aristoteles-et-corpus-aristotelicum.historia-animalium 1.5
Καὶ τὰ μὲν ζῳοτόκα τὰ δὲ ᾠοτόκα τὰ δὲ σκωληκοτόκα , ζῳοτόκα μὲν οἷον ἄνθρωπος καὶ ἵππος καὶ φώκη καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ἔχει τρίχας , καὶ τῶν ἐνύδρων τὰ κητώδη , οἷον δελφίς , καὶ τὰ καλούμενα σελάχη . Τούτων δὲ τὰ μὲν αὐλὸν ἔχει , βράγχια δ’ οὐκ ἔχει , οἷον δελφὶς καὶ φάλαινα ( ἔχει δ’ ὁ μὲν δελφὶς τὸν αὐλὸν διὰ τοῦ νώτου , ἡ δὲ φάλαινα ἐν τῷ μετώπῳ ) , τὰ δὲ ἀκάλυπτα βράγχια , οἷον τὰ σελάχη , γαλεοί τε καὶ βάτοι . Καλεῖται δ’ ᾠὸν μὲν τῶν κυημάτων τῶν τελείων , ἐξ οὗ γίγνεται τὸ γινόμενον ζῷον , ἐκ μορίου τὴν ἀρχήν , τὸ δ’ ἄλλο τροφὴ τῷ γινομένῳ ἐστίν · σκώληξ δ’ ἐστὶν ἐξ οὗ ὅλου ὅλον γίνεται τὸ ζῷον , διαρθρουμένου καὶ αὐξανομένου τοῦ κυήματος . Τὰ μὲν οὖν ἐν αὑτοῖς ᾠοτοκεῖ τῶν ζῳοτόκων , οἷον τὰ σελάχη , τὰ δὲ ζῳοτοκεῖ ἐν αὑτοῖς , οἷον ἄνθρωπος καὶ ἵππος · εἰς δὲ τὸ φανερὸν τῶν μὲν τελεωθέντος τοῦ κυήματος ζῷον ἐξέρχεται , τῶν δ’ ᾠόν , τῶν δὲ σκώληξ . Τῶν δ’ ᾠῶν τὰ μὲν ὀστρακόδερμά ἐστι καὶ δίχροα , οἷον τὰ τῶν ὀρνίθων , τὰ δὲ μαλακόδερμα καὶ μονόχροα , οἷον τὰ τῶν σελαχῶν . Καὶ τῶν σκωλήκων οἱ μὲν εὐθὺς κινητικοὶ οἱ δ’ ἀκίνητοι . Ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἐν τοῖς περὶ γενέσεως δι’ ἀκριβείας ὕστερον ἐροῦμεν . Ἔτι δὲ τῶν ζῴων τὰ μὲν ἔχει πόδας τὰ δ’ ἄποδα , καὶ τῶν ἐχόντων τὰ μὲν δύο πόδας ἔχει , οἷον ἄνθρωπος καὶ ὄρνις μόνα , τὰ δὲ τέτταρας , οἷον σαύρα καὶ κύων , τὰ δὲ πλείους , οἷον σκολόπενδρα καὶ μέλιττα · πάντα δ’ ἀρτίους ἔχει πόδας . Τῶν δὲ νευστικῶν ὅσα ἄποδα , τὰ μὲν πτερύγια ἔχει , ὥσπερ ἰχθύς , καὶ τούτων οἱ μὲν τέτταρα πτερύγια , δύο μὲν ἄνω ἐν τοῖς πρανέσι , δύο δὲ κάτω ἐν τοῖς ὑπτίοις , οἷον χρύσοφρυς καὶ λάβραξ , τὰ δὲ δύο μόνον , ὅσα προμήκη καὶ λεῖα , οἷον ἔγχελυς καὶ γόγγρος · τὰ δ’ ὅλως οὐκ ἔχει , οἷον σμύραινα καὶ ὅσα ἄλλα χρῆται τῇ θαλάττῃ ὥσπερ οἱ ὄφεις τῇ γῇ , καὶ ἐν τῷ ὑγρῷ ὁμοίως νέουσιν . Τῶν δὲ σελαχῶν ἔνια μὲν οὐκ ἔχει πτερύγια , οἷον τὰ πλατέα καὶ κερκοφόρα , ὥσπερ βάτος καὶ τρυγών , ἀλλ’ αὐτοῖς νεῖ τοῖς πλάτεσιν · βάτραχος δ’ ἔχει , καὶ ὅσα τὸ πλάτος μὴ ἔχει ἀπολελεπτυσμένον . Ὅσα δὲ δοκεῖ πόδας ἔχειν , καθάπερ καὶ τὰ μαλάκια , τούτοις νεῖ καὶ τοῖς πτερυγίοις , καὶ θᾶττον ἐπὶ κύτος , οἷον σηπία καὶ τευθὶς καὶ πολύπους · βαδίζει δὲ τούτων οὐδέτερον , ὥσπερ πολύπους . Τὰ δὲ σκληρόδερμα , οἷον κάραβος , τοῖς οὐραίοις νεῖ , τάχιστα δ’ ἐπὶ τὴν κέρκον τοῖς ἐν ἐκείνῃ πτερυγίοις · καὶ ὁ κορδύλος τοῖς ποσὶ καὶ τῷ οὐραίῳ · ἔχει δ’ ὅμοιον γλάνει τὸ οὐραῖον , ὡς μικρὸν εἰκάσαι μεγάλῳ . Τῶν δὲ πτηνῶν τὰ μὲν πτερωτά ἐστιν , οἷον ἀετὸς καὶ ἱέραξ , τὰ δὲ πτιλωτά , οἷον μέλιττα καὶ μηλολόνθη , τὰ δὲ δερμόπτερα , οἷον ἀλώπηξ καὶ νυκτερίς . Πτερωτὰ μὲν οὖν ἐστὶν ὅσα ἔναιμα , καὶ δερμόπτερα ὡσαύτως · πτιλωτὰ δὲ ὅσα ἄναιμα , οἷον τὰ ἔντομα . Ἔστι δὲ τὰ μὲν πτερωτὰ καὶ δερμόπτερα δίποδα πάντα ἢ ἄποδα · λέγονται γὰρ εἶναί τινες ὄφεις τοιοῦτοι περὶ Αἰθιοπίαν . Τὸ μὲν οὖν πτερωτὸν γένος τῶν ζῴων ὄρνις καλεῖται , τὰ δὲ λοιπὰ δύο ἀνώνυμα ἑνὶ ὀνόματι . Τῶν δὲ πτηνῶν μὲν ἀναίμων δὲ τὰ μὲν κολεόπτερά ἐστιν ( ἔχει γὰρ ἐν ἐλύτρῳ τὰ πτερά , οἷον αἱ μηλολόνθαι καὶ οἱ κάνθαροι ) , τὰ δ’ ἀνέλυτρα , καὶ τούτων τὰ μὲν δίπτερα τὰ δὲ τετράπτερα , τετράπτερα μὲν ὅσα μέγεθος ἔχει ἢ ὅσα ὀπισθόκεντρά ἐστι , δίπτερα δὲ ὅσα ἢ μέγεθος μὴ ἔχει ἢ ἐμπροσθόκεντρά ἐστιν . Τῶν δὲ κολεοπτέρων οὐδὲν ἔχει κέντρον . Τὰ δὲ δίπτερα ἔμπροσθεν ἔχει τὰ κέντρα , οἷον μυῖα καὶ μύωψ καὶ οἶστρος καὶ ἐμπίς . Πάντα δὲ τὰ ἄναιμα ἐλάττω τὰ μέγεθη ἐστὶ τῶν ἐναίμων ζῴων · πλὴν ὀλίγα ἐν τῇ θαλάττῃ μείζονα ἄναιμά ἐστιν , οἶον τῶν μαλακίων ἔνια . Μέγιστα δὲ γίνεται ταῦτα τὰ γένη αὑτῶν ἐν τοῖς ἀλεεινοτάτοις , καὶ ἐν τῇ θαλάττῃ μᾶλλον ἢ ἐν τῇ γῇ καὶ ἐν τοῖς γλυκέσιν ὕδασιν . κινεῖται δὲ τὰ κινούμενα πάντα τέτταρσι σημείοις ἢ πλείοσι , τὰ μὲν ἔναιμα τέτταρσι μόνον , οἷον ἄνθρωπος μὲν χερσὶ δυσὶ καὶ ποσὶ δυσίν , ὄρνις δὲ πτέρυξι δυσὶ καὶ ποσὶ δυσί , τὰ δὲ τετράποδα καὶ ἰχθύες τὰ μὲν τέτταρσι ποσίν , οἱ δὲ τέτταρσι πτερυγίοις . Ὅσα δὲ δύο ἔχει πτερύγια ἢ ὅλως μή , οἷον ὄφις , τέτταρσι σημείοις οὐθὲν ἧττον · αἱ γὰρ καμπαὶ τέτταρες , ἢ δύο σὺν τοῖς πτερυγίοις . Ὅσα δ’ ἄναιμα ὄντα πλείους πόδας ἔχει , εἴτε πτηνὰ εἴτε πεζά , σημείοις κινεῖται πλείοσιν , οἷον τὸ καλούμενον ζῷον ἐφήμερον τέτταρσι καὶ ποσὶ καὶ πτεροῖς · τούτῳ γὰρ οὐ μόνον κατὰ τὸν βίον συμβαίνει τὸ ἴδιον , ὅθεν καὶ τὴν ἐπωνυμίαν ἔχει , ἀλλ’ ὅτι καὶ πτηνόν ἐστι τετράπουν ὄν . Πάντα δὲ κινεῖται ὁμοίως , τὰ τετράποδα καὶ πολύποδα · κατὰ διάμετρον γὰρ κινεῖται . Τὰ μὲν οὖν ἄλλα ζῷα δύο τοὺς ἡγεμόνας ἔχει πόδας , ὁ δὲ καρκίνος μόνος τῶν ζῴων τέτταρας .
Lemmas: καί ὁ μέν ζῳοτόκος ὁ δέ ᾠότοκος ὁ δέ σκωληκοτόκος , ζῳοτόκος μέν οἷος ἄνθρωπος καί ἵππος καί φώκη καί ὁ ἄλλος ὅσος ἔχω θρίξ , καί ὁ ἔνυδρος ὁ κητώδης , οἷος δελφίς , καί ὁ καλέω σέλαχος . οὗτος δέ ὁ μέν αὐλός ἔχω , βράγχιον δέ οὐ ἔχω , οἷος δελφίς καί φάλαινα ( ἔχω δέ ὁ μέν δελφίς ὁ αὐλός διά ὁ νῶτον , ὁ δέ φάλαινα ἐν ὁ μέτωπον ) , ὁ δέ ἀκάλυπτος βράγχιον , οἷος ὁ σέλαχος , γαλεός τε καί βάτος . καλέω δέ ᾠόν μέν ὁ κύημα ὁ τέλειος , ἐκ ὅς γίγνομαι ὁ γίγνομαι ζῷον , ἐκ μόριον ὁ ἀρχή , ὁ δέ ἄλλος τροφή ὁ γίγνομαι εἰμί · σκώληξ δέ εἰμί ἐκ ὅς ὅλος ὅλος γίγνομαι ὁ ζῷον , διαρθρέω καί αὐξάνω ὁ κύημα . ὁ μέν οὖν ἐν ἑαυτοῦ ᾠοτοκέω ὁ ζῳοτόκος , οἷος ὁ σέλαχος , ὁ δέ ζῳοτοκέω ἐν ἑαυτοῦ , οἷος ἄνθρωπος καί ἵππος · εἰς δέ ὁ φανερός ὁ μέν τελειόω ὁ κύημα ζῷον ἐξέρχομαι , ὁ δέ ᾠόν , ὁ δέ σκώληξ . ὁ δέ ᾠόν ὁ μέν ὀστρακόδερμος εἰμί καί δίχροος , οἷος ὁ ὁ ὄρνις , ὁ δέ μαλακόδερμος καί μονόχροος , οἷος ὁ ὁ σέλαχος . καί ὁ σκώληξ ὁ μέν εὐθύς κινητικός ὁ δέ ἀκίνητος . ἀλλά περί μέν οὗτος ἐν ὁ περί γένεσις διά ἀκρίβεια ὕστερον λέγω . ἔτι δέ ὁ ζῷον ὁ μέν ἔχω πούς ὁ δέ ἄπους , καί ὁ ἔχω ὁ μέν δύο πούς ἔχω , οἷος ἄνθρωπος καί ὄρνις μόνος , ὁ δέ τέσσαρες , οἷος σαύρα καί κύων , ὁ δέ πολύς , οἷος σκολόπενδρα καί μέλισσα · πᾶς δέ ἄρτιος ἔχω πούς . ὁ δέ νευστικός ὅσος ἄπους , ὁ μέν πτερύγιον ἔχω , ὥσπερ ἰχθῦς , καί οὗτος ὁ μέν τέσσαρες πτερύγιον , δύο μέν ἄνω ἐν ὁ πρανής , δύο δέ κάτω ἐν ὁ ὕπτιος , οἷος χρύσοφρυς καί λάβραξ , ὁ δέ δύο μόνος , ὅσος προμήκης καί λεῖος , οἷος ἔγχελυς καί γόγγρος · ὁ δέ ὅλος οὐ ἔχω , οἷος σμύραινα καί ὅσος ἄλλος χράω ὁ θάλασσα ὥσπερ ὁ ὄφις ὁ γῆ , καί ἐν ὁ ὑγρός ὅμοιος νέω . ὁ δέ σέλαχος ἔνιοι μέν οὐ ἔχω πτερύγιον , οἷος ὁ πλατύς καί κερκοφόρος , ὥσπερ βάτος καί τρυγών , ἀλλά αὐτός νέω ὁ πλάτος · βάτραχος δέ ἔχω , καί ὅσος ὁ πλάτος μή ἔχω ἀπολεπτύνω . ὅσος δέ δοκέω πούς ἔχω , καθά καί ὁ μαλάκια , οὗτος νέω καί ὁ πτερύγιον , καί ταχύς ἐπί κύτος , οἷος σηπία καί τευθίς καί πολύπους · βαδίζω δέ οὗτος οὐδέτερος , ὥσπερ πολύπους . ὁ δέ σκληρόδερμος , οἷος κάραβος , ὁ οὐραῖος νέω , ταχύς δέ ἐπί ὁ κέρκος ὁ ἐν ἐκεῖνος πτερύγιον · καί ὁ κορδύλος ὁ πούς καί ὁ οὐραῖος · ἔχω δέ ὅμοιος γλάνις ὁ οὐραῖος , ὡς μικρός εἰκάζω μέγας . ὁ δέ πτηνός ὁ μέν πτερωτός εἰμί , οἷος ἀετός καί ἱέραξ , ὁ δέ πτιλωτός , οἷος μέλισσα καί μηλολόνθη , ὁ δέ δερμόπτερος , οἷος ἀλώπηξ καί νυκτερίς . πτερωτός μέν οὖν εἰμί ὅσος ἔναιμος , καί δερμόπτερος ὡσαύτως · πτιλωτός δέ ὅσος ἄναιμος , οἷος ὁ ἔντομος . εἰμί δέ ὁ μέν πτερωτός καί δερμόπτερος δίπους πᾶς ἤ ἄπους · λέγω γάρ εἰμί τις ὄφις τοιοῦτος περί Αἰθιοπία . ὁ μέν οὖν πτερωτός γένος ὁ ζῷον ὄρνις καλέω , ὁ δέ λοιπός δύο ἀνώνυμος εἷς ὄνομα . ὁ δέ πτηνός μέν ἄναιμος δέ ὁ μέν κολεόπτερος εἰμί ( ἔχω γάρ ἐν ἔλυτρον ὁ πτερόν , οἷος ὁ μηλολόνθη καί ὁ κάνθαρος ) , ὁ δέ ἀνέλυτρος , καί οὗτος ὁ μέν δίπτερος ὁ δέ τετράπτερος , τετράπτερος μέν ὅσος μέγεθος ἔχω ἤ ὅσος ὀπισθόκεντρος εἰμί , δίπτερος δέ ὅσος ἤ μέγεθος μή ἔχω ἤ ἐμπροσθόκεντρος εἰμί . ὁ δέ κολεόπτερος οὐδείς ἔχω κέντρον . ὁ δέ δίπτερος ἔμπροσθεν ἔχω ὁ κέντρον , οἷος μυῖα καί μύωψ καί οἶστρος καί ἐμπίς . πᾶς δέ ὁ ἄναιμος ἐλαχύς ὁ μέγεθος εἰμί ὁ ἔναιμος ζῷον · πλήν ὀλίγος ἐν ὁ θάλασσα μέγας ἄναιμος εἰμί , οἷος ὁ μαλάκια ἔνιοι . μέγας δέ γίγνομαι οὗτος ὁ γένος ἑαυτοῦ ἐν ὁ ἀλεεινός , καί ἐν ὁ θάλασσα μάλα ἤ ἐν ὁ γῆ καί ἐν ὁ γλυκύς ὕδωρ . κινέω δέ ὁ κινέω πᾶς τέσσαρες σημεῖον ἤ πολύς , ὁ μέν ἔναιμος τέσσαρες μόνος , οἷος ἄνθρωπος μέν χείρ δύο καί πούς δύο , ὄρνις δέ πτέρυξ δύο καί πούς δύο , ὁ δέ τετράπους καί ἰχθῦς ὁ μέν τέσσαρες πούς , ὁ δέ τέσσαρες πτερύγιον . ὅσος δέ δύο ἔχω πτερύγιον ἤ ὅλος μή , οἷος ὄφις , τέσσαρες σημεῖον οὐδείς ἥσσων · ὁ γάρ καμπή τέσσαρες , ἤ δύο σύν ὁ πτερύγιον . ὅσος δέ ἄναιμος εἰμί πολύς πούς ἔχω , εἴτε πτηνός εἴτε πεζός , σημεῖον κινέω πολύς , οἷος ὁ καλέω ζῷον ἐφήμερον τέσσαρες καί πούς καί πτερόν · οὗτος γάρ οὐ μόνος κατά ὁ βίος συμβαίνω ὁ ἴδιος , ὅθεν καί ὁ ἐπωνυμία ἔχω , ἀλλά ὅτι καί πτηνός εἰμί τετράπους εἰμί . πᾶς δέ κινέω ὅμοιος , ὁ τετράπους καί πολύπους · κατά διάμετρος γάρ κινέω . ὁ μέν οὖν ἄλλος ζῷον δύο ὁ ἡγεμών ἔχω πούς , ὁ δέ καρκίνος μόνος ὁ ζῷον τέσσαρες .