aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 6.11
ἡ δὲ καλουμένη γνώμη , καθʼ ἣν συγγνώμονας καὶ ἔχειν φαμὲν γνώμην , ἡ τοῦ ἐπιεικοῦς ἐστὶ κρίσις ὀρθή . σημεῖον δέ · τὸν γὰρ ἐπιεικῆ μάλιστά φαμεν εἶναι συγγνωμονικόν , καὶ ἐπιεικὲς τὸ ἔχειν περὶ ἔνια συγγνώμην . ἡ δὲ συγγνώμη γνώμη ἐστὶ κριτικὴ τοῦ ἐπιεικοῦς ὀρθή · ὀρθὴ δʼ ἡ τοῦ ἀληθοῦς . εἰσὶ δὲ πᾶσαι αἱ ἕξεις εὐλόγως εἰς ταὐτὸ τείνουσαι · λέγομεν γὰρ γνώμην καὶ σύνεσιν καὶ φρόνησιν καὶ νοῦν ἐπὶ τοὺς αὐτοὺς ἐπιφέροντες γνώμην ἔχειν καὶ νοῦν ἤδη καὶ φρονίμους καὶ συνετούς . πᾶσαι γὰρ αἱ δυνάμεις αὗται τῶν ἐσχάτων εἰσὶ καὶ τῶν καθʼ ἕκαστον · καὶ ἐν μὲν τῷ κριτικὸς εἶναι περὶ ὧν ὁ φρόνιμος , συνετὸς καὶ εὐγνώμων ἢ συγγνώμων · τὰ γὰρ ἐπιεικῆ κοινὰ τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων ἐστὶν ἐν τῷ πρὸς ἄλλον . ἔστι δὲ τῶν καθʼ ἕκαστα καὶ τῶν ἐσχάτων ἅπαντα τὰ πρακτά · καὶ γὰρ τὸν φρόνιμον δεῖ γινώσκειν αὐτά , καὶ ἡ σύνεσις καὶ ἡ γνώμη περὶ τὰ πρακτά , ταῦτα δʼ ἔσχατα . καὶ ὁ νοῦς τῶν ἐσχάτων ἐπʼ ἀμφότερα · καὶ γὰρ τῶν πρώτων ὅρων καὶ τῶν ἐσχάτων νοῦς ἐστὶ καὶ οὐ λόγος , καὶ ὁ μὲν κατὰ τὰς ἀποδείξεις τῶν ἀκινήτων ὅρων καὶ πρώτων , ὁ δʼ ἐν ταῖς πρακτικαῖς τοῦ ἐσχάτου καὶ ἐνδεχομένου καὶ τῆς ἑτέρας προτάσεως · ἀρχαὶ γὰρ τοῦ οὗ ἕνεκα αὗται · ἐκ τῶν καθʼ ἕκαστα γὰρ τὰ καθόλου · τούτων οὖν ἔχειν δεῖ αἴσθησιν , αὕτη δʼ ἐστὶ νοῦς . διὸ καὶ φυσικὰ δοκεῖ εἶναι ταῦτα , καὶ φύσει σοφὸς μὲν οὐδείς , γνώμην δʼ ἔχειν καὶ σύνεσιν καὶ νοῦν . σημεῖον δʼ ὅτι καὶ ταῖς ἡλικίαις οἰόμεθα ἀκολουθεῖν , καὶ ἥδε ἡ ἡλικία νοῦν ἔχει καὶ γνώμην , ὡς τῆς φύσεως αἰτίας οὔσης . ὥστε δεῖ προσέχειν τῶν ἐμπείρων καὶ πρεσβυτέρων ἢ φρονίμων ταῖς ἀναποδείκτοις φάσεσι καὶ δόξαις οὐχ ἧττον τῶν ἀποδείξεων · διὰ γὰρ τὸ ἔχειν ἐκ τῆς ἐμπειρίας ὄμμα ὁρῶσιν ὀρθῶς . τί μὲν οὖν ἐστὶν ἡ φρόνησις καὶ ἡ σοφία , καὶ περὶ τί ἑκατέρα τυγχάνει οὖσα , καὶ ὅτι ἄλλου τῆς ψυχῆς μορίου ἀρετὴ ἑκατέρα , εἴρηται .
Lemmas: ὁ δέ καλέω γνώμη , κατά ὅς συγγνώμων καί ἔχω φημί γνώμη , ὁ ὁ ἐπιεικής εἰμί κρίσις ὀρθός . σημεῖον δέ · ὁ γάρ ἐπιεικής μάλα φημί εἰμί συγγνωμονικός , καί ἐπιεικής ὁ ἔχω περί ἔνιοι συγγνώμη . ὁ δέ συγγνώμη γνώμη εἰμί κριτικός ὁ ἐπιεικής ὀρθός · ὀρθός δέ ὁ ὁ ἀληθής . εἰμί δέ πᾶς ὁ ἕξις εὔλογος εἰς αὐτός τείνω · λέγω γάρ γνώμη καί σύνεσις καί φρόνησις καί νόος ἐπί ὁ αὐτός ἐπιφέρω γνώμη ἔχω καί νόος ἤδη καί φρόνιμος καί συνετός . πᾶς γάρ ὁ δύναμις οὗτος ὁ ἔσχατος εἰμί καί ὁ κατά ἕκαστος · καί ἐν μέν ὁ κριτικός εἰμί περί ὅς ὁ φρόνιμος , συνετός καί εὐγνώμων ἤ συγγνώμων · ὁ γάρ ἐπιεικής κοινός ὁ ἀγαθός ἅπας εἰμί ἐν ὁ πρός ἄλλος . εἰμί δέ ὁ κατά ἕκαστος καί ὁ ἔσχατος ἅπας ὁ πρακτός · καί γάρ ὁ φρόνιμος δέω γιγνώσκω αὐτός , καί ὁ σύνεσις καί ὁ γνώμη περί ὁ πρακτός , οὗτος δέ ἔσχατος . καί ὁ νόος ὁ ἔσχατος ἐπί ἀμφότερος · καί γάρ ὁ πρῶτος ὅρος καί ὁ ἔσχατος νόος εἰμί καί οὐ λόγος , καί ὁ μέν κατά ὁ ἀπόδειξις ὁ ἀκίνητος ὅρος καί πρῶτος , ὁ δέ ἐν ὁ πρακτικός ὁ ἔσχατος καί ἐνδέχομαι καί ὁ ἕτερος πρότασις · ἀρχή γάρ ὁ ὅς ἕνεκα οὗτος · ἐκ ὁ κατά ἕκαστος γάρ ὁ καθόλου · οὗτος οὖν ἔχω δέω αἴσθησις , οὗτος δέ εἰμί νόος . διό καί φυσικός δοκέω εἰμί οὗτος , καί φύσις σοφός μέν οὐδείς , γνώμη δέ ἔχω καί σύνεσις καί νόος . σημεῖον δέ ὅτι καί ὁ ἡλικία οἴομαι ἀκολουθέω , καί ὅδε ὁ ἡλικία νόος ἔχω καί γνώμη , ὡς ὁ φύσις αἰτία εἰμί . ὥστε δέω προσέχω ὁ ἔμπειρος καί πρέσβυς ἤ φρόνιμος ὁ ἀναπόδεικτος φάσις καί δόξα οὐ ἥσσων ὁ ἀπόδειξις · διά γάρ ὁ ἔχω ἐκ ὁ ἐμπειρία ὄμμα ὁράω ὀρθός . τίς μέν οὖν εἰμί ὁ φρόνησις καί ὁ σοφία , καί περί τίς ἑκάτερος τυγχάνω εἰμί , καί ὅτι ἄλλος ὁ ψυχή μόριον ἀρετή ἑκάτερος , λέγω .