aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 10.5
Τοῦ μὲν οὖν εἶναι τὰ τοῦ ἀνδρὸς αἴτια ἔστι μὲν καὶ ἄλλα σημεῖα λαβεῖν · ἃ δὲ ῥᾴω μάλιστ’ ἂν φαίνοιτο , πρὸς ἄλλας πλησιάζων καὶ γεννῶν . Τὸ δὲ πρὸς ἀλλήλους μὴ συνδρόμως ἔχειν , πάντων τῶν εἰρημένων ὑπαρξάντων οὐ γεννῶσιν . Δηλοῖ γὰρ ὅτι τοῦτο αἴτιον μόνον . Εἴπερ γὰρ καὶ ἡ γυνὴ συμβάλλεται εἰς τὸ σπέρμα καὶ τὴν γένεσιν , δῆλον ὅτι δεῖ ἰσοδρομῆσαι παρ’ ἀμφοῖν . Ἐὰν οὖν ὁ μὲν ταχὺ ἐκποιήσῃ ἡ δὲ μόλις ( τὰ γὰρ πολλὰ αἱ γυναῖκες βραδύτεραι ) , τοῦτο κωλύει · διὸ καὶ συζευγνύμενοι γεννῶσι μετ’ ἀλλήλων · οὐ γεννῶντες δέ , ὅταν ἐντύχωσιν ἰσοδρομοῦσι πρὸς τὴν συνουσίαν . Εἰ γὰρ ἡ μὲν ὀργῶσα καὶ παρεσκευασμένη εἴη καὶ ἐννοίας ἔχουσα ἐπιτηδείας , ὁ δὲ προλελυπημένος καὶ κατεψυγμένος , ἀνάγκη τότε ἰσοδρομῆσαι αὐτοὺς ἀλλήλοις . Ἔτι δ’ ἐνίοτε γυναιξὶ καὶ ἐξονειρωξάσαις καὶ ἀνδράσιν ἀφροδισιάσασι συμβαίνει εὐρωστοτέροις εἶναι , μὴ ἰσχύϊ ἀλλ’ ὑγιείᾳ . Γίνεται δὲ τοῦτο , ὅταν πολὺ τὸ σπέρμα ᾖ ἠθροισμένον ἐπὶ τὸν τόπον ὅθεν προΐενται . Ἐὰν οὖν τότε ἀπέλθῃ , οὐδὲν ἀσθενέστεραι γίνονται · οὐ γὰρ ἀεὶ ἐκλύονται ἀπελθόντων , ὅταν ἱκανὰ ᾖ τὰ λειπόμενα · οὐδ’ ἂν εἰ ἐκεῖνα ἄχρηστα ᾖ ἅμα καὶ ῥᾴω , οἷον πλησμονῆς ἀπαλλαγέντα · διὸ οὐκ ἰσχύϊ εὐρωστότεραι ἀλλὰ κουφότητι γίνονται . Ἀλλ’ ὅταν ἀπὸ τοσούτων ἐπίῃ ὧν τὸ σῶμα δεῖται , τότε ἀσθενεστέρας ποιεῖ . Παύεται δὲ ταχύ , ἂν ἄλλως τις ὑγιάνῃ τὸ σῶμα καὶ ἐν ἡλικίᾳ ᾖ , ἣ ταχὺ σπερμοποιεῖ · τῶν γὰρ αὐξανομένων τοῦτ’ ἐστὶ ταχὺ καὶ τῶν αὐξητῶν . Καὶ λανθάνουσι τότε μάλιστα κυϊσκόμεναι . Οὐ γὰρ οἴονται συνειληφέναι , ἐὰν μὴ αἴσθωνται . Προϊέμεναι δὲ τυγχάνουσιν ὑπολαμβάνουσαι ὡς δεῖ ἀπ’ ἀμφοῖν συμπεσεῖν ἅμα , καὶ ἀπὸ τῆς γυναικὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ἀνδρός . Μάλιστα δὲ λανθάνει , ὅσαι οἴονται ἀδύνατον εἶναι συλλαβεῖν , ἐὰν μὴ ξηρανθῶσι καὶ ἐπιδήλως ἀφανισθῇ τὸ δοθέν . Συμβαίνει δ’ ἐνίοτε πλέον προΐεσθαι καὶ αὐτὴν καὶ τὸν ἄνδρα οὗ ἂν δύνηται ἀφανίσαι καὶ τοῦ ἱκανοῦ . Ὅταν οὖν σπάσῃ μὲν ἱκανόν , λειφθῇ δὲ πολύ , τότε λανθάνουσι κυϊσκόμεναι . Ὅτι δὲ τοιοῦτον ἐνδέχεται γίνεσθαι καὶ οὐκ ἐξ ἅπαντος γίνεται τὸ πάθος , δηλοῖ ὅσα τῶν ζῴων ἀπὸ μιᾶς ὀχείας πολλὰ τίκτει , καὶ ἡ τῶν διδύμων γένεσις , ὅταν ἀπὸ μιᾶς γένηται · δῆλον γὰρ ὅτι ἐξ οὐχ ἅπαντος ἐγένετο , ἀλλὰ μέρος τι αὐτοῦ ἔλαβε τόπος , τὸ δὲ περιελείπετο πολλαπλάσιον . Ἔτι εἰ πολλὰ ἀπὸ μιᾶς ὀχείας γίνεται , ὅπερ φαίνεται ἐπὶ τῶν ὑῶν καὶ τῶν διδύμων ἐνίοτε γιγνόμενον , δῆλον ὅτι οὐκ ἀπὸ παντὸς ἔρχεται τὸ σπέρμα τοῦ σώματος , ἀλλ’ ἐφ’ ἑκάστου εἴδους ἐμερίζετο . Ἀπὸ παντὸς μὲν γὰρ ἐνδέχεται ἀποχωρισθῆναι , καὶ τὸ πᾶν εἰς πολλά . Ὥστε ἅμα καὶ κατὰ μέρος ἀδύνατον . Ἔτι ἡ γυνὴ προΐεται εἰς τὸ πρόσθεν τοῦ στόματος τῶν ὑστερῶν , οὗ καὶ ὁ ἀνήρ , ὅταν πλησιάσῃ . Ἐντεῦθεν γὰρ σπᾷ τῷ πνεύματι , ὥσπερ τοῖς στόμασιν ἢ τοῖς μυκτῆρσιν . Πάντα γὰρ ὅσα μὴ ὀργάνοις προσάγεται , ἢ εἴσφυσιν ἔχει ἄνωθεν κοῖλα ὄντα , ἢ πνεύματι ἕλκονται ἐκ τούτου τοῦ τόπου . Διὸ ἐπιμελοῦνται ὅπως γένηται ξηρὸς οὕτως , ὥσπερ πρὶν τοῦτο συμβαίνειν . Πέφυκε δ’ οὕτως ἡ ὁδός , δι’ ἧς ἔρχεται , ταῖς γυναιξίν . Ἔχουσι καυλόν , ὥσπερ καὶ οἱ ἄνδρες τὸ αἰδοῖον . Ἀλλ’ ἐν τῷ στόματι ἀποπνέουσι διὰ τοῦτο μικρῷ τε πόρῳ ἀνωτέρω , ᾗ οὐροῦσιν αἱ γυναῖκες . Διὸ καὶ ὅταν ὀργῶσιν ἀφροδισιασθῆναι , οὗτος ὁ τόπος οὐκ ἔχει ὁμοίως καὶ πρὶν ὀργᾶν . Ἀπὸ δὴ τούτου τοῦ καυλοῦ γίνεται ἔκπτωσις , καὶ τὸ ἔμπροσθεν τῆς ὑστέρας πολλῷ μεῖζον ἢ καθ’ ἣν εἰς ἐκεῖνον τὸν τόπον ἐκπίπτει . Ὅμοιον δ’ ἐστὶ τοῦτο κατὰ τοῦτο ταῖς ῥισίν · καὶ γὰρ αἱ ῥῖνες ἔχουσιν εἴσω εἰς τὸν φάρυγγα πόρον τινὰ καὶ εἰς τὸν ἔξω ἀέρα · οὕτω κἀκεῖνος καὶ ἔξω ἔχει πόρον μικρόν τε πάνυ καὶ στενόν , ὅσον πνεύματι ἔξοδον , τὸν δ’ εἰς τὸ πρόσθεν τῆς ὑστέρας εὐρύχωρον , εὔρουν , ὥσπερ αἱ ῥῖνες τὸν εἰς τὸν ἀέρα μείζω τοῦ εἰς τὸ στόμα καὶ φάρυγγα . Ὁμοίως δὲ καὶ αἱ γυναῖκες μείζω τὸν εἰς τὸ ἔμπροσθεν τῶν ὑστερῶν πόρον ἔχουσι , καὶ εὐρυχωρότερον τὸ ἔξω . Ὅ τι συμβάλλεται , εἰς τοῦτο ποιεῖ τῶν αὐτῶν παθημάτων , ὅτι καὶ ἡ γυνὴ γόνιμον προΐεται . Τὰ δ’ αὐτὰ αἴτια ταῦτα συμβαίνει . Καὶ γὰρ οἷς ἢ νόσου ἢ θανάτου δοκεῖ ἑτέρου τὸ αἴτιον , θεωροῦσι τὸ τελευταῖον ἐπὶ τὰς ἀρχάς , ὃ δεῖ ὁρᾶν . Ταῖς μὲν γὰρ ταῦτα αἴτια τὰ πρῶτα , τοῖς δ’ οὐδέν , τῶν δὲ τὰ μὲν τὰ δ’ οὔ . Ἀποδίδωσιν οὖν κατὰ λόγον καὶ τὰ ἀποβαίνοντα · καὶ τοῖς μὲν διὰ πάντων συμβαίνει διελθεῖν τῶν αὐτῶν παθημάτων , τοῖς δὲ διὰ πολλῶν , οἷς πολλά , τοῖς δὲ δι’ ὀλίγων , τοῖς δὲ δι’ οὐθενός , ὅσοις μηδέν .
Lemmas: ὁ μέν οὖν εἰμί ὁ ὁ ἀνήρ αἴτιος εἰμί μέν καί ἄλλος σημεῖον λαμβάνω · ὅς δέ ῥᾴδιος μάλα ἄν φαίνω , πρός ἄλλος πλησιάζω καί γεννάω . ὁ δέ πρός ἀλλήλων μή σύνδρομος ἔχω , πᾶς ὁ λέγω ὑπάρχω οὐ γεννάω . δηλόω γάρ ὅτι οὗτος αἴτιος μόνος . εἴπερ γάρ καί ὁ γυνή συμβάλλω εἰς ὁ σπέρμα καί ὁ γένεσις , δῆλος ὅτι δέω ἰσοδρομέω παρά ἄμφω . ἐάν οὖν ὁ μέν ταχύς ἐκποιέω ὁ δέ μόλις ( ὁ γάρ πολύς ὁ γυνή βραδύς ) , οὗτος κωλύω · διό καί συζεύγνυμι γεννάω μετά ἀλλήλων · οὐ γεννάω δέ , ὅταν ἐντυγχάνω ἰσοδρομέω πρός ὁ συνουσία . εἰ γάρ ὁ μέν ὀργάω καί παρασκευάζω εἰμί καί ἔννοια ἔχω ἐπιτήδειος , ὁ δέ προλυπέομαι καί καταψύχω , ἀνάγκη τότε ἰσοδρομέω αὐτός ἀλλήλων . ἔτι δέ ἐνίοτε γυνή καί ἐξονειρώσσω καί ἀνήρ ἀφροδισιάζω συμβαίνω εὔρωστος εἰμί , μή ἰσχύς ἀλλά ὑγίεια . γίγνομαι δέ οὗτος , ὅταν πολύς ὁ σπέρμα εἰμί ἀθροίζω ἐπί ὁ τόπος ὅθεν προίημι . ἐάν οὖν τότε ἀπέρχομαι , οὐδείς ἀσθενής γίγνομαι · οὐ γάρ ἀεί ἐκλύω ἀπέρχομαι , ὅταν ἱκανός εἰμί ὁ λείπω · οὐδέ ἄν εἰ ἐκεῖνος ἄχρηστος εἰμί ἅμα καί ῥᾴδιος , οἷος πλησμονή ἀπαλλάσσω · διό οὐ ἰσχύς εὔρωστος ἀλλά κουφότης γίγνομαι . ἀλλά ὅταν ἀπό τοσοῦτος ἐπέρχομαι ὅς ὁ σῶμα δέω , τότε ἀσθενής ποιέω . παύω δέ ταχύς , ἐάν ἄλλος τις ὑγιαίνω ὁ σῶμα καί ἐν ἡλικία εἰμί , ὅς ταχύς σπερμοποιέω · ὁ γάρ αὐξάνω οὗτος εἰμί ταχύς καί ὁ αὐξητός . καί λανθάνω τότε μάλα κυίσκω . οὐ γάρ οἴομαι συλλαμβάνω , ἐάν μή αἰσθάνομαι . προίημι δέ τυγχάνω ὑπολαμβάνω ὡς δέω ἀπό ἄμφω συμπίπτω ἅμα , καί ἀπό ὁ γυνή καί ἀπό ὁ ἀνήρ . μάλα δέ λανθάνω , ὅσος οἴομαι ἀδύνατος εἰμί συλλαμβάνω , ἐάν μή ξηραίνω καί ἐπίδηλος ἀφανίζω ὁ δίδωμι . συμβαίνω δέ ἐνίοτε πολύς προίημι καί αὐτός καί ὁ ἀνήρ ὅς ἄν δύναμαι ἀφανίζω καί ὁ ἱκανός . ὅταν οὖν σπάω μέν ἱκανός , λείπω δέ πολύς , τότε λανθάνω κυίσκω . ὅτι δέ τοιοῦτος ἐνδέχομαι γίγνομαι καί οὐ ἐκ ἅπας γίγνομαι ὁ πάθος , δηλόω ὅσος ὁ ζῷον ἀπό εἷς ὀχεία πολύς τίκτω , καί ὁ ὁ δίδυμος γένεσις , ὅταν ἀπό εἷς γίγνομαι · δῆλος γάρ ὅτι ἐκ οὐ ἅπας γίγνομαι , ἀλλά μέρος τις αὐτός λαμβάνω τόπος , ὁ δέ περιλείπομαι πολλαπλάσιος . ἔτι εἰ πολύς ἀπό εἷς ὀχεία γίγνομαι , ὅς φαίνω ἐπί ὁ ὗς καί ὁ δίδυμος ἐνίοτε γίγνομαι , δῆλος ὅτι οὐ ἀπό πᾶς ἔρχομαι ὁ σπέρμα ὁ σῶμα , ἀλλά ἐπί ἕκαστος εἶδος μερίζω . ἀπό πᾶς μέν γάρ ἐνδέχομαι ἀποχωρίζω , καί ὁ πᾶς εἰς πολύς . ὥστε ἅμα καί κατά μέρος ἀδύνατος . ἔτι ὁ γυνή προίημι εἰς ὁ πρόσθεν ὁ στόμα ὁ ὑστέρα , οὗ καί ὁ ἀνήρ , ὅταν πλησιάζω . ἐντεῦθεν γάρ σπάω ὁ πνεῦμα , ὥσπερ ὁ στόμα ἤ ὁ μυκτήρ . πᾶς γάρ ὅσος μή ὄργανον προσάγω , ἤ εἴσφυσις ἔχω ἄνωθεν κοῖλος εἰμί , ἤ πνεῦμα ἕλκω ἐκ οὗτος ὁ τόπος . διό ἐπιμελέομαι ὅπως γίγνομαι ξηρός οὕτως , ὥσπερ πρίν οὗτος συμβαίνω . φύω δέ οὕτως ὁ ὁδός , διά ὅς ἔρχομαι , ὁ γυνή . ἔχω καυλός , ὥσπερ καί ὁ ἀνήρ ὁ αἰδοῖον . ἀλλά ἐν ὁ στόμα ἀποπνέω διά οὗτος μικρός τε πόρος ἀνώτερος , ᾗ οὐρέω ὁ γυνή . διό καί ὅταν ὀργάω ἀφροδισιάζω , οὗτος ὁ τόπος οὐ ἔχω ὅμοιος καί πρίν ὀργάω . ἀπό δή οὗτος ὁ καυλός γίγνομαι ἔκπτωσις , καί ὁ ἔμπροσθεν ὁ ὑστέρα πολύς μέγας ἤ κατά ὅς εἰς ἐκεῖνος ὁ τόπος ἐκπίπτω . ὅμοιος δέ εἰμί οὗτος κατά οὗτος ὁ ῥίς · καί γάρ ὁ ῥίς ἔχω εἴσω εἰς ὁ φάρυγξ πόρος τις καί εἰς ὁ ἔξω ἀήρ · οὕτως ἐκεῖνος καί ἔξω ἔχω πόρος μικρός τε πάνυ καί στενός , ὅσος πνεῦμα ἔξοδος , ὁ δέ εἰς ὁ πρόσθεν ὁ ὑστέρα εὐρύχωρος , ἐύρρους , ὥσπερ ὁ ῥίς ὁ εἰς ὁ ἀήρ μέγας ὁ εἰς ὁ στόμα καί φάρυγξ . ὅμοιος δέ καί ὁ γυνή μέγας ὁ εἰς ὁ ἔμπροσθεν ὁ ὑστέρα πόρος ἔχω , καί εὐρύχωρος ὁ ἔξω . ὅς τις συμβάλλω , εἰς οὗτος ποιέω ὁ αὐτός πάθημα , ὅτι καί ὁ γυνή γόνιμος προίημι . ὁ δέ αὐτός αἴτιος οὗτος συμβαίνω . καί γάρ ὅς ἤ νόσος ἤ θάνατος δοκέω ἕτερος ὁ αἴτιος , θεωρέω ὁ τελευταῖος ἐπί ὁ ἀρχή , ὅς δέω ὁράω . ὁ μέν γάρ οὗτος αἴτιος ὁ πρῶτος , ὁ δέ οὐδείς , ὁ δέ ὁ μέν ὁ δέ οὐ . ἀποδίδωμι οὖν κατά λόγος καί ὁ ἀποβαίνω · καί ὁ μέν διά πᾶς συμβαίνω διέρχομαι ὁ αὐτός πάθημα , ὁ δέ διά πολύς , ὅς πολύς , ὁ δέ διά ὀλίγος , ὁ δέ διά οὐδείς , ὅσος μηδείς .