aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 4.8
οὔσης δὲ καὶ ἀναπαύσεως ἐν τῷ βίῳ , καὶ ἐν ταύτῃ διαγωγῆς μετὰ παιδιᾶς , δοκεῖ καὶ ἐνταῦθα εἶναι ὁμιλία τις ἐμμελής , καὶ οἷα δεῖ λέγειν καὶ ὥς , ὁμοίως δὲ καὶ ἀκούειν . διοίσει δὲ καὶ τὸ ἐν τοιούτοις λέγειν ἢ τοιούτων ἀκούειν . δῆλον δʼ ὡς καὶ περὶ ταῦτʼ ἔστιν ὑπερβολή τε καὶ ἔλλειψις τοῦ μέσου . οἱ μὲν οὖν τῷ γελοίῳ ὑπερβάλλοντες βωμολόχοι δοκοῦσιν εἶναι καὶ φορτικοί , γλιχόμενοι πάντως τοῦ γελοίου , καὶ μᾶλλον στοχαζόμενοι τοῦ γέλωτα ποιῆσαι ἢ τοῦ λέγειν εὐσχήμονα καὶ μὴ λυπεῖν τὸν σκωπτόμενον · οἱ δὲ μήτʼ αὐτοὶ ἂν εἰπόντες μηδὲν γελοῖον τοῖς τε λέγουσι δυσχεραίνοντες ἄγροικοι καὶ σκληροὶ δοκοῦσιν εἶναι . οἱ δʼ ἐμμελῶς παίζοντες εὐτράπελοι προσαγορεύονται , οἷον εὔτροποι · τοῦ γὰρ ἤθους αἱ τοιαῦται δοκοῦσι κινήσεις εἶναι , ὥσπερ δὲ τὰ σώματα ἐκ τῶν κινήσεων κρίνεται , οὕτω καὶ τὰ ἤθη . ἐπιπολάζοντος δὲ τοῦ γελοίου , καὶ τῶν πλείστων χαιρόντων τῇ παιδιᾷ καὶ τῷ σκώπτειν μᾶλλον ἢ δεῖ , καὶ οἱ βωμολόχοι εὐτράπελοι προσαγορεύονται ὡς χαρίεντες · ὅτι δὲ διαφέρουσι , καὶ οὐ μικρόν , ἐκ τῶν εἰρημένων δῆλον . τῇ μέσῃ δʼ ἕξει οἰκεῖον καὶ ἡ ἐπιδεξιότης ἐστίν · τοῦ δʼ ἐπιδεξίου ἐστὶ τοιαῦτα λέγειν καὶ ἀκούειν οἷα τῷ ἐπιεικεῖ καὶ ἐλευθερίῳ ἁρμόττει · ἔστι γάρ τινα πρέποντα τῷ τοιούτῳ λέγειν ἐν παιδιᾶς μέρει καὶ ἀκούειν , καὶ ἡ τοῦ ἐλευθερίου παιδιὰ διαφέρει τῆς τοῦ ἀνδραποδώδους , καὶ πεπαιδευμένου καὶ ἀπαιδεύτου . ἴδοι δʼ ἄν τις καὶ ἐκ τῶν κωμῳδιῶν τῶν παλαιῶν καὶ τῶν καινῶν · τοῖς μὲν γὰρ ἦν γελοῖον ἡ αἰσχρολογία , τοῖς δὲ μᾶλλον ἡ ὑπόνοια · διαφέρει δʼ οὐ μικρὸν ταῦτα πρὸς εὐσχημοσύνην . πότερον οὖν τὸν εὖ σκώπτοντα ὁριστέον τῷ λέγειν μὴ ἀπρεπῆ ἐλευθερίῳ , ἢ τῷ μὴ λυπεῖν τὸν ἀκούοντα ἢ καὶ τέρπειν ; ἢ καὶ τό γε τοιοῦτον ἀόριστον ; ἄλλο γὰρ ἄλλῳ μισητόν τε καὶ ἡδύ . τοιαῦτα δὲ καὶ ἀκούσεται · ἃ γὰρ ὑπομένει ἀκούων , ταῦτα καὶ ποιεῖν δοκεῖ . οὐ δὴ πᾶν ποιήσει · τὸ γὰρ σκῶμμα λοιδόρημά τι ἐστίν , οἱ δὲ νομοθέται ἔνια λοιδορεῖν κωλύουσιν · ἔδει δʼ ἴσως καὶ σκώπτειν . ὁ δὴ χαρίεις καὶ ἐλευθέριος οὕτως ἕξει , οἷον νόμος ὢν ἑαυτῷ . τοιοῦτος μὲν οὖν ὁ μέσος ἐστίν , εἴτʼ ἐπιδέξιος εἴτʼ εὐτράπελος λέγεται . ὁ δὲ βωμολόχος ἥττων ἐστὶ τοῦ γελοίου , καὶ οὔτε ἑαυτοῦ οὔτε τῶν ἄλλων ἀπεχόμενος εἰ γέλωτα ποιήσει , καὶ τοιαῦτα λέγων ὧν οὐδὲν ἂν εἴποι ὁ χαρίεις , ἔνια δʼ οὐδʼ ἂν ἀκούσαι . ὁ δʼ ἄγροικος εἰς τὰς τοιαύτας ὁμιλίας ἀχρεῖος · οὐθὲν γὰρ συμβαλλόμενος πᾶσι δυσχεραίνει . δοκεῖ δὲ ἡ ἀνάπαυσις καὶ ἡ παιδιὰ ἐν τῷ βίῳ εἶναι ἀναγκαῖον . τρεῖς οὖν αἱ εἰρημέναι ἐν τῷ βίῳ μεσότητες , εἰσὶ δὲ πᾶσαι περὶ λόγων τινῶν καὶ πράξεων κοινωνίαν . διαφέρουσι δʼ ὅτι ἣ μὲν περὶ ἀλήθειάν ἐστιν , αἳ δὲ περὶ τὸ ἡδύ . τῶν δὲ περὶ τὴν ἡδονὴν ἣ μὲν ἐν ταῖς παιδιαῖς , ἣ δʼ ἐν ταῖς κατὰ τὸν ἄλλον βίον ὁμιλίαις .
Lemmas: εἰμί δέ καί ἀνάπαυσις ἐν ὁ βίος , καί ἐν οὗτος διαγωγή μετά παιδιά , δοκέω καί ἐνταῦθα εἰμί ὁμιλία τις ἐμμελής , καί οἷος δέω λέγω καί ὡς , ὅμοιος δέ καί ἀκούω . διαφέρω δέ καί ὁ ἐν τοιοῦτος λέγω ἤ τοιοῦτος ἀκούω . δῆλος δέ ὡς καί περί οὗτος εἰμί ὑπερβολή τε καί ἔλλειψις ὁ μέσος . ὁ μέν οὖν ὁ γέλοιος ὑπερβάλλω βωμολόχος δοκέω εἰμί καί φορτικός , γλίχομαι πάντως ὁ γέλοιος , καί μάλα στοχάζομαι ὁ γέλως ποιέω ἤ ὁ λέγω εὐσχήμων καί μή λυπέω ὁ σκώπτω · ὁ δέ μήτε αὐτός ἄν λέγω μηδείς γέλοιος ὁ τε λέγω δυσχεραίνω ἄγροικος καί σκληρός δοκέω εἰμί . ὁ δέ ἐμμελής παίζω εὐτράπελος προσαγορεύω , οἷος εὔτροπος · ὁ γάρ ἦθος ὁ τοιοῦτος δοκέω κίνησις εἰμί , ὥσπερ δέ ὁ σῶμα ἐκ ὁ κίνησις κρίνω , οὕτως καί ὁ ἦθος . ἐπιπολάζω δέ ὁ γέλοιος , καί ὁ πολύς χαίρω ὁ παιδιά καί ὁ σκώπτω μάλα ἤ δέω , καί ὁ βωμολόχος εὐτράπελος προσαγορεύω ὡς χαρίεις · ὅτι δέ διαφέρω , καί οὐ μικρός , ἐκ ὁ λέγω δῆλος . ὁ μέσος δέ ἕξις οἰκεῖος καί ὁ ἐπιδεξιότης εἰμί · ὁ δέ ἐπιδέξιος εἰμί τοιοῦτος λέγω καί ἀκούω οἷος ὁ ἐπιεικής καί ἐλευθέριος ἁρμόζω · εἰμί γάρ τις πρέπω ὁ τοιοῦτος λέγω ἐν παιδιά μέρος καί ἀκούω , καί ὁ ὁ ἐλευθέριος παιδιά διαφέρω ὁ ὁ ἀνδραποδώδης , καί παιδεύω καί ἀπαίδευτος . ὁράω δέ ἄν τις καί ἐκ ὁ κωμῳδία ὁ παλαιός καί ὁ καινός · ὁ μέν γάρ εἰμί γέλοιος ὁ αἰσχρολογία , ὁ δέ μάλα ὁ ὑπόνοια · διαφέρω δέ οὐ μικρός οὗτος πρός εὐσχημοσύνη . πότερος οὖν ὁ εὖ σκώπτω ὁριστέον ὁ λέγω μή ἀπρεπής ἐλευθέριος , ἤ ὁ μή λυπέω ὁ ἀκούω ἤ καί τέρπω ; ἤ καί ὁ γε τοιοῦτος ἀόριστος ; ἄλλος γάρ ἄλλος μισητός τε καί ἡδύς . τοιοῦτος δέ καί ἀκούω · ὅς γάρ ὑπομένω ἀκούω , οὗτος καί ποιέω δοκέω . οὐ δή πᾶς ποιέω · ὁ γάρ σκῶμμα λοιδόρημα τις εἰμί , ὁ δέ νομοθέτης ἔνιοι λοιδορέω κωλύω · δέω δέ ἴσως καί σκώπτω . ὁ δή χαρίεις καί ἐλευθέριος οὕτως ἔχω , οἷος νόμος εἰμί ἑαυτοῦ . τοιοῦτος μέν οὖν ὁ μέσος εἰμί , εἴτε ἐπιδέξιος εἴτε εὐτράπελος λέγω . ὁ δέ βωμολόχος ἥσσων εἰμί ὁ γέλοιος , καί οὔτε ἑαυτοῦ οὔτε ὁ ἄλλος ἀπέχω εἰ γέλως ποιέω , καί τοιοῦτος λέγω ὅς οὐδείς ἄν λέγω ὁ χαρίεις , ἔνιοι δέ οὐδέ ἄν ἀκούω . ὁ δέ ἄγροικος εἰς ὁ τοιοῦτος ὁμιλία ἀχρεῖος · οὐδείς γάρ συμβάλλω πᾶς δυσχεραίνω . δοκέω δέ ὁ ἀνάπαυσις καί ὁ παιδιά ἐν ὁ βίος εἰμί ἀναγκαῖος . τρεῖς οὖν ὁ λέγω ἐν ὁ βίος μεσότης , εἰμί δέ πᾶς περί λόγος τις καί πρᾶξις κοινωνία . διαφέρω δέ ὅτι ὁ μέν περί ἀλήθεια εἰμί , ὁ δέ περί ὁ ἡδύς . ὁ δέ περί ὁ ἡδονή ὁ μέν ἐν ὁ παιδιά , ὁ δέ ἐν ὁ κατά ὁ ἄλλος βίος ὁμιλία .