aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 7.4
πότερον δʼ ἐστί τις ἁπλῶς ἀκρατὴς ἢ πάντες κατὰ μέρος , καὶ εἰ ἔστι , περὶ ποῖά ἐστι , λεκτέον ἐφεξῆς . ὅτι μὲν οὖν περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας εἰσὶν οἵ τʼ ἐγκρατεῖς καὶ καρτερικοὶ καὶ οἱ ἀκρατεῖς καὶ μαλακοί , φανερόν . ἐπεὶ δʼ ἐστὶ τὰ μὲν ἀναγκαῖα τῶν ποιούντων ἡδονήν , τὰ δʼ αἱρετὰ μὲν καθʼ αὑτὰ ἔχοντα δʼ ὑπερβολήν , ἀναγκαῖα μὲν τὰ σωματικά ( λέγω δὲ τὰ τοιαῦτα , τά τε περὶ τὴν τροφὴν καὶ τὴν τῶν ἀφροδισίων χρείαν , καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν σωματικῶν περὶ ἃ τὴν ἀκολασίαν ἔθεμεν καὶ τὴν σωφροσύνην ) , τὰ δʼ ἀναγκαῖα μὲν οὐχί , αἱρετὰ δὲ καθʼ αὑτά ( λέγω δʼ οἷον νίκην τιμὴν πλοῦτον καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ἀγαθῶν καὶ ἡδέων ) · τοὺς μὲν οὖν πρὸς ταῦτα παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ὑπερβάλλοντας τὸν ἐν αὑτοῖς ἁπλῶς μὲν οὐ λέγομεν ἀκρατεῖς , προστιθέντες δὲ τὸ χρημάτων ἀκρατεῖς καὶ κέρδους καὶ τιμῆς καὶ θυμοῦ , ἁπλῶς δʼ οὔ , ὡς ἑτέρους καὶ καθʼ ὁμοιότητα λεγομένους , ὥσπερ ἄνθρωπος ὁ τὰ Ὀλύμπια νικῶν · ἐκείνῳ γὰρ ὁ κοινὸς λόγος τοῦ ἰδίου μικρὸν διέφερεν , ἀλλʼ ὅμως ἕτερος ἦν . σημεῖον δέ · ἡ μὲν γὰρ ἀκρασία ψέγεται οὐχ ὡς ἁμαρτία μόνον ἀλλὰ καὶ ὡς κακία τις ἢ ἁπλῶς οὖσα ἢ κατά τι μέρος , τούτων δʼ οὐδείς . τῶν δὲ περὶ τὰς σωματικὰς ἀπολαύσεις , περὶ ἃς λέγομεν τὸν σώφρονα καὶ ἀκόλαστον , ὁ μὴ τῷ προαιρεῖσθαι τῶν ἡδέων διώκων τὰς ὑπερβολάς—καὶ τῶν λυπηρῶν φεύγων , πείνης καὶ δίψης καὶ ἀλέας καὶ ψύχους καὶ πάντων τῶν περὶ ἁφὴν καὶ γεῦσιν—ἀλλὰ παρὰ τὴν προαίρεσιν καὶ τὴν διάνοιαν , ἀκρατὴς λέγεται , οὐ κατὰ πρόσθεσιν , ὅτι περὶ τάδε , καθάπερ ὀργῆς , ἀλλʼ ἁπλῶς μόνον . σημεῖον δέ · καὶ γὰρ μαλακοὶ λέγονται περὶ ταύτας , περὶ ἐκείνων δʼ οὐδεμίαν . καὶ διὰ τοῦτʼ εἰς ταὐτὸ τὸν ἀκρατῆ καὶ τὸν ἀκόλαστον τίθεμεν καὶ ἐγκρατῆ καὶ σώφρονα , ἀλλʼ οὐκ ἐκείνων οὐδένα , διὰ τὸ περὶ τὰς αὐτάς πως ἡδονὰς καὶ λύπας εἶναι · οἳ δʼ εἰσὶ μὲν περὶ ταὐτά , ἀλλʼ οὐχ ὡσαύτως εἰσίν , ἀλλʼ οἳ μὲν προαιροῦνται οἳ δʼ οὐ προαιροῦνται . διὸ μᾶλλον ἀκόλαστον ἂν εἴποιμεν ὅστις μὴ ἐπιθυμῶν ἢ ἠρέμα διώκει τὰς ὑπερβολὰς καὶ φεύγει μετρίας λύπας , ἢ τοῦτον ὅστις διὰ τὸ ἐπιθυμεῖν σφόδρα · τί γὰρ ἂν ἐκεῖνος ποιήσειεν , εἰ προσγένοιτο ἐπιθυμία νεανικὴ καὶ περὶ τὰς τῶν ἀναγκαίων ἐνδείας λύπη ἰσχυρά ; ἐπεὶ δὲ τῶν ἐπιθυμιῶν καὶ τῶν ἡδονῶν αἳ μέν εἰσι τῶν τῷ γένει καλῶν καὶ σπουδαίων ( τῶν γὰρ ἡδέων ἔνια φύσει αἱρετά ) , τὰ δʼ ἐναντία τούτων , τὰ δὲ μεταξύ , καθάπερ διείλομεν πρότερον , οἷον χρήματα καὶ κέρδος καὶ νίκη καὶ τιμή · πρὸς ἅπαντα δὲ καὶ τὰ τοιαῦτα καὶ τὰ μεταξὺ οὐ τῷ πάσχειν καὶ ἐπιθυμεῖν καὶ φιλεῖν ψέγονται , ἀλλὰ τῷ πῶς καὶ ὑπερβάλλειν ( διὸ ὅσοι μὲν παρὰ τὸν λόγον ἢ κρατοῦνται ἢ διώκουσι τῶν φύσει τι καλῶν καὶ ἀγαθῶν , οἷον οἱ περὶ τιμὴν μᾶλλον ἢ δεῖ σπουδάζοντες ἢ περὶ τέκνα καὶ γονεῖς · καὶ γὰρ ταῦτα τῶν ἀγαθῶν , καὶ ἐπαινοῦνται οἱ περὶ ταῦτα σπουδάζοντες · ἀλλʼ ὅμως ἔστι τις ὑπερβολὴ καὶ ἐν τούτοις , εἴ τις ὥσπερ ἡ Νιόβη μάχοιτο καὶ πρὸς τοὺς θεούς , ἢ ὥσπερ Σάτυρος ὁ φιλοπάτωρ ἐπικαλούμενος περὶ τὸν πατέρα · λίαν γὰρ ἐδόκει μωραίνειν ) · μοχθηρία μὲν οὖν οὐδεμία περὶ ταῦτʼ ἐστὶ διὰ τὸ εἰρημένον , ὅτι φύσει τῶν αἱρετῶν ἕκαστόν ἐστι διʼ αὑτό , φαῦλαι δὲ καὶ φευκταὶ αὐτῶν εἰσὶν αἱ ὑπερβολαί . ὁμοίως δʼ οὐδʼ ἀκρασία · ἡ γὰρ ἀκρασία οὐ μόνον φευκτὸν ἀλλὰ καὶ τῶν ψεκτῶν ἐστίν · διʼ ὁμοιότητα δὲ τοῦ πάθους προσεπιτιθέντες τὴν ἀκρασίαν περὶ ἕκαστον λέγουσιν , οἷον κακὸν ἰατρὸν καὶ κακὸν ὑποκριτήν , ὃν ἁπλῶς οὐκ ἂν εἴποιεν κακόν . ὥσπερ οὖν οὐδʼ ἐνταῦθα , διὰ τὸ μὴ κακίαν εἶναι ἑκάστην αὐτῶν ἀλλὰ τῷ ἀνάλογον ὁμοίαν , οὕτω δῆλον ὅτι κἀκεῖ ὑποληπτέον μόνην ἀκρασίαν καὶ ἐγκράτειαν εἶναι ἥτις ἐστὶ περὶ ταὐτὰ τῇ σωφροσύνῃ καὶ ἀκολασίᾳ , περὶ δὲ θυμοῦ καθʼ ὁμοιότητα λέγομεν · διὸ καὶ προστιθέντες ἀκρατῆ θυμοῦ ὥσπερ τιμῆς καὶ κέρδους φαμέν .
Lemmas: πότερος δέ εἰμί τις ἁπλῶς ἀκρατής ἤ πᾶς κατά μέρος , καί εἰ εἰμί , περί ποῖος εἰμί , λεκτέος ἐφεξῆς . ὅτι μέν οὖν περί ἡδονή καί λύπη εἰμί ὁ τε ἐγκρατής καί καρτερικός καί ὁ ἀκρατής καί μαλακός , φανερός . ἐπεί δέ εἰμί ὁ μέν ἀναγκαῖος ὁ ποιέω ἡδονή , ὁ δέ αἱρετός μέν κατά ἑαυτοῦ ἔχω δέ ὑπερβολή , ἀναγκαῖος μέν ὁ σωματικός ( λέγω δέ ὁ τοιοῦτος , ὁ τε περί ὁ τροφή καί ὁ ὁ ἀφροδίσιος χρεία , καί ὁ τοιοῦτος ὁ σωματικός περί ὅς ὁ ἀκολασία τίθημι καί ὁ σωφροσύνη ) , ὁ δέ ἀναγκαῖος μέν οὐ , αἱρετός δέ κατά ἑαυτοῦ ( λέγω δέ οἷος νίκη τιμή πλοῦτος καί ὁ τοιοῦτος ὁ ἀγαθός καί ἡδύς ) · ὁ μέν οὖν πρός οὗτος παρά ὁ ὀρθός λόγος ὑπερβάλλω ὁ ἐν ἑαυτοῦ ἁπλῶς μέν οὐ λέγω ἀκρατής , προστίθημι δέ ὁ χρῆμα ἀκρατής καί κέρδος καί τιμή καί θυμός , ἁπλῶς δέ οὐ , ὡς ἕτερος καί κατά ὁμοιότης λέγω , ὥσπερ ἄνθρωπος ὁ ὁ Ὀλύμπιος νικάω · ἐκεῖνος γάρ ὁ κοινός λόγος ὁ ἴδιος μικρός διαφέρω , ἀλλά ὅμως ἕτερος εἰμί . σημεῖον δέ · ὁ μέν γάρ ἀκρασία ψέγω οὐ ὡς ἁμαρτία μόνος ἀλλά καί ὡς κακία τις ἤ ἁπλῶς εἰμί ἤ κατά τις μέρος , οὗτος δέ οὐδείς . ὁ δέ περί ὁ σωματικός ἀπόλαυσις , περί ὅς λέγω ὁ σώφρων καί ἀκόλαστος , ὁ μή ὁ προαιρέω ὁ ἡδύς διώκω ὁ ὑπερβολάς—καὶ ὁ λυπηρός φεύγω , πεῖνα καί δίψα καί ἀλέα καί ψῦχος καί πᾶς ὁ περί ἁφή καί γεῦσιν—ἀλλὰ παρά ὁ προαίρεσις καί ὁ διάνοια , ἀκρατής λέγω , οὐ κατά πρόσθεσις , ὅτι περί ὅδε , καθά ὀργή , ἀλλά ἁπλῶς μόνος . σημεῖον δέ · καί γάρ μαλακός λέγω περί οὗτος , περί ἐκεῖνος δέ οὐδείς . καί διά οὗτος εἰς αὐτός ὁ ἀκρατής καί ὁ ἀκόλαστος τίθημι καί ἐγκρατής καί σώφρων , ἀλλά οὐ ἐκεῖνος οὐδείς , διά ὁ περί ὁ αὐτός πως ἡδονή καί λύπη εἰμί · ὁ δέ εἰμί μέν περί αὐτός , ἀλλά οὐ ὡσαύτως εἰμί , ἀλλά ὁ μέν προαιρέω ὁ δέ οὐ προαιρέω . διό μάλα ἀκόλαστος ἄν λέγω ὅστις μή ἐπιθυμέω ἤ ἠρέμα διώκω ὁ ὑπερβολή καί φεύγω μέτριος λύπη , ἤ οὗτος ὅστις διά ὁ ἐπιθυμέω σφόδρα · τίς γάρ ἄν ἐκεῖνος ποιέω , εἰ προσγίγνομαι ἐπιθυμία νεανικός καί περί ὁ ὁ ἀναγκαῖος ἔνδεια λύπη ἰσχυρός ; ἐπεί δέ ὁ ἐπιθυμία καί ὁ ἡδονή ὁ μέν εἰμί ὁ ὁ γένος καλός καί σπουδαῖος ( ὁ γάρ ἡδύς ἔνιοι φύσις αἱρετός ) , ὁ δέ ἐναντίος οὗτος , ὁ δέ μεταξύ , καθά διείλω πρότερος , οἷος χρῆμα καί κέρδος καί νίκη καί τιμή · πρός ἅπας δέ καί ὁ τοιοῦτος καί ὁ μεταξύ οὐ ὁ πάσχω καί ἐπιθυμέω καί φιλέω ψέγω , ἀλλά ὁ πῶς καί ὑπερβάλλω ( διό ὅσος μέν παρά ὁ λόγος ἤ κρατέω ἤ διώκω ὁ φύσις τις καλός καί ἀγαθός , οἷος ὁ περί τιμή μάλα ἤ δέω σπουδάζω ἤ περί τέκνον καί γονεύς · καί γάρ οὗτος ὁ ἀγαθός , καί ἐπαινέω ὁ περί οὗτος σπουδάζω · ἀλλά ὅμως εἰμί τις ὑπερβολή καί ἐν οὗτος , εἰ τις ὥσπερ ὁ Νιόβη μάχομαι καί πρός ὁ θεός , ἤ ὥσπερ Σάτυρος ὁ φιλοπάτωρ ἐπικαλέω περί ὁ πατήρ · λίαν γάρ δοκέω μωραίνω ) · μοχθηρία μέν οὖν οὐδείς περί οὗτος εἰμί διά ὁ λέγω , ὅτι φύσις ὁ αἱρετός ἕκαστος εἰμί διά ἑαυτοῦ , φαῦλος δέ καί φευκτός αὐτός εἰμί ὁ ὑπερβολή . ὅμοιος δέ οὐδέ ἀκρασία · ὁ γάρ ἀκρασία οὐ μόνος φευκτός ἀλλά καί ὁ ψεκτός εἰμί · διά ὁμοιότης δέ ὁ πάθος προσεπιτίθημι ὁ ἀκρασία περί ἕκαστος λέγω , οἷος κακός ἰατρός καί κακός ὑποκριτής , ὅς ἁπλῶς οὐ ἄν λέγω κακός . ὥσπερ οὖν οὐδέ ἐνταῦθα , διά ὁ μή κακία εἰμί ἕκαστος αὐτός ἀλλά ὁ ἀνάλογος ὅμοιος , οὕτως δῆλος ὅτι ἐκεῖ ὑπολαμβάνω μόνος ἀκρασία καί ἐγκράτεια εἰμί ὅστις εἰμί περί αὐτός ὁ σωφροσύνη καί ἀκολασία , περί δέ θυμός κατά ὁμοιότης λέγω · διό καί προστίθημι ἀκρατής θυμός ὥσπερ τιμή καί κέρδος φημί .