aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 9.7
οἱ δʼ εὐεργέται τοὺς εὐεργετηθέντας δοκοῦσι μᾶλλον φιλεῖν ἢ οἱ εὖ παθόντες τοὺς δράσαντας , καὶ ὡς παρὰ λόγον γινόμενον ἐπιζητεῖται . τοῖς μὲν οὖν πλείστοις φαίνεται ὅτι οἳ μὲν ὀφείλουσι τοῖς δὲ ὀφείλεται · καθάπερ οὖν ἐπὶ τῶν δανείων οἱ μὲν ὀφείλοντες βούλονται μὴ εἶναι οἷς ὀφείλουσιν , οἱ δὲ δανείσαντες καὶ ἐπιμελοῦνται τῆς τῶν ὀφειλόντων σωτηρίας , οὕτω καὶ τοὺς εὐεργετήσαντας βούλεσθαι εἶναι τοὺς παθόντας ὡς κομιουμένους τὰς χάριτας , τοῖς δʼ οὐκ εἶναι ἐπιμελὲς τὸ ἀνταποδοῦναι . Ἐπίχαρμος μὲν οὖν τάχʼ ἂν φαίη ταῦτα λέγειν αὐτοὺς ἐκ πονηροῦ θεωμένους , ἔοικε δʼ ἀνθρωπικῷ · ἀμνήμονες γὰρ οἱ πολλοί , καὶ μᾶλλον εὖ πάσχειν ἢ ποιεῖν ἐφίενται . δόξειε δʼ ἂν φυσικώτερον εἶναι τὸ αἴτιον , καὶ οὐδʼ ὅμοιον τὸ περὶ τοὺς δανείσαντας · οὐ γάρ ἐστι φίλησις περὶ ἐκείνους , ἀλλὰ τοῦ σῴζεσθαι βούλησις τῆς κομιδῆς ἕνεκα · οἱ δʼ εὖ πεποιηκότες φιλοῦσι καὶ ἀγαπῶσι τοὺς πεπονθότας κἂν μηδὲν ὦσι χρήσιμοι μηδʼ εἰς ὕστερον γένοιντʼ ἄν . ὅπερ καὶ ἐπὶ τῶν τεχνιτῶν συμβέβηκεν · πᾶς γὰρ τὸ οἰκεῖον ἔργον ἀγαπᾷ μᾶλλον ἢ ἀγαπηθείη ἂν ὑπὸ τοῦ ἔργου ἐμψύχου γενομένου · μάλιστα δʼ ἴσως τοῦτο περὶ τοὺς ποιητὰς συμβαίνει · ὑπεραγαπῶσι γὰρ οὗτοι τὰ οἰκεῖα ποιήματα , στέργοντες ὥσπερ τέκνα . τοιούτῳ δὴ ἔοικε καὶ τὸ τῶν εὐεργετῶν · τὸ γὰρ εὖ πεπονθὸς ἔργον ἐστὶν αὐτῶν · τοῦτο δὴ ἀγαπῶσι μᾶλλον ἢ τὸ ἔργον τὸν ποιήσαντα . τούτου δʼ αἴτιον ὅτι τὸ εἶναι πᾶσιν αἱρετὸν καὶ φιλητόν , ἐσμὲν δʼ ἐνεργείᾳ ( τῷ ζῆν γὰρ καὶ πράττειν ) , ἐνεργείᾳ δὲ ὁ ποιήσας τὸ ἔργον ἔστι πως · στέργει δὴ τὸ ἔργον , διότι καὶ τὸ εἶναι . τοῦτο δὲ φυσικόν · ὃ γάρ ἐστι δυνάμει , τοῦτο ἐνεργείᾳ τὸ ἔργον μηνύει . ἅμα δὲ καὶ τῷ μὲν εὐεργέτῃ καλὸν τὸ κατὰ τὴν πρᾶξιν , ὥστε χαίρειν ἐν ᾧ τοῦτο , τῷ δὲ παθόντι οὐδὲν καλὸν ἐν τῷ δράσαντι , ἀλλʼ εἴπερ , συμφέρον · τοῦτο δʼ ἧττον ἡδὺ καὶ φιλητόν . ἡδεῖα δʼ ἐστὶ τοῦ μὲν παρόντος ἡ ἐνέργεια , τοῦ δὲ μέλλοντος ἡ ἐλπίς , τοῦ δὲ γεγενημένου ἡ μνήμη · ἥδιστον δὲ τὸ κατὰ τὴν ἐνέργειαν , καὶ φιλητὸν ὁμοίως . τῷ μὲν οὖν πεποιηκότι μένει τὸ ἔργον ( τὸ καλὸν γὰρ πολυχρόνιον ) , τῷ δὲ παθόντι τὸ χρήσιμον παροίχεται . ἥ τε μνήμη τῶν μὲν καλῶν ἡδεῖα , τῶν δὲ χρησίμων οὐ πάνυ ἢ ἧττον · ἡ προσδοκία δʼ ἀνάπαλιν ἔχειν ἔοικεν . καὶ ἡ μὲν φίλησις ποιήσει ἔοικεν , τὸ φιλεῖσθαι δὲ τῷ πάσχειν · τοῖς ὑπερέχουσι δὲ περὶ τὴν πρᾶξιν ἕπεται τὸ φιλεῖν καὶ τὰ φιλικά . ἔτι δὲ τὰ ἐπιπόνως γενόμενα πάντες μᾶλλον στέργουσιν , οἷον καὶ τὰ χρήματα οἱ κτησάμενοι τῶν παραλαβόντων · δοκεῖ δὲ τὸ μὲν εὖ πάσχειν ἄπονον εἶναι , τὸ δʼ εὖ ποιεῖν ἐργῶδες . διὰ ταῦτα δὲ καὶ αἱ μητέρες φιλοτεκνότεραι · ἐπιπονωτέρα γὰρ ἡ γέννησις , καὶ μᾶλλον ἴσασιν ὅτι αὑτῶν . δόξειε δʼ ἂν τοῦτο καὶ τοῖς εὐεργέταις οἰκεῖον εἶναι .
Lemmas: ὁ δέ εὐεργέτης ὁ εὐεργετέω δοκέω μάλα φιλέω ἤ ὁ εὖ πάσχω ὁ δράω , καί ὡς παρά λόγος γίγνομαι ἐπιζητέω . ὁ μέν οὖν πολύς φαίνω ὅτι ὁ μέν ὀφείλω ὁ δέ ὀφείλω · καθά οὖν ἐπί ὁ δάνειον ὁ μέν ὀφείλω βούλομαι μή εἰμί ὅς ὀφείλω , ὁ δέ δανείζω καί ἐπιμελέομαι ὁ ὁ ὀφείλω σωτηρία , οὕτως καί ὁ εὐεργετέω βούλομαι εἰμί ὁ πάσχω ὡς κομίζω ὁ χάρις , ὁ δέ οὐ εἰμί ἐπιμελής ὁ ἀνταποδίδωμι . Ἐπίχαρμος μέν οὖν τάχα ἄν φημί οὗτος λέγω αὐτός ἐκ πονηρός θεάομαι , ἔοικα δέ ἀνθρωπικός · ἀμνήμων γάρ ὁ πολύς , καί μάλα εὖ πάσχω ἤ ποιέω ἐφίημι . δοκέω δέ ἄν φυσικός εἰμί ὁ αἴτιος , καί οὐδέ ὅμοιος ὁ περί ὁ δανείζω · οὐ γάρ εἰμί φίλησις περί ἐκεῖνος , ἀλλά ὁ σῴζω βούλησις ὁ κομιδή ἕνεκα · ὁ δέ εὖ ποιέω φιλέω καί ἀγαπάω ὁ πάσχω ἐάν μηδείς εἰμί χρήσιμος μηδέ εἰς ὕστερον γίγνομαι ἄν . ὅς καί ἐπί ὁ τεχνίτης συμβαίνω · πᾶς γάρ ὁ οἰκεῖος ἔργον ἀγαπάω μάλα ἤ ἀγαπάω ἄν ὑπό ὁ ἔργον ἔμψυχος γίγνομαι · μάλα δέ ἴσως οὗτος περί ὁ ποιητής συμβαίνω · ὑπεραγαπάω γάρ οὗτος ὁ οἰκεῖος ποίημα , στέργω ὥσπερ τέκνον . τοιοῦτος δή ἔοικα καί ὁ ὁ εὐεργέτης · ὁ γάρ εὖ πάσχω ἔργον εἰμί αὐτός · οὗτος δή ἀγαπάω μάλα ἤ ὁ ἔργον ὁ ποιέω . οὗτος δέ αἴτιος ὅτι ὁ εἰμί πᾶς αἱρετός καί φιλητός , εἰμί δέ ἐνέργεια ( ὁ ζάω γάρ καί πράσσω ) , ἐνέργεια δέ ὁ ποιέω ὁ ἔργον εἰμί πως · στέργω δή ὁ ἔργον , διότι καί ὁ εἰμί . οὗτος δέ φυσικός · ὅς γάρ εἰμί δύναμις , οὗτος ἐνέργεια ὁ ἔργον μηνύω . ἅμα δέ καί ὁ μέν εὐεργέτης καλός ὁ κατά ὁ πρᾶξις , ὥστε χαίρω ἐν ὅς οὗτος , ὁ δέ πάσχω οὐδείς καλός ἐν ὁ δράω , ἀλλά εἴπερ , συμφέρω · οὗτος δέ ἥσσων ἡδύς καί φιλητός . ἡδύς δέ εἰμί ὁ μέν πάρειμι ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ μέλλω ὁ ἐλπίς , ὁ δέ γίγνομαι ὁ μνήμη · ἡδύς δέ ὁ κατά ὁ ἐνέργεια , καί φιλητός ὅμοιος . ὁ μέν οὖν ποιέω μένω ὁ ἔργον ( ὁ καλός γάρ πολυχρόνιος ) , ὁ δέ πάσχω ὁ χρήσιμος παροίχομαι . ὁ τε μνήμη ὁ μέν καλός ἡδύς , ὁ δέ χρήσιμος οὐ πάνυ ἤ ἥσσων · ὁ προσδοκία δέ ἀνάπαλιν ἔχω ἔοικα . καί ὁ μέν φίλησις ποίησις ἔοικα , ὁ φιλέω δέ ὁ πάσχω · ὁ ὑπερέχω δέ περί ὁ πρᾶξις ἕπομαι ὁ φιλέω καί ὁ φιλικός . ἔτι δέ ὁ ἐπίπονος γίγνομαι πᾶς μάλα στέργω , οἷος καί ὁ χρῆμα ὁ κτάομαι ὁ παραλαμβάνω · δοκέω δέ ὁ μέν εὖ πάσχω ἄπονος εἰμί , ὁ δέ εὖ ποιέω ἐργώδης . διά οὗτος δέ καί ὁ μήτηρ φιλότεκνος · ἐπίπονος γάρ ὁ γέννησις , καί μάλα οἶδα ὅτι ἑαυτοῦ . δοκέω δέ ἄν οὗτος καί ὁ εὐεργέτης οἰκεῖος εἰμί .