aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 8.21
τῶν δὲ τετραπόδων αἱ μὲν ὕες νοσήμασι μὲν κάμνουσι τρισίν , ὧν ἓν μὲν καλεῖται βράγχος , ἐν ᾧ μάλιστα τὰ περὶ τὰ βράγχια καὶ τὰς σιαγόνας φλεγμαίνει . Γίνεται δὲ καὶ ὅπου ἂν τύχῃ τοῦ σώματος · πολλάκις γὰρ τοῦ ποδὸς λαμβάνεται , ὁτὲ δ’ ἐν τῷ ὠτί . Γίνεται δὲ σαπρὸν εὐθὺς καὶ τὸ ἐχόμενον , ἕως ἂν ἔλθῃ πρὸς τὸν πλεύμονα · τότε δ’ ἀποθνήσκει . Ταχὺ δ’ αὐξάνεται · καὶ οὐθὲν ἐσθίει , ὅταν ἄρξηται τὸ πάθος κἂν ὁσονοῦν . Ἰῶνται δ’ οἱ ὑοβοσκοί , ὅταν αἴσθωνται μικρὸν ὄν , ἄλλον μὲν οὐθένα τρόπον , ἀποτέμνουσι δ’ ὅλον . Δύο δ’ ἄλλ’ ἐστί , λέγεται δὲ κραυρᾶν ἄμφω · ὧν τὸ μὲν ἕτερόν ἐστι κεφαλῆς πόνος καὶ βάρος , ᾧ αἱ πλεῖσται ἁλίσκονται , τὸ δ’ ἕτερον , ἡ κοιλία ῥεῖ . Καὶ τοῦτο μὲν δοκεῖ εἶναι ἀνίατον , θατέρῳ δὲ βοηθοῦσιν οἶνον προσφέροντες πρὸς τοὺς μυκτῆρας καὶ κλύζοντες τοὺς μυκτῆρας οἴνῳ . Διαφυγεῖν δὲ καὶ τοῦτο χαλεπόν · ἀναιρεῖ μὲν γὰρ ἐν ἡμέραις τρισὶν ἢ τέτταρσιν . Βραγχῶσι δὲ μάλιστα , ὅταν τὸ θέρος ἐνέγκῃ εὖ καὶ πιόταται ὦσιν · βοηθεῖ δὲ τά τε συκάμινα διδόμενα καὶ τὸ λουτρὸν ἐὰν ᾖ πολὺ καὶ θερμόν , καὶ ἐάν τις σχάσῃ ὑπὸ τὴν γλῶτταν . Χαλαζώδεις δ’ εἰσὶ τῶν ὑῶν αἱ ὑγρόσαρκοι τά τε περὶ τὰ σκέλη καὶ τὰ περὶ τὸν τράχηλον καὶ τοὺς ὤμους , ἐν οἷς μέρεσι καὶ πλεῖσται γίνονται χάλαζαι · κἂν μὲν ὀλίγας ἔχῃ , γλυκυτέρα ἡ σάρξ , ἂν δὲ πολλάς , ὑγρὰ λίαν καὶ διάχυλος γίνεται . Δῆλαι δ’ εἰσὶν αἱ χαλαζῶσαι · ἔν τε γὰρ τῇ γλώττῃ τῇ κάτω ἔχουσι μάλιστα τὰς χαλάζας , καὶ ἐάν τις τρίχας ἐκτίλλῃ ἐκ τῆς λοφιᾶς , ὕφαιμοι φαίνονται · ἔτι δὲ τὰ χαλαζῶντα τοὺς ὀπισθίους πόδας οὐ δύνανται ἡσυχάζειν . Οὐκ ἔχουσι δὲ χαλάζας , ἕως ἂν ὦσι γαλαθηναὶ μόνον . Ἐκβάλλουσι δὲ τὰς χαλάζας ταῖς τιφαῖς · ὃ καὶ πρὸς τὴν τροφήν ἐστι χρήσιμον . Ἄριστον δὲ πρὸς τὸ πιαίνειν καὶ τρέφειν οἱ ἐρέβινθοι καὶ τὰ σῦκα , τὸ δ’ ὅλον μὴ ποιεῖν ἁπλῆν τὴν τροφὴν ἀλλὰ ποικίλην · χαίρει γὰρ μεταβάλλουσα καθάπερ καὶ τἆλλα ζῷα , καὶ ἅμα φασὶ τὸ μὲν ἐμφυσᾶν τὸ δὲ σαρκοῦν τὸ δὲ πιαίνειν τῶν προσφερομένων , τὰς δὲ βαλάνους ἡδέως μὲν ἐσθίειν , ποιεῖν δ’ ὑγρὰν τὴν σάρκα · καὶ ἐὰν κύουσαι πλείους ἐσθίωσιν , ἐκβάλλουσιν ὥσπερ καὶ τὰ πρόβατα · ταῦτα γὰρ ἐπιδηλοτέρως τοῦτο πάσχει διὰ τὰς βαλάνους . Χαλαζᾷ δὲ μόνον τῶν ζῴων ὧν ἴσμεν ὗς .
Lemmas: ὁ δέ τετράπους ὁ μέν ὗς νόσημα μέν κάμνω τρεῖς , ὅς εἷς μέν καλέω βράγχος , ἐν ὅς μάλα ὁ περί ὁ βράγχιον καί ὁ σιαγών φλεγμαίνω . γίγνομαι δέ καί ὅπου ἄν τυγχάνω ὁ σῶμα · πολλάκις γάρ ὁ πούς λαμβάνω , ὅτε δέ ἐν ὁ οὖς . γίγνομαι δέ σαπρός εὐθύς καί ὁ ἔχω , ἕως ἄν ἔρχομαι πρός ὁ πλεύμων · τότε δέ ἀποθνῄσκω . ταχύς δέ αὐξάνω · καί οὐδείς ἐσθίω , ὅταν ἄρχω ὁ πάθος ἐάν ὁσονοῦν . ἰάομαι δέ ὁ ὑοβοσκός , ὅταν αἰσθάνομαι μικρός εἰμί , ἄλλος μέν οὐδείς τρόπος , ἀποτέμνω δέ ὅλος . δύο δέ ἄλλος εἰμί , λέγω δέ κραυράω ἄμφω · ὅς ὁ μέν ἕτερος εἰμί κεφαλή πόνος καί βάρος , ὅς ὁ πολύς ἁλίσκομαι , ὁ δέ ἕτερος , ὁ κοιλία ῥέω . καί οὗτος μέν δοκέω εἰμί ἀνίατος , ἕτερος δέ βοηθέω οἶνος προσφέρω πρός ὁ μυκτήρ καί κλύζω ὁ μυκτήρ οἶνος . διαφεύγω δέ καί οὗτος χαλεπός · ἀναιρέω μέν γάρ ἐν ἡμέρα τρεῖς ἤ τέσσαρες . βραγχάω δέ μάλα , ὅταν ὁ θέρος φέρω εὖ καί πῖος εἰμί · βοηθέω δέ ὁ τε συκάμινον δίδωμι καί ὁ λουτρόν ἐάν εἰμί πολύς καί θερμός , καί ἐάν τις σχάζω ὑπό ὁ γλῶσσα . χαλαζώδης δέ εἰμί ὁ ὗς ὁ ὑγρόσαρκος ὁ τε περί ὁ σκέλος καί ὁ περί ὁ τράχηλος καί ὁ ὦμος , ἐν ὅς μέρος καί πολύς γίγνομαι χάλαζα · ἐάν μέν ὀλίγος ἔχω , γλυκύς ὁ σάρξ , ἐάν δέ πολύς , ὑγρός λίαν καί διάχυλος γίγνομαι . δῆλος δέ εἰμί ὁ χαλαζάω · ἐν τε γάρ ὁ γλῶσσα ὁ κάτω ἔχω μάλα ὁ χάλαζα , καί ἐάν τις θρίξ ἐκτίλλω ἐκ ὁ λοφιά , ὕφαιμος φαίνω · ἔτι δέ ὁ χαλαζάω ὁ ὀπίσθιος πούς οὐ δύναμαι ἡσυχάζω . οὐ ἔχω δέ χάλαζα , ἕως ἄν εἰμί γαλαθηνός μόνος . ἐκβάλλω δέ ὁ χάλαζα ὁ τιφή · ὅς καί πρός ὁ τροφή εἰμί χρήσιμος . ἀγαθός δέ πρός ὁ πιαίνω καί τρέφω ὁ ἐρέβινθος καί ὁ σῦκον , ὁ δέ ὅλος μή ποιέω ἁπλόος ὁ τροφή ἀλλά ποικίλος · χαίρω γάρ μεταβάλλω καθά καί ἄλλος ζῷον , καί ἅμα φημί ὁ μέν ἐμφυσάω ὁ δέ σαρκόω ὁ δέ πιαίνω ὁ προσφέρω , ὁ δέ βάλανος ἡδύς μέν ἐσθίω , ποιέω δέ ὑγρός ὁ σάρξ · καί ἐάν κύω πολύς ἐσθίω , ἐκβάλλω ὥσπερ καί ὁ πρόβατον · οὗτος γάρ ἐπίδηλος οὗτος πάσχω διά ὁ βάλανος . χαλαζάω δέ μόνος ὁ ζῷον ὅς οἶδα ὗς .