aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 7.1
μετὰ δὲ ταῦτα λεκτέον , ἄλλην ποιησαμένους ἀρχήν , ὅτι τῶν περὶ τὰ ἤθη φευκτῶν τρία ἐστὶν εἴδη , κακία ἀκρασία θηριότης . τὰ δʼ ἐναντία τοῖς μὲν δυσὶ δῆλα · τὸ μὲν γὰρ ἀρετὴν τὸ δʼ ἐγκράτειαν καλοῦμεν · πρὸς δὲ τὴν θηριότητα μάλιστʼ ἂν ἁρμόττοι λέγειν τὴν ὑπὲρ ἡμᾶς ἀρετήν , ἡρωικήν τινα καὶ θείαν , ὥσπερ Ὅμηρος περὶ τοῦ Ἕκτορος πεποίηκε λέγοντα τὸν Πρίαμον ὅτι σφόδρα ἦν ἀγαθός , οὐδὲ ἐῴκει ἀνδρός γε θνητοῦ πάις ἔμμεναι ἀλλὰ θεοῖο . ὥστʼ εἰ , καθάπερ φασίν , ἐξ ἀνθρώπων γίνονται θεοὶ διʼ ἀρετῆς ὑπερβολήν , τοιαύτη τις ἂν εἴη δῆλον ὅτι ἡ τῇ θηριώδει ἀντιτιθεμένη ἕξις · καὶ γὰρ ὥσπερ οὐδὲ θηρίου ἐστὶ κακία οὐδʼ ἀρετή , οὕτως οὐδὲ θεοῦ , ἀλλʼ ἣ μὲν τιμιώτερον ἀρετῆς , ἣ δʼ ἕτερόν τι γένος κακίας . ἐπεὶ δὲ σπάνιον καὶ τὸ θεῖον ἄνδρα εἶναι , καθάπερ οἱ Λάκωνες εἰώθασι προσαγορεύειν , οἳ ὅταν ἀγασθῶσι σφόδρα του , σεῖος ἀνήρ φασιν , οὕτω καὶ ὁ θηριώδης ἐν τοῖς ἀνθρώποις σπάνιος · μάλιστα δʼ ἐν τοῖς βαρβάροις ἐστίν , γίνεται δʼ ἔνια καὶ διὰ νόσους καὶ πηρώσεις · καὶ τοὺς διὰ κακίαν δὲ τῶν ἀνθρώπων ὑπερβάλλοντας οὕτως ἐπιδυσφημοῦμεν . ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς διαθέσεως τῆς τοιαύτης ὕστερον ποιητέον τινὰ μνείαν , περὶ δὲ κακίας εἴρηται πρότερον · περὶ δὲ ἀκρασίας καὶ μαλακίας καὶ τρυφῆς λεκτέον , καὶ περὶ ἐγκρατείας καὶ καρτερίας · οὔτε γὰρ ὡς περὶ τῶν αὐτῶν ἕξεων τῇ ἀρετῇ καὶ τῇ μοχθηρίᾳ ἑκατέραν αὐτῶν ὑποληπτέον , οὔθʼ ὡς ἕτερον γένος . δεῖ δʼ , ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων , τιθέντας τὰ φαινόμενα καὶ πρῶτον διαπορήσαντας οὕτω δεικνύναι μάλιστα μὲν πάντα τὰ ἔνδοξα περὶ ταῦτα τὰ πάθη , εἰ δὲ μή , τὰ πλεῖστα καὶ κυριώτατα · ἐὰν γὰρ λύηταί τε τὰ δυσχερῆ καὶ καταλείπηται τὰ ἔνδοξα , δεδειγμένον ἂν εἴη ἱκανῶς . δοκεῖ δὴ ἥ τε ἐγκράτεια καὶ καρτερία τῶν σπουδαίων καὶ ἐπαινετῶν εἶναι , ἡ δʼ ἀκρασία τε καὶ μαλακία τῶν φαύλων καὶ ψεκτῶν , καὶ ὁ αὐτὸς ἐγκρατὴς καὶ ἐμμενετικὸς τῷ λογισμῷ , καὶ ἀκρατὴς καὶ ἐκστατικὸς τοῦ λογισμοῦ . καὶ ὁ μὲν ἀκρατὴς εἰδὼς ὅτι φαῦλα πράττει διὰ πάθος , ὁ δʼ ἐγκρατὴς εἰδὼς ὅτι φαῦλαι αἱ ἐπιθυμίαι οὐκ ἀκολουθεῖ διὰ τὸν λόγον . καὶ τὸν σώφρονα μὲν ἐγκρατῆ καὶ καρτερικόν , τὸν δὲ τοιοῦτον οἳ μὲν πάντα σώφρονα οἳ δʼ οὔ , καὶ τὸν ἀκόλαστον ἀκρατῆ καὶ τὸν ἀκρατῆ ἀκόλαστον συγκεχυμένως , οἳ δʼ ἑτέρους εἶναί φασιν . τὸν δὲ φρόνιμον ὁτὲ μὲν οὔ φασιν ἐνδέχεσθαι εἶναι ἀκρατῆ , ὁτὲ δʼ ἐνίους φρονίμους ὄντας καὶ δεινοὺς ἀκρατεῖς εἶναι . ἔτι ἀκρατεῖς λέγονται καὶ θυμοῦ καὶ τιμῆς καὶ κέρδους . τὰ μὲν οὖν λεγόμενα ταῦτʼ ἐστίν .
Lemmas: μετά δέ οὗτος λεκτέος , ἄλλος ποιέω ἀρχή , ὅτι ὁ περί ὁ ἦθος φευκτός τρεῖς εἰμί εἶδος , κακία ἀκρασία θηριότης . ὁ δέ ἐναντίος ὁ μέν δύο δῆλος · ὁ μέν γάρ ἀρετή ὁ δέ ἐγκράτεια καλέω · πρός δέ ὁ θηριότης μάλα ἄν ἁρμόζω λέγω ὁ ὑπέρ ἐγώ ἀρετή , ἡρωϊκός τις καί θεῖος , ὥσπερ Ὅμηρος περί ὁ Ἕκτωρ ποιέω λέγω ὁ Πρίαμος ὅτι σφόδρα εἰμί ἀγαθός , οὐδέ ἔοικα ἀνήρ γε θνητός παῖς εἰμί ἀλλά θεός . ὥστε εἰ , καθά φημί , ἐκ ἄνθρωπος γίγνομαι θεός διά ἀρετή ὑπερβολή , τοιοῦτος τις ἄν εἰμί δῆλος ὅτι ὁ ὁ θηριώδης ἀντιτίθημι ἕξις · καί γάρ ὥσπερ οὐδέ θηρίον εἰμί κακία οὐδέ ἀρετή , οὕτως οὐδέ θεός , ἀλλά ὁ μέν τίμιος ἀρετή , ὁ δέ ἕτερος τις γένος κακία . ἐπεί δέ σπάνιος καί ὁ θεῖος ἀνήρ εἰμί , καθά ὁ Λάκων εἴωθα προσαγορεύω , ὅς ὅταν ἄγαμαι σφόδρα τις , σεῖος ἀνήρ φημί , οὕτως καί ὁ θηριώδης ἐν ὁ ἄνθρωπος σπάνιος · μάλα δέ ἐν ὁ βάρβαρος εἰμί , γίγνομαι δέ ἔνιοι καί διά νόσος καί πήρωσις · καί ὁ διά κακία δέ ὁ ἄνθρωπος ὑπερβάλλω οὕτως ἐπιδυσφημέω . ἀλλά περί μέν ὁ διάθεσις ὁ τοιοῦτος ὕστερον ποιέω τις μνεία , περί δέ κακία λέγω πρότερος · περί δέ ἀκρασία καί μαλακία καί τρυφή λεκτέος , καί περί ἐγκράτεια καί καρτερία · οὔτε γάρ ὡς περί ὁ αὐτός ἕξις ὁ ἀρετή καί ὁ μοχθηρία ἑκάτερος αὐτός ὑπολαμβάνω , οὔτε ὡς ἕτερος γένος . δέω δέ , ὥσπερ ἐπί ὁ ἄλλος , τίθημι ὁ φαίνω καί πρῶτος διαπορέω οὕτως δείκνυμι μάλα μέν πᾶς ὁ ἔνδοξος περί οὗτος ὁ πάθος , εἰ δέ μή , ὁ πολύς καί κύριος · ἐάν γάρ λύω τε ὁ δυσχερής καί καταλείπω ὁ ἔνδοξος , δείκνυμι ἄν εἰμί ἱκανός . δοκέω δή ὁ τε ἐγκράτεια καί καρτερία ὁ σπουδαῖος καί ἐπαινετός εἰμί , ὁ δέ ἀκρασία τε καί μαλακία ὁ φαῦλος καί ψεκτός , καί ὁ αὐτός ἐγκρατής καί ἐμμενετικός ὁ λογισμός , καί ἀκρατής καί ἐκστατικός ὁ λογισμός . καί ὁ μέν ἀκρατής οἶδα ὅτι φαῦλος πράσσω διά πάθος , ὁ δέ ἐγκρατής οἶδα ὅτι φαῦλος ὁ ἐπιθυμία οὐ ἀκολουθέω διά ὁ λόγος . καί ὁ σώφρων μέν ἐγκρατής καί καρτερικός , ὁ δέ τοιοῦτος ὁ μέν πᾶς σώφρων ὁ δέ οὐ , καί ὁ ἀκόλαστος ἀκρατής καί ὁ ἀκρατής ἀκόλαστος συγκεχυμένως , ὁ δέ ἕτερος εἰμί φημί . ὁ δέ φρόνιμος ὅτε μέν οὐ φημί ἐνδέχομαι εἰμί ἀκρατής , ὅτε δέ ἔνιοι φρόνιμος εἰμί καί δεινός ἀκρατής εἰμί . ἔτι ἀκρατής λέγω καί θυμός καί τιμή καί κέρδος . ὁ μέν οὖν λέγω οὗτος εἰμί .