aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 5.1
Ὅσα μὲν οὖν ἔχουσι μόρια τὰ ζῷα πάντα καὶ τῶν ἐντὸς καὶ τῶν ἐκτός , ἔτι δὲ περί τε τῶν αἰσθήσεων καὶ φωνῆς καὶ ὕπνου , καὶ ποῖα θήλεα καὶ ποῖα ἄρρενα , πρότερον εἴρηται περὶ πάντων · περὶ δὲ τῶν γενέσεων αὐτῶν λοιπὸν διελθεῖν , καὶ πρῶτον περὶ τῶν πρώτων . Εἰσὶ δὲ πολλαὶ καὶ πολλὴν ἔχουσαι ποικιλίαν , καὶ τῇ μὲν ἀνόμοιοι , τῇ δὲ τρόπον τινὰ προσεοίκασιν ἀλλήλαις . Ἐπεὶ δὲ διῄρηται τὰ γένη πρῶτον , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ νῦν πειρατέον ποιεῖσθαι τὴν θεωρίαν · πλὴν τότε μὲν τὴν ἀρχὴν ἐποιούμεθα σκοποῦντες περὶ τῶν μερῶν ἀπ’ ἀνθρώπου , νῦν δὲ περὶ τούτου τελευταῖον λεκτέον διὰ τὸ πλείστην ἔχειν πραγματείαν . Πρῶτον δ’ ἀρκτέον ἀπὸ τῶν ὀστρακοδέρμων , μετὰ δὲ ταῦτα περὶ τῶν μαλακοστράκων , καὶ τὰ ἄλλα δὲ τοῦτον τὸν τρόπον ἐφεξῆς · ἔστι δὲ τά τε μαλάκια καὶ τὰ ἔντομα , καὶ μετὰ ταῦτα τὸ τῶν ἰχθύων γένος , τό τε ζῳοτόκον καὶ τὸ ᾠοτόκον αὐτῶν , εἶτα τὸ τῶν ὀρνίθων · μετὰ δὲ ταῦτα περὶ τῶν πεζῶν λεκτέον , ὅσα τε ζῳοτόκα καὶ ὅσα ᾠοτόκα . Ζῳοτόκα δ’ ἐστὶ τῶν τετραπόδων ἔνια , καὶ ἄνθρωπος τῶν διπόδων μόνον . Κοινὸν μὲν οὖν συμβέβηκε καὶ ἐπὶ τῶν ζῴων , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν φυτῶν · τὰ μὲν γὰρ ἀπὸ σπέρματος ἑτέρων φυτῶν , τὰ δ’ αὐτόματα γίνεται , συστάσης τινὸς τοιαύτης ἀρχῆς , καὶ τούτων τὰ μὲν ἐκ τῆς γῆς λαμβάνει τὴν τροφήν , τὰ δ’ ἐν ἑτέροις ἐγγίνεται φυτοῖς , ὥσπερ εἴρηται ἐν τῇ θεωρίᾳ τῇ περὶ φυτῶν . Οὕτω καὶ τῶν ζῴων τὰ μὲν ἀπὸ ζῴων γίνεται κατὰ συγγένειαν τῆς μορφῆς , τὰ δ’ αὐτόματα καὶ οὐκ ἀπὸ συγγενῶν , καὶ τούτων τὰ μὲν ἐκ γῆς σηπομένης καὶ φυτῶν , ὥσπερ πολλὰ συμβαίνει τῶν ἐντόμων , τὰ δ’ ἐν τοῖς ζῴοις αὐτοῖς ἐκ τῶν ἐν τοῖς μορίοις περιττωμάτων . Τῶν δὴ τὴν γένεσιν ἐχόντων ἀπὸ συγγενῶν ζῴων ἐν οἷς μὲν αὐτῶν ἐστὶ τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν , ἐκ συνδυασμοῦ γίνονται · ἐν δὲ τῷ τῶν ἰχθύων γένει ἔνια γίνεται οὔτε ἄρρενα οὔτε θήλεα , τῷ γένει μὲν ὄντα ἑτέροις τῶν ἰχθύων τὰ αὐτά , τῷ εἴδει δ’ ἕτερα , ἔνια δὲ καὶ πάμπαν ἴδια . Τὰ δὲ θήλεα μέν ἐστιν , ἄρρενα δ’ οὐκέτι · ἐξ ὧν γίνεται ὥσπερ ἐν τοῖς ὄρνισι τὰ ὑπηνέμια . Τὰ μὲν οὖν τῶν ὀρνίθων ἄγονα πάντα ἐστὶ ταῦτα ( μέχρι γὰρ τοῦ ᾠοῦ γέννησιν δύναται ἡ φύσις αὐτῶν ἐπιτελεῖν ) , ἐὰν μή τις αὐτοῖς συμβῇ τρόπος ἄλλος τῆς κοινωνίας πρὸς τοὺς ἄρρενας · περὶ ὧν ἀκριβέστερον ἔσται δῆλον ἐν τοῖς ὕστερον . Τῶν δὲ ἰχθύων ἐνίοις , ὅταν αὐτόματα γεννήσωσιν ᾠά , συμβαίνει ἐκ τούτων καὶ ζῷα γίνεσθαι , πλὴν τῶν μὲν καθ’ αὑτά , τῶν δ’ οὐκ ἄνευ ἄρρενος · ὃν δὲ τρόπον , καὶ περὶ τούτων ἐν τοῖς ἐχομένοις ἔσται φανερόν · σχεδὸν γὰρ παραπλήσια συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν ὀρνίθων . Ὅσα δ’ ἀπὸ ταὐτομάτου γίνεται ἐν ζῴοις ἢ γῇ ἢ φυτοῖς ἢ τοῖς τούτων μορίοις , ἔχουσι δὲ τὸ ἄρρεν καὶ τὸ θῆλυ , ἐκ τούτων συνδυαζομένων γίνεται μέν τι , οὐ ταὐτὸ δ’ ἐξ οὐθενὸς ἀλλ’ ἀτελές , οἷον ἔκ τε τῶν φθειρῶν ὀχευομένων αἱ καλούμεναι κονίδες καὶ ἐκ τῶν μυιῶν σκώληκες καὶ ἐκ τῶν ψυχῶν σκώληκες ᾠοειδεῖς , ἐξ ὧν οὔτε τὰ γεννήσαντα γίνεται οὔτε ἄλλο οὐθὲν ζῷον , ἀλλὰ τὰ τοιαῦτα μόνον . Πρῶτον μὲν οὖν περὶ τῆς ὀχείας λεκτέον , ὅσα ὀχεύεται , εἶτα μετὰ ταῦτα περὶ τῶν ἄλλων ἐφεξῆς , τά τε καθ’ ἕκαστα καὶ τὰ κοινῇ συμβαίνοντα περὶ αὐτῶν .
Lemmas: ὅσος μέν οὖν ἔχω μόριον ὁ ζῷον πᾶς καί ὁ ἐντός καί ὁ ἐκτός , ἔτι δέ περί τε ὁ αἴσθησις καί φωνή καί ὕπνος , καί ποῖος θῆλυς καί ποῖος ἄρσην , πρότερος λέγω περί πᾶς · περί δέ ὁ γένεσις αὐτός λοιπός διέρχομαι , καί πρῶτος περί ὁ πρῶτος . εἰμί δέ πολύς καί πολύς ἔχω ποικιλία , καί ὁ μέν ἀνόμοιος , ὁ δέ τρόπος τις προσέοικα ἀλλήλων . ἐπεί δέ διαιρέω ὁ γένος πρῶτος , ὁ αὐτός τρόπος καί νῦν πειράω ποιέω ὁ θεωρία · πλήν τότε μέν ὁ ἀρχή ποιέω σκοπέω περί ὁ μέρος ἀπό ἄνθρωπος , νῦν δέ περί οὗτος τελευταῖος λεκτέος διά ὁ πολύς ἔχω πραγματεία . πρῶτος δέ ἄρχω ἀπό ὁ ὀστρακόδερμος , μετά δέ οὗτος περί ὁ μαλακόστρακος , καί ὁ ἄλλος δέ οὗτος ὁ τρόπος ἐφεξῆς · εἰμί δέ ὁ τε μαλάκια καί ὁ ἔντομος , καί μετά οὗτος ὁ ὁ ἰχθῦς γένος , ὁ τε ζῳοτόκος καί ὁ ᾠότοκος αὐτός , εἶτα ὁ ὁ ὄρνις · μετά δέ οὗτος περί ὁ πεζός λεκτέος , ὅσος τε ζῳοτόκος καί ὅσος ᾠότοκος . ζῳοτόκος δέ εἰμί ὁ τετράπους ἔνιοι , καί ἄνθρωπος ὁ δίπους μόνος . κοινός μέν οὖν συμβαίνω καί ἐπί ὁ ζῷον , ὥσπερ καί ἐπί ὁ φυτόν · ὁ μέν γάρ ἀπό σπέρμα ἕτερος φυτόν , ὁ δέ αὐτόματος γίγνομαι , συνίστημι τις τοιοῦτος ἀρχή , καί οὗτος ὁ μέν ἐκ ὁ γῆ λαμβάνω ὁ τροφή , ὁ δέ ἐν ἕτερος ἐγγίγνομαι φυτόν , ὥσπερ λέγω ἐν ὁ θεωρία ὁ περί φυτόν . οὕτως καί ὁ ζῷον ὁ μέν ἀπό ζῷον γίγνομαι κατά συγγένεια ὁ μορφή , ὁ δέ αὐτόματος καί οὐ ἀπό συγγενής , καί οὗτος ὁ μέν ἐκ γῆ σήπω καί φυτόν , ὥσπερ πολύς συμβαίνω ὁ ἔντομος , ὁ δέ ἐν ὁ ζῷον αὐτός ἐκ ὁ ἐν ὁ μόριον περίσσωμα . ὁ δή ὁ γένεσις ἔχω ἀπό συγγενής ζῷον ἐν ὅς μέν αὐτός εἰμί ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην , ἐκ συνδυασμός γίγνομαι · ἐν δέ ὁ ὁ ἰχθῦς γένος ἔνιοι γίγνομαι οὔτε ἄρσην οὔτε θῆλυς , ὁ γένος μέν εἰμί ἕτερος ὁ ἰχθῦς ὁ αὐτός , ὁ εἶδος δέ ἕτερος , ἔνιοι δέ καί πάμπαν ἴδιος . ὁ δέ θῆλυς μέν εἰμί , ἄρσην δέ οὐκέτι · ἐκ ὅς γίγνομαι ὥσπερ ἐν ὁ ὄρνις ὁ ὑπηνέμιος . ὁ μέν οὖν ὁ ὄρνις ἄγονος πᾶς εἰμί οὗτος ( μέχρι γάρ ὁ ᾠόν γέννησις δύναμαι ὁ φύσις αὐτός ἐπιτελέω ) , ἐάν μή τις αὐτός συμβαίνω τρόπος ἄλλος ὁ κοινωνία πρός ὁ ἄρσην · περί ὅς ἀκριβής εἰμί δῆλος ἐν ὁ ὕστερον . ὁ δέ ἰχθῦς ἔνιοι , ὅταν αὐτόματος γεννάω ᾠόν , συμβαίνω ἐκ οὗτος καί ζῷον γίγνομαι , πλήν ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ οὐ ἄνευ ἄρσην · ὅς δέ τρόπος , καί περί οὗτος ἐν ὁ ἔχω εἰμί φανερός · σχεδόν γάρ παραπλήσιος συμβαίνω καί ἐπί ὁ ὄρνις . ὅσος δέ ἀπό αὐτόματος γίγνομαι ἐν ζῷον ἤ γῆ ἤ φυτόν ἤ ὁ οὗτος μόριον , ἔχω δέ ὁ ἄρσην καί ὁ θῆλυς , ἐκ οὗτος συνδυάζω γίγνομαι μέν τις , οὐ αὐτός δέ ἐκ οὐδείς ἀλλά ἀτελής , οἷος ἐκ τε ὁ φθείρ ὀχεύω ὁ καλέω κονίς καί ἐκ ὁ μυῖα σκώληξ καί ἐκ ὁ ψυχή σκώληξ ᾠοειδής , ἐκ ὅς οὔτε ὁ γεννάω γίγνομαι οὔτε ἄλλος οὐδείς ζῷον , ἀλλά ὁ τοιοῦτος μόνος . πρῶτος μέν οὖν περί ὁ ὀχεία λεκτέος , ὅσος ὀχεύω , εἶτα μετά οὗτος περί ὁ ἄλλος ἐφεξῆς , ὁ τε κατά ἕκαστος καί ὁ κοινῇ συμβαίνω περί αὐτός .