aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 1.7
πάλιν δʼ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τὸ ζητούμενον ἀγαθόν , τί ποτʼ ἂν εἴη . φαίνεται μὲν γὰρ ἄλλο ἐν ἄλλῃ πράξει καὶ τέχνῃ · ἄλλο γὰρ ἐν ἰατρικῇ καὶ στρατηγικῇ καὶ ταῖς λοιπαῖς ὁμοίως . τί οὖν ἑκάστης τἀγαθόν ; ἢ οὗ χάριν τὰ λοιπὰ πράττεται ; τοῦτο δʼ ἐν ἰατρικῇ μὲν ὑγίεια , ἐν στρατηγικῇ δὲ νίκη , ἐν οἰκοδομικῇ δʼ οἰκία , ἐν ἄλλῳ δʼ ἄλλο , ἐν ἁπάσῃ δὲ πράξει καὶ προαιρέσει τὸ τέλος · τούτου γὰρ ἕνεκα τὰ λοιπὰ πράττουσι πάντες . ὥστʼ εἴ τι τῶν πρακτῶν ἁπάντων ἐστὶ τέλος , τοῦτʼ ἂν εἴη τὸ πρακτὸν ἀγαθόν , εἰ δὲ πλείω , ταῦτα . μεταβαίνων δὴ ὁ λόγος εἰς ταὐτὸν ἀφῖκται · τοῦτο δʼ ἔτι μᾶλλον διασαφῆσαι πειρατέον . ἐπεὶ δὲ πλείω φαίνεται τὰ τέλη , τούτων δʼ αἱρούμεθά τινα διʼ ἕτερον , οἷον πλοῦτον αὐλοὺς καὶ ὅλως τὰ ὄργανα , δῆλον ὡς οὐκ ἔστι πάντα τέλεια · τὸ δʼ ἄριστον τέλειόν τι φαίνεται . ὥστʼ εἰ μέν ἐστιν ἕν τι μόνον τέλειον , τοῦτʼ ἂν εἴη τὸ ζητούμενον , εἰ δὲ πλείω , τὸ τελειότατον τούτων . τελειότερον δὲ λέγομεν τὸ καθʼ αὑτὸ διωκτὸν τοῦ διʼ ἕτερον καὶ τὸ μηδέποτε διʼ ἄλλο αἱρετὸν τῶν καὶ καθʼ αὑτὰ καὶ διʼ αὐτὸ αἱρετῶν , καὶ ἁπλῶς δὴ τέλειον τὸ καθʼ αὑτὸ αἱρετὸν ἀεὶ καὶ μηδέποτε διʼ ἄλλο . τοιοῦτον δʼ ἡ εὐδαιμονία μάλιστʼ εἶναι δοκεῖ · ταύτην γὰρ αἱρούμεθα ἀεὶ διʼ αὐτὴν καὶ οὐδέποτε διʼ ἄλλο , τιμὴν δὲ καὶ ἡδονὴν καὶ νοῦν καὶ πᾶσαν ἀρετὴν αἱρούμεθα μὲν καὶ διʼ αὐτά ( μηθενὸς γὰρ ἀποβαίνοντος ἑλοίμεθʼ ἂν ἕκαστον αὐτῶν ) , αἱρούμεθα δὲ καὶ τῆς εὐδαιμονίας χάριν , διὰ τούτων ὑπολαμβάνοντες εὐδαιμονήσειν . τὴν δʼ εὐδαιμονίαν οὐδεὶς αἱρεῖται τούτων χάριν , οὐδʼ ὅλως διʼ ἄλλο . φαίνεται δὲ καὶ ἐκ τῆς αὐταρκείας τὸ αὐτὸ συμβαίνειν · τὸ γὰρ τέλειον ἀγαθὸν αὔταρκες εἶναι δοκεῖ . τὸ δʼ αὔταρκες λέγομεν οὐκ αὐτῷ μόνῳ , τῷ ζῶντι βίον μονώτην , ἀλλὰ καὶ γονεῦσι καὶ τέκνοις καὶ γυναικὶ καὶ ὅλως τοῖς φίλοις καὶ πολίταις , ἐπειδὴ φύσει πολιτικὸν ὁ ἄνθρωπος . τούτων δὲ ληπτέος ὅρος τις · ἐπεκτείνοντι γὰρ ἐπὶ τοὺς γονεῖς καὶ τοὺς ἀπογόνους καὶ τῶν φίλων τοὺς φίλους εἰς ἄπειρον πρόεισιν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν εἰσαῦθις ἐπισκεπτέον · τὸ δʼ αὔταρκες τίθεμεν ὃ μονούμενον αἱρετὸν ποιεῖ τὸν βίον καὶ μηδενὸς ἐνδεᾶ · τοιοῦτον δὲ τὴν εὐδαιμονίαν οἰόμεθα εἶναι · ἔτι δὲ πάντων αἱρετωτάτην μὴ συναριθμουμένην—συναριθμουμένην δὲ δῆλον ὡς αἱρετωτέραν μετὰ τοῦ ἐλαχίστου τῶν ἀγαθῶν · ὑπεροχὴ γὰρ ἀγαθῶν γίνεται τὸ προστιθέμενον , ἀγαθῶν δὲ τὸ μεῖζον αἱρετώτερον ἀεί . τέλειον δή τι φαίνεται καὶ αὔταρκες ἡ εὐδαιμονία , τῶν πρακτῶν οὖσα τέλος . ἀλλʼ ἴσως τὴν μὲν εὐδαιμονίαν τὸ ἄριστον λέγειν ὁμολογούμενόν τι φαίνεται , ποθεῖται δʼ ἐναργέστερον τί ἐστιν ἔτι λεχθῆναι . τάχα δὴ γένοιτʼ ἂν τοῦτʼ , εἰ ληφθείη τὸ ἔργον τοῦ ἀνθρώπου . ὥσπερ γὰρ αὐλητῇ καὶ ἀγαλματοποιῷ καὶ παντὶ τεχνίτῃ , καὶ ὅλως ὧν ἔστιν ἔργον τι καὶ πρᾶξις , ἐν τῷ ἔργῳ δοκεῖ τἀγαθὸν εἶναι καὶ τὸ εὖ , οὕτω δόξειεν ἂν καὶ ἀνθρώπῳ , εἴπερ ἔστι τι ἔργον αὐτοῦ . πότερον οὖν τέκτονος μὲν καὶ σκυτέως ἔστιν ἔργα τινὰ καὶ πράξεις , ἀνθρώπου δʼ οὐδέν ἐστιν , ἀλλʼ ἀργὸν πέφυκεν ; ἢ καθάπερ ὀφθαλμοῦ καὶ χειρὸς καὶ ποδὸς καὶ ὅλως ἑκάστου τῶν μορίων φαίνεταί τι ἔργον , οὕτω καὶ ἀνθρώπου παρὰ πάντα ταῦτα θείη τις ἂν ἔργον τι ; τί οὖν δὴ τοῦτʼ ἂν εἴη ποτέ ; τὸ μὲν γὰρ ζῆν κοινὸν εἶναι φαίνεται καὶ τοῖς φυτοῖς , ζητεῖται δὲ τὸ ἴδιον . ἀφοριστέον ἄρα τήν τε θρεπτικὴν καὶ τὴν αὐξητικὴν ζωήν . ἑπομένη δὲ αἰσθητική τις ἂν εἴη , φαίνεται δὲ καὶ αὐτὴ κοινὴ καὶ ἵππῳ καὶ βοῒ καὶ παντὶ ζῴῳ . λείπεται δὴ πρακτική τις τοῦ λόγον ἔχοντος · τούτου δὲ τὸ μὲν ὡς ἐπιπειθὲς λόγῳ , τὸ δʼ ὡς ἔχον καὶ διανοούμενον . διττῶς δὲ καὶ ταύτης λεγομένης τὴν κατʼ ἐνέργειαν θετέον · κυριώτερον γὰρ αὕτη δοκεῖ λέγεσθαι . εἰ δʼ ἐστὶν ἔργον ἀνθρώπου ψυχῆς ἐνέργεια κατὰ λόγον ἢ μὴ ἄνευ λόγου , τὸ δʼ αὐτό φαμεν ἔργον εἶναι τῷ γένει τοῦδε καὶ τοῦδε σπουδαίου , ὥσπερ κιθαριστοῦ καὶ σπουδαίου κιθαριστοῦ , καὶ ἁπλῶς δὴ τοῦτʼ ἐπὶ πάντων , προστιθεμένης τῆς κατὰ τὴν ἀρετὴν ὑπεροχῆς πρὸς τὸ ἔργον · κιθαριστοῦ μὲν γὰρ κιθαρίζειν , σπουδαίου δὲ τὸ εὖ · εἰ δʼ οὕτως , τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθὸν ψυχῆς ἐνέργεια γίνεται κατʼ ἀρετήν , εἰ δὲ πλείους αἱ ἀρεταί , κατὰ τὴν ἀρίστην καὶ τελειοτάτην . ἔτι δʼ ἐν βίῳ τελείῳ . μία γὰρ χελιδὼν ἔαρ οὐ ποιεῖ , οὐδὲ μία ἡμέρα · οὕτω δὲ οὐδὲ μακάριον καὶ εὐδαίμονα μία ἡμέρα οὐδʼ ὀλίγος χρόνος . περιγεγράφθω μὲν οὖν τἀγαθὸν ταύτῃ · δεῖ γὰρ ἴσως ὑποτυπῶσαι πρῶτον , εἶθʼ ὕστερον ἀναγράψαι . δόξειε δʼ ἂν παντὸς εἶναι προαγαγεῖν καὶ διαρθρῶσαι τὰ καλῶς ἔχοντα τῇ περιγραφῇ , καὶ ὁ χρόνος τῶν τοιούτων εὑρετὴς ἢ συνεργὸς ἀγαθὸς εἶναι · ὅθεν καὶ τῶν τεχνῶν γεγόνασιν αἱ ἐπιδόσεις · παντὸς γὰρ προσθεῖναι τὸ ἐλλεῖπον . μεμνῆσθαι δὲ καὶ τῶν προειρημένων χρή , καὶ τὴν ἀκρίβειαν μὴ ὁμοίως ἐν ἅπασιν ἐπιζητεῖν , ἀλλʼ ἐν ἑκάστοις κατὰ τὴν ὑποκειμένην ὕλην καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἐφʼ ὅσον οἰκεῖον τῇ μεθόδῳ . καὶ γὰρ τέκτων καὶ γεωμέτρης διαφερόντως ἐπιζητοῦσι τὴν ὀρθήν · ὃ μὲν γὰρ ἐφʼ ὅσον χρησίμη πρὸς τὸ ἔργον , ὃ δὲ τί ἐστιν ἢ ποῖόν τι · θεατὴς γὰρ τἀληθοῦς . τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ποιητέον , ὅπως μὴ τὰ πάρεργα τῶν ἔργων πλείω γίνηται . οὐκ ἀπαιτητέον δʼ οὐδὲ τὴν αἰτίαν ἐν ἅπασιν ὁμοίως , ἀλλʼ ἱκανὸν ἔν τισι τὸ ὅτι δειχθῆναι καλῶς , οἷον καὶ περὶ τὰς ἀρχάς · τὸ δʼ ὅτι πρῶτον καὶ ἀρχή . τῶν ἀρχῶν δʼ αἳ μὲν ἐπαγωγῇ θεωροῦνται , αἳ δʼ αἰσθήσει , αἳ δʼ ἐθισμῷ τινί , καὶ ἄλλαι δʼ ἄλλως . μετιέναι δὲ πειρατέον ἑκάστας ᾗ πεφύκασιν , καὶ σπουδαστέον ὅπως διορισθῶσι καλῶς · μεγάλην γὰρ ἔχουσι ῥοπὴν πρὸς τὰ ἑπόμενα . δοκεῖ γὰρ πλεῖον ἢ ἥμισυ τοῦ παντὸς εἶναι ἡ ἀρχή , καὶ πολλὰ συμφανῆ γίνεσθαι διʼ αὐτῆς τῶν ζητουμένων .
Lemmas: πάλιν δέ ἐπανέρχομαι ἐπί ὁ ζητέω ἀγαθός , τίς ποτέ ἄν εἰμί . φαίνω μέν γάρ ἄλλος ἐν ἄλλος πρᾶξις καί τέχνη · ἄλλος γάρ ἐν ἰατρικός καί στρατηγικός καί ὁ λοιπός ὅμοιος . τίς οὖν ἕκαστος ἀγαθός ; ἤ ὅς χάριν ὁ λοιπός πράσσω ; οὗτος δέ ἐν ἰατρικός μέν ὑγίεια , ἐν στρατηγικός δέ νίκη , ἐν οἰκοδομικός δέ οἰκίον , ἐν ἄλλος δέ ἄλλος , ἐν ἅπας δέ πρᾶξις καί προαίρεσις ὁ τέλος · οὗτος γάρ ἕνεκα ὁ λοιπός πράσσω πᾶς . ὥστε εἰ τις ὁ πρακτός ἅπας εἰμί τέλος , οὗτος ἄν εἰμί ὁ πρακτός ἀγαθός , εἰ δέ πολύς , οὗτος . μεταβαίνω δή ὁ λόγος εἰς αὐτός ἀφικνέομαι · οὗτος δέ ἔτι μάλα διασαφέω πειράω . ἐπεί δέ πολύς φαίνω ὁ τέλος , οὗτος δέ αἱρέω τις διά ἕτερος , οἷος πλοῦτος αὐλός καί ὅλος ὁ ὄργανον , δῆλος ὡς οὐ εἰμί πᾶς τέλειος · ὁ δέ ἀγαθός τέλειος τις φαίνω . ὥστε εἰ μέν εἰμί εἷς τις μόνος τέλειος , οὗτος ἄν εἰμί ὁ ζητέω , εἰ δέ πολύς , ὁ τέλειος οὗτος . τέλειος δέ λέγω ὁ κατά ἑαυτοῦ διωκτός ὁ διά ἕτερος καί ὁ μηδέποτε διά ἄλλος αἱρετός ὁ καί κατά ἑαυτοῦ καί διά αὐτός αἱρετός , καί ἁπλῶς δή τέλειος ὁ κατά ἑαυτοῦ αἱρετός ἀεί καί μηδέποτε διά ἄλλος . τοιοῦτος δέ ὁ εὐδαιμονία μάλα εἰμί δοκέω · οὗτος γάρ αἱρέω ἀεί διά αὐτός καί οὐδέποτε διά ἄλλος , τιμή δέ καί ἡδονή καί νόος καί πᾶς ἀρετή αἱρέω μέν καί διά αὐτός ( μηθενός γάρ ἀποβαίνω αἱρέω ἄν ἕκαστος αὐτός ) , αἱρέω δέ καί ὁ εὐδαιμονία χάριν , διά οὗτος ὑπολαμβάνω εὐδαιμονέω . ὁ δέ εὐδαιμονία οὐδείς αἱρέω οὗτος χάριν , οὐδέ ὅλος διά ἄλλος . φαίνω δέ καί ἐκ ὁ αὐτάρκεια ὁ αὐτός συμβαίνω · ὁ γάρ τέλειος ἀγαθός αὐτάρκης εἰμί δοκέω . ὁ δέ αὐτάρκης λέγω οὐ αὐτός μόνος , ὁ ζάω βίος μονώτης , ἀλλά καί γονεύς καί τέκνον καί γυνή καί ὅλος ὁ φίλος καί πολίτης , ἐπειδή φύσις πολιτικός ὁ ἄνθρωπος . οὗτος δέ ληπτέος ὅρος τις · ἐπεκτείνω γάρ ἐπί ὁ γονεύς καί ὁ ἀπόγονος καί ὁ φίλος ὁ φίλος εἰς ἄπειρος πρόειμι . ἀλλά οὗτος μέν εἰσαῦθις ἐπισκοπέω · ὁ δέ αὐτάρκης τίθημι ὅς μονόω αἱρετός ποιέω ὁ βίος καί μηδείς ἐνδεής · τοιοῦτος δέ ὁ εὐδαιμονία οἴομαι εἰμί · ἔτι δέ πᾶς αἱρετός μή συναριθμέω δέ δῆλος ὡς αἱρετός μετά ὁ ἐλαχύς ὁ ἀγαθός · ὑπεροχή γάρ ἀγαθός γίγνομαι ὁ προστίθημι , ἀγαθός δέ ὁ μέγας αἱρετός ἀεί . τέλειος δή τις φαίνω καί αὐτάρκης ὁ εὐδαιμονία , ὁ πρακτός εἰμί τέλος . ἀλλά ἴσως ὁ μέν εὐδαιμονία ὁ ἀγαθός λέγω ὁμολογέω τις φαίνω , ποθέω δέ ἐναργής τις εἰμί ἔτι λέγω . τάχα δή γίγνομαι ἄν οὗτος , εἰ λαμβάνω ὁ ἔργον ὁ ἄνθρωπος . ὥσπερ γάρ αὐλητής καί ἀγαλματοποιός καί πᾶς τεχνίτης , καί ὅλος ὅς εἰμί ἔργον τις καί πρᾶξις , ἐν ὁ ἔργον δοκέω ἀγαθός εἰμί καί ὁ εὖ , οὕτως δοκέω ἄν καί ἄνθρωπος , εἴπερ εἰμί τις ἔργον αὐτός . πότερος οὖν τέκτων μέν καί σκυτεύς εἰμί ἔργον τις καί πρᾶξις , ἄνθρωπος δέ οὐδείς εἰμί , ἀλλά ἀργός φύω ; ἤ καθά ὀφθαλμός καί χείρ καί πούς καί ὅλος ἕκαστος ὁ μόριον φαίνω τις ἔργον , οὕτως καί ἄνθρωπος παρά πᾶς οὗτος τίθημι τις ἄν ἔργον τις ; τίς οὖν δή οὗτος ἄν εἰμί ποτέ ; ὁ μέν γάρ ζάω κοινός εἰμί φαίνω καί ὁ φυτόν , ζητέω δέ ὁ ἴδιος . ἀφοριστέον ἄρα ὁ τε θρεπτικός καί ὁ αὐξητικός ζωή . ἕπομαι δέ αἰσθητικός τις ἄν εἰμί , φαίνω δέ καί αὐτός κοινός καί ἵππος καί βοῦς καί πᾶς ζῷον . λείπω δή πρακτικός τις ὁ λόγος ἔχω · οὗτος δέ ὁ μέν ὡς ἐπιπειθής λόγος , ὁ δέ ὡς ἔχω καί διανοέω . δισσός δέ καί οὗτος λέγω ὁ κατά ἐνέργεια τίθημι · κύριος γάρ οὗτος δοκέω λέγω . εἰ δέ εἰμί ἔργον ἄνθρωπος ψυχή ἐνέργεια κατά λόγος ἤ μή ἄνευ λόγος , ὁ δέ αὐτός φημί ἔργον εἰμί ὁ γένος ὅδε καί ὅδε σπουδαῖος , ὥσπερ κιθαριστής καί σπουδαῖος κιθαριστής , καί ἁπλῶς δή οὗτος ἐπί πᾶς , προστίθημι ὁ κατά ὁ ἀρετή ὑπεροχή πρός ὁ ἔργον · κιθαριστής μέν γάρ κιθαρίζω , σπουδαῖος δέ ὁ εὖ · εἰ δέ οὕτως , ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός ψυχή ἐνέργεια γίγνομαι κατά ἀρετή , εἰ δέ πολύς ὁ ἀρετή , κατά ὁ ἀγαθός καί τέλειος . ἔτι δέ ἐν βίος τέλειος . εἷς γάρ χελιδών ἔαρ οὐ ποιέω , οὐδέ εἷς ἡμέρα · οὕτως δέ οὐδέ μακάριος καί εὐδαίμων εἷς ἡμέρα οὐδέ ὀλίγος χρόνος . περιγράφω μέν οὖν ἀγαθός οὗτος · δέω γάρ ἴσως ὑποτυπόω πρῶτος , εἶτα ὕστερον ἀναγράφω . δοκέω δέ ἄν πᾶς εἰμί προάγω καί διαρθρόω ὁ καλός ἔχω ὁ περιγραφή , καί ὁ χρόνος ὁ τοιοῦτος εὑρετής ἤ συνεργός ἀγαθός εἰμί · ὅθεν καί ὁ τέχνη γίγνομαι ὁ ἐπίδοσις · πᾶς γάρ προστίθημι ὁ ἐλλείπω . μιμνῄσκω δέ καί ὁ προλέγω χρή , καί ὁ ἀκρίβεια μή ὅμοιος ἐν ἅπας ἐπιζητέω , ἀλλά ἐν ἕκαστος κατά ὁ ὑπόκειμαι ὕλη καί ἐπί τοσοῦτος ἐπί ὅσος οἰκεῖος ὁ μέθοδος . καί γάρ τέκτων καί γεωμέτρης διαφερόντως ἐπιζητέω ὁ ὀρθός · ὁ μέν γάρ ἐπί ὅσος χρήσιμος πρός ὁ ἔργον , ὅς δέ τις εἰμί ἤ ποῖος τις · θεατής γάρ ἀληθής . ὁ αὐτός δή τρόπος καί ἐν ὁ ἄλλος ποιέω , ὅπως μή ὁ πάρεργος ὁ ἔργον πολύς γίγνομαι . οὐ ἀπαιτέω δέ οὐδέ ὁ αἰτία ἐν ἅπας ὅμοιος , ἀλλά ἱκανός ἐν τις ὁ ὅτι δείκνυμι καλός , οἷος καί περί ὁ ἀρχή · ὁ δέ ὅτι πρῶτος καί ἀρχή . ὁ ἀρχή δέ ὁ μέν ἐπαγωγή θεωρέω , ὁ δέ αἴσθησις , ὁ δέ ἐθισμός τις , καί ἄλλος δέ ἄλλος . μεθίημι δέ πειράω ἕκαστος ᾗ φύω , καί σπουδαστέος ὅπως διορίζω καλός · μέγας γάρ ἔχω ῥοπή πρός ὁ ἕπομαι . δοκέω γάρ πολύς ἤ ἥμισυς ὁ πᾶς εἰμί ὁ ἀρχή , καί πολύς συμφανής γίγνομαι διά αὐτός ὁ ζητέω .