aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 9.2
ἀπορίαν δʼ ἔχει καὶ τὰ τοιαῦτα , οἷον πότερον δεῖ πάντα τῷ πατρὶ ἀπονέμειν καὶ πείθεσθαι , ἢ κάμνοντα μὲν ἰατρῷ πιστεύειν , στρατηγὸν δὲ χειροτονητέον τὸν πολεμικόν · ὁμοίως δὲ φίλῳ μᾶλλον ἢ σπουδαίῳ ὑπηρετητέον , καὶ εὐεργέτῃ ἀνταποδοτέον χάριν μᾶλλον ἢ ἑταίρῳ προετέον , ἐὰν ἄμφω μὴ ἐνδέχηται . ἆρʼ οὖν πάντα τὰ τοιαῦτα ἀκριβῶς μὲν διορίσαι οὐ ῥᾴδιον ; πολλὰς γὰρ καὶ παντοίας ἔχει διαφορὰς καὶ μεγέθει καὶ μικρότητι καὶ τῷ καλῷ καὶ ἀναγκαίῳ . ὅτι δʼ οὐ πάντα τῷ αὐτῷ ἀποδοτέον , οὐκ ἄδηλον · καὶ τὰς μὲν εὐεργεσίας ἀνταποδοτέον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μᾶλλον ἢ χαριστέον ἑταίροις , ὥσπερ καὶ δάνειον ᾧ ὀφείλει ἀποδοτέον μᾶλλον ἢ ἑταίρῳ δοτέον . ἴσως δʼ οὐδὲ τοῦτʼ ἀεί , οἷον τῷ λυτρωθέντι παρὰ λῃστῶν πότερα τὸν λυσάμενον ἀντιλυτρωτέον , κἂν ὁστισοῦν ᾖ , ἢ μὴ ἑαλωκότι ἀπαιτοῦντι δὲ ἀποδοτέον , ἢ τὸν πατέρα λυτρωτέον ; δόξειε γὰρ ἂν καὶ ἑαυτοῦ μᾶλλον τὸν πατέρα . ὅπερ οὖν εἴρηται , καθόλου μὲν τὸ ὀφείλημα ἀποδοτέον , ἐὰν δʼ ὑπερτείνῃ ἡ δόσις τῷ καλῷ ἢ τῷ ἀναγκαίῳ , πρὸς ταῦτʼ ἀποκλιτέον . ἐνίοτε γὰρ οὐδʼ ἐστὶν ἴσον τὸ τὴν προϋπαρχὴν ἀμείψασθαι , ἐπειδὰν ὃ μὲν σπουδαῖον εἰδὼς εὖ ποιήσῃ , τῷ δὲ ἡ ἀνταπόδοσις γίνηται ὃν οἴεται μοχθηρὸν εἶναι . οὐδὲ γὰρ τῷ δανείσαντι ἐνίοτε ἀντιδανειστέον · ὃ μὲν γὰρ οἰόμενος κομιεῖσθαι ἐδάνεισεν ἐπιεικεῖ ὄντι , ὃ δʼ οὐκ ἐλπίζει κομιεῖσθαι παρὰ πονηροῦ . εἴτε τοίνυν τῇ ἀληθείᾳ οὕτως ἔχει , οὐκ ἴσον τὸ ἀξίωμα · εἴτʼ ἔχει μὲν μὴ οὕτως οἴονται δέ , οὐκ ἂν δόξαιεν ἄτοπα ποιεῖν . ὅπερ οὖν πολλάκις εἴρηται , οἱ περὶ τὰ πάθη καὶ τὰς πράξεις λόγοι ὁμοίως ἔχουσι τὸ ὡρισμένον τοῖς περὶ ἅ εἰσιν . ὅτι μὲν οὖν οὐ ταὐτὰ πᾶσιν ἀποδοτέον , οὐδὲ τῷ πατρὶ πάντα , καθάπερ οὐδὲ τῷ Διὶ θύεται , οὐκ ἄδηλον · ἐπεὶ δʼ ἕτερα γονεῦσι καὶ ἀδελφοῖς καὶ ἑταίροις καὶ εὐεργέταις , ἑκάστοις τὰ οἰκεῖα καὶ τὰ ἁρμόττοντα ἀπονεμητέον . οὕτω δὲ καὶ ποιεῖν φαίνονται · εἰς γάμους μὲν γὰρ καλοῦσι τοὺς συγγενεῖς · τούτοις γὰρ κοινὸν τὸ γένος καὶ αἱ περὶ τοῦτο δὴ πράξεις · καὶ εἰς τὰ κήδη δὲ μάλιστʼ οἴονται δεῖν τοὺς συγγενεῖς ἀπαντᾶν διὰ ταὐτό . δόξειε δʼ ἂν τροφῆς μὲν γονεῦσι δεῖν μάλιστʼ ἐπαρκεῖν , ὡς ὀφείλοντας , καὶ τοῖς αἰτίοις τοῦ εἶναι κάλλιον ὂν ἢ ἑαυτοῖς εἰς ταῦτʼ ἐπαρκεῖν · καὶ τιμὴν δὲ γονεῦσι καθάπερ θεοῖς , οὐ πᾶσαν δέ · οὐδὲ γὰρ τὴν αὐτὴν πατρὶ καὶ μητρί , οὐδʼ αὖ τὴν τοῦ σοφοῦ ἢ τὴν τοῦ στρατηγοῦ , ἀλλὰ τὴν πατρικήν , ὁμοίως δὲ καὶ μητρικήν . καὶ παντὶ δὲ τῷ πρεσβυτέρῳ τιμὴν καθʼ ἡλικίαν , ὑπαναστάσει καὶ κατακλίσει καὶ τοῖς τοιούτοις · πρὸς ἑταίρους δʼ αὖ καὶ ἀδελφοὺς παρρησίαν καὶ ἁπάντων κοινότητα . καὶ συγγενέσι δὲ καὶ φυλέταις καὶ πολίταις καὶ τοῖς λοιποῖς ἅπασιν ἀεὶ πειρατέον τὸ οἰκεῖον ἀπονέμειν , καὶ συγκρίνειν τὰ ἑκάστοις ὑπάρχοντα κατʼ οἰκειότητα καὶ ἀρετὴν ἢ χρῆσιν . τῶν μὲν οὖν ὁμογενῶν ῥᾴων ἡ σύγκρισις , τῶν δὲ διαφερόντων ἐργωδεστέρα . οὐ μὴν διά γε τοῦτο ἀποστατέον , ἀλλʼ ὡς ἂν ἐνδέχηται , οὕτω διοριστέον .
Lemmas: ἀπορία δέ ἔχω καί ὁ τοιοῦτος , οἷος πότερος δέω πᾶς ὁ πατήρ ἀπονέμω καί πείθω , ἤ κάμνω μέν ἰατρός πιστεύω , στρατηγός δέ χειροτονητέον ὁ πολεμικός · ὅμοιος δέ φίλος μάλα ἤ σπουδαῖος ὑπηρετητέον , καί εὐεργέτης ἀνταποδοτέον χάρις μάλα ἤ ἑταῖρος προετέος , ἐάν ἄμφω μή ἐνδέχομαι . ἆρα οὖν πᾶς ὁ τοιοῦτος ἀκριβής μέν διορίζω οὐ ῥᾴδιος ; πολύς γάρ καί παντοῖος ἔχω διαφορά καί μέγεθος καί μικρότης καί ὁ καλός καί ἀναγκαῖος . ὅτι δέ οὐ πᾶς ὁ αὐτός ἀποδοτέος , οὐ ἄδηλος · καί ὁ μέν εὐεργεσία ἀνταποδοτέον ὡς ἐπί ὁ πολύς μάλα ἤ χαριστέος ἑταῖρος , ὥσπερ καί δάνειον ὅς ὀφείλω ἀποδοτέος μάλα ἤ ἑταῖρος δίδωμι . ἴσως δέ οὐδέ οὗτος ἀεί , οἷος ὁ λυτρόω παρά λῃστής πότερος ὁ λύω ἀντιλυτρωτέον , ἐάν ὅστις εἰμί , ἤ μή ἁλίσκομαι ἀπαιτέω δέ ἀποδοτέος , ἤ ὁ πατήρ λυτρωτέον ; δοκέω γάρ ἄν καί ἑαυτοῦ μάλα ὁ πατήρ . ὅς οὖν λέγω , καθόλου μέν ὁ ὀφείλημα ἀποδοτέος , ἐάν δέ ὑπερτείνω ὁ δόσις ὁ καλός ἤ ὁ ἀναγκαῖος , πρός οὗτος ἀποκλιτέον . ἐνίοτε γάρ οὐδέ εἰμί ἴσος ὁ ὁ προυπαρχή ἀμείβω , ἐπειδάν ὁ μέν σπουδαῖος οἶδα εὖ ποιέω , ὁ δέ ὁ ἀνταπόδοσις γίγνομαι ὅς οἴομαι μοχθηρός εἰμί . οὐδέ γάρ ὁ δανείζω ἐνίοτε ἀντιδανειστέον · ὁ μέν γάρ οἴομαι κομίζω δανείζω ἐπιεικής εἰμί , ὁ δέ οὐ ἐλπίζω κομίζω παρά πονηρός . εἴτε τοίνυν ὁ ἀλήθεια οὕτως ἔχω , οὐ ἴσος ὁ ἀξίωμα · εἴτε ἔχω μέν μή οὕτως οἴομαι δέ , οὐ ἄν δοκέω ἄτοπος ποιέω . ὅς οὖν πολλάκις λέγω , ὁ περί ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις λόγος ὅμοιος ἔχω ὁ ὁρίζω ὁ περί ὅς εἰμί . ὅτι μέν οὖν οὐ αὐτός πᾶς ἀποδοτέος , οὐδέ ὁ πατήρ πᾶς , καθά οὐδέ ὁ Ζεύς θύω , οὐ ἄδηλος · ἐπεί δέ ἕτερος γονεύς καί ἀδελφός καί ἑταῖρος καί εὐεργέτης , ἕκαστος ὁ οἰκεῖος καί ὁ ἁρμόζω ἀπονεμητέον . οὕτως δέ καί ποιέω φαίνω · εἰς γάμος μέν γάρ καλέω ὁ συγγενής · οὗτος γάρ κοινός ὁ γένος καί ὁ περί οὗτος δή πρᾶξις · καί εἰς ὁ κῆδος δέ μάλα οἴομαι δέω ὁ συγγενής ἀπαντάω διά αὐτός . δοκέω δέ ἄν τροφή μέν γονεύς δέω μάλα ἐπαρκέω , ὡς ὀφείλω , καί ὁ αἴτιος ὁ εἰμί καλός εἰμί ἤ ἑαυτοῦ εἰς οὗτος ἐπαρκέω · καί τιμή δέ γονεύς καθά θεός , οὐ πᾶς δέ · οὐδέ γάρ ὁ αὐτός πατήρ καί μήτηρ , οὐδέ αὖ ὁ ὁ σοφός ἤ ὁ ὁ στρατηγός , ἀλλά ὁ πατρικός , ὅμοιος δέ καί μητρικός . καί πᾶς δέ ὁ πρέσβυς τιμή κατά ἡλικία , ὑπανάστασις καί κατάκλισις καί ὁ τοιοῦτος · πρός ἑταῖρος δέ αὖ καί ἀδελφός παρρησία καί ἅπας κοινότης . καί συγγενής δέ καί φυλέτης καί πολίτης καί ὁ λοιπός ἅπας ἀεί πειράω ὁ οἰκεῖος ἀπονέμω , καί συγκρίνω ὁ ἕκαστος ὑπάρχω κατά οἰκειότης καί ἀρετή ἤ χρῆσις . ὁ μέν οὖν ὁμογενής ῥᾴδιος ὁ σύγκρισις , ὁ δέ διαφέρω ἐργώδης . οὐ μήν διά γε οὗτος ἀφίστημι , ἀλλά ὡς ἄν ἐνδέχομαι , οὕτως διοριστέον .