aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 9.44
Περὶ δὲ τὰ ἤθη τῶν ζῴων , ὥσπερ εἴρηται καὶ πρότερον , ἔστι θεωρῆσαι διαφορὰς πρὸς ἀνδρίαν μὲν μάλιστα καὶ δειλίαν , ἔπειτα καὶ πρὸς πραότητα καὶ ἀγριότητα καὶ αὐτῶν τῶν ἀγρίων . Καὶ γὰρ ὁ λέων ἐν τῇ βρώσει μὲν χαλεπώτατός ἐστι , μὴ πεινῶν δὲ καὶ βεβρωκὼς πραότατος . Ἔστι δὲ τὸ ἦθος οὐχ ὑπόπτης οὐδενὸς οὐδ’ ὑφορώμενος οὐδέν , πρός τε τὰ σύντροφα καὶ συνήθη σφόδρα φιλοπαίγμων καὶ στερκτικός . Ἐν δὲ ταῖς θήραις ὁρώμενος μὲν οὐδέποτε φεύγει οὐδὲ πτήσσει , ἀλλ’ ἐὰν καὶ διὰ πλῆθος ἀναγκασθῇ τῶν θηρευόντων ὑπαγαγεῖν βάδην ὑποχωρεῖ καὶ κατὰ σκέλος , κατὰ βραχὺ ἐπιστρεφόμενος · ἐὰν μέντοι ἐπιλάβηται δασέος , φεύγει ταχέως , ἕως ἂν καταστῇ εἰς φανερόν · τότε δὲ πάλιν ὑπάγει βάδην . Ἐν δὲ τοῖς ψιλοῖς ἐάν ποτ’ ἀναγκασθῇ εἰς φανερὸν διὰ τὸ πλῆθος φεύγειν , τρέχει κατατείνας καὶ οὐ πηδᾷ . Τὸ δὲ δρόμημα συνεχῶς ὥσπερ κυνός ἐστι κατατεταμένον · διώκων μέντοι ἐπιρρίπτει ἑαυτόν , ὅταν ᾖ πλησίον . Ἀληθῆ δὲ καὶ τὰ λεγόμενα , τό τε φοβεῖσθαι μάλιστα τὸ πῦρ , ὥσπερ καὶ Ὅμηρος ἐποίησεν καιόμεναί τε δεταί , τάς τε τρεῖ ἐσσύμενός περ , καὶ τὸ τὸν βαλόντα τηρήσαντα ἵεσθαι ἐπὶ τοῦτον · ἐὰν δέ τις βάλλῃ μὲν μή , ἐνοχλῇ δὲ αὐτόν , ἐὰν ἐπαΐξας συλλάβῃ , ἀδικεῖ μὲν οὐδὲν οὐδὲ βλάπτει τοῖς ὄνυξι , σείσας δὲ καὶ φοβήσας ἀφίησι πάλιν . Πρὸς δὲ τὰς πόλεις ἔρχονται μάλιστα καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἀδικοῦσιν , ὅταν γένωνται πρεσβῦται , διά τε τὸ γῆρας ἀδύνατοι θηρεύειν ὄντες καὶ διὰ τὸ πεπονηκέναι τοὺς ὀδόντας . Ἔτη δὲ ζῶσι πολλά , καὶ ὁ ληφθεὶς λέων χωλὸς πολλοὺς τῶν ὀδόντων εἶχε κατεαγότας , ᾧ τεκμηρίῳ ἐχρῶντό τινες ὅτι πόλλ’ ἔτη ζῶσιν · τοῦτο γὰρ οὐκ ἂν συμπεσεῖν μὴ πολυχρονίῳ ὄντι . Γένη δ’ ἐστὶ λεόντων δύο · τούτων δ’ ἐστὶ τὸ μὲν στρογγυλώτερον καὶ οὐλοτριχώτερον δειλότερον , τὸ δὲ μακρότερον καὶ εὐθύτριχον ἀνδρειότερον . Φεύγουσι δ’ ἐνίοτε κατατείναντες τὴν κέρκον ὥσπερ κύνες . Ἤδη δ’ ὦπται λέων καὶ ὑῒ ἐπιτίθεσθαι μέλλων , καὶ ὡς εἶδεν ἀντιφρίξαντα , φεύγων . Ἔστι δὲ πρὸς τὰς πληγὰς εἰς μὲν τὰ κοῖλα ἀσθενής , κατὰ δὲ τὸ ἄλλο σῶμα δέχεται πολλὰς καὶ κεφαλὴν ἔχει ἰσχυράν . Ὅσα δ’ ἂν δάκῃ ἢ τοῖς ὄνυξιν ἑλκώσῃ , ἐκ τῶν ἑλκῶν ἰχῶρες ῥέουσιν ὠχροὶ σφόδρα καὶ ἐκ τῶν ἐπιδέσμων καὶ σπόγγων ὑπ’ οὐδενὸς δυνάμενοι ἐκκλύζεσθαι · ἡ δὲ θεραπεία ἡ αὐτὴ καὶ τῶν κυνοδήκτων ἑλκῶν . Φιλάνθρωποι δ’ εἰσὶ καὶ οἱ θῶες , καὶ οὔτ’ ἀδικοῦσι τοὺς ἀνθρώπους οὔτε φοβοῦνται σφόδρα , πολεμοῦσι δὲ τοῖς κυσὶ καὶ τοῖς λέουσιν · διὸ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ οὐ γίνονται . Ἄριστοι δ’ οἱ μικροὶ τῶν θώων . Γένη δ’ αὐτῶν οἱ μέν φασιν εἶναι δύο , οἱ δὲ τρία · οὐ δοκεῖ δὲ πλείω εἶναι , ἀλλ’ ὥσπερ τῶν ἰχθύων καὶ τῶν ὀρνέων καὶ τῶν τετραπόδων ἔνια , καὶ οἱ θῶες μεταβάλλουσι κατὰ τὰς ὥρας , καὶ τό τε χρῶμα ἕτερον τοῦ χειμῶνος καὶ τοῦ θέρους ἴσχουσι , καὶ τοῦ μὲν θέρους λεῖοι γίνονται τοῦ δὲ χειμῶνος δασεῖς .
Lemmas: περί δέ ὁ ἦθος ὁ ζῷον , ὥσπερ λέγω καί πρότερος , εἰμί θεωρέω διαφορά πρός ἀνδρεία μέν μάλα καί δειλία , ἔπειτα καί πρός πραότης καί ἀγριότης καί αὐτός ὁ ἄγριος . καί γάρ ὁ λέων ἐν ὁ βρῶσις μέν χαλεπός εἰμί , μή πεινάω δέ καί βιβρώσκω πρᾶος . εἰμί δέ ὁ ἦθος οὐ ὑπόπτης οὐδείς οὐδέ ὑφοράω οὐδείς , πρός τε ὁ σύντροφος καί συνήθης σφόδρα φιλοπαίγμων καί στερκτικός . ἐν δέ ὁ θήρα ὁράω μέν οὐδέποτε φεύγω οὐδέ πτήσσω , ἀλλά ἐάν καί διά πλῆθος ἀναγκάζω ὁ θηρεύω ὑπάγω βάδην ὑποχωρέω καί κατά σκέλος , κατά βραχύς ἐπιστρέφω · ἐάν μέντοι ἐπιλαμβάνω δασύς , φεύγω ταχύς , ἕως ἄν καθίστημι εἰς φανερός · τότε δέ πάλιν ὑπάγω βάδην . ἐν δέ ὁ ψιλός ἐάν ποτέ ἀναγκάζω εἰς φανερός διά ὁ πλῆθος φεύγω , τρέχω κατατείνω καί οὐ πηδάω . ὁ δέ δράμημα συνεχής ὥσπερ κύων εἰμί κατατείνω · διώκω μέντοι ἐπιρριπτέω ἑαυτοῦ , ὅταν εἰμί πλησίον . ἀληθής δέ καί ὁ λέγω , ὁ τε φοβέω μάλα ὁ πῦρ , ὥσπερ καί Ὅμηρος ποιέω καίω τε δετή , ὁ τε τρέω σεύω περ , καί ὁ ὁ βάλλω τηρέω ἵημι ἐπί οὗτος · ἐάν δέ τις βάλλω μέν μή , ἐνοχλέω δέ αὐτός , ἐάν ἐπαΐσσω συλλαμβάνω , ἀδικέω μέν οὐδείς οὐδέ βλάπτω ὁ ὄνυξ , σείω δέ καί φοβέω ἀφίημι πάλιν . πρός δέ ὁ πόλις ἔρχομαι μάλα καί ὁ ἄνθρωπος ἀδικέω , ὅταν γίγνομαι πρεσβύτης , διά τε ὁ γῆρας ἀδύνατος θηρεύω εἰμί καί διά ὁ πονέω ὁ ὀδούς . ἔτος δέ ζάω πολύς , καί ὁ λαμβάνω λέων χωλός πολύς ὁ ὀδούς ἔχω κατάγνυμι , ὅς τεκμήριον χράω τις ὅτι πολύς ἔτος ζάω · οὗτος γάρ οὐ ἄν συμπίπτω μή πολυχρόνιος εἰμί . γένος δέ εἰμί λέων δύο · οὗτος δέ εἰμί ὁ μέν στρογγύλος καί οὐλότριχος δειλός , ὁ δέ μακρός καί εὐθύτριχος ἀνδρεῖος . φεύγω δέ ἐνίοτε κατατείνω ὁ κέρκος ὥσπερ κύων . ἤδη δέ ὁράω λέων καί ὗς ἐπιτίθημι μέλλω , καί ὡς ὁράω ἀντιφρίσσω , φεύγω . εἰμί δέ πρός ὁ πληγή εἰς μέν ὁ κοῖλος ἀσθενής , κατά δέ ὁ ἄλλος σῶμα δέχομαι πολύς καί κεφαλή ἔχω ἰσχυρός . ὅσος δέ ἄν δάκνω ἤ ὁ ὄνυξ ἑλκόω , ἐκ ὁ ἕλκος ἰχώρ ῥέω ὠχρός σφόδρα καί ἐκ ὁ ἐπίδεσμος καί σπόγγος ὑπό οὐδείς δύναμαι ἐκκλύζω · ὁ δέ θεραπεία ὁ αὐτός καί ὁ κυνόδηκτος ἕλκος . φιλάνθρωπος δέ εἰμί καί ὁ θώς , καί οὔτε ἀδικέω ὁ ἄνθρωπος οὔτε φοβέω σφόδρα , πολεμέω δέ ὁ κύων καί ὁ λέων · διό ἐν ὁ αὐτός τόπος οὐ γίγνομαι . ἀγαθός δέ ὁ μικρός ὁ θώς . γένος δέ αὐτός ὁ μέν φημί εἰμί δύο , ὁ δέ τρεῖς · οὐ δοκέω δέ πολύς εἰμί , ἀλλά ὥσπερ ὁ ἰχθῦς καί ὁ ὄρνεον καί ὁ τετράπους ἔνιοι , καί ὁ θώς μεταβάλλω κατά ὁ ὥρα , καί ὁ τε χρῶμα ἕτερος ὁ χειμών καί ὁ θέρος ἴσχω , καί ὁ μέν θέρος λεῖος γίγνομαι ὁ δέ χειμών δασύς .