aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 6.3
Ἡ δὲ γένεσις ἐκ τοῦ ᾠοῦ τοῖς ὄρνισι συμβαίνει μὲν τὸν αὐτὸν τρόπον πᾶσιν , οἱ δὲ χρόνοι διαφέρουσι τῆς τελειώσεως , καθάπερ εἴρηται . Ταῖς μὲν οὖν ἀλεκτορίσι τριῶν ἡμερῶν καὶ νυκτῶν παρελθουσῶν ἐπισημαίνει τὸ πρῶτον , ταῖς δὲ μείζοσιν αὐτῶν ὄρνισιν ἐν πλείονι χρόνῳ , ταῖς δ’ ἐλάττοσιν ἐν ἐλάττονι . Γίνεται δ’ ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ ἤδη ἄνω τὸ ὠχρὸν προσεληλυθὸς πρὸς τὸ ὀξύ , ᾗπερ ἐστὶν ἡ ἀρχή τε τοῦ ᾠοῦ καὶ ἐκλέπεται τὸ ᾠόν , καὶ ὅσον στιγμὴ αἱματίνη ἐν τῷ λευκῷ ἡ καρδία . Τοῦτο δὲ τὸ σημεῖον πηδᾷ καὶ κινεῖται ὥσπερ ἔμψυχον , καὶ ἀπ’ αὐτοῦ δύο πόροι φλεβικοὶ ἔναιμοι ἑλισσόμενοι φέρουσιν αὐξανομένου εἰς ἑκάτερον τῶν χιτώνων τῶν περιεχόντων . Καὶ ὑμὴν δ’ αἱματικὰς ἶνας ἔχων ἤδη περιέχει τὸ λευκὸν κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον ἀπὸ τῶν πόρων τῶν φλεβικῶν . Ὀλίγον δ’ ὕστερον καὶ τὸ σῶμα ἤδη ἀποκρίνεται , μικρὸν τὸ πρῶτον πάμπαν καὶ λευκόν . Δήλη δ’ ἡ κεφαλή , καὶ ταύτης οἱ ὀφθαλμοὶ μάλιστ’ ἐμπεφυσημένοι · καὶ τοῦτο μέχρι πόρρω διατελεῖ · ὀψὲ γάρ ποτε μικροὶ γίνονται καὶ συμπίπτουσιν . Τοῦ δὲ σώματος τὸ κάτω μέρος οὐθὲν φαίνεται μόριον πρὸς τὸ ἄνω τὸ πρῶτον . Τῶν δὲ πόρων τῶν ἐκ τῆς καρδίας τεινόντων ὁ μὲν φέρει εἰς τὸ κύκλῳ περιέχον , ὁ δ’ εἰς τὸ ὠχρὸν ὥσπερ ὀμφαλὸς ὤν . Ἡ μὲν οὖν ἀρχὴ τοῦ νεοττοῦ ἐστὶν ἐκ τοῦ λευκοῦ , ἡ δὲ τροφὴ διὰ τοῦ ὀμφαλοῦ ἐκ τοῦ ὠχροῦ . Δεκαταίου δ’ ἤδη ὄντος ὁ νεοττὸς ὅλος διάδηλος καὶ τὰ μέρη πάντα . Ἔχει δ’ ἔτι τὴν κεφαλὴν μείζω τοῦ ἄλλου σώματος , καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς κεφαλῆς , οὐκ ἔχοντάς πω ὄψιν . Γίνονται δ’ οἱ ὀφθαλμοὶ περὶ τὸν χρόνον τοῦτον ἐξαιρόμενοι μείζους κυάμων καὶ μέλανες · ἀφαιρουμένου δὲ τοῦ δέρματος ὑγρὸν ἔνεστι λευκὸν καὶ ψυχρόν , σφόδρα στίλβον πρὸς τὴν αὐγήν , στερεὸν δ’ οὐθέν . Τὰ μὲν οὖν περὶ τὰ ὄμματα καὶ τὴν κεφαλὴν τοῦτον διάκειται τὸν τρόπον , ἔχει δ’ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ καὶ τὰ σπλάγχνα ἤδη φανερὰ καὶ τὰ περὶ τὴν κοιλίαν καὶ τὴν τῶν ἐντέρων φύσιν , καὶ αἱ φλέβες αἱ ἀπὸ τῆς καρδίας φαινόμεναι τείνειν πρὸς τῷ ὀμφαλῷ ἤδη γίγνονται . Ἀπὸ δὲ τοῦ ὀμφαλοῦ τέταται φλὲψ ἡ μὲν πρὸς τὸν ὑμένα τὸν περιέχοντα τὸ ὠχρόν ( τὸ δ’ ὠχρὸν ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ὑγρόν ἐστιν ἤδη , καὶ πλεῖον ἢ τὸ κατὰ φύσιν ) , ἡ δ’ ἑτέρα εἰς τὸν ὑμένα τὸν περιέχοντα ὅλον τόν τε ὑμένα ἐν ᾧ ὁ νεοττός , καὶ τὸν τοῦ ὠχροῦ ὑμένα καὶ τὸ μεταξὺ τούτων ὑγρόν . Αὐξανομένου γὰρ τοῦ νεοττοῦ κατὰ μικρὸν τοῦ ὠχροῦ τὸ μὲν ἄνω γίνεται τὸ δὲ κάτω , ἐν μέσῳ δὲ τὸ λευκὸν ὑγρόν · τοῦ δὲ κάτω ὠχροῦ τὸ λευκὸν κάτωθεν , ὥσπερ τὸ πρῶτον ὑπῆρχεν . Δεκαταίου δ’ ὄντος τὸ λευκὸν ἔσχατον γίνεται , ὀλίγον ἤδη ὂν καὶ γλίσχρον καὶ παχὺ καὶ ὕπωχρον . Τέτακται γὰρ τῇ θέσει ἕκαστα τόνδε τὸν τρόπον . Πρῶτος μὲν καὶ ἔσχατος πρὸς τὸ ὄστρακον ὁ τοῦ ᾠοῦ ὑμήν , οὐχ ὁ τοῦ ὀστράκου , ἀλλ’ ὑπ’ ἐκεῖνον . Ἐν δὲ τούτῳ λευκὸν ἔνεστιν ὑγρόν , εἶτα ὁ νεοττός , καὶ περὶ αὐτὸν ὑμὴν χωρίζων , ὅπως μὴ ᾖ ἐν ὑγρῷ ὁ νεοττός · ὑπὸ δὲ τὸν νεοττὸν τὸ ὠχρόν , εἰς ὃ τῶν φλεβῶν ἔφερεν ἡ ἑτέρα , ἡ δ’ ἑτέρα εἰς τὸ περιέχον λευκόν . Τὸ δὲ πᾶν περιέχει ὑμὴν μετὰ ὑγρότητος ἰχωροειδοῦς . Εἶτ’ ἄλλος ὑμὴν περὶ αὐτὸ ἤδη τὸ ἔμβρυον , ὥσπερ εἴρηται , χωρίζων πρὸς τὸ ὑγρόν . Ὑποκάτω δὲ τούτου τὸ ὠχρὸν ἐν ἑτέρῳ ὑμένι περιειλημμένον , εἰς ὃ τείνει ὀμφαλὸς ὁ ἀπὸ τῆς καρδίας καὶ τῆς μεγάλης φλεβὸς φέρων , ὥστε μὴ εἶναι τὸ ἔμβρυον ἐν μηδετέρᾳ τῶν ὑγροτήτων . Περὶ δὲ τὴν εἰκοστὴν ἤδη φθέγγεταί τε κινούμενος ἔσωθεν , ἐάν τις κινῇ διελών , καὶ ἤδη δασὺς γίνεται , ὅταν ὑπὲρ τὰς εἴκοσιν ἡ ἐκκόλαψις γίγνηται τῶν ᾠῶν . Ἔχει δὲ τὴν κεφαλὴν ὑπὲρ τοῦ δεξιοῦ σκέλους ἐπὶ τῇ λαγόνι , τὴν δὲ πτέρυγα ὑπὲρ τῆς κεφαλῆς · καὶ φανερὸς κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον ὅ τε χοριοειδὴς ὑμὴν ὁ μετὰ τὸν τοῦ ὀστράκου ὑμένα τὸν ἔσχατον , εἰς ὃν ἔτεινεν ὁ ἕτερος τῶν ὀμφαλῶν ( καὶ ὁ νεοττὸς ἐν τούτῳ δὴ γίνεται τότε ὅλος ) , καὶ ὁ ἕτερος ὑμὴν χοριοειδὴς ὤν , ὁ περὶ τὸ ὠχρὸν εἰς ὃ ἔτεινεν ὁ ἕτερος ὀμφαλός · ἄμφω δ’ ἤστην ἀπό τε τῆς καρδίας καὶ τῆς φλεβὸς τῆς μεγάλης . Ἐν δὲ τούτῳ τῷ χρόνῳ ὁ μὲν πρὸς τὸ ἔξω χόριον ὀμφαλὸς τείνων ἀπολύεται τοῦ ζῴου συμπεπτωκώς , ὁ δὲ εἰς τὸ ὠχρὸν φέρων συνήρτηται τοῦ νεοττοῦ πρὸς τὸ ἔντερον τὸ λεπτόν , καὶ ἔσω τοῦ ὠχροῦ πολὺ ἤδη γίνεται ἐν τῷ νεοττῷ , καὶ ὑπόστημα ἐν τῇ κοιλίᾳ ὠχρόν . Καὶ περίττωμα δ’ ἀφίησι περὶ τὸν χρόνον τοῦτον πρὸς τὸ ἔξω χόριον , καὶ ἐν τῇ κοιλίᾳ ἔχει · λευκὸν δὲ καὶ τὸ ἔξω περίττωμα , καὶ ἔσω τι ἐγγίνεται λευκόν . Τέλος δὲ τὸ ὠχρὸν ἀεὶ ἔλαττον γινόμενον καὶ προϊὸν ἀναλίσκεται πάμπαν καὶ ἐμπεριλαμβάνεται ἐν τῷ νεοττῷ , ὥστ’ ἤδη ἐκκεκολαμμένου δεκαταίου , ἄν τις ἀνασχίσῃ , ἔτι πρὸς τῷ ἐντέρῳ μικρόν τι τοῦ ὠχροῦ λείπεται , ἀπὸ δὲ τοῦ ὀμφαλοῦ ἀπολέλυται , καὶ οὐθὲν γίνεται μεταξὺ ἀλλ’ ἀνήλωται πᾶν . Περὶ δὲ τὸν χρόνον τὸν πρότερον ῥηθέντα καθεύδει μὲν ὁ νεοττός , ἐγείρεται δὲ καὶ ἀναβλέπει κινούμενος καὶ φθέγγεται · καὶ ἡ καρδία ἅμα τῷ ὀμφαλῷ ἀναφυσᾷ ὡς ἀναπνέοντος . Ἡ μὲν οὖν γένεσις ἐκ τοῦ ᾠοῦ τοῖς ὄρνισι τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον . Τίκτουσι δ’ αἱ ὄρνιθες ἔνια ἄγονα τῶν ᾠῶν καὶ τὰ ἐξ ὀχείας γινόμενα , καὶ ἐπῳαζουσῶν οὐθὲν γίνεται ἔκγονον · τεθεώρηται δὲ τοῦτο μάλιστα ἐπὶ τῶν περιστερῶν . Τὰ δὲ δίδυμα τῶν ᾠῶν δύ’ ἔχει λεκίθους , ὧν τὰ μὲν διείργει τοῦ μὴ εἰς ἄλληλα συγκεχύσθαι τὰ ὠχρὰ τοῦ λευκοῦ λεπτὴ διάφυσις , τὰ δ’ οὐκ ἔχει ταύτην τὴν διάφυσιν , ἀλλὰ συμψαύουσιν . Εἰσὶ δ’ ἔνιαι ἀλεκτορίδες αἳ πάντα δίδυμα τίκτουσιν , καὶ ἤδη ἐπὶ τούτων ὦπται τὸ περὶ τὴν λέκιθον συμβαῖνον · ὀκτωκαίδεκα γάρ τις τεκοῦσα ἐξέλεψε δίδυμα , πλὴν ὅσα οὔρια ἐγένετο . Τὰ μὲν οὖν ἄλλα γόνιμα , πλὴν ὅτι τὸ μὲν μεῖζον τὸ δ’ ἔλαττον γίνεται τῶν διδύμων , τὸ δὲ τελευταῖον τερατῶδες .
Lemmas: ὁ δέ γένεσις ἐκ ὁ ᾠόν ὁ ὄρνις συμβαίνω μέν ὁ αὐτός τρόπος πᾶς , ὁ δέ χρόνος διαφέρω ὁ τελείωσις , καθά λέγω . ὁ μέν οὖν ἀλεκτορίς τρεῖς ἡμέρα καί νύξ παρέρχομαι ἐπισημαίνω ὁ πρῶτος , ὁ δέ μέγας αὐτός ὄρνις ἐν πολύς χρόνος , ὁ δέ ἐλαχύς ἐν ἐλαχύς . γίγνομαι δέ ἐν οὗτος ὁ χρόνος ἤδη ἄνω ὁ ὠχρός προσέρχομαι πρός ὁ ὀξύς , ᾗ εἰμί ὁ ἀρχή τε ὁ ᾠόν καί ἐκλέπω ὁ ᾠόν , καί ὅσος στιγμή αἱματῖνος ἐν ὁ λευκός ὁ καρδία . οὗτος δέ ὁ σημεῖον πηδάω καί κινέω ὥσπερ ἔμψυχος , καί ἀπό αὐτός δύο πόρος φλεβικός ἔναιμος ἑλίσσω φέρω αὐξάνω εἰς ἑκάτερος ὁ χιτών ὁ περιέχω . καί ὑμήν δέ αἱματικός ἴς ἔχω ἤδη περιέχω ὁ λευκός κατά ὁ χρόνος οὗτος ἀπό ὁ πόρος ὁ φλεβικός . ὀλίγος δέ ὕστερον καί ὁ σῶμα ἤδη ἀποκρίνω , μικρός ὁ πρῶτος πάμπαν καί λευκός . δῆλος δέ ὁ κεφαλή , καί οὗτος ὁ ὀφθαλμός μάλα ἐμφυσάω · καί οὗτος μέχρι πρόσω διατελέω · ὀψέ γάρ ποτέ μικρός γίγνομαι καί συμπίπτω . ὁ δέ σῶμα ὁ κάτω μέρος οὐδείς φαίνω μόριον πρός ὁ ἄνω ὁ πρῶτος . ὁ δέ πόρος ὁ ἐκ ὁ καρδία τείνω ὁ μέν φέρω εἰς ὁ κύκλος περιέχω , ὁ δέ εἰς ὁ ὠχρός ὥσπερ ὀμφαλός εἰμί . ὁ μέν οὖν ἀρχή ὁ νεοσσός εἰμί ἐκ ὁ λευκός , ὁ δέ τροφή διά ὁ ὀμφαλός ἐκ ὁ ὠχρός . δεκαταῖος δέ ἤδη εἰμί ὁ νεοσσός ὅλος διάδηλος καί ὁ μέρος πᾶς . ἔχω δέ ἔτι ὁ κεφαλή μέγας ὁ ἄλλος σῶμα , καί ὁ ὀφθαλμός ὁ κεφαλή , οὐ ἔχω πω ὄψις . γίγνομαι δέ ὁ ὀφθαλμός περί ὁ χρόνος οὗτος ἐξαίρω μέγας κύαμος καί μέλας · ἀφαιρέω δέ ὁ δέρμα ὑγρός ἔνειμι λευκός καί ψυχρός , σφόδρα στίλβω πρός ὁ αὐγή , στερεός δέ οὐδείς . ὁ μέν οὖν περί ὁ ὄμμα καί ὁ κεφαλή οὗτος διάκειμαι ὁ τρόπος , ἔχω δέ ἐν ὁ χρόνος οὗτος καί ὁ σπλάγχνον ἤδη φανερός καί ὁ περί ὁ κοιλία καί ὁ ὁ ἔντερον φύσις , καί ὁ φλέψ ὁ ἀπό ὁ καρδία φαίνω τείνω πρός ὁ ὀμφαλός ἤδη γίγνομαι . ἀπό δέ ὁ ὀμφαλός τείνω φλέψ ὁ μέν πρός ὁ ὑμήν ὁ περιέχω ὁ ὠχρός ( ὁ δέ ὠχρός ἐν ὁ χρόνος οὗτος ὑγρός εἰμί ἤδη , καί πολύς ἤ ὁ κατά φύσις ) , ὁ δέ ἕτερος εἰς ὁ ὑμήν ὁ περιέχω ὅλος ὁ τε ὑμήν ἐν ὅς ὁ νεοσσός , καί ὁ ὁ ὠχρός ὑμήν καί ὁ μεταξύ οὗτος ὑγρός . αὐξάνω γάρ ὁ νεοσσός κατά μικρός ὁ ὠχρός ὁ μέν ἄνω γίγνομαι ὁ δέ κάτω , ἐν μέσος δέ ὁ λευκός ὑγρός · ὁ δέ κάτω ὠχρός ὁ λευκός κάτωθεν , ὥσπερ ὁ πρῶτος ὑπάρχω . δεκαταῖος δέ εἰμί ὁ λευκός ἔσχατος γίγνομαι , ὀλίγος ἤδη εἰμί καί γλίσχρος καί παχύς καί ὕπωχρος . τάσσω γάρ ὁ θέσις ἕκαστος ὅδε ὁ τρόπος . πρῶτος μέν καί ἔσχατος πρός ὁ ὄστρακον ὁ ὁ ᾠόν ὑμήν , οὐ ὁ ὁ ὄστρακον , ἀλλά ὑπό ἐκεῖνος . ἐν δέ οὗτος λευκός ἔνειμι ὑγρός , εἶτα ὁ νεοσσός , καί περί αὐτός ὑμήν χωρίζω , ὅπως μή εἰμί ἐν ὑγρός ὁ νεοσσός · ὑπό δέ ὁ νεοσσός ὁ ὠχρός , εἰς ὅς ὁ φλέψ φέρω ὁ ἕτερος , ὁ δέ ἕτερος εἰς ὁ περιέχω λευκός . ὁ δέ πᾶς περιέχω ὑμήν μετά ὑγρότης ἰχωροειδής . εἶτα ἄλλος ὑμήν περί αὐτός ἤδη ὁ ἔμβρυον , ὥσπερ λέγω , χωρίζω πρός ὁ ὑγρός . ὑποκάτω δέ οὗτος ὁ ὠχρός ἐν ἕτερος ὑμήν περιλαμβάνω , εἰς ὅς τείνω ὀμφαλός ὁ ἀπό ὁ καρδία καί ὁ μέγας φλέψ φέρω , ὥστε μή εἰμί ὁ ἔμβρυον ἐν μηδέτερος ὁ ὑγρότης . περί δέ ὁ εἰκοστός ἤδη φθέγγομαι τε κινέω ἔσωθεν , ἐάν τις κινέω διαιρέω , καί ἤδη δασύς γίγνομαι , ὅταν ὑπέρ ὁ εἴκοσι ὁ ἐκκόλαψις γίγνομαι ὁ ᾠόν . ἔχω δέ ὁ κεφαλή ὑπέρ ὁ δεξιός σκέλος ἐπί ὁ λαγών , ὁ δέ πτέρυξ ὑπέρ ὁ κεφαλή · καί φανερός κατά οὗτος ὁ χρόνος ὁ τε χοριοειδής ὑμήν ὁ μετά ὁ ὁ ὄστρακον ὑμήν ὁ ἔσχατος , εἰς ὅς τείνω ὁ ἕτερος ὁ ὀμφαλός ( καί ὁ νεοσσός ἐν οὗτος δή γίγνομαι τότε ὅλος ) , καί ὁ ἕτερος ὑμήν χοριοειδής εἰμί , ὁ περί ὁ ὠχρός εἰς ὅς τείνω ὁ ἕτερος ὀμφαλός · ἄμφω δέ εἰμί ἀπό τε ὁ καρδία καί ὁ φλέψ ὁ μέγας . ἐν δέ οὗτος ὁ χρόνος ὁ μέν πρός ὁ ἔξω χόριον ὀμφαλός τείνω ἀπολύω ὁ ζῷον συμπίπτω , ὁ δέ εἰς ὁ ὠχρός φέρω συναρτάω ὁ νεοσσός πρός ὁ ἔντερον ὁ λεπτός , καί ἔσω ὁ ὠχρός πολύς ἤδη γίγνομαι ἐν ὁ νεοσσός , καί ὑπόστημα ἐν ὁ κοιλία ὠχρός . καί περίσσωμα δέ ἀφίημι περί ὁ χρόνος οὗτος πρός ὁ ἔξω χόριον , καί ἐν ὁ κοιλία ἔχω · λευκός δέ καί ὁ ἔξω περίσσωμα , καί ἔσω τις ἐγγίγνομαι λευκός . τέλος δέ ὁ ὠχρός ἀεί ἐλαχύς γίγνομαι καί πρόειμι ἀναλίσκω πάμπαν καί ἐμπεριλαμβάνω ἐν ὁ νεοσσός , ὥστε ἤδη ἐκκολάπτω δεκαταῖος , ἐάν τις ἀνασχίζω , ἔτι πρός ὁ ἔντερον μικρός τις ὁ ὠχρός λείπω , ἀπό δέ ὁ ὀμφαλός ἀπολύω , καί οὐδείς γίγνομαι μεταξύ ἀλλά ἀναλίσκω πᾶς . περί δέ ὁ χρόνος ὁ πρότερος λέγω καθεύδω μέν ὁ νεοσσός , ἐγείρω δέ καί ἀναβλέπω κινέω καί φθέγγομαι · καί ὁ καρδία ἅμα ὁ ὀμφαλός ἀναφυσάω ὡς ἀναπνέω . ὁ μέν οὖν γένεσις ἐκ ὁ ᾠόν ὁ ὄρνις οὗτος ἔχω ὁ τρόπος . τίκτω δέ ὁ ὄρνις ἔνιοι ἄγονος ὁ ᾠόν καί ὁ ἐκ ὀχεία γίγνομαι , καί ἐπῳάζω οὐδείς γίγνομαι ἔκγονος · θεωρέω δέ οὗτος μάλα ἐπί ὁ περιστερά . ὁ δέ δίδυμος ὁ ᾠόν δύο ἔχω λέκιθος , ὅς ὁ μέν διείργω ὁ μή εἰς ἀλλήλων συγχέω ὁ ὠχρός ὁ λευκός λεπτός διάφυσις , ὁ δέ οὐ ἔχω οὗτος ὁ διάφυσις , ἀλλά συμψαύω . εἰμί δέ ἔνιοι ἀλεκτορίς ὅς πᾶς δίδυμος τίκτω , καί ἤδη ἐπί οὗτος ὁράω ὁ περί ὁ λέκιθος συμβαίνω · ὀκτωκαίδεκα γάρ τις τίκτω ἐκλέπω δίδυμος , πλήν ὅσος οὔριον γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ἄλλος γόνιμος , πλήν ὅτι ὁ μέν μέγας ὁ δέ ἐλαχύς γίγνομαι ὁ δίδυμος , ὁ δέ τελευταῖος τερατώδης .