aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 3.21
Γίνεται οὖν ἡ πυετία γάλα ἔχον ἐν ἑαυτῷ τυρόν · ἐκ δὲ τῆς τοῦ ζῴου θερμότητος πεττομένου τοῦ γάλακτος γίνεται . Ἔχει δὲ πυετίαν τὰ μὲν μηρυκάζοντα πάντα , τῶν δ’ ἀμφωδόντων δασύπους . Βελτίων δ’ ἐστὶν ἡ πυετία ὅσῳ ἂν ᾖ παλαιοτέρα · συμφέρει γὰρ πρὸς τὰς διαρροίας ἡ τοιαύτη μάλιστα καὶ ἡ τοῦ δασύποδος · ἀρίστη δὲ πυετία ἡ τοῦ νεβροῦ . Διαφέρει δὲ τὸ πλέον ἱμᾶσθαι γάλα ἢ ἔλαττον τῶν ἐχόντων γάλα ζῴων κατά τε τὰ μεγέθη τῶν σωμάτων καὶ τὰς τῶν ἐδεσμάτων διαφοράς , οἷον ἐν Φάσει μέν ἐστι βοίδια μικρὰ ὧν ἕκαστον βδάλλεται γάλα πολύ , αἱ δ’ Ἠπειρωτικαὶ βόες αἱ μεγάλαι βδάλλονται ἑκάστη ἀμφορέα καὶ τούτου τὸ ἥμισυ κατὰ τοὺς δύο μαστούς · ὁ δὲ βδάλλων ὀρθὸς ἕστηκεν , μικρὸν ἐπικύπτων , διὰ τὸ μὴ δύνασθαι ἂν ἐφικέσθαι καθήμενος . Γίνεται δ’ ἔξω ὄνου καὶ τἆλλα μεγάλα ἐν τῇ Ἠπείρῳ τετράποδα , μέγιστοι δ’ οἱ βόες καὶ οἱ κύνες . Νομῆς δὲ δέονται τὰ μεγάλα πλείονος · ἀλλ’ ἔχει πολλὴν ἡ χώρα τοιαύτην εὐβοσίαν , καὶ καθ’ ἑκάστην ὥραν ἐπιτηδείους τόπους . Μέγιστοι δ’ οἵ τε βόες εἰσὶ καὶ τὰ πρόβατα τὰ καλούμενα Πυρρικά , τὴν ἐπωνυμίαν ἔχοντα ταύτην ἀπὸ Πύρρου τοῦ βασιλέως . Τῆς δὲ τροφῆς ἡ μὲν σβέννυσι τὸ γάλα , οἷον ἡ Μηδικὴ πόα , καὶ μάλιστα τοῖς μηρυκάζουσιν · ποιεῖ δὲ πολὺ ἕτερα , οἷον κύτισος καὶ ὄροβοι , πλὴν κύτισος μὲν ὁ ἀνθῶν οὐ συμφέρει ( πίμπρησι γάρ ) , οἱ δὲ ὄροβοι ταῖς κυούσαις οὐ συμφέρουσι ( τίκτουσι γὰρ χαλεπώτερον ) . Ὅλως δὲ τὰ φαγεῖν δυνάμενα τῶν τετραπόδων , ὥσπερ καὶ πρὸς τὴν κύησιν συμφέρει , καὶ βδάλλεται πολὺ τροφὴν ἔχοντα . Ποιεῖ δὲ γάλα καὶ τῶν φυσωδῶν ἔνια προσφερόμενα , οἷον καὶ κυάμων πλῆθος ὀῒ καὶ αἰγὶ καὶ βοῒ καὶ χιμαίρᾳ · ποιεῖ γὰρ καθιέναι τὸ οὖθαρ . Σημεῖον δὲ τοῦ γάλα πλεῖον γενήσεσθαι , ὅταν πρὸ τοῦ τόκου τὸ οὖθαρ βλέπῃ κάτω . Γίνεται δὲ πολὺν χρόνον γάλα πᾶσι τοῖς ἔχουσιν , ἂν ἀνόχευτα διατελῇ καὶ τὰ ἐπιτήδεια ἔχωσι , μάλιστα δὲ τῶν τετραπόδων πρόβατον · ἀμέλγεται γὰρ μῆνας ὀκτώ . Ὅλως δὲ τὰ μηρυκάζοντα γάλα πολὺ καὶ χρήσιμον εἰς τυρείαν ἀμέλγεται . Περὶ δὲ Τορώνην αἱ βόες ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τοῦ τόκου διαλείπουσι , τὸν δ’ ἄλλον χρόνον πάντα ἔχουσι γάλα . Τῶν δὲ γυναικῶν τὸ πελιδνότερον γάλα βέλτιον τοῦ λευκοῦ τοῖς τιτθευομένοις · καὶ αἱ μέλαιναι τῶν λευκῶν ὑγιεινότερον ἔχουσιν . Τροφιμώτατον μὲν οὖν τὸ πλεῖστον ἔχον τυρόν , ὑγιεινότερον δὲ τοῖς παιδίοις τὸ ἔλαττον .
Lemmas: γίγνομαι οὖν ὁ πυετία γάλα ἔχω ἐν ἑαυτοῦ τυρός · ἐκ δέ ὁ ὁ ζῷον θερμότης πέσσω ὁ γάλα γίγνομαι . ἔχω δέ πυετία ὁ μέν μηρυκάζω πᾶς , ὁ δέ ἀμφώδων δασύπους . ἀγαθός δέ εἰμί ὁ πυετία ὅσος ἄν εἰμί παλαιός · συμφέρω γάρ πρός ὁ διάρροια ὁ τοιοῦτος μάλα καί ὁ ὁ δασύπους · ἀγαθός δέ πυετία ὁ ὁ νεβρός . διαφέρω δέ ὁ πολύς ἱμάω γάλα ἤ ἐλαχύς ὁ ἔχω γάλα ζῷον κατά τε ὁ μέγεθος ὁ σῶμα καί ὁ ὁ ἔδεσμα διαφορά , οἷος ἐν Φᾶσις μέν εἰμί βοίδιον μικρός ὅς ἕκαστος βδάλλω γάλα πολύς , ὁ δέ Ἠπειρωτικός βοῦς ὁ μέγας βδάλλω ἕκαστος ἀμφορεύς καί οὗτος ὁ ἥμισυς κατά ὁ δύο μαστός · ὁ δέ βδάλλω ὀρθός ἵστημι , μικρός ἐπικύπτω , διά ὁ μή δύναμαι ἄν ἐφικνέομαι κάθημαι . γίγνομαι δέ ἔξω ὄνος καί ἄλλος μέγας ἐν ὁ Ἤπειρος τετράπους , μέγας δέ ὁ βοῦς καί ὁ κύων . νομή δέ δέω ὁ μέγας πολύς · ἀλλά ἔχω πολύς ὁ χώρα τοιοῦτος εὐβοσία , καί κατά ἕκαστος ὥρα ἐπιτήδειος τόπος . μέγας δέ ὁ τε βοῦς εἰμί καί ὁ πρόβατον ὁ καλέω Πυρρικός , ὁ ἐπωνυμία ἔχω οὗτος ἀπό Πύρρος ὁ βασιλεύς . ὁ δέ τροφή ὁ μέν σβέννυμι ὁ γάλα , οἷος ὁ Μηδικός πόα , καί μάλα ὁ μηρυκάζω · ποιέω δέ πολύς ἕτερος , οἷος κύτισος καί ὄροβος , πλήν κύτισος μέν ὁ ἄνθος οὐ συμφέρω ( πίμπρημι γάρ ) , ὁ δέ ὄροβος ὁ κυέω οὐ συμφέρω ( τίκτω γάρ χαλεπός ) . ὅλος δέ ὁ ἐσθίω δύναμαι ὁ τετράπους , ὥσπερ καί πρός ὁ κύησις συμφέρω , καί βδάλλω πολύς τροφή ἔχω . ποιέω δέ γάλα καί ὁ φυσώδης ἔνιοι προσφέρω , οἷος καί κύαμος πλῆθος ὄις καί αἴξ καί βοῦς καί χίμαιρα · ποιέω γάρ καθίημι ὁ οὖθαρ . σημεῖον δέ ὁ γάλα πολύς γίγνομαι , ὅταν πρό ὁ τόκος ὁ οὖθαρ βλέπω κάτω . γίγνομαι δέ πολύς χρόνος γάλα πᾶς ὁ ἔχω , ἐάν ἀνόχευτος διατελέω καί ὁ ἐπιτήδειος ἔχω , μάλα δέ ὁ τετράπους πρόβατον · ἀμέλγω γάρ μείς ὀκτώ . ὅλος δέ ὁ μηρυκάζω γάλα πολύς καί χρήσιμος εἰς τυρεία ἀμέλγω . περί δέ Τορώνη ὁ βοῦς ὀλίγος ἡμέρα πρό ὁ τόκος διαλείπω , ὁ δέ ἄλλος χρόνος πᾶς ἔχω γάλα . ὁ δέ γυνή ὁ πελιδνός γάλα ἀγαθός ὁ λευκός ὁ τιτθεύω · καί ὁ μέλας ὁ λευκός ὑγιεινός ἔχω . τρόφιμος μέν οὖν ὁ πολύς ἔχω τυρός , ὑγιεινός δέ ὁ παιδίον ὁ ἐλαχύς .