aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 9.1
ἐν πάσαις δὲ ταῖς ἀνομοιοειδέσι φιλίαις τὸ ἀνάλογον ἰσάζει καὶ σῴζει τὴν φιλίαν , καθάπερ εἴρηται , οἷον καὶ ἐν τῇ πολιτικῇ τῷ σκυτοτόμῳ ἀντὶ τῶν ὑποδημάτων ἀμοιβὴ γίνεται κατʼ ἀξίαν , καὶ τῷ ὑφάντῃ καὶ τοῖς λοιποῖς . ἐνταῦθα μὲν οὖν πεπόρισται κοινὸν μέτρον τὸ νόμισμα , καὶ πρὸς τοῦτο δὴ πάντα ἀναφέρεται καὶ τούτῳ μετρεῖται · ἐν δὲ τῇ ἐρωτικῇ ἐνίοτε μὲν ὁ ἐραστὴς ἐγκαλεῖ ὅτι ὑπερφιλῶν οὐκ ἀντιφιλεῖται , οὐδὲν ἔχων φιλητόν , εἰ οὕτως ἔτυχεν , πολλάκις δʼ ὁ ἐρώμενος ὅτι πρότερον ἐπαγγελλόμενος πάντα νῦν οὐδὲν ἐπιτελεῖ . συμβαίνει δὲ τὰ τοιαῦτα , ἐπειδὰν ὃ μὲν διʼ ἡδονὴν τὸν ἐρώμενον φιλῇ , ὃ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον τὸν ἐραστήν , ταῦτα δὲ μὴ ἀμφοῖν ὑπάρχῃ . διὰ ταῦτα γὰρ τῆς φιλίας οὔσης διάλυσις γίνεται , ἐπειδὰν μὴ γίνηται ὧν ἕνεκα ἐφίλουν · οὐ γὰρ αὐτοὺς ἔστεργον ἀλλὰ τὰ ὑπάρχοντα , οὐ μόνιμα ὄντα · διὸ τοιαῦται καὶ αἱ φιλίαι . ἡ δὲ τῶν ἠθῶν καθʼ αὑτὴν οὖσα μένει , καθάπερ εἴρηται . διαφέρονται δʼ ὅταν ἕτερα γίνηται αὐτοῖς καὶ μὴ ὧν ὀρέγονται · ὅμοιον γὰρ τῷ μηδὲν γίνεσθαι , ὅταν οὗ ἐφίεται μὴ τυγχάνῃ , οἷον καὶ τῷ κιθαρῳδῷ ὁ ἐπαγγελλόμενος , καὶ ὅσῳ ἄμεινον ᾄσειεν , τοσούτῳ πλείω · εἰς ἕω δʼ ἀπαιτοῦντι τὰς ὑποσχέσεις ἀνθʼ ἡδονῆς ἡδονὴν ἀποδεδωκέναι ἔφη . εἰ μὲν οὖν ἑκάτερος τοῦτο ἐβούλετο , ἱκανῶς ἂν εἶχεν · εἰ δʼ ὃ μὲν τέρψιν ὃ δὲ κέρδος , καὶ ὃ μὲν ἔχει ὃ δὲ μή , οὐκ ἂν εἴη τὰ κατὰ τὴν κοινωνίαν καλῶς · ὧν γὰρ δεόμενος τυγχάνει , τούτοις καὶ προσέχει , κἀκείνου γε χάριν ταῦτα δώσει . τὴν ἀξίαν δὲ ποτέρου τάξαι ἐστί , τοῦ προϊεμένου ἢ τοῦ προλαβόντος ; ὁ γὰρ προϊέμενος ἔοικʼ ἐπιτρέπειν ἐκείνῳ . ὅπερ φασὶ καὶ Πρωταγόραν ποιεῖν · ὅτε γὰρ διδάξειεν ἁδήποτε , τιμῆσαι τὸν μαθόντα ἐκέλευεν ὅσου δοκεῖ ἄξια ἐπίστασθαι , καὶ ἐλάμβανε τοσοῦτον . ἐν τοῖς τοιούτοις δʼ ἐνίοις ἀρέσκει τὸ μισθὸς δʼ ἀνδρί . οἱ δὲ προλαμβάνοντες τὸ ἀργύριον , εἶτα μηδὲν ποιοῦντες ὧν ἔφασαν διὰ τὰς ὑπερβολὰς τῶν ἐπαγγελιῶν , εἰκότως ἐν ἐγκλήμασι γίνονται · οὐ γὰρ ἐπιτελοῦσιν ἃ ὡμολόγησαν . τοῦτο δʼ ἴσως ποιεῖν οἱ σοφισταὶ ἀναγκάζονται διὰ τὸ μηδένα ἂν δοῦναι ἀργύριον ὧν ἐπίστανται . οὗτοι μὲν οὖν ὧν ἔλαβον τὸν μισθόν , μὴ ποιοῦντες εἰκότως ἐν ἐγκλήμασίν εἰσιν . ἐν οἷς δὲ μὴ γίνεται διομολογία τῆς ὑπουργίας , οἱ μὲν διʼ αὐτοὺς προϊέμενοι εἴρηται ὅτι ἀνέγκλητοι ( τοιαύτη γὰρ ἡ κατʼ ἀρετὴν φιλία ) , τὴν ἀμοιβήν τε ποιητέον κατὰ τὴν προαίρεσιν ( αὕτη γὰρ τοῦ φίλου καὶ τῆς ἀρετῆς ) · οὕτω δʼ ἔοικε καὶ τοῖς φιλοσοφίας κοινωνήσασιν · οὐ γὰρ πρὸς χρήμαθʼ ἡ ἀξία μετρεῖται , τιμή τʼ ἰσόρροπος οὐκ ἂν γένοιτο , ἀλλʼ ἴσως ἱκανόν , καθάπερ καὶ πρὸς θεοὺς καὶ πρὸς γονεῖς , τὸ ἐνδεχόμενον . μὴ τοιαύτης δʼ οὔσης τῆς δόσεως ἀλλʼ ἐπί τινι , μάλιστα μὲν ἴσως δεῖ τὴν ἀνταπόδοσιν γίνεσθαι δοκοῦσαν ἀμφοῖν κατʼ ἀξίαν εἶναι , εἰ δὲ τοῦτο μὴ συμβαίνοι , οὐ μόνον ἀναγκαῖον δόξειεν ἂν τὸν προέχοντα τάττειν , ἀλλὰ καὶ δίκαιον · ὅσον γὰρ οὗτος ὠφελήθη ἢ ἀνθʼ ὅσου τὴν ἡδονὴν εἵλετʼ ἄν , τοσοῦτον ἀντιλαβὼν ἕξει τὴν παρὰ τούτου ἀξίαν . καὶ γὰρ ἐν τοῖς ὠνίοις οὕτω φαίνεται γινόμενον , ἐνιαχοῦ τʼ εἰσὶ νόμοι τῶν ἑκουσίων συμβολαίων δίκας μὴ εἶναι , ὡς δέον , ᾧ ἐπίστευσε , διαλυθῆναι πρὸς τοῦτον καθάπερ ἐκοινώνησεν . ᾧ γὰρ ἐπετράφθη , τοῦτον οἴεται δικαιότερον εἶναι τάξαι τοῦ ἐπιτρέψαντος . τὰ πολλὰ γὰρ οὐ τοῦ ἴσου τιμῶσιν οἱ ἔχοντες καὶ οἱ βουλόμενοι λαβεῖν · τὰ γὰρ οἰκεῖα καὶ ἃ διδόασιν ἑκάστοις φαίνεται πολλοῦ ἄξια · ἀλλʼ ὅμως ἡ ἀμοιβὴ γίνεται πρὸς τοσοῦτον ὅσον ἂν τάττωσιν οἱ λαμβάνοντες . δεῖ δʼ ἴσως οὐ τοσούτου τιμᾶν ὅσου ἔχοντι φαίνεται ἄξιον , ἀλλʼ ὅσου πρὶν ἔχειν ἐτίμα .
Lemmas: ἐν πᾶς δέ ὁ ἀνομοιοειδής φιλία ὁ ἀνάλογος ἰσάζω καί σῴζω ὁ φιλία , καθά λέγω , οἷος καί ἐν ὁ πολιτικός ὁ σκυτότομος ἀντί ὁ ὑπόδημα ἀμοιβή γίγνομαι κατά ἀξία , καί ὁ ὑφάντης καί ὁ λοιπός . ἐνταῦθα μέν οὖν πορίζω κοινός μέτρον ὁ νόμισμα , καί πρός οὗτος δή πᾶς ἀναφέρω καί οὗτος μετρέω · ἐν δέ ὁ ἐρωτικός ἐνίοτε μέν ὁ ἐραστής ἐγκαλέω ὅτι ὑπερφιλέω οὐ ἀντιφιλέω , οὐδείς ἔχω φιλητός , εἰ οὕτως τυγχάνω , πολλάκις δέ ὁ ἐρώμενος ὅτι πρότερος ἐπαγγέλλω πᾶς νῦν οὐδείς ἐπιτελέω . συμβαίνω δέ ὁ τοιοῦτος , ἐπειδάν ὁ μέν διά ἡδονή ὁ ἐράω φιλέω , ὁ δέ διά ὁ χρήσιμος ὁ ἐραστής , οὗτος δέ μή ἄμφω ὑπάρχω . διά οὗτος γάρ ὁ φιλία εἰμί διάλυσις γίγνομαι , ἐπειδάν μή γίγνομαι ὅς ἕνεκα φιλέω · οὐ γάρ αὐτός στέργω ἀλλά ὁ ὑπάρχω , οὐ μόνιμος εἰμί · διό τοιοῦτος καί ὁ φιλία . ὁ δέ ὁ ἦθος κατά ἑαυτοῦ εἰμί μένω , καθά λέγω . διαφέρω δέ ὅταν ἕτερος γίγνομαι αὐτός καί μή ὅς ὀρέγω · ὅμοιος γάρ ὁ μηδείς γίγνομαι , ὅταν ὅς ἐφίημι μή τυγχάνω , οἷος καί ὁ κιθαρῳδός ὁ ἐπαγγέλλω , καί ὅσος ἀγαθός ἀείδω , τοσοῦτος πολύς · εἰς ἠώς δέ ἀπαιτέω ὁ ὑπόσχεσις ἀντί ἡδονή ἡδονή ἀποδίδωμι φημί . εἰ μέν οὖν ἑκάτερος οὗτος βούλομαι , ἱκανός ἄν ἔχω · εἰ δέ ὁ μέν τέρψις ὁ δέ κέρδος , καί ὁ μέν ἔχω ὁ δέ μή , οὐ ἄν εἰμί ὁ κατά ὁ κοινωνία καλός · ὅς γάρ δέω τυγχάνω , οὗτος καί προσέχω , ἐκεῖνος γε χάριν οὗτος δίδωμι . ὁ ἀξία δέ πότερος τάσσω εἰμί , ὁ προίημι ἤ ὁ προλαμβάνω ; ὁ γάρ προίημι ἔοικα ἐπιτρέπω ἐκεῖνος . ὅς φημί καί Πρωταγόρας ποιέω · ὅτε γάρ διδάσκω ἁδήποτε , τιμάω ὁ μανθάνω κελεύω ὅσος δοκέω ἄξιος ἐπίσταμαι , καί λαμβάνω τοσοῦτος . ἐν ὁ τοιοῦτος δέ ἔνιοι ἀρέσκω ὁ μισθός δέ ἀνήρ . ὁ δέ προλαμβάνω ὁ ἀργύριον , εἶτα μηδείς ποιέω ὅς φημί διά ὁ ὑπερβολή ὁ ἐπαγγελία , ἔοικα ἐν ἔγκλημα γίγνομαι · οὐ γάρ ἐπιτελέω ὅς ὁμολογέω . οὗτος δέ ἴσως ποιέω ὁ σοφιστής ἀναγκάζω διά ὁ μηδείς ἄν δίδωμι ἀργύριον ὅς ἐπίσταμαι . οὗτος μέν οὖν ὅς λαμβάνω ὁ μισθός , μή ποιέω ἔοικα ἐν ἔγκλημα εἰμί . ἐν ὅς δέ μή γίγνομαι διομολογία ὁ ὑπουργία , ὁ μέν διά αὐτός προίημι λέγω ὅτι ἀνέγκλητος ( τοιοῦτος γάρ ὁ κατά ἀρετή φιλία ) , ὁ ἀμοιβή τε ποιέω κατά ὁ προαίρεσις ( οὗτος γάρ ὁ φίλος καί ὁ ἀρετή ) · οὕτως δέ ἔοικα καί ὁ φιλοσοφία κοινωνέω · οὐ γάρ πρός χρῆμα ὁ ἄξιος μετρέω , τιμή τε ἰσόρροπος οὐ ἄν γίγνομαι , ἀλλά ἴσως ἱκανός , καθά καί πρός θεός καί πρός γονεύς , ὁ ἐνδέχομαι . μή τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ δόσις ἀλλά ἐπί τις , μάλα μέν ἴσως δέω ὁ ἀνταπόδοσις γίγνομαι δοκέω ἄμφω κατά ἀξία εἰμί , εἰ δέ οὗτος μή συμβαίνω , οὐ μόνος ἀναγκαῖος δοκέω ἄν ὁ προέχω τάσσω , ἀλλά καί δίκαιος · ὅσος γάρ οὗτος ὠφελέω ἤ ἀντί ὅσος ὁ ἡδονή αἱρέω ἄν , τοσοῦτος ἀντιλαμβάνω ἔχω ὁ παρά οὗτος ἀξία . καί γάρ ἐν ὁ ὤνιος οὕτως φαίνω γίγνομαι , ἐνιαχοῦ τε εἰμί νόμος ὁ ἑκούσιος συμβόλαιον δίκη μή εἰμί , ὡς δέω , ὅς πιστεύω , διαλύω πρός οὗτος καθά κοινωνέω . ὅς γάρ ἐπιτρέφω , οὗτος οἴομαι δίκαιος εἰμί τάσσω ὁ ἐπιτρέπω . ὁ πολύς γάρ οὐ ὁ ἴσος τιμάω ὁ ἔχω καί ὁ βούλομαι λαμβάνω · ὁ γάρ οἰκεῖος καί ὅς δίδωμι ἕκαστος φαίνω πολύς ἄξιος · ἀλλά ὅμως ὁ ἀμοιβή γίγνομαι πρός τοσοῦτος ὅσος ἄν τάσσω ὁ λαμβάνω . δέω δέ ἴσως οὐ τοσοῦτος τιμάω ὅσος ἔχω φαίνω ἄξιος , ἀλλά ὅσος πρίν ἔχω τιμάω .