aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 9.45
Ὁ δὲ βόνασος γίνεται μὲν ἐν τῇ Παιονίᾳ ἐν τῷ ὄρει τῷ Μεσσαπίῳ , ὃ ὁρίζει τὴν Παιονικὴν καὶ τὴν Μαιδικὴν χώραν , καλοῦσι δ’ αὐτὸν οἱ Παίονες μόναπον . Τὸ δὲ μέγεθός ἐστιν ἡλίκον ταῦρος , καὶ ἔστιν ὀγκωδέστερον ἢ βοῦς · οὐ γὰρ πρόμηκές ἐστιν . Τὸ δὲ δέρμα αὐτοῦ κατέχει εἰς ἑπτάκλινον ἀποταθέν . Καὶ τὸ ἄλλο δὲ εἶδος ὅμοιον βοΐ , πλὴν χαίτην ἔχει μέχρι τῆς ἀκρωμίας ὥσπερ ἵππος · μαλακωτέρα δ’ ἡ θρὶξ τῆς τοῦ ἵππου , καὶ προσεσταλμένη μᾶλλον . Χρῶμα δ’ ἔχει τοῦ τριχώματος ξανθόν · βαθεῖα δὲ καὶ μέχρι τῶν ὀφθαλμῶν καθήκουσα ἡ χαίτη ἐστὶ καὶ πυκνή . Τὸ δὲ χρῶμα ἔχει τι μέσον τεφροῦ καὶ πυρροῦ , οὐχ οἷον αἱ παρῶαι ἵπποι καλούμεναι , ἀλλ’ αὐχμηροτέραν τὴν τρίχα , κάτωθεν ἐριώδη · μέλανες δ’ ἢ πυρροὶ σφόδρα οὐ γίνονται . Φωνὴν δ’ ὁμοίαν ἔχουσι βοΐ , κέρατα δὲ γαμψά , κεκαμμένα πρὸς ἄλληλα καὶ ἄχρηστα πρὸς τὸ ἀμύνεσθαι , τῷ μεγέθει σπιθαμιαῖα ἢ μικρῷ μείζω , πάχος δ’ ὥστε χωρῆσαι μὴ πολλῷ ἔλαττον ἡμίχουν ἑκάτερον · ἡ δὲ μελανία καλὴ καὶ λιπαρὰ τοῦ κέρατος . Τὸ δὲ προκόμιον καθήκει ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμούς , ὥστ’ εἰς τὸ πλάγιον παρορᾶν μᾶλλον ἢ εἰς τὸ πρόσθεν . Ὀδόντας δὲ τοὺς ἄνωθεν οὐκ ἔχει , ὥσπερ οὐδὲ βοῦς οὐδ’ ἄλλο τῶν κερατοφόρων οὐδέν , σκέλη δὲ δασέα · καὶ ἔστι διχαλόν · κέρκον δ’ ἐλάττω ἢ κατὰ τὸ μέγεθος , ὁμοίαν τῇ τοῦ βοός . Καὶ ἀναρρίπτει τὴν κόνιν καὶ ὀρύττει ὥσπερ ταῦρος . Δέρμα δ’ ἔχει πρὸς τὰς πληγὰς ἰσχυρόν . Ἔστι δ’ ἡδύκρεων , διὸ καὶ θηρεύουσιν αὐτό . Ὅταν δὲ πληγῇ , φεύγει , καὶ ὑπομένει ὅταν ἐξατονῇ . Ἀμύνεται δὲ λακτίζων καὶ προσαφοδεύων καὶ εἰς τέτταρας ὀργυιὰς ἀφ’ ἑαυτοῦ ῥίπτων · ῥᾳδίως δὲ χρῆται τούτῳ καὶ πολλάκις , καὶ ἐπικαίει ὥστε ἀποψήχεσθαι τὰς τρίχας τῶν κυνῶν . Τεταραγμένου μὲν οὖν καὶ φοβουμένου τοῦτο ποιεῖ ἡ κόπρος , ἀταράκτου δ’ ὄντος οὐκ ἐπικαίει . Ἡ μὲν οὖν ἰδέα τοῦ θηρίου καὶ ἡ φύσις τοιαύτη τίς ἐστιν · ὅταν δ’ ὥρα ᾖ τοῦ τίκτειν , ἀθρόοι τίκτουσιν ἐν τοῖς ὄρεσιν . Περὶ δὲ τὸν τόπον ἀφοδεύουσι πρότερον πρὶν τεκεῖν , καὶ ποιοῦσιν οἷον περίβολον · προΐεται γὰρ τὸ θηρίον πολύ τι πλῆθος τούτου τοῦ περιττώματος .
Lemmas: ὁ δέ βόνασος γίγνομαι μέν ἐν ὁ Παιονία ἐν ὁ ὄρος ὁ Μεσσάπιος , ὅς ὁρίζω ὁ Παιονικός καί ὁ Μαιδικός χώρα , καλέω δέ αὐτός ὁ Παίονες μόναπος . ὁ δέ μέγεθος εἰμί ἡλίκος ταῦρος , καί εἰμί ὀγκώδης ἤ βοῦς · οὐ γάρ προμήκης εἰμί . ὁ δέ δέρμα αὐτός κατέχω εἰς ἑπτάκλινος ἀποτείνω . καί ὁ ἄλλος δέ εἶδος ὅμοιος βοῦς , πλήν χαίτη ἔχω μέχρι ὁ ἀκρωμία ὥσπερ ἵππος · μαλακός δέ ὁ θρίξ ὁ ὁ ἵππος , καί προσστέλλω μάλα . χρῶμα δέ ἔχω ὁ τρίχωμα ξανθός · βαθύς δέ καί μέχρι ὁ ὀφθαλμός καθήκω ὁ χαίτη εἰμί καί πυκνός . ὁ δέ χρῶμα ἔχω τις μέσος τεφρός καί πυρρός , οὐ οἷος ὁ παρόω ἵππος καλέω , ἀλλά αὐχμηρός ὁ θρίξ , κάτωθεν ἐριώδης · μέλας δέ ἤ πυρρός σφόδρα οὐ γίγνομαι . φωνή δέ ὅμοιος ἔχω βοῦς , κέρας δέ γαμψός , κάπτω πρός ἀλλήλων καί ἄχρηστος πρός ὁ ἀμύνω , ὁ μέγεθος σπιθαμιαῖος ἤ μικρός μέγας , πάχος δέ ὥστε χωρέω μή πολύς ἐλαχύς ἡμίχοον ἑκάτερος · ὁ δέ μελανία καλός καί λιπαρός ὁ κέρας . ὁ δέ προκόμιον καθήκω ἐπί ὁ ὀφθαλμός , ὥστε εἰς ὁ πλάγιος παροράω μάλα ἤ εἰς ὁ πρόσθεν . ὀδούς δέ ὁ ἄνωθεν οὐ ἔχω , ὥσπερ οὐδέ βοῦς οὐδέ ἄλλος ὁ κερατοφόρος οὐδείς , σκέλος δέ δασύς · καί εἰμί δίχαλος · κέρκος δέ ἐλαχύς ἤ κατά ὁ μέγεθος , ὅμοιος ὁ ὁ βοῦς . καί ἀναρρίπτω ὁ κόνις καί ὀρύσσω ὥσπερ ταῦρος . δέρμα δέ ἔχω πρός ὁ πληγή ἰσχυρός . εἰμί δέ ἡδύκρεων , διό καί θηρεύω αὐτός . ὅταν δέ πλήσσω , φεύγω , καί ὑπομένω ὅταν ἐξατονέω . ἀμύνω δέ λακτίζω καί προσαφοδεύω καί εἰς τέσσαρες ὄργυια ἀπό ἑαυτοῦ ῥίπτω · ῥᾴδιος δέ χράω οὗτος καί πολλάκις , καί ἐπικαίω ὥστε ἀποψήχω ὁ θρίξ ὁ κύων . ταράσσω μέν οὖν καί φοβέω οὗτος ποιέω ὁ κόπρος , ἀτάρακτος δέ εἰμί οὐ ἐπικαίω . ὁ μέν οὖν ἰδέα ὁ θηρίον καί ὁ φύσις τοιοῦτος τις εἰμί · ὅταν δέ ὥρα εἰμί ὁ τίκτω , ἀθρόος τίκτω ἐν ὁ ὄρος . περί δέ ὁ τόπος ἀφοδεύω πρότερος πρίν τίκτω , καί ποιέω οἷος περίβολος · προίημι γάρ ὁ θηρίον πολύς τις πλῆθος οὗτος ὁ περίσσωμα .