aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 9.5
Τῶν δ’ ἀγρίων καὶ τετραπόδων ἡ ἔλαφος οὐχ ἥκιστα δοκεῖ εἶναι φρόνιμον , τῷ τε τίκτειν παρὰ τὰς ὁδούς ( τὰ γὰρ θηρία διὰ τοὺς ἀνθρώπους οὐ προσέρχεται ) , καὶ ὅταν τέκῃ , ἐσθίει τὸ χόριον πρῶτον . Καὶ ἐπὶ τὴν σέσελιν δὲ τρέχουσι , καὶ φαγοῦσαι οὕτως ἔρχονται πρὸς τὰ τέκνα πάλιν . Ἔτι δὲ τὰ τέκνα ἄγει ἐπὶ τοὺς σταθμούς , ἐθίζουσα οὗ δεῖ ποιεῖσθαι τὰς ἀποφυγάς · ἔστι δὲ τοῦτο πέτρα ἀπορρώξ , μίαν ἔχουσα εἴσοδον , οὗ δὴ καὶ ἀμύνεσθαι ἤδη φασὶν ὑπομένουσαν . Ἔτι δὲ ὁ ἄρρην ὅταν γένηται παχύς ( γίνεται δὲ σφόδρα πίων ὀπώρας οὔσης ) , οὐδαμοῦ ποιεῖ αὑτὸν φανερὸν ἀλλ’ ἐκτοπίζει ὡς διὰ τὴν παχύτητα εὐάλωτος ὤν . Ἀποβάλλουσι δὲ καὶ τὰ κέρατα ἐν τόποις χαλεποῖς καὶ δυσεξευρέτοις · ὅθεν καὶ ἡ παροιμία γέγονεν “ οὗ αἱ ἔλαφοι τὰ κέρατα ἀποβάλλουσιν · ” ὥσπερ γὰρ τὰ ὅπλα ἀποβεβληκυῖαι φυλάττονται ὁρᾶσθαι . Λέγεται δ’ ὡς τὸ ἀριστερὸν κέρας οὐδείς πω ἑώρακεν · ἀποκρύπτειν γὰρ αὐτὸ ὡς ἔχον τινὰ φαρμακείαν . Οἱ μὲν οὖν ἐνιαύσιοι οὐ φύουσι κέρατα , πλὴν ὥσπερ σημείου χάριν ἀρχήν τινα · τοῦτο δ’ ἐστὶ βραχὺ καὶ δασύ . Φύουσι δὲ διετεῖς πρῶτον τὰ κέρατα εὐθέα , καθάπερ παττάλους · διὸ καὶ καλοῦσι τότε πατταλίας αὐτούς . Τῷ δὲ τρίτῳ ἔτει δίκρουν φύουσι , τῷ δὲ τετάρτῳ τραχύτερον · καὶ τοῦτον τὸν τρόπον ἀεὶ ἐπιδιδόασι μέχρι ἓξ ἐτῶν . Ἀπὸ τούτου δὲ ὅμοια ἀεὶ ἀναφύουσιν , ὥστε μηκέτι ἂν γνῶναι τὴν ἡλικίαν τοῖς κέρασιν , ἀλλὰ τοὺς γέροντας γνωρίζουσι μάλιστα δυοῖν σημείοιν · ὀδόντας τε γὰρ οἱ μὲν οὐκ ἔχουσιν οἱ δ’ ὀλίγους , καὶ τοὺς ἀμυντῆρας οὐκέτι φύουσιν . Καλοῦνται δ’ ἀμυντῆρες τὰ προνενευκότα τῶν φυομένων κεράτων εἰς τὸ πρόσθεν , οἷς ἀμύνεται · ταῦτα δ’ οἱ γέροντες οὐκ ἔχουσιν , ἀλλ’ εἰς τὸ ὀρθὸν γίνεται ἡ αὔξησις αὐτοῖς τῶν κεράτων . Ἀποβάλλουσι δ’ ἀνὰ ἕκαστον ἐνιαυτὸν τὰ κέρατα , ἀποβάλλουσι δὲ περὶ τὸν Θαργηλιῶνα μῆνα . Ὅταν δ’ ἀποβάλωσι , κρύπτουσιν αὑτοὺς τὴν ἡμέραν , ὥσπερ εἴρηται · κρύπτουσι δ’ ἐν τοῖς δασέσιν , εὐλαβούμενοι τὰς μυίας . Νέμονται δὲ τὸν χρόνον τοῦτον νύκτωρ , μέχριπερ ἂν ἐκφύσωσι τὰ κέρατα . Φύεται δ’ ὥσπερ ἐν δέρματι τὸ πρῶτον , καὶ γίνονται δασέα · ὅταν δ’ αὐξηθῶσιν , ἡλιάζονται , ἵν’ ἐκπέψωσι καὶ ξηράνωσι τὸ κέρας . Ὅταν δὲ μηκέτι πονῶσι πρὸς τὰ δένδρα κνώμενοι αὐτά , τότ’ ἐκλείπουσι τοὺς τόπους τούτους διὰ τὸ θαρρεῖν ὡς ἔχοντες ᾧ ἀμυνοῦνται . Ἤδη δ’ εἴληπται ἀχαΐνης ἔλαφος ἐπὶ τῶν κεράτων ἔχων κιττὸν πολὺν πεφυκότα χλωρόν , ὡς ἁπαλῶν ὄντων τῶν κεράτων ἐμφύντα ὥσπερ ἐν ξύλῳ χλωρῷ . Ὅταν δὲ δηχθῶσιν αἱ ἔλαφοι ὑπὸ φαλαγγίου ἤ τινος τοιούτου , τοὺς καρκίνους συλλέγουσαι ἐσθίουσιν · δοκεῖ δὲ καὶ ἀνθρώπῳ ἀγαθὸν εἶναι τοῦτο πίνειν , ἀλλ’ ἔστιν ἀηδές . Αἱ δὲ θήλειαι τῶν ἐλάφων ὅταν τέκωσιν , εὐθὺς κατεσθίουσι τὸ χόριον , καὶ οὐκ ἔστι λαβεῖν · πρὸ γὰρ τοῦ χαμαὶ βαλεῖν αὐταὶ ἅπτονται · δοκεῖ δὲ τοῦτ’ εἶναι φάρμακον . Ἁλίσκονται δὲ θηρευόμεναι αἱ ἔλαφοι συριττόντων καὶ ᾀδόντων , καὶ κατακλίνονται ὑπὸ τῆς ἡδονῆς . Δύο δ’ ὄντων ὁ μὲν φανερῶς ᾄδει ἢ συρίττει , ὁ δ’ ἐκ τοῦ ὄπισθεν βάλλει , ὅταν οὗτος σημήνῃ τὸν καιρόν . Ἐὰν μὲν οὖν τύχῃ ὀρθὰ τὰ ὦτα ἔχουσα , ὀξὺ ἀκούει καὶ οὐκ ἔστι λαθεῖν · ἐὰν δὲ καταβεβληκυῖα τύχῃ , λανθάνει .
Lemmas: ὁ δέ ἄγριος καί τετράπους ὁ ἔλαφος οὐ ἦκα δοκέω εἰμί φρόνιμος , ὁ τε τίκτω παρά ὁ ὁδός ( ὁ γάρ θηρίον διά ὁ ἄνθρωπος οὐ προσέρχομαι ) , καί ὅταν τίκτω , ἐσθίω ὁ χόριον πρῶτος . καί ἐπί ὁ σέσελις δέ τρέχω , καί ἐσθίω οὕτως ἔρχομαι πρός ὁ τέκνον πάλιν . ἔτι δέ ὁ τέκνον ἄγω ἐπί ὁ σταθμός , ἐθίζω οὗ δέω ποιέω ὁ ἀποφυγή · εἰμί δέ οὗτος πέτρα ἀπορρώξ , εἷς ἔχω εἴσοδος , οὗ δή καί ἀμύνω ἤδη φημί ὑπομένω . ἔτι δέ ὁ ἄρσην ὅταν γίγνομαι παχύς ( γίγνομαι δέ σφόδρα πίων ὀπώρα εἰμί ) , οὐδαμοῦ ποιέω ἑαυτοῦ φανερός ἀλλά ἐκτοπίζω ὡς διά ὁ παχύτης εὐάλωτος εἰμί . ἀποβάλλω δέ καί ὁ κέρας ἐν τόπος χαλεπός καί δυσεξεύρετος · ὅθεν καί ὁ παροιμία γίγνομαι “ ὅς ὁ ἔλαφος ὁ κέρας ἀποβάλλω · ” ὥσπερ γάρ ὁ ὅπλον ἀποβάλλω φυλάσσω ὁράω . λέγω δέ ὡς ὁ ἀριστερός κέρας οὐδείς πω ὁράω · ἀποκρύπτω γάρ αὐτός ὡς ἔχω τις φαρμακεία . ὁ μέν οὖν ἐνιαύσιος οὐ φύω κέρας , πλήν ὥσπερ σημεῖον χάριν ἀρχή τις · οὗτος δέ εἰμί βραχύς καί δασύς . φύω δέ διετής πρῶτος ὁ κέρας εὐθύς , καθά πάσσαλος · διό καί καλέω τότε πατταλίας αὐτός . ὁ δέ τρίτος ἔτος δίκροος φύω , ὁ δέ τέταρτος τραχύς · καί οὗτος ὁ τρόπος ἀεί ἐπιδίδωμι μέχρι ἕξ ἔτος . ἀπό οὗτος δέ ὅμοιος ἀεί ἀναφύω , ὥστε μηκέτι ἄν γιγνώσκω ὁ ἡλικία ὁ κέρας , ἀλλά ὁ γέρων γνωρίζω μάλα δύο σημεῖον · ὀδούς τε γάρ ὁ μέν οὐ ἔχω ὁ δέ ὀλίγος , καί ὁ ἀμυντήρ οὐκέτι φύω . καλέω δέ ἀμυντήρ ὁ προνέω ὁ φύω κέρας εἰς ὁ πρόσθεν , ὅς ἀμύνω · οὗτος δέ ὁ γέρων οὐ ἔχω , ἀλλά εἰς ὁ ὀρθός γίγνομαι ὁ αὔξησις αὐτός ὁ κέρας . ἀποβάλλω δέ ἀνά ἕκαστος ἐνιαυτός ὁ κέρας , ἀποβάλλω δέ περί ὁ Θαργηλιών μείς . ὅταν δέ ἀποβάλλω , κρύπτω ἑαυτοῦ ὁ ἡμέρα , ὥσπερ λέγω · κρύπτω δέ ἐν ὁ δασύς , εὐλαβέομαι ὁ μυῖα . νέμω δέ ὁ χρόνος οὗτος νύκτωρ , μέχρι ἄν ἐκφύω ὁ κέρας . φύω δέ ὥσπερ ἐν δέρμα ὁ πρῶτος , καί γίγνομαι δασύς · ὅταν δέ αὐξάνω , ἡλιάζομαι , ἵνα ἐκπέσσω καί ξηραίνω ὁ κέρας . ὅταν δέ μηκέτι πονέω πρός ὁ δένδρον κνάω αὐτός , τότε ἐκλείπω ὁ τόπος οὗτος διά ὁ θαρσέω ὡς ἔχω ὅς ἀμύνω . ἤδη δέ λαμβάνω ἀχαΐνης ἔλαφος ἐπί ὁ κέρας ἔχω κισσός πολύς φύω χλωρός , ὡς ἁπαλός εἰμί ὁ κέρας ἐμφύω ὥσπερ ἐν ξύλον χλωρός . ὅταν δέ δάκνω ὁ ἔλαφος ὑπό φαλάγγιον ἤ τις τοιοῦτος , ὁ καρκίνος συλλέγω ἐσθίω · δοκέω δέ καί ἄνθρωπος ἀγαθός εἰμί οὗτος πίνω , ἀλλά εἰμί ἀηδής . ὁ δέ θῆλυς ὁ ἔλαφος ὅταν τίκτω , εὐθύς κατεσθίω ὁ χόριον , καί οὐ εἰμί λαμβάνω · πρό γάρ ὁ χαμαί βάλλω αὐτός ἅπτω · δοκέω δέ οὗτος εἰμί φάρμακον . ἁλίσκομαι δέ θηρεύω ὁ ἔλαφος συρίζω καί ἀείδω , καί κατακλίνω ὑπό ὁ ἡδονή . δύο δέ εἰμί ὁ μέν φανερός ἀείδω ἤ συρίζω , ὁ δέ ἐκ ὁ ὄπισθεν βάλλω , ὅταν οὗτος σημαίνω ὁ καιρός . ἐάν μέν οὖν τυγχάνω ὀρθός ὁ οὖς ἔχω , ὀξύς ἀκούω καί οὐ εἰμί λανθάνω · ἐάν δέ καταβάλλω τυγχάνω , λανθάνω .