aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 8.19
Τῶν δ’ ἰχθύων τὸ πλεῖστον γένος εὐθηνεῖ μᾶλλον , ὥσπερ εἴρηται πρότερον , ἐν τοῖς ἐπομβρίοις ἔτεσιν · οὐ γὰρ μόνον τότε πλείω τροφὴν ἔχουσιν , ἀλλὰ καὶ ὅλως τὸ ὄμβριον συμφέρει , καθάπερ καὶ τοῖς ἐκ τῆς γῆς φυομένοις · καὶ γὰρ τὰ λάχανα καίπερ ἀρδευόμενα ὅμως ἐπιδίδωσιν ὑόμενα πλέον . Τὸ δ’ αὐτὸ καὶ οἱ κάλαμοι πάσχουσιν οἱ πεφυκότες ἐν ταῖς λίμναις · οὐθὲν γὰρ ὡς εἰπεῖν αὐξάνονται μὴ γινομένων ὑδάτων . Σημεῖον δὲ καὶ τὸ τοὺς πλείστους τῶν ἰχθύων εἰς τὸν Πόντον ἐκτοπίζειν θεριοῦντας · διὰ γὰρ τὸ πλῆθος τῶν ποταμῶν γλυκύτερον τὸ ὕδωρ , καὶ τροφὴν οἱ ποταμοὶ καταφέρουσι πολλήν . Ἔτι δὲ καὶ εἰς τοὺς ποταμοὺς ἀναπλέουσι πολλοὶ τῶν ἰχθύων , καὶ εὐθηνοῦσιν ἐν τοῖς ποταμοῖς καὶ ἐν ταῖς λίμναις , οἷον ἄμια καὶ κεστρεύς . Γίνονται δὲ καὶ οἱ κωβιοὶ πίονες ἐν τοῖς ποταμοῖς · καὶ ὅλως τὰ εὔλιμνα τῶν χωρίων ἀρίστους ἔχει ἰχθῦς . Αὐτῶν δὲ τῶν ὑδάτων οἱ θερινοὶ ὄμβροι μᾶλλον συμφέρουσι τοῖς πλείστοις ἰχθύσι , καὶ ὅταν τὸ ἔαρ καὶ τὸ θέρος καὶ τὸ φθινόπωρον γένηται ἔπομβρον , ὁ δὲ χειμὼν εὐδιεινός . Ὡς δ’ εἰπεῖν ὅλως ὅταν καὶ κατὰ τοὺς ἀνθρώπους εὐετηρία ᾖ , καὶ τοῖς πλείστοις ἰχθύσι συμβαίνει εὐημερεῖν . Ἐν δὲ τοῖς ψυχροῖς τόποις οὐκ εὐθηνοῦσιν . Μάλιστα δὲ πονοῦσιν ἐν τοῖς χειμῶσιν οἱ ἔχοντες λίθον ἐν τῇ κεφαλῇ , οἷον χρόμις , λάβραξ , σκίαινα , φάγρος · διὰ γὰρ τὸν λίθον ὑπὸ τοῦ ψύχους καταπήγνυνται καὶ ἐκπίπτουσιν . Τοῖς μὲν οὖν πλείστοις ἰχθύσι συμφέρει μᾶλλον , κεστρεῖ δὲ καὶ κεφάλῳ καὶ ὃν καλοῦσί τινες μύρινον τοὐναντίον · ὑπὸ γὰρ τῶν ὀμβρίων ὑδάτων ἀποτυφλοῦνται οἱ πολλοὶ αὐτῶν θᾶττον , ἂν λίαν ὑπερβάλλωσιν . Εἰώθασι γὰρ πάσχειν αὐτὸ οἱ κέφαλοι ἐν τοῖς χειμῶσι μᾶλλον · γίνεται γὰρ τὰ ὄμματα αὐτῶν λευκά , καὶ ἁλίσκονται τότε λεπτοί , καὶ τέλος ἀπόλλυνται πάμπαν . Ἔοικε δ’ οὐ διὰ τὴν ὑπερομβρίαν τοῦτο πάσχειν μᾶλλον , ἀλλὰ διὰ τὸ ψῦχος · ἤδη γοῦν καὶ ἄλλοθι καὶ περὶ Ναυπλίαν τῆς Ἀργείας περὶ τὸ τέναγος πολλοὶ τυφλοὶ ἐλήφθησαν ἰσχυροῦ γενομένου ψύχους · ἐλήφθησαν δὲ πολλοὶ καὶ λευκὴν ἔχοντες τὴν ὄψιν . Πονεῖ δὲ τοῦ χειμῶνος καὶ ὁ χρύσοφρυς , τοῦ δὲ θέρους ὁ ἀχάρνας , καὶ γίνεται λεπτός . Συμφέρει δὲ τοῖς κορακίνοις ὡς εἰπεῖν παρὰ τοὺς ἄλλους ἰχθῦς τὰ αὐχμώδη μᾶλλον τῶν ἐτῶν · καὶ τούτοις δὲ διὰ τὸ συμβαίνειν ἀλέαν μᾶλλον ἐν τοῖς αὐχμοῖς . Τόποι δ’ ἑκάστοις συμφέρουσι πρὸς εὐθηνίαν , ὅσα μέν ἐστι φύσει παράγεια ἢ πελάγια , ἐν ἑκατέρῳ τούτων , ὅσα δ’ ἐπαμφοτερίζει , ἐν ἀμφοτέροις · εἰσὶ δέ τινες καὶ ἴδιοι τόποι ἑκάστοις ἐν οἷς εὐθηνοῦσιν . Ὡς δ’ ἁπλῶς εἰπεῖν οἱ φυκώδεις συμφέρουσιν · πιότεροι γοῦν ἐν τοῖς τοιούτοις ἁλίσκονται , ὅσοι παντοδαποὺς νέμονται τόπους · οἱ μὲν γὰρ φυκιοφάγοι τροφῆς εὐποροῦσιν , οἱ δὲ σαρκοφάγοι πλείοσιν ἐντυγχάνουσιν ἰχθύσιν . Διαφέρουσι δὲ καὶ τὰ βόρεια καὶ τὰ νότια · τὰ γὰρ μακρὰ μᾶλλον εὐθηνεῖ ἐν τοῖς βορείοις , καὶ τοῦ θέρους ἁλίσκονται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ χωρίου πλείους τοῖς βορείοις τῶν μακρῶν καὶ τῶν πλατέων . Οἱ δὲ θύννοι καὶ οἱ ξιφίαι οἰστρῶσι περὶ κυνὸς ἐπιτολήν · ἔχουσι γὰρ ἀμφότεροι τηνικαῦτα παρὰ τὰ πτερύγια οἷον σκωλήκιον τὸ καλούμενον οἶστρον , ὅμοιον μὲν σκορπίῳ , μέγεθος δ’ ἡλίκον ἀράχνης · ποιοῦσι δὲ ταῦτα πόνον τοιοῦτον ὥστ’ ἐξάλλεσθαι οὐκ ἔλαττον ἐνίοτε τὸν ξιφίαν τοῦ δελφῖνος , διὸ καὶ τοῖς πλοίοις πολλάκις ἐμπίπτουσιν . Χαίρουσι δ’ οἱ θύννοι μάλιστα τῶν ἰχθύων τῇ ἀλέᾳ , καὶ πρὸς τὴν ἄμμον τὴν πρὸς τῇ γῇ προσχωροῦσι τῆς ἀλέας ἕνεκεν , ὅτι θερμαίνονται , καὶ ἄνω ἐπιπολάζουσιν . Τὰ δὲ μικρὰ τῶν ἰχθυδίων σώζεται διὰ τὸ παρορασθαι · διώκουσι γὰρ τὰ μείζω οἱ μεγάλοι . Τῶν δ’ ᾠῶν καὶ τοῦ γόνου διαφθείρεται τὸ πολὺ διὰ τὰς ἀλέας · οὗ γὰρ ἂν ἐφάψωνται , πᾶν τοῦτο λυμαίνονται . Ἁλίσκονται δὲ μάλιστα οἱ ἰχθύες πρὸ ἡλίου ἀνατολῆς καὶ μετὰ τὴν δύσιν , ὅλως δὲ περὶ δυσμὰς ἡλίου καὶ ἀνατολάς · οὗτοι γὰρ λέγονται εἶναι ὡραῖοι βόλοι , διὸ καὶ τὰ δίκτυα ταύτην τὴν ὥραν ἀναιροῦνται οἱ ἁλιεῖς . Μάλιστα γὰρ ἀπατῶνται οἱ ἰχθύες τῇ ὄψει κατὰ τούτους τοὺς καιρούς · τῆς μὲν γὰρ νυκτὸς ἡσυχάζουσι , πλείονος δὲ γινομένου τοῦ φωτὸς μᾶλλον ὁρῶσιν . Νόσημα δὲ λοιμῶδες μὲν οὐδὲν εἰς τοὺς ἰχθῦς φαίνεται ἐμπῖπτον , οἷον ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων συμβαίνει πολλάκις καὶ τῶν ζῳοτόκων καὶ τετραπόδων εἰς ἵππους καὶ βοῦς , καὶ τῶν ἄλλων εἰς ἔνια καὶ ἥμερα καὶ ἄγρια · νοσεῖν μέντοι γε δοκοῦσιν · τεκμαίρονται δ’ οἱ ἁλιεῖς τῷ ἐνίους ἁλίσκεσθαι λεπτοὺς καὶ ἠσθενηκόσιν ὁμοίους καὶ τὸ χρῶμα μεταβεβληκότας ἐν πολλοῖς καὶ πίοσιν ἑαλωκότας καὶ τῷ γένει τῷ αὐτῷ . Περὶ μὲν οὖν τῶν θαλαττίων τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον ·
Lemmas: ὁ δέ ἰχθῦς ὁ πολύς γένος εὐθηνέω μάλα , ὥσπερ λέγω πρότερος , ἐν ὁ ἐπόμβριος ἔτος · οὐ γάρ μόνος τότε πολύς τροφή ἔχω , ἀλλά καί ὅλος ὁ ὄμβριος συμφέρω , καθά καί ὁ ἐκ ὁ γῆ φύω · καί γάρ ὁ λάχανον καίπερ ἀρδεύω ὅμως ἐπιδίδωμι ὕω πολύς . ὁ δέ αὐτός καί ὁ κάλαμος πάσχω ὁ φύω ἐν ὁ λίμνη · οὐδείς γάρ ὡς λέγω αὐξάνω μή γίγνομαι ὕδωρ . σημεῖον δέ καί ὁ ὁ πολύς ὁ ἰχθῦς εἰς ὁ Πόντος ἐκτοπίζω θερίζω · διά γάρ ὁ πλῆθος ὁ ποταμός γλυκύς ὁ ὕδωρ , καί τροφή ὁ ποταμός καταφέρω πολύς . ἔτι δέ καί εἰς ὁ ποταμός ἀναπλέω πολύς ὁ ἰχθῦς , καί εὐθηνέω ἐν ὁ ποταμός καί ἐν ὁ λίμνη , οἷος ἄμια καί κεστρεύς . γίγνομαι δέ καί ὁ κωβιός πίων ἐν ὁ ποταμός · καί ὅλος ὁ εὔλιμνος ὁ χωρίον ἀγαθός ἔχω ἰχθῦς . αὐτός δέ ὁ ὕδωρ ὁ θερινός ὄμβρος μάλα συμφέρω ὁ πολύς ἰχθῦς , καί ὅταν ὁ ἔαρ καί ὁ θέρος καί ὁ φθινόπωρον γίγνομαι ἔπομβρος , ὁ δέ χειμών εὐδιεινός . ὡς δέ λέγω ὅλος ὅταν καί κατά ὁ ἄνθρωπος εὐετηρία εἰμί , καί ὁ πολύς ἰχθῦς συμβαίνω εὐημερέω . ἐν δέ ὁ ψυχρός τόπος οὐ εὐθηνέω . μάλα δέ πονέω ἐν ὁ χειμών ὁ ἔχω λίθος ἐν ὁ κεφαλή , οἷος χρόμις , λάβραξ , σκίαινα , φάγρος · διά γάρ ὁ λίθος ὑπό ὁ ψῦχος καταπήγνυμι καί ἐκπίπτω . ὁ μέν οὖν πολύς ἰχθῦς συμφέρω μάλα , κεστρεύς δέ καί κέφαλος καί ὅς καλέω τις μύρινος ἐναντίος · ὑπό γάρ ὁ ὄμβριος ὕδωρ ἀποτυφλόω ὁ πολύς αὐτός ταχύς , ἐάν λίαν ὑπερβάλλω . εἴωθα γάρ πάσχω αὐτός ὁ κέφαλος ἐν ὁ χειμών μάλα · γίγνομαι γάρ ὁ ὄμμα αὐτός λευκός , καί ἁλίσκομαι τότε λεπτός , καί τέλος ἀπόλλυμι πάμπαν . ἔοικα δέ οὐ διά ὁ ὑπερομβρία οὗτος πάσχω μάλα , ἀλλά διά ὁ ψῦχος · ἤδη γοῦν καί ἄλλοθι καί περί Ναυπλία ὁ Ἀργεῖος περί ὁ τέναγος πολύς τυφλός λαμβάνω ἰσχυρός γίγνομαι ψῦχος · λαμβάνω δέ πολύς καί λευκός ἔχω ὁ ὄψις . πονέω δέ ὁ χειμών καί ὁ χρύσοφρυς , ὁ δέ θέρος ὁ ἀχάρνας , καί γίγνομαι λεπτός . συμφέρω δέ ὁ κορακῖνος ὡς λέγω παρά ὁ ἄλλος ἰχθῦς ὁ αὐχμώδης μάλα ὁ ἔτος · καί οὗτος δέ διά ὁ συμβαίνω ἀλέα μάλα ἐν ὁ αὐχμός . τόπος δέ ἕκαστος συμφέρω πρός εὐθηνία , ὅσος μέν εἰμί φύσις παράγειος ἤ πελάγιος , ἐν ἑκάτερος οὗτος , ὅσος δέ ἐπαμφοτερίζω , ἐν ἀμφότερος · εἰμί δέ τις καί ἴδιος τόπος ἕκαστος ἐν ὅς εὐθηνέω . ὡς δέ ἁπλῶς λέγω ὁ φυκώδης συμφέρω · πῖος γοῦν ἐν ὁ τοιοῦτος ἁλίσκομαι , ὅσος παντοδαπός νέμω τόπος · ὁ μέν γάρ φυκιοφάγος τροφή εὐπορέω , ὁ δέ σαρκοφάγος πολύς ἐντυγχάνω ἰχθῦς . διαφέρω δέ καί ὁ βόρειος καί ὁ νότιος · ὁ γάρ μακρός μάλα εὐθηνέω ἐν ὁ βόρειος , καί ὁ θέρος ἁλίσκομαι ἐπί ὁ αὐτός χωρίον πολύς ὁ βόρειος ὁ μακρός καί ὁ πλατύς . ὁ δέ θύννος καί ὁ ξιφίας οἰστράω περί κύων ἐπιτολή · ἔχω γάρ ἀμφότερος τηνικαῦτα παρά ὁ πτερύγιον οἷος σκωλήκιον ὁ καλέω οἶστρος , ὅμοιος μέν σκορπίος , μέγεθος δέ ἡλίκος ἀράχνη · ποιέω δέ οὗτος πόνος τοιοῦτος ὥστε ἐξάλλομαι οὐ ἐλαχύς ἐνίοτε ὁ ξιφίας ὁ δελφίς , διό καί ὁ πλοῖον πολλάκις ἐμπίπτω . χαίρω δέ ὁ θύννος μάλα ὁ ἰχθῦς ὁ ἀλέα , καί πρός ὁ ἄμμος ὁ πρός ὁ γῆ προσχωρέω ὁ ἀλέα ἕνεκα , ὅτι θερμαίνω , καί ἄνω ἐπιπολάζω . ὁ δέ μικρός ὁ ἰχθύδιον σῴζω διά ὁ παρορομαι · διώκω γάρ ὁ μέγας ὁ μέγας . ὁ δέ ᾠόν καί ὁ γόνος διαφθείρω ὁ πολύς διά ὁ ἀλέα · ὅς γάρ ἄν ἐφάπτω , πᾶς οὗτος λυμαίνομαι . ἁλίσκομαι δέ μάλα ὁ ἰχθῦς πρό ἥλιος ἀνατολή καί μετά ὁ δύσις , ὅλος δέ περί δυσμή ἥλιος καί ἀνατολή · οὗτος γάρ λέγω εἰμί ὡραῖος βόλος , διό καί ὁ δίκτυον οὗτος ὁ ὥρα ἀναιρέω ὁ ἁλιεύς . μάλα γάρ ἀπατάω ὁ ἰχθῦς ὁ ὄψις κατά οὗτος ὁ καιρός · ὁ μέν γάρ νύξ ἡσυχάζω , πολύς δέ γίγνομαι ὁ φώς μάλα ὁράω . νόσημα δέ λοιμώδης μέν οὐδείς εἰς ὁ ἰχθῦς φαίνω ἐμπίπτω , οἷος ἐπί ὁ ἄνθρωπος συμβαίνω πολλάκις καί ὁ ζῳοτόκος καί τετράπους εἰς ἵππος καί βοῦς , καί ὁ ἄλλος εἰς ἔνιοι καί ἥμερος καί ἄγριος · νοσέω μέντοι γε δοκέω · τεκμαίρομαι δέ ὁ ἁλιεύς ὁ ἔνιοι ἁλίσκομαι λεπτός καί ἀσθενέω ὅμοιος καί ὁ χρῶμα μεταβάλλω ἐν πολύς καί πίων ἁλίσκομαι καί ὁ γένος ὁ αὐτός . περί μέν οὖν ὁ θαλάσσιος οὗτος ἔχω ὁ τρόπος ·