aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 8.24
Τῶν δ’ ἵππων αἱ μὲν φορβάδες ἄνοσοι τῶν ἄλλων ἀρρωστημάτων εἰσὶ πλὴν ποδάγρας , ταύτην δὲ κάμνουσι , καὶ ἐνίοτε ἀποβάλλουσι τὰς ὁπλάς · ὅταν δ’ ἀποβάλωσι , πάλιν φύουσιν εὐθύς · γίνεται γὰρ ἅμα τῆς ἑτέρας ὑποφυομένης ἡ τῆς ἑτέρας ὁπλῆς ἀποβολή . Σημεῖον δὲ τῆς ἀρρωστίας · ὁ γὰρ ὄρχις ἅλλεται ὁ δεξιός , ἢ κατὰ μέσον ὀλίγον κάτωθεν τῶν μυκτήρων ἔγκοιλον γίνεται καὶ ῥυτιδῶδες . Οἱ δὲ τροφίαι ἵπποι πλείστοις ἀρρωστήμασι κάμνουσιν . Λαμβάνει γὰρ καὶ εἰλεός · σημεῖον δὲ τῆς ἀρρωστίας τὰ ὀπίσθια σκέλη ἐφέλκουσιν ἐπὶ τὰ ἐμπρόσθια καὶ ὑποφέρουσιν , ὥστε ὀλίγου συγκρούειν . Ἐὰν δ’ ἀσιτήσας τὰς ἔμπροσθεν ἡμέρας εἶτα μανῇ , αἷμα ἀφαιροῦντες βοηθοῦσι καὶ ἐκτέμνοντες . Λαμβάνει δὲ καὶ τέτανος · σημεῖον δ’ αἱ φλέβες τέτανται πᾶσαι καὶ κεφαλὴ καὶ αὐχήν , καὶ προβαίνει εὐθέσι τοῖς σκέλεσιν . Γίγνονται δὲ καὶ ἔμπυοι οἱ ἵπποι . Λαμβάνει δὲ καὶ ἄλλος αὐτοὺς πόνος , καλεῖται δὲ τοῦτο κριθιᾶν · σημεῖον δὲ τοῦ ἀρρωστήματος μαλακὸς γίνεται ὁ οὐρανὸς καὶ θερμὸν πνεῖ . Ἀνίατα δέ , ἐὰν μὴ αὐτόματα καταστῇ . Τό τε νυμφιᾶν καλούμενον , ἐν ᾧ συμβαίνει κατέχεσθαι ὅταν αὐλῇ τις , καὶ κατωπιᾶν · καὶ ὅταν ἀναβῇ τις , τροχάζει , ἕως ἂν μέλλῃ κατά τινας θεῖν · κατηφεῖ δ’ ἀεί , κἂν λυττήσῃ . Σημεῖον δὲ καὶ τούτου τὰ ὦτα καταβάλλει πρὸς τὴν χαίτην καὶ πάλιν προτείνει , καὶ ἐκλείπει , καὶ πνεῖ . Ἀνίατα δὲ καὶ τάδε , ἐὰν καρδίαν ἀλγήσῃ ( σημεῖον δὲ λαπαρὸς ὢν ἀλγεῖ ) , καὶ ἐὰν ἡ κύστις μεταστῇ ( σημεῖον δὲ καὶ τούτου τὸ μὴ δύνασθαι οὐρεῖν , καὶ τὰς ὁπλὰς καὶ τὰ ἰσχία ἐφέλκει ) . Καὶ ἐὰν σταφύλινον περιχάνῃ · τοῦτο δ’ ἐστὶν ἡλίκον σφονδύλη . Τὰ δὲ δήγματα τῆς μυγαλῆς καὶ τοῖς ἄλλοις ὑποζυγίοις χαλεπά · γίνονται δὲ φλύκταιναι . Χαλεπώτερον δὲ τὸ δῆγμα , ἐὰν κύουσα δάκῃ · ἐκρήγνυνται γὰρ αἱ φλύκταιναι , εἰ δὲ μή , οὔ . Ἀποκτείνει δὲ δάκνουσα ἢ σφόδρα ποιεῖ ἀλγεῖν καὶ ἡ καλουμένη χαλκὶς ὑπὸ τινῶν , ὑπὸ δ’ ἐνίων ζιγνίς · ἔστι δ’ ὅμοιον ταῖς μικραῖς σαύραις , τὸ δὲ χρῶμα τοῖς τυφλίνοις ὄφεσιν . Ὅλως δέ φασιν οἱ ἔμπειροι , σχεδὸν ὅσαπερ ἀρρωστεῖ ἄνθρωπος ἀρρωστήματα , καὶ ἵππον ἀρρωστεῖν καὶ πρόβατον . Ὑπὸ φαρμάκου δὲ διαφθείρεται καὶ ἵππος καὶ πᾶν ὑποζύγιον σανδαράκης · δίδοται δ’ ἐν ὕδατι καὶ διηθεῖται . Καὶ ἐκβάλλει δὲ κύουσα ἵππος ὀσμὴν λύχνου ἀποσβεννυμένου · συμβαίνει δὲ τοῦτο καὶ γυναιξὶν ἐνίαις κυούσαις . Περὶ μὲν οὖν τὰς νόσους τῶν ἵππων τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον , τὸ δ’ ἱππομανὲς καλούμενον ἐπιφύεται μέν , ὥσπερ λέγεται , τοῖς πώλοις , αἱ δ’ ἵπποι περιλείχουσαι καὶ καθαίρουσαι ἀποτρώγουσιν αὐτό · τὰ δ’ ἐπιμυθευόμενα πέπλασται μᾶλλον ὑπὸ γυναικῶν καὶ τῶν περὶ τὰς ἐπῳδάς . Ὁμολογουμένως δὲ καὶ τὸ καλούμενον πώλιον αἱ ἵπποι προεκβάλλουσι πρὸ τοῦ πώλου . Γινώσκουσι δ’ οἱ ἵπποι καὶ τὴν φωνὴν ἀκούοντες τῶν ἵππων , οἷς ἂν μαχεσάμενοι τύχωσιν . Χαίρουσι δ’ οἱ ἵπποι τοῖς λειμῶσι καὶ τοῖς ἕλεσιν · καὶ γὰρ τῶν ὑδάτων τὰ θολερὰ πίνουσι , κἂν ᾖ καθαρά , ἀνατρέπουσιν αὐτὰ οι ἵπποι ταῖς ὁπλαῖς , εἶτα πιοῦσαι λούονται . Καὶ γὰρ ὅλως ἐστὶ φιλόλουτρον τὸ ζῷον καὶ φίλυδρον · διὸ καὶ ἡ τοῦ ποταμίου ἵππου φύσις οὕτω συνέστηκεν . Ὁ δὲ βοῦς τοὐναντίον τοῦ ἵππου · ἂν γὰρ μὴ καθαρὸν ᾖ τὸ ὕδωρ καὶ ψυχρὸν καὶ ἀκέραιον , οὐκ ἐθέλει πιεῖν .
Lemmas: ὁ δέ ἵππος ὁ μέν φορβάς ἄνοσος ὁ ἄλλος ἀρρώστημα εἰμί πλήν ποδάγρα , οὗτος δέ κάμνω , καί ἐνίοτε ἀποβάλλω ὁ ὁπλή · ὅταν δέ ἀποβάλλω , πάλιν φύω εὐθύς · γίγνομαι γάρ ἅμα ὁ ἕτερος ὑποφύω ὁ ὁ ἕτερος ὁπλή ἀποβολή . σημεῖον δέ ὁ ἀρρωστία · ὁ γάρ ὄρχις ἅλλομαι ὁ δεξιός , ἤ κατά μέσος ὀλίγος κάτωθεν ὁ μυκτήρ ἔγκοιλος γίγνομαι καί ῥυτιδώδης . ὁ δέ τροφίας ἵππος πολύς ἀρρώστημα κάμνω . λαμβάνω γάρ καί εἰλεός · σημεῖον δέ ὁ ἀρρωστία ὁ ὀπίσθιος σκέλος ἐφέλκω ἐπί ὁ ἐμπρόσθιος καί ὑποφέρω , ὥστε ὀλίγος συγκρούω . ἐάν δέ ἀσιτέω ὁ ἔμπροσθεν ἡμέρα εἶτα μαίνομαι , αἷμα ἀφαιρέω βοηθέω καί ἐκτέμνω . λαμβάνω δέ καί τέτανος · σημεῖον δέ ὁ φλέψ τείνω πᾶς καί κεφαλή καί αὐχήν , καί προβαίνω εὐθύς ὁ σκέλος . γίγνομαι δέ καί ἔμπυος ὁ ἵππος . λαμβάνω δέ καί ἄλλος αὐτός πόνος , καλέω δέ οὗτος κριθιάω · σημεῖον δέ ὁ ἀρρώστημα μαλακός γίγνομαι ὁ οὐρανός καί θερμός πνέω . ἀνίατος δέ , ἐάν μή αὐτόματος καθίστημι . ὁ τε νυμφιάω καλέω , ἐν ὅς συμβαίνω κατέχω ὅταν αὐλή τις , καί κατωπιάω · καί ὅταν ἀναβαίνω τις , τροχάζω , ἕως ἄν μέλλω κατά τις θέω · κατηφέω δέ ἀεί , ἐάν λυσσάω . σημεῖον δέ καί οὗτος ὁ οὖς καταβάλλω πρός ὁ χαίτη καί πάλιν προτείνω , καί ἐκλείπω , καί πνέω . ἀνίατος δέ καί ὅδε , ἐάν καρδία ἀλγέω ( σημεῖον δέ λαπαρός εἰμί ἀλγέω ) , καί ἐάν ὁ κύστις μεθίστημι ( σημεῖον δέ καί οὗτος ὁ μή δύναμαι οὐρέω , καί ὁ ὁπλή καί ὁ ἰσχίον ἐφέλκω ) . καί ἐάν σταφύλινον περιχάσκω · οὗτος δέ εἰμί ἡλίκος σφονδύλη . ὁ δέ δῆγμα ὁ μυγαλῆ καί ὁ ἄλλος ὑποζύγιον χαλεπός · γίγνομαι δέ φλύκταινα . χαλεπός δέ ὁ δῆγμα , ἐάν κύω δάκνω · ἐκρήγνυμι γάρ ὁ φλύκταινα , εἰ δέ μή , οὐ . ἀποκτείνω δέ δάκνω ἤ σφόδρα ποιέω ἀλγέω καί ὁ καλέω χαλκίς ὑπό τις , ὑπό δέ ἔνιοι ζιγνίς · εἰμί δέ ὅμοιος ὁ μικρός σαύρα , ὁ δέ χρῶμα ὁ τυφλῖνος ὄφις . ὅλος δέ φημί ὁ ἔμπειρος , σχεδόν ὅσος ἀρρωστέω ἄνθρωπος ἀρρώστημα , καί ἵππος ἀρρωστέω καί πρόβατον . ὑπό φάρμακον δέ διαφθείρω καί ἵππος καί πᾶς ὑποζύγιον σανδαράκη · δίδωμι δέ ἐν ὕδωρ καί διηθέω . καί ἐκβάλλω δέ κύω ἵππος ὀσμή λύχνος ἀποσβέννυμι · συμβαίνω δέ οὗτος καί γυνή ἔνιοι κυέω . περί μέν οὖν ὁ νόσος ὁ ἵππος οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , ὁ δέ ἱππομανής καλέω ἐπιφύω μέν , ὥσπερ λέγω , ὁ πῶλος , ὁ δέ ἵππος περιλείχω καί καθαίρω ἀποτρώγω αὐτός · ὁ δέ ἐπιμυθεύομαι πλάσσω μάλα ὑπό γυνή καί ὁ περί ὁ ἐπῳδή . ὁμολογουμένως δέ καί ὁ καλέω πωλέω ὁ ἵππος προεκβάλλω πρό ὁ πῶλος . γιγνώσκω δέ ὁ ἵππος καί ὁ φωνή ἀκούω ὁ ἵππος , ὅς ἄν μάχομαι τυγχάνω . χαίρω δέ ὁ ἵππος ὁ λειμών καί ὁ ἕλος · καί γάρ ὁ ὕδωρ ὁ θολερός πίνω , ἐάν εἰμί καθαρός , ἀνατρέπω αὐτός οι ἵππος ὁ ὁπλή , εἶτα πίνω λούω . καί γάρ ὅλος εἰμί φιλόλουτρος ὁ ζῷον καί φίλυδρος · διό καί ὁ ὁ ποτάμιος ἵππος φύσις οὕτως συνίστημι . ὁ δέ βοῦς ἐναντίος ὁ ἵππος · ἐάν γάρ μή καθαρός εἰμί ὁ ὕδωρ καί ψυχρός καί ἀκέραιος , οὐ ἐθέλω πίνω .