aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 3.7
Τὰ δ’ ὀστᾶ τοῖς ζῴοις ἀφ’ ἑνὸς πάντα συνηρτημένα ἐστὶ καὶ συνεχῆ ἀλλήλοις ὥσπερ αἱ φλέβες · αὐτὸ δὲ καθ’ αὐτὸ οὐδέν ἐστιν ὀστοῦν . Ἀρχὴ δὲ ἡ ῥάχις ἐστὶν ἐν πᾶσι τοῖς ἔχουσιν ὀστᾶ . Σύγκειται δ’ ἡ ῥάχις ἐκ σφονδύλων , τείνει δ’ ἀπὸ τῆς κεφαλῆς μέχρι πρὸς τὰ ἰσχία . Οἱ μὲν οὖν σφόνδυλοι πάντες τετρημένοι εἰσίν , ἄνω δὲ τὸ τῆς κεφαλῆς ὀστοῦν συνεχές ἐστι τοῖς ἐσχάτοις σφονδύλοις , ὃ καλεῖται κρανίον . Τούτου δὲ τὸ πριονωτὸν μέρος ῥαφή . Ἔστι δὲ οὐ πᾶσιν ὁμοίως ἔχον τοῦτο τοῖς ζῴοις · τὰ μὲν γὰρ ἔχει μονόστεον τὸ κρανίον , ὥσπερ κύων , τὰ δὲ συγκείμενον , ὥσπερ ἄνθρωπος , καὶ τούτου τὸ μὲν θῆλυ κύκλῳ ἔχει τὴν ῥαφήν , τὸ δ’ ἄρρεν τρεῖς ῥαφὰς ἄνωθεν συναπτούσας , τριγωνοειδεῖς · ἤδη δ’ ὤφθη καὶ ἀνδρὸς κεφαλὴ οὐκ ἔχουσα ῥαφάς . Σύγκειται δ’ ἡ κεφαλὴ οὐκ ἐκ τεττάρων ὀστῶν , ἀλλ’ ἐξ ἕξ · ἔστι δὲ δύο τούτων περὶ τὰ ὦτα , μικρὰ πρὸς τὰ λοιπά . Ἀπὸ δὲ τῆς κεφαλῆς αἱ σιαγόνες τείνουσιν ὀστᾶ . Κινεῖται δὲ τοῖς μὲν ἄλλοις ζῴοις ἅπασιν ἡ κάτωθεν σιαγών · ὁ δὲ κροκόδειλος ὁ ποτάμιος μόνος τῶν ζῴων κινεῖ τὴν σιαγόνα τὴν ἄνωθεν . Ἐν δὲ ταῖς σιαγόσιν ἔνεστι τὸ τῶν ὀδόντων γένος , ὀστοῦν τῇ μὲν ἄτρητον τῇ δὲ τρητόν , καὶ ἀδύνατον γλύφεσθαι τῶν ὀστῶν μόνον . Ἀπὸ δὲ τῆς ῥάχεως ἥ τε περόνη ἐστὶ καὶ αἱ κλεῖς καὶ αἱ πλευραί . Ἔστι δὲ καὶ τὸ στῆθος ἐπὶ πλευραῖς κείμενον · ἀλλ’ αὗται μὲν συνάπτουσιν , αἱ δ’ ἄλλαι ἀσύναπτοι · οὐδὲν γὰρ ἔχει ζῷον ὀστοῦν περὶ τὴν κοιλίαν . Ἔτι δὲ τά τ’ ἐν τοῖς ὤμοις ὀστᾶ , καὶ αἱ καλούμεναι ὠμοπλάται , καὶ τὰ τῶν βραχιόνων ἐχόμενα , καὶ τούτων τὰ ἐν ταῖς χερσίν . Ὅσα δ’ ἔχει σκέλη πρόσθια , καὶ ἐν τούτοις τὸν αὐτὸν ἔχει τρόπον . Κάτω δ’ ᾗ περαίνει , μετὰ τὸ ἰσχίον ἡ κοτυληδών ἐστι καὶ τὰ τῶν σκελῶν ἤδη ὀστᾶ , τά τ’ ἐν τοῖς μηροῖς καὶ κνήμαις , οἳ καλοῦνται κωλῆνες , ὧν μέρος τὰ σφυρά , καὶ τούτων τὰ καλούμενα πλῆκτρα ἐν τοῖς ἔχουσι σφυρόν · καὶ τούτοις συνεχῆ τὰ ἐν τοῖς ποσίν . Ὅσα μὲν οὖν τῶν ἐναίμων καὶ πεζῶν ζῳοτόκα ἐστίν , οὐ πολὺ διαφέρει τὰ ὀστᾶ , ἀλλὰ κατ’ ἀναλογίαν μόνον σκληρότητι καὶ μαλακότητι καὶ μεγέθει . Ἔτι δὲ τὰ μὲν ἔχει μυελὸν τὰ δ’ οὐκ ἔχει τῶν ἐν τῷ αὐτῷ ζῴῳ ὀστῶν . Ἔνια δὲ ζῷα οὐδ’ ἂν ἔχειν δόξειεν ὅλως μυελὸν ἐν τοῖς ὀστοῖς , οἷον λέων , διὰ τὸ πάμπαν ἔχειν μικρὸν καὶ λεπτὸν καὶ ἐν ὀλίγοις · ἔχει γὰρ ἐν τοῖς μηροῖς καὶ βραχίοσιν . Στερεὰ δὲ πάντων μάλιστα ὁ λέων ἔχει τὰ ὀστᾶ · οὕτω γάρ ἐστι σκληρὰ ὥστε συντριβομένων ὥσπερ ἐκ λίθων ἐκλάμπειν πῦρ . Ἔχει καὶ ὁ δελφὶς ὀστᾶ , ἀλλ’ οὐκ ἄκανθαν . Τὰ δὲ τῶν ἄλλων ζῴων τῶν ἐναίμων τὰ μὲν μικρὸν παραλλάττει , οἷον τὰ τῶν ὀρνίθων , τὰ δὲ τῷ ἀνάλογόν ἐστι ταὐτά , οἷον ἐν τοῖς ἰχθύσι · τούτων γὰρ τὰ μὲν ζῳοτοκοῦντα χονδράκανθά ἐστιν , οἷον τὰ καλούμενα σελάχη , τὰ δ’ ᾠοτοκοῦντα ἄκανθαν ἔχει , ἥ ἐστιν ὥσπερ τοῖς τετράποσιν ἡ ῥάχις . Ἴδιον δὲ ἐν τοῖς ἰχθύσιν , ὅτι ἐν ἐνίοις εἰσὶ κατὰ τὴν σάρκα κεχωρισμένα ἀκάνθια λεπτά . Ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ὄφις ἔχει τοῖς ἰχθύσιν · ἀκανθώδης γὰρ ἡ ῥάχις αὐτοῦ ἐστίν . Τὰ δὲ τῶν τετραπόδων μὲν ᾠοτοκούντων δὲ τῶν μὲν μειζόνων ὀστωδέστερά ἐστι , τῶν δ’ ἐλαττόνων ἀκανθωδέστερα . Πάντα δὲ τὰ ζῷα ὅσα ἔναιμά ἐστιν , ἔχει ῥάχιν ἢ ὀστώδη ἢ ἀκανθώδη · τὰ δ’ ἄλλα μόρια τῶν ὀστῶν ἐνίοις μέν ἐστιν , ἐνίοις δ’ οὐκ ἔστιν , ἀλλ’ ὡς ὑπάρχει τοῦ ἔχειν τὰ μόρια , οὕτω καὶ τοῦ ἔχειν τὰ ἐν τούτοις ὀστᾶ . Ὅσα γὰρ μὴ ἔχει σκέλη καὶ βραχίονας , οὐδὲ κωλῆνας ἔχει , οὐδ’ ὅσα ταὐτὰ μὲν ἔχει μόρια , μὴ ὅμοια δέ · καὶ γὰρ ἐν τούτοις ἢ τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον διαφέρει ἢ τῷ ἀνάλογον . Τὰ μὲν οὖν περὶ τὴν τῶν ὀστῶν φύσιν τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον τοῖς ζῴοις ·
Lemmas: ὁ δέ ὀστέον ὁ ζῷον ἀπό εἷς πᾶς συναρτάω εἰμί καί συνεχής ἀλλήλων ὥσπερ ὁ φλέψ · αὐτός δέ κατά αὐτός οὐδείς εἰμί ὀστέον . ἀρχή δέ ὁ ῥάχις εἰμί ἐν πᾶς ὁ ἔχω ὀστέον . σύγκειμαι δέ ὁ ῥάχις ἐκ σφόνδυλος , τείνω δέ ἀπό ὁ κεφαλή μέχρι πρός ὁ ἰσχίον . ὁ μέν οὖν σφόνδυλος πᾶς τετραίνω εἰμί , ἄνω δέ ὁ ὁ κεφαλή ὀστέον συνεχής εἰμί ὁ ἔσχατος σφόνδυλος , ὅς καλέω κρανίον . οὗτος δέ ὁ πριονωτός μέρος ῥαφή . εἰμί δέ οὐ πᾶς ὅμοιος ἔχω οὗτος ὁ ζῷον · ὁ μέν γάρ ἔχω μονόστεος ὁ κρανίον , ὥσπερ κύων , ὁ δέ σύγκειμαι , ὥσπερ ἄνθρωπος , καί οὗτος ὁ μέν θῆλυς κύκλος ἔχω ὁ ῥαφή , ὁ δέ ἄρσην τρεῖς ῥαφή ἄνωθεν συνάπτω , τριγωνοειδής · ἤδη δέ ὁράω καί ἀνήρ κεφαλή οὐ ἔχω ῥαφή . σύγκειμαι δέ ὁ κεφαλή οὐ ἐκ τέσσαρες ὀστέον , ἀλλά ἐκ ἕξ · εἰμί δέ δύο οὗτος περί ὁ οὖς , μικρός πρός ὁ λοιπός . ἀπό δέ ὁ κεφαλή ὁ σιαγών τείνω ὀστέον . κινέω δέ ὁ μέν ἄλλος ζῷον ἅπας ὁ κάτωθεν σιαγών · ὁ δέ κροκόδειλος ὁ ποτάμιος μόνος ὁ ζῷον κινέω ὁ σιαγών ὁ ἄνωθεν . ἐν δέ ὁ σιαγών ἔνειμι ὁ ὁ ὀδούς γένος , ὀστέον ὁ μέν ἄτρητος ὁ δέ τρητός , καί ἀδύνατος γλύφω ὁ ὀστέον μόνος . ἀπό δέ ὁ ῥάχις ὁ τε περόνη εἰμί καί ὁ κλείς καί ὁ πλευρά . εἰμί δέ καί ὁ στῆθος ἐπί πλευρά κεῖμαι · ἀλλά οὗτος μέν συνάπτω , ὁ δέ ἄλλος ἀσύναπτος · οὐδείς γάρ ἔχω ζῷον ὀστέον περί ὁ κοιλία . ἔτι δέ ὁ τε ἐν ὁ ὦμος ὀστέον , καί ὁ καλέω ὠμοπλάτη , καί ὁ ὁ βραχίων ἔχω , καί οὗτος ὁ ἐν ὁ χείρ . ὅσος δέ ἔχω σκέλος πρόσθιος , καί ἐν οὗτος ὁ αὐτός ἔχω τρόπος . κάτω δέ ᾗ περαίνω , μετά ὁ ἰσχίον ὁ κοτυληδών εἰμί καί ὁ ὁ σκέλος ἤδη ὀστέον , ὁ τε ἐν ὁ μηρός καί κνήμη , ὅς καλέω κωλήν , ὅς μέρος ὁ σφυρόν , καί οὗτος ὁ καλέω πλῆκτρον ἐν ὁ ἔχω σφυρόν · καί οὗτος συνεχής ὁ ἐν ὁ πούς . ὅσος μέν οὖν ὁ ἔναιμος καί πεζός ζῳοτόκος εἰμί , οὐ πολύς διαφέρω ὁ ὀστέον , ἀλλά κατά ἀναλογία μόνος σκληρότης καί μαλακότης καί μέγεθος . ἔτι δέ ὁ μέν ἔχω μυελός ὁ δέ οὐ ἔχω ὁ ἐν ὁ αὐτός ζῷον ὀστέον . ἔνιοι δέ ζῷον οὐδέ ἄν ἔχω δοκέω ὅλος μυελός ἐν ὁ ὀστέον , οἷος λέων , διά ὁ πάμπαν ἔχω μικρός καί λεπτός καί ἐν ὀλίγος · ἔχω γάρ ἐν ὁ μηρός καί βραχύς . στερεός δέ πᾶς μάλα ὁ λέων ἔχω ὁ ὀστέον · οὕτως γάρ εἰμί σκληρός ὥστε συντρίβω ὥσπερ ἐκ λίθος ἐκλάμπω πῦρ . ἔχω καί ὁ δελφίς ὀστέον , ἀλλά οὐ ἄκανθα . ὁ δέ ὁ ἄλλος ζῷον ὁ ἔναιμος ὁ μέν μικρός παραλλάσσω , οἷος ὁ ὁ ὄρνις , ὁ δέ ὁ ἀνάλογος εἰμί αὐτός , οἷος ἐν ὁ ἰχθῦς · οὗτος γάρ ὁ μέν ζωοτοκέω χονδράκανθος εἰμί , οἷος ὁ καλέω σέλαχος , ὁ δέ ᾠοτοκέω ἄκανθα ἔχω , ὅς εἰμί ὥσπερ ὁ τετράπους ὁ ῥάχις . ἴδιος δέ ἐν ὁ ἰχθῦς , ὅτι ἐν ἔνιοι εἰμί κατά ὁ σάρξ χωρίζω ἀκάνθιον λεπτός . ὅμοιος δέ καί ὁ ὄφις ἔχω ὁ ἰχθῦς · ἀκανθώδης γάρ ὁ ῥάχις αὐτός εἰμί . ὁ δέ ὁ τετράπους μέν ᾠοτοκέω δέ ὁ μέν μέγας ὀστώδης εἰμί , ὁ δέ ἐλαχύς ἀκανθώδης . πᾶς δέ ὁ ζῷον ὅσος ἔναιμος εἰμί , ἔχω ῥάχις ἤ ὀστώδης ἤ ἀκανθώδης · ὁ δέ ἄλλος μόριον ὁ ὀστέον ἔνιοι μέν εἰμί , ἔνιοι δέ οὐ εἰμί , ἀλλά ὡς ὑπάρχω ὁ ἔχω ὁ μόριον , οὕτως καί ὁ ἔχω ὁ ἐν οὗτος ὀστέον . ὅσος γάρ μή ἔχω σκέλος καί βραχίων , οὐδέ κωλήν ἔχω , οὐδέ ὅσος αὐτός μέν ἔχω μόριον , μή ὅμοιος δέ · καί γάρ ἐν οὗτος ἤ ὁ μάλα καί ἥσσων διαφέρω ἤ ὁ ἀνάλογος . ὁ μέν οὖν περί ὁ ὁ ὀστέον φύσις οὗτος ἔχω ὁ τρόπος ὁ ζῷον ·