aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 6.21
Βοῦς δὲ πληροῖ μὲν ὁ ἄρρην ἐκ μιᾶς ὀχείας , βαίνει δὲ σφοδρῶς ὥστε συγκάμπτεσθαι τὴν βοῦν · ἐὰν δ’ ἁμάρτῃ τῆς ὁρμῆς , εἴκοσιν ἡμέρας διαλείπουσα προσίεται πάλιν ἡ θήλεια τὴν ὀχείαν . Οἱ μὲν οὖν πρεσβύτεροι τῶν ταύρων οὐδ’ ἀναβαίνουσι πλεονάκις ἐπὶ τὴν αὐτὴν τῆς αὐτῆς ἡμέρας , ἐὰν μὴ ἄρα διαλιπόντες · οἱ δὲ νεώτεροι καὶ τὴν αὐτὴν βιάζονται πλεονάκις καὶ ἐπὶ πολλὰς ἀναβαίνουσι διὰ τὴν ἀκμήν . Ἥκιστα δὲ λάγνον τῶν ἀρρένων ἐστὶ βοῦς . Ὀχεύει δ’ ὁ νικῶν τῶν ταύρων · ὅταν δ’ ἐξαδυνατήσῃ διὰ τὴν λαγνείαν , ἐπιτίθεται ὁ ἡττώμενος , καὶ κρατεῖ πολλάκις . Ὀχεύει δὲ τὰ ἄρρενα καὶ ὀχεύεται τὰ θήλεα ἐνιαύσια ὄντα πρῶτον , ὥστε καὶ γεννᾶν · οὐ μὴν ἀλλὰ τό γ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐνιαύσιοι καὶ ὀκτάμηνοι , τὸ δὲ μάλισθ’ ὁμολογούμενον διετεῖς . Κύει δ’ ἐννέα μῆνας , δεκάτῳ δὲ τίκτει · ἔνιοι δὲ διισχυρίζονται δέκα μῆνας κύειν ἡμερολεγδόν . Ὅ τι δ’ ἂν ἔμπροσθεν ἐξενεχθῇ τῶν εἰρημένων χρόνων , ἐκβόλιμόν ἐστι καὶ οὐ θέλει ζῆν · μαλακαὶ γὰρ καὶ ἀτελεῖς γίνονται αἱ ὁπλαί . Τίκτει δ’ ἓν τὰ πλεῖστα , ὀλιγάκις δὲ δύο · καὶ τίκτει καὶ ὀχεύει ἕως ἂν ζῇ . Ζῶσι δ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ περὶ πεντεκαίδεκα ἔτη αἱ θήλειαι · καὶ οἱ ἄρρενες δ’ , ἐὰν ἐκτμηθῶσιν . Ἔνιοι δὲ ζῶσι καὶ εἴκοσιν ἔτη καὶ ἔτι πλείω , ἐὰν εὔφορον ἔχωσι τὸ σῶμα · καὶ γὰρ τῶν βοῶν τοὺς τομίας ἐθίζουσι , καὶ καθιστᾶσι τῶν βοῶν ἡγεμόνας ὥσπερ τῶν προβάτων , καὶ ζῶσιν οὗτοι πλείω χρόνον τῶν ἄλλων διά τε τὸ μὴ πονεῖν καὶ διὰ τὸ νέμεσθαι ἀκέραιον νομήν . Ἀκμάζει δὲ μάλιστα πεντέτης ὤν , διὸ καὶ Ὅμηρόν φασι πεποιηκέναι τινὲς ὀρθῶς ποιήσαντα ἄρσενα πενταέτηρον καὶ τὸ βοὸς ἐννεώροιο · δύνασθαι γὰρ ταὐτόν . Τοὺς δ’ ὀδόντας βάλλει βοῦς διετής , καὶ οὐκ ἀθρόους ἀλλ’ ὥσπερ ἵππος · τὰς δ’ ὁπλάς , ὁπόταν ποδαγρᾷ , οὐκ ἀποβάλλει , ἀλλ’ οἰδεῖ μόνον σφόδρα τοὺς πόδας . Τὸ δὲ γάλα , ὅταν τέκῃ , χρήσιμον γίνεται · ἔμπροσθεν δ’ οὐκ ἔχει γάλα . Τὸ δὲ πρῶτον γινόμενον γάλα ὅταν παγῇ , οὕτω γίνεται σκληρὸν ὥσπερ λίθος · τοῦτο δὲ συμβαίνει , ἐὰν μή τις μίξῃ ὕδατι . Νεώτεραι δ’ ἐνιαυσίων οὐκ ὀχεύονται , πλὴν ἐάν τι τερατῶδες ᾖ · ἤδη δέ τινες καὶ τετράμηνοι ὠχεύθησαν καὶ ὤχευσαν . Ἄρχονται δὲ τῆς ὀχείας περὶ τὸν Θαργηλιῶνα μῆνα καὶ τὸν Σκιρροφοριῶνα αἱ πλεῖσται · οὐ μὴν ἀλλ’ ἔνιαι καὶ μέχρι τοῦ μετοπώρου κυΐσκονται . Ὅταν δὲ πολλαὶ κύωσι καὶ προσδέχωνται τὴν ὀχείαν , σφόδρα δοκεῖ σημεῖον εἶναι καὶ χειμῶνος καὶ ἐπομβρίας . Αἱ δὲ συνήθειαι γίνονται μὲν ταῖς βουσὶν ὥσπερ ταῖς ἵπποις , ἧττον δέ .
Lemmas: βοῦς δέ πληρόω μέν ὁ ἄρσην ἐκ εἷς ὀχεία , βαίνω δέ σφοδρός ὥστε συγκάμπτω ὁ βοῦς · ἐάν δέ ἁμαρτάνω ὁ ὁρμή , εἴκοσι ἡμέρα διαλείπω προσίημι πάλιν ὁ θῆλυς ὁ ὀχεία . ὁ μέν οὖν πρέσβυς ὁ ταῦρος οὐδέ ἀναβαίνω πλεονάκις ἐπί ὁ αὐτός ὁ αὐτός ἡμέρα , ἐάν μή ἄρα διαλείπω · ὁ δέ νέος καί ὁ αὐτός βιάζω πλεονάκις καί ἐπί πολύς ἀναβαίνω διά ὁ ἀκμή . ἦκα δέ λάγνος ὁ ἄρσην εἰμί βοῦς . ὀχεύω δέ ὁ νικάω ὁ ταῦρος · ὅταν δέ ἐξαδυνατέω διά ὁ λαγνεία , ἐπιτίθημι ὁ ἡσσάομαι , καί κρατέω πολλάκις . ὀχεύω δέ ὁ ἄρσην καί ὀχεύω ὁ θῆλυς ἐνιαύσιος εἰμί πρῶτος , ὥστε καί γεννάω · οὐ μήν ἀλλά ὁ γε ὡς ἐπί ὁ πολύς ἐνιαύσιος καί ὀκτάμηνος , ὁ δέ μάλα ὁμολογέω διετής . κύω δέ ἐννέα μείς , δέκατος δέ τίκτω · ἔνιοι δέ διισχυρίζομαι δέκα μείς κύω ἡμερολεγδόν . ὅς τις δέ ἄν ἔμπροσθεν ἐκφέρω ὁ λέγω χρόνος , ἐκβόλιμος εἰμί καί οὐ ἐθέλω ζάω · μαλακός γάρ καί ἀτελής γίγνομαι ὁ ὁπλή . τίκτω δέ εἷς ὁ πολύς , ὀλιγάκις δέ δύο · καί τίκτω καί ὀχεύω ἕως ἄν ζάω . ζάω δέ ὡς ἐπί ὁ πολύς περί πεντεκαίδεκα ἔτος ὁ θῆλυς · καί ὁ ἄρσην δέ , ἐάν ἐκτέμνω . ἔνιοι δέ ζάω καί εἴκοσι ἔτος καί ἔτι πολύς , ἐάν εὔφορος ἔχω ὁ σῶμα · καί γάρ ὁ βοῦς ὁ τομίας ἐθίζω , καί καθίστημι ὁ βοῦς ἡγεμών ὥσπερ ὁ πρόβατον , καί ζάω οὗτος πολύς χρόνος ὁ ἄλλος διά τε ὁ μή πονέω καί διά ὁ νέμω ἀκέραιος νομή . ἀκμάζω δέ μάλα πεντέτης εἰμί , διό καί Ὅμηρος φημί ποιέω τις ὀρθός ποιέω ἄρσην πενταέτηρος καί ὁ βοῦς ἐννέωρος · δύναμαι γάρ αὐτός . ὁ δέ ὀδούς βάλλω βοῦς διετής , καί οὐ ἀθρόος ἀλλά ὥσπερ ἵππος · ὁ δέ ὁπλή , ὁπόταν ποδαγράω , οὐ ἀποβάλλω , ἀλλά οἰδέω μόνος σφόδρα ὁ πούς . ὁ δέ γάλα , ὅταν τίκτω , χρήσιμος γίγνομαι · ἔμπροσθεν δέ οὐ ἔχω γάλα . ὁ δέ πρῶτος γίγνομαι γάλα ὅταν πήγνυμι , οὕτως γίγνομαι σκληρός ὥσπερ λίθος · οὗτος δέ συμβαίνω , ἐάν μή τις μείγνυμι ὕδωρ . νεώτερος δέ ἐνιαύσιος οὐ ὀχεύω , πλήν ἐάν τις τερατώδης εἰμί · ἤδη δέ τις καί τετράμηνος ὀχεύω καί ὀχεύω . ἄρχω δέ ὁ ὀχεία περί ὁ Θαργηλιών μείς καί ὁ Σκιρροφοριών ὁ πολύς · οὐ μήν ἀλλά ἔνιοι καί μέχρι ὁ μετόπωρον κυίσκομαι . ὅταν δέ πολύς κύω καί προσδέχομαι ὁ ὀχεία , σφόδρα δοκέω σημεῖον εἰμί καί χειμών καί ἐπομβρία . ὁ δέ συνήθεια γίγνομαι μέν ὁ βοῦς ὥσπερ ὁ ἵππος , ἥσσων δέ .