aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 6.20
Τῶν δὲ κυνῶν ἔστι μὲν γένη πλείω , ὀχεύει δὲ κύων ἡ Λακωνικὴ μὲν ὀκτάμηνος καὶ ὀχεύεται · καὶ τὸ σκέλος δ’ αἴροντες οὐροῦσιν ἤδη ἔνιοι περὶ τὸν χρόνον τοῦτον . Κυΐσκεται δὲ κύων ἐκ μιᾶς ὀχείας · δῆλον δὲ τοῦτο γίνεται μάλιστα ἐν τοῖς κλέπτουσι τὰς ὀχείας · ἅπαξ γὰρ ἐπιβάντες πληροῦσιν . Κύει δ’ ἡ μὲν Λακωνικὴ ἕκτον μέρος τοῦ ἐνιαυτοῦ ( τοῦτο δ’ ἐστὶν ἡμέραι ἑξήκοντα ) , κἂν ἄρα μιᾷ ἢ δυσὶν ἢ τρισὶ πλείονας ἡμέρας καὶ ἐλάττους μιᾷ . Τυφλὰ δὲ γίνεται αὐτῇ τὰ σκυλάκια , ὅταν τέκῃ , δώδεκα ἡμέρας . Τεκοῦσα δὲ πάλιν ὀχεύεται ἕκτῳ μηνί , καὶ οὐ πρότερον . Ἔνιαι δὲ κύουσι τῶν κυνῶν τὸ πέμπτον μέρος τοῦ ἐνιαυτοῦ ( τοῦτο δ’ ἐστὶν ἡμέραι ἑβδομήκοντα καὶ δύο ) , τυφλὰ δὲ γίνεται τὰ σκυλάκια τούτων τῶν κυνῶν ἡμέρας δεκατέτταρας . Ἔνιαι δὲ κύουσι μὲν τέταρτον μέρος τοῦ ἐνιαυτοῦ ( τοῦτο δ’ ἐστὶ τρεῖς μῆνες ὅλοι ) , τυφλὰ δὲ τὰ σκυλάκια τούτων γίνεται ἑπτακαίδεχ’ ἡμέραις . Δοκεῖ δὲ σκυζᾶν τὸν ἴσον χρόνον κύων . Τὰ δὲ καταμήνια ταῖς κυσὶν ἑπτὰ ἡμέραις γίνεται · συμβαίνει δ’ ἅμα καὶ ἔπαρσις αἰδοίου . Ἐν δὲ τῷ χρόνῳ τούτῳ οὐ προσίενται ὀχείαν , ἀλλ’ ἐν ταῖς μετὰ ταύτας ἑπτὰ ἡμέραις · τὰς γὰρ πάσας δοκεῖ σκυζᾶν ἡμέρας τέτταρας καὶ δέκα ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , οὐ μὴν ἀλλά τισι καὶ περὶ ἑκκαίδεχ’ ἡμέρας γεγένηται τοῦτο τὸ πάθος . Ἡ δ’ ἐν τοῖς τόκοις κάθαρσις γίνεται ἅμα τοῖς σκυλακίοις τικτομένοις , ἔστι δ’ αὕτη παχεῖα καὶ φλεγματώδης · καὶ τὸ πλῆθος δ’ , ὅταν ἐκτέκωσιν , ἀπισχναίνεται ἔλαττον ἢ κατὰ τὸ σῶμα . Τὸ δὲ γάλα αἱ κύνες ἴσχουσι πρὸ τοῦ τεκεῖν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἡμέρας πέντε · οὐ μὴν ἀλλ’ ἐνίαις καὶ ἑπτὰ γίνεται πρότερον καὶ τέτταρσιν . Χρήσιμον δ’ εὐθύς ἐστι τὸ γάλα , ὅταν τέκωσιν . Ἡ δὲ Λακωνικὴ μετὰ τὴν ὀχείαν τριάκονθ’ ἡμέραις ὕστερον . Τὸ μὲν οὖν πρῶτον παχύ ἐστι , χρονιζόμενον δὲ γίνεται λεπτότερον . Διαφέρει δὲ παχύτητι τὸ κύνειον τῶν ἄλλων ζῴων μετὰ τὸ ὕειον καὶ δασυπόδειον . Γίνεται δὲ σημεῖον καὶ ὅταν ἡλικίαν ἔχωσι τοῦ ὀχεύεσθαι · ὥσπερ γὰρ τοῖς ἀνθρώποις , ἐπὶ ταῖς θηλαῖς τῶν μαστῶν ἐπιγίνεται ἀνοίδησίς τις καὶ χόνδρον ἴσχουσιν · οὐ μὴν ἀλλ’ ἔργον μὴ συνήθει ὄντι ταῦτα καταμαθεῖν · οὐ γὰρ ἔχει μέγεθος οὐθὲν τὸ σημεῖον . Τῇ μὲν οὖν θηλείᾳ τοῦτο συμβαίνει , τῷ δ’ ἄρρενι οὐθὲν τούτων . Τὸ δὲ σκέλος αἴροντες οὐροῦσιν οἱ ἄρρενες ὡς μὲν ἐπὶ τὸ πολὺ ὅταν ἑξάμηνοι ὦσιν · ποιοῦσι δέ τινες τοῦτο καὶ ὕστερον , ἤδη ὀκτάμηνοι ὄντες , καὶ πρότερον ἢ ἑξάμηνοι · ὡς γὰρ ἁπλῶς εἰπεῖν , ὅταν ἰσχύειν ἄρξωνται , αὐτὸ ποιοῦσιν . Αἱ δὲ θήλειαι πᾶσαι καθεζόμεναι οὐροῦσιν · ἤδη δέ τινες καὶ τούτων ἄρασαι τὸ σκέλος οὔρησαν . Τίκτει δὲ κύων σκυλάκια τὰ πλεῖστα δώδεκα , ὡς δ’ ἐπὶ τὸ πολὺ πέντε ἢ ἕξ · ἤδη δὲ καὶ ἓν ἔτεκέ τις · αἱ δὲ Λακωνικαὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὀκτώ . Ὀχεύονται δ’ αἱ θήλειαι καὶ ὀχεύουσιν οἱ ἄρρενες ἕως ἂν ζῶσιν . Ἴδιον δ’ ἐπὶ τῶν Λακωνικῶν συμβαίνει πάθος · πονήσαντες γὰρ μᾶλλον δύνανται ὀχεύειν ἢ ἀργοῦντες . Ζῇ δ’ ἡ μὲν Λακωνικὴ κύων ὁ μὲν ἄρρην περὶ ἔτη δέκα , ἡ δὲ θήλεια περὶ ἔτη δώδεκα , τῶν δ’ ἄλλων κυνῶν αἱ μὲν πλεῖσται περὶ ἔτη τετταρακαίδεκα ἢ πεντεκαίδεκα , ἔνιαι δὲ καὶ εἴκοσιν · διὸ καὶ Ὅμηρον οἴονταί τινες ὀρθῶς ποιῆσαι τῷ εἰκοστῷ ἔτει ἀποθανόντα τὸν κύνα τοῦ Ὀδυσσέως . Ἐπὶ μὲν οὖν τῶν Λακωνικῶν διὰ τὸ πονεῖν τοὺς ἄρρενας μᾶλλον μακροβιώτεραι αἱ θήλειαι τῶν ἀρρένων · ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων λίαν μὲν οὐκ ἐπίδηλον , μακροβιώτεροι δ’ ὅμως οἱ ἄρρενες τῶν θηλειῶν εἰσίν . Ὀδόντας δὲ κύων οὐ βάλλει πλὴν τοὺς καλουμένους κυνόδοντας · τούτους δ’ ὅταν ὦσι τετράμηνοι , ὁμοίως αἵ τε θήλειαι καὶ οἱ ἄρρενες . Διὰ δὲ τὸ τούτους μόνους βάλλειν ἀμφισβητοῦσί τινες · οἱ μὲν γὰρ διὰ τὸ δύο μόνους βάλλειν ὅλως οὔ φασι ( χαλεπὸν γὰρ ἐπιτυχεῖν τούτοις ) , οἱ δ’ ὅταν ἴδωσι τούτους , ὅλως οἴονται βάλλειν καὶ τοὺς ἄλλους . Τὰς δ’ ἡλικίας ἐκ τῶν ὀδόντων σκοποῦσιν · οἱ μὲν γὰρ νέοι λευκοὺς καὶ ὀξεῖς ἔχουσιν , οἱ δὲ πρεσβύτεροι μέλανας καὶ ἀμβλεῖς .
Lemmas: ὁ δέ κύων εἰμί μέν γένος πολύς , ὀχεύω δέ κύων ὁ Λακωνικός μέν ὀκτάμηνος καί ὀχεύω · καί ὁ σκέλος δέ ἀείρω οὐρέω ἤδη ἔνιοι περί ὁ χρόνος οὗτος . κυίσκομαι δέ κύων ἐκ εἷς ὀχεία · δῆλος δέ οὗτος γίγνομαι μάλα ἐν ὁ κλέπτω ὁ ὀχεία · ἅπαξ γάρ ἐπιβαίνω πληρόω . κύω δέ ὁ μέν Λακωνικός ἕκτος μέρος ὁ ἐνιαυτός ( οὗτος δέ εἰμί ἡμέρα ἑξήκοντα ) , ἐάν ἄρα εἷς ἤ δύο ἤ τρεῖς πολύς ἡμέρα καί ἐλαχύς εἷς . τυφλός δέ γίγνομαι αὐτός ὁ σκυλάκιον , ὅταν τίκτω , δώδεκα ἡμέρα . τίκτω δέ πάλιν ὀχεύω ἕκτος μείς , καί οὐ πρότερος . ἔνιοι δέ κύω ὁ κύων ὁ πέμπτος μέρος ὁ ἐνιαυτός ( οὗτος δέ εἰμί ἡμέρα ἑβδομήκοντα καί δύο ) , τυφλός δέ γίγνομαι ὁ σκυλάκιον οὗτος ὁ κύων ἡμέρα δεκατέσσαρες . ἔνιοι δέ κύω μέν τέταρτος μέρος ὁ ἐνιαυτός ( οὗτος δέ εἰμί τρεῖς μείς ὅλος ) , τυφλός δέ ὁ σκυλάκιον οὗτος γίγνομαι ἑπτακαίδεκα ἡμέρα . δοκέω δέ σκυζάω ὁ ἴσος χρόνος κύων . ὁ δέ καταμήνιος ὁ κύων ἑπτά ἡμέρα γίγνομαι · συμβαίνω δέ ἅμα καί ἔπαρσις αἰδοῖον . ἐν δέ ὁ χρόνος οὗτος οὐ προσίημι ὀχεία , ἀλλά ἐν ὁ μετά οὗτος ἑπτά ἡμέρα · ὁ γάρ πᾶς δοκέω σκυζάω ἡμέρα τέσσαρες καί δέκα ὡς ἐπί ὁ πολύς , οὐ μήν ἀλλά τις καί περί ἑκκαίδεκα ἡμέρα γίγνομαι οὗτος ὁ πάθος . ὁ δέ ἐν ὁ τόκος κάθαρσις γίγνομαι ἅμα ὁ σκυλάκιον τίκτω , εἰμί δέ οὗτος παχύς καί φλεγματώδης · καί ὁ πλῆθος δέ , ὅταν ἐκτίκτω , ἀπισχναίνω ἐλαχύς ἤ κατά ὁ σῶμα . ὁ δέ γάλα ὁ κύων ἴσχω πρό ὁ τίκτω ὡς ἐπί ὁ πολύς ἡμέρα πέντε · οὐ μήν ἀλλά ἔνιοι καί ἑπτά γίγνομαι πρότερος καί τέσσαρες . χρήσιμος δέ εὐθύς εἰμί ὁ γάλα , ὅταν τίκτω . ὁ δέ Λακωνικός μετά ὁ ὀχεία τριάκοντα ἡμέρα ὕστερον . ὁ μέν οὖν πρῶτος παχύς εἰμί , χρονίζω δέ γίγνομαι λεπτός . διαφέρω δέ παχύτης ὁ κύνειος ὁ ἄλλος ζῷον μετά ὁ ὕειος καί δασυπόδειος . γίγνομαι δέ σημεῖον καί ὅταν ἡλικία ἔχω ὁ ὀχεύω · ὥσπερ γάρ ὁ ἄνθρωπος , ἐπί ὁ θηλή ὁ μαστός ἐπιγίγνομαι ἀνοίδησις τις καί χόνδρος ἴσχω · οὐ μήν ἀλλά ἔργον μή συνήθης εἰμί οὗτος καταμανθάνω · οὐ γάρ ἔχω μέγεθος οὐδείς ὁ σημεῖον . ὁ μέν οὖν θῆλυς οὗτος συμβαίνω , ὁ δέ ἄρσην οὐδείς οὗτος . ὁ δέ σκέλος ἀείρω οὐρέω ὁ ἄρσην ὡς μέν ἐπί ὁ πολύς ὅταν ἑξαμηνος εἰμί · ποιέω δέ τις οὗτος καί ὕστερον , ἤδη ὀκτάμηνος εἰμί , καί πρότερος ἤ ἑξαμηνος · ὡς γάρ ἁπλῶς λέγω , ὅταν ἰσχύω ἄρχω , αὐτός ποιέω . ὁ δέ θῆλυς πᾶς καθέζομαι οὐρέω · ἤδη δέ τις καί οὗτος ἀείρω ὁ σκέλος οὐρέω . τίκτω δέ κύων σκυλάκιον ὁ πολύς δώδεκα , ὡς δέ ἐπί ὁ πολύς πέντε ἤ ἕξ · ἤδη δέ καί εἷς τίκτω τις · ὁ δέ Λακωνικός ὡς ἐπί ὁ πολύς ὀκτώ . ὀχεύω δέ ὁ θῆλυς καί ὀχεύω ὁ ἄρσην ἕως ἄν ζάω . ἴδιος δέ ἐπί ὁ Λακωνικός συμβαίνω πάθος · πονέω γάρ μάλα δύναμαι ὀχεύω ἤ ἀργέω . ζάω δέ ὁ μέν Λακωνικός κύων ὁ μέν ἄρσην περί ἔτος δέκα , ὁ δέ θῆλυς περί ἔτος δώδεκα , ὁ δέ ἄλλος κύων ὁ μέν πολύς περί ἔτος τεσσαρεσκαίδεκα ἤ πεντεκαίδεκα , ἔνιοι δέ καί εἴκοσι · διό καί Ὅμηρος οἴομαι τις ὀρθός ποιέω ὁ εἰκοστός ἔτος ἀποθνῄσκω ὁ κύων ὁ Ὀδυσσεύς . ἐπί μέν οὖν ὁ Λακωνικός διά ὁ πονέω ὁ ἄρσην μάλα μακρόβιος ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην · ἐπί δέ ὁ ἄλλος λίαν μέν οὐ ἐπίδηλος , μακρόβιος δέ ὅμως ὁ ἄρσην ὁ θῆλυς εἰμί . ὀδούς δέ κύων οὐ βάλλω πλήν ὁ καλέω κυνόδους · οὗτος δέ ὅταν εἰμί τετράμηνος , ὅμοιος ὁ τε θῆλυς καί ὁ ἄρσην . διά δέ ὁ οὗτος μόνος βάλλω ἀμφισβητέω τις · ὁ μέν γάρ διά ὁ δύο μόνος βάλλω ὅλος οὐ φημί ( χαλεπός γάρ ἐπιτυγχάνω οὗτος ) , ὁ δέ ὅταν ὁράω οὗτος , ὅλος οἴομαι βάλλω καί ὁ ἄλλος . ὁ δέ ἡλικία ἐκ ὁ ὀδούς σκοπέω · ὁ μέν γάρ νέος λευκός καί ὀξύς ἔχω , ὁ δέ πρέσβυς μέλας καί ἀμβλύς .