aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 9.49b
Τῶν δ’ ὀρνέων πολλὰ μεταβάλλουσι κατὰ τὰς ὥρας καὶ τὸ χρῶμα καὶ τὴν φωνήν , οἷον ὁ κόττυφος ἀντὶ μέλανος ξανθός , καὶ τὴν φωνὴν ἴσχει ἀλλοίαν · ἐν μὲν γὰρ τῷ θέρει ᾄδει , τοῦ δὲ χειμῶνος παταγεῖ καὶ φθέγγεται θορυβῶδες . Μεταβάλλει δὲ καὶ ἡ κίχλη τὸ χρῶμα · τοῦ μὲν γὰρ χειμῶνος ψαρὰ τοῦ δὲ θέρους ποικίλα τὰ περὶ τὸν αὐχένα ἴσχει · τὴν μέντοι φωνὴν οὐδὲν μεταβάλλει . Ἡ δ’ ἀηδὼν ᾄδει μὲν συνεχῶς ἡμέρας καὶ νύκτας δεκαπέντε , ὅταν τὸ ὄρος ἤδη δασύνηται · μετὰ δὲ ταῦτα ᾄδει μέν , συνεχῶς δ’ οὐκέτι . Τοῦ δὲ θέρους προϊόντος ἄλλην ἀφίησι φωνὴν καὶ οὐκέτι παντοδαπὴν οὐδὲ τραχεῖαν καὶ ἐπιστρεφῆ ἀλλ’ ἁπλῆν , καὶ τὸ χρῶμα μεταβάλλει , καὶ ἔν γε Ἰταλίᾳ τὸ ὄνομα ἕτερον καλεῖται περὶ τὴν ὥραν ταύτην . Φαίνεται δ’ οὐ πολὺν χρόνον · φωλεῖ γάρ . Μεταβάλλουσι δὲ καὶ οἱ ἐρίθακοι καὶ οἱ καλούμενοι φοινίκουροι ἐξ ἀλλήλων · ἔστι δ’ ὁ μὲν ἐρίθακος χειμερινόν , οἱ δὲ φοινίκουροι θερινοί , διαφέρουσι δ’ ἀλλήλων οὐθὲν ὡς εἰπεῖν ἀλλ’ ἢ τῇ χρόᾳ μόνον . Ὡσαύτως δὲ καὶ αἱ συκαλίδες καὶ οἱ μελαγκόρυφοι · καὶ γὰρ οὗτοι μεταβάλλουσιν εἰς ἀλλήλους . Γίνεται δ’ ἡ μὲν συκαλὶς περὶ τὴν ὀπώραν , ὁ δὲ μελαγκόρυφος εὐθέως μετὰ τὸ φθινόπωρον . Διαφέρουσι δὲ καὶ οὗτοι οὐθὲν ἀλλήλων πλὴν τῇ χρόᾳ καὶ τῇ φωνῇ . Ὅτι δ’ ὁ αὐτός ἐστιν ὄρνις , ἤδη ὦπται περὶ τὴν μεταβολὴν ἑκάτερον τὸ γένος τοῦτο , οὔπω δὲ τελέως μεταβεβληκότα οὐδ’ ἐν θατέρῳ εἴδει ὄντα . Οὐδὲν δ’ ἄτοπον εἰ ἐπὶ τούτων αἱ φωναὶ μεταβάλλουσιν ἢ τὰ χρώματα , ἐπεὶ καὶ ἡ φάττα τοῦ μὲν χειμῶνος οὐ φθέγγεται ( πλὴν ἤδη ποτὲ εὐδίας ἐκ χειμῶνος σφοδροῦ γενομένης ἐφθέγξατο καὶ ἐθαυμαστώθη ὑπὸ τῶν ἐμπείρων ) , ἀλλ’ ὅταν ἔαρ γένηται , τότε ἄρχεται φωνεῖν . Τὸ δ’ ὅλον τὰ ὄρνεα καὶ μάλιστα καὶ πλείστας ἀφίησι φωνάς , ὅταν ὦσι περὶ τὴν ὀχείαν . Μεταβάλλει δὲ καὶ ὁ κόκκυξ τὸ χρῶμα καὶ τῇ φωνῇ οὐ σαφηνίζει , ὅταν μέλλῃ ἀφανίζεσθαι · ἀφανίζεται δ’ ὑπὸ κύνα , φανερὸς δὲ γίνεται ἀπὸ τοῦ ἔαρος ἀρξάμενος μέχρι κυνὸς ἐπιτολῆς . Ἀφανίζεται δὲ καὶ ἣν καλοῦσί τινες οἰνάνθην ἀνίσχοντος τοῦ σειρίου , δυομένου δὲ φαίνεται · φεύγει δὲ ὁτὲ μὲν τὰ ψύχη ὁτὲ δὲ τὴν ἀλέαν . Μεταβάλλει δὲ καὶ ὁ ἔποψ τὸ χρῶμα καὶ τὴν ἰδέαν , ὥσπερ πεποίηκεν Αἰσχύλος ἐν τοῖσδε . Τοῦτον δ’ ἐπόπτην ἔποπα τῶν αὑτοῦ κακῶν πεποικίλωκε , κἀποδηλώσας ἔχει θρασὺν πετραῖον ὄρνιν ἐν παντευχίᾳ , ὃς ἦρι μὲν φαίνοντι διαπάλλει πτερόν κίρκου λεπάργου . Δύο γὰρ οὖν μορφὰς φανεῖ , παιδός τε χαὑτοῦ νηδύος μιᾶς ἄπο . Νέας δ’ ὀπώρας ἡνίκ’ ἂν ξανθῇ στάχυς , στικτή νιν αὖθις ἀμφινωμήει πτέρυξ . ἀεὶ δὲ μίσει τῶνδ’ ἄπ’ ἄλλον εἰς τόπον δρυμοὺς ἐρήμους καὶ πάγους ἀποικίσει . Εἰσὶ δὲ τῶν ὀρνίθων οἱ μὲν κονιστικοί , οἱ δὲ λοῦσται , οἱ δ’ οὔτε κονιστικοὶ οὔτε λοῦσται . Ὅσοι μὲν μὴ πτητικοὶ ἀλλ’ ἐπίγειοι , κονιστικοί , οἷον ἀλεκτορίς , πέρδιξ , ἀτταγήν , κορύδαλος , φασιανός · τῶν δ’ εὐθυωνύχων ἔνιοι , καὶ ὅσοι περὶ ποταμὸν ἢ ἕλη ἢ θάλασσαν διατρίβουσι , λοῦνται · οἱ δ’ ἄμφω , καὶ κονίονται καὶ λοῦνται , οἷον περιστερὰ καὶ στρουθός · τῶν δὲ γαμψωνύχων οἱ πολλοὶ οὐδέτερον . Ταῦτα μὲν οὖν τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον , ἴδιον δ’ ἐνίοις συμβαίνει τῶν ὀρνιθίων τὸ ἀποψοφεῖν , οἷον καὶ ταῖς τρυγόσιν · ποιοῦνται δὲ καὶ περὶ τὴν ἕδραν κίνησιν οἱ τοιοῦτοι ἰσχυρὰν ἅμα τῇ φωνῇ .
Lemmas: ὁ δέ ὄρνεον πολύς μεταβάλλω κατά ὁ ὥρα καί ὁ χρῶμα καί ὁ φωνή , οἷος ὁ κόσσυφος ἀντί μέλας ξανθός , καί ὁ φωνή ἴσχω ἀλλοῖος · ἐν μέν γάρ ὁ θέρος ἀείδω , ὁ δέ χειμών παταγέω καί φθέγγομαι θορυβώδης . μεταβάλλω δέ καί ὁ κίχλη ὁ χρῶμα · ὁ μέν γάρ χειμών ψαρός ὁ δέ θέρος ποικίλος ὁ περί ὁ αὐχήν ἴσχω · ὁ μέντοι φωνή οὐδείς μεταβάλλω . ὁ δέ ἀηδών ἀείδω μέν συνεχής ἡμέρα καί νύξ δεκαπέντε , ὅταν ὁ ὄρος ἤδη δασύνω · μετά δέ οὗτος ἀείδω μέν , συνεχής δέ οὐκέτι . ὁ δέ θέρος προέρχομαι ἄλλος ἀφίημι φωνή καί οὐκέτι παντοδαπός οὐδέ τραχύς καί ἐπιστρεφής ἀλλά ἁπλόος , καί ὁ χρῶμα μεταβάλλω , καί ἐν γε Ἰταλία ὁ ὄνομα ἕτερος καλέω περί ὁ ὥρα οὗτος . φαίνω δέ οὐ πολύς χρόνος · φωλέω γάρ . μεταβάλλω δέ καί ὁ ἐρίθακος καί ὁ καλέω φοινίκουρος ἐκ ἀλλήλων · εἰμί δέ ὁ μέν ἐρίθακος χειμερινός , ὁ δέ φοινίκουρος θερινός , διαφέρω δέ ἀλλήλων οὐδείς ὡς λέγω ἀλλά ἤ ὁ χροιά μόνος . ὡσαύτως δέ καί ὁ συκαλίς καί ὁ μελαγκόρυφος · καί γάρ οὗτος μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων . γίγνομαι δέ ὁ μέν συκαλίς περί ὁ ὀπώρα , ὁ δέ μελαγκόρυφος εὐθύς μετά ὁ φθινόπωρον . διαφέρω δέ καί οὗτος οὐδείς ἀλλήλων πλήν ὁ χροιά καί ὁ φωνή . ὅτι δέ ὁ αὐτός εἰμί ὄρνις , ἤδη ὁράω περί ὁ μεταβολή ἑκάτερος ὁ γένος οὗτος , οὔπω δέ τέλειος μεταβάλλω οὐδέ ἐν ἕτερος εἶδος εἰμί . οὐδείς δέ ἄτοπος εἰ ἐπί οὗτος ὁ φωνή μεταβάλλω ἤ ὁ χρῶμα , ἐπεί καί ὁ φάσσα ὁ μέν χειμών οὐ φθέγγομαι ( πλήν ἤδη ποτέ εὐδία ἐκ χειμών σφοδρός γίγνομαι φθέγγομαι καί θαυμαστόω ὑπό ὁ ἔμπειρος ) , ἀλλά ὅταν ἔαρ γίγνομαι , τότε ἄρχω φωνέω . ὁ δέ ὅλος ὁ ὄρνεον καί μάλα καί πολύς ἀφίημι φωνή , ὅταν εἰμί περί ὁ ὀχεία . μεταβάλλω δέ καί ὁ κόκκυξ ὁ χρῶμα καί ὁ φωνή οὐ σαφηνίζω , ὅταν μέλλω ἀφανίζω · ἀφανίζω δέ ὑπό κύων , φανερός δέ γίγνομαι ἀπό ὁ ἔαρ ἄρχω μέχρι κύων ἐπιτολή . ἀφανίζω δέ καί ὅς καλέω τις οἰνάνθη ἀνίσχω ὁ σείριος , δύω δέ φαίνω · φεύγω δέ ὅτε μέν ὁ ψῦχος ὅτε δέ ὁ ἀλέα . μεταβάλλω δέ καί ὁ ἔποψ ὁ χρῶμα καί ὁ ἰδέα , ὥσπερ ποιέω Αἰσχύλος ἐν ὅδε . οὗτος δέ ἐπόπτης ἔποψ ὁ ἑαυτοῦ κακός ποικιλόω , ἀποδηλόω ἔχω θρασύς πετραῖος ὄρνις ἐν παντευχία , ὅς ἔαρ μέν φαίνω διαπάλλω πτερόν κίρκος λέπαργος . δύο γάρ οὖν μορφή φαίνω , παῖς τε χαὑτός νηδύς εἷς ἀπό . νέος δέ ὀπώρα ἡνίκα ἄν ξαίνω στάχυς , στικτός νιν αὖθις ἀμφινωμέω πτέρυξ . ἀεί δέ μῖσος ὅδε ἀπό ἄλλος εἰς τόπος δρυμός ἐρῆμος καί πάγος ἀποικίζω . εἰμί δέ ὁ ὄρνις ὁ μέν κονιστικός , ὁ δέ λούστης , ὁ δέ οὔτε κονιστικός οὔτε λούστης . ὅσος μέν μή πτητικός ἀλλά ἐπίγειος , κονιστικός , οἷος ἀλεκτορίς , πέρδιξ , ἀτταγήν , κορύδαλος , φασιανός · ὁ δέ εὐθυώνυχος ἔνιοι , καί ὅσος περί ποταμός ἤ ἕλος ἤ θάλασσα διατρίβω , λούω · ὁ δέ ἄμφω , καί κονίω καί λούω , οἷος περιστερά καί στρουθός · ὁ δέ γαμψῶνυξ ὁ πολύς οὐδέτερος . οὗτος μέν οὖν οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , ἴδιος δέ ἔνιοι συμβαίνω ὁ ὀρνίθιον ὁ ἀποψοφέω , οἷος καί ὁ τρυγών · ποιέω δέ καί περί ὁ ἕδρα κίνησις ὁ τοιοῦτος ἰσχυρός ἅμα ὁ φωνή .