aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 2.13
Τῶν δ’ ἐνύδρων ζῴων τὸ τῶν ἰχθύων γένος ἓν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἀφώρισται , πολλὰς περιέχον ἰδέας . Κεφαλὴν μὲν γὰρ ἔχει καὶ τὰ πρανῆ καὶ τὰ ὕπτια , ἐν ᾧ τόπῳ ἡ γαστὴρ καὶ τὰ σπλάγχνα · καὶ ὀπίσθιον οὐραῖον συνεχὲς ἔχει καὶ ἄσχιστον · τοῦτο δ’ οὐ πᾶσιν ὅμοιον . Αὐχένα δ’ οὐδεὶς ἔχει ἰχθύς , οὐδὲ κῶλον οὐθέν , οὐδ’ ὄρχεις ὅλως , οὔτ’ ἐντὸς οὔτ’ ἐκτός , οὐδὲ μαστούς . Τοῦτο μὲν οὖν ὅλως οὐδ’ ἄλλο οὐθὲν τῶν μὴ ζῳοτοκούντων , οὐδὲ τὰ ζῳοτοκοῦντα πάντα , ἀλλ’ ὅσα εὐθὺς ἐν αὑτοῖς ζῳοτοκεῖ καὶ μὴ ᾠοτοκεῖ πρῶτον . Καὶ γὰρ ὁ δελφὶς ζῳοτοκεῖ , διὸ ἔχει μαστοὺς δύο , οὐκ ἄνω δ’ ἀλλὰ πλησίον τῶν ἄρθρων . Ἔχει δ’ οὐχ ὥσπερ τὰ τετράποδα ἐπιφανεῖς θηλάς , ἀλλ’ οἷον ῥύακας δύο , ἑκατέρωθεν ἐκ τῶν πλαγίων ἕνα , ἐξ ὧν τὸ γάλα ῥεῖ · καὶ θηλάζεται ὑπὸ τῶν τέκνων παρακολουθούντων · καὶ τοῦτο ὦπται ἤδη ὑπό τινων φανερῶς . Οἱ δ’ ἰχθύες , ὥσπερ εἴρηται , οὔτε μαστοὺς ἔχουσιν οὔτε αἰδοίων πόρον ἐκτὸς οὐθένα φανερόν . Ἴδιον δ’ ἔχουσι τό τε τῶν βραγχίων , ᾗ τὸ ὕδωρ ἀφιᾶσι δεξάμενοι κατὰ τὸ στόμα , καὶ τὰ πτερύγια , οἱ μὲν πλεῖστοι τέτταρα , οἱ δὲ προμήκεις δύο , οἷον ἐγχέλυς , ὄντα πρὸς τὰ βράγχια . Ὁμοίως δὲ καὶ κεστρεῖς , οἷον ἐν Σιφαῖς οἱ ἐν τῇ λίμνῃ , δύο , καὶ ἡ καλουμένη ταινία ὡσαύτως . Ἔνια δὲ τῶν προμήκων οὐδὲ πτερύγια ἔχει , οἷον σμύραινα , οὐδὲ τὰ βράγχια διηρθρωμένα ὁμοίως τοῖς ἄλλοις ἰχθύσιν . Αὐτῶν δὲ τῶν ἐχόντων βράγχια τὰ μὲν ἔχει ἐπικαλύμματα τοῖς βραγχίοις , τὰ δὲ σελάχη πάντα ἀκάλυπτα . Καὶ τὰ μὲν ἔχοντα καλύμματα πάντα ἐκ πλαγίου ἔχει τὰ βράγχια , τῶν δὲ σελαχῶν τὰ μὲν πλατέα κάτω ἐν τοῖς ὑπτίοις , οἷον νάρκη καὶ βάτος , τὰ δὲ προμήκη ἐν τοῖς πλαγίοις , οἷον πάντα τὰ γαλεώδη . Ὁ δὲ βάτραχος ἐκ πλαγίου μὲν ἔχει , καλυπτόμενα δ’ οὐκ ἀκανθώδει καλύμματι ὥσπερ οἱ μὴ σελαχώδεις , ἀλλὰ δερματώδει . Ἔτι δὲ τῶν ἐχόντων βράγχια τῶν μὲν ἁπλᾶ ἐστὶ τὰ βράγχια , τῶν δὲ διπλᾶ · τὸ δ’ ἔσχατον πρὸς τὸ σῶμα πάντων ἁπλοῦν . Καὶ πάλιν τὰ μὲν ὀλίγα βράγχια ἔχει , τὰ δὲ πλῆθος βραγχίων · ἴσα δ’ ἐφ’ ἑκάτερα πάντες . Ἔχει δ’ ὁ ἐλάχιστα ἔχων ἓν ἐφ’ ἑκάτερα βράγχιον , διπλοῦν δὲ τοῦτο , οἷον κάπρος · οἱ δὲ δύο ἐφ’ ἑκάτερα , τὸ μὲν ἁπλοῦν τὸ δὲ διπλοῦν , οἷον γόγγρος καὶ σκάρος · οἱ δὲ τέτταρα ἐφ’ ἑκάτερα ἁπλᾶ , οἷον ἔλλοψ , συναγρίς , σμύραινα , ἐγχέλυς · οἱ δὲ τέτταρα μὲν δίστοιχα δὲ πλὴν τοῦ ἐσχάτου , οἷον κίχλη καὶ πέρκη καὶ γλάνις καὶ κυπρῖνος . Ἔχουσι δὲ καὶ οἱ γαλεώδεις διπλᾶ πάντες , καὶ πέντ’ ἐφ’ ἑκάτερα · ὁ δὲ ξιφίας ὀκτὼ διπλᾶ . Περὶ μὲν οὖν πλήθους βραγχίων ἐν τοῖς ἰχθύσι τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον . Ἔτι δὲ πρὸς τἆλλα ζῷα οἱ ἰχθύες διαφέρουσι πρὸς τῇ διαφορᾷ τῇ περὶ τὰ βράγχια · οὔτε γὰρ ὥσπερ τῶν πεζῶν ὅσα ζῳοτόκα ἔχει τρίχας , οὔθ’ ὥσπερ ἔνια τῶν ᾠοτοκούντων τετραπόδων φολίδας , οὔθ’ ὡς τὸ τῶν ὀρνέων γένος πτερωτόν , ἀλλ’ οἱ μὲν πλεῖστοι αὐτῶν λεπιδωτοί εἰσιν , ὀλίγοι δέ τινες τραχεῖς , ἐλάχιστον δ’ ἐστὶ πλῆθος αὐτῶν τὸ λεῖον . Τῶν μὲν οὖν σελαχῶν τὰ μὲν τραχέα ἐστὶ τὰ δὲ λεῖα , γόγγροι δὲ καὶ ἐγχέλυες καὶ θύννοι τῶν λείων . Καρχαρόδοντες δὲ πάντες οἱ ἰχθύες ἔξω τοῦ σκάρου · καὶ πάντες ἔχουσιν ὀξεῖς τοὺς ὀδόντας καὶ πολυστοίχους , καὶ ἔνιοι ἐν τῇ γλώττῃ . Καὶ γλῶτταν σκληρὰν καὶ ἀκανθώδη ἔχουσι , καὶ προσπεφυκυῖαν οὕτως ὥστ’ ἐνίοτε μὴ δοκεῖν ἔχειν . Τὸ δὲ στόμα οἱ μὲν ἀνερρωγός , ὥσπερ ἔνια τῶν ζῳοτόκων καὶ τετραπόδων . Τῶν δ’ αἰσθητηρίων τῶν μὲν ἄλλων οὐθὲν ἔχουσι φανερὸν οὔτ’ αὐτὸ οὔτε τοὺς πόρους , οὔτ’ ἀκοῆς οὔτ’ ὀσφρήσεως · ὀφθαλμοὺς δὲ πάντες ἔχουσιν ἄνευ βλεφάρων , οὐ σκληρόφθαλμοι ὄντες . Ἔναιμον μὲν οὖν ἐστὶν ἅπαν τὸ τῶν ἰχθύων γένος , εἰσὶ δ’ αὐτῶν οἱ μὲν ᾠοτόκοι οἱ δὲ ζῳοτόκοι , οἱ μὲν λεπιδωτοὶ πάντες ᾠοτόκοι , τὰ δὲ σελάχη πάντα ζῳοτόκα πλὴν βατράχου .
Lemmas: ὁ δέ ἔνυδρος ζῷον ὁ ὁ ἰχθῦς γένος εἷς ἀπό ὁ ἄλλος ἀφορίζω , πολύς περιέχω ἰδέα . κεφαλή μέν γάρ ἔχω καί ὁ πρανής καί ὁ ὕπτιος , ἐν ὅς τόπος ὁ γαστήρ καί ὁ σπλάγχνον · καί ὀπίσθιος οὐραῖος συνεχής ἔχω καί ἄσχιστος · οὗτος δέ οὐ πᾶς ὅμοιος . αὐχήν δέ οὐδείς ἔχω ἰχθῦς , οὐδέ κῶλον οὐδείς , οὐδέ ὄρχις ὅλος , οὔτε ἐντός οὔτε ἐκτός , οὐδέ μαστός . οὗτος μέν οὖν ὅλος οὐδέ ἄλλος οὐδείς ὁ μή ζωοτοκέω , οὐδέ ὁ ζωοτοκέω πᾶς , ἀλλά ὅσος εὐθύς ἐν ἑαυτοῦ ζῳοτοκέω καί μή ᾠοτοκέω πρῶτος . καί γάρ ὁ δελφίς ζῳοτοκέω , διό ἔχω μαστός δύο , οὐ ἄνω δέ ἀλλά πλησίον ὁ ἄρθρον . ἔχω δέ οὐ ὥσπερ ὁ τετράπους ἐπιφανής θηλή , ἀλλά οἷος ῥύαξ δύο , ἑκατέρωθεν ἐκ ὁ πλάγιον εἷς , ἐκ ὅς ὁ γάλα ῥέω · καί θηλάζω ὑπό ὁ τέκνον παρακολουθέω · καί οὗτος ὁράω ἤδη ὑπό τις φανερός . ὁ δέ ἰχθῦς , ὥσπερ λέγω , οὔτε μαστός ἔχω οὔτε αἰδοῖον πόρος ἐκτός οὐδείς φανερός . ἴδιος δέ ἔχω ὁ τε ὁ βράγχιον , ᾗ ὁ ὕδωρ ἀφίημι δέχομαι κατά ὁ στόμα , καί ὁ πτερύγιον , ὁ μέν πολύς τέσσαρες , ὁ δέ προμήκης δύο , οἷος ἔγχελυς , εἰμί πρός ὁ βράγχιον . ὅμοιος δέ καί κεστρεύς , οἷος ἐν Σιφή ὁ ἐν ὁ λίμνη , δύο , καί ὁ καλέω ταινία ὡσαύτως . ἔνιοι δέ ὁ προμήκης οὐδέ πτερύγιον ἔχω , οἷος σμύραινα , οὐδέ ὁ βράγχιον διαρθρόω ὅμοιος ὁ ἄλλος ἰχθῦς . αὐτός δέ ὁ ἔχω βράγχιον ὁ μέν ἔχω ἐπικάλυμμα ὁ βράγχιον , ὁ δέ σέλαχος πᾶς ἀκάλυπτος . καί ὁ μέν ἔχω κάλυμμα πᾶς ἐκ πλάγιος ἔχω ὁ βράγχιον , ὁ δέ σέλαχος ὁ μέν πλατύς κάτω ἐν ὁ ὕπτιος , οἷος νάρκη καί βάτος , ὁ δέ προμήκης ἐν ὁ πλάγιος , οἷος πᾶς ὁ γαλεώδης . ὁ δέ βάτραχος ἐκ πλάγιος μέν ἔχω , καλύπτω δέ οὐ ἀκανθώδης κάλυμμα ὥσπερ ὁ μή σελαχώδης , ἀλλά δερματώδης . ἔτι δέ ὁ ἔχω βράγχιον ὁ μέν ἁπλόος εἰμί ὁ βράγχιον , ὁ δέ διπλόος · ὁ δέ ἔσχατος πρός ὁ σῶμα πᾶς ἁπλόος . καί πάλιν ὁ μέν ὀλίγος βράγχιον ἔχω , ὁ δέ πλῆθος βράγχιον · ἴσος δέ ἐπί ἑκάτερος πᾶς . ἔχω δέ ὁ ἐλαχύς ἔχω εἷς ἐπί ἑκάτερος βράγχιον , διπλόος δέ οὗτος , οἷος κάπρος · ὁ δέ δύο ἐπί ἑκάτερος , ὁ μέν ἁπλόος ὁ δέ διπλόος , οἷος γόγγρος καί σκάρος · ὁ δέ τέσσαρες ἐπί ἑκάτερος ἁπλόος , οἷος ἔλλοψ , συναγρίς , σμύραινα , ἔγχελυς · ὁ δέ τέσσαρες μέν δίστοιχος δέ πλήν ὁ ἔσχατος , οἷος κίχλη καί πέρκη καί γλάνις καί κυπρῖνος . ἔχω δέ καί ὁ γαλεώδης διπλόος πᾶς , καί πέντε ἐπί ἑκάτερος · ὁ δέ ξιφίας ὀκτώ διπλόος . περί μέν οὖν πλῆθος βράγχιον ἐν ὁ ἰχθῦς οὗτος ἔχω ὁ τρόπος . ἔτι δέ πρός ἄλλος ζῷον ὁ ἰχθῦς διαφέρω πρός ὁ διαφορά ὁ περί ὁ βράγχιον · οὔτε γάρ ὥσπερ ὁ πεζός ὅσος ζῳοτόκος ἔχω θρίξ , οὔτε ὥσπερ ἔνιοι ὁ ᾠοτοκέω τετράπους φολίς , οὔτε ὡς ὁ ὁ ὄρνεον γένος πτερωτός , ἀλλά ὁ μέν πολύς αὐτός λεπιδωτός εἰμί , ὀλίγος δέ τις τραχύς , ἐλαχύς δέ εἰμί πλῆθος αὐτός ὁ λεῖος . ὁ μέν οὖν σέλαχος ὁ μέν τραχύς εἰμί ὁ δέ λεῖος , γόγγρος δέ καί ἔγχελυς καί θύννος ὁ λεῖος . καρχαρόδων δέ πᾶς ὁ ἰχθῦς ἔξω ὁ σκάρος · καί πᾶς ἔχω ὀξύς ὁ ὀδούς καί πολύστοιχος , καί ἔνιοι ἐν ὁ γλῶσσα . καί γλῶσσα σκληρός καί ἀκανθώδης ἔχω , καί προσφύω οὕτως ὥστε ἐνίοτε μή δοκέω ἔχω . ὁ δέ στόμα ὁ μέν ἀναρρήγνυμι , ὥσπερ ἔνιοι ὁ ζῳοτόκος καί τετράπους . ὁ δέ αἰσθητήριον ὁ μέν ἄλλος οὐδείς ἔχω φανερός οὔτε αὐτός οὔτε ὁ πόρος , οὔτε ἀκοή οὔτε ὄσφρησις · ὀφθαλμός δέ πᾶς ἔχω ἄνευ βλέφαρον , οὐ σκληρόφθαλμος εἰμί . ἔναιμος μέν οὖν εἰμί ἅπας ὁ ὁ ἰχθῦς γένος , εἰμί δέ αὐτός ὁ μέν ᾠότοκος ὁ δέ ζῳοτόκος , ὁ μέν λεπιδωτός πᾶς ᾠότοκος , ὁ δέ σέλαχος πᾶς ζῳοτόκος πλήν βάτραχος .