aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 6.1
Αἱ μὲν οὖν τῶν ὄφεων καὶ τῶν ἐντόμων γενέσεις , ἔτι δὲ τῶν τετραπόδων καὶ ᾠοτόκων , τοῦτον ἔχουσι τὸν τρόπον . Οἱ δ’ ὄρνιθες ᾠοτοκοῦσι μὲν ἅπαντες , ἡ δ’ ὥρα τῆς ὀχείας καὶ οἱ τόκοι οὐ πᾶσιν ὁμοίως ἔχουσιν . Τὰ μὲν γὰρ καὶ ὀχεύεται καὶ τίκτει κατὰ πάντα τὸν χρόνον ὡς εἰπεῖν , οἷον ἀλεκτορὶς καὶ περιστερά , ἡ μὲν ἀλεκτορὶς ὅλον τὸν ἐνιαυτὸν ἔξω δύο μηνῶν τῶν ἐν τῷ χειμῶνι τροπικῶν . Πλῆθος δὲ τίκτουσιν ἔνιαι καὶ τῶν γενναίων πρὸ ἐπῳασμοῦ καὶ ἑξήκοντα · καίτοι ἧττον πολυτόκοι αἱ γενναῖαι τῶν ἀγεννῶν εἰσίν . Αἱ δὲ Ἀδριαναὶ ἀλεκτορίδες εἰσὶ · μὲν μικραὶ τὸ μέγεθος , τίκτουσι δ’ ἀν’ ἑκάστην ἡμέραν · εἰσὶ δὲ χαλεπαί , καὶ κτείνουσι τοὺς νεοττοὺς πολλάκις · χρώματα δὲ παντοδαπὰ ἔχουσιν . Τίκτουσι δὲ καὶ οἰκογενεῖς ἔνιαι δὶς τῆς ἡμέρας · ἤδη δέ τινες λίαν πολυτοκήσασαι ἀπέθανον διὰ ταχέων . Αἱ μὲν οὖν ἀλεκτορίδες τίκτουσιν , ὥσπερ εἴρηται , συνεχῶς · περιστερὰ δὲ καὶ φάττα καὶ τρυγὼν καὶ οἰνὰς διτοκοῦσι μέν , ἀλλ’ αἱ περιστεραὶ καὶ δεκάκις τοῦ ἐνιαυτοῦ τίκτουσιν . Οἱ δὲ πλεῖστοι τῶν ὀρνίθων τίκτουσι τὴν ἐαρινὴν ὥραν , καὶ εἰσὶν οἱ μὲν πολύγονοι αὐτῶν , πολύγονοι δὲ διχῶς , οἱ μὲν τῷ πολλάκις , ὥσπερ αἱ περιστεραί , οἱ δὲ τῷ πολλά , ὥσπερ αἱ ἀλεκτορίδες . Τὰ δὲ γαμψώνυχα πάντα ὀλιγόγονά ἐστιν , ἔξω κεγχρίδος · αὕτη δὲ πλεῖστα τίκτει τῶν γαμψωνύχων . Ὦπται μὲν οὖν καὶ τέτταρα ἤδη , τίκτει δὲ καὶ πλείω . Τίκτουσι δὲ τὰ μὲν ἄλλα ἐν νεοττιαῖς , τὰ δὲ μὴ πτητικὰ οὐκ ἐν νεοττιαῖς , οἷον αἵ τε πέρδικες καὶ οἱ ὄρτυγες , ἀλλ’ ἐν τῇ γῇ , ἐπηλυγαζόμενα ὕλην . Ὡσαύτως δὲ καὶ κόρυδος καὶ τέτριξ . Ταῦτα μὲν οὖν ὑπηνέμους ποιεῖται τὰς νεοττεύσεις · ὃν δ’ οἱ Βοιωτοὶ καλοῦσιν εἴροπα , εἰς τὰς ὀπὰς ἐν τῇ γῇ καταδυόμενος νεοττεύει μόνος . Αἱ δὲ κίχλαι νεοττιὰν μὲν ποιοῦνται ὥσπερ αἱ χελιδόνες ἐκ πηλοῦ ἐπὶ τοῖς ὑψηλοῖς τῶν δένδρων , ἐφεξῆς δὲ ποιοῦσιν ἀλλήλαις καὶ ἐχομένας , ὥστ’ εἶναι διὰ τὴν συνέχειαν ὥσπερ ὁρμαθὸν νεοττιῶν . Ὁ δ’ ἔποψ μόνος οὐ ποιεῖται νεοττιὰν τῶν καθ’ ἑαυτὰ νεοττευόντων , ἀλλ’ εἰσδυόμενος εἰς τὰ στελέχη ἐν τοῖς κοίλοι αὐτῶν τίκτει , οὐδὲν συμφορούμενος · Ὁ δὲ κόκκυξ καὶ ἐν οἰκίᾳ νεοττεύει καὶ ἐν πέτραις . Ἡ δὲ τέτριξ , ἣν καλοῦσιν Ἀθηναῖοι οὔραγα , οὔτ’ ἐπὶ τῆς γῆς νεοττεύει οὔτ’ ἐπὶ τοῖς δένδρεσιν , ἀλλ’ ἐπὶ τοῖς χαμαιζήλοις φυτοῖς .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ὁ ὄφις καί ὁ ἔντομος γένεσις , ἔτι δέ ὁ τετράπους καί ᾠότοκος , οὗτος ἔχω ὁ τρόπος . ὁ δέ ὄρνις ᾠοτοκέω μέν ἅπας , ὁ δέ ὥρα ὁ ὀχεία καί ὁ τόκος οὐ πᾶς ὅμοιος ἔχω . ὁ μέν γάρ καί ὀχεύω καί τίκτω κατά πᾶς ὁ χρόνος ὡς λέγω , οἷος ἀλεκτορίς καί περιστερά , ὁ μέν ἀλεκτορίς ὅλος ὁ ἐνιαυτός ἔξω δύο μείς ὁ ἐν ὁ χειμών τροπικός . πλῆθος δέ τίκτω ἔνιοι καί ὁ γενναῖος πρό ἐπῳασμός καί ἑξήκοντα · καίτοι ἥσσων πολυτόκος ὁ γενναῖος ὁ ἀγεννής εἰμί . ὁ δέ Ἀδριανός ἀλεκτορίς εἰμί · μέν μικρός ὁ μέγεθος , τίκτω δέ ἀνά ἕκαστος ἡμέρα · εἰμί δέ χαλεπός , καί κτείνω ὁ νεοσσός πολλάκις · χρῶμα δέ παντοδαπός ἔχω . τίκτω δέ καί οἰκογενής ἔνιοι δίς ὁ ἡμέρα · ἤδη δέ τις λίαν πολυτοκέω ἀποθνῄσκω διά ταχύς . ὁ μέν οὖν ἀλεκτορίς τίκτω , ὥσπερ λέγω , συνεχής · περιστερά δέ καί φάσσα καί τρυγών καί οἰνάς διτοκέω μέν , ἀλλά ὁ περιστερά καί δεκάκις ὁ ἐνιαυτός τίκτω . ὁ δέ πολύς ὁ ὄρνις τίκτω ὁ ἐαρινός ὥρα , καί εἰμί ὁ μέν πολύγονος αὐτός , πολύγονος δέ διχῶς , ὁ μέν ὁ πολλάκις , ὥσπερ ὁ περιστερά , ὁ δέ ὁ πολύς , ὥσπερ ὁ ἀλεκτορίς . ὁ δέ γαμψῶνυξ πᾶς ὀλιγόγονος εἰμί , ἔξω κεγχρίς · οὗτος δέ πολύς τίκτω ὁ γαμψῶνυξ . ὁράω μέν οὖν καί τέσσαρες ἤδη , τίκτω δέ καί πολύς . τίκτω δέ ὁ μέν ἄλλος ἐν νεοσσιά , ὁ δέ μή πτητικός οὐ ἐν νεοσσιά , οἷος ὁ τε πέρδιξ καί ὁ ὄρτυξ , ἀλλά ἐν ὁ γῆ , ἐπηλυγάζω ὕλη . ὡσαύτως δέ καί κορυδός καί τέτριξ . οὗτος μέν οὖν ὑπήνεμος ποιέω ὁ νεοσσεύω · ὅς δέ ὁ Βοιωτός καλέω εἴροψ , εἰς ὁ ὀπή ἐν ὁ γῆ καταδύω νεοσσεύω μόνος . ὁ δέ κίχλη νεοσσιά μέν ποιέω ὥσπερ ὁ χελιδών ἐκ πηλός ἐπί ὁ ὑψηλός ὁ δένδρον , ἐφεξῆς δέ ποιέω ἀλλήλων καί ἔχω , ὥστε εἰμί διά ὁ συνέχεια ὥσπερ ὁρμαθός νεοσσιά . ὁ δέ ἔποψ μόνος οὐ ποιέω νεοσσιά ὁ κατά ἑαυτοῦ νεοσσεύω , ἀλλά εἰσδύνω εἰς ὁ στέλεχος ἐν ὁ κοῖλος αὐτός τίκτω , οὐδείς συμφορέω · ὁ δέ κόκκυξ καί ἐν οἰκία νεοσσεύω καί ἐν πέτρα . ὁ δέ τέτριξ , ὅς καλέω Ἀθηναῖος οὖραξ , οὔτε ἐπί ὁ γῆ νεοσσεύω οὔτε ἐπί ὁ δένδρον , ἀλλά ἐπί ὁ χαμαίζηλος φυτόν .