aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 1.16
Τὰ μὲν οὖν μόρια τὰ πρὸς τὴν ἔξω ἐπιφάνειαν τοῦτον τέτακται τὸν τρόπον , καὶ καθάπερ ἐλέχθη , διωνόμασταί τε μάλιστα καὶ γνώριμα διὰ τὴν συνήθειάν ἐστιν · τὰ δ’ ἐντὸς τοὐναντίον . Ἄγνωστα γάρ ἐστι μάλιστα τὰ τῶν ἀνθρώπων , ὥστε δεῖ πρὸς τὰ τῶν ἄλλων μόρια ζῴων ἀνάγοντας σκοπεῖν , οἷς ἔχει παραπλησίαν τὴν φύσιν . Πρῶτον μὲν οὖν τῆς κεφαλῆς κεῖται τὴν θέσιν ἐν τῷ πρόσθεν ἔχων ὁ ἐγκέφαλος . Ὁμοίως δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις , ὅσα ἔχει τοῦτο τὸ μόριον · ἔχει δὲ ἅπαντα ὅσα ἔχει αἷμα , καὶ ἔτι τὰ μαλάκια · κατὰ μέγεθος δ’ ὁμοίως ἔχει ἄνθρωπος πλεῖστον ἐγκέφαλον καὶ ὑγρότατον . Ὑμένες δὲ αὐτὸν δύο περιέχουσιν , ὁ μὲν περὶ τὸ ὀστοῦν ἰσχυρότερος , ὁ δὲ περὶ αὐτὸν τὸν ἐγκέφαλον ἥττων ἐκείνου . Διφυὴς δ’ ἐν πᾶσίν ἐστιν ὁ ἐγκέφαλος . Καὶ ἐπὶ τούτου ἡ καλουμένη παρεγκεφαλὶς ἔσχατον , ἑτέραν ἔχουσα τὴν μορφὴν καὶ κατὰ τὴν ἁφὴν καὶ κατὰ τὴν ὄψιν . Τὸ δ’ ὄπισθεν τῆς κεφαλῆς κενὸν καὶ κοῖλον πᾶσιν , ὡς ἑκάστοις ὑπάρχει μεγέθους . Ἔνια μὲν γὰρ μεγάλην ἔχει τὴν κεφαλήν , τὸ δ’ ὑποκείμενον τοῦ προσώπου μόριον ἔλαττον , ὅσα στρογγυλοπρόσωπα · τὰ δὲ τὴν μὲν κεφαλὴν μικράν , τὰς δὲ σιαγόνας μακράς , οἷον τὸ τῶν λοφούρων γένος πᾶν . Ἄναιμος δ’ ὁ ἐγκέφαλος ἅπασι , καὶ οὐδεμίαν ἔχων ἐν αὑτῷ φλέβα , καὶ θιγγανόμενος κατὰ φύσιν ψυχρός . Ἔχει δ’ ἐν τῷ μέσῳ ὁ τῶν πλείστων πᾶς κοῖλόν τι μικρόν . Ἡ δὲ περὶ αὐτὸν μῆνιγξ φλεβώδης · ἔστι δ’ ὑμὴν δερματικὸς ἡ μῆνιγξ ὁ περιέχων τὸν ἐγκέφαλον . Ὑπὲρ δὲ τὸν ἐγκέφαλον λεπτότατον ὀστοῦν καὶ ἀσθενέστατον τῆς κεφαλῆς ἐστίν , ὃ καλεῖται βρέγμα . Φέρουσι δ’ ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ τρεῖς πόροι εἰς τὸν ἐγκέφαλον , ὁ μὲν μέγιστος καὶ ὁ μέσος εἰς τὴν παρεγκεφαλίδα , ὁ δ’ ἐλάχιστος εἰς αὐτὸν τὸν ἐγκέφαλον · ἐλάχιστος δ’ ἐστὶν ὁ πρὸς τῷ μυκτῆρι μάλιστα . Οἱ μὲν οὖν μέγιστοι παρ’ ἀλλήλους εἰσὶ καὶ οὐ συμπίπτουσιν , οἱ δὲ μέσοι συμπίπτουσι ( δῆλον δὲ τοῦτο μάλιστα ἐπὶ τῶν ἰχθύων ) · καὶ γὰρ ἐγγύτερον οὗτοι τοῦ ἐγκεφάλου ἢ οἱ μεγάλοι · οἱ δ’ ἐλάχιστοι πλεῖστόν τε ἀπήρτηνται ἀλλήλων καὶ οὐ συμπίπτουσιν . Ἐντὸς δὲ τοῦ αὐχένος ὅ τε οἰσοφάγος καλούμενός ἐστιν , ἔχων τὴν ἐπωνυμίαν ἀπὸ τοῦ μήκους καὶ τῆς στενότητος , καὶ ἡ ἀρτηρία . Πρότερον δὲ τῇ θέσει ἡ ἀρτηρία κεῖται τοῦ οἰσοφάγου ἐν πᾶσι τοῖς ἔχουσιν αὐτήν · ἔχει δὲ ταύτην πάντα ὅσαπερ καὶ πνεύμονα ἔχει . Ἔστι δ’ ἡ μὲν ἀρτηρία χονδρώδης τὴν φύσιν καὶ ὀλίγαιμος , πολλοῖς λεπτοῖς φλεβίοις περιεχομένη , κεῖται δ’ ἐπὶ μὲν τὰ ἄνω πρὸς τὸ στόμα κατὰ τὴν ἐκ τῶν μυκτήρων σύντρησιν εἰς τὸ στόμα , ᾗ καὶ ὅταν πίνοντες ἀνασπάσωσί τι τοῦ ποτοῦ , χωρεῖ ἐκ τοῦ στόματος διὰ τῶν μυκτήρων ἔξω . Μεταξὺ δ’ ἔχει τῶν τρήσεων τὴν ἐπιγλωττίδα καλουμένην , ἐπιπτύσσεσθαι δυναμένην ἐπὶ τὸ τῆς ἀρτηρίας τρῆμα τὸ εἰς τὸ στόμα τεῖνον . Ταύτῃ δὲ τὸ πέρας συνήρτηται τῆς γλώττης . Ἐπὶ δὲ θάτερα καθήκει εἰς τὸ μεταξὺ τοῦ πλεύμονος , εἶτ’ ἀπὸ τούτου σχίζεται εἰς ἑκάτερον τῶν μερῶν τοῦ πλεύμονος . Θέλει γὰρ εἶναι διμερὴς ὁ πλεύμων ἐν ἅπασι τοῖς ἔχουσιν αὐτόν · ἀλλ’ ἐν μὲν τοῖς ζῳοτόκοις οὐχ ὁμοίως ἡ διάστασις φανερά , ἥκιστα δ’ ἐν ἀνθρώπῳ . Ἔστι δ’ οὐ πολυσχιδὴς ὁ τοῦ ἀνθρώπου , ὥσπερ ἐνίων ζῳοτόκων , οὐδὲ λεῖος , ἀλλ’ ἔχει ἀνωμαλίαν . Ἐν δὲ τοῖς ᾠοτόκοις , οἷον ὄρνισι καὶ τῶν τετραπόδων ὅσα ᾠοτόκα , πολὺ τὸ μέρος ἑκάτερον ἀπ’ ἀλλήλων ἔσχισται , ὥστε δοκεῖν δύο ἔχειν πλεύμονας · καὶ ἀπὸ μιᾶς δύο ἐστὶ μόρια τῆς ἀρτηρίας , εἰς ἑκάτερον τὸ μέρος τείνοντα τοῦ πλεύμονος . Συνήρτηται δὲ καὶ τῇ μεγάλῃ φλεβὶ καὶ τῇ ἀορτῇ καλουμένῃ . Φυσωμένης δὲ τῆς ἀρτηρίας διαδίδωσιν εἰς τὰ κοῖλα μέρη τοῦ πλεύμονος τὸ πνεῦμα . Ταῦτα δὲ διαφύσεις ἔχει χονδρώδεις εἰς ὀξὺ συνηκούσας · ἐκ δὲ τῶν διαφύσεων τρήματα διὰ παντός ἐστι τοῦ πλεύμονος , ἀεὶ ἐκ μειζόνων εἰς ἐλάττω διαδιδόμενα . Συνήρτηται δὲ καὶ ἡ καρδία τῇ ἀρτηρίᾳ πιμελώδεσι καὶ χονδρώδεσι καὶ ἰνώδεσι δεσμοῖς · ᾗ δὲ συνήρτηται , κοῖλόν ἐστιν . Φυσωμένης δὲ τῆς ἀρτηρίας ἐν ἐνίοις μὲν οὐ κατάδηλον ποιεῖ , ἐν δὲ τοῖς μείζοσι τῶν ζῴων δῆλον ὅτι εἰσέρχεται τὸ πνεῦμα εἰς αὐτήν . Ἡ μὲν οὖν ἀρτηρία τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον , καὶ δέχεται μόνον τὸ πνεῦμα καὶ ἀφίησιν , ἄλλο δ’ οὐθὲν οὔτε ξηρὸν οὔθ’ ὑγρόν , ἢ πόνον παρέχει , ἕως ἂν ἐκβήξῃ τὸ κατελθόν . Ὁ δὲ στόμαχος ἤρτηται μὲν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ στόματος , ἐχόμενος τῆς ἀρτηρίας , συνεχὴς ὢν πρός τε τὴν ῥάχιν καὶ τὴν ἀρτηρίαν ὑμενώδεσι δεσμοῖς , τελευτᾷ δὲ διὰ τοῦ διαζώματος εἰς τὴν κοιλίαν , σαρκοειδὴς ὢν τὴν φύσιν , καὶ τάσιν ἔχων καὶ ἐπὶ μῆκος καὶ ἐπὶ πλάτος . Ἡ δὲ κοιλία ἡ τοῦ ἀνθρώπου ὁμοία τῇ κυνείᾳ ἐστίν · οὐ πολλῷ γὰρ τοῦ ἐντέρου μείζων , ἀλλ’ ἐοικυῖα οἱονεὶ ἐντέρῳ εὖρος ἔχοντι · εἶτα ἔντερον ἁπλοῦν εἱλιγμένον , εἶτα ἔντερον ἐπιεικῶς πλατύ . Ἡ δὲ κάτω κοιλία ὁμοία τῇ ὑείᾳ · πλατεῖά τε γάρ ἐστι , καὶ τὸ ἀπὸ ταύτης πρὸς τὴν ἕδραν παχὺ καὶ βραχύ . Τὸ δ’ ἐπίπλοον ἀπὸ μέσης τῆς κοιλίας ἤρτηται , ἔστι δὲ τὴν φύσιν ὑμὴν πιμελώδης , ὥσπερ καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς μονοκοιλίοις καὶ ἀμφώδουσιν . Ὑπὲρ δὲ τῶν ἐντέρων τὸ μεσεντέριόν ἐστιν · ὑμενῶδες δ’ ἐστὶ τοῦτο καὶ πλατύ , καὶ πῖον γίνεται . Ἐξήρτηται δὲ ἐκ τῆς μεγάλης φλεβὸς καὶ τῆς ἀορτῆς . καὶ δι’ αὐτοῦ φλέβες πολλαὶ καὶ πυκναί , κατατείνουσαι πρὸς τὴν τῶν ἐντέρων θέσιν , ἄνωθεν ἀρξάμεναι μέχρι κάτω . Τὰ μὲν οὖν περὶ τὸν στόμαχον καὶ τὴν ἀρτηρίαν οὕτως ἔχει , καὶ τὰ περὶ τὴν κοιλίαν .
Lemmas: ὁ μέν οὖν μόριον ὁ πρός ὁ ἔξω ἐπιφάνεια οὗτος τάσσω ὁ τρόπος , καί καθά λέγω , διονομάζω τε μάλα καί γνώριμος διά ὁ συνήθεια εἰμί · ὁ δέ ἐντός ἐναντίος . ἄγνωστος γάρ εἰμί μάλα ὁ ὁ ἄνθρωπος , ὥστε δέω πρός ὁ ὁ ἄλλος μόριον ζῷον ἀνάγω σκοπέω , ὅς ἔχω παραπλήσιος ὁ φύσις . πρῶτος μέν οὖν ὁ κεφαλή κεῖμαι ὁ θέσις ἐν ὁ πρόσθεν ἔχω ὁ ἐγκέφαλος . ὅμοιος δέ καί ὁ ἄλλος ζῷον , ὅσος ἔχω οὗτος ὁ μόριον · ἔχω δέ ἅπας ὅσος ἔχω αἷμα , καί ἔτι ὁ μαλάκια · κατά μέγεθος δέ ὅμοιος ἔχω ἄνθρωπος πολύς ἐγκέφαλος καί ὑγρός . ὑμήν δέ αὐτός δύο περιέχω , ὁ μέν περί ὁ ὀστέον ἰσχυρός , ὁ δέ περί αὐτός ὁ ἐγκέφαλος ἥσσων ἐκεῖνος . διφυής δέ ἐν πᾶς εἰμί ὁ ἐγκέφαλος . καί ἐπί οὗτος ὁ καλέω παρεγκεφαλίς ἔσχατος , ἕτερος ἔχω ὁ μορφή καί κατά ὁ ἁφή καί κατά ὁ ὄψις . ὁ δέ ὄπισθεν ὁ κεφαλή κενός καί κοῖλος πᾶς , ὡς ἕκαστος ὑπάρχω μέγεθος . ἔνιοι μέν γάρ μέγας ἔχω ὁ κεφαλή , ὁ δέ ὑπόκειμαι ὁ πρόσωπον μόριον ἐλαχύς , ὅσος στρογγυλοπρόσωπος · ὁ δέ ὁ μέν κεφαλή μικρός , ὁ δέ σιαγών μακρός , οἷος ὁ ὁ λόφουρος γένος πᾶς . ἄναιμος δέ ὁ ἐγκέφαλος ἅπας , καί οὐδείς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ φλέψ , καί θιγγάνω κατά φύσις ψυχρός . ἔχω δέ ἐν ὁ μέσος ὁ ὁ πολύς πᾶς κοῖλος τις μικρός . ὁ δέ περί αὐτός μήνιγξ φλεβώδης · εἰμί δέ ὑμήν δερματικός ὁ μήνιγξ ὁ περιέχω ὁ ἐγκέφαλος . ὑπέρ δέ ὁ ἐγκέφαλος λεπτός ὀστέον καί ἀσθενής ὁ κεφαλή εἰμί , ὅς καλέω βρέγμα . φέρω δέ ἐκ ὁ ὀφθαλμός τρεῖς πόρος εἰς ὁ ἐγκέφαλος , ὁ μέν μέγας καί ὁ μέσος εἰς ὁ παρεγκεφαλίς , ὁ δέ ἐλαχύς εἰς αὐτός ὁ ἐγκέφαλος · ἐλαχύς δέ εἰμί ὁ πρός ὁ μυκτήρ μάλα . ὁ μέν οὖν μέγας παρά ἀλλήλων εἰμί καί οὐ συμπίπτω , ὁ δέ μέσος συμπίπτω ( δῆλος δέ οὗτος μάλα ἐπί ὁ ἰχθῦς ) · καί γάρ ἐγγύς οὗτος ὁ ἐγκέφαλος ἤ ὁ μέγας · ὁ δέ ἐλαχύς πολύς τε ἀπαρτάω ἀλλήλων καί οὐ συμπίπτω . ἐντός δέ ὁ αὐχήν ὁ τε οἰσοφάγος καλέω εἰμί , ἔχω ὁ ἐπωνυμία ἀπό ὁ μῆκος καί ὁ στενότης , καί ὁ ἀρτηρία . πρότερος δέ ὁ θέσις ὁ ἀρτηρία κεῖμαι ὁ οἰσοφάγος ἐν πᾶς ὁ ἔχω αὐτός · ἔχω δέ οὗτος πᾶς ὅσος καί πνεύμων ἔχω . εἰμί δέ ὁ μέν ἀρτηρία χονδρώδης ὁ φύσις καί ὀλίγαιμος , πολύς λεπτός φλέβιον περιέχω , κεῖμαι δέ ἐπί μέν ὁ ἄνω πρός ὁ στόμα κατά ὁ ἐκ ὁ μυκτήρ σύντρησις εἰς ὁ στόμα , ᾗ καί ὅταν πίνω ἀνασπάω τις ὁ ποτός , χωρέω ἐκ ὁ στόμα διά ὁ μυκτήρ ἔξω . μεταξύ δέ ἔχω ὁ τρῆσις ὁ ἐπιγλωσσίς καλέω , ἐπιπτύσσω δύναμαι ἐπί ὁ ὁ ἀρτηρία τρῆμα ὁ εἰς ὁ στόμα τείνω . οὗτος δέ ὁ πέρας συναρτάω ὁ γλῶσσα . ἐπί δέ ἕτερος καθήκω εἰς ὁ μεταξύ ὁ πλεύμων , εἶτα ἀπό οὗτος σχίζω εἰς ἑκάτερος ὁ μέρος ὁ πλεύμων . ἐθέλω γάρ εἰμί διμερής ὁ πλεύμων ἐν ἅπας ὁ ἔχω αὐτός · ἀλλά ἐν μέν ὁ ζῳοτόκος οὐ ὅμοιος ὁ διάστασις φανερός , ἦκα δέ ἐν ἄνθρωπος . εἰμί δέ οὐ πολύσχιστος ὁ ὁ ἄνθρωπος , ὥσπερ ἔνιοι ζῳοτόκος , οὐδέ λεῖος , ἀλλά ἔχω ἀνωμαλία . ἐν δέ ὁ ᾠότοκος , οἷος ὄρνις καί ὁ τετράπους ὅσος ᾠότοκος , πολύς ὁ μέρος ἑκάτερος ἀπό ἀλλήλων σχίζω , ὥστε δοκέω δύο ἔχω πλεύμων · καί ἀπό εἷς δύο εἰμί μόριον ὁ ἀρτηρία , εἰς ἑκάτερος ὁ μέρος τείνω ὁ πλεύμων . συναρτάω δέ καί ὁ μέγας φλέψ καί ὁ ἀορτή καλέω . φυσάω δέ ὁ ἀρτηρία διαδίδωμι εἰς ὁ κοῖλος μέρος ὁ πλεύμων ὁ πνεῦμα . οὗτος δέ διάφυσις ἔχω χονδρώδης εἰς ὀξύς συνήκω · ἐκ δέ ὁ διάφυσις τρῆμα διά πᾶς εἰμί ὁ πλεύμων , ἀεί ἐκ μέγας εἰς ἐλαχύς διαδίδωμι . συναρτάω δέ καί ὁ καρδία ὁ ἀρτηρία πιμελώδης καί χονδρώδης καί ἰνώδης δεσμός · ᾗ δέ συναρτάω , κοῖλος εἰμί . φυσάω δέ ὁ ἀρτηρία ἐν ἔνιοι μέν οὐ κατάδηλος ποιέω , ἐν δέ ὁ μέγας ὁ ζῷον δῆλος ὅτι εἰσέρχομαι ὁ πνεῦμα εἰς αὐτός . ὁ μέν οὖν ἀρτηρία οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , καί δέχομαι μόνος ὁ πνεῦμα καί ἀφίημι , ἄλλος δέ οὐδείς οὔτε ξηρός οὔτε ὑγρός , ἤ πόνος παρέχω , ἕως ἄν ἐκβήσσω ὁ κατέρχομαι . ὁ δέ στόμαχος ἀρτέομαι μέν ἄνωθεν ἀπό ὁ στόμα , ἔχω ὁ ἀρτηρία , συνεχής εἰμί πρός τε ὁ ῥάχις καί ὁ ἀρτηρία ὑμενώδης δεσμός , τελευτάω δέ διά ὁ διάζωμα εἰς ὁ κοιλία , σαρκοειδής εἰμί ὁ φύσις , καί τάσις ἔχω καί ἐπί μῆκος καί ἐπί πλάτος . ὁ δέ κοιλία ὁ ὁ ἄνθρωπος ὅμοιος ὁ κύνειος εἰμί · οὐ πολύς γάρ ὁ ἔντερον μέγας , ἀλλά ἔοικα οἱονεί ἔντερον εὖρος ἔχω · εἶτα ἔντερον ἁπλόος ἑλίσσω , εἶτα ἔντερον ἐπιεικής πλατύς . ὁ δέ κάτω κοιλία ὅμοιος ὁ ὕειος · πλατύς τε γάρ εἰμί , καί ὁ ἀπό οὗτος πρός ὁ ἕδρα παχύς καί βραχύς . ὁ δέ ἐπίπλοον ἀπό μέσος ὁ κοιλία ἀρτέομαι , εἰμί δέ ὁ φύσις ὑμήν πιμελώδης , ὥσπερ καί ὁ ἄλλος ὁ μονοκοίλιος καί ἀμφώδων . ὑπέρ δέ ὁ ἔντερον ὁ μεσεντέριον εἰμί · ὑμενώδης δέ εἰμί οὗτος καί πλατύς , καί πῖος γίγνομαι . ἐξαρτάω δέ ἐκ ὁ μέγας φλέψ καί ὁ ἀορτή . καί διά αὐτός φλέψ πολύς καί πυκνός , κατατείνω πρός ὁ ὁ ἔντερον θέσις , ἄνωθεν ἄρχω μέχρι κάτω . ὁ μέν οὖν περί ὁ στόμαχος καί ὁ ἀρτηρία οὕτως ἔχω , καί ὁ περί ὁ κοιλία .