aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 10.7
εἰ δʼ ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία κατʼ ἀρετὴν ἐνέργεια , εὔλογον κατὰ τὴν κρατίστην · αὕτη δʼ ἂν εἴη τοῦ ἀρίστου . εἴτε δὴ νοῦς τοῦτο εἴτε ἄλλο τι , ὃ δὴ κατὰ φύσιν δοκεῖ ἄρχειν καὶ ἡγεῖσθαι καὶ ἔννοιαν ἔχειν περὶ καλῶν καὶ θείων , εἴτε θεῖον ὂν καὶ αὐτὸ εἴτε τῶν ἐν ἡμῖν τὸ θειότατον , ἡ τούτου ἐνέργεια κατὰ τὴν οἰκείαν ἀρετὴν εἴη ἂν ἡ τελεία εὐδαιμονία . ὅτι δʼ ἐστὶ θεωρητική , εἴρηται . ὁμολογούμενον δὲ τοῦτʼ ἂν δόξειεν εἶναι καὶ τοῖς πρότερον καὶ τῷ ἀληθεῖ . κρατίστη τε γὰρ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐνέργεια ( καὶ γὰρ ὁ νοῦς τῶν ἐν ἡμῖν , καὶ τῶν γνωστῶν , περὶ ἃ ὁ νοῦς ) · ἔτι δὲ συνεχεστάτη · θεωρεῖν γὰρ δυνάμεθα συνεχῶς μᾶλλον ἢ πράττειν ὁτιοῦν . οἰόμεθά τε δεῖν ἡδονὴν παραμεμῖχθαι τῇ εὐδαιμονίᾳ , ἡδίστη δὲ τῶν κατʼ ἀρετὴν ἐνεργειῶν ἡ κατὰ τὴν σοφίαν ὁμολογουμένως ἐστίν · δοκεῖ γοῦν ἡ φιλοσοφία θαυμαστὰς ἡδονὰς ἔχειν καθαρειότητι καὶ τῷ βεβαίῳ , εὔλογον δὲ τοῖς εἰδόσι τῶν ζητούντων ἡδίω τὴν διαγωγὴν εἶναι . ἥ τε λεγομένη αὐτάρκεια περὶ τὴν θεωρητικὴν μάλιστʼ ἂν εἴη · τῶν μὲν γὰρ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων καὶ σοφὸς καὶ δίκαιος καὶ οἱ λοιποὶ δέονται , τοῖς δὲ τοιούτοις ἱκανῶς κεχορηγημένων ὁ μὲν δίκαιος δεῖται πρὸς οὓς δικαιοπραγήσει καὶ μεθʼ ὧν , ὁμοίως δὲ καὶ ὁ σώφρων καὶ ὁ ἀνδρεῖος καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος , ὁ δὲ σοφὸς καὶ καθʼ αὑτὸν ὢν δύναται θεωρεῖν , καὶ ὅσῳ ἂν σοφώτερος ᾖ , μᾶλλον · βέλτιον δʼ ἴσως συνεργοὺς ἔχων , ἀλλʼ ὅμως αὐταρκέστατος . δόξαι τʼ ἂν αὐτὴ μόνη διʼ αὑτὴν ἀγαπᾶσθαι · οὐδὲν γὰρ ἀπʼ αὐτῆς γίνεται παρὰ τὸ θεωρῆσαι , ἀπὸ δὲ τῶν πρακτικῶν ἢ πλεῖον ἢ ἔλαττον περιποιούμεθα παρὰ τὴν πρᾶξιν . δοκεῖ τε ἡ εὐδαιμονία ἐν τῇ σχολῇ εἶναι · ἀσχολούμεθα γὰρ ἵνα σχολάζωμεν , καὶ πολεμοῦμεν ἵνʼ εἰρήνην ἄγωμεν . τῶν μὲν οὖν πρακτικῶν ἀρετῶν ἐν τοῖς πολιτικοῖς ἢ ἐν τοῖς πολεμικοῖς ἡ ἐνέργεια , αἱ δὲ περὶ ταῦτα πράξεις δοκοῦσιν ἄσχολοι εἶναι , αἱ μὲν πολεμικαὶ καὶ παντελῶς ( οὐδεὶς γὰρ αἱρεῖται τὸ πολεμεῖν τοῦ πολεμεῖν ἕνεκα , οὐδὲ παρασκευάζει πόλεμον · δόξαι γὰρ ἂν παντελῶς μιαιφόνος τις εἶναι , εἰ τοὺς φίλους πολεμίους ποιοῖτο , ἵνα μάχαι καὶ φόνοι γίνοιντο ) · ἔστι δὲ καὶ ἡ τοῦ πολιτικοῦ ἄσχολος , καὶ παρʼ αὐτὸ τὸ πολιτεύεσθαι περιποιουμένη δυναστείας καὶ τιμὰς ἢ τήν γε εὐδαιμονίαν αὑτῷ καὶ τοῖς πολίταις , ἑτέραν οὖσαν τῆς πολιτικῆς , ἣν καὶ ζητοῦμεν δῆλον ὡς ἑτέραν οὖσαν . εἰ δὴ τῶν μὲν κατὰ τὰς ἀρετὰς πράξεων αἱ πολιτικαὶ καὶ πολεμικαὶ κάλλει καὶ μεγέθει προέχουσιν , αὗται δʼ ἄσχολοι καὶ τέλους τινὸς ἐφίενται καὶ οὐ διʼ αὑτὰς αἱρεταί εἰσιν , ἡ δὲ τοῦ νοῦ ἐνέργεια σπουδῇ τε διαφέρειν δοκεῖ θεωρητικὴ οὖσα , καὶ παρʼ αὑτὴν οὐδενὸς ἐφίεσθαι τέλους , καὶ ἔχειν τὴν ἡδονὴν οἰκείαν ( αὕτη δὲ συναύξει τὴν ἐνέργειαν ) , καὶ τὸ αὔταρκες δὴ καὶ σχολαστικὸν καὶ ἄτρυτον ὡς ἀνθρώπῳ , καὶ ὅσα ἄλλα τῷ μακαρίῳ ἀπονέμεται , τὰ κατὰ ταύτην τὴν ἐνέργειαν φαίνεται ὄντα · ἡ τελεία δὴ εὐδαιμονία αὕτη ἂν εἴη ἀνθρώπου , λαβοῦσα μῆκος βίου τέλειον · οὐδὲν γὰρ ἀτελές ἐστι τῶν τῆς εὐδαιμονίας . ὁ δὲ τοιοῦτος ἂν εἴη βίος κρείττων ἢ κατʼ ἄνθρωπον · οὐ γὰρ ᾗ ἄνθρωπός ἐστιν οὕτω βιώσεται , ἀλλʼ ᾗ θεῖόν τι ἐν αὐτῷ ὑπάρχει · ὅσον δὲ διαφέρει τοῦτο τοῦ συνθέτου , τοσοῦτον καὶ ἡ ἐνέργεια τῆς κατὰ τὴν ἄλλην ἀρετήν . εἰ δὴ θεῖον ὁ νοῦς πρὸς τὸν ἄνθρωπον , καὶ ὁ κατὰ τοῦτον βίος θεῖος πρὸς τὸν ἀνθρώπινον βίον . οὐ χρὴ δὲ κατὰ τοὺς παραινοῦντας ἀνθρώπινα φρονεῖν ἄνθρωπον ὄντα οὐδὲ θνητὰ τὸν θνητόν , ἀλλʼ ἐφʼ ὅσον ἐνδέχεται ἀθανατίζειν καὶ πάντα ποιεῖν πρὸς τὸ ζῆν κατὰ τὸ κράτιστον τῶν ἐν αὑτῷ · εἰ γὰρ καὶ τῷ ὄγκῳ μικρόν ἐστι , δυνάμει καὶ τιμιότητι πολὺ μᾶλλον πάντων ὑπερέχει . δόξειε δʼ ἂν καὶ εἶναι ἕκαστος τοῦτο , εἴπερ τὸ κύριον καὶ ἄμεινον . ἄτοπον οὖν γίνοιτʼ ἄν , εἰ μὴ τὸν αὑτοῦ βίον αἱροῖτο ἀλλά τινος ἄλλου . τὸ λεχθέν τε πρότερον ἁρμόσει καὶ νῦν · τὸ γὰρ οἰκεῖον ἑκάστῳ τῇ φύσει κράτιστον καὶ ἥδιστόν ἐστιν ἑκάστῳ · καὶ τῷ ἀνθρώπῳ δὴ ὁ κατὰ τὸν νοῦν βίος , εἴπερ τοῦτο μάλιστα ἄνθρωπος . οὗτος ἄρα καὶ εὐδαιμονέστατος .
Lemmas: εἰ δέ εἰμί ὁ εὐδαιμονία κατά ἀρετή ἐνέργεια , εὔλογος κατά ὁ κρατύς · οὗτος δέ ἄν εἰμί ὁ ἀγαθός . εἴτε δή νόος οὗτος εἴτε ἄλλος τις , ὅς δή κατά φύσις δοκέω ἄρχω καί ἡγέομαι καί ἔννοια ἔχω περί καλός καί θεῖος , εἴτε θεῖος εἰμί καί αὐτός εἴτε ὁ ἐν ἐγώ ὁ θεῖος , ὁ οὗτος ἐνέργεια κατά ὁ οἰκεῖος ἀρετή εἰμί ἄν ὁ τέλειος εὐδαιμονία . ὅτι δέ εἰμί θεωρητικός , λέγω . ὁμολογέω δέ οὗτος ἄν δοκέω εἰμί καί ὁ πρότερος καί ὁ ἀληθής . κρατύς τε γάρ οὗτος εἰμί ὁ ἐνέργεια ( καί γάρ ὁ νόος ὁ ἐν ἐγώ , καί ὁ γνωστός , περί ὅς ὁ νόος ) · ἔτι δέ συνεχής · θεωρέω γάρ δύναμαι συνεχής μάλα ἤ πράσσω ὁστισοῦν . οἴομαι τε δέω ἡδονή παραμείγνυμι ὁ εὐδαιμονία , ἡδύς δέ ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια ὁ κατά ὁ σοφία ὁμολογουμένως εἰμί · δοκέω γοῦν ὁ φιλοσοφία θαυμαστός ἡδονή ἔχω καθαριότης καί ὁ βέβαιος , εὔλογος δέ ὁ οἶδα ὁ ζητέω ἡδύς ὁ διαγωγή εἰμί . ὁ τε λέγω αὐτάρκεια περί ὁ θεωρητικός μάλα ἄν εἰμί · ὁ μέν γάρ πρός ὁ ζάω ἀναγκαῖος καί σοφός καί δίκαιος καί ὁ λοιπός δέω , ὁ δέ τοιοῦτος ἱκανός χορηγέω ὁ μέν δίκαιος δέω πρός ὅς δικαιοπραγέω καί μετά ὅς , ὅμοιος δέ καί ὁ σώφρων καί ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ ἄλλος ἕκαστος , ὁ δέ σοφός καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί δύναμαι θεωρέω , καί ὅσος ἄν σοφός εἰμί , μάλα · ἀγαθός δέ ἴσως συνεργός ἔχω , ἀλλά ὅμως αὐτάρκης . δοκέω τε ἄν αὐτός μόνος διά ἑαυτοῦ ἀγαπάω · οὐδείς γάρ ἀπό αὐτός γίγνομαι παρά ὁ θεωρέω , ἀπό δέ ὁ πρακτικός ἤ πολύς ἤ ἐλαχύς περιποιέω παρά ὁ πρᾶξις . δοκέω τε ὁ εὐδαιμονία ἐν ὁ σχολή εἰμί · ἀσχολέω γάρ ἵνα σχολάζω , καί πολεμέω ἵνα εἰρήνη ἄγω . ὁ μέν οὖν πρακτικός ἀρετή ἐν ὁ πολιτικός ἤ ἐν ὁ πολεμικός ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ περί οὗτος πρᾶξις δοκέω ἄσχολος εἰμί , ὁ μέν πολεμικός καί παντελής ( οὐδείς γάρ αἱρέω ὁ πολεμέω ὁ πολεμέω ἕνεκα , οὐδέ παρασκευάζω πόλεμος · δοκέω γάρ ἄν παντελής μιαιφόνος τις εἰμί , εἰ ὁ φίλος πολέμιος ποιέω , ἵνα μάχη καί φόνος γίγνομαι ) · εἰμί δέ καί ὁ ὁ πολιτικός ἄσχολος , καί παρά αὐτός ὁ πολιτεύω περιποιέω δυναστεία καί τιμή ἤ ὁ γε εὐδαιμονία ἑαυτοῦ καί ὁ πολίτης , ἕτερος εἰμί ὁ πολιτικός , ὅς καί ζητέω δῆλος ὡς ἕτερος εἰμί . εἰ δή ὁ μέν κατά ὁ ἀρετή πρᾶξις ὁ πολιτικός καί πολεμικός κάλλος καί μέγεθος προέχω , οὗτος δέ ἄσχολος καί τέλος τις ἐφίημι καί οὐ διά ἑαυτοῦ αἱρετός εἰμί , ὁ δέ ὁ νόος ἐνέργεια σπουδή τε διαφέρω δοκέω θεωρητικός εἰμί , καί παρά ἑαυτοῦ οὐδείς ἐφίημι τέλος , καί ἔχω ὁ ἡδονή οἰκεῖος ( οὗτος δέ συναυξάνω ὁ ἐνέργεια ) , καί ὁ αὐτάρκης δή καί σχολαστικός καί ἄτρυτος ὡς ἄνθρωπος , καί ὅσος ἄλλος ὁ μακάριος ἀπονέμω , ὁ κατά οὗτος ὁ ἐνέργεια φαίνω εἰμί · ὁ τέλειος δή εὐδαιμονία οὗτος ἄν εἰμί ἄνθρωπος , λαμβάνω μῆκος βίος τέλειος · οὐδείς γάρ ἀτελής εἰμί ὁ ὁ εὐδαιμονία . ὁ δέ τοιοῦτος ἄν εἰμί βίος κρατύς ἤ κατά ἄνθρωπος · οὐ γάρ ᾗ ἄνθρωπος εἰμί οὕτως βιόω , ἀλλά ᾗ θεῖος τις ἐν αὐτός ὑπάρχω · ὅσος δέ διαφέρω οὗτος ὁ σύνθετος , τοσοῦτος καί ὁ ἐνέργεια ὁ κατά ὁ ἄλλος ἀρετή . εἰ δή θεῖος ὁ νόος πρός ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ κατά οὗτος βίος θεῖος πρός ὁ ἀνθρώπινος βίος . οὐ χρή δέ κατά ὁ παραινέω ἀνθρώπινος φρονέω ἄνθρωπος εἰμί οὐδέ θνητός ὁ θνητός , ἀλλά ἐπί ὅσος ἐνδέχομαι ἀθανατίζω καί πᾶς ποιέω πρός ὁ ζάω κατά ὁ κρατύς ὁ ἐν ἑαυτοῦ · εἰ γάρ καί ὁ ὄγκος μικρός εἰμί , δύναμις καί τιμιότης πολύς μάλα πᾶς ὑπερέχω . δοκέω δέ ἄν καί εἰμί ἕκαστος οὗτος , εἴπερ ὁ κύριος καί ἀγαθός . ἄτοπος οὖν γίγνομαι ἄν , εἰ μή ὁ ἑαυτοῦ βίος αἱρέω ἀλλά τις ἄλλος . ὁ λέγω τε πρότερος ἁρμόζω καί νῦν · ὁ γάρ οἰκεῖος ἕκαστος ὁ φύσις κρατύς καί ἡδύς εἰμί ἕκαστος · καί ὁ ἄνθρωπος δή ὁ κατά ὁ νόος βίος , εἴπερ οὗτος μάλα ἄνθρωπος . οὗτος ἄρα καί εὐδαίμων .