aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 1.1
ΤΩΝ ἐν τοῖς ζῴοις μορίων τὰ μέν ἐστιν ἀσύνθετα , ὅσα διαιρεῖται εἰς ὁμοιομερῆ , οἷον σάρκες εἰς σάρκας , τὰ δὲ σύνθετα , ὅσα εἰς ἀνομοιομερῆ , οἷον ἡ χεὶρ οὐκ εἰς χεῖρας διαιρεῖται οὐδὲ τὸ πρόσωπον εἰς πρόσωπα . Τῶν δὲ τοιούτων ἔνια οὐ μόνον μέρη ἀλλὰ καὶ μέλη καλεῖται . Τοιαῦτα δ’ ἐστὶν ὅσα τῶν μερῶν ὅλα ὄντα ἕτερα μέρη ἔχει ἐν αὑτοῖς , οἷον κεφαλὴ καὶ σκέλος καὶ χεὶρ καὶ ὅλος ὁ βραχίων καὶ ὁ θώραξ · ταῦτα γὰρ αὐτά τέ ἐστι μέρη ὅλα , καὶ ἔστιν αὐτῶν ἕτερα μόρια . Πάντα δὲ τὰ ἀνομοιομερῆ σύγκειται ἐκ τῶν ὁμοιομερῶν , οἷον χεὶρ ἐκ σαρκὸς καὶ νεύρων καὶ ὀστῶν . Ἔχει δὲ τῶν ζῴων ἔνια μὲν πάντα τὰ μόρια ταὐτὰ ἀλλήλοις , ἔνια δ’ ἕτερα . Ταὐτὰ δὲ τὰ μὲν εἴδει τῶν μορίων ἐστίν , οἷον ἀνθρώπου ῥὶς καὶ ὀφθαλμὸς ἀνθρώπου ῥινὶ καὶ ὀφθαλμῷ , καὶ σαρκὶ σὰρξ καὶ ὀστῷ ὀστοῦν · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἵππου καὶ τῶν ἄλλων ζῴων , ὅσα τῷ εἴδει ταὐτὰ λέγομεν ἑαυτοῖς · ὁμοίως γὰρ ὥσπερ τὸ ὅλον ἔχει πρὸς τὸ ὅλον , καὶ τῶν μορίων ἔχει ἕκαστον πρὸς ἕκαστον . Τὰ δὲ ταὐτὰ μέν ἐστιν , διαφέρει δὲ καθ’ ὑπεροχὴν καὶ ἔλλειψιν , ὅσων τὸ γένος ἐστὶ ταὐτόν . Λέγω δὲ γένος οἷον ὄρνιθα καὶ ἰχθύν · τούτων γὰρ ἑκάτερον ἔχει διαφορὰν κατὰ τὸ γένος , καὶ ἔστιν εἴδη πλείω ἰχθύων καὶ ὀρνίθων . Διαφέρει δὲ σχεδὸν τὰ πλεῖστα τῶν μορίων ἐν αὑτοῖς παρὰ τὰς τῶν παθημάτων ἐναντιώσεις , οἷον χρώματος καὶ σχήματος , τῷ τὰ μὲν μᾶλλον αὐτὰ πεπονθέναι τὰ δὲ ἧττον , ἔτι δὲ πλήθει καὶ ὀλιγότητι καὶ μεγέθει καὶ σμικρότητι καὶ ὅλως ὑπεροχῇ καὶ ἐλλείψει . Τὰ μὲν γάρ ἐστι μαλακόσαρκα αὐτῶν τὰ δὲ σκληρόσαρκα , καὶ τὰ μὲν μακρὸν ἔχει τὸ ῥύγχος τὰ δὲ βραχύ , καὶ τὰ μὲν πολύπτερα τὰ δ’ ὀλιγόπτερά ἐστιν . Οὐ μὴν ἀλλ’ ἔνιά γε καὶ ἐν τούτοις ἕτερα ἑτέροις μόρια ὑπάρχει , οἷον τὰ μὲν ἔχει πλῆκτρα τὰ δ’ οὔ , καὶ τὰ μὲν λόφον ἔχει τὰ δ’ οὐκ ἔχει . Ἀλλ’ ὡς εἰπεῖν τὰ πλεῖστα καὶ ἐξ ὧν μερῶν ὁ πᾶς ὄγκος συνέστηκεν , ἢ ταὐτά ἐστιν ἢ διαφέρει τοῖς ἐναντίοις καὶ καθ’ ὑπεροχὴν καὶ ἔλλειψιν · τὸ γὰρ μᾶλλον καὶ ἧττον ὑπεροχὴν ἄν τις καὶ ἔλλειψιν θείη . Ἔνια δὲ τῶν ζῴων οὔτε εἴδει τὰ μόρια ταὐτὰ ἔχει οὔτε καθ’ ὑπεροχὴν καὶ ἔλλειψιν , ἀλλὰ κατ’ ἀναλογίαν , οἷον πέπονθεν ὀστοῦν πρὸς ἄκανθαν καὶ ὄνυξ πρὸς ὁπλὴν καὶ χεὶρ πρὸς χηλὴν καὶ πρὸς πτερὸν λεπίς · ὃ γὰρ ἐν ὄρνιθι πτερόν , τοῦτο ἐν ἰχθύϊ ἐστὶ λεπίς . Κατὰ μὲν οὖν μόρια ἃ ἔχουσιν ἕκαστα τῶν ζῴων , τοῦτόν τε τὸν τρόπον ἕτερά ἐστι καὶ ταὐτά , καὶ ἔτι τῇ θέσει τῶν μερῶν · πολλὰ γὰρ τῶν ζῴων ἔχει μὲν ταὐτὰ μέρη , ἀλλὰ κείμενα οὐχ ὡσαύτως , οἷον μαστοὺς τὰ μὲν ἐν τῷ στήθει τὰ δὲ πρὸς τοῖς μηροῖς . Ἔστι δὲ τῶν ὁμοιομερῶν τὰ μὲν μαλακὰ καὶ ὑγρά , τὰ δὲ ξηρὰ καὶ στερεά , ὑγρὰ μέν , ἢ ὅλως ἢ ἕως ἂν ᾖ ἐν τῇ φύσει , οἷον αἷμα , ἰχώρ , πιμελή , στέαρ , μυελός , γονή , χολή , γάλα ἐν τοῖς ἔχουσι , σάρξ τε καὶ τὰ τούτοις ἀνάλογον , ἔτι ἄλλον τρόπον τὰ περιττώματα , οἷον φλέγμα , καὶ τὰ ὑποστήματα τῆς κοιλίας καὶ κύστεως · ξηρὰ δὲ καὶ στερεὰ οἷον νεῦρον , δέρμα , φλέψ , θρίξ , ὀστοῦν , χόνδρος , ὄνυξ , κέρας ( ὁμώνυμον γὰρ πρὸς τὸ γένος , ὅταν τῷ σχήματι καὶ τὸ ὅλον λέγηται κέρας ) , ἔτι ὅσα ἀνάλογον τούτοις . Αἱ δὲ διαφοραὶ τῶν ζῴων εἰσὶ κατά τε τοὺς βίους καὶ τὰς πράξεις καὶ τὰ ἤθη καὶ τὰ μόρια , περὶ ὧν τύπῳ μὲν εἴπωμεν πρῶτον , ὕστερον δὲ περὶ ἕκαστον γένος ἐπιστήσαντες ἐροῦμεν . Εἰσὶ δὲ διαφοραὶ κατὰ μὲν τοὺς βίους καὶ τὰ ἤθη καὶ τὰς πράξεις αἱ τοιαίδε , ᾗ τὰ μὲν ἔνυδρα αὐτῶν ἐστὶ τὰ δὲ χερσαῖα , ἔνυδρα δὲ διχῶς , τὰ μὲν ὅτι τὸν βίον καὶ τὴν τροφὴν ποιεῖται ἐν τῷ ὑγρῷ , καὶ δέχεται τὸ ὑγρὸν καὶ ἀφίησι , τούτου δὲ στερισκόμενα οὐ δύναται ζῆν , οἷον πολλοῖς συμβαίνει τῶν ἰχθύων · τὰ δὲ τὴν μὲν τροφὴν ποιεῖται καὶ τὴν διατριβὴν ἐν τῷ ὑγρῷ , οὐ μέντοι δέχεται τὸ ὕδωρ ἀλλὰ τὸν ἀέρα , καὶ γεννᾷ ἔξω . Πολλὰ δ’ ἐστὶ τοιαῦτα καὶ πεζά , ὥσπερ ἐνυδρὶς καὶ λάταξ καὶ κροκόδειλος , καὶ πτηνά , οἷον αἴθυια καὶ κολυμβίς , καὶ ἄποδα , οἷον ὕδρος . Ἔνια δὲ τὴν μὲν τροφὴν ἐν τῷ ὑγρῷ ποιεῖται καὶ οὐ δύναται ζῆν ἐκτός , οὐ μέντοι δέχεται οὔτε τὸν ἀέρα οὔτε τὸ ὑγρόν , οἷον ἀκαλήφη καὶ τὰ ὄστρεα . Τῶν δ’ ἐνύδρων τὰ μέν ἐστι θαλάττια , τὰ δὲ ποτάμια , τὰ δὲ λιμναῖα , τὰ δὲ τελματιαῖα , οἷον βάτραχος καὶ κορδύλος . Τῶν δὲ χερσαίων τὰ μὲν δέχεται τὸν ἀέρα καὶ ἀφίησιν , ὃ καλεῖται ἀναπνεῖν καὶ ἐκπνεῖν , οἷον ἄνθρωπος καὶ πάντα ὅσα πνεύμονα ἔχει τῶν χερσαίων · τὰ δὲ τὸν ἀέρα μὲν οὐ δέχεται , ζῇ δὲ καὶ τὴν τροφὴν ἔχει ἐν τῇ γῇ , οἷον σφὴξ καὶ μέλιττα καὶ τὰ ἄλλα ἔντομα . Καλῶ δ’ ἔντομα ὅσα ἔχει κατὰ τὸ σῶμα ἐντομάς , ἢ ἐν τοῖς ὑπτίοις ἢ ἐν τούτοις τε καὶ τοῖς πρανέσιν . Καὶ τῶν μὲν χερσαίων πολλά , ὥσπερ εἴρηται , ἐκ τοῦ ὑγροῦ τὴν τροφὴν πορίζεται , τῶν δ’ ἐνύδρων καὶ δεχομένων τὴν θάλατταν οὐδὲν ἐκ τῆς γῆς . Ἔνια δὲ τῶν ζῴων τὸ μὲν πρῶτον ζῇ ἐν τῷ ὑγρῷ , ἔπειτα μεταβάλλει εἰς ἄλλην μορφὴν καὶ ζῇ ἔξω , οἷον ἐπὶ τῶν ἐν τοῖς ποταμοῖς ἐμπίδων · γίνεται γὰρ ἐξ αὐτῶν ὁ οἶστρος . Ἔτι τὰ μέν ἐστι μόνιμα τῶν ζῴων , τὰ δὲ μεταβλητικά . Ἔστι δὲ τὰ μόνιμα ἐν τῷ ὑγρῷ · τῶν δὲ χερσαίων οὐδὲν μόνιμον . Ἐν δὲ τῷ ὑγρῷ πολλὰ τῷ προσπεφυκέναι ζῇ , οἷον γένη ὀστρέων πολλά . Δοκεῖ δὲ καὶ ὁ σπόγγος ἔχειν τινὰ αἴσθησιν · σημεῖον δὲ ὅτι χαλεπώτερον ἀποσπᾶται , ἂν μὴ γένηται λαθραίως ἡ κίνησις , ὥς φασιν . Τὰ δὲ καὶ προσφύεται καὶ ἀπολύεται , οἷόν ἐστι γένος τι τῆς καλουμένης ἀκαλήφης · τούτων γάρ τινες νύκτωρ ἀπολυόμεναι νέμονται . Πολλὰ δ’ ἀπολελυμένα μέν ἐστιν ἀκίνητα δέ , οἷον ὄστρεα καὶ τὰ καλούμενα ὁλοθούρια . Τὰ δὲ νευστικά , οἷον ἰχθύες καὶ τὰ μαλάκια καὶ τὰ μαλακόστρακα , οἷον κάραβοι . Τὰ δὲ πορευτικά , οἷον τὸ τῶν καρκίνων γένος · τοῦτο γὰρ ἔνυδρον ὂν τὴν φύσιν πορευτικόν ἐστιν . Τῶν δὲ χερσαίων ἐστὶ τὰ μὲν πτηνά , ὥσπερ ὄρνιθες καὶ μέλιτται , καὶ ταῦτ’ ἄλλον τρόπον ἀλλήλων , τὰ δὲ πεζά . Καὶ τῶν πεζῶν τὰ μὲν πορευτικά , τὰ δ’ ἑρπυστικά , τὰ δὲ ἰλυσπαστικά . Πτηνὸν δὲ μόνον οὐδέν ἐστιν , ὥσπερ νευστικὸν μόνον ἰχθύς · καὶ γὰρ τὰ δερμόπτερα πεζεύει , καὶ νυκτερίδι πόδες εἰσί , καὶ τῇ φώκῃ κεκολοβωμένοι πόδες . Καὶ τῶν ὀρνίθων εἰσί τινες κακόποδες , οἳ διὰ τοῦτο καλοῦνται ἄποδες · ἔστι δὲ εὔπτερον τοῦτο τὸ ὀρνίθιον . Σχεδὸν δὲ καὶ τὰ ὅμοια αὐτῷ εὔπτερα μὲν κακόποδα δ’ ἐστίν , οἷον χελιδὼν καὶ δρεπανίς · ὁμοιότροπά τε γὰρ καὶ ὁμοιόπτερα πάντα ταῦτα , καὶ τὰς ὄψεις ἐγγὺς ἀλλήλων . Φαίνεται δ’ ὁ μὲν ἄπους πᾶσαν ὥραν , ἡ δὲ δρεπανὶς ὅταν ὕσῃ τοῦ θέρους · τότε γὰρ ὁρᾶται καὶ ἁλίσκεται , ὅλως δὲ καὶ σπάνιόν ἐστι τοῦτο τὸ ὄρνεον . Πορευτικὰ δὲ καὶ νευστικὰ πολλὰ τῶν ζῴων ἐστίν . Εἰσὶ δὲ καὶ αἱ τοιαίδε διαφοραὶ κατὰ τοὺς βίους καὶ τὰς πράξεις . Τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν ἐστὶν ἀγελαῖα τὰ δὲ μοναδικά , καὶ πεζὰ καὶ πτηνὰ καὶ πλωτά , τὰ δ’ ἐπαμφοτερίζει . Καὶ τῶν ἀγελαίων καὶ τῶν μοναδικῶν τὰ μὲν πολιτικὰ τὰ δὲ σποραδικά ἐστιν . Ἀγελαῖα μὲν οὖν οἷον ἐν τοῖς πτηνοῖς τὸ τῶν περιστερῶν γένος καὶ γέρανος καὶ κύκνος ( γαμψώνυχον δ’ οὐδὲν ἀγελαῖον ) , καὶ τῶν πλωτῶν πολλὰ γένη τῶν ἰχθύων , οἷον οὓς καλοῦσι δρομάδας , θύννοι , πηλαμύδες , ἄμιαι · ὁ δ’ ἄνθρωπος ἐπαμφοτερίζει . Πολιτικὰ δ’ ἐστὶν ὧν ἕν τι καὶ κοινὸν γίνεται πάντων τὸ ἔργον · ὅπερ οὐ πάντα ποιεῖ τὰ ἀγελαῖα . Ἔστι δὲ τοιοῦτον ἄνθρωπος , μέλιττα , σφήξ , μύρμηξ , γέρανος . Καὶ τούτων τὰ μὲν ὑφ’ ἡγεμόνα ἐστὶ τὰ δ’ ἄναρχα , οἷον γέρανος μὲν καὶ τὸ τῶν μελιττῶν γένος ὑφ’ ἡγεμόνα , μύρμηκες δὲ καὶ μυρία ἄλλα ἄναρχα . Καὶ τὰ μὲν ἐπιδημητικὰ καὶ τῶν ἀγελαίων καὶ τῶν μοναδικῶν , τὰ δὲ ἐκτοπιστικά . Καὶ τὰ μὲν σαρκοφάγα , τὰ δὲ καρποφάγα , τὰ δὲ παμφάγα , τὰ δὲ ἰδιότροφα , οἷον τὸ τῶν μελιττῶν γένος καὶ τὸ τῶν ἀραχνῶν · τὰ μὲν γὰρ μέλιτι καί τισιν ἄλλοις ὀλίγοις τῶν γλυκέων χρῆται τροφῇ , οἱ δ’ ἀράχναι ἀπὸ τῆς τῶν μυιῶν θήρας ζῶσιν , τὰ δ’ ἰχθύσι χρῶνται τροφῇ . Καὶ τὰ μὲν θηρευτικά , τὰ δὲ θησαυριστικὰ τῆς τροφῆς ἐστί , τὰ δ’ οὔ . Καὶ τὰ μὲν οἰκητικὰ τὰ δὲ ἄοικα , οἰκητικὰ μὲν οἷον ἀσπάλαξ , μῦς , μύρμηξ , μέλιττα , ἄοικα δὲ πολλὰ τῶν ἐντόμων καὶ τῶν τετραπόδων . Ἔτι τοῖς τόποις τὰ μὲν τρωγλοδυτικά , οἷον σαύρα , ὄφις , τὰ δ’ ὑπέργεια , οἷον ἵππος , κύων . Καὶ τὰ μὲν τρηματώδη τὰ δ’ ἄτρητα . Καὶ τὰ μὲν νυκτερόβια , οἷον γλαύξ , νυκτερίς , τὰ δ’ ἐν τῷ φωτὶ ζῇ . Ἔτι δὲ ἥμερα καὶ ἄγρια , καὶ τὰ μὲν ἀεί , οἷον ἄνθρωπος καὶ ὀρεὺς ἀεὶ ἥμερα , τὰ δ’ ἄγρια , ὥσπερ πάρδαλις καὶ λύκος · τὰ δὲ καὶ ἡμεροῦσθαι δύναται ταχύ , οἷον ἐλέφας . Ἔτι ἄλλον τρόπον · πάντα γὰρ ὅσα ἥμερά ἐστι γένη , καὶ ἄγριά ἐστιν , οἷον ἵπποι , βόες , ὕες , πρόβατα , αἶγες , κύνες . Καὶ τὰ μὲν ψοφητικά , τὰ δὲ ἄφωνα , τὰ δὲ φωνήεντα , καὶ τούτων τὰ μὲν διάλεκτον ἔχει τὰ δὲ ἀγράμματα , καὶ τὰ μὲν κωτίλα τὰ δὲ σιγηλά , τὰ δ’ ᾠδικὰ τὰ δ’ ἄνῳδα · πάντων δὲ κοινὸν τὸ περὶ τὰς ὀχείας μάλιστα ᾄδειν καὶ λαλεῖν . Καὶ τὰ μὲν ἄγροικα , ὥσπερ φάττα , τὰ δ’ ὄρεια , ὥσπερ ἔποψ , τὰ δὲ συνανθρωπίζει , οἷον περιστερά . Καὶ τὰ μὲν ἀφροδισιαστικά , οἷον τὸ τῶν περδίκων καὶ ἀλεκτρυόνων γένος , τὰ δὲ ἁγνευτικά , οἷον τὸ τῶν κορακοειδῶν ὀρνίθων γένος · ταῦτα γὰρ σπανίως ποιεῖται τὴν ὀχείαν . Καὶ τῶν θαλαττίων τὰ μὲν πελάγια , τὰ δὲ αἰγιαλώδη , τὰ δὲ πετραῖα . Ἔτι τὰ μὲν ἀμυντικὰ τὰ δὲ φυλακτικά · ἔστι δ’ ἀμυντικὰ μὲν ὅσα ἢ ἐπιτίθεται ἢ ἀδικούμενα ἀμύνεται , φυλακτικὰ δὲ ὅσα πρὸς τὸ μὴ παθεῖν τι ἔχει ἐν αὑτοῖς ἀλεωρήν . Διαφέρουσι δὲ καὶ ταῖς τοιαῖσδε διαφοραῖς κατὰ τὸ ἦθος . Τὰ μὲν γάρ ἐστι πρᾶα καὶ δύσθυμα καὶ οὐκ ἐνστατικά , οἷον βοῦς , τὰ δὲ θυμώδη καὶ ἐνστατικὰ καὶ ἀμαθῆ , οἷον ὗς ἄγριος , τὰ δὲ φρόνιμα καὶ δειλά , οἷον ἔλαφος , δασύπους , τὰ δὲ ἀνελεύθερα καὶ ἐπίβουλα , οἷον οἱ ὄφεις , τὰ δὲ ἐλευθέρια καὶ ἀνδρεῖα καὶ εὐγενῆ , οἷον λέων , τὰ δὲ γενναῖα καὶ ἄγρια καὶ ἐπίβουλα , οἷον λύκος · εὐγενὲς μὲν γάρ ἐστι τὸ ἐξ ἀγαθοῦ γένους , γενναῖον δὲ τὸ μὴ ἐξιστάμενον ἐκ τῆς αὑτοῦ φύσεως . Καὶ τὰ μὲν πανοῦργα καὶ κακοῦργα , οἷον ἀλώπηξ , τὰ δὲ θυμικὰ καὶ φιλητικὰ καὶ θωπευτικά , οἷον κύων , τὰ δὲ πρᾶα καὶ τιθασσευτικά , οἷον ἐλέφας , τὰ δ’ αἰσχυντηλὰ καὶ φυλακτικά , οἷον χήν , τὰ δὲ φθονερὰ καὶ φιλόκαλα , οἷον ταώς . Βουλευτικὸν δὲ μόνον ἄνθρωπός ἐστι τῶν ζῴων . Καὶ μνήμης μὲν καὶ διδαχῆς πολλὰ κοινωνεῖ , ἀναμιμνήσκεσθαι δὲ οὐδὲν ἄλλο δύναται πλὴν ἄνθρωπος . Περὶ ἕκαστον δὲ τῶν γενῶν τά τε περὶ τὰ ἤθη καὶ τοὺς βίους ὕστερον λεχθήσεται δι’ ἀκριβείας μᾶλλον .
Lemmas: ὁ ἐν ὁ ζῷον μόριον ὁ μέν εἰμί ἀσύνθετος , ὅσος διαιρέω εἰς ὁμοιομερής , οἷος σάρξ εἰς σάρξ , ὁ δέ σύνθετος , ὅσος εἰς ἀνομοιομερής , οἷος ὁ χείρ οὐ εἰς χείρ διαιρέω οὐδέ ὁ πρόσωπον εἰς πρόσωπον . ὁ δέ τοιοῦτος ἔνιοι οὐ μόνος μέρος ἀλλά καί μέλος καλέω . τοιοῦτος δέ εἰμί ὅσος ὁ μέρος ὅλος εἰμί ἕτερος μέρος ἔχω ἐν ἑαυτοῦ , οἷος κεφαλή καί σκέλος καί χείρ καί ὅλος ὁ βραχίων καί ὁ θώραξ · οὗτος γάρ αὐτός τε εἰμί μέρος ὅλος , καί εἰμί αὐτός ἕτερος μόριον . πᾶς δέ ὁ ἀνομοιομερής σύγκειμαι ἐκ ὁ ὁμοιομερής , οἷος χείρ ἐκ σάρξ καί νεῦρον καί ὀστέον . ἔχω δέ ὁ ζῷον ἔνιοι μέν πᾶς ὁ μόριον αὐτός ἀλλήλων , ἔνιοι δέ ἕτερος . αὐτός δέ ὁ μέν εἶδος ὁ μόριον εἰμί , οἷος ἄνθρωπος ῥίς καί ὀφθαλμός ἄνθρωπος ῥίς καί ὀφθαλμός , καί σάρξ σάρξ καί ὀστέον ὀστέον · ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ἵππος καί ὁ ἄλλος ζῷον , ὅσος ὁ εἶδος αὐτός λέγω ἑαυτοῦ · ὅμοιος γάρ ὥσπερ ὁ ὅλος ἔχω πρός ὁ ὅλος , καί ὁ μόριον ἔχω ἕκαστος πρός ἕκαστος . ὁ δέ αὐτός μέν εἰμί , διαφέρω δέ κατά ὑπεροχή καί ἔλλειψις , ὅσος ὁ γένος εἰμί αὐτός . λέγω δέ γένος οἷος ὄρνις καί ἰχθῦς · οὗτος γάρ ἑκάτερος ἔχω διαφορά κατά ὁ γένος , καί εἰμί εἶδος πολύς ἰχθῦς καί ὄρνις . διαφέρω δέ σχεδόν ὁ πολύς ὁ μόριον ἐν ἑαυτοῦ παρά ὁ ὁ πάθημα ἐναντίωσις , οἷος χρῶμα καί σχῆμα , ὁ ὁ μέν μάλα αὐτός πάσχω ὁ δέ ἥσσων , ἔτι δέ πλῆθος καί ὀλιγότης καί μέγεθος καί μικρότης καί ὅλος ὑπεροχή καί ἔλλειψις . ὁ μέν γάρ εἰμί μαλακόσαρκος αὐτός ὁ δέ σκληρόσαρκος , καί ὁ μέν μακρός ἔχω ὁ ῥύγχος ὁ δέ βραχύς , καί ὁ μέν πολύπτερος ὁ δέ ὀλιγόπτερος εἰμί . οὐ μήν ἀλλά ἔνιοι γε καί ἐν οὗτος ἕτερος ἕτερος μόριον ὑπάρχω , οἷος ὁ μέν ἔχω πλῆκτρον ὁ δέ οὐ , καί ὁ μέν λόφος ἔχω ὁ δέ οὐ ἔχω . ἀλλά ὡς λέγω ὁ πολύς καί ἐκ ὅς μέρος ὁ πᾶς ὄγκος συνίστημι , ἤ αὐτός εἰμί ἤ διαφέρω ὁ ἐναντίος καί κατά ὑπεροχή καί ἔλλειψις · ὁ γάρ μάλα καί ἥσσων ὑπεροχή ἄν τις καί ἔλλειψις τίθημι . ἔνιοι δέ ὁ ζῷον οὔτε εἶδος ὁ μόριον αὐτός ἔχω οὔτε κατά ὑπεροχή καί ἔλλειψις , ἀλλά κατά ἀναλογία , οἷος πάσχω ὀστέον πρός ἄκανθα καί ὄνυξ πρός ὁπλή καί χείρ πρός χηλή καί πρός πτερόν λεπίς · ὅς γάρ ἐν ὄρνις πτερόν , οὗτος ἐν ἰχθῦς εἰμί λεπίς . κατά μέν οὖν μόριον ὅς ἔχω ἕκαστος ὁ ζῷον , οὗτος τε ὁ τρόπος ἕτερος εἰμί καί αὐτός , καί ἔτι ὁ θέσις ὁ μέρος · πολύς γάρ ὁ ζῷον ἔχω μέν αὐτός μέρος , ἀλλά κεῖμαι οὐ ὡσαύτως , οἷος μαστός ὁ μέν ἐν ὁ στῆθος ὁ δέ πρός ὁ μηρός . εἰμί δέ ὁ ὁμοιομερής ὁ μέν μαλακός καί ὑγρός , ὁ δέ ξηρός καί στερεός , ὑγρός μέν , ἤ ὅλος ἤ ἕως ἄν εἰμί ἐν ὁ φύσις , οἷος αἷμα , ἰχώρ , πιμελή , στέαρ , μυελός , γονή , χολή , γάλα ἐν ὁ ἔχω , σάρξ τε καί ὁ οὗτος ἀνάλογος , ἔτι ἄλλος τρόπος ὁ περίσσωμα , οἷος φλέγμα , καί ὁ ὑπόστημα ὁ κοιλία καί κύστις · ξηρός δέ καί στερεός οἷος νεῦρον , δέρμα , φλέψ , θρίξ , ὀστέον , χόνδρος , ὄνυξ , κέρας ( ὁμώνυμος γάρ πρός ὁ γένος , ὅταν ὁ σχῆμα καί ὁ ὅλος λέγω κέρας ) , ἔτι ὅσος ἀνάλογος οὗτος . ὁ δέ διαφορά ὁ ζῷον εἰμί κατά τε ὁ βίος καί ὁ πρᾶξις καί ὁ ἦθος καί ὁ μόριον , περί ὅς τύπος μέν λέγω πρῶτος , ὕστερον δέ περί ἕκαστος γένος ἐφίστημι λέγω . εἰμί δέ διαφορά κατά μέν ὁ βίος καί ὁ ἦθος καί ὁ πρᾶξις ὁ τοιόσδε , ᾗ ὁ μέν ἔνυδρος αὐτός εἰμί ὁ δέ χερσαῖος , ἔνυδρος δέ διχῶς , ὁ μέν ὅτι ὁ βίος καί ὁ τροφή ποιέω ἐν ὁ ὑγρός , καί δέχομαι ὁ ὑγρός καί ἀφίημι , οὗτος δέ στερίσκω οὐ δύναμαι ζάω , οἷος πολύς συμβαίνω ὁ ἰχθῦς · ὁ δέ ὁ μέν τροφή ποιέω καί ὁ διατριβή ἐν ὁ ὑγρός , οὐ μέντοι δέχομαι ὁ ὕδωρ ἀλλά ὁ ἀήρ , καί γεννάω ἔξω . πολύς δέ εἰμί τοιοῦτος καί πεζός , ὥσπερ ἐνυδρίς καί λάταξ καί κροκόδειλος , καί πτηνός , οἷος αἴθυια καί κολυμβίς , καί ἄπους , οἷος ὕδρος . ἔνιοι δέ ὁ μέν τροφή ἐν ὁ ὑγρός ποιέω καί οὐ δύναμαι ζάω ἐκτός , οὐ μέντοι δέχομαι οὔτε ὁ ἀήρ οὔτε ὁ ὑγρός , οἷος ἀκαλήφη καί ὁ ὄστρεον . ὁ δέ ἔνυδρος ὁ μέν εἰμί θαλάσσιος , ὁ δέ ποτάμιος , ὁ δέ λιμναῖος , ὁ δέ τελματιαῖος , οἷος βάτραχος καί κορδύλος . ὁ δέ χερσαῖος ὁ μέν δέχομαι ὁ ἀήρ καί ἀφίημι , ὅς καλέω ἀναπνέω καί ἐκπνέω , οἷος ἄνθρωπος καί πᾶς ὅσος πνεύμων ἔχω ὁ χερσαῖος · ὁ δέ ὁ ἀήρ μέν οὐ δέχομαι , ζάω δέ καί ὁ τροφή ἔχω ἐν ὁ γῆ , οἷος σφήξ καί μέλισσα καί ὁ ἄλλος ἔντομος . καλέω δέ ἔντομος ὅσος ἔχω κατά ὁ σῶμα ἐντομή , ἤ ἐν ὁ ὕπτιος ἤ ἐν οὗτος τε καί ὁ πρανής . καί ὁ μέν χερσαῖος πολύς , ὥσπερ λέγω , ἐκ ὁ ὑγρός ὁ τροφή πορίζω , ὁ δέ ἔνυδρος καί δέχομαι ὁ θάλασσα οὐδείς ἐκ ὁ γῆ . ἔνιοι δέ ὁ ζῷον ὁ μέν πρῶτος ζάω ἐν ὁ ὑγρός , ἔπειτα μεταβάλλω εἰς ἄλλος μορφή καί ζάω ἔξω , οἷος ἐπί ὁ ἐν ὁ ποταμός ἐμπίς · γίγνομαι γάρ ἐκ αὐτός ὁ οἶστρος . ἔτι ὁ μέν εἰμί μόνιμος ὁ ζῷον , ὁ δέ μεταβλητικός . εἰμί δέ ὁ μόνιμος ἐν ὁ ὑγρός · ὁ δέ χερσαῖος οὐδείς μόνιμος . ἐν δέ ὁ ὑγρός πολύς ὁ προσφύω ζάω , οἷος γένος ὄστρεον πολύς . δοκέω δέ καί ὁ σπόγγος ἔχω τις αἴσθησις · σημεῖον δέ ὅτι χαλεπός ἀποσπάω , ἐάν μή γίγνομαι λαθραῖος ὁ κίνησις , ὡς φημί . ὁ δέ καί προσφύω καί ἀπολύω , οἷος εἰμί γένος τις ὁ καλέω ἀκαλήφη · οὗτος γάρ τις νύκτωρ ἀπολύω νέμω . πολύς δέ ἀπολύω μέν εἰμί ἀκίνητος δέ , οἷος ὄστρεον καί ὁ καλέω ὁλοθούριον . ὁ δέ νευστικός , οἷος ἰχθῦς καί ὁ μαλάκια καί ὁ μαλακόστρακος , οἷος κάραβος . ὁ δέ πορευτικός , οἷος ὁ ὁ καρκίνος γένος · οὗτος γάρ ἔνυδρος εἰμί ὁ φύσις πορευτικός εἰμί . ὁ δέ χερσαῖος εἰμί ὁ μέν πτηνός , ὥσπερ ὄρνις καί μέλισσα , καί οὗτος ἄλλος τρόπος ἀλλήλων , ὁ δέ πεζός . καί ὁ πεζός ὁ μέν πορευτικός , ὁ δέ ἑρπυστικός , ὁ δέ ἰλυσπαστικός . πτηνός δέ μόνος οὐδείς εἰμί , ὥσπερ νευστικός μόνος ἰχθῦς · καί γάρ ὁ δερμόπτερος πεζεύω , καί νυκτερίς πούς εἰμί , καί ὁ φώκη κολοβόω πούς . καί ὁ ὄρνις εἰμί τις κακόπους , ὅς διά οὗτος καλέω ἄπους · εἰμί δέ εὔπτερος οὗτος ὁ ὀρνίθιον . σχεδόν δέ καί ὁ ὅμοιος αὐτός εὔπτερος μέν κακόπους δέ εἰμί , οἷος χελιδών καί δρεπανίς · ὁμοιότροπος τε γάρ καί ὁμοιόπτερος πᾶς οὗτος , καί ὁ ὄψις ἐγγύς ἀλλήλων . φαίνω δέ ὁ μέν ἄπους πᾶς ὥρα , ὁ δέ δρεπανίς ὅταν ὕω ὁ θέρος · τότε γάρ ὁράω καί ἁλίσκομαι , ὅλος δέ καί σπάνιος εἰμί οὗτος ὁ ὄρνεον . πορευτικός δέ καί νευστικός πολύς ὁ ζῷον εἰμί . εἰμί δέ καί ὁ τοιόσδε διαφορά κατά ὁ βίος καί ὁ πρᾶξις . ὁ μέν γάρ αὐτός εἰμί ἀγελαῖος ὁ δέ μοναδικός , καί πεζός καί πτηνός καί πλωτός , ὁ δέ ἐπαμφοτερίζω . καί ὁ ἀγελαῖος καί ὁ μοναδικός ὁ μέν πολιτικός ὁ δέ σποραδικός εἰμί . ἀγελαῖος μέν οὖν οἷος ἐν ὁ πτηνός ὁ ὁ περιστερά γένος καί γέρανος καί κύκνος ( γαμψώνυχος δέ οὐδείς ἀγελαῖος ) , καί ὁ πλωτός πολύς γένος ὁ ἰχθῦς , οἷος ὅς καλέω δρομάς , θύννος , πηλαμύς , ἀμία · ὁ δέ ἄνθρωπος ἐπαμφοτερίζω . πολιτικός δέ εἰμί ὅς εἷς τις καί κοινός γίγνομαι πᾶς ὁ ἔργον · ὅς οὐ πᾶς ποιέω ὁ ἀγελαῖος . εἰμί δέ τοιοῦτος ἄνθρωπος , μέλισσα , σφήξ , μύρμηξ , γέρανος . καί οὗτος ὁ μέν ὑπό ἡγεμών εἰμί ὁ δέ ἄναρχος , οἷος γέρανος μέν καί ὁ ὁ μέλισσα γένος ὑπό ἡγεμών , μύρμηξ δέ καί μυρίος ἄλλος ἄναρχος . καί ὁ μέν ἐπιδημητικός καί ὁ ἀγελαῖος καί ὁ μοναδικός , ὁ δέ ἐκτοπιστικός . καί ὁ μέν σαρκοφάγος , ὁ δέ καρποφάγος , ὁ δέ παμφάγος , ὁ δέ ἰδιότρωφα , οἷος ὁ ὁ μέλισσα γένος καί ὁ ὁ ἀράχνη · ὁ μέν γάρ μέλι καί τις ἄλλος ὀλίγος ὁ γλυκύς χράω τροφή , ὁ δέ ἀράχνης ἀπό ὁ ὁ μυῖα θήρα ζάω , ὁ δέ ἰχθῦς χράω τροφή . καί ὁ μέν θηρευτικός , ὁ δέ θησαυριστικός ὁ τροφή εἰμί , ὁ δέ οὐ . καί ὁ μέν οἰκητικός ὁ δέ ἄοικος , οἰκητικός μέν οἷος σπάλαξ , μῦς , μύρμηξ , μέλισσα , ἄοικος δέ πολύς ὁ ἔντομος καί ὁ τετράπους . ἔτι ὁ τόπος ὁ μέν τρωγλοδυτικός , οἷος σαύρα , ὄφις , ὁ δέ ὑπέργειος , οἷος ἵππος , κύων . καί ὁ μέν τρηματώδης ὁ δέ ἄτρητος . καί ὁ μέν νυκτερόβιος , οἷος γλαύξ , νυκτερίς , ὁ δέ ἐν ὁ φώς ζάω . ἔτι δέ ἥμερος καί ἄγριος , καί ὁ μέν ἀεί , οἷος ἄνθρωπος καί ὀρεύς ἀεί ἥμερος , ὁ δέ ἄγριος , ὥσπερ πάρδαλις καί λύκος · ὁ δέ καί ἡμερόω δύναμαι ταχύς , οἷος ἐλέφας . ἔτι ἄλλος τρόπος · πᾶς γάρ ὅσος ἥμερος εἰμί γένος , καί ἄγριος εἰμί , οἷος ἵππος , βοῦς , ὗς , πρόβατον , αἴξ , κύων . καί ὁ μέν ψοφητικός , ὁ δέ ἄφωνος , ὁ δέ φωνήεις , καί οὗτος ὁ μέν διάλεκτος ἔχω ὁ δέ ἀγράμματος , καί ὁ μέν κωτίλος ὁ δέ σιγηλός , ὁ δέ ᾠδικός ὁ δέ ἄνῳδος · πᾶς δέ κοινός ὁ περί ὁ ὀχεία μάλα ἀείδω καί λαλέω . καί ὁ μέν ἄγροικος , ὥσπερ φάσσα , ὁ δέ ὄρειος , ὥσπερ ἔποψ , ὁ δέ συνανθρωπίζω , οἷος περιστερά . καί ὁ μέν ἀφροδισιαστικός , οἷος ὁ ὁ πέρδιξ καί ἀλεκτρυών γένος , ὁ δέ ἁγνευτικός , οἷος ὁ ὁ κορακοειδής ὄρνις γένος · οὗτος γάρ σπάνιος ποιέω ὁ ὀχεία . καί ὁ θαλάσσιος ὁ μέν πελάγιος , ὁ δέ αἰγιαλώδης , ὁ δέ πετραῖος . ἔτι ὁ μέν ἀμυντικός ὁ δέ φυλακτικός · εἰμί δέ ἀμυντικός μέν ὅσος ἤ ἐπιτίθημι ἤ ἀδικέω ἀμύνω , φυλακτικός δέ ὅσος πρός ὁ μή πάσχω τις ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ἀλεωρή . διαφέρω δέ καί ὁ τοιόσδε διαφορά κατά ὁ ἦθος . ὁ μέν γάρ εἰμί πρᾶος καί δύσθυμος καί οὐ ἐνστατικός , οἷος βοῦς , ὁ δέ θυμώδης καί ἐνστατικός καί ἀμαθής , οἷος ὗς ἄγριος , ὁ δέ φρόνιμος καί δειλός , οἷος ἔλαφος , δασύπους , ὁ δέ ἀνελεύθερος καί ἐπίβουλος , οἷος ὁ ὄφις , ὁ δέ ἐλευθέριος καί ἀνδρεῖος καί εὐγενής , οἷος λέων , ὁ δέ γενναῖος καί ἄγριος καί ἐπίβουλος , οἷος λύκος · εὐγενής μέν γάρ εἰμί ὁ ἐκ ἀγαθός γένος , γενναῖος δέ ὁ μή ἐξίστημι ἐκ ὁ ἑαυτοῦ φύσις . καί ὁ μέν πανοῦργος καί κακοῦργος , οἷος ἀλώπηξ , ὁ δέ θυμικός καί φιλητικός καί θωπευτικός , οἷος κύων , ὁ δέ πρᾶος καί τιθασσευτικός , οἷος ἐλέφας , ὁ δέ αἰσχυντηλός καί φυλακτικός , οἷος χήν , ὁ δέ φθονερός καί φιλόκαλος , οἷος ταώς . βουλευτικός δέ μόνος ἄνθρωπος εἰμί ὁ ζῷον . καί μνήμη μέν καί διδαχή πολύς κοινωνέω , ἀναμιμνῄσκω δέ οὐδείς ἄλλος δύναμαι πλήν ἄνθρωπος . περί ἕκαστος δέ ὁ γένος ὁ τε περί ὁ ἦθος καί ὁ βίος ὕστερον λέγω διά ἀκρίβεια μάλα .