ἀρχὰς οὐκ ἐθεώρουν , οἱ δ’ ἐν τοῖς λελεπτυσμένοις σφόδρα ἀνθρώποις ἐκ τῶν τότε ἔξωθεν φαινομένων τὰς ἀρχὰς τῶν φλεβῶν διώρισαν , Συέννεσις μὲν ὁ Κύπριος ἰατρὸς τόνδε τὸν τρόπον . Αἱ φλέβες αἱ παχεῖαι ὧδε πεφύκασιν , ἐκ τοῦ ὀμφαλοῦ παρὰ τὴν ὀσφὺν διὰ τοῦ νώτου παρὰ τὸν πλεύμονα ὑπὸ τοὺς μαστούς , ἡ μὲν ἐκ τοῦ δεξιοῦ εἰς τὰ ἀριστερά , ἡ δ’ ἐκ τοῦ ἀριστεροῦ εἰς τὸ δεξιόν , ἡ μὲν ἐκ τοῦ ἀριστεροῦ διὰ τοῦ ἥπατος εἰς τὸν νεφρὸν καὶ εἰς τὸν ὄρχιν , ἡ δ’ ἐκ τοῦ δεξιοῦ εἰς τὸν σπλῆνα καὶ νεφρὸν καὶ ὄρχιν , ἐντεῦθεν δὲ εἰς τὸ αἰδοῖον . Διογένης δὲ ὁ Ἀπολλωνιάτης τάδε λέγει . Αἱ δὲ φλέβες ἐν τῷ ἀνθρώπῳ , ὧδ’ ἔχουσιν . Εἰσὶ δύο μέγισται · αὗται τείνουσι διὰ τῆς κοιλίας παρὰ τὴν νωτιαίαν ἄκανθαν , ἡ μὲν ἐπὶ δεξιὰ ἡ δ’ ἐπ’ ἀριστερά , εἰς τὰ σκέλη ἑκατέρα τὰ παρ’ ἑαυτῇ , καὶ ἄνω εἰς τὴν κεφαλὴν παρὰ τὰς κλεῖδας διὰ τῶν σφαγῶν . Ἀπὸ δὲ τούτων καθ’ ἅπαν τὸ σῶμα φλέβες διατείνουσιν , ἀπὸ μὲν τῆς δεξιᾶς εἰς τὰ δεξιά , ἀπὸ δὲ τῆς ἀριστερᾶς εἰς τὰ ἀριστερά , μέγισται μὲν δύο εἰς τὴν καρδίαν περὶ αὐτὴν τὴν νωτιαίαν ἄκανθαν , ἕτεραι δ’ ὀλίγον ἀνωτέρω διὰ τῶν στηθῶν ὑπὸ τὴν μασχάλην εἰς ἑκατέραν τὴν χεῖρα τὴν παρ’ ἑαυτῇ · καὶ καλεῖται ἡ μὲν σπληνῖτις , ἡ δὲ ἡπατῖτις . Σχίζεται δ’ αὐτῶν ἄκρα ἑκατέρα , ἡ μὲν ἐπὶ τὸν μέγαν δάκτυλον , ἡ δ’ ἐπὶ τὸν ταρσόν · ἀπὸ δὲ τούτων λεπταὶ καὶ πολύοζοι ἐπὶ τὴν ἄλλην χεῖρα καὶ δακτύλους . Ἕτεραι δὲ λεπτότεραι ἀπὸ τῶν πρώτων φλεβῶν τείνουσιν , ἀπὸ μὲν τῆς δεξιᾶς εἰς τὸ ἧπαρ , ἀπὸ δὲ τῆς ἀριστερᾶς εἰς τὸν σπλῆνα καὶ τοὺς νεφρούς . Αἱ δὲ εἰς τὰ σκέλη τείνουσαι σχίζονται κατὰ τὴν πρόσφυσιν , καὶ διὰ παντὸς τοῦ μηροῦ τείνουσιν . Ἡ δὲ μεγίστη αὐτῶν ὄπισθεν τείνει τοῦ μηροῦ , καὶ ἐκφαίνεται παχεῖα · ἑτέρα δὲ εἴσω τοῦ μηροῦ , μικρὸν ἧττον παχεῖα ἐκείνης . Ἔπειτα παρὰ τὸ γόνυ τείνουσιν εἰς τὴν κνήμην τε καὶ τὸν πόδα , καθάπερ καὶ εἰς τὰς χεῖρας · καὶ ἐπὶ τὸν ταρσὸν τοῦ ποδὸς καθήκουσι , καὶ ἐντεῦθεν ἐπὶ τοὺς δακτύλους διατείνουσιν . Σχίζονται δὲ καὶ ἐπὶ τὴν κοιλίαν καὶ τὸ πλευρὸν πολλαὶ ἀπ’ αὐτῶν καὶ λεπταὶ φλέβες . Αἱ δ’ εἰς τὴν κεφαλὴν τείνουσαι διὰ τῶν σφαγῶν φαίνονται ἐν τῷ αὐχένι μεγάλαι · ἀφ’ ἑκατέρας δ’ αὐτῶν , ᾗ τελευτᾷ , σχίζονται εἰς τὴν κεφαλὴν πολλαί , αἱ μὲν ἐκ τῶν δεξιῶν εἰς τὰ ἀριστερά , αἱ δ’ ἐκ τῶν ἀριστερῶν εἰς τὰ δεξιά · τελευτῶσι δὲ παρὰ τὸ οὖς ἑκάτεραι . Ἔστι δ’ ἑτέρα φλὲψ ἐν τῷ τραχήλῳ παρὰ τὴν μεγάλην ἑκατέρωθεν , ἐλάττων ἐκείνης ὀλίγον , εἰς ἣν αἱ πλεῖσται ἐκ τῆς κεφαλῆς συνέχουσιν αὐτῆς · καὶ αὗται τείνουσι διὰ τῶν σφαγῶν εἴσω , καὶ ἀπ’ αὐτῶν ἑκατέρας ὑπὸ τὴν ὠμοπλάτην τείνουσι καὶ εἰς τὰς χεῖρας . Καὶ φαίνονται παρά τε τὴν σπληνῖτιν καὶ τὴν ἡπατῖτιν ἕτεραι ὀλίγον ἐλάττους , ἃς ἀποσχῶσιν , ὅταν τι ὑπὸ τὸ δέρμα λυπῇ · ἂν δέ τι περὶ τὴν κοιλίαν , τὴν ἡπατῖτιν καὶ τὴν σπληνῖτιν . Τείνουσι δὲ καὶ ὑπὸ τοὺς μαστοὺς ἀπὸ τούτων ἕτεραι . Ἕτεραι δ’ εἰσὶν αἱ ἀπὸ ἑκατέρας τείνουσαι διὰ τοῦ νωτιαίου μυελοῦ εἰς τοὺς ὄρχεις , λεπταί . Ἕτεραι δ’ ὑπὸ τὸ δέρμα καὶ διὰ τῆς σαρκὸς τείνουσιν εἰς τοὺς νεφρούς , καὶ τελευτῶσιν εἰς τοὺς ὄρχεις τοῖς ἀνδράσι , ταῖς δὲ γυναιξὶν εἰς τὰς ὑστέρας . Αἱ δὲ φλέβες αἱ μὲν πρῶται ἐκ τῆς κοιλίας εὐρύτεραί εἰσιν , ἔπειτα λεπτότεραι γίγνονται , ἕως ἂν μεταβάλωσιν ἐκ τῶν δεξιῶν εἰς τὰ ἀριστερὰ καὶ ἐκ τούτων εἰς τὰ δεξιά · αὗται δὲ σπερματίτιδες καλοῦνται . Τὸ δ’ αἷμα τὸ μὲν παχύτατον ὑπὸ τῶν σαρκῶν ἐγγίνεται · ὑπερβάλλον δὲ εἰς τοὺς τόπους τούτους λεπτὸν καὶ θερμὸν καὶ ἀφρῶδες γίνεται .
Lemmas: ὁ δέ ὁμοιομερής κοινός μέν εἰμί ὁ αἷμα πᾶς ὁ ἔναιμος ζῷον καί ὁ μόριον ἐν ὅς φύω ἐγγίγνομαι ( οὗτος δέ καλέω φλέψ ) , ἔπειτα δέ ὁ ἀνάλογος οὗτος , ἰχώρ καί ἴς , καί ὅς μάλα δή εἰμί ὁ σῶμα ὁ ζῷον , ὁ σάρξ καί ὁ οὗτος ἀνάλογος ἐν ἕκαστος μόριον , ἔτι ὀστέον καί ὁ ἀνάλογος οὗτος , οἷος ἄκανθα καί χόνδρος · ἔτι δέ δέρμα , ὑμήν , νεῦρον , θρίξ , ὄνυξ , καί ὁ ὁμολογέω οὗτος · πρός δέ οὗτος πιμελή , στέαρ καί ὁ περίσσωμα · οὗτος δέ εἰμί κόπρος , φλέγμα , χολή ξανθός καί μέλας . ἐπεί δέ ἀρχή ἔοικα ὁ ὁ αἷμα φύσις καί ὁ ὁ φλέψ , πρῶτος περί οὗτος λεκτέος , ἄλλος τε ἐπειδή καί ὁ πρότερος λέγω τις οὐ καλός λέγω . αἴτιος δέ ὁ ἄγνοια ὁ δυσθεώρητος αὐτός . ἐν μέν γάρ ὁ θνῄσκω ὁ ζῷον ἄδηλος ὁ φύσις ὁ κύριος φλέψ διά ὁ συμπίπτω εὐθύς ἐξέρχομαι ὁ αἷμα μάλα οὗτος ( ἐκ οὗτος γάρ ἐκχέω ἀθρόος ὥσπερ ἐκ ἀγγεῖον · κατά ἑαυτοῦ γάρ οὐδείς ἔχω αἷμα , πλήν ὀλίγος ἐν ὁ καρδία , ἀλλά πᾶς εἰμί ἐν ὁ φλέψ ) , ἐν δέ ὁ ζάω ἀδύνατος εἰμί θεάομαι πῶς ἔχω · ἐντός γάρ ὁ φύσις αὐτός . ὥστε ὁ μέν ἐν θνῄσκω καί διαλέγω ὁ ζῷον θεωρέω ὁ μέγας ἀρχή οὐ θεωρέω , ὁ δέ ἐν ὁ λεπτύνω σφόδρα ἄνθρωπος ἐκ ὁ τότε ἔξωθεν φαίνω ὁ ἀρχή ὁ φλέψ διορίζω , Συέννεσις μέν ὁ Κύπριος ἰατρός ὅδε ὁ τρόπος . ὁ φλέψ ὁ παχύς ὧδε φύω , ἐκ ὁ ὀμφαλός παρά ὁ ὀσφῦς διά ὁ νῶτον παρά ὁ πλεύμων ὑπό ὁ μαστός , ὁ μέν ἐκ ὁ δεξιός εἰς ὁ ἀριστερός , ὁ δέ ἐκ ὁ ἀριστερός εἰς ὁ δεξιός , ὁ μέν ἐκ ὁ ἀριστερός διά ὁ ἧπαρ εἰς ὁ νεφρός καί εἰς ὁ ὄρχις , ὁ δέ ἐκ ὁ δεξιός εἰς ὁ σπλήν καί νεφρός καί ὄρχις , ἐντεῦθεν δέ εἰς ὁ αἰδοῖον . Διογένης δέ ὁ Ἀπολλωνιάτας ὅδε λέγω . ὁ δέ φλέψ ἐν ὁ ἄνθρωπος , ὧδε ἔχω . εἰμί δύο μέγας · οὗτος τείνω διά ὁ κοιλία παρά ὁ νωτιαῖος ἄκανθα , ὁ μέν ἐπί δεξιός ὁ δέ ἐπί ἀριστερός , εἰς ὁ σκέλος ἑκάτερος ὁ παρά ἑαυτοῦ , καί ἄνω εἰς ὁ κεφαλή παρά ὁ κλείς διά ὁ σφαγή . ἀπό δέ οὗτος κατά ἅπας ὁ σῶμα φλέψ διατείνω , ἀπό μέν ὁ δεξιός εἰς ὁ δεξιός , ἀπό δέ ὁ ἀριστερός εἰς ὁ ἀριστερός , μέγας μέν δύο εἰς ὁ καρδία περί αὐτός ὁ νωτιαῖος ἄκανθα , ἕτερος δέ ὀλίγος ἀνώτερος διά ὁ στῆθος ὑπό ὁ μασχάλη εἰς ἑκάτερος ὁ χείρ ὁ παρά ἑαυτοῦ · καί καλέω ὁ μέν σπληνίτης , ὁ δέ ἡπατῖτις . σχίζω δέ αὐτός ἄκρον ἑκάτερος , ὁ μέν ἐπί ὁ μέγας δάκτυλος , ὁ δέ ἐπί ὁ ταρσός · ἀπό δέ οὗτος λεπτός καί πολύοζος ἐπί ὁ ἄλλος χείρ καί δάκτυλος . ἕτερος δέ λεπτός ἀπό ὁ πρῶτος φλέψ τείνω , ἀπό μέν ὁ δεξιός εἰς ὁ ἧπαρ , ἀπό δέ ὁ ἀριστερός εἰς ὁ σπλήν καί ὁ νεφρός . ὁ δέ εἰς ὁ σκέλος τείνω σχίζω κατά ὁ πρόσφυσις , καί διά πᾶς ὁ μηρός τείνω . ὁ δέ μέγας αὐτός ὄπισθεν τείνω ὁ μηρός , καί ἐκφαίνω παχύς · ἕτερος δέ εἴσω ὁ μηρός , μικρός ἥσσων παχύς ἐκεῖνος . ἔπειτα παρά ὁ γόνυ τείνω εἰς ὁ κνήμη τε καί ὁ πούς , καθά καί εἰς ὁ χείρ · καί ἐπί ὁ ταρσός ὁ πούς καθήκω , καί ἐντεῦθεν ἐπί ὁ δάκτυλος διατείνω . σχίζω δέ καί ἐπί ὁ κοιλία καί ὁ πλευρόν πολύς ἀπό αὐτός καί λεπτός φλέψ . ὁ δέ εἰς ὁ κεφαλή τείνω διά ὁ σφαγή φαίνω ἐν ὁ αὐχήν μέγας · ἀπό ἑκάτερος δέ αὐτός , ᾗ τελευτάω , σχίζω εἰς ὁ κεφαλή πολύς , ὁ μέν ἐκ ὁ δεξιός εἰς ὁ ἀριστερός , ὁ δέ ἐκ ὁ ἀριστερός εἰς ὁ δεξιός · τελευτάω δέ παρά ὁ οὖς ἑκάτερος . εἰμί δέ ἕτερος φλέψ ἐν ὁ τράχηλος παρά ὁ μέγας ἑκατέρωθεν , ἐλαχύς ἐκεῖνος ὀλίγος , εἰς ὅς ὁ πολύς ἐκ ὁ κεφαλή συνέχω αὐτός · καί οὗτος τείνω διά ὁ σφαγή εἴσω , καί ἀπό αὐτός ἑκάτερος ὑπό ὁ ὠμοπλάτη τείνω καί εἰς ὁ χείρ . καί φαίνω παρά τε ὁ σπληνῖτις καί ὁ ἡπατῖτις ἕτερος ὀλίγος ἐλαχύς , ὅς ἀποσχάω , ὅταν τις ὑπό ὁ δέρμα λυπέω · ἐάν δέ τις περί ὁ κοιλία , ὁ ἡπατῖτις καί ὁ σπληνῖτις . τείνω δέ καί ὑπό ὁ μαστός ἀπό οὗτος ἕτερος . ἕτερος δέ εἰμί ὁ ἀπό ἑκάτερος τείνω διά ὁ νωτιαῖος μυελός εἰς ὁ ὄρχις , λεπτός . ἕτερος δέ ὑπό ὁ δέρμα καί διά ὁ σάρξ τείνω εἰς ὁ νεφρός , καί τελευτάω εἰς ὁ ὄρχις ὁ ἀνήρ , ὁ δέ γυνή εἰς ὁ ὑστέρα . ὁ δέ φλέψ ὁ μέν πρῶτος ἐκ ὁ κοιλία εὐρύς εἰμί , ἔπειτα λεπτός γίγνομαι , ἕως ἄν μεταβάλλω ἐκ ὁ δεξιός εἰς ὁ ἀριστερός καί ἐκ οὗτος εἰς ὁ δεξιός · οὗτος δέ σπερματῖτις καλέω . ὁ δέ αἷμα ὁ μέν παχύς ὑπό ὁ σάρξ ἐγγίγνομαι · ὑπερβάλλω δέ εἰς ὁ τόπος οὗτος λεπτός καί θερμός καί ἀφρώδης γίγνομαι .