aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 6.5
περὶ δὲ φρονήσεως οὕτως ἂν λάβοιμεν , θεωρήσαντες τίνας λέγομεν τοὺς φρονίμους . δοκεῖ δὴ φρονίμου εἶναι τὸ δύνασθαι καλῶς βουλεύσασθαι περὶ τὰ αὑτῷ ἀγαθὰ καὶ συμφέροντα , οὐ κατὰ μέρος , οἷον ποῖα πρὸς ὑγίειαν , πρὸς ἰσχύν , ἀλλὰ ποῖα πρὸς τὸ εὖ ζῆν ὅλως . σημεῖον δʼ ὅτι καὶ τοὺς περί τι φρονίμους λέγομεν , ὅταν πρὸς τέλος τι σπουδαῖον εὖ λογίσωνται , ὧν μή ἐστι τέχνη . ὥστε καὶ ὅλως ἂν εἴη φρόνιμος ὁ βουλευτικός . βουλεύεται δʼ οὐθεὶς περὶ τῶν ἀδυνάτων ἄλλως ἔχειν , οὐδὲ τῶν μὴ ἐνδεχομένων αὐτῷ πρᾶξαι . ὥστʼ εἴπερ ἐπιστήμη μὲν μετʼ ἀποδείξεως , ὧν δʼ αἱ ἀρχαὶ ἐνδέχονται ἄλλως ἔχειν , τούτων μή ἐστιν ἀπόδειξις ( π̔άντα γὰρ ἐνδέχεται καὶ ἄλλως ἔχειν ) , καὶ οὐκ ἔστι βουλεύσασθαι περὶ τῶν ἐξ ἀνάγκης ὄντων , οὐκ ἂν εἴη ἡ φρόνησις ἐπιστήμη οὐδὲ τέχνη , ἐπιστήμη μὲν ὅτι ἐνδέχεται τὸ πρακτὸν ἄλλως ἔχειν , τέχνη δʼ ὅτι ἄλλο τὸ γένος πράξεως καὶ ποιήσεως . λείπεται ἄρα αὐτὴν εἶναι ἕξιν ἀληθῆ μετὰ λόγου πρακτικὴν περὶ τὰ ἀνθρώπῳ ἀγαθὰ καὶ κακά . τῆς μὲν γὰρ ποιήσεως ἕτερον τὸ τέλος , τῆς δὲ πράξεως οὐκ ἂν εἴη · ἔστι γὰρ αὐτὴ ἡ εὐπραξία τέλος . διὰ τοῦτο Περικλέα καὶ τοὺς τοιούτους φρονίμους οἰόμεθα εἶναι , ὅτι τὰ αὑτοῖς ἀγαθὰ καὶ τὰ τοῖς ἀνθρώποις δύνανται θεωρεῖν · εἶναι δὲ τοιούτους ἡγούμεθα τοὺς οἰκονομικοὺς καὶ τοὺς πολιτικούς . ἔνθεν καὶ τὴν σωφροσύνην τούτῳ προσαγορεύομεν τῷ ὀνόματι , ὡς σῴζουσαν τὴν φρόνησιν . σῴζει δὲ τὴν τοιαύτην ὑπόληψιν . οὐ γὰρ ἅπασαν ὑπόληψιν διαφθείρει οὐδὲ διαστρέφει τὸ ἡδὺ καὶ λυπηρόν , οἷον ὅτι τὸ τρίγωνον δύο ὀρθὰς ἔχει ἢ οὐκ ἔχει , ἀλλὰ τὰς περὶ τὸ πρακτόν . αἱ μὲν γὰρ ἀρχαὶ τῶν πρακτῶν τὸ οὗ ἕνεκα τὰ πρακτά · τῷ δὲ διεφθαρμένῳ διʼ ἡδονὴν ἢ λύπην εὐθὺς οὐ φαίνεται ἀρχή , οὐδὲ δεῖν τούτου ἕνεκεν οὐδὲ διὰ τοῦθʼ αἱρεῖσθαι πάντα καὶ πράττειν · ἔστι γὰρ ἡ κακία φθαρτικὴ ἀρχῆς . ὥστʼ ἀνάγκη τὴν φρόνησιν ἕξιν εἶναι μετὰ λόγου ἀληθῆ περὶ τὰ ἀνθρώπινα ἀγαθὰ πρακτικήν . ἀλλὰ μὴν τέχνης μὲν ἔστιν ἀρετή , φρονήσεως δʼ οὐκ ἔστιν · καὶ ἐν μὲν τέχνῃ ὁ ἑκὼν ἁμαρτάνων αἱρετώτερος , περὶ δὲ φρόνησιν ἧττον , ὥσπερ καὶ περὶ τὰς ἀρετάς . δῆλον οὖν ὅτι ἀρετή τις ἐστὶ καὶ οὐ τέχνη . δυοῖν δʼ ὄντοιν μεροῖν τῆς ψυχῆς τῶν λόγον ἐχόντων , θατέρου ἂν εἴη ἀρετή , τοῦ δοξαστικοῦ · ἥ τε γὰρ δόξα περὶ τὸ ἐνδεχόμενον ἄλλως ἔχειν καὶ ἡ φρόνησις . ἀλλὰ μὴν οὐδʼ ἕξις μετὰ λόγου μόνον · σημεῖον δʼ ὅτι λήθη μὲν τῆς τοιαύτης ἕξεως ἔστι , φρονήσεως δʼ οὐκ ἔστιν .
Lemmas: περί δέ φρόνησις οὕτως ἄν λαμβάνω , θεωρέω τίς λέγω ὁ φρόνιμος . δοκέω δή φρόνιμος εἰμί ὁ δύναμαι καλός βουλεύω περί ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός καί συμφέρω , οὐ κατά μέρος , οἷος ποῖος πρός ὑγίεια , πρός ἰσχύς , ἀλλά ποῖος πρός ὁ εὖ ζάω ὅλος . σημεῖον δέ ὅτι καί ὁ περί τις φρόνιμος λέγω , ὅταν πρός τέλος τις σπουδαῖος εὖ λογίζομαι , ὅς μή εἰμί τέχνη . ὥστε καί ὅλος ἄν εἰμί φρόνιμος ὁ βουλευτικός . βουλεύω δέ οὐδείς περί ὁ ἀδύνατος ἄλλος ἔχω , οὐδέ ὁ μή ἐνδέχομαι αὐτός πράσσω . ὥστε εἴπερ ἐπιστήμη μέν μετά ἀπόδειξις , ὅς δέ ὁ ἀρχή ἐνδέχομαι ἄλλος ἔχω , οὗτος μή εἰμί ἀπόδειξις ( πᾶς γάρ ἐνδέχομαι καί ἄλλος ἔχω ) , καί οὐ εἰμί βουλεύω περί ὁ ἐκ ἀνάγκη εἰμί , οὐ ἄν εἰμί ὁ φρόνησις ἐπιστήμη οὐδέ τέχνη , ἐπιστήμη μέν ὅτι ἐνδέχομαι ὁ πρακτός ἄλλος ἔχω , τέχνη δέ ὅτι ἄλλος ὁ γένος πρᾶξις καί ποίησις . λείπω ἄρα αὐτός εἰμί ἕξις ἀληθής μετά λόγος πρακτικός περί ὁ ἄνθρωπος ἀγαθός καί κακός . ὁ μέν γάρ ποίησις ἕτερος ὁ τέλος , ὁ δέ πρᾶξις οὐ ἄν εἰμί · εἰμί γάρ αὐτός ὁ εὐπραξία τέλος . διά οὗτος Περικλῆς καί ὁ τοιοῦτος φρόνιμος οἴομαι εἰμί , ὅτι ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ὁ ὁ ἄνθρωπος δύναμαι θεωρέω · εἰμί δέ τοιοῦτος ἡγέομαι ὁ οἰκονομικός καί ὁ πολιτικός . ἔνθεν καί ὁ σωφροσύνη οὗτος προσαγορεύω ὁ ὄνομα , ὡς σῴζω ὁ φρόνησις . σῴζω δέ ὁ τοιοῦτος ὑπόληψις . οὐ γάρ ἅπας ὑπόληψις διαφθείρω οὐδέ διαστρέφω ὁ ἡδύς καί λυπηρός , οἷος ὅτι ὁ τρίγωνον δύο ὀρθός ἔχω ἤ οὐ ἔχω , ἀλλά ὁ περί ὁ πρακτός . ὁ μέν γάρ ἀρχή ὁ πρακτός ὁ ὅς ἕνεκα ὁ πρακτός · ὁ δέ διαφθείρω διά ἡδονή ἤ λύπη εὐθύς οὐ φαίνω ἀρχή , οὐδέ δέω οὗτος ἕνεκα οὐδέ διά οὗτος αἱρέω πᾶς καί πράσσω · εἰμί γάρ ὁ κακία φθαρτικός ἀρχή . ὥστε ἀνάγκη ὁ φρόνησις ἕξις εἰμί μετά λόγος ἀληθής περί ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός πρακτικός . ἀλλά μήν τέχνη μέν εἰμί ἀρετή , φρόνησις δέ οὐ εἰμί · καί ἐν μέν τέχνη ὁ ἑκών ἁμαρτάνω αἱρετός , περί δέ φρόνησις ἥσσων , ὥσπερ καί περί ὁ ἀρετή . δῆλος οὖν ὅτι ἀρετή τις εἰμί καί οὐ τέχνη . δύο δέ εἰμί μέρος ὁ ψυχή ὁ λόγος ἔχω , ἕτερος ἄν εἰμί ἀρετή , ὁ δοξαστικός · ὁ τε γάρ δόξα περί ὁ ἐνδέχομαι ἄλλος ἔχω καί ὁ φρόνησις . ἀλλά μήν οὐδέ ἕξις μετά λόγος μόνος · σημεῖον δέ ὅτι λήθη μέν ὁ τοιοῦτος ἕξις εἰμί , φρόνησις δέ οὐ εἰμί .