aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 5.16
Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον γίνονται τοῖς ὀστρακοδέρμοις καὶ τὰ μὴ ἔχοντα ὄστρακα , οἷον αἵ τε κνῖδαι καὶ οἱ σπόγγοι ἐν ταῖς σήραγξι τῶν πετρῶν . Ἔστι δὲ τῶν κνιδῶν δύο γένη · αἱ μὲν οὖν ἐν τοῖς κοίλοις οὐκ ἀπολύονται τῶν πετρῶν , αἱ δ’ ἐπὶ τοῖς λείοις καὶ πλαταμώδεσιν ἀπολυόμεναι μεταχωροῦσιν . Καὶ αἱ λεπάδες δὲ ἀπολύονται καὶ μεταχωροῦσιν . Τῶν δὲ σπόγγων ἐν ταῖς θαλάμαις γίνονται πιννοφύλακες . Ἔπεστι δ’ οἷον ἀράχνιον ἐπὶ τῶν θαλαμῶν , ὃ διοίγοντες καὶ συνάγοντες θηρεύουσι τὰ ἰχθύδια τὰ μικρά , πρὸς μὲν τὸ εἰσελθεῖν διοίγοντες αὐτά , ὅταν δ’ εἰσέλθῃ , συνάγοντες . Ἔστι δὲ τῶν σπόγγων τρία γένη , ὁ μὲν μανός , ὁ δὲ πυκνός , τρίτος δ’ ὃν καλοῦσιν Ἀχίλλειον λεπτότατος καὶ πυκνότατος καὶ ἰσχυρότατος · ὃν ὑπὸ τὰ κράνη καὶ τὰς κνημῖδας ὑποτιθέασι καὶ ἧττον ἡ πληγὴ ψοφεῖ . Σπανιώτατος δὲ γίνεται οὗτος . Τῶν δὲ πυκνῶν οἱ σκληροὶ σφόδρα καὶ τραχεῖς τράγοι καλοῦνται . Φύονται δ’ ἢ πρὸς πέτρᾳ πάντες ἢ ἐν ταῖς θισί , τρέφονται δ’ ἐν τῇ ἰλύϊ . Σημεῖον δέ · ὅταν γὰρ ληφθῶσι , φαίνονται μεστοὶ ἰλύος · ὅπερ συμβαίνει καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς φυομένοις ἀπὸ τῆς προσφύσεως οὖσα ἡ τροφή . Ἀσθενέστεροι δ’ εἰσὶν οἱ πυκνοὶ τῶν μανῶν διὰ τὸ τὴν πρόσφυσιν εἶναι κατ’ ἔλαττον . Ἔχει δὲ καὶ αἴσθησιν , ὡς φασίν . Σημεῖον δέ · ἐὰν γὰρ μέλλοντος ἀποσπᾶν αἴσθηται , συνάγει ἑαυτὸν καὶ χαλεπὸν ἀφελεῖν ἐστίν . Ταὐτὸ δὲ τοῦτο ποιεῖ καὶ ὅταν ᾖ πνεῦμα πολὺ καὶ κλύδων , πρὸς τὸ μὴ ἀποπίπτειν . Εἰσὶ δέ τινες οἳ περὶ τούτου ἀμφισβητοῦσιν , ὥσπερ οἱ ἐν Τορώνῃ . Τρέφει δ’ ἐν ἑαυτῷ ζῷα , ἕλμινθάς τε καὶ ἕτερ’ ἄττα , ἃ ὅταν ἀποσπασθῇ , τὰ ἰχθύδια τὰ πετραῖα κατεσθίει , καὶ τὰς ῥίζας τὰς ὑπολοίπους · ἐὰν δ’ ἀπορραγῇ , φύεται πάλιν ἐκ τοῦ καταλοίπου καὶ ἀναπληροῦται . Μέγιστοι μὲν οὖν γίγνονται οἱ μανοί , καὶ πλεῖστοι περὶ τὴν Λυκίαν , μαλακώτατοι δ’ οἱ πυκνοί · οἱ γὰρ Ἀχίλλειοι στιφρότεροι τούτων εἰσίν . Ὅλως δ’ οἱ ἐν τοῖς βαθέσι καὶ εὐδιεινοῖς μαλακώτατοί εἰσιν · τὸ γὰρ πνεῦμα καὶ ὁ χειμὼν σκληρύνει , καθάπερ καὶ τἆλλα τὰ φυόμενα , καὶ ἀφαιρεῖται τὴν αὔξησιν · διὸ καὶ οἱ ἐν Ἐλλησπόντῳ τραχεῖς εἰσὶ καὶ πυκνοί , καὶ ὅλως οἵ τ’ ἐπέκεινα Μαλέας καὶ οἱ ἐντὸς διαφέρουσι μαλακότητι καὶ σκληρότητι . Δεῖ δὲ μηδ’ ἀλέαν εἶναι σφόδρα · σήπεται γάρ , ὥσπερ τὰ φυόμενα . Διὸ οἱ πρὸς ταῖς ἀκταῖς εἰσὶ κάλλιστοι , ἂν ὦσιν ἀγχιβαθεῖς · εὖ γὰρ κέκρανται πρὸς ἄμφω διὰ τὸ βάθος . Ἄπλυτοι δ’ ὄντες καὶ ζῶντες ἰδεῖν μέν εἰσι μέλανες . Ἡ δὲ πρόσφυσίς ἐστιν οὔτε καθ’ ἓν οὔτε κατὰ πᾶν · μεταξὺ γάρ εἰσι πόροι κενοί . Περιτέταται δ’ ὥσπερ ὑμὴν περὶ τὰ κάτω · κατὰ πλείω δ’ ἐστὶν ἡ πρόσφυσις . Ἄνωθεν δ’ οἱ μὲν ἄλλοι πόροι συγκεκλεισμένοι , φανεροὶ δ’ εἰσὶ τέτταρες ἢ πέντε · διό φασιν ἔνιοι τούτους εἶναι καθ’ οὓς δέχεται τὴν τροφήν . Ἔστι δ’ ἄλλο γένος ὃ καλοῦσιν ἀπλυσίας διὰ τὸ μὴ δύνασθαι πλύνεσθαι · τοῦτο δὲ τοὺς μὲν μεγάλους πόρους ἔχει , τὸ δ’ ἄλλο πυκνόν ἐστι πᾶν · διατμηθὲν δὲ πυκνότερόν ἐστι καὶ γλισχρότερον τοῦ σπόγγου , καὶ τὸ σύνολον πλευμονῶδες . Ὁμολογεῖται δὲ μάλιστα παρὰ πάντων τοῦτο τὸ γένος αἴσθησιν ἔχειν καὶ πολυχρόνιον εἶναι . Διάδηλοι δ’ εἰσὶν ἐν τῇ θαλάττῃ πρὸς τοὺς σπόγγους τῷ τοὺς σπόγγους μὲν εἶναι λευκοὺς ἐφιζούσης τῆς ἰλύος , τούτους δ’ ἀεὶ μέλανας . Τὰ μὲν οὖν περὶ τοὺς σπόγγους καὶ τὴν τῶν ὀστρακοδέρμων γένεσιν τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον .
Lemmas: ὁ αὐτός δέ τρόπος γίγνομαι ὁ ὀστρακόδερμος καί ὁ μή ἔχω ὄστρακον , οἷος ὁ τε κνίδη καί ὁ σπόγγος ἐν ὁ σῆραγξ ὁ πέτρα . εἰμί δέ ὁ κνίδη δύο γένος · ὁ μέν οὖν ἐν ὁ κοῖλος οὐ ἀπολύω ὁ πέτρα , ὁ δέ ἐπί ὁ λεῖος καί πλαταμώδης ἀπολύω μεταχωρέω . καί ὁ λεπάς δέ ἀπολύω καί μεταχωρέω . ὁ δέ σπόγγος ἐν ὁ θαλάμη γίγνομαι πιννοφῦλαξ . ἔπειμι δέ οἷος ἀράχνιον ἐπί ὁ θαλάμη , ὅς διοίγνυμι καί συνάγω θηρεύω ὁ ἰχθύδιον ὁ μικρός , πρός μέν ὁ εἰσέρχομαι διοίγνυμι αὐτός , ὅταν δέ εἰσέρχομαι , συνάγω . εἰμί δέ ὁ σπόγγος τρεῖς γένος , ὁ μέν μανός , ὁ δέ πυκνός , τρίτος δέ ὅς καλέω Ἀχίλλειος λεπτός καί πυκνός καί ἰσχυρός · ὅς ὑπό ὁ κράνος καί ὁ κνημίς ὑποτίθημι καί ἥσσων ὁ πληγή ψοφέω . σπάνιος δέ γίγνομαι οὗτος . ὁ δέ πυκνός ὁ σκληρός σφόδρα καί τραχύς τράγος καλέω . φύω δέ ἤ πρός πέτρα πᾶς ἤ ἐν ὁ θίς , τρέφω δέ ἐν ὁ ἰλύς . σημεῖον δέ · ὅταν γάρ λαμβάνω , φαίνω μεστός ἰλύς · ὅς συμβαίνω καί ὁ ἄλλος ὁ φύω ἀπό ὁ πρόσφυσις εἰμί ὁ τροφή . ἀσθενής δέ εἰμί ὁ πυκνός ὁ μανός διά ὁ ὁ πρόσφυσις εἰμί κατά ἐλαχύς . ἔχω δέ καί αἴσθησις , ὡς φημί . σημεῖον δέ · ἐάν γάρ μέλλω ἀποσπάω αἰσθάνομαι , συνάγω ἑαυτοῦ καί χαλεπός ἀφαιρέω εἰμί . αὐτός δέ οὗτος ποιέω καί ὅταν εἰμί πνεῦμα πολύς καί κλύδων , πρός ὁ μή ἀποπίπτω . εἰμί δέ τις ὅς περί οὗτος ἀμφισβητέω , ὥσπερ ὁ ἐν Τορώνη . τρέφω δέ ἐν ἑαυτοῦ ζῷον , ἕλμινς τε καί ἕτερος τις , ὅς ὅταν ἀποσπάω , ὁ ἰχθύδιον ὁ πετραῖος κατεσθίω , καί ὁ ῥίζα ὁ ὑπόλοιπος · ἐάν δέ ἀπαράσσω , φύω πάλιν ἐκ ὁ κατάλοιπος καί ἀναπληρόω . μέγας μέν οὖν γίγνομαι ὁ μανός , καί πολύς περί ὁ Λυκία , μαλακός δέ ὁ πυκνός · ὁ γάρ Ἀχίλλειος στιφρός οὗτος εἰμί . ὅλος δέ ὁ ἐν ὁ βαθύς καί εὐδιεινός μαλακός εἰμί · ὁ γάρ πνεῦμα καί ὁ χειμών σκληρύνω , καθά καί ἄλλος ὁ φύω , καί ἀφαιρέω ὁ αὔξησις · διό καί ὁ ἐν Ἐλλήσποντος τραχύς εἰμί καί πυκνός , καί ὅλος ὁ τε ἐπέκεινα Μαλέα καί ὁ ἐντός διαφέρω μαλακότης καί σκληρότης . δέω δέ μηδέ ἀλέα εἰμί σφόδρα · σήπω γάρ , ὥσπερ ὁ φύω . διό ὁ πρός ὁ ἀκτή εἰμί καλός , ἐάν εἰμί ἀγχιβαθής · εὖ γάρ κραίνω πρός ἄμφω διά ὁ βάθος . ἄπλυτος δέ εἰμί καί ζάω ὁράω μέν εἰμί μέλας . ὁ δέ πρόσφυσις εἰμί οὔτε κατά εἷς οὔτε κατά πᾶς · μεταξύ γάρ εἰμί πόρος κενός . περιτείνω δέ ὥσπερ ὑμήν περί ὁ κάτω · κατά πολύς δέ εἰμί ὁ πρόσφυσις . ἄνωθεν δέ ὁ μέν ἄλλος πόρος συγκλείω , φανερός δέ εἰμί τέσσαρες ἤ πέντε · διό φημί ἔνιοι οὗτος εἰμί κατά ὅς δέχομαι ὁ τροφή . εἰμί δέ ἄλλος γένος ὅς καλέω ἀπλυσία διά ὁ μή δύναμαι πλύνω · οὗτος δέ ὁ μέν μέγας πόρος ἔχω , ὁ δέ ἄλλος πυκνός εἰμί πᾶς · διατέμνω δέ πυκνός εἰμί καί γλίσχρος ὁ σπόγγος , καί ὁ σύνολος πλευμονώδης . ὁμολογέω δέ μάλα παρά πᾶς οὗτος ὁ γένος αἴσθησις ἔχω καί πολυχρόνιος εἰμί . διάδηλος δέ εἰμί ἐν ὁ θάλασσα πρός ὁ σπόγγος ὁ ὁ σπόγγος μέν εἰμί λευκός ἐφίζω ὁ ἰλύς , οὗτος δέ ἀεί μέλας . ὁ μέν οὖν περί ὁ σπόγγος καί ὁ ὁ ὀστρακόδερμος γένεσις οὗτος ἔχω ὁ τρόπος .