aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 4.1
λέγωμεν δʼ ἑξῆς περὶ ἐλευθεριότητος . δοκεῖ δὴ εἶναι ἡ περὶ χρήματα μεσότης · ἐπαινεῖται γὰρ ὁ ἐλευθέριος οὐκ ἐν τοῖς πολεμικοῖς , οὐδʼ ἐν οἷς ὁ σώφρων , οὐδʼ αὖ ἐν ταῖς κρίσεσιν , ἀλλὰ περὶ δόσιν χρημάτων καὶ λῆψιν , μᾶλλον δʼ ἐν τῇ δόσει . χρήματα δὲ λέγομεν πάντα ὅσων ἡ ἀξία νομίσματι μετρεῖται . ἔστι δὲ καὶ ἡ ἀσωτία καὶ ἡ ἀνελευθερία περὶ χρήματα ὑπερβολαὶ καὶ ἐλλείψεις · καὶ τὴν μὲν ἀνελευθερίαν προσάπτομεν ἀεὶ τοῖς μᾶλλον ἢ δεῖ περὶ χρήματα σπουδάζουσι , τὴν δʼ ἀσωτίαν ἐπιφέρομεν ἐνίοτε συμπλέκοντες · τοὺς γὰρ ἀκρατεῖς καὶ εἰς ἀκολασίαν δαπανηροὺς ἀσώτους καλοῦμεν . διὸ καὶ φαυλότατοι δοκοῦσιν εἶναι · πολλὰς γὰρ ἅμα κακίας ἔχουσιν . οὐ δὴ οἰκείως προσαγορεύονται · βούλεται γὰρ ἄσωτος εἶναι ὁ ἓν κακὸν ἔχων , τὸ φθείρειν τὴν οὐσίαν · ἄσωτος γὰρ ὁ διʼ αὑτὸν ἀπολλύμενος , δοκεῖ δʼ ἀπώλειά τις αὑτοῦ εἶναι καὶ ἡ τῆς οὐσίας φθορά , ὡς τοῦ ζῆν διὰ τούτων ὄντος . οὕτω δὴ τὴν ἀσωτίαν ἐκδεχόμεθα . ὧν δʼ ἐστὶ χρεία , ἔστι τούτοις χρῆσθαι καὶ εὖ καὶ κακῶς · ὁ πλοῦτος δʼ ἐστὶ τῶν χρησίμων · ἑκάστῳ δʼ ἄριστα χρῆται ὁ ἔχων τὴν περὶ τοῦτο ἀρετήν · καὶ πλούτῳ δὴ χρήσεται ἄριστα ὁ ἔχων τὴν περὶ τὰ χρήματα ἀρετήν · οὗτος δʼ ἐστὶν ὁ ἐλευθέριος . χρῆσις δʼ εἶναι δοκεῖ χρημάτων δαπάνη καὶ δόσις · ἡ δὲ λῆψις καὶ ἡ φυλακὴ κτῆσις μᾶλλον . διὸ μᾶλλόν ἐστι τοῦ ἐλευθερίου τὸ διδόναι οἷς δεῖ ἢ λαμβάνειν ὅθεν δεῖ καὶ μὴ λαμβάνειν ὅθεν οὐ δεῖ . τῆς γὰρ ἀρετῆς μᾶλλον τὸ εὖ ποιεῖν ἢ τὸ εὖ πάσχειν , καὶ τὰ καλὰ πράττειν μᾶλλον ἢ τὰ αἰσχρὰ μὴ πράττειν · οὐκ ἄδηλον δʼ ὅτι τῇ μὲν δόσει ἕπεται τὸ εὖ ποιεῖν καὶ τὸ καλὰ πράττειν , τῇ δὲ λήψει τὸ εὖ πάσχειν ἢ μὴ αἰσχροπραγεῖν . καὶ ἡ χάρις τῷ διδόντι , οὐ τῷ μὴ λαμβάνοντι , καὶ ὁ ἔπαινος δὲ μᾶλλον . καὶ ῥᾷον δὲ τὸ μὴ λαβεῖν τοῦ δοῦναι · τὸ γὰρ οἰκεῖον ἧττον προΐενται μᾶλλον ἢ οὐ λαμβάνουσι τὸ ἀλλότριον . καὶ ἐλευθέριοι δὲ λέγονται οἱ διδόντες · οἱ δὲ μὴ λαμβάνοντες οὐκ εἰς ἐλευθεριότητα ἐπαινοῦνται , ἀλλʼ οὐχ ἧττον εἰς δικαιοσύνην · οἱ δὲ λαμβάνοντες οὐδʼ ἐπαινοῦνται πάνυ . φιλοῦνται δὲ σχεδὸν μάλιστα οἱ ἐλευθέριοι τῶν ἀπʼ ἀρετῆς · ὠφέλιμοι γὰρ , τοῦτο δʼ ἐν τῇ δόσει . αἱ δὲ κατʼ ἀρετὴν πράξεις καλαὶ καὶ τοῦ καλοῦ ἕνεκα . καὶ ὁ ἐλευθέριος οὖν δώσει τοῦ καλοῦ ἕνεκα καὶ ὀρθῶς · οἷς γὰρ δεῖ καὶ ὅσα καὶ ὅτε , καὶ τἆλλα ὅσα ἕπεται τῇ ὀρθῇ δόσει · καὶ ταῦτα ἡδέως ἢ ἀλύπως · τὸ γὰρ κατʼ ἀρετὴν ἡδὺ ἢ ἄλυπον , ἥκιστα δὲ λυπηρόν . ὁ δὲ διδοὺς οἷς μὴ δεῖ , ἢ μὴ τοῦ καλοῦ ἕνεκα ἀλλὰ διά τινʼ ἄλλην αἰτίαν , οὐκ ἐλευθέριος ἀλλʼ ἄλλος τις ῥηθήσεται . οὐδʼ ὁ λυπηρῶς · μᾶλλον γὰρ ἕλοιτʼ ἂν τὰ χρήματα τῆς καλῆς πράξεως , τοῦτο δʼ οὐκ ἐλευθερίου . οὐδὲ λήψεται δὲ ὅθεν μὴ δεῖ · οὐ γάρ ἐστι τοῦ μὴ τιμῶντος τὰ χρήματα ἡ τοιαύτη λῆψις . οὐκ ἂν εἴη δὲ οὐδʼ αἰτητικός · οὐ γάρ ἐστι τοῦ εὖ ποιοῦντος εὐχερῶς εὐεργετεῖσθαι . ὅθεν δὲ δεῖ , λήψεται , οἷον ἀπὸ τῶν ἰδίων κτημάτων , οὐχ ὡς καλὸν ἀλλʼ ὡς ἀναγκαῖον , ὅπως ἔχῃ διδόναι . οὐδʼ ἀμελήσει τῶν ἰδίων , βουλόμενός γε διὰ τούτων τισὶν ἐπαρκεῖν . οὐδὲ τοῖς τυχοῦσι δώσει , ἵνα ἔχῃ διδόναι οἷς δεῖ καὶ ὅτε καὶ οὗ καλόν . ἐλευθερίου δʼ ἐστὶ σφόδρα καὶ τὸ ὑπερβάλλειν ἐν τῇ δόσει , ὥστε καταλείπειν ἑαυτῷ ἐλάττω · τὸ γὰρ μὴ βλέπειν ἐφʼ ἑαυτὸν ἐλευθερίου . κατὰ τὴν οὐσίαν δʼ ἡ ἐλευθεριότης λέγεται · οὐ γὰρ ἐν τῷ πλήθει τῶν διδομένων τὸ ἐλευθέριον , ἀλλʼ ἐν τῇ τοῦ διδόντος ἕξει , αὕτη δὲ κατὰ τὴν οὐσίαν δίδωσιν . οὐθὲν δὴ κωλύει ἐλευθεριώτερον εἶναι τὸν τὰ ἐλάττω διδόντα , ἐὰν ἀπʼ ἐλαττόνων διδῷ . ἐλευθεριώτεροι δὲ εἶναι δοκοῦσιν οἱ μὴ κτησάμενοι ἀλλὰ παραλαβόντες τὴν οὐσίαν · ἄπειροί τε γὰρ τῆς ἐνδείας , καὶ πάντες ἀγαπῶσι μᾶλλον τὰ αὑτῶν ἔργα , ὥσπερ οἱ γονεῖς καὶ οἱ ποιηταί . πλουτεῖν δʼ οὐ ῥᾴδιον τὸν ἐλευθέριον , μήτε ληπτικὸν ὄντα μήτε φυλακτικόν , προετικὸν δὲ καὶ μὴ τιμῶντα διʼ αὐτὰ τὰ χρήματα ἀλλʼ ἕνεκα τῆς δόσεως . διὸ καὶ ἐγκαλεῖται τῇ τύχῃ ὅτι οἱ μάλιστα ἄξιοι ὄντες ἥκιστα πλουτοῦσιν . συμβαίνει δʼ οὐκ ἀλόγως τοῦτο · οὐ γὰρ οἷόν τε χρήματʼ ἔχειν μὴ ἐπιμελόμενον ὅπως ἔχῃ , ὥσπερ οὐδʼ ἐπὶ τῶν ἄλλων . οὐ μὴν δώσει γε οἷς οὐ δεῖ οὐδʼ ὅτε μὴ δεῖ , οὐδʼ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα · οὐ γὰρ ἂν ἔτι πράττοι κατὰ τὴν ἐλευθεριότητα , καὶ εἰς ταῦτα ἀναλώσας οὐκ ἂν ἔχοι εἰς ἃ δεῖ ἀναλίσκειν . ὥσπερ γὰρ εἴρηται , ἐλευθέριός ἐστιν ὁ κατὰ τὴν οὐσίαν δαπανῶν καὶ εἰς ἃ δεῖ · ὁ δʼ ὑπερβάλλων ἄσωτος . διὸ τοὺς τυράννους οὐ λέγομεν ἀσώτους · τὸ γὰρ πλῆθος τῆς κτήσεως οὐ δοκεῖ ῥᾴδιον εἶναι ταῖς δόσεσι καὶ ταῖς δαπάναις ὑπερβάλλειν . τῆς ἐλευθεριότητος δὴ μεσότητος οὔσης περὶ χρημάτων δόσιν καὶ λῆψιν , ὁ ἐλευθέριος καὶ δώσει καὶ δαπανήσει εἰς ἃ δεῖ καὶ ὅσα δεῖ , ὁμοίως ἐν μικροῖς καὶ μεγάλοις , καὶ ταῦτα ἡδέως · καὶ λήψεται δʼ ὅθεν δεῖ καὶ ὅσα δεῖ . τῆς ἀρετῆς γὰρ περὶ ἄμφω οὔσης μεσότητος , ποιήσει ἀμφότερα ὡς δεῖ · ἕπεται γὰρ τῇ ἐπιεικεῖ δόσει ἡ τοιαύτη λῆψις , ἡ δὲ μὴ τοιαύτη ἐναντία ἐστίν . αἱ μὲν οὖν ἑπόμεναι γίνονται ἅμα ἐν τῷ αὐτῷ , αἱ δʼ ἐναντίαι δῆλον ὡς οὔ . ἐὰν δὲ παρὰ τὸ δέον καὶ τὸ καλῶς ἔχον συμβαίνῃ αὐτῷ ἀναλίσκειν , λυπήσεται , μετρίως δὲ καὶ ὡς δεῖ · τῆς ἀρετῆς γὰρ καὶ ἥδεσθαι καὶ λυπεῖσθαι ἐφʼ οἷς δεῖ καὶ ὡς δεῖ . καὶ εὐκοινώνητος δʼ ἐστὶν ὁ ἐλευθέριος εἰς χρήματα · δύναται γὰρ ἀδικεῖσθαι , μὴ τιμῶν γε τὰ χρήματα , καὶ μᾶλλον ἀχθόμενος εἴ τι δέον μὴ ἀνάλωσεν ἢ λυπούμενος εἰ μὴ δέον τι ἀνάλωσεν , καὶ τῷ Σιμωνίδῃ οὐκ ἀρεσκόμενος . ὁ δʼ ἄσωτος καὶ ἐν τούτοις διαμαρτάνει · οὔτε γὰρ ἥδεται ἐφʼ οἷς δεῖ οὐδὲ ὡς δεῖ οὔτε λυπεῖται · ἔσται δὲ προϊοῦσι φανερώτερον . εἴρηται δὴ ἡμῖν ὅτι ὑπερβολαὶ καὶ ἐλλείψεις εἰσὶν ἡ ἀσωτία καὶ ἡ ἀνελευθερία , καὶ ἐν δυσίν , ἐν δόσει καὶ λήψει · καὶ τὴν δαπάνην γὰρ εἰς τὴν δόσιν τίθεμεν . ἡ μὲν οὖν ἀσωτία τῷ διδόναι καὶ μὴ λαμβάνειν ὑπερβάλλει , τῷ δὲ λαμβάνειν ἐλλείπει , ἡ δʼ ἀνελευθερία τῷ διδόναι μὲν ἐλλείπει , τῷ λαμβάνειν δʼ ὑπερβάλλει , πλὴν ἐν μικροῖς . τὰ μὲν οὖν τῆς ἀσωτίας οὐ πάνυ συνδυάζεται · οὐ γὰρ ῥᾴδιον μηδαμόθεν λαμβάνοντα πᾶσι διδόναι · ταχέως γὰρ ἐπιλείπει ἡ οὐσία τοὺς ἰδιώτας διδόντας , οἵπερ καὶ δοκοῦσιν ἄσωτοι εἶναι · ἐπεὶ ὅ γε τοιοῦτος δόξειεν ἂν οὐ μικρῷ βελτίων εἶναι τοῦ ἀνελευθέρου . εὐίατός τε γάρ ἐστι καὶ ὑπὸ τῆς ἡλικίας καὶ ὑπὸ τῆς ἀπορίας , καὶ ἐπὶ τὸ μέσον δύναται ἐλθεῖν . ἔχει γὰρ τὰ τοῦ ἐλευθερίου · καὶ γὰρ δίδωσι καὶ οὐ λαμβάνει , οὐδέτερον δʼ ὡς δεῖ οὐδʼ εὖ . εἰ δὴ τοῦτο ἐθισθείη ἤ πως ἄλλως μεταβάλοι , εἴη ἂν ἐλευθέριος · δώσει γὰρ οἷς δεῖ , καὶ οὐ λήψεται ὅθεν οὐ δεῖ . διὸ καὶ δοκεῖ οὐκ εἶναι φαῦλος τὸ ἦθος · οὐ γὰρ μοχθηροῦ οὐδʼ ἀγεννοῦς τὸ ὑπερβάλλειν διδόντα καὶ μὴ λαμβάνοντα , ἠλιθίου δέ . ὁ δὲ τοῦτον τὸν τρόπον ἄσωτος πολὺ δοκεῖ βελτίων τοῦ ἀνελευθέρου εἶναι διά τε τὰ εἰρημένα , καὶ ὅτι ὃ μὲν ὠφελεῖ πολλούς , ὃ δὲ οὐθένα , ἀλλʼ οὐδʼ αὑτόν . ἀλλʼ οἱ πολλοὶ τῶν ἀσώτων , καθάπερ εἴρηται , καὶ λαμβάνουσιν ὅθεν μὴ δεῖ , καὶ εἰσὶ κατὰ τοῦτο ἀνελεύθεροι . ληπτικοὶ δὲ γίνονται διὰ τὸ βούλεσθαι μὲν ἀναλίσκειν , εὐχερῶς δὲ τοῦτο ποιεῖν μὴ δύνασθαι · ταχὺ γὰρ ἐπιλείπει αὐτοὺς τὰ ὑπάρχοντα . ἀναγκάζονται οὖν ἑτέρωθεν πορίζειν.ἅμα δὲ καὶ διὰ τὸ μηδὲν τοῦ καλοῦ φροντίζειν ὀλιγώρως καὶ πάντοθεν λαμβάνουσιν · διδόναι γὰρ ἐπιθυμοῦσι , τὸ δὲ πῶς ἢ πόθεν οὐδὲν αὐτοῖς διαφέρει . διόπερ οὐδʼ ἐλευθέριοι αἱ δόσεις αὐτῶν εἰσίν · οὐ γὰρ καλαί , οὐδὲ τούτου ἕνεκα , οὐδὲ ὡς δεῖ · ἀλλʼ ἐνίοτε οὓς δεῖ πένεσθαι , τούτους πλουσίους ποιοῦσι , καὶ τοῖς μὲν μετρίοις τὰ ἤθη οὐδὲν ἂν δοῖεν , τοῖς δὲ κόλαξιν ἤ τινʼ ἄλλην ἡδονὴν πορίζουσι πολλά . διὸ καὶ ἀκόλαστοι αὐτῶν εἰσὶν οἱ πολλοί · εὐχερῶς γὰρ ἀναλίσκοντες καὶ εἰς τὰς ἀκολασίας δαπανηροί εἰσι , καὶ διὰ τὸ μὴ πρὸς τὸ καλὸν ζῆν πρὸς τὰς ἡδονὰς ἀποκλίνουσιν . ὁ μὲν οὖν ἄσωτος ἀπαιδαγώγητος γενόμενος εἰς ταῦτα μεταβαίνει , τυχὼν δʼ ἐπιμελείας εἰς τὸ μέσον καὶ εἰς τὸ δέον ἀφίκοιτʼ ἄν . ἡ δʼ ἀνελευθερία ἀνίατός τʼ ἐστίν ( δοκεῖ γὰρ τὸ γῆρας καὶ πᾶσα ἀδυναμία ἀνελευθέρους ποιεῖν ) , καὶ συμφυέστερον τοῖς ἀνθρώποις τῆς ἀσωτίας · οἱ γὰρ πολλοὶ φιλοχρήματοι μᾶλλον ἢ δοτικοί . καὶ διατείνει δʼ ἐπὶ πολύ , καὶ πολυειδές ἐστιν · πολλοὶ γὰρ τρόποι δοκοῦσι τῆς ἀνελευθερίας εἶναι . ἐν δυσὶ γὰρ οὖσα , τῇ τʼ ἐλλείψει τῆς δόσεως καὶ τῇ ὑπερβολῇ τῆς λήψεως , οὐ πᾶσιν ὁλόκληρος παραγίνεται , ἀλλʼ ἐνίοτε χωρίζεται , καὶ οἳ μὲν τῇ λήψει ὑπερβάλλουσιν , οἳ δὲ τῇ δόσει ἐλλείπουσιν . οἱ μὲν γὰρ ἐν ταῖς τοιαύταις προσηγορίαις οἷον φειδωλοὶ γλίσχροι κίμβικες , πάντες τῇ δόσει ἐλλείπουσι , τῶν δʼ ἀλλοτρίων οὐκ ἐφίενται οὐδὲ βούλονται λαμβάνειν , οἳ μὲν διά τινα ἐπιείκειαν καὶ εὐλάβειαν τῶν αἰσχρῶν ʽδ̔οκοῦσι γὰρ ἔνιοι ἢ φασί γε διὰ τοῦτο φυλάττειν , ἵνα μή ποτʼ ἀναγκασθῶσιν αἰσχρόν τι πρᾶξαι · τούτων δὲ καὶ ὁ κυμινοπρίστης καὶ πᾶς ὁ τοιοῦτος · ὠνόμασται δʼ ἀπὸ τῆς ὑπερβολῆς τοῦ μηδὲν ἂν δοῦναἰ · οἳ δʼ αὖ διὰ φόβον ἀπέχονται τῶν ἀλλοτρίων ὡς οὐ ῥᾴδιον αὐτὸν μὲν τὰ ἑτέρων λαμβάνειν , τὰ δʼ αὐτοῦ ἑτέρους μή · ἀρέσκει οὖν αὐτοῖς τὸ μήτε λαμβάνειν μήτε διδόναι . οἳ δʼ αὖ κατὰ τὴν λῆψιν ὑπερβάλλουσι τῷ πάντοθεν λαμβάνειν καὶ πᾶν , οἷον οἱ τὰς ἀνελευθέρους ἐργασίας ἐργαζόμενοι , πορνοβοσκοὶ καὶ πάντες οἱ τοιοῦτοι , καὶ τοκισταὶ κατὰ μικρὰ καὶ ἐπὶ πολλῷ . πάντες γὰρ οὗτοι ὅθεν οὐ δεῖ λαμβάνουσι , καὶ ὁπόσον οὐ δεῖ . κοινὸν δʼ ἐπʼ αὐτοῖς ἡ αἰσχροκέρδεια φαίνεται · πάντες γὰρ ἕνεκα κέρδους , καὶ τούτου μικροῦ , ὀνείδη ὑπομένουσιν . τοὺς γὰρ τὰ μεγάλα μὴ ὅθεν δὲ δεῖ λαμβάνοντας , μηδὲ ἃ δεῖ , οὐ λέγομεν ἀνελευθέρους , οἷον τοὺς τυράννους πόλεις πορθοῦντας καὶ ἱερὰ συλῶντας , ἀλλὰ πονηροὺς μᾶλλον καὶ ἀσεβεῖς καὶ ἀδίκους . ὁ μέντοι κυβευτὴς καὶ ὁ λωποδύτης καὶ ὁ λῃστὴς τῶν ἀνελευθέρων εἰσίν · αἰσχροκερδεῖς γάρ . κέρδους γὰρ ἕνεκα ἀμφότεροι πραγματεύονται καὶ ὀνείδη ὑπομένουσιν , καὶ οἳ μὲν κινδύνους τοὺς μεγίστους ἕνεκα τοῦ λήμματος , οἳ δʼ ἀπὸ τῶν φίλων κερδαίνουσιν , οἷς δεῖ διδόναι . ἀμφότεροι δὴ ὅθεν οὐ δεῖ κερδαίνειν βουλόμενοι αἰσχροκερδεῖς · καὶ πᾶσαι δὴ αἱ τοιαῦται λήψεις ἀνελεύθεροι . εἰκότως δὲ τῇ ἐλευθεριότητι ἀνελευθερία ἐναντίον λέγεται · μεῖζόν τε γάρ ἐστι κακὸν τῆς ἀσωτίας , καὶ μᾶλλον ἐπὶ ταύτην ἁμαρτάνουσιν ἢ κατὰ τὴν λεχθεῖσαν ἀσωτίαν . περὶ μὲν οὖν ἐλευθεριότητος καὶ τῶν ἀντικειμένων κακιῶν τοσαῦτʼ εἰρήσθω .
Lemmas: λέγω δέ ἑξῆς περί ἐλευθεριότης . δοκέω δή εἰμί ὁ περί χρῆμα μεσότης · ἐπαινέω γάρ ὁ ἐλευθέριος οὐ ἐν ὁ πολεμικός , οὐδέ ἐν ὅς ὁ σώφρων , οὐδέ αὖ ἐν ὁ κρίσις , ἀλλά περί δόσις χρῆμα καί λῆψις , μάλα δέ ἐν ὁ δόσις . χρῆμα δέ λέγω πᾶς ὅσος ὁ ἄξιος νόμισμα μετρέω . εἰμί δέ καί ὁ ἀσωτία καί ὁ ἀνελευθερία περί χρῆμα ὑπερβολή καί ἔλλειψις · καί ὁ μέν ἀνελευθερία προσάπτω ἀεί ὁ μάλα ἤ δέω περί χρῆμα σπουδάζω , ὁ δέ ἀσωτία ἐπιφέρω ἐνίοτε συμπλέκω · ὁ γάρ ἀκρατής καί εἰς ἀκολασία δαπανηρός ἄσωτος καλέω . διό καί φαῦλος δοκέω εἰμί · πολύς γάρ ἅμα κακία ἔχω . οὐ δή οἰκεῖος προσαγορεύω · βούλομαι γάρ ἄσωτος εἰμί ὁ εἷς κακός ἔχω , ὁ φθείρω ὁ οὐσία · ἄσωτος γάρ ὁ διά ἑαυτοῦ ἀπόλλυμι , δοκέω δέ ἀπώλεια τις ἑαυτοῦ εἰμί καί ὁ ὁ οὐσία φθορά , ὡς ὁ ζάω διά οὗτος εἰμί . οὕτως δή ὁ ἀσωτία ἐκδέχομαι . ὅς δέ εἰμί χρεία , εἰμί οὗτος χράω καί εὖ καί κακός · ὁ πλοῦτος δέ εἰμί ὁ χρήσιμος · ἕκαστος δέ ἀγαθός χράω ὁ ἔχω ὁ περί οὗτος ἀρετή · καί πλοῦτος δή χράω ἀγαθός ὁ ἔχω ὁ περί ὁ χρῆμα ἀρετή · οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐλευθέριος . χρῆσις δέ εἰμί δοκέω χρῆμα δαπάνη καί δόσις · ὁ δέ λῆψις καί ὁ φυλακή κτῆσις μάλα . διό μάλα εἰμί ὁ ἐλευθέριος ὁ δίδωμι ὅς δέω ἤ λαμβάνω ὅθεν δέω καί μή λαμβάνω ὅθεν οὐ δέω . ὁ γάρ ἀρετή μάλα ὁ εὖ ποιέω ἤ ὁ εὖ πάσχω , καί ὁ καλός πράσσω μάλα ἤ ὁ αἰσχρός μή πράσσω · οὐ ἄδηλος δέ ὅτι ὁ μέν δόσις ἕπομαι ὁ εὖ ποιέω καί ὁ καλός πράσσω , ὁ δέ λῆψις ὁ εὖ πάσχω ἤ μή αἰσχροπραγέω . καί ὁ χάρις ὁ δίδωμι , οὐ ὁ μή λαμβάνω , καί ὁ ἔπαινος δέ μάλα . καί ῥᾴδιος δέ ὁ μή λαμβάνω ὁ δίδωμι · ὁ γάρ οἰκεῖος ἥσσων προίημι μάλα ἤ οὐ λαμβάνω ὁ ἀλλότριος . καί ἐλευθέριος δέ λέγω ὁ δίδωμι · ὁ δέ μή λαμβάνω οὐ εἰς ἐλευθεριότης ἐπαινέω , ἀλλά οὐ ἥσσων εἰς δικαιοσύνη · ὁ δέ λαμβάνω οὐδέ ἐπαινέω πάνυ . φιλέω δέ σχεδόν μάλα ὁ ἐλευθέριος ὁ ἀπό ἀρετή · ὠφέλιμος γάρ , οὗτος δέ ἐν ὁ δόσις . ὁ δέ κατά ἀρετή πρᾶξις καλός καί ὁ καλός ἕνεκα . καί ὁ ἐλευθέριος οὖν δίδωμι ὁ καλός ἕνεκα καί ὀρθός · ὅς γάρ δέω καί ὅσος καί ὅτε , καί ἄλλος ὅσος ἕπομαι ὁ ὀρθός δόσις · καί οὗτος ἡδύς ἤ ἄλυπος · ὁ γάρ κατά ἀρετή ἡδύς ἤ ἄλυπος , ἦκα δέ λυπηρός . ὁ δέ δίδωμι ὅς μή δέω , ἤ μή ὁ καλός ἕνεκα ἀλλά διά τις ἄλλος αἰτία , οὐ ἐλευθέριος ἀλλά ἄλλος τις λέγω . οὐδέ ὁ λυπηρός · μάλα γάρ αἱρέω ἄν ὁ χρῆμα ὁ καλός πρᾶξις , οὗτος δέ οὐ ἐλευθέριος . οὐδέ λαμβάνω δέ ὅθεν μή δέω · οὐ γάρ εἰμί ὁ μή τιμάω ὁ χρῆμα ὁ τοιοῦτος λῆψις . οὐ ἄν εἰμί δέ οὐδέ αἰτητικός · οὐ γάρ εἰμί ὁ εὖ ποιέω εὐχερής εὐεργετέω . ὅθεν δέ δέω , λαμβάνω , οἷος ἀπό ὁ ἴδιος κτῆμα , οὐ ὡς καλός ἀλλά ὡς ἀναγκαῖος , ὅπως ἔχω δίδωμι . οὐδέ ἀμελέω ὁ ἴδιος , βούλομαι γε διά οὗτος τις ἐπαρκέω . οὐδέ ὁ τυγχάνω δίδωμι , ἵνα ἔχω δίδωμι ὅς δέω καί ὅτε καί ὅς καλός . ἐλευθέριος δέ εἰμί σφόδρα καί ὁ ὑπερβάλλω ἐν ὁ δόσις , ὥστε καταλείπω ἑαυτοῦ ἐλαχύς · ὁ γάρ μή βλέπω ἐπί ἑαυτοῦ ἐλευθέριος . κατά ὁ οὐσία δέ ὁ ἐλευθεριότης λέγω · οὐ γάρ ἐν ὁ πλῆθος ὁ δίδωμι ὁ ἐλευθέριος , ἀλλά ἐν ὁ ὁ δίδωμι ἕξις , οὗτος δέ κατά ὁ οὐσία δίδωμι . οὐδείς δή κωλύω ἐλευθέριος εἰμί ὁ ὁ ἐλαχύς δίδωμι , ἐάν ἀπό ἐλαχύς δίδωμι . ἐλευθέριος δέ εἰμί δοκέω ὁ μή κτάομαι ἀλλά παραλαμβάνω ὁ οὐσία · ἄπειρος τε γάρ ὁ ἔνδεια , καί πᾶς ἀγαπάω μάλα ὁ ἑαυτοῦ ἔργον , ὥσπερ ὁ γονεύς καί ὁ ποιητής . πλουτέω δέ οὐ ῥᾴδιος ὁ ἐλευθέριος , μήτε ληπτικός εἰμί μήτε φυλακτικός , προετικός δέ καί μή τιμάω διά αὐτός ὁ χρῆμα ἀλλά ἕνεκα ὁ δόσις . διό καί ἐγκαλέω ὁ τύχη ὅτι ὁ μάλα ἄξιος εἰμί ἦκα πλουτέω . συμβαίνω δέ οὐ ἄλογος οὗτος · οὐ γάρ οἷος τε χρῆμα ἔχω μή ἐπιμελέομαι ὅπως ἔχω , ὥσπερ οὐδέ ἐπί ὁ ἄλλος . οὐ μήν δίδωμι γε ὅς οὐ δέω οὐδέ ὅτε μή δέω , οὐδέ ὅσος ἄλλος τοιοῦτος · οὐ γάρ ἄν ἔτι πράσσω κατά ὁ ἐλευθεριότης , καί εἰς οὗτος ἀναλίσκω οὐ ἄν ἔχω εἰς ὅς δέω ἀναλίσκω . ὥσπερ γάρ λέγω , ἐλευθέριος εἰμί ὁ κατά ὁ οὐσία δαπανόω καί εἰς ὅς δέω · ὁ δέ ὑπερβάλλω ἄσωτος . διό ὁ τύραννος οὐ λέγω ἄσωτος · ὁ γάρ πλῆθος ὁ κτῆσις οὐ δοκέω ῥᾴδιος εἰμί ὁ δόσις καί ὁ δαπάνη ὑπερβάλλω . ὁ ἐλευθεριότης δή μεσότης εἰμί περί χρῆμα δόσις καί λῆψις , ὁ ἐλευθέριος καί δίδωμι καί δαπανάω εἰς ὅς δέω καί ὅσος δέω , ὅμοιος ἐν μικρός καί μέγας , καί οὗτος ἡδύς · καί λαμβάνω δέ ὅθεν δέω καί ὅσος δέω . ὁ ἀρετή γάρ περί ἄμφω εἰμί μεσότης , ποιέω ἀμφότερος ὡς δέω · ἕπομαι γάρ ὁ ἐπιεικής δόσις ὁ τοιοῦτος λῆψις , ὁ δέ μή τοιοῦτος ἐναντίος εἰμί . ὁ μέν οὖν ἕπομαι γίγνομαι ἅμα ἐν ὁ αὐτός , ὁ δέ ἐναντίος δῆλος ὡς οὐ . ἐάν δέ παρά ὁ δέω καί ὁ καλός ἔχω συμβαίνω αὐτός ἀναλίσκω , λυπέω , μέτριος δέ καί ὡς δέω · ὁ ἀρετή γάρ καί ἥδομαι καί λυπέω ἐπί ὅς δέω καί ὡς δέω . καί εὐκοινώνητος δέ εἰμί ὁ ἐλευθέριος εἰς χρῆμα · δύναμαι γάρ ἀδικέω , μή τιμάω γε ὁ χρῆμα , καί μάλα ἄχθομαι εἰ τις δέω μή ἀναλίσκω ἤ λυπέω εἰ μή δέω τις ἀναλίσκω , καί ὁ Σιμωνίδης οὐ ἀρέσκω . ὁ δέ ἄσωτος καί ἐν οὗτος διαμαρτάνω · οὔτε γάρ ἥδομαι ἐπί ὅς δέω οὐδέ ὡς δέω οὔτε λυπέω · εἰμί δέ προέρχομαι φανερός . λέγω δή ἐγώ ὅτι ὑπερβολή καί ἔλλειψις εἰμί ὁ ἀσωτία καί ὁ ἀνελευθερία , καί ἐν δύο , ἐν δόσις καί λῆψις · καί ὁ δαπάνη γάρ εἰς ὁ δόσις τίθημι . ὁ μέν οὖν ἀσωτία ὁ δίδωμι καί μή λαμβάνω ὑπερβάλλω , ὁ δέ λαμβάνω ἐλλείπω , ὁ δέ ἀνελευθερία ὁ δίδωμι μέν ἐλλείπω , ὁ λαμβάνω δέ ὑπερβάλλω , πλήν ἐν μικρός . ὁ μέν οὖν ὁ ἀσωτία οὐ πάνυ συνδυάζω · οὐ γάρ ῥᾴδιος μηδαμόθεν λαμβάνω πᾶς δίδωμι · ταχύς γάρ ἐπιλείπω ὁ οὐσία ὁ ἰδιώτης δίδωμι , ὅς καί δοκέω ἄσωτος εἰμί · ἐπεί ὁ γε τοιοῦτος δοκέω ἄν οὐ μικρός ἀγαθός εἰμί ὁ ἀνελεύθερος . εὐίατος τε γάρ εἰμί καί ὑπό ὁ ἡλικία καί ὑπό ὁ ἀπορία , καί ἐπί ὁ μέσος δύναμαι ἔρχομαι . ἔχω γάρ ὁ ὁ ἐλευθέριος · καί γάρ δίδωμι καί οὐ λαμβάνω , οὐδέτερος δέ ὡς δέω οὐδέ εὖ . εἰ δή οὗτος ἐθίζω ἤ πως ἄλλος μεταβάλλω , εἰμί ἄν ἐλευθέριος · δίδωμι γάρ ὅς δέω , καί οὐ λαμβάνω ὅθεν οὐ δέω . διό καί δοκέω οὐ εἰμί φαῦλος ὁ ἦθος · οὐ γάρ μοχθηρός οὐδέ ἀγεννής ὁ ὑπερβάλλω δίδωμι καί μή λαμβάνω , ἠλίθιος δέ . ὁ δέ οὗτος ὁ τρόπος ἄσωτος πολύς δοκέω ἀγαθός ὁ ἀνελεύθερος εἰμί διά τε ὁ λέγω , καί ὅτι ὅς μέν ὠφελέω πολύς , ὁ δέ οὐδείς , ἀλλά οὐδέ ἑαυτοῦ . ἀλλά ὁ πολύς ὁ ἄσωτος , καθά λέγω , καί λαμβάνω ὅθεν μή δέω , καί εἰμί κατά οὗτος ἀνελεύθερος . ληπτικός δέ γίγνομαι διά ὁ βούλομαι μέν ἀναλίσκω , εὐχερής δέ οὗτος ποιέω μή δύναμαι · ταχύς γάρ ἐπιλείπω αὐτός ὁ ὑπάρχω . ἀναγκάζω οὖν ἑτέρωθεν πορίζω δέ καί διά ὁ μηδείς ὁ καλός φροντίζω ὀλίγωρος καί πάντοθεν λαμβάνω · δίδωμι γάρ ἐπιθυμέω , ὁ δέ πῶς ἤ πόθεν οὐδείς αὐτός διαφέρω . διόπερ οὐδέ ἐλευθέριος ὁ δόσις αὐτός εἰμί · οὐ γάρ καλός , οὐδέ οὗτος ἕνεκα , οὐδέ ὡς δέω · ἀλλά ἐνίοτε ὅς δέω πένομαι , οὗτος πλούσιος ποιέω , καί ὁ μέν μέτριος ὁ ἦθος οὐδείς ἄν δίδωμι , ὁ δέ κόλαξ ἤ τις ἄλλος ἡδονή πορίζω πολύς . διό καί ἀκόλαστος αὐτός εἰμί ὁ πολύς · εὐχερής γάρ ἀναλίσκω καί εἰς ὁ ἀκολασία δαπανηρός εἰμί , καί διά ὁ μή πρός ὁ καλός ζάω πρός ὁ ἡδονή ἀποκλίνω . ὁ μέν οὖν ἄσωτος ἀπαιδαγώγητος γίγνομαι εἰς οὗτος μεταβαίνω , τυγχάνω δέ ἐπιμέλεια εἰς ὁ μέσος καί εἰς ὁ δέω ἀφικνέομαι ἄν . ὁ δέ ἀνελευθερία ἀνίατος τε εἰμί ( δοκέω γάρ ὁ γῆρας καί πᾶς ἀδυναμία ἀνελεύθερος ποιέω ) , καί συμφυής ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀσωτία · ὁ γάρ πολύς φιλοχρήματος μάλα ἤ δοτικός . καί διατείνω δέ ἐπί πολύς , καί πολυειδής εἰμί · πολύς γάρ τρόπος δοκέω ὁ ἀνελευθερία εἰμί . ἐν δύο γάρ εἰμί , ὁ τε ἔλλειψις ὁ δόσις καί ὁ ὑπερβολή ὁ λῆψις , οὐ πᾶς ὁλόκληρος παραγίγνομαι , ἀλλά ἐνίοτε χωρίζω , καί ὁ μέν ὁ λῆψις ὑπερβάλλω , ὁ δέ ὁ δόσις ἐλλείπω . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος προσηγορία οἷος φειδωλός γλίσχρος κίμβιξ , πᾶς ὁ δόσις ἐλλείπω , ὁ δέ ἀλλότριος οὐ ἐφίημι οὐδέ βούλομαι λαμβάνω , ὁ μέν διά τις ἐπιείκεια καί εὐλάβεια ὁ αἰσχρός ὁράω γάρ ἔνιοι ἤ φημί γε διά οὗτος φυλάσσω , ἵνα μή ποτέ ἀναγκάζω αἰσχρός τις πράσσω · οὗτος δέ καί ὁ κυμινοπρίστης καί πᾶς ὁ τοιοῦτος · ὀνομάζω δέ ἀπό ὁ ὑπερβολή ὁ μηδείς ἄν δίδωμι · ὁ δέ αὖ διά φόβος ἀπέχω ὁ ἀλλότριος ὡς οὐ ῥᾴδιος αὐτός μέν ὁ ἕτερος λαμβάνω , ὁ δέ αὐτός ἕτερος μή · ἀρέσκω οὖν αὐτός ὁ μήτε λαμβάνω μήτε δίδωμι . ὁ δέ αὖ κατά ὁ λῆψις ὑπερβάλλω ὁ πάντοθεν λαμβάνω καί πᾶς , οἷος ὁ ὁ ἀνελεύθερος ἐργασία ἐργάζομαι , πορνοβοσκός καί πᾶς ὁ τοιοῦτος , καί τοκιστής κατά μικρός καί ἐπί πολύς . πᾶς γάρ οὗτος ὅθεν οὐ δέω λαμβάνω , καί ὁπόσος οὐ δέω . κοινός δέ ἐπί αὐτός ὁ αἰσχροκέρδεια φαίνω · πᾶς γάρ ἕνεκα κέρδος , καί οὗτος μικρός , ὄνειδος ὑπομένω . ὁ γάρ ὁ μέγας μή ὅθεν δέ δέω λαμβάνω , μηδέ ὅς δέω , οὐ λέγω ἀνελεύθερος , οἷος ὁ τύραννος πόλις πορθέω καί ἱερόν συλάω , ἀλλά πονηρός μάλα καί ἀσεβής καί ἄδικος . ὁ μέντοι κυβευτής καί ὁ λωποδύτης καί ὁ λῃστής ὁ ἀνελεύθερος εἰμί · αἰσχροκερδής γάρ . κέρδος γάρ ἕνεκα ἀμφότερος πραγματεύομαι καί ὄνειδος ὑπομένω , καί ὁ μέν κίνδυνος ὁ μέγας ἕνεκα ὁ λῆμμα , ὁ δέ ἀπό ὁ φίλος κερδαίνω , ὅς δέω δίδωμι . ἀμφότερος δή ὅθεν οὐ δέω κερδαίνω βούλομαι αἰσχροκερδής · καί πᾶς δή ὁ τοιοῦτος λῆψις ἀνελεύθερος . ἔοικα δέ ὁ ἐλευθεριότης ἀνελευθερία ἐναντίος λέγω · μέγας τε γάρ εἰμί κακός ὁ ἀσωτία , καί μάλα ἐπί οὗτος ἁμαρτάνω ἤ κατά ὁ λέγω ἀσωτία . περί μέν οὖν ἐλευθεριότης καί ὁ ἀντίκειμαι κακία τοσοῦτος λέγω .