aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 5.22
Εἰσὶ δὲ γένη τῶν μελιττῶν , ἡ μὲν ἀρίστη μικρὰ καὶ στρογγύλη καὶ ποικίλη , ἄλλη δὲ μακρά , ὁμοία τῇ ἀνθρήνῃ , τρίτος δ’ ὁ φὼρ καλούμενος ( οὗτος δ’ ἐστὶ μέλας καὶ πλατυγάστωρ ) , τέταρτος δ’ ὁ κηφήν , μεγέθει μὲν μέγιστος πάντων , ἄκεντος δὲ καὶ νωθρός · διὸ καὶ πλέκουσί τινες περὶ τὰ σμήνη ὥστε τὰς μὲν μελίττας εἰσδύεσθαι , τοὺς δὲ κηφῆνας μὴ διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς μείζους . Ἡγεμόνων δὲ γένη δύο ἐστίν , ὥσπερ εἴρηται καὶ πρότερον . Εἰσὶ δὲ πλείους ἐν ἑκάστῳ σμήνει ἡγεμόνες , καὶ οὐχ εἷς μόνος · ἀπόλλυται δὲ τὸ σμῆνος , ἐάν τε ἡγεμόνες μὴ ἱκανοὶ ἐνῶσιν ( οὐχ οὕτω διὰ τὸ ἄναρχοι εἶναι , ἀλλ’ ὡς φασίν , ὅτι συμβάλλονται εἰς τὴν γένεσιν τὴν τῶν μελιττῶν ) ἐάν τε πολλοὶ ὦσιν οἱ ἡγεμόνες · διασπῶσι γάρ . Ὅταν μὲν οὖν ἔαρ ὄψιον γένηται , καὶ ὅταν αὐχμοὶ καὶ ἐρυσίβη , ἐλάττων γίνεται ὁ γόνος · ἀλλ’ αὐχμοῦ μὲν ὄντος μέλι ἐργάζονται μᾶλλον , ἐπομβρίας δὲ γόνον , διὸ καὶ ἅμα συμβαίνει ἐλαιῶν φορὰ καὶ ἐσμῶν . Ἐργάζονται δὲ πρῶτον μὲν τὸ κηρίον , εἶτα τὸν γόνον ἐναφιᾶσιν , ὡς μὲν ἔνιοι λέγουσιν , ἐκ τοῦ στόματος , ὅσοι φέρειν φασὶν ἄλλοθεν , εἶθ’ οὕτω τὸ μέλι τροφὴν τὴν μὲν τοῦ θέρους τὴν δὲ τοῦ μετοπώρου · ἄμεινον δ’ ἐστὶ τὸ μετοπωρινὸν μέλι . Γίνεται δὲ κηρίον μὲν ἐξ ἀνθέων , κήρωσιν δὲ φέρουσιν ἀπὸ τοῦ δακρύου τῶν δένδρων , μέλι δὲ τὸ πῖπτον ἐκ τοῦ ἀέρος , καὶ μάλιστα ἐν ταῖς τῶν ἄστρων ἐπιτολαῖς , καὶ ὅταν κατασκήψῃ ἡ ἶρις · ὅλως δ’ οὐ γίνεται μέλι πρὸ Πλειάδος ἐπιτολῆς . Τὸν μὲν οὖν κηρὸν ποιεῖ , ὥσπερ εἴρηται , ἐκ τῶν ἀνθέων · τὸ δὲ μέλι ὅτι οὐ ποιεῖ ἀλλὰ φέρει τὸ πῖπτον , σημεῖον · ἐν μιᾷ γὰρ ἢ δυσὶν ἡμέραις πλήρη εὑρίσκουσι τὰ σμήνη οἱ μελιττουργοὶ μέλιτος . Ἔτι δὲ τοῦ μετοπώρου ἄνθη μὲν γίνεται , μέλι δ’ οὔ , ὅταν ἀφαιρεθῇ . Ἀφῃρημένου οὖν ἤδη τοῦ γενομένου μέλιτος , καὶ τροφῆς ἢ οὐκ ἐνούσης ἔτι ἢ σπανίας , ἐνεγίνετο ἄν , εἴπερ ἐποίουν ἐκ τῶν ἀνθέων . Συνίσταται δὲ τὸ μέλι πεττόμενον · ἐξ ἀρχῆς γὰρ οἷον ὕδωρ γίνεται , καὶ ἐφ’ ἡμέρας μέν τινας ὑγρόν ἐστι ( διὸ κἂν ἀφαιρεθῇ ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις , οὐκ ἔχει πάχος ) , ἐν εἴκοσι δὲ μάλιστα συνίσταται . Δῆλον δ’ ἐστὶν εὐθέως τὸ ἀπὸ τοῦ χυμοῦ · διαφέρει γὰρ τῇ γλυκύτητι καὶ τῷ πάχει . Φέρει δ’ ἀπὸ πάντων ἡ μέλιττα ὅσα ἐν κάλυκι ἀνθεῖ , καὶ ἀπὸ τῶν ἄλλων δὲ ὅσα ἂν γλυκύτητα ἔχῃ , οὐθένα βλάπτουσα καρπόν · τοὺς δὲ χυμοὺς τούτων τῷ ὁμοίῳ τῇ γλώττῃ ἀναλαμβάνουσα κομίζει . Βλίττεται δὲ τὰ σμήνη , ὅταν ἐρινεὸν σῦκον φανῇ · σχάδονας δ’ ἀρίστας ποιοῦσιν , ὅταν μέλι ἐργάζωνται . Φέρει δὲ κηρὸν μὲν καὶ ἐριθάκην περὶ τοῖς σκέλεσι , τὸ δὲ μέλι ἐμεῖ εἰς τὸν κύτταρον . Τὸν δὲ γόνον ὅταν ἀφῇ , ἐπῳάζει ὥσπερ ὄρνις . Ἐν δὲ τῷ κηρίῳ τὸ σκωλήκιον μικρὸν μὲν ὂν κεῖται πλάγιον , ὕστερον δ’ ἀνίσταται αὐτὸ ὑφ’ ἑαυτοῦ καὶ τρέφεται , πρὸς δὲ τῷ κηρίῳ ἔχεται ὥστε καὶ ἀντειλῆφθαι . Ὁ δὲ γόνος ἐστὶ τῶν μελιττῶν καὶ τῶν κηφήνων λευκός , ἐξ οὗ τὰ σκωλήκια γίνεται · αὐξανόμενα δὲ γίνονται μέλιτται καὶ κηφῆνες . Ὁ δὲ τῶν βασιλέων γόνος τὴν χρόαν γίνεται ὑπόπυρρος , τὴν δὲ λεπτότητά ἐστιν οἷον μέλι παχύ · τὸν δ’ ὄγκον εὐθέως ἔχει παραπλήσιον τῷ γιγνομένῳ ἐξ αὐτοῦ . Σκώληξ δ’ οὐ γίνεται πρότερον ἐκ τούτου , ἀλλ’ εὐθέως ἡ μέλιττα , ὡς φασίν . Ὅταν δὲ τέκῃ ἐν τῷ κηρίῳ , μέλι ἐκ τοῦ ἀπαντικρὺ γίνεται . Φύει δ’ ἡ σχάδων πόδας καὶ πτερά , ὅταν καταλειφθῇ · ὅταν δὲ λάβῃ τέλος , τὸν ὑμένα περιρρήξας ἐκπέταται . Κόπρον δὲ προΐεται , ἕως ἂν ᾖ σκωλήκιον , ὕστερον δ’ οὐκέτι , πλὴν ἐὰν μὴ ἐξέλθῃ , ὥσπερ ἐλέχθη πρότερον . Ἐὰν δέ τις ἀφέλῃ τὰς κεφαλὰς τῆς σχάδονος πρὶν πτερὰ ἔχειν , ἐξεσθίουσιν αὐτὰ αἱ μέλιτται · καὶ κηφῆνος πτερὸν ἂν ἀποκνίσας ἀφῇ τις , τῶν λοιπῶν αὐταὶ τὰ πτερὰ ἀπεσθίουσιν . Βίος δὲ τῶν μελιττῶν ἔτη ἕξ · ἔνιαι δ’ ἑπτὰ ζῶσιν . Σμῆνος δ’ ἂν διαμείνῃ ἔτη ἐννέα ἢ δέκα , εὖ δοκεῖ διαγεγενῆσθαι . Ἐν δὲ τῷ Πόντῳ εἰσί τινες μέλιτται λευκαὶ σφόδρα , αἳ τὸ μέλι ποιοῦσι δὶς τοῦ μηνός . Αἱ δ’ ἐν Θεμισκύρᾳ περὶ τὸν Θερμώδοντα ποταμὸν ἐν τῇ γῇ καὶ ἐν τοῖς σμήνεσι ποιοῦνται κηρία οὐκ ἔχοντα κηρὸν πολὺν ἀλλὰ πάνυ σμικρόν , μέλι δὲ παχύ · τὸ δὲ κηρίον λεῖον καὶ ὁμαλόν ἐστιν . Οὐκ ἀεὶ δὲ τοῦτο ποιοῦσιν , ἀλλὰ τοῦ χειμῶνος · ὁ γὰρ κιττὸς πολὺς ἐν τῷ τόπῳ ἐστίν , ἀνθεῖ δὲ ταύτην τὴν ὥραν , ἀφ’ οὗ φέρουσι τὸ μέλι . Κατάγεται δὲ καὶ εἰς Ἀμισὸν μέλι ἄνωθεν λευκὸν καὶ παχὺ σφόδρα , ὃ ποιοῦσιν αἱ μέλιτται ἄνευ κηρίων πρὸς τοῖς δένδρεσιν · γίνεται δὲ καὶ ἄλλοθι τοιοῦτον ἐν τῷ Πόντῳ . Εἰσὶ δὲ καὶ μέλιτται αἳ ποιοῦσι κηρία τριπλᾶ ἐν τῇ γῇ · ταῦτα δὲ μέλι μὲν ἴσχει , σκώληκας δ’ οὐκ ἴσχει . Ἔστι δ’ οὔτε τὰ κηρία πάντα τοιαῦτα , οὔτε πᾶσαι αἱ μέλιτται τοιαῦτα ποιοῦσιν .
Lemmas: εἰμί δέ γένος ὁ μέλισσα , ὁ μέν ἀγαθός μικρός καί στρογγύλος καί ποικίλος , ἄλλος δέ μακρός , ὅμοιος ὁ ἀνθρήνη , τρίτος δέ ὁ φώρ καλέω ( οὗτος δέ εἰμί μέλας καί πλατυγάστωρ ) , τέταρτος δέ ὁ κηφήν , μέγεθος μέν μέγας πᾶς , ἄκεις δέ καί νωθρός · διό καί πλέκω τις περί ὁ σμῆνος ὥστε ὁ μέν μέλισσα εἰσδύνω , ὁ δέ κηφήν μή διά ὁ εἰμί αὐτός μέγας . ἡγεμών δέ γένος δύο εἰμί , ὥσπερ λέγω καί πρότερος . εἰμί δέ πολύς ἐν ἕκαστος σμῆνος ἡγεμών , καί οὐ εἷς μόνος · ἀπόλλυμι δέ ὁ σμῆνος , ἐάν τε ἡγεμών μή ἱκανός ἔνειμι ( οὐ οὕτως διά ὁ ἄναρχος εἰμί , ἀλλά ὡς φημί , ὅτι συμβάλλω εἰς ὁ γένεσις ὁ ὁ μέλισσα ) ἐάν τε πολύς εἰμί ὁ ἡγεμών · διασπάω γάρ . ὅταν μέν οὖν ἔαρ ὄψιος γίγνομαι , καί ὅταν αὐχμός καί ἐρυσίβη , ἐλαχύς γίγνομαι ὁ γόνος · ἀλλά αὐχμός μέν εἰμί μέλι ἐργάζομαι μάλα , ἐπομβρία δέ γόνος , διό καί ἅμα συμβαίνω ἐλαία φορά καί ἑσμός . ἐργάζομαι δέ πρῶτος μέν ὁ κηρίον , εἶτα ὁ γόνος ἐναφίημι , ὡς μέν ἔνιοι λέγω , ἐκ ὁ στόμα , ὅσος φέρω φημί ἄλλοθεν , εἶτα οὕτως ὁ μέλι τροφή ὁ μέν ὁ θέρος ὁ δέ ὁ μετόπωρον · ἀγαθός δέ εἰμί ὁ μετοπωρινός μέλι . γίγνομαι δέ κηρίον μέν ἐκ ἄνθος , κήρωσις δέ φέρω ἀπό ὁ δάκρυον ὁ δένδρον , μέλι δέ ὁ πίπτω ἐκ ὁ ἀήρ , καί μάλα ἐν ὁ ὁ ἄστρον ἐπιτολή , καί ὅταν κατασκήπτω ὁ ἶρις · ὅλος δέ οὐ γίγνομαι μέλι πρό Πλειάς ἐπιτολή . ὁ μέν οὖν κηρός ποιέω , ὥσπερ λέγω , ἐκ ὁ ἄνθος · ὁ δέ μέλι ὅτι οὐ ποιέω ἀλλά φέρω ὁ πίπτω , σημεῖον · ἐν εἷς γάρ ἤ δύο ἡμέρα πλήρης εὑρίσκω ὁ σμῆνος ὁ μελιττουργός μέλι . ἔτι δέ ὁ μετόπωρον ἄνθος μέν γίγνομαι , μέλι δέ οὐ , ὅταν ἀφαιρέω . ἀφαιρέω οὖν ἤδη ὁ γίγνομαι μέλι , καί τροφή ἤ οὐ ἔνειμι ἔτι ἤ σπάνιος , ἐγγίγνομαι ἄν , εἴπερ ποιέω ἐκ ὁ ἄνθος . συνίστημι δέ ὁ μέλι πέσσω · ἐκ ἀρχή γάρ οἷος ὕδωρ γίγνομαι , καί ἐπί ἡμέρα μέν τις ὑγρός εἰμί ( διό ἐάν ἀφαιρέω ἐν οὗτος ὁ ἡμέρα , οὐ ἔχω πάχος ) , ἐν εἴκοσι δέ μάλα συνίστημι . δῆλος δέ εἰμί εὐθύς ὁ ἀπό ὁ χυμός · διαφέρω γάρ ὁ γλυκύτης καί ὁ πάχος . φέρω δέ ἀπό πᾶς ὁ μέλισσα ὅσος ἐν κάλυξ ἀνθέω , καί ἀπό ὁ ἄλλος δέ ὅσος ἄν γλυκύτης ἔχω , οὐδείς βλάπτω καρπός · ὁ δέ χυμός οὗτος ὁ ὅμοιος ὁ γλῶσσα ἀναλαμβάνω κομίζω . βλίττω δέ ὁ σμῆνος , ὅταν ἐρινεός σῦκον φαίνω · σχήδων δέ ἀγαθός ποιέω , ὅταν μέλι ἐργάζομαι . φέρω δέ κηρός μέν καί ἐριθάκη περί ὁ σκέλος , ὁ δέ μέλι ἐμέω εἰς ὁ κύτταρος . ὁ δέ γόνος ὅταν ἀφίημι , ἐπῳάζω ὥσπερ ὄρνις . ἐν δέ ὁ κηρίον ὁ σκωλήκιον μικρός μέν εἰμί κεῖμαι πλάγιος , ὕστερον δέ ἀνίστημι αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ καί τρέφω , πρός δέ ὁ κηρίον ἔχω ὥστε καί ἀντιλαμβάνω . ὁ δέ γόνος εἰμί ὁ μέλισσα καί ὁ κηφήν λευκός , ἐκ ὅς ὁ σκωλήκιον γίγνομαι · αὐξάνω δέ γίγνομαι μέλισσα καί κηφῆνες . ὁ δέ ὁ βασιλεύς γόνος ὁ χροιά γίγνομαι ὑπόπυρρος , ὁ δέ λεπτότης εἰμί οἷος μέλι παχύς · ὁ δέ ὄγκος εὐθύς ἔχω παραπλήσιος ὁ γίγνομαι ἐκ αὐτός . σκώληξ δέ οὐ γίγνομαι πρότερος ἐκ οὗτος , ἀλλά εὐθύς ὁ μέλισσα , ὡς φημί . ὅταν δέ τίκτω ἐν ὁ κηρίον , μέλι ἐκ ὁ ἀπαντικρύ γίγνομαι . φύω δέ ὁ σχάδων πούς καί πτερόν , ὅταν καταλείπω · ὅταν δέ λαμβάνω τέλος , ὁ ὑμήν περιρρήσσω ἐκπέτομαι . κόπρος δέ προίημι , ἕως ἄν εἰμί σκωλήκιον , ὕστερον δέ οὐκέτι , πλήν ἐάν μή ἐξέρχομαι , ὥσπερ λέγω πρότερος . ἐάν δέ τις ἀφαιρέω ὁ κεφαλή ὁ σχάδων πρίν πτερόν ἔχω , ἐξεσθίω αὐτός ὁ μέλισσα · καί κηφήν πτερόν ἐάν ἀποκνίζω ἀφίημι τις , ὁ λοιπός αὐτός ὁ πτερόν ἀπεσθίω . βίος δέ ὁ μέλισσα ἔτος ἕξ · ἔνιοι δέ ἑπτά ζάω . σμῆνος δέ ἐάν διαμένω ἔτος ἐννέα ἤ δέκα , εὖ δοκέω διαγίγνομαι . ἐν δέ ὁ Πόντος εἰμί τις μέλισσα λευκός σφόδρα , ὅς ὁ μέλι ποιέω δίς ὁ μείς . ὁ δέ ἐν Θεμίσκυρα περί ὁ Θερμώδων ποταμός ἐν ὁ γῆ καί ἐν ὁ σμῆνος ποιέω κηρίον οὐ ἔχω κηρός πολύς ἀλλά πάνυ μικρός , μέλι δέ παχύς · ὁ δέ κηρίον λεῖος καί ὁμαλός εἰμί . οὐ ἀεί δέ οὗτος ποιέω , ἀλλά ὁ χειμών · ὁ γάρ κισσός πολύς ἐν ὁ τόπος εἰμί , ἀνθέω δέ οὗτος ὁ ὥρα , ἀπό ὅς φέρω ὁ μέλι . κατάγω δέ καί εἰς Ἀμισός μέλι ἄνωθεν λευκός καί παχύς σφόδρα , ὅς ποιέω ὁ μέλισσα ἄνευ κηρίον πρός ὁ δένδρον · γίγνομαι δέ καί ἄλλοθι τοιοῦτος ἐν ὁ Πόντος . εἰμί δέ καί μέλισσα ὅς ποιέω κηρίον τριπλόος ἐν ὁ γῆ · οὗτος δέ μέλι μέν ἴσχω , σκώληξ δέ οὐ ἴσχω . εἰμί δέ οὔτε ὁ κηρίον πᾶς τοιοῦτος , οὔτε πᾶς ὁ μέλισσα τοιοῦτος ποιέω .