aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 10.1
Προϊούσης δὲ τῆς ἡλικίας ἀνδρὶ καὶ γυναικί , τοῦ μὴ γεννᾶν ἀλλήλοις συνόντας τὸ αἴτιον ὁτὲ μὲν ἐν ἀμφοῖν ἐστίν , ὁτὲ δ’ ἐν θατέρῳ μόνον . Πρῶτον μὲν οὖν ἐπὶ τοῦ θήλεος δεῖ θεωρεῖν τὰ περὶ τὰς ὑστέρας ὅπως ἔχει , ἵν’ εἰ μὲν ἐν ταύταις τὸ αἴτιον , αὗται τυγχάνωσι θεραπείας , εἰ δὲ μὴ ἐν ταύταις , περὶ ἕτερόν τι τῶν αἰτίων ποιῶνται τὴν ἐπιμέλειαν . Ἔστι δ’ , ὥσπερ καὶ περὶ ἄλλο μέρος , φανερὸν εἰ ὑγιαίνει , ὅταν τὸ ἔργον τὸ αὑτοῦ ἱκανῶς ἀποτελῇ καὶ ἄλυπόν τε ᾖ καὶ μετὰ τὰς ἐργασίας ἄκοπον , οἷον ὀφθαλμὸς ὅταν λήμην τε μηδεμίαν ποιῇ καὶ ὁρᾷ καὶ μετὰ τὴν ὅρασιν μὴ ταράττηται μηδ’ ἀδυνατῇ ὁρᾶν πάλιν . Οὕτω καὶ ὑστέρα ἡ πόνον τε μὴ παρέχουσα , καὶ ὃ ἐκείνης ἐστί , τοῦθ’ ἱκανῶς ἀπεργαζομένη , καὶ μετὰ τὰ ἔργα μὴ ἀδύνατος ἀλλ’ ἄκοπος . Λέγεται δὲ καὶ μὴ καλῶς ἔχουσαν τὴν ὑστέραν ὅμως πρὸς τὸ ἔργον τὸ αὑτῆς ἔχειν καλῶς καὶ ἀλύπως , ἂν μὴ ταύτης χεῖρον τὸ ἔργον ἐστὶν αὐτῆς ἔχειν , ὥσπερ ὄμμα οὐδὲν κωλύει αὐτὸ ὁρᾶν ἀκριβῶς , μὴ ἔχοντος τοῦ ὀφθαλμοῦ καλῶς πάντα τὰ μόρια , ἢ εἰ φῦμά τι ὄν . Ὁμοίως δὲ καὶ ὑστέρα , εἰ εὖ ἔχει τοῦ ἐπικαίρου τόπου , οὐθὲν ἂν πρὸς τοῦτο βλάπτοι . Δεῖ δὴ τὴν ἔχουσαν καλῶς ὑστέραν πρῶτον μὲν τῷ τόπῳ μὴ ἐν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ εἶναι , ἀλλ’ ὁμοίως τῇ θέσει · πλὴν γίγνεσθαι τὸ πορρώτερον ἄνευ πάθους καὶ λύπης , καὶ μηδὲν ἀναισθητοτέρας εἶναι θιγγανομένας . Τοῦτο δὲ κρίνειν οὐ χαλεπόν . Ὅτι δὲ δεῖ τοιαύτας εἶναι , ἐκ τῶνδε φανερόν . Εἴτε γὰρ μὴ πλησίον προσίασιν , οὐκ ἔσονται ἅμα σπαστικαί · πόρρω γὰρ αὐταῖς ἔσται ὁ τόπος ὅθεν δεῖ ἀναλαβεῖν . Εἰ δὲ μὴ πλησίον μένουσι καὶ μὴ οἷαι ἐπανιέναι πορρωτέρω , κωφότεραι ἔσονται . Διαθιγγάνεσθαι δ’ ἀεί , ὥστε μὴ ταχὺ ἀνοίγεσθαι , δεῖ τοῦτο σφόδρα ποιεῖν καὶ εὐηκόους εἶναι . Ταῦτά τε οὖν χρὴ ὑπάρχειν , ὅσαις τε μὴ ὑπάρχει , αὗται θεραπείας δέονται τινός · καὶ τὰ καταμήνια γίνεσθαι καλῶς , τοῦτο δ’ ἐστὶ δι’ ἴσων χρόνων καὶ μὴ πεπλανημένως , ὑγιαίνοντος τοῦ σώματος . Σημαίνει γὰρ οὕτω γινόμενα καλῶς ἔχειν ἀνοίγεσθαι καὶ δέχεσθαι τὴν ἐκ τοῦ σώματος ὑγρότητα , ὅταν τὸ σῶμα διδῷ . Ὅταν δὲ πλεονάκις ἢ ἐλαττονάκις ἢ πεπλανημένως ἀφιῶσι , τοῦ ἄλλου σώματος μὴ συναιτίου ὄντος ἀλλ’ ὑγιαίνοντος , ἀνάγκη τοῦτο συμβαίνειν δι’ αὐτάς . Καὶ διὰ κωφότητα οὐκ ἀνοίγονται δ’ ἐν τοῖς καιροῖς , ὥστ’ ὀλίγα δέχονται , ἢ μᾶλλον ἐπισπῶνται τὸ ὑγρὸν διά τινα φλεγμασίαν αὐτῶν , ὥστε θεραπείας σημαίνουσι δεόμεναι , ὥσπερ καὶ ὀφθαλμοὶ καὶ κύστις καὶ κοιλία καὶ τἆλλα · πάντες γὰρ οἱ τόποι φλεγμαίνοντες ἕλκουσιν ὑγρότητα τοιαύτην , ἣ πέφυκεν ἐκκρίνεσθαι εἰς ἕκαστον τόπον , ἀλλ’ οὐ τοιαύτη ἢ τοσαύτη . Ὁμοίως δὲ καὶ ἡ ὑστέρα πλείω ἀποδιδοῦσα σημαίνει φλεγματικόν τι πάθος , ἐὰν ὅμοια μὲν πλείω δ’ ἀποδιδῷ . Ἐὰν δ’ ἀνόμοια καὶ σεσημμένα μᾶλλον , οἷα ταῖς ὑγιαινούσαις προέρχεται , τοῦτο μὲν ἤδη πάθος καὶ ἐπίδηλον γίνεται · ἀνάγκη γὰρ καὶ πόνους τινὰς ἐπισημαίνειν ἐχούσης ὡς οὐ δεῖ . Ταῖς δ’ ὑγιαινούσαις τὰ λευκὰ καὶ σεσημμένα προέρχεται , ταῖς μὲν καὶ ἀρχομένων , ταῖς δὲ πλείσταις ληγόντων τῶν καταμηνίων . Ὅσαις μὲν οὖν σεσημμένα μᾶλλον γίνεται ἢ ταῖς ὑγιαινούσαις , ἢ ἄτακτα , πλείω ἢ ἐλάττω , μᾶλλον δέονται θεραπείας ὡς ἐμποδιζόντων πρὸς τὴν τέκνωσιν . Ὅσαις δὲ τοῖς χρόνοις μόνον ἀνωμάλοις καὶ μὴ δι’ ἴσου , ἧττον μὲν διακωλυτικὸν τὸ πάθος , διασημαίνει μέντοι τῆς ὑστέρας τὴν ἕξιν κινουμένην καὶ οὐκ ἀεὶ ὁμοίως μένουσαν . Ἔστι δὲ τοῦτο τὸ πάθος οἷον μὲν βλάψαι τὰς εὐφυεῖς πρὸς τὴν σύλληψιν , οὐ μέντοι νόσος , ἀλλὰ τοιοῦτόν τι πάθος οἷον καθίστασθαι καὶ ἄνευ θεραπείας , ἂν μή τι προσεξαμαρτάνῃ αὐτή . Ἔαν δὲ μεταβάλλωσι τῇ τάξει ἢ τῷ πλήθει , τοῦ ἄλλου σώματος μὴ ὁμοίως ἔχοντος ἀλλ’ ὁτὲ μὲν ὑγροτέρου ὁτὲ δὲ ξηροτέρου , οὐθὲν αἴτιαι αἱ ὑστέραι , ἀλλὰ δεῖ καὶ ἀκολουθεῖν αὐτὰς τῇ τοῦ σώματος ἕξει , δεχομένας καὶ ἀφιείσας κατὰ λόγον . Ἐὰν μὲν οὖν ὑγιαίνοντος τοῦ σώματος μεταβάλλοντος δὲ τοῦτο ποιῶσιν , οὐθὲν αὐταὶ δέονται θεραπείας · ἐὰν δὲ νοσοῦντος , ἢ ἐλάττω ἀποδίδωσι διὰ τὸ ἄλλοθί που ἀναλίσκεσθαι τὸ περίττωμα , ἢ κάμνει τὸ σῶμα . Ἐὰν δὲ πλείω ἀφιῶσι διὰ τὸ δεῦρο ἐξερεύγεσθαι τὸ σῶμα , οὐδὲ τοῦτο σημαίνει αὐτάς γε τὰς ὑστέρας δεῖσθαι θεραπείας , ἀλλὰ τὸ σῶμα . Ὡς ὅσαις συμμεταβάλλει ταῖς ἕξεσι τοῦ σώματος τὰ γυναικεῖα , δηλοῖ ὅτι οὐθὲν αἴτιον ἐν ταῖς ὑστέραις ἐστίν , ὅτι ὑγιαίνουσαι διατελοῦσιν . Αὐταὶ δ’ αὑτῶν ὁτὲ μὲν ἀρρωστότεραι , ὁτὲ δὲ ἰσχύουσι μᾶλλον , καὶ ὁτὲ μὲν ὑγρότεραι , ὁτὲ δὲ ξηρότεραι . Καὶ φοιτᾷ αὐταῖς , ὅταν μὲν πλεῖον τὸ σῶμα αὑτοῦ , πλείω , ὅταν δ’ ἔλαττον , ἐλάττω , καὶ ἐὰν μὲν ὑγρόν , ὑδαρέστερα , ἐὰν δὲ ξηρόν , ἐναιμότερα . Καὶ ἄρχονται μὲν ἐκ λευκῶν γαλακτοειδῶν , ἀνόσμων μενουσῶν · τὰ δὲ φοινικᾶ μέν , ἀπολήγοντα δὲ λευκότερα , ἐσχάτης καταμίξεως . Ὀσμὴν δ’ ἔχει τὰ λευκὰ ταῦτα οὐ σηπεδόνος , ἀλλὰ δριμυτέραν καὶ βαρυτέραν , οὔτε πύου · καὶ ἄνευ μὲν τήξεως , μετὰ μέντοι θερμασίας , ὅταν οὗτος ᾖ ὁ τρόπος τῶν σημείων . Ὅσαις μὲν οὖν οὕτω συμβαίνει , ταύταις ἔχουσιν ὡς δεῖ τὰ περὶ τὰς ὑστέρας πρὸς τὴν τέκνωσιν .
Lemmas: προέρχομαι δέ ὁ ἡλικία ἀνήρ καί γυνή , ὁ μή γεννάω ἀλλήλων σύνειμι ὁ αἴτιος ὅτε μέν ἐν ἄμφω εἰμί , ὅτε δέ ἐν ἕτερος μόνος . πρῶτος μέν οὖν ἐπί ὁ θῆλυς δέω θεωρέω ὁ περί ὁ ὕστερος ὅπως ἔχω , ἵνα εἰ μέν ἐν οὗτος ὁ αἴτιος , οὗτος τυγχάνω θεραπεία , εἰ δέ μή ἐν οὗτος , περί ἕτερος τις ὁ αἴτιος ποιέω ὁ ἐπιμέλεια . εἰμί δέ , ὥσπερ καί περί ἄλλος μέρος , φανερός εἰ ὑγιαίνω , ὅταν ὁ ἔργον ὁ ἑαυτοῦ ἱκανός ἀποτελέω καί ἄλυπος τε εἰμί καί μετά ὁ ἐργασία ἄκοπος , οἷος ὀφθαλμός ὅταν λήμη τε μηδείς ποιέω καί ὁράω καί μετά ὁ ὅρασις μή ταράσσω μηδέ ἀδυνατέω ὁράω πάλιν . οὕτως καί ὕστερος ὁ πόνος τε μή παρέχω , καί ὅς ἐκεῖνος εἰμί , οὗτος ἱκανός ἀπεργάζομαι , καί μετά ὁ ἔργον μή ἀδύνατος ἀλλά ἄκοπος . λέγω δέ καί μή καλός ἔχω ὁ ὑστέρα ὅμως πρός ὁ ἔργον ὁ ἑαυτοῦ ἔχω καλός καί ἄλυπος , ἐάν μή οὗτος κακός ὁ ἔργον εἰμί αὐτός ἔχω , ὥσπερ ὄμμα οὐδείς κωλύω αὐτός ὁράω ἀκριβής , μή ἔχω ὁ ὀφθαλμός καλός πᾶς ὁ μόριον , ἤ εἰ φῦμα τις εἰμί . ὅμοιος δέ καί ὕστερος , εἰ εὖ ἔχω ὁ ἐπίκαιρος τόπος , οὐδείς ἄν πρός οὗτος βλάπτω . δέω δή ὁ ἔχω καλός ὕστερος πρῶτος μέν ὁ τόπος μή ἐν ἄλλος καί ἄλλος εἰμί , ἀλλά ὅμοιος ὁ θέσις · πλήν γίγνομαι ὁ πρόσω ἄνευ πάθος καί λύπη , καί μηδείς ἀναίσθητος εἰμί θιγγάνω . οὗτος δέ κρίνω οὐ χαλεπός . ὅτι δέ δέω τοιοῦτος εἰμί , ἐκ ὅδε φανερός . εἴτε γάρ μή πλησίον προσέρχομαι , οὐ εἰμί ἅμα σπαστικός · πρόσω γάρ αὐτός εἰμί ὁ τόπος ὅθεν δέω ἀναλαμβάνω . εἰ δέ μή πλησίον μένω καί μή οἷος ἐπανέρχομαι πρόσω , κωφός εἰμί . διαθιγγάνω δέ ἀεί , ὥστε μή ταχύς ἀνοίγνυμι , δέω οὗτος σφόδρα ποιέω καί εὐήκοος εἰμί . οὗτος τε οὖν χρή ὑπάρχω , ὅσος τε μή ὑπάρχω , οὗτος θεραπεία δέω τις · καί ὁ καταμήνιος γίγνομαι καλός , οὗτος δέ εἰμί διά ἴσος χρόνος καί μή πεπλανημένως , ὑγιαίνω ὁ σῶμα . σημαίνω γάρ οὕτως γίγνομαι καλός ἔχω ἀνοίγνυμι καί δέχομαι ὁ ἐκ ὁ σῶμα ὑγρότης , ὅταν ὁ σῶμα δίδωμι . ὅταν δέ πλεονάκις ἤ ἐλαττονάκις ἤ πεπλανημένως ἀφιέω , ὁ ἄλλος σῶμα μή συναίτιος εἰμί ἀλλά ὑγιαίνω , ἀνάγκη οὗτος συμβαίνω διά αὐτός . καί διά κωφότης οὐ ἀνοίγνυμι δέ ἐν ὁ καιρός , ὥστε ὀλίγος δέχομαι , ἤ μάλα ἐπισπάω ὁ ὑγρός διά τις φλεγμασία αὐτός , ὥστε θεραπεία σημαίνω δέω , ὥσπερ καί ὀφθαλμός καί κύστις καί κοιλία καί ἄλλος · πᾶς γάρ ὁ τόπος φλεγμαίνω ἕλκω ὑγρότης τοιοῦτος , ὅς φύω ἐκκρίνω εἰς ἕκαστος τόπος , ἀλλά οὐ τοιοῦτος ἤ τοσοῦτος . ὅμοιος δέ καί ὁ ὕστερος πολύς ἀποδίδωμι σημαίνω φλεγματικός τις πάθος , ἐάν ὅμοιος μέν πολύς δέ ἀποδίδωμι . ἐάν δέ ἀνόμοιος καί σεσάπτω μάλα , οἷος ὁ ὑγιαίνω προέρχομαι , οὗτος μέν ἤδη πάθος καί ἐπίδηλος γίγνομαι · ἀνάγκη γάρ καί πόνος τις ἐπισημαίνω ἔχω ὡς οὐ δέω . ὁ δέ ὑγιαίνω ὁ λευκός καί σεσάπτω προέρχομαι , ὁ μέν καί ἄρχω , ὁ δέ πολύς λήγω ὁ καταμήνιος . ὅσος μέν οὖν σεσάπτω μάλα γίγνομαι ἤ ὁ ὑγιαίνω , ἤ ἄτακτος , πολύς ἤ ἐλαχύς , μάλα δέω θεραπεία ὡς ἐμποδίζω πρός ὁ τέκνωσις . ὅσος δέ ὁ χρόνος μόνος ἀνώμαλος καί μή διά ἴσος , ἥσσων μέν διακωλυτικός ὁ πάθος , διασημαίνω μέντοι ὁ ὑστέρα ὁ ἕξις κινέω καί οὐ ἀεί ὅμοιος μένω . εἰμί δέ οὗτος ὁ πάθος οἷος μέν βλάπτω ὁ εὐφυής πρός ὁ σύλληψις , οὐ μέντοι νόσος , ἀλλά τοιοῦτος τις πάθος οἷος καθίστημι καί ἄνευ θεραπεία , ἐάν μή τις προσεξαμαρτάνω αὐτός . ἐάω δέ μεταβάλλω ὁ τάξις ἤ ὁ πλῆθος , ὁ ἄλλος σῶμα μή ὅμοιος ἔχω ἀλλά ὅτε μέν ὑγρός ὅτε δέ ξηρός , οὐδείς αἴτιος ὁ ὑστέρα , ἀλλά δέω καί ἀκολουθέω αὐτός ὁ ὁ σῶμα ἕξις , δέχομαι καί ἀφίημι κατά λόγος . ἐάν μέν οὖν ὑγιαίνω ὁ σῶμα μεταβάλλω δέ οὗτος ποιέω , οὐδείς αὐτός δέω θεραπεία · ἐάν δέ νοσέω , ἤ ἐλαχύς ἀποδίδωμι διά ὁ ἄλλοθι που ἀναλίσκω ὁ περίσσωμα , ἤ κάμνω ὁ σῶμα . ἐάν δέ πολύς ἀφιέω διά ὁ δεῦρο ἐξερεύγομαι ὁ σῶμα , οὐδέ οὗτος σημαίνω αὐτός γε ὁ ὕστερος δέω θεραπεία , ἀλλά ὁ σῶμα . ὡς ὅσος συμμεταβάλλω ὁ ἕξις ὁ σῶμα ὁ γυναικεῖος , δηλόω ὅτι οὐδείς αἴτιος ἐν ὁ ὑστέρα εἰμί , ὅτι ὑγιαίνω διατελέω . αὐτός δέ ἑαυτοῦ ὅτε μέν ἄρρωστος , ὅτε δέ ἰσχύω μάλα , καί ὅτε μέν ὑγρός , ὅτε δέ ξηρός . καί φοιτάω αὐτός , ὅταν μέν πολύς ὁ σῶμα ἑαυτοῦ , πολύς , ὅταν δέ ἐλαχύς , ἐλαχύς , καί ἐάν μέν ὑγρός , ὑδαρής , ἐάν δέ ξηρός , ἔναιμος . καί ἄρχω μέν ἐκ λευκός γαλακτοειδής , ἄνοσμος μένω · ὁ δέ φοινίκεος μέν , ἀπολήγω δέ λευκός , ἔσχατος κατάμιξις . ὀσμή δέ ἔχω ὁ λευκός οὗτος οὐ σηπεδών , ἀλλά δριμύς καί βαρύς , οὔτε πύον · καί ἄνευ μέν τῆξις , μετά μέντοι θερμασία , ὅταν οὗτος εἰμί ὁ τρόπος ὁ σημεῖον . ὅσος μέν οὖν οὕτως συμβαίνω , οὗτος ἔχω ὡς δέω ὁ περί ὁ ὑστέρα πρός ὁ τέκνωσις .