aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 7.6
ὅτι δὲ καὶ ἧττον αἰσχρὰ ἀκρασία ἡ τοῦ θυμοῦ ἢ ἡ τῶν ἐπιθυμιῶν , θεωρήσωμεν . ἔοικε γὰρ ὁ θυμὸς ἀκούειν μέν τι τοῦ λόγου , παρακούειν δέ , καθάπερ οἱ ταχεῖς τῶν διακόνων , οἳ πρὶν ἀκοῦσαι πᾶν τὸ λεγόμενον ἐκθέουσιν , εἶτα ἁμαρτάνουσι τῆς προστάξεως , καὶ οἱ κύνες , πρὶν σκέψασθαι εἰ φίλος , ἂν μόνον ψοφήσῃ , ὑλακτοῦσιν · οὕτως ὁ θυμὸς διὰ θερμότητα καὶ ταχυτῆτα τῆς φύσεως ἀκούσας μέν , οὐκ ἐπίταγμα δʼ ἀκούσας , ὁρμᾷ πρὸς τὴν τιμωρίαν . ὁ μὲν γὰρ λόγος ἢ ἡ φαντασία ὅτι ὕβρις ἢ ὀλιγωρία ἐδήλωσεν , ὃ δʼ ὥσπερ συλλογισάμενος ὅτι δεῖ τῷ τοιούτῳ πολεμεῖν χαλεπαίνει δὴ εὐθύς · ἡ δʼ ἐπιθυμία , ἐὰν μόνον εἴπῃ ὅτι ἡδὺ ὁ λόγος ἢ ἡ αἴσθησις , ὁρμᾷ πρὸς τὴν ἀπόλαυσιν . ὥσθʼ ὁ μὲν θυμὸς ἀκολουθεῖ τῷ λόγῳ πως , ἡ δʼ ἐπιθυμία οὔ . αἰσχίων οὖν · ὁ μὲν γὰρ τοῦ θυμοῦ ἀκρατὴς τοῦ λόγου πως ἡττᾶται , ὃ δὲ τῆς ἐπιθυμίας καὶ οὐ τοῦ λόγου . ἔτι ταῖς φυσικαῖς μᾶλλον συγγνώμη ἀκολουθεῖν ὀρέξεσιν , ἐπεὶ καὶ ἐπιθυμίαις ταῖς τοιαύταις μᾶλλον ὅσαι κοιναὶ πᾶσι , καὶ ἐφʼ ὅσον κοιναί · ὁ δὲ θυμὸς φυσικώτερον καὶ ἡ χαλεπότης τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῶν μὴ ἀναγκαίων , ὥσπερ ὁ ἀπολογούμενος ὅτι τὸν πατέρα τύπτοι καὶ γὰρ οὗτος ἔφη τὸν ἑαυτοῦ κἀκεῖνος τὸν ἄνωθεν,καὶ τὸ παιδίον δείξας καὶ οὗτος ἐμέ ἔφη , ὅταν ἀνὴρ γένηται · συγγενὲς γὰρ ἡμῖν · καὶ ὁ ἑλκόμενος ὑπὸ τοῦ υἱοῦ παύεσθαι ἐκέλευε πρὸς ταῖς θύραις · καὶ γὰρ αὐτὸς ἑλκύσαι τὸν πατέρα μέχρις ἐνταῦθα . ἔτι ἀδικώτεροι οἱ ἐπιβουλότεροι . ὁ μὲν οὖν θυμώδης οὐκ ἐπίβουλος , οὐδʼ ὁ θυμός , ἀλλὰ φανερός · ἡ δʼ ἐπιθυμία , καθάπερ τὴν Ἀφροδίτην φασίν · δολοπλόκου γὰρ κυπρογενοῦς · καὶ τὸν κεστὸν ἱμάντα Ὅμηρος · πάρφασις , ἥ τʼ ἔκλεψε νόον πύκα περ φρονέοντος . ὥστʼ εἴπερ ἀδικωτέρα καὶ αἰσχίων ἡ ἀκρασία αὕτη τῆς περὶ τὸν θυμόν ἐστι , καὶ ἁπλῶς ἀκρασία καὶ κακία πως . ἔτι οὐδεὶς ὑβρίζει λυπούμενος , ὁ δʼ ὀργῇ ποιῶν πᾶς ποιεῖ λυπούμενος , ὁ δʼ ὑβρίζων μεθʼ ἡδονῆς . εἰ οὖν οἷς ὀργίζεσθαι μάλιστα δίκαιον , ταῦτα ἀδικώτερα , καὶ ἡ ἀκρασία ἡ διʼ ἐπιθυμίαν · οὐ γάρ ἐστιν ἐν θυμῷ ὕβρις . ὡς μὲν τοίνυν αἰσχίων ἡ περὶ ἐπιθυμίας ἀκρασία τῆς περὶ τὸν θυμόν , καὶ ὅτι ἔστιν ἐγκράτεια καὶ ἡ ἀκρασία περὶ ἐπιθυμίας καὶ ἡδονὰς σωματικάς , δῆλον · αὐτῶν δὲ τούτων τὰς διαφορὰς ληπτέον . ὥσπερ γὰρ εἴρηται κατʼ ἀρχάς , αἳ μὲν ἀνθρώπιναί εἰσι καὶ φυσικαὶ καὶ τῷ γένει καὶ τῷ μεγέθει , αἳ δὲ θηριώδεις , αἳ δὲ διὰ πηρώσεις καὶ νοσήματα . τούτων δὲ περὶ τὰς πρώτας σωφροσύνη καὶ ἀκολασία μόνον ἐστίν · διὸ καὶ τὰ θηρία οὔτε σώφρονα οὔτʼ ἀκόλαστα λέγομεν ἀλλʼ ἢ κατὰ μεταφορὰν καὶ εἴ τινι ὅλως ἄλλο πρὸς ἄλλο διαφέρει γένος τῶν ζῴων ὕβρει καὶ σιναμωρίᾳ καὶ τῷ παμφάγον εἶναι · οὐ γὰρ ἔχει προαίρεσιν οὐδὲ λογισμόν , ἀλλʼ ἐξέστηκε τῆς φύσεως , ὥσπερ οἱ μαινόμενοι τῶν ἀνθρώπων.ἔλαττον δὲ θηριότης κακίας , φοβερώτερον δέ · οὐ γὰρ διέφθαρται τὸ βέλτιον , ὥσπερ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ , ἀλλʼ οὐκ ἔχει . ὅμοιον οὖν ὥσπερ ἄψυχον συμβάλλειν πρὸς ἔμψυχον , πότερον κάκιον · ἀσινεστέρα γὰρ ἡ φαυλότης ἀεὶ ἡ τοῦ μὴ ἔχοντος ἀρχήν , ὁ δὲ νοῦς ἀρχή . παραπλήσιον οὖν τὸ συμβάλλειν ἀδικίαν πρὸς ἄνθρωπον ἄδικον . ἔστι γὰρ ὡς ἑκάτερον κάκιον · μυριοπλάσια γὰρ ἂν κακὰ ποιήσειεν ἄνθρωπος κακὸς θηρίου .
Lemmas: ὅτι δέ καί ἥσσων αἰσχρός ἀκρασία ὁ ὁ θυμός ἤ ὁ ὁ ἐπιθυμία , θεωρέω . ἔοικα γάρ ὁ θυμός ἀκούω μέν τις ὁ λόγος , παρακούω δέ , καθά ὁ ταχύς ὁ διάκονος , ὅς πρίν ἀκούω πᾶς ὁ λέγω ἐκθέω , εἶτα ἁμαρτάνω ὁ πρόσταξις , καί ὁ κύων , πρίν σκοπέω εἰ φίλος , ἐάν μόνος ψοφέω , ὑλακτέω · οὕτως ὁ θυμός διά θερμότης καί ταχυτής ὁ φύσις ἀκούω μέν , οὐ ἐπίταγμα δέ ἀκούω , ὁρμάω πρός ὁ τιμωρία . ὁ μέν γάρ λόγος ἤ ὁ φαντασία ὅτι ὕβρις ἤ ὀλιγωρία δηλόω , ὁ δέ ὥσπερ συλλογίζομαι ὅτι δέω ὁ τοιοῦτος πολεμέω χαλεπαίνω δή εὐθύς · ὁ δέ ἐπιθυμία , ἐάν μόνος λέγω ὅτι ἡδύς ὁ λόγος ἤ ὁ αἴσθησις , ὁρμάω πρός ὁ ἀπόλαυσις . ὥστε ὁ μέν θυμός ἀκολουθέω ὁ λόγος πως , ὁ δέ ἐπιθυμία οὐ . αἰσχρός οὖν · ὁ μέν γάρ ὁ θυμός ἀκρατής ὁ λόγος πως ἡσσάομαι , ὅς δέ ὁ ἐπιθυμία καί οὐ ὁ λόγος . ἔτι ὁ φυσικός μάλα συγγνώμη ἀκολουθέω ὄρεξις , ἐπεί καί ἐπιθυμία ὁ τοιοῦτος μάλα ὅσος κοινός πᾶς , καί ἐπί ὅσος κοινός · ὁ δέ θυμός φυσικός καί ὁ χαλεπότης ὁ ἐπιθυμία ὁ ὁ ὑπερβολή καί ὁ μή ἀναγκαῖος , ὥσπερ ὁ ἀπολογέομαι ὅτι ὁ πατήρ τύπτω καί γάρ οὗτος φημί ὁ ἑαυτοῦ ἐκεῖνος ὁ ἄνωθεν,καὶ ὁ παιδίον δείκνυμι καί οὗτος ἐγώ φημί , ὅταν ἀνήρ γίγνομαι · συγγενής γάρ ἐγώ · καί ὁ ἕλκω ὑπό ὁ υἱός παύω κελεύω πρός ὁ θύρα · καί γάρ αὐτός ἕλκω ὁ πατήρ μέχρι ἐνταῦθα . ἔτι ἄδικος ὁ ἐπίβουλος . ὁ μέν οὖν θυμώδης οὐ ἐπίβουλος , οὐδέ ὁ θυμός , ἀλλά φανερός · ὁ δέ ἐπιθυμία , καθά ὁ Ἀφροδίτη φημί · δολοπλόκος γάρ Κυπρογενής · καί ὁ κεστός ἱμάς Ὅμηρος · παράφασις , ὅς τε κλέπτω νόος πύκα περ φρονέω . ὥστε εἴπερ ἄδικος καί αἰσχρός ὁ ἀκρασία οὗτος ὁ περί ὁ θυμός εἰμί , καί ἁπλῶς ἀκρασία καί κακία πως . ἔτι οὐδείς ὑβρίζω λυπέω , ὁ δέ ὀργή ποιέω πᾶς ποιέω λυπέω , ὁ δέ ὑβρίζω μετά ἡδονή . εἰ οὖν ὅς ὀργίζω μάλα δίκαιος , οὗτος ἄδικος , καί ὁ ἀκρασία ὁ διά ἐπιθυμία · οὐ γάρ εἰμί ἐν θυμός ὕβρις . ὡς μέν τοίνυν αἰσχρός ὁ περί ἐπιθυμία ἀκρασία ὁ περί ὁ θυμός , καί ὅτι εἰμί ἐγκράτεια καί ὁ ἀκρασία περί ἐπιθυμία καί ἡδονή σωματικός , δῆλος · αὐτός δέ οὗτος ὁ διαφορά λαμβάνω . ὥσπερ γάρ λέγω κατά ἀρχή , ὁ μέν ἀνθρώπινος εἰμί καί φυσικός καί ὁ γένος καί ὁ μέγεθος , ὁ δέ θηριώδης , ὁ δέ διά πήρωσις καί νόσημα . οὗτος δέ περί ὁ πρῶτος σωφροσύνη καί ἀκολασία μόνος εἰμί · διό καί ὁ θηρίον οὔτε σώφρων οὔτε ἀκόλαστος λέγω ἀλλά ἤ κατά μεταφορά καί εἰ τις ὅλος ἄλλος πρός ἄλλος διαφέρω γένος ὁ ζῷον ὕβρις καί σιναμωρία καί ὁ παμφάγος εἰμί · οὐ γάρ ἔχω προαίρεσις οὐδέ λογισμός , ἀλλά ἐξίστημι ὁ φύσις , ὥσπερ ὁ μαίνομαι ὁ ἀνθρώπων.ἔλαττον δέ θηριότης κακία , φοβερός δέ · οὐ γάρ διαφθείρω ὁ ἀγαθός , ὥσπερ ἐν ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά οὐ ἔχω . ὅμοιος οὖν ὥσπερ ἄψυχος συμβάλλω πρός ἔμψυχος , πότερος κακός · ἀσινής γάρ ὁ φαυλότης ἀεί ὁ ὁ μή ἔχω ἀρχή , ὁ δέ νόος ἀρχή . παραπλήσιος οὖν ὁ συμβάλλω ἀδικία πρός ἄνθρωπος ἄδικος . εἰμί γάρ ὡς ἑκάτερος κακός · μυριοπλάσιος γάρ ἄν κακός ποιέω ἄνθρωπος κακός θηρίον .