aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 9.8
Οἱ δὲ βαρεῖς τῶν ὀρνίθων οὐ ποιοῦνται νεοττιάς ( οὐ συμφέρει γὰρ μὴ πτητικοῖς οὖσιν ) , οἷον ὄρτυγες καὶ πέρδικες καὶ τἆλλα τὰ τοιαῦτα τῶν ὀρνέων · ἀλλ’ ὅταν ποιήσωνται ἐν τῷ λείῳ κονίστραν ( ἐν ἄλλῳ γὰρ τόπῳ οὐθενὶ τίκτει ) , ἐπηλυγασάμενοι ἄκανθάν τινα καὶ ὕλην τῆς περὶ τοὺς ἱέρακας ἕνεκα καὶ τοὺς ἀετοὺς ἀλεώρας , ἐνταῦθα τίκτουσι καὶ ἐπῳάζουσιν . Ἔπειτα ἐκλέψαντες εὐθὺς ἐξάγουσι τοὺς νεοττοὺς διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τῇ πτήσει πορίζειν αὐτοῖς τροφήν . Ἀναπαύονται δ’ ὑφ’ ἑαυτοὺς ἀγόμενοι τοὺς νεοττοὺς καὶ οἱ ὄρτυγες καὶ οἱ πέρδικες , ὥσπερ αἱ ἀλεκτορίδες . Καὶ οὐκ ἐν τῷ αὐτῷ τίκτουσι καὶ ἐπῳάζουσιν , ἵνα μή τις κατανοήσῃ τὸν τόπον πλείω χρόνον προσεδρευόντων . Ὅταν δέ τις θηρεύῃ περιπεσὼν τῇ νεοττιᾷ , προκυλινδεῖται ἡ πέρδιξ τοῦ θηρεύοντος ὡς ἐπίληπτος οὖσα , καὶ ἐπισπᾶται ὡς ληψόμενον ἐφ’ ἑαυτήν , ἕως ἂν διαδράσῃ τῶν νεοττῶν ἕκαστος · μετὰ δὲ ταῦτα ἀναπτᾶσα αὐτὴ ἀνακαλεῖται πάλιν . Τίκτει μὲν οὖν ᾠὰ ἡ πέρδιξ οὐκ ἐλάττω ἢ δέκα , πολλάκις δ’ ἑκκαίδεκα · ὥσπερ δ’ εἴρηται , κακόηθες τὸ ὄρνεόν ἐστι καὶ πανοῦργον . Τοῦ δ’ ἔαρος ἐκ τῆς ἀγέλης ἐκκρίνονται δι’ ᾠδῆς καὶ μάχης κατὰ ζεύγη μετὰ θηλείας , ἣν ἂν λάβῃ ἕκαστος . Διὰ δὲ τὸ εἶναι ἀφροδισιαστικοί , ὅπως μὴ ἐπῳάζῃ ἡ θήλεια , οἱ ἄρρενες τὰ ᾠὰ διακυλινδοῦσι καὶ συντρίβουσιν , ἐὰν εὕρωσιν · ἡ δὲ θήλεια ἀντιμηχανωμένη ἀποδιδράσκουσα τίκτει , καὶ πολλάκις διὰ τὸ ὀργᾶν τεκεῖν , ὅπου ἂν τύχῃ , ἐκβάλλει , ἂν μὴ παρῇ ὁ ἄρρην · καὶ ὅπως σώζηται ἀθρόα , οὐκ ἔρχεται πρὸς αὐτά . Καὶ ἐὰν ὑπ’ ἀνθρώπου ὀφθῇ , ὥσπερ περὶ τοὺς νεοττούς , οὕτω καὶ ἀπὸ τῶν ᾠῶν ὑπάγει , πρὸ ποδῶν φαινομένη τοῦ ἀνθρώπου , ἕως ἂν ἀπαγάγῃ . Ὅταν δ’ ἀποδρᾶσα ἐπῳάζῃ , οἱ ἄρρενες κεκράγασι καὶ μάχονται συνιόντες · καλοῦσι δὲ τούτους χήρους . Ὁ δ’ ἡττηθεὶς μαχόμενος ἀκολουθεῖ τῷ νικήσαντι , ὑπὸ τούτου ὀχευόμενος μόνου . Ἐὰν δὲ κρατηθῇ τις ὑπὸ τοῦ δευτέρου ἢ ὁποιουοῦν , οὗτος λάθρᾳ ὀχεύεται ὑπὸ τοῦ κρατιστεύοντος . Γίνεται δὲ τοῦτο οὐκ ἀεί , ἀλλὰ καθ’ ὥραν τινὰ τοῦ ἔτους · καὶ ἐπὶ τῶν ὀρτύγων ὡσαύτως . Ἐνίοτε δὲ συμβαίνει τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἀλεκτρυόνων · ἐν μὲν γὰρ τοῖς ἱεροῖς , ὅπου ἄνευ θηλειῶν ἀνάκεινται , τὸν ἀνατιθέμενον πάντες εὐλόγως ὀχεύουσιν . Καὶ τῶν περδίκων δ’ οἱ τιθασσοὶ τοὺς ἀγρίους πέρδικας ὀχεύουσι καὶ ἐπικορίζουσι καὶ ὑβρίζουσιν . Ἐπὶ δὲ τὸν θηρευτὴν πέρδικα ὠθεῖται τῶν ἀγρίων ὁ ἡγεμὼν ἀντᾴσας ὡς μαχούμενος . Τούτου δ’ ἁλόντος ἐν ταῖς πηκταῖς πάλιν προσέρχεται ἄλλος , ἀντᾴσας τὸν αὐτὸν τρόπον . Ἐὰν μὲν οὖν ἄρρην ᾖ ὁ θηρεύων , τοῦτο ποιοῦσιν · ἐὰν δὲ θήλεια ἡ θηρεύουσα ᾖ καὶ ᾄδουσα , ἀντᾴσῃ δ’ ὁ ἡγεμὼν αὐτῇ , οἱ ἄλλοι ἀθροισθέντες τύπτουσι τοῦτον καὶ ἀποδιώκουσιν ἀπὸ τῆς θηλείας , ὅτι ἐκείνῃ ἀλλ’ οὐκ αὐτοῖς προσέρχεται . Ὁ δὲ πολλάκις διὰ ταῦτα σιωπῇ προσέρχεται , ὅπως μὴ ἄλλος τῆς φωνῆς ἀκούσας ἔλθῃ μαχούμενος αὐτῷ . Ἐνίοτε δέ φασιν οἱ ἔμπειροι τὸν ἄρρενα προσιόντα τὴν θήλειαν κατασιγάζειν , ὅπως μὴ ἀκουσάντων τῶν ἀρρένων ἀναγκασθῇ διαμάχεσθαι πρὸς αὐτούς . Οὐ μόνον δ’ ᾄδει ὁ πέρδιξ , ἀλλὰ καὶ τριγμὸν ἀφίησι καὶ ἄλλας φωνάς . Πολλάκις δὲ καὶ ἡ θήλεια ἐπῳάζουσα ἀνίσταται , ὅταν τῇ θηρευούσῃ θηλείᾳ αἴσθηται προσέχοντα τὸν ἄρρενα , καὶ ἀντᾴσασα ὑπομένει , ἵν’ ὀχευθῇ καὶ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τῆς θηρευούσης . Οὕτω δὲ σφόδρα καὶ οἱ πέρδικες καὶ οἱ ὄρτυγες ἐπτόηνται περὶ τὴν ὀχείαν , ὥστ’ εἰς τοὺς θηρεύοντας ἐμπίπτουσι καὶ πολλάκις καθιζάνουσιν ἐπὶ τὰς κεφαλάς . Περὶ μὲν οὖν τὴν ὀχείαν καὶ θήραν τῶν περδίκων τοιαῦτα συμβαίνει , καὶ περὶ τὴν ἄλλην τοῦ ἤθους πανουργίαν . Νεοττεύουσι δ’ ἐπὶ τῆς γῆς , ὥσπερ εἴρηται , οἵ τε ὄρτυγες καὶ οἱ πέρδικες καὶ τῶν ἄλλων ἔνιοι τῶν πτητικῶν . Ἔτι δὲ τῶν τοιούτων ὁ μὲν κόρυδος καὶ ὁ σκολόπαξ καὶ ὄρτυξ ἐπὶ δένδρου οὐ καθίζουσιν , ἀλλ’ ἐπὶ τῆς γῆς ,
Lemmas: ὁ δέ βαρύς ὁ ὄρνις οὐ ποιέω νεοσσιά ( οὐ συμφέρω γάρ μή πτητικός εἰμί ) , οἷος ὄρτυξ καί πέρδιξ καί ἄλλος ὁ τοιοῦτος ὁ ὄρνεον · ἀλλά ὅταν ποιέω ἐν ὁ λεῖος κονίστρα ( ἐν ἄλλος γάρ τόπος οὐδείς τίκτω ) , ἐπηλυγάζω ἄκανθα τις καί ὕλη ὁ περί ὁ ἱέραξ ἕνεκα καί ὁ ἀετός ἀλεωρή , ἐνταῦθα τίκτω καί ἐπῳάζω . ἔπειτα ἐκλέπω εὐθύς ἐξάγω ὁ νεοσσός διά ὁ μή δύναμαι ὁ πτῆσις πορίζω αὐτός τροφή . ἀναπαύω δέ ὑπό ἑαυτοῦ ἄγω ὁ νεοσσός καί ὁ ὄρτυξ καί ὁ πέρδιξ , ὥσπερ ὁ ἀλεκτορίς . καί οὐ ἐν ὁ αὐτός τίκτω καί ἐπῳάζω , ἵνα μή τις κατανοέω ὁ τόπος πολύς χρόνος προσεδρεύω . ὅταν δέ τις θηρεύω περιπίπτω ὁ νεοσσιά , προκυλινδέομαι ὁ πέρδιξ ὁ θηρεύω ὡς ἐπίληπτος εἰμί , καί ἐπισπάω ὡς λαμβάνω ἐπί ἑαυτοῦ , ἕως ἄν διαδράω ὁ νεοσσός ἕκαστος · μετά δέ οὗτος ἀναπέτομαι αὐτός ἀνακαλέω πάλιν . τίκτω μέν οὖν ᾠόν ὁ πέρδιξ οὐ ἐλαχύς ἤ δέκα , πολλάκις δέ ἑκκαίδεκα · ὥσπερ δέ λέγω , κακοήθης ὁ ὄρνεον εἰμί καί πάνουργος . ὁ δέ ἔαρ ἐκ ὁ ἀγέλη ἐκκρίνω διά ἀοιδή καί μάχη κατά ζεῦγος μετά θῆλυς , ὅς ἄν λαμβάνω ἕκαστος . διά δέ ὁ εἰμί ἀφροδισιαστικός , ὅπως μή ἐπῳάζω ὁ θῆλυς , ὁ ἄρσην ὁ ᾠόν διακυλινδέω καί συντρίβω , ἐάν εὑρίσκω · ὁ δέ θῆλυς ἀντιμηχανάομαι ἀποδιδράσκω τίκτω , καί πολλάκις διά ὁ ὀργάω τίκτω , ὅπου ἄν τυγχάνω , ἐκβάλλω , ἐάν μή παρέρχομαι ὁ ἄρσην · καί ὅπως σῴζω ἀθρόος , οὐ ἔρχομαι πρός αὐτός . καί ἐάν ὑπό ἄνθρωπος ὁράω , ὥσπερ περί ὁ νεοσσός , οὕτως καί ἀπό ὁ ᾠόν ὑπάγω , πρό πούς φαίνω ὁ ἄνθρωπος , ἕως ἄν ἀπάγω . ὅταν δέ ἀποδιδράσκω ἐπῳάζω , ὁ ἄρσην κράζω καί μάχομαι συνέρχομαι · καλέω δέ οὗτος χήρα . ὁ δέ ἡσσάομαι μάχομαι ἀκολουθέω ὁ νικάω , ὑπό οὗτος ὀχεύω μόνος . ἐάν δέ κρατέω τις ὑπό ὁ δεύτερος ἤ ὁποῖος , οὗτος λάθρῃ ὀχεύω ὑπό ὁ κρατιστεύω . γίγνομαι δέ οὗτος οὐ ἀεί , ἀλλά κατά ὥρα τις ὁ ἔτος · καί ἐπί ὁ ὄρτυξ ὡσαύτως . ἐνίοτε δέ συμβαίνω οὗτος καί ἐπί ὁ ἀλεκτρυών · ἐν μέν γάρ ὁ ἱερός , ὅπου ἄνευ θῆλυς ἀνάκειμαι , ὁ ἀνατίθημι πᾶς εὔλογος ὀχεύω . καί ὁ πέρδιξ δέ ὁ τιθασσός ὁ ἄγριος πέρδιξ ὀχεύω καί ἐπικορίζω καί ὑβρίζω . ἐπί δέ ὁ θηρευτής πέρδιξ ὠθέω ὁ ἄγριος ὁ ἡγεμών ἀνταείδω ὡς μάχομαι . οὗτος δέ ἁλίσκομαι ἐν ὁ πηκτή πάλιν προσέρχομαι ἄλλος , ἀνταείδω ὁ αὐτός τρόπος . ἐάν μέν οὖν ἄρσην εἰμί ὁ θηρεύω , οὗτος ποιέω · ἐάν δέ θῆλυς ὁ θηρεύω εἰμί καί ἀείδω , ἀνταείδω δέ ὁ ἡγεμών αὐτός , ὁ ἄλλος ἀθροίζω τύπτω οὗτος καί ἀποδιώκω ἀπό ὁ θῆλυς , ὅτι ἐκεῖνος ἀλλά οὐ αὐτός προσέρχομαι . ὁ δέ πολλάκις διά οὗτος σιωπή προσέρχομαι , ὅπως μή ἄλλος ὁ φωνή ἀκούω ἔρχομαι μάχομαι αὐτός . ἐνίοτε δέ φημί ὁ ἔμπειρος ὁ ἄρσην προσέρχομαι ὁ θῆλυς κατασιγάζω , ὅπως μή ἀκούω ὁ ἄρσην ἀναγκάζω διαμάχομαι πρός αὐτός . οὐ μόνος δέ ἀείδω ὁ πέρδιξ , ἀλλά καί τριγμός ἀφίημι καί ἄλλος φωνή . πολλάκις δέ καί ὁ θῆλυς ἐπῳάζω ἀνίστημι , ὅταν ὁ θηρεύω θῆλυς αἰσθάνομαι προσέχω ὁ ἄρσην , καί ἀνταείδω ὑπομένω , ἵνα ὀχεύω καί ἀποσπάω ἀπό ὁ θηρεύω . οὕτως δέ σφόδρα καί ὁ πέρδιξ καί ὁ ὄρτυξ πτοέω περί ὁ ὀχεία , ὥστε εἰς ὁ θηρεύω ἐμπίπτω καί πολλάκις καθιζάνω ἐπί ὁ κεφαλή . περί μέν οὖν ὁ ὀχεία καί θήρα ὁ πέρδιξ τοιοῦτος συμβαίνω , καί περί ὁ ἄλλος ὁ ἦθος πανουργία . νεοσσεύω δέ ἐπί ὁ γῆ , ὥσπερ λέγω , ὁ τε ὄρτυξ καί ὁ πέρδιξ καί ὁ ἄλλος ἔνιοι ὁ πτητικός . ἔτι δέ ὁ τοιοῦτος ὁ μέν κόρυδος καί ὁ σκολόπαξ καί ὄρτυξ ἐπί δένδρον οὐ καθίζω , ἀλλά ἐπί ὁ γῆ ,