aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 4.7
περὶ δὲ τῶν ἐντόμων λεκτέον τὸν αὐτὸν τρόπον . Ἔστι δὲ τὸ γένος τοῦτο πολλὰ ἔχον εἴδη ἐν αὑτῷ , καὶ ἐνίοις πρὸς ἄλληλα συγγενικοῖς οὖσιν οὐκ ἐπέζευκται κοινὸν ὄνομα οὐδέν , οἷον ἐπὶ μελίττῃ καὶ ἀνθρήνῃ καὶ σφηκὶ καὶ τοῖς τοιούτοις , καὶ πάλιν ὅσα τὸ πτερὸν ἔχει ἐν κολεῷ , οἷον μηλολόνθη καὶ κάραβος καὶ κανθαρὶς καὶ ὅσα τοιαῦτα . Πάντων μὲν οὖν κοινὰ μέρη ἐστὶ τρία , κεφαλή τε καὶ τὸ περὶ τὴν κοιλίαν κύτος καὶ τρίτον τὸ μεταξὺ τούτων , οἷον τοῖς ἄλλοις τὸ στῆθος καὶ τὸ νῶτον ἐστίν . Τοῦτο δὲ τοῖς μὲν πολλοῖς ἕν ἐστιν · ὅσα δὲ μακρὰ καὶ πολύποδα , σχεδὸν ἴσα ταῖς ἐντομαῖς ἔχει τὰ μεταξύ . Πάντα δ’ ἔχει διαιρούμενα ζωὴν τὰ ἔντομα , πλὴν ὅσα ἢ λίαν κατέψυκται ἢ διὰ μικρότητα ταχὺ καταψύχεται , ἐπεὶ καὶ οἱ σφῆκες διαιρεθέντες ζῶσιν . Μετὰ μὲν οὖν τοῦ μέσου καὶ ἡ κεφαλὴ καὶ ἡ κοιλία ζῇ , ἄνευ δὲ τούτου ἡ κεφαλὴ οὐ ζῇ . Ὅσα δὲ μακρὰ καὶ πολύποδά ἐστι , πολὺν χρόνον ζῇ διαιρούμενα , καὶ κινεῖται τὸ ἀποτμηθὲν ἐπ’ ἀμφότερα τὰ ἔσχατα · καὶ γὰρ ἐπὶ τὴν τομὴν πορεύεται καὶ ἐπὶ τὴν οὐράν , οἷον ἡ καλουμένη σκολόπενδρα . Ἔχει δ’ ὀφθαλμοὺς μὲν ἅπαντα , ἄλλο δ’ αἰσθητήριον οὐδὲν φανερόν , πλὴν ἔνια οἷον γλῶτταν · ἣν καὶ τὰ ὀστρακόδερμα ἔχει πάντα , ᾗ καὶ γεύεται καὶ εἰς αὐτὸ τὴν τροφὴν ἀνασπᾷ . Τοῦτο δὲ τοῖς μὲν μαλακόν ἐστι , τοῖς δ’ ἔχει ἰσχὺν πολλήν , ὥσπερ ταῖς πορφύραις . Καὶ οἱ μύωπες δὲ καὶ οἱ οἶστροι ἰσχυρὸν τοῦτ’ ἔχουσι , καὶ τἆλλα σχεδὸν τὰ πλεῖστα · ἐν πᾶσι γὰρ τοῖς μὴ ὀπισθοκέντροις τοῦτο ὥσπερ ὅπλον ἔχει ἕκαστον . Ὅσα δ’ ἔχει τοῦτο , ὀδόντας οὐκ ἔχει , ἔξω ὀλίγων τινῶν , ἐπεὶ καὶ αἱ μυῖαι τούτῳ θιγγάνουσαι αἱματίζουσι καὶ οἱ κώνωπες τούτῳ κεντοῦσιν . Ἔχουσι δ’ ἔνια τῶν ἐντόμων καὶ κέντρα . Τὸ δὲ κέντρον τὰ μὲν ἔχει ἐν αὑτοῖς , οἷον αἱ μέλιτται καὶ οἱ σφῆκες , τὰ δ’ ἐκτός , οἷον σκορπίος · καὶ μόνον δὴ τῶν ἐντόμων τοῦτο μακρόκεντρόν ἐστιν . Ἔτι δὲ χηλὰς ἔχει τοῦτό τε καὶ τὸ ἐν τοῖς βιβλίοις γινόμενον σκορπιῶδες . Τὰ δὲ πτηνὰ αὐτῶν πρὸς τοῖς ἄλλοις μορίοις καὶ πτερὰ ἔχει . Ἔστι δὲ τὰ μὲν δίπτερα αὐτῶν , ὥσπερ αἱ μυῖαι , τὰ δὲ τετράπτερα , ὥσπερ αἱ μέλιτται · οὐθὲν δ’ ἐστὶν ὀπισθόκεντρον δίπτερον μόνον . Ἔτι δὲ τὰ μὲν ἔχει τῶν πτηνῶν ἔλυτρον τοῖς πτεροῖς , ὥσπερ ἡ μηλολόνθη , τὰ δ’ ἀνέλυτρά ἐστιν , ὥσπερ ἡ μέλιττα · ἀνορροπύγιος δὲ ἡ πτῆσις αὐτῶν πάντων ἐστί , καὶ τὸ πτερὸν οὐκ ἔχει καυλὸν οὐδὲ σχίσιν . Ἔτι κεραίας πρὸ τῶν ὀμμάτων ἔχει ἔνια , οἷον αἵ τε ψυχαὶ καὶ οἱ κάραβοι . Ὅσα δὲ πηδητικὰ αὐτῶν ἐστί , τούτων τὰ μὲν ἔχει τὰ ὄπισθεν σκέλη μείζω , τὰ δὲ πηδάλια καμπτόμενα εἰς τοὔπισθεν ὥσπερ τὰ τῶν τετραπόδων σκέλη . Πάντα δ’ ἔχει τὰ πρανῆ πρὸς τὰ ὕπτια διάφορα , ὥσπερ καὶ τἆλλα ζῷα . Ἡ δὲ τοῦ σώματος σὰρξ οὔτε ὀστρακώδης ἐστὶν οὔθ’ οἷον τὸ ἐντὸς τῶν ὀστρακωδῶν , οὕτω σαρκώδης , ἀλλὰ μεταξύ . Διὸ καὶ οὔτ’ ἄκανθαν ἔχουσιν οὔτ’ ὀστοῦν οὔθ’ οἷον σήπιον οὔτε κύκλῳ ὄστρακον · αὐτὸ γὰρ αὑτὸ τὸ σῶμα διὰ τὴν σκληρότητα σώζει , καὶ οὐ προσδεῖται ἑτέρου ἐρείσματος . Δέρμα δ’ ἔχουσι μέν , πάμπαν δὲ τοῦτο λεπτόν . Τὰ μὲν οὖν ἔξωθεν αὐτῶν μόρια ταῦτα καὶ τοιαῦτ’ ἐστίν , ἐντὸς δὲ εὐθὺς μετὰ τὸ στόμα ἔντερον τοῖς μὲν πλείστοις εὐθὺ καὶ ἁπλοῦν μέχρι τῆς ἐξόδου ἐστίν , ὀλίγοις δ’ ἑλιγμὸν ἔχει . Σπλάγχον δ’ οὐδὲν ἔχει τῶν τοιούτων οὐδὲ πιμελήν , ὥσπερ οὐδ’ ἄλλο τῶν ἀναίμων οὐδέν . Ἔνια δ’ ἔχει καὶ κοιλίαν , καὶ ἀπὸ ταύτης τὸ λοιπὸν ἔντερον ἢ ἁπλοῦν ἢ εἱλιγμένον , ὥσπερ αἱ ἀκρίδες . Ὁ δὲ τέττιξ μόνον τῶν τοιούτων καὶ τῶν ἄλλων ζῴων στόμα οὐκ ἔχει , ἀλλ’ οἷον τοῖς ὀπισθοκέντροις τὸ γλωττοειδές , τοῦτο μακρὸν καὶ συμφυὲς καὶ ἀδιάσχιστον , δι’ οὗ τῇ δρόσῳ τρέφεται μόνον · ἐν δὲ τῇ κοιλίᾳ οὐκ ἴσχει περίττωμα . Ἔστι δ’ αὐτῶν πλείω εἴδη , καὶ διαφέρουσι μεγέθει καὶ μικρότητι καὶ τῷ τοὺς μὲν καλουμένους ἀχέτας ὑπὸ τὸ διάζωμα διῃρῆσθαι καὶ ἔχειν ὑμένα φανερόν , τὰ δὲ τεττιγόνια μὴ ἔχειν . Ἔστι δ’ ἔνια ζῷα περιττὰ καὶ ἐν τῇ θαλάττῃ , ἃ διὰ τὸ σπάνια εἶναι οὐκ ἔστι θεῖναι εἰς γένος . Ἤδη γάρ φασί τινες τῶν ἐμπειρικῶν ἁλιέων οἱ μὲν ἑωρακέναι ἐν τῇ θαλάττῃ ὅμοια δοκίοις , μέλανα , στρογγύλα τε καὶ ἰσοπαχῆ · ἕτερα δὲ καὶ ἀσπίσιν ὅμοια , τὸ μὲν χρῶμα ἐρυθρά , πτερύγια δ’ ἔχοντα πυκνά · καὶ ἄλλα ὅμοια αἰδοίῳ ἀνδρὸς τό τε εἶδος καὶ τὸ μέγεθος , πλὴν ἀντὶ τῶν ὄρχεων πτερύγια ἔχειν δύο , καὶ λαβέσθαι ποτὲ τοιοῦτον τοῦ πολυαγκίστρου τῷ ἄκρῳ . Τὰ μὲν οὖν μέρη τῶν ζῴων πάντων τά τ’ ἐντὸς καὶ τὰ ἐκτὸς περὶ ἕκαστον γένος καὶ ἰδίᾳ καὶ κοινῇ τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον .
Lemmas: περί δέ ὁ ἔντομος λεκτέος ὁ αὐτός τρόπος . εἰμί δέ ὁ γένος οὗτος πολύς ἔχω εἶδος ἐν ἑαυτοῦ , καί ἔνιοι πρός ἀλλήλων συγγενικός εἰμί οὐ ἐπιζεύγνυμι κοινός ὄνομα οὐδείς , οἷος ἐπί μέλισσα καί ἀνθρήνη καί σφήξ καί ὁ τοιοῦτος , καί πάλιν ὅσος ὁ πτερόν ἔχω ἐν κολεόν , οἷος μηλολόνθη καί κάραβος καί κανθαρίς καί ὅσος τοιοῦτος . πᾶς μέν οὖν κοινός μέρος εἰμί τρεῖς , κεφαλή τε καί ὁ περί ὁ κοιλία κύτος καί τρίτος ὁ μεταξύ οὗτος , οἷος ὁ ἄλλος ὁ στῆθος καί ὁ νῶτον εἰμί . οὗτος δέ ὁ μέν πολύς εἷς εἰμί · ὅσος δέ μακρός καί πολύπους , σχεδόν ἴσος ὁ ἐντομή ἔχω ὁ μεταξύ . πᾶς δέ ἔχω διαιρέω ζωή ὁ ἔντομος , πλήν ὅσος ἤ λίαν καταψύχω ἤ διά μικρότης ταχύς καταψύχω , ἐπεί καί ὁ σφήξ διαιρέω ζάω . μετά μέν οὖν ὁ μέσος καί ὁ κεφαλή καί ὁ κοιλία ζάω , ἄνευ δέ οὗτος ὁ κεφαλή οὐ ζάω . ὅσος δέ μακρός καί πολύπους εἰμί , πολύς χρόνος ζάω διαιρέω , καί κινέω ὁ ἀποτέμνω ἐπί ἀμφότερος ὁ ἔσχατος · καί γάρ ἐπί ὁ τομή πορεύω καί ἐπί ὁ οὐρά , οἷος ὁ καλέω σκολόπενδρα . ἔχω δέ ὀφθαλμός μέν ἅπας , ἄλλος δέ αἰσθητήριον οὐδείς φανερός , πλήν ἔνιοι οἷος γλῶσσα · ὅς καί ὁ ὀστρακόδερμος ἔχω πᾶς , ὅς καί γεύω καί εἰς αὐτός ὁ τροφή ἀνασπάω . οὗτος δέ ὁ μέν μαλακός εἰμί , ὁ δέ ἔχω ἰσχύς πολύς , ὥσπερ ὁ πορφύρα . καί ὁ μύωψ δέ καί ὁ οἶστρος ἰσχυρός οὗτος ἔχω , καί ἄλλος σχεδόν ὁ πολύς · ἐν πᾶς γάρ ὁ μή ὀπισθόκεντρος οὗτος ὥσπερ ὅπλον ἔχω ἕκαστος . ὅσος δέ ἔχω οὗτος , ὀδούς οὐ ἔχω , ἔξω ὀλίγος τις , ἐπεί καί ὁ μυῖα οὗτος θιγγάνω αἱματίζω καί ὁ κώνωψ οὗτος κεντέω . ἔχω δέ ἔνιοι ὁ ἔντομος καί κέντρον . ὁ δέ κέντρον ὁ μέν ἔχω ἐν ἑαυτοῦ , οἷος ὁ μέλισσα καί ὁ σφήξ , ὁ δέ ἐκτός , οἷος σκορπίος · καί μόνος δή ὁ ἔντομος οὗτος μακρόκεντρος εἰμί . ἔτι δέ χηλή ἔχω οὗτος τε καί ὁ ἐν ὁ βιβλίον γίγνομαι σκορπιώδης . ὁ δέ πτηνός αὐτός πρός ὁ ἄλλος μόριον καί πτερόν ἔχω . εἰμί δέ ὁ μέν δίπτερος αὐτός , ὥσπερ ὁ μυῖα , ὁ δέ τετράπτερος , ὥσπερ ὁ μέλισσα · οὐδείς δέ εἰμί ὀπισθόκεντρος δίπτερος μόνος . ἔτι δέ ὁ μέν ἔχω ὁ πτηνός ἔλυτρον ὁ πτερόν , ὥσπερ ὁ μηλολόνθη , ὁ δέ ἀνέλυτρος εἰμί , ὥσπερ ὁ μέλισσα · ἀνορροπύγιος δέ ὁ πτῆσις αὐτός πᾶς εἰμί , καί ὁ πτερόν οὐ ἔχω καυλός οὐδέ σχίσις . ἔτι κεραία πρό ὁ ὄμμα ἔχω ἔνιοι , οἷος ὁ τε ψυχή καί ὁ κάραβος . ὅσος δέ πηδητικός αὐτός εἰμί , οὗτος ὁ μέν ἔχω ὁ ὄπισθεν σκέλος μέγας , ὁ δέ πηδάλιον κάμπτω εἰς ὄπισθεν ὥσπερ ὁ ὁ τετράπους σκέλος . πᾶς δέ ἔχω ὁ πρανής πρός ὁ ὕπτιος διάφορος , ὥσπερ καί ἄλλος ζῷον . ὁ δέ ὁ σῶμα σάρξ οὔτε ὀστρακώδης εἰμί οὔτε οἷος ὁ ἐντός ὁ ὀστρακώδης , οὕτως σαρκώδης , ἀλλά μεταξύ . διό καί οὔτε ἄκανθα ἔχω οὔτε ὀστέον οὔτε οἷος σήπιον οὔτε κύκλος ὄστρακον · αὐτός γάρ ἑαυτοῦ ὁ σῶμα διά ὁ σκληρότης σῴζω , καί οὐ προσδέω ἕτερος ἔρεισμα . δέρμα δέ ἔχω μέν , πάμπαν δέ οὗτος λεπτός . ὁ μέν οὖν ἔξωθεν αὐτός μόριον οὗτος καί τοιοῦτος εἰμί , ἐντός δέ εὐθύς μετά ὁ στόμα ἔντερον ὁ μέν πολύς εὐθύς καί ἁπλόος μέχρι ὁ ἔξοδος εἰμί , ὀλίγος δέ ἑλιγμός ἔχω . σπλάγχνον δέ οὐδείς ἔχω ὁ τοιοῦτος οὐδέ πιμελή , ὥσπερ οὐδέ ἄλλος ὁ ἄναιμος οὐδείς . ἔνιοι δέ ἔχω καί κοιλία , καί ἀπό οὗτος ὁ λοιπός ἔντερον ἤ ἁπλόος ἤ ἑλίσσω , ὥσπερ ὁ ἀκρίς . ὁ δέ τέττιξ μόνος ὁ τοιοῦτος καί ὁ ἄλλος ζῷον στόμα οὐ ἔχω , ἀλλά οἷος ὁ ὀπισθόκεντρος ὁ γλωττοειδής , οὗτος μακρός καί συμφυής καί ἀδιάσχιστος , διά ὅς ὁ δρόσος τρέφω μόνος · ἐν δέ ὁ κοιλία οὐ ἴσχω περίσσωμα . εἰμί δέ αὐτός πολύς εἶδος , καί διαφέρω μέγεθος καί μικρότης καί ὁ ὁ μέν καλέω ἠχέτης ὑπό ὁ διάζωμα διαιρέω καί ἔχω ὑμήν φανερός , ὁ δέ τεττιγόνιον μή ἔχω . εἰμί δέ ἔνιοι ζῷον περισσός καί ἐν ὁ θάλασσα , ὅς διά ὁ σπάνιος εἰμί οὐ εἰμί τίθημι εἰς γένος . ἤδη γάρ φημί τις ὁ ἐμπειρικός ἁλιεύς ὁ μέν ὁράω ἐν ὁ θάλασσα ὅμοιος δοκίον , μέλας , στρογγύλος τε καί ἰσοπαχής · ἕτερος δέ καί ἀσπίς ὅμοιος , ὁ μέν χρῶμα ἐρυθρός , πτερύγιον δέ ἔχω πυκνός · καί ἄλλος ὅμοιος αἰδοῖον ἀνήρ ὁ τε εἶδος καί ὁ μέγεθος , πλήν ἀντί ὁ ὄρχις πτερύγιον ἔχω δύο , καί λαμβάνω ποτέ τοιοῦτος ὁ πολυάγκιστρος ὁ ἄκρον . ὁ μέν οὖν μέρος ὁ ζῷον πᾶς ὁ τε ἐντός καί ὁ ἐκτός περί ἕκαστος γένος καί ἴδιος καί κοινῇ οὗτος ἔχω ὁ τρόπος .