aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 9.4
τὰ φιλικὰ δὲ τὰ πρὸς τοὺς πέλας , καὶ οἷς αἱ φιλίαι ὁρίζονται , ἔοικεν ἐκ τῶν πρὸς ἑαυτὸν ἐληλυθέναι . τιθέασι γὰρ φίλον τὸν βουλόμενον καὶ πράττοντα τἀγαθὰ ἢ τὰ φαινόμενα ἐκείνου ἕνεκα , ἢ τὸν βουλόμενον εἶναι καὶ ζῆν τὸν φίλον αὐτοῦ χάριν · ὅπερ αἱ μητέρες πρὸς τὰ τέκνα πεπόνθασι , καὶ τῶν φίλων οἱ προσκεκρουκότες . οἳ δὲ τὸν συνδιάγοντα καὶ ταὐτὰ αἱρούμενον , ἢ τὸν συναλγοῦντα καὶ συγχαίροντα τῷ φίλῳ · μάλιστα δὲ καὶ τοῦτο περὶ τὰς μητέρας συμβαίνει . τούτων δέ τινι καὶ τὴν φιλίαν ὁρίζονται . πρὸς ἑαυτὸν δὲ τούτων ἕκαστον τῷ ἐπιεικεῖ ὑπάρχει ( τοῖς δὲ λοιποῖς , ᾗ τοιοῦτοι ὑπολαμβάνουσιν εἶναι · ἔοικε δέ , καθάπερ εἴρηται , μέτρον ἑκάστων ἡ ἀρετὴ καὶ ὁ σπουδαῖος εἶναι ) · οὗτος γὰρ ὁμογνωμονεῖ ἑαυτῷ , καὶ τῶν αὐτῶν ὀρέγεται κατὰ πᾶσαν τὴν ψυχήν · καὶ βούλεται δὴ ἑαυτῷ τἀγαθὰ καὶ τὰ φαινόμενα καὶ πράττει ( τοῦ γὰρ ἀγαθοῦ τἀγαθὸν διαπονεῖν ) καὶ ἑαυτοῦ ἕνεκα ( τοῦ γὰρ διανοητικοῦ χάριν , ὅπερ ἕκαστος εἶναι δοκεῖ ) · καὶ ζῆν δὲ βούλεται ἑαυτὸν καὶ σῴζεσθαι , καὶ μάλιστα τοῦτο ᾧ φρονεῖ . ἀγαθὸν γὰρ τῷ σπουδαίῳ τὸ εἶναι , ἕκαστος δʼ ἑαυτῷ βούλεται τἀγαθά , γενόμενος δʼ ἄλλος αἱρεῖται οὐδεὶς πάντʼ ἔχειν ( ἔχει γὰρ καὶ νῦν ὁ θεὸς τἀγαθόν ) ἀλλʼ ὢν ὅ τι ποτʼ ἐστίν · δόξειε δʼ ἂν τὸ νοοῦν ἕκαστος εἶναι ἢ μάλιστα . συνδιάγειν τε ὁ τοιοῦτος ἑαυτῷ βούλεται · ἡδέως γὰρ αὐτὸ ποιεῖ · τῶν τε γὰρ πεπραγμένων ἐπιτερπεῖς αἱ μνῆμαι , καὶ τῶν μελλόντων ἐλπίδες ἀγαθαί , αἱ τοιαῦται δʼ ἡδεῖαι . καὶ θεωρημάτων δʼ εὐπορεῖ τῇ διανοίᾳ . συναλγεῖ τε καὶ συνήδεται μάλισθʼ ἑαυτῷ · πάντοτε γάρ ἐστι τὸ αὐτὸ λυπηρόν τε καὶ ἡδύ , καὶ οὐκ ἄλλοτʼ ἄλλο · ἀμεταμέλητος γὰρ ὡς εἰπεῖν . τῷ δὴ πρὸς αὑτὸν ἕκαστα τούτων ὑπάρχειν τῷ ἐπιεικεῖ , πρὸς δὲ τὸν φίλον ἔχειν ὥσπερ πρὸς αὑτόν ( ἔστι γὰρ ὁ φίλος ἄλλος αὐτός ) , καὶ ἡ φιλία τούτων εἶναί τι δοκεῖ , καὶ φίλοι οἷς ταῦθʼ ὑπάρχει . πρὸς αὑτὸν δὲ πότερον ἔστιν ἢ οὐκ ἔστι φιλία , ἀφείσθω ἐπὶ τοῦ παρόντος · δόξειε δʼ ἂν ταύτῃ εἶναι φιλία , ᾗ ἐστὶ δύο ἢ πλείω , ἐκ τῶν εἰρημένων , καὶ ὅτι ἡ ὑπερβολὴ τῆς φιλίας τῇ πρὸς αὑτὸν ὁμοιοῦται . φαίνεται δὲ τὰ εἰρημένα καὶ τοῖς πολλοῖς ὑπάρχειν , καίπερ οὖσι φαύλοις . ἆρʼ οὖν ᾗ τʼ ἀρέσκουσιν ἑαυτοῖς καὶ ὑπολαμβάνουσιν ἐπιεικεῖς εἶναι , ταύτῃ μετέχουσιν αὐτῶν ; ἐπεὶ τῶν γε κομιδῇ φαύλων καὶ ἀνοσιουργῶν οὐδενὶ ταῦθʼ ὑπάρχει , ἀλλʼ οὐδὲ φαίνεται . σχεδὸν δὲ οὐδὲ τοῖς φαύλοις · διαφέρονται γὰρ ἑαυτοῖς , καὶ ἑτέρων μὲν ἐπιθυμοῦσιν ἄλλα δὲ βούλονται , οἷον οἱ ἀκρατεῖς · αἱροῦνται γὰρ ἀντὶ τῶν δοκούντων ἑαυτοῖς ἀγαθῶν εἶναι τὰ ἡδέα βλαβερὰ ὄντα · οἳ δʼ αὖ διὰ δειλίαν καὶ ἀργίαν ἀφίστανται τοῦ πράττειν ἃ οἴονται ἑαυτοῖς βέλτιστα εἶναι . οἷς δὲ πολλὰ καὶ δεινὰ πέπρακται καὶ διὰ τὴν μοχθηρίαν μισοῦνται , καὶ φεύγουσι τὸ ζῆν καὶ ἀναιροῦσιν ἑαυτούς . ζητοῦσί τε οἱ μοχθηροὶ μεθʼ ὧν συνημερεύσουσιν , ἑαυτοὺς δὲ φεύγουσιν · ἀναμιμνήσκονται γὰρ πολλῶν καὶ δυσχερῶν , καὶ τοιαῦθʼ ἕτερα ἐλπίζουσι , καθʼ ἑαυτοὺς ὄντες , μεθʼ ἑτέρων δʼ ὄντες ἐπιλανθάνονται . οὐδέν τε φιλητὸν ἔχοντες οὐδὲν φιλικὸν πάσχουσι πρὸς ἑαυτούς . οὐδὲ δὴ συγχαίρουσιν οὐδὲ συναλγοῦσιν οἱ τοιοῦτοι ἑαυτοῖς · στασιάζει γὰρ αὐτῶν ἡ ψυχή , καὶ τὸ μὲν διὰ μοχθηρίαν ἀλγεῖ ἀπεχόμενόν τινων , τὸ δʼ ἥδεται , καὶ τὸ μὲν δεῦρο τὸ δʼ ἐκεῖσε ἕλκει ὥσπερ διασπῶντα . εἰ δὲ μὴ οἷόν τε ἅμα λυπεῖσθαι καὶ ἥδεσθαι , ἀλλὰ μετὰ μικρόν γε λυπεῖται ὅτι ἥσθη , καὶ οὐκ ἂν ἐβούλετο ἡδέα ταῦτα γενέσθαι αὑτῷ · μεταμελείας γὰρ οἱ φαῦλοι γέμουσιν . οὐ δὴ φαίνεται ὁ φαῦλος οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸν φιλικῶς διακεῖσθαι διὰ τὸ μηδὲν ἔχειν φιλητόν . εἰ δὴ τὸ οὕτως ἔχειν λίαν ἐστὶν ἄθλιον , φευκτέον τὴν μοχθηρίαν διατεταμένως καὶ πειρατέον ἐπιεικῆ εἶναι · οὕτω γὰρ καὶ πρὸς ἑαυτὸν φιλικῶς ἂν ἔχοι καὶ ἑτέρῳ φίλος γένοιτο .
Lemmas: ὁ φιλικός δέ ὁ πρός ὁ πέλας , καί ὅς ὁ φιλία ὁρίζω , ἔοικα ἐκ ὁ πρός ἑαυτοῦ ἔρχομαι . τίθημι γάρ φίλος ὁ βούλομαι καί πράσσω ἀγαθός ἤ ὁ φαίνω ἐκεῖνος ἕνεκα , ἤ ὁ βούλομαι εἰμί καί ζάω ὁ φίλος αὐτός χάριν · ὅς ὁ μήτηρ πρός ὁ τέκνον πάσχω , καί ὁ φίλος ὁ προσκρούω . ὁ δέ ὁ συνδιάγω καί αὐτός αἱρέω , ἤ ὁ συναλγέω καί συγχαίρω ὁ φίλος · μάλα δέ καί οὗτος περί ὁ μήτηρ συμβαίνω . οὗτος δέ τις καί ὁ φιλία ὁρίζω . πρός ἑαυτοῦ δέ οὗτος ἕκαστος ὁ ἐπιεικής ὑπάρχω ( ὁ δέ λοιπός , ᾗ τοιοῦτος ὑπολαμβάνω εἰμί · ἔοικα δέ , καθά λέγω , μέτρον ἕκαστος ὁ ἀρετή καί ὁ σπουδαῖος εἰμί ) · οὗτος γάρ ὁμογνωμονέω ἑαυτοῦ , καί ὁ αὐτός ὀρέγω κατά πᾶς ὁ ψυχή · καί βούλομαι δή ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ὁ φαίνω καί πράσσω ( ὁ γάρ ἀγαθός ἀγαθός διαπονέω ) καί ἑαυτοῦ ἕνεκα ( ὁ γάρ διανοητικός χάριν , ὅς ἕκαστος εἰμί δοκέω ) · καί ζάω δέ βούλομαι ἑαυτοῦ καί σῴζω , καί μάλα οὗτος ὅς φρονέω . ἀγαθός γάρ ὁ σπουδαῖος ὁ εἰμί , ἕκαστος δέ ἑαυτοῦ βούλομαι ἀγαθός , γίγνομαι δέ ἄλλος αἱρέω οὐδείς πᾶς ἔχω ( ἔχω γάρ καί νῦν ὁ θεός ἀγαθός ) ἀλλά εἰμί ὅς τις ποτέ εἰμί · δοκέω δέ ἄν ὁ νοέω ἕκαστος εἰμί ἤ μάλα . συνδιάγω τε ὁ τοιοῦτος ἑαυτοῦ βούλομαι · ἡδύς γάρ αὐτός ποιέω · ὁ τε γάρ πράσσω ἐπιτερπής ὁ μνήμη , καί ὁ μέλλω ἐλπίς ἀγαθός , ὁ τοιοῦτος δέ ἡδύς . καί θεώρημα δέ εὐπορέω ὁ διάνοια . συναλγέω τε καί συνήδομαι μάλα ἑαυτοῦ · πάντοτε γάρ εἰμί ὁ αὐτός λυπηρός τε καί ἡδύς , καί οὐ ἄλλοτε ἄλλος · ἀμεταμέλητος γάρ ὡς λέγω . ὁ δή πρός ἑαυτοῦ ἕκαστος οὗτος ὑπάρχω ὁ ἐπιεικής , πρός δέ ὁ φίλος ἔχω ὥσπερ πρός ἑαυτοῦ ( εἰμί γάρ ὁ φίλος ἄλλος αὐτός ) , καί ὁ φιλία οὗτος εἰμί τις δοκέω , καί φίλος ὅς οὗτος ὑπάρχω . πρός ἑαυτοῦ δέ πότερος εἰμί ἤ οὐ εἰμί φιλία , ἀφίημι ἐπί ὁ πάρειμι · δοκέω δέ ἄν οὗτος εἰμί φιλία , ὅς εἰμί δύο ἤ πολύς , ἐκ ὁ λέγω , καί ὅτι ὁ ὑπερβολή ὁ φιλία ὁ πρός ἑαυτοῦ ὁμοιόω . φαίνω δέ ὁ λέγω καί ὁ πολύς ὑπάρχω , καίπερ εἰμί φαῦλος . ἆρα οὖν ᾗ τε ἀρέσκω ἑαυτοῦ καί ὑπολαμβάνω ἐπιεικής εἰμί , ταύτῃ μετέχω αὐτός ; ἐπεί ὁ γε κομιδῇ φαῦλος καί ἀνοσιουργός οὐδείς οὗτος ὑπάρχω , ἀλλά οὐδέ φαίνω . σχεδόν δέ οὐδέ ὁ φαῦλος · διαφέρω γάρ ἑαυτοῦ , καί ἕτερος μέν ἐπιθυμέω ἄλλος δέ βούλομαι , οἷος ὁ ἀκρατής · αἱρέω γάρ ἀντί ὁ δοκέω ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί ὁ ἡδύς βλαβερός εἰμί · ὁ δέ αὖ διά δειλία καί ἀργία ἀφίστημι ὁ πράσσω ὅς οἴομαι ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί . ὅς δέ πολύς καί δεινός πράσσω καί διά ὁ μοχθηρία μισέω , καί φεύγω ὁ ζάω καί ἀναιρέω ἑαυτοῦ . ζητέω τε ὁ μοχθηρός μετά ὅς συνημερεύω , ἑαυτοῦ δέ φεύγω · ἀναμιμνῄσκω γάρ πολύς καί δυσχερής , καί τοιοῦτος ἕτερος ἐλπίζω , κατά ἑαυτοῦ εἰμί , μετά ἕτερος δέ εἰμί ἐπιλανθάνομαι . οὐδείς τε φιλητός ἔχω οὐδείς φιλικός πάσχω πρός ἑαυτοῦ . οὐδέ δή συγχαίρω οὐδέ συναλγέω ὁ τοιοῦτος ἑαυτοῦ · στασιάζω γάρ αὐτός ὁ ψυχή , καί ὁ μέν διά μοχθηρία ἀλγέω ἀπέχω τις , ὁ δέ ἥδομαι , καί ὁ μέν δεῦρο ὁ δέ ἐκεῖσε ἕλκω ὥσπερ διασπάω . εἰ δέ μή οἷος τε ἅμα λυπέω καί ἥδομαι , ἀλλά μετά μικρός γε λυπέω ὅτι ἥδομαι , καί οὐ ἄν βούλομαι ἡδύς οὗτος γίγνομαι ἑαυτοῦ · μεταμέλεια γάρ ὁ φαῦλος γέμω . οὐ δή φαίνω ὁ φαῦλος οὐδέ πρός ἑαυτοῦ φιλικός διάκειμαι διά ὁ μηδείς ἔχω φιλητός . εἰ δή ὁ οὕτως ἔχω λίαν εἰμί ἄθλιος , φεύγω ὁ μοχθηρία διατεταμένως καί πειράω ἐπιεικής εἰμί · οὕτως γάρ καί πρός ἑαυτοῦ φιλικός ἄν ἔχω καί ἕτερος φίλος γίγνομαι .