aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 6.19
Τὰ δὲ πρόβατα κυΐσκεται μὲν ἐν τρισὶν ἢ τέτταρσιν ὀχείαις , ἂν δ’ ὕδωρ ἐπιγένηται μετὰ τὴν ὀχείαν , ἀνακυΐσκει · ὁμοίως δὲ καὶ αἱ αἶγες . Τίκτουσι δὲ τὰ μὲν πλεῖστα δύο , ἐνίοτε δὲ καὶ τρία ἢ τέτταρα . Κύει δὲ πέντε μῆνας καὶ πρόβατον καὶ αἴξ · διὸ ἐν ἐνίοις τόποις , ὅσοι ἀλεεινοί εἰσι καὶ ἐν οἷς εὐημεροῦσι καὶ τροφὴν ἄφθονον ἔχουσι , δὶς τίκτουσιν . Ζῇ δ’ αἲξ μὲν περὶ ἔτη ὀκτώ , πρόβατον δὲ δέκα , τὰ δὲ πλεῖστα ἐλάττω , πλὴν οἱ ἡγεμόνες τῶν προβάτων · οὗτοι δὲ καὶ πεντεκαίδεκα . Ἐν ἑκάστῃ δὲ ποίμνῃ κατασκευάζουσιν ἡγεμόνα τῶν ἀρρένων , ὃς ὅταν ὀνόματι κληθῇ ὑπὸ τοῦ ποιμένος προηγεῖται · συνεθίζουσι δὲ τοῦτο δρᾶν ἐκ νέων . Τὰ δὲ περὶ τὴν Αἰθιοπίαν πρόβατα ζῇ καὶ δώδεκα καὶ τριακαίδεκα ἔτη , καὶ αἶγες δὲ καὶ δέκα καὶ ἕνδεκα . Ὀχεύει δὲ καὶ ὀχεύεται , ἕως ἂν ζῇ , καὶ πρόβατον καὶ αἴξ . Διδυμοτοκοῦσι δὲ καὶ πρόβατα καὶ αἶγες διά τε εὐβοσίαν , καὶ ἐὰν ὁ κριὸς ἢ ὁ τράγος ᾖ διδυμοτόκος ἢ ἡ μήτηρ . Θηλυγόνα δέ , τὰ δ’ ἀρρενογόνα γίνεται διά τε τὰ ὕδατα ( ἔστι γὰρ τὰ μὲν θηλυγόνα τὰ δὲ ἀρρενογόνα ) καὶ διὰ τὰς ὀχείας ὡσαύτως , καὶ βορείοις μὲν ὀχευόμενα ἀρρενοτοκεῖ μᾶλλον , νοτίοις δὲ θηλυτοκεῖ . Μεταβάλλει δὲ καὶ τὰ θηλυτοκοῦντα καὶ ἀρρενοτοκεῖ · δεῖ δ’ ὁρᾶν ὀχευόμενα πρὸς βορέαν . Τὰ δ’ εἰωθότα πρωῒ ὀχεύεσθαι , ἐὰν ὀψὲ ὀχεύῃ τις , οὐχ ὑπομένουσι τοὺς κριούς . Λευκὰ δὲ τὰ ἔκγονα γίνεται καὶ μέλανα , ἐὰν ὑπὸ τῇ τοῦ κριοῦ γλώττῃ λευκαὶ φλέβες ὦσιν ἢ μέλαιναι , λευκὰ μὲν ἐὰν λευκαί , μέλανα δ’ ἐὰν μέλαιναι · ἐὰν δ’ ἀμφότεραι , ἀμφότερα · πυρρὰ δ’ ἐὰν πυρραί . Τὰ δὲ τὸ ἁλυκὸν ὕδωρ πίνοντα πρότερον ὀχεύεται · δεῖ δ’ ἁλίζειν πρὶν τεκεῖν καὶ ἐπειδὰν τέκῃ , καὶ ἔαρος αὖθις . Αἰγῶν δ’ ἡγεμόνα οὐ καθιστᾶσιν οἱ νομεῖς διὰ τὸ μὴ μόνιμον εἶναι τὴν φύσιν αὐτῶν , ἀλλ’ ὀξεῖαν καὶ εὐκίνητον . Τῶν δὲ προβάτων ἐὰν μὲν τὰ πρεσβύτερα ὁρμᾷ πρὸς τὴν ὀχείαν κατὰ τὴν τεταγμένην ὥραν , φασὶν οἱ ποιμένες σημεῖον εὐετηρίας εἶναι τοῖς προβάτοις , ἐὰν δὲ τὰ νεώτερα , κακοθηνεῖν τὰ πρόβατα .
Lemmas: ὁ δέ πρόβατον κυίσκομαι μέν ἐν τρεῖς ἤ τέσσαρες ὀχεία , ἐάν δέ ὕδωρ ἐπιγίγνομαι μετά ὁ ὀχεία , ἀνακυίσκω · ὅμοιος δέ καί ὁ αἴξ . τίκτω δέ ὁ μέν πολύς δύο , ἐνίοτε δέ καί τρεῖς ἤ τέσσαρες . κύω δέ πέντε μείς καί πρόβατον καί αἴξ · διό ἐν ἔνιοι τόπος , ὅσος ἀλεεινός εἰμί καί ἐν ὅς εὐημερέω καί τροφή ἄφθονος ἔχω , δίς τίκτω . ζάω δέ αἴξ μέν περί ἔτος ὀκτώ , πρόβατον δέ δέκα , ὁ δέ πολύς ἐλαχύς , πλήν ὁ ἡγεμών ὁ πρόβατον · οὗτος δέ καί πεντεκαίδεκα . ἐν ἕκαστος δέ ποίμνη κατασκευάζω ἡγεμών ὁ ἄρσην , ὅς ὅταν ὄνομα καλέω ὑπό ὁ ποιμήν προηγέομαι · συνεθίζω δέ οὗτος δράω ἐκ νέος . ὁ δέ περί ὁ Αἰθιοπία πρόβατον ζάω καί δώδεκα καί τρεισκαίδεκα ἔτος , καί αἴξ δέ καί δέκα καί ἕνδεκα . ὀχεύω δέ καί ὀχεύω , ἕως ἄν ζάω , καί πρόβατον καί αἴξ . διδυμοτοκέω δέ καί πρόβατον καί αἴξ διά τε εὐβοσία , καί ἐάν ὁ κριός ἤ ὁ τράγος εἰμί διδυμοτόκος ἤ ὁ μήτηρ . θηλυγόνος δέ , ὁ δέ ἀρρενογόνος γίγνομαι διά τε ὁ ὕδωρ ( εἰμί γάρ ὁ μέν θηλυγόνος ὁ δέ ἀρρενογόνος ) καί διά ὁ ὀχεία ὡσαύτως , καί βόρειος μέν ὀχεύω ἀρρενοτοκέω μάλα , νότιος δέ θηλυτοκέω . μεταβάλλω δέ καί ὁ θηλυτοκέω καί ἀρρενοτοκέω · δέω δέ ὁράω ὀχεύω πρός βορέας . ὁ δέ εἴωθα πρωΐ ὀχεύω , ἐάν ὀψέ ὀχεύω τις , οὐ ὑπομένω ὁ κριός . λευκός δέ ὁ ἔκγονος γίγνομαι καί μέλας , ἐάν ὑπό ὁ ὁ κριός γλῶσσα λευκός φλέψ εἰμί ἤ μέλας , λευκός μέν ἐάν λευκός , μέλας δέ ἐάν μέλας · ἐάν δέ ἀμφότερος , ἀμφότερος · πυρρός δέ ἐάν πυρρός . ὁ δέ ὁ ἁλυκός ὕδωρ πίνω πρότερος ὀχεύω · δέω δέ ἁλίζω πρίν τίκτω καί ἐπειδάν τίκτω , καί ἔαρ αὖθις . αἴξ δέ ἡγεμών οὐ καθίστημι ὁ νομεύς διά ὁ μή μόνιμος εἰμί ὁ φύσις αὐτός , ἀλλά ὀξύς καί εὐκίνητος . ὁ δέ πρόβατον ἐάν μέν ὁ πρέσβυς ὁρμάω πρός ὁ ὀχεία κατά ὁ τάσσω ὥρα , φημί ὁ ποιμήν σημεῖον εὐετηρία εἰμί ὁ πρόβατον , ἐάν δέ ὁ νέος , κακοθηνέω ὁ πρόβατον .