aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 10.9
ἆρʼ οὖν εἰ περί τε τούτων καὶ τῶν ἀρετῶν , ἔτι δὲ καὶ φιλίας καὶ ἡδονῆς , ἱκανῶς εἴρηται τοῖς τύποις , τέλος ἔχειν οἰητέον τὴν προαίρεσιν ; ἢ καθάπερ λέγεται , οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς πρακτοῖς τέλος τὸ θεωρῆσαι ἕκαστα καὶ γνῶναι , ἀλλὰ μᾶλλον τὸ πράττειν αὐτά · οὐδὲ δὴ περὶ ἀρετῆς ἱκανὸν τὸ εἰδέναι , ἀλλʼ ἔχειν καὶ χρῆσθαι πειρατέον , ἢ εἴ πως ἄλλως ἀγαθοὶ γινόμεθα ; εἰ μὲν οὖν ἦσαν οἱ λόγοι αὐτάρκεις πρὸς τὸ ποιῆσαι ἐπιεικεῖς , πολλοὺς ἂν μισθοὺς καὶ μεγάλους δικαίως ἔφερον κατὰ τὸν Θέογνιν , καὶ ἔδει ἂν τούτους πορίσασθαι · νῦν δὲ φαίνονται προτρέψασθαι μὲν καὶ παρορμῆσαι τῶν νέων τοὺς ἐλευθερίους ἰσχύειν , ἦθός τʼ εὐγενὲς καὶ ὡς ἀληθῶς φιλόκαλον ποιῆσαι ἂν κατοκώχιμον ἐκ τῆς ἀρετῆς , τοὺς δὲ πολλοὺς ἀδυνατεῖν πρὸς καλοκαγαθίαν προτρέψασθαι · οὐ γὰρ πεφύκασιν αἰδοῖ πειθαρχεῖν ἀλλὰ φόβῳ , οὐδʼ ἀπέχεσθαι τῶν φαύλων διὰ τὸ αἰσχρὸν ἀλλὰ διὰ τὰς τιμωρίας · πάθει γὰρ ζῶντες τὰς οἰκείας ἡδονὰς διώκουσι καὶ διʼ ὧν αὗται ἔσονται , φεύγουσι δὲ τὰς ἀντικειμένας λύπας , τοῦ δὲ καλοῦ καὶ ὡς ἀληθῶς ἡδέος οὐδʼ ἔννοιαν ἔχουσιν , ἄγευστοι ὄντες . τοὺς δὴ τοιούτους τίς ἂν λόγος μεταρρυθμίσαι ; οὐ γὰρ οἷόν τε ἢ οὐ ῥᾴδιον τὰ ἐκ παλαιοῦ τοῖς ἤθεσι κατειλημμένα λόγῳ μεταστῆσαι · ἀγαπητὸν δʼ ἴσως ἐστὶν εἰ πάντων ὑπαρχόντων διʼ ὧν ἐπιεικεῖς δοκοῦμεν γίνεσθαι , μεταλάβοιμεν τῆς ἀρετῆς . γίνεσθαι δʼ ἀγαθοὺς οἴονται οἳ μὲν φύσει οἳ δʼ ἔθει οἳ δὲ διδαχῇ . τὸ μὲν οὖν τῆς φύσεως δῆλον ὡς οὐκ ἐφʼ ἡμῖν ὑπάρχει , ἀλλὰ διά τινας θείας αἰτίας τοῖς ὡς ἀληθῶς εὐτυχέσιν ὑπάρχει · ὁ δὲ λόγος καὶ ἡ διδαχὴ μή ποτʼ οὐκ ἐν ἅπασιν ἰσχύει , ἀλλὰ δεῖ προδιειργάσθαι τοῖς ἔθεσι τὴν τοῦ ἀκροατοῦ ψυχὴν πρὸς τὸ καλῶς χαίρειν καὶ μισεῖν , ὥσπερ γῆν τὴν θρέψουσαν τὸ σπέρμα . οὐ γὰρ ἂν ἀκούσειε λόγου ἀποτρέποντος οὐδʼ αὖ συνείη ὁ κατὰ πάθος ζῶν · τὸν δʼ οὕτως ἔχοντα πῶς οἷόν τε μεταπεῖσαι ; ὅλως τʼ οὐ δοκεῖ λόγῳ ὑπείκειν τὸ πάθος ἀλλὰ βίᾳ . δεῖ δὴ τὸ ἦθος προϋπάρχειν πως οἰκεῖον τῆς ἀρετῆς , στέργον τὸ καλὸν καὶ δυσχεραῖνον τὸ αἰσχρόν . ἐκ νέου δʼ ἀγωγῆς ὀρθῆς τυχεῖν πρὸς ἀρετὴν χαλεπὸν μὴ ὑπὸ τοιούτοις τραφέντα νόμοις · τὸ γὰρ σωφρόνως καὶ καρτερικῶς ζῆν οὐχ ἡδὺ τοῖς πολλοῖς , ἄλλως τε καὶ νέοις . διὸ νόμοις δεῖ τετάχθαι τὴν τροφὴν καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα · οὐκ ἔσται γὰρ λυπηρὰ συνήθη γενόμενα . οὐχ ἱκανὸν δʼ ἴσως νέους ὄντας τροφῆς καὶ ἐπιμελείας τυχεῖν ὀρθῆς , ἀλλʼ ἐπιεδὴ καὶ ἀνδρωθέντας δεῖ ἐπιτηδεύειν αὐτὰ καὶ ἐθίζεσθαι , καὶ περὶ ταῦτα δεοίμεθʼ ἂν νόμων , καὶ ὅλως δὴ περὶ πάντα τὸν βίον · οἱ γὰρ πολλοὶ ἀνάγκῃ μᾶλλον ἢ λόγῳ πειθαρχοῦσι καὶ ζημίαις ἢ τῷ καλῷ . διόπερ οἴονταί τινες τοὺς νομοθετοῦντας δεῖν μὲν παρακαλεῖν ἐπὶ τὴν ἀρετὴν καὶ προτρέπεσθαι τοῦ καλοῦ χάριν , ὡς ἐπακουσομένων τῶν ἐπιεικῶς τοῖς ἔθεσι προηγμένων , ἀπειθοῦσι δὲ καὶ ἀφυεστέροις οὖσι κολάσεις τε καὶ τιμωρίας ἐπιτιθέναι , τοὺς δʼ ἀνιάτους ὅλως ἐξορίζειν · τὸν μὲν γὰρ ἐπιεικῆ πρὸς τὸ καλὸν ζῶντα τῷ λόγῳ πειθαρχήσειν , τὸν δὲ φαῦλον ἡδονῆς ὀρεγόμενον λύπῃ κολάζεσθαι ὥσπερ ὑποζύγιον . διὸ καί φασι δεῖν τοιαύτας γίνεσθαι τὰς λύπας αἳ μάλιστʼ ἐναντιοῦνται ταῖς ἀγαπωμέναις ἡδοναῖς . εἰ δʼ οὖν , καθάπερ εἴρηται , τὸν ἐσόμενον ἀγαθὸν τραφῆναι καλῶς δεῖ καὶ ἐθισθῆναι , εἶθʼ οὕτως ἐν ἐπιτηδεύμασιν ἐπιεικέσι ζῆν καὶ μήτʼ ἄκοντα μήθʼ ἑκόντα πράττειν τὰ φαῦλα , ταῦτα δὲ γίνοιτʼ ἂν βιουμένοις κατά τινα νοῦν καὶ τάξιν ὀρθήν , ἔχουσαν ἰσχύν · ἡ μὲν οὖν πατρικὴ πρόσταξις οὐκ ἔχει τὸ ἰσχυρὸν οὐδὲ τὸ ἀναγκαῖον , οὐδὲ δὴ ὅλως ἡ ἑνὸς ἀνδρός , μὴ βασιλέως ὄντος ἤ τινος τοιούτου · ὁ δὲ νόμος ἀναγκαστικὴν ἔχει δύναμιν , λόγος ὢν ἀπό τινος φρονήσεως καὶ νοῦ . καὶ τῶν μὲν ἀνθρώπων ἐχθαίρουσι τοὺς ἐναντιουμένους ταῖς ὁρμαῖς , κἂν ὀρθῶς αὐτὸ δρῶσιν · ὁ δὲ νόμος οὐκ ἔστιν ἐπαχθὴς τάττων τὸ ἐπιεικές . ἐν μόνῃ δὲ τῇ Λακεδαιμονίων πόλει ἢ μετʼ ὀλίγων ὁ νομοθέτης ἐπιμέλειαν δοκεῖ πεποιῆσθαι τροφῆς τε καὶ ἐπιτηδευμάτων · ἐν δὲ ταῖς πλείσταις τῶν πόλεων ἐξημέληται περὶ τῶν τοιούτων , καὶ ζῇ ἕκαστος ὡς βούλεται , κυκλωπικῶς θεμιστεύων παίδων ἠδʼ ἀλόχου . κράτιστον μὲν οὖν τὸ γίνεσθαι κοινὴν ἐπιμέλειαν καὶ ὀρθὴν · κοινῇ δʼ ἐξαμελουμένων ἑκάστῳ δόξειεν ἂν προσήκειν τοῖς σφετέροις τέκνοις καὶ φίλοις εἰς ἀρετὴν συμβάλλεσθαι , ἢ προαιρεῖσθαί γε . μᾶλλον δʼ ἂν τοῦτο δύνασθαι δόξειεν ἐκ τῶν εἰρημένων νομοθετικὸς γενόμενος . αἱ μὲν γὰρ κοιναὶ ἐπιμέλειαι δῆλον ὅτι διὰ νόμων γίνονται , ἐπιεικεῖς δʼ αἱ διὰ τῶν σπουδαίων · γεγραμμένων δʼ ἢ ἀγράφων , οὐδὲν ἂν δόξειε διαφέρειν , οὐδὲ διʼ ὧν εἷς ἢ πολλοὶ παιδευθήσονται , ὥσπερ οὐδʼ ἐπὶ μουσικῆς ἢ γυμναστικῆς καὶ τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων . ὥσπερ γὰρ ἐν ταῖς πόλεσιν ἐνισχύει τὰ νόμιμα καὶ τὰ ἤθη , οὕτω καὶ ἐν οἰκίαις οἱ πατρικοὶ λόγοι καὶ τὰ ἔθη , καὶ ἔτι μᾶλλον διὰ τὴν συγγένειαν καὶ τὰς εὐεργεσίας · προϋπάρχουσι γὰρ στέργοντες καὶ εὐπειθεῖς τῇ φύσει . ἔτι δὲ καὶ διαφέρουσιν αἱ καθʼ ἕκαστον παιδεῖαι τῶν κοινῶν , ὥσπερ ἐπʼ ἰατρικῆς · καθόλου μὲν γὰρ τῷ πυρέττοντι συμφέρει ἡσυχία καὶ ἀσιτία , τινὶ δʼ ἴσως οὔ , ὅ τε πυκτικὸς ἴσως οὐ πᾶσι τὴν αὐτὴν μάχην περιτίθησιν . ἐξακριβοῦσθαι δὴ δόξειεν ἂν μᾶλλον τὸ καθʼ ἕκαστον ἰδίας τῆς ἐπιμελείας γινομένης · μᾶλλον γὰρ τοῦ προσφόρου τυγχάνει ἕκαστος . ἀλλʼ ἐπιμεληθείη μὲν ἂν ἄριστα καθʼ ἓν καὶ ἰατρὸς καὶ γυμναστὴς καὶ πᾶς ἄλλος ὁ καθόλου εἰδώς , τί πᾶσιν ἢ τοῖς τοιοισδί ( τοῦ κοινοῦ γὰρ αἱ ἐπιστῆμαι λέγονταί τε καὶ εἰσίν ) · οὐ μὴν ἀλλʼ ἑνός τινος οὐδὲν ἴσως κωλύει καλῶς ἐπιμεληθῆναι καὶ ἀνεπιστήμονα ὄντα , τεθεαμένον δʼ ἀκριβῶς τὰ συμβαίνοντα ἐφʼ ἑκάστῳ διʼ ἐμπειρίαν , καθάπερ καὶ ἰατροὶ ἔνιοι δοκοῦσιν ἑαυτῶν ἄριστοι εἶναι , ἑτέρῳ οὐδὲν ἂν δυνάμενοι ἐπαρκέσαι . οὐδὲν δʼ ἧττον ἴσως τῷ γε βουλομένῳ τεχνικῷ γενέσθαι καὶ θεωρητικῷ ἐπὶ τὸ καθόλου βαδιστέον εἶναι δόξειεν ἄν , κἀκεῖνο γνωριστέον ὡς ἐνδέχεται · εἴρηται γὰρ ὅτι περὶ τοῦθʼ αἱ ἐπιστῆμαι . τάχα δὲ καὶ τῷ βουλομένῳ διʼ ἐπιμελείας βελτίους ποιεῖν , εἴτε πολλοὺς εἴτʼ ὀλίγους , νομοθετικῷ πειρατέον γενέσθαι , εἰ διὰ νόμων ἀγαθοὶ γενοίμεθʼ ἄν . ὅντινα γὰρ οὖν καὶ τὸν προτεθέντα διαθεῖναι καλῶς οὐκ ἔστι τοῦ τυχόντος , ἀλλʼ εἴπερ τινός , τοῦ εἰδότος , ὥσπερ ἐπʼ ἰατρικῆς καὶ τῶν λοιπῶν ὧν ἔστιν ἐπιμέλειά τις καὶ φρόνησις . ἆρʼ οὖν μετὰ τοῦτο ἐπισκεπτέον πόθεν ἢ πῶς νομοθετικὸς γένοιτʼ ἄν τις ; ἢ καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων , παρὰ τῶν πολιτικῶν ; μόριον γὰρ ἐδόκει τῆς πολιτικῆς εἶναι . ἢ οὐχ ὅμοιον φαίνεται ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τῶν λοιπῶν ἐπιστημῶν τε καὶ δυνάμεων ; ἐν μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις οἱ αὐτοὶ φαίνονται τάς τε δυνάμεις παραδιδόντες καὶ ἐνεργοῦντες ἀπʼ αὐτῶν , οἷον ἰατροὶ γραφεῖς · τὰ δὲ πολιτικὰ ἐπαγγέλλονται μὲν διδάσκειν οἱ σοφισταί , πράττει δʼ αὐτῶν οὐδείς , ἀλλʼ οἱ πολιτευόμενοι , οἳ δόξαιεν ἂν δυνάμει τινὶ τοῦτο πράττειν καὶ ἐμπειρίᾳ μᾶλλον ἢ διανοίᾳ · οὔτε γὰρ γράφοντες οὔτε λέγοντες περὶ τῶν τοιούτων φαίνονται ( καίτοι κάλλιον ἦν ἴσως ἢ λόγους δικανικούς τε καὶ δημηγορικούς ) , οὐδʼ αὖ πολιτικοὺς πεποιηκότες τοὺς σφετέρους υἱεῖς ἤ τινας ἄλλους τῶν φίλων . εὔλογον δʼ ἦν , εἴπερ ἐδύναντο · οὔτε γὰρ ταῖς πόλεσιν ἄμεινον οὐδὲν κατέλιπον ἄν , οὔθʼ αὑτοῖς ὑπάρξαι προέλοιντʼ ἂν μᾶλλον τῆς τοιαύτης δυνάμεως , οὐδὲ δὴ τοῖς φιλτάτοις . οὐ μὴν μικρόν γε ἔοικεν ἡ ἐμπειρία συμβάλλεσθαι · οὐδὲ γὰρ ἐγίνοντʼ ἂν διὰ τῆς πολιτικῆς συνηθείας πολιτικοί · διὸ τοῖς ἐφιεμένοις περὶ πολιτικῆς εἰδέναι προσδεῖν ἔοικεν ἐμπειρίας . τῶν δὲ σοφιστῶν οἱ ἐπαγγελλόμενοι λίαν φαίνονται πόρρω εἶναι τοῦ διδάξαι . ὅλως γὰρ οὐδὲ ποῖόν τι ἐστὶν ἢ περὶ ποῖα ἴσασιν · οὐ γὰρ ἂν τὴν αὐτὴν τῇ ῥητορικῇ οὐδὲ χείρω ἐτίθεσαν , οὐδʼ ἂν ᾤοντο ῥᾴδιον εἶναι τὸ νομοθετῆσαι συναγαγόντι τοὺς εὐδοκιμοῦντας τῶν νόμων · ἐκλέξασθαι γὰρ εἶναι τοὺς ἀρίστους , ὥσπερ οὐδὲ τὴν ἐκλογὴν οὖσαν συνέσεως καὶ τὸ κρῖναι ὀρθῶς μέγιστον , ὥσπερ ἐν τοῖς κατὰ μουσικήν . οἱ γὰρ ἔμπειροι περὶ ἕκαστα κρίνουσιν ὀρθῶς τὰ ἔργα , καὶ διʼ ὧν ἢ πῶς ἐπιτελεῖται συνιᾶσιν , καὶ ποῖα ποίοις συνᾴδει · τοῖς δʼ ἀπείροις ἀγαπητὸν τὸ μὴ διαλανθάνειν εἰ εὖ ἢ κακῶς πεποίηται τὸ ἔργον , ὥσπερ ἐπὶ γραφικῆς . οἱ δὲ νόμοι τῆς πολιτικῆς ἔργοις ἐοίκασιν · πῶς οὖν ἐκ τούτων νομοθετικὸς γένοιτʼ ἄν τις , ἢ τοὺς ἀρίστους κρίναι ; οὐ γὰρ φαίνονται οὐδʼ ἰατρικοὶ ἐκ τῶν συγγραμμάτων γίνεσθαι . καίτοι πειρῶνταί γε λέγειν οὐ μόνον τὰ θεραπεύματα , ἀλλὰ καὶ ὡς ἰαθεῖεν ἂν καὶ ὡς δεῖ θεραπεύειν ἑκάστους , διελόμενοι τὰς ἕξεις · ταῦτα δὲ τοῖς μὲν ἐμπείροις ὠφέλιμα εἶναι δοκεῖ , τοῖς δʼ ἀνεπιστήμοσιν ἀχρεῖα . ἴσως οὖν καὶ τῶν νόμων καὶ τῶν πολιτειῶν αἱ συναγωγαὶ τοῖς μὲν δυναμένοις θεωρῆσαι καὶ κρῖναι τί καλῶς ἢ τοὐναντίον καὶ ποῖα ποίοις ἁρμόττει εὔχρηστʼ ἂν εἴη · τοῖς δʼ ἄνευ ἕξεως τὰ τοιαῦτα διεξιοῦσι τὸ μὲν κρίνειν καλῶς οὐκ ἂν ὑπάρχοι , εἰ μὴ ἄρα αὐτόματον , εὐσυνετώτεροι δʼ εἰς ταῦτα τάχʼ ἂν γένοιντο . παραλιπόντων οὖν τῶν προτέρων ἀνερεύνητον τὸ περὶ τῆς νομοθεσίας , αὐτοὺς ἐπισκέψασθαι μᾶλλον βέλτιον ἴσως , καὶ ὅλως δὴ περὶ πολιτείας , ὅπως εἰς δύναμιν ἡ περὶ τὰ ἀνθρώπεια φιλοσοφία τελειωθῇ . πρῶτον μὲν οὖν εἴ τι κατὰ μέρος εἴρηται καλῶς ὑπὸ τῶν προγενεστέρων πειραθῶμεν ἐπελθεῖν , εἶτα ἐκ τῶν συνηγμένων πολιτειῶν θεωρῆσαι τὰ ποῖα σῴζει καὶ φθείρει τὰς πόλεις καὶ τὰ ποῖα ἑκάστας τῶν πολιτειῶν , καὶ διὰ τίνας αἰτίας αἳ μὲν καλῶς αἳ δὲ τοὐναντίον πολιτεύονται . θεωρηθέντων γὰρ τούτων τάχʼ ἂν μᾶλλον συνίδοιμεν καὶ ποία πολιτεία ἀρίστη , καὶ πῶς ἑκάστη ταχθεῖσα , καὶ τίσι νόμοις καὶ ἔθεσι χρωμένη . λέγωμεν οὖν ἀρξάμενοι .
Lemmas: ἆρα οὖν εἰ περί τε οὗτος καί ὁ ἀρετή , ἔτι δέ καί φιλία καί ἡδονή , ἱκανός λέγω ὁ τύπος , τέλος ἔχω οἴομαι ὁ προαίρεσις ; ἤ καθά λέγω , οὐ εἰμί ἐν ὁ πρακτός τέλος ὁ θεωρέω ἕκαστος καί γιγνώσκω , ἀλλά μάλα ὁ πράσσω αὐτός · οὐδέ δή περί ἀρετή ἱκανός ὁ οἶδα , ἀλλά ἔχω καί χράω πειράω , ἤ εἰ πως ἄλλος ἀγαθός γίγνομαι ; εἰ μέν οὖν εἰμί ὁ λόγος αὐτάρκης πρός ὁ ποιέω ἐπιεικής , πολύς ἄν μισθός καί μέγας δίκαιος φέρω κατά ὁ Θέογνις , καί δέω ἄν οὗτος πορίζω · νῦν δέ φαίνω προσρέπω μέν καί παρορμέω ὁ νέος ὁ ἐλευθέριος ἰσχύω , ἦθος τε εὐγενής καί ὡς ἀληθής φιλόκαλος ποιέω ἄν κατοκώχιμος ἐκ ὁ ἀρετή , ὁ δέ πολύς ἀδυνατέω πρός καλοκαγαθία προσρέπω · οὐ γάρ φύω αἰδώς πειθαρχέω ἀλλά φόβος , οὐδέ ἀπέχω ὁ φαῦλος διά ὁ αἰσχρός ἀλλά διά ὁ τιμωρία · πάθος γάρ ζάω ὁ οἰκεῖος ἡδονή διώκω καί διά ὅς οὗτος εἰμί , φεύγω δέ ὁ ἀντίκειμαι λύπη , ὁ δέ καλός καί ὡς ἀληθής ἡδύς οὐδέ ἔννοια ἔχω , ἄγευστος εἰμί . ὁ δή τοιοῦτος τίς ἄν λόγος μεταρρυθμίζω ; οὐ γάρ οἷος τε ἤ οὐ ῥᾴδιος ὁ ἐκ παλαιός ὁ ἦθος καταλαμβάνω λόγος μεθίστημι · ἀγαπητός δέ ἴσως εἰμί εἰ πᾶς ὑπάρχω διά ὅς ἐπιεικής δοκέω γίγνομαι , μεταλαμβάνω ὁ ἀρετή . γίγνομαι δέ ἀγαθός οἴομαι ὁ μέν φύσις ὁ δέ ἔθος ὁ δέ διδαχή . ὁ μέν οὖν ὁ φύσις δῆλος ὡς οὐ ἐπί ἐγώ ὑπάρχω , ἀλλά διά τις θεῖος αἰτία ὁ ὡς ἀληθής εὐτυχής ὑπάρχω · ὁ δέ λόγος καί ὁ διδαχή μή ποτέ οὐ ἐν ἅπας ἰσχύω , ἀλλά δέω προδιεργάζομαι ὁ ἔθος ὁ ὁ ἀκροατής ψυχή πρός ὁ καλός χαίρω καί μισέω , ὥσπερ γῆ ὁ τρέφω ὁ σπέρμα . οὐ γάρ ἄν ἀκούω λόγος ἀποτρέπω οὐδέ αὖ σύνειμι ὁ κατά πάθος ζάω · ὁ δέ οὕτως ἔχω πῶς οἷος τε μεταπείθω ; ὅλος τε οὐ δοκέω λόγος ὑπείκω ὁ πάθος ἀλλά βία . δέω δή ὁ ἦθος προυπάρχω πως οἰκεῖος ὁ ἀρετή , στέργω ὁ καλός καί δυσχεραίνω ὁ αἰσχρός . ἐκ νέος δέ ἀγωγή ὀρθός τυγχάνω πρός ἀρετή χαλεπός μή ὑπό τοιοῦτος τρέφω νόμος · ὁ γάρ σώφρων καί καρτερικός ζάω οὐ ἡδύς ὁ πολύς , ἄλλος τε καί νέος . διό νόμος δέω τάσσω ὁ τροφή καί ὁ ἐπιτήδευμα · οὐ εἰμί γάρ λυπηρός συνήθης γίγνομαι . οὐ ἱκανός δέ ἴσως νέος εἰμί τροφή καί ἐπιμέλεια τυγχάνω ὀρθός , ἀλλά ἐπιεδὴ καί ἀνδρόω δέω ἐπιτηδεύω αὐτός καί ἐθίζω , καί περί οὗτος δέω ἄν νόμος , καί ὅλος δή περί πᾶς ὁ βίος · ὁ γάρ πολύς ἀνάγκη μάλα ἤ λόγος πειθαρχέω καί ζημία ἤ ὁ καλός . διόπερ οἴομαι τις ὁ νομοθετέω δέω μέν παρακαλέω ἐπί ὁ ἀρετή καί προτρέπω ὁ καλός χάριν , ὡς ἐπακούω ὁ ἐπιεικής ὁ ἔθος προάγω , ἀπειθέω δέ καί ἀφυής εἰμί κόλασις τε καί τιμωρία ἐπιτίθημι , ὁ δέ ἀνίατος ὅλος ἐξορίζω · ὁ μέν γάρ ἐπιεικής πρός ὁ καλός ζάω ὁ λόγος πειθαρχέω , ὁ δέ φαῦλος ἡδονή ὀρέγω λύπη κολάζω ὥσπερ ὑποζύγιον . διό καί φημί δέω τοιοῦτος γίγνομαι ὁ λύπη ὅς μάλα ἐναντιόομαι ὁ ἀγαπάω ἡδονή . εἰ δέ οὖν , καθά λέγω , ὁ εἰμί ἀγαθός τρέφω καλός δέω καί ἐθίζω , εἶτα οὕτως ἐν ἐπιτήδευμα ἐπιεικής ζάω καί μήτε ἄκων μήτε ἑκών πράσσω ὁ φαῦλος , οὗτος δέ γίγνομαι ἄν βιάζω κατά τις νόος καί τάξις ὀρθός , ἔχω ἰσχύς · ὁ μέν οὖν πατρικός πρόσταξις οὐ ἔχω ὁ ἰσχυρός οὐδέ ὁ ἀναγκαῖος , οὐδέ δή ὅλος ὁ εἷς ἀνήρ , μή βασιλεύς εἰμί ἤ τις τοιοῦτος · ὁ δέ νόμος ἀναγκαστικός ἔχω δύναμις , λόγος εἰμί ἀπό τις φρόνησις καί νόος . καί ὁ μέν ἄνθρωπος ἐχθαίρω ὁ ἐναντιόομαι ὁ ὁρμή , ἐάν ὀρθός αὐτός δράω · ὁ δέ νόμος οὐ εἰμί ἐπαχθής τάσσω ὁ ἐπιεικής . ἐν μόνος δέ ὁ Λακεδαιμόνιος πόλις ἤ μετά ὀλίγος ὁ νομοθέτης ἐπιμέλεια δοκέω ποιέω τροφή τε καί ἐπιτήδευμα · ἐν δέ ὁ πολύς ὁ πόλις ἐξαμελέω περί ὁ τοιοῦτος , καί ζάω ἕκαστος ὡς βούλομαι , Κυκλωπικῶς θεμιστεύω παῖς ἠδέ ἄλοχος . κρατύς μέν οὖν ὁ γίγνομαι κοινός ἐπιμέλεια καί ὀρθός · κοινῇ δέ ἐξαμελέω ἕκαστος δοκέω ἄν προσήκω ὁ σφέτερος τέκνον καί φίλος εἰς ἀρετή συμβάλλω , ἤ προαιρέω γε . μάλα δέ ἄν οὗτος δύναμαι δοκέω ἐκ ὁ λέγω νομοθετικός γίγνομαι . ὁ μέν γάρ κοινός ἐπιμέλεια δῆλος ὅτι διά νόμος γίγνομαι , ἐπιεικής δέ ὁ διά ὁ σπουδαῖος · γράφω δέ ἤ ἄγραφος , οὐδείς ἄν δοκέω διαφέρω , οὐδέ διά ὅς εἷς ἤ πολύς παιδεύω , ὥσπερ οὐδέ ἐπί μουσικός ἤ γυμναστικός καί ὁ ἄλλος ἐπιτήδευμα . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ πόλις ἐνισχύω ὁ νόμιμος καί ὁ ἦθος , οὕτως καί ἐν οἰκία ὁ πατρικός λόγος καί ὁ ἔθος , καί ἔτι μάλα διά ὁ συγγένεια καί ὁ εὐεργεσία · προυπάρχω γάρ στέργω καί εὐπειθής ὁ φύσις . ἔτι δέ καί διαφέρω ὁ κατά ἕκαστος παιδεία ὁ κοινός , ὥσπερ ἐπί ἰατρικός · καθόλου μέν γάρ ὁ πυρέσσω συμφέρω ἡσυχία καί ἀσιτία , τις δέ ἴσως οὐ , ὁ τε πυκτικός ἴσως οὐ πᾶς ὁ αὐτός μάχη περιτίθημι . ἐξακριβόω δή δοκέω ἄν μάλα ὁ κατά ἕκαστος ἴδιος ὁ ἐπιμέλεια γίγνομαι · μάλα γάρ ὁ πρόσφορος τυγχάνω ἕκαστος . ἀλλά ἐπιμελέομαι μέν ἄν ἀγαθός κατά εἷς καί ἰατρός καί γυμναστής καί πᾶς ἄλλος ὁ καθόλου οἶδα , τίς πᾶς ἤ ὁ τοιοσδί ( ὁ κοινός γάρ ὁ ἐπιστήμη λέγω τε καί εἰμί ) · οὐ μήν ἀλλά εἷς τις οὐδείς ἴσως κωλύω καλός ἐπιμελέομαι καί ἀνεπιστήμων εἰμί , θεάομαι δέ ἀκριβής ὁ συμβαίνω ἐπί ἕκαστος διά ἐμπειρία , καθά καί ἰατρός ἔνιοι δοκέω ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί , ἕτερος οὐδείς ἄν δύναμαι ἐπαρκέω . οὐδείς δέ ἥσσων ἴσως ὁ γε βούλομαι τεχνικός γίγνομαι καί θεωρητικός ἐπί ὁ καθόλου βαδίζω εἰμί δοκέω ἄν , ἐκεῖνος γνωριστέον ὡς ἐνδέχομαι · λέγω γάρ ὅτι περί οὗτος ὁ ἐπιστήμη . τάχα δέ καί ὁ βούλομαι διά ἐπιμέλεια ἀγαθός ποιέω , εἴτε πολύς εἴτε ὀλίγος , νομοθετικός πειράω γίγνομαι , εἰ διά νόμος ἀγαθός γίγνομαι ἄν . ὅστις γάρ οὖν καί ὁ προτίθημι διατίθημι καλός οὐ εἰμί ὁ τυγχάνω , ἀλλά εἴπερ τις , ὁ οἶδα , ὥσπερ ἐπί ἰατρικός καί ὁ λοιπός ὅς εἰμί ἐπιμέλεια τις καί φρόνησις . ἆρα οὖν μετά οὗτος ἐπισκοπέω πόθεν ἤ πῶς νομοθετικός γίγνομαι ἄν τις ; ἤ καθά ἐπί ὁ ἄλλος , παρά ὁ πολιτικός ; μόριον γάρ δοκέω ὁ πολιτικός εἰμί . ἤ οὐ ὅμοιος φαίνω ἐπί ὁ πολιτικός καί ὁ λοιπός ἐπιστήμη τε καί δύναμις ; ἐν μέν γάρ ὁ ἄλλος ὁ αὐτός φαίνω ὁ τε δύναμις παραδίδωμι καί ἐνεργέω ἀπό αὐτός , οἷος ἰατρός γραφεύς · ὁ δέ πολιτικός ἐπαγγέλλω μέν διδάσκω ὁ σοφιστής , πράσσω δέ αὐτός οὐδείς , ἀλλά ὁ πολιτεύω , ὅς δοκέω ἄν δύναμις τις οὗτος πράσσω καί ἐμπειρία μάλα ἤ διάνοια · οὔτε γάρ γράφω οὔτε λέγω περί ὁ τοιοῦτος φαίνω ( καίτοι καλός εἰμί ἴσως ἤ λόγος δικανικός τε καί δημηγορικός ) , οὐδέ αὖ πολιτικός ποιέω ὁ σφέτερος υἱός ἤ τις ἄλλος ὁ φίλος . εὔλογος δέ εἰμί , εἴπερ δύναμαι · οὔτε γάρ ὁ πόλις ἀγαθός οὐδείς καταλείπω ἄν , οὔτε ἑαυτοῦ ὑπάρχω προαιρέω ἄν μάλα ὁ τοιοῦτος δύναμις , οὐδέ δή ὁ φίλος . οὐ μήν μικρός γε ἔοικα ὁ ἐμπειρία συμβάλλω · οὐδέ γάρ γίγνομαι ἄν διά ὁ πολιτικός συνήθεια πολιτικός · διό ὁ ἐφίημι περί πολιτικός οἶδα προσδέω ἔοικα ἐμπειρία . ὁ δέ σοφιστής ὁ ἐπαγγέλλω λίαν φαίνω πρόσω εἰμί ὁ διδάσκω . ὅλος γάρ οὐδέ ποῖος τις εἰμί ἤ περί ποῖος οἶδα · οὐ γάρ ἄν ὁ αὐτός ὁ ῥητορικός οὐδέ κακός τίθημι , οὐδέ ἄν οἴομαι ῥᾴδιος εἰμί ὁ νομοθετέω συνάγω ὁ εὐδοκιμέω ὁ νόμος · ἐκλέγω γάρ εἰμί ὁ ἀγαθός , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἐκλογή εἰμί σύνεσις καί ὁ κρίνω ὀρθός μέγας , ὥσπερ ἐν ὁ κατά μουσική . ὁ γάρ ἔμπειρος περί ἕκαστος κρίνω ὀρθός ὁ ἔργον , καί διά ὅς ἤ πῶς ἐπιτελέω συνίημι , καί ποῖος ποῖος συνᾴδω · ὁ δέ ἄπειρος ἀγαπητός ὁ μή διαλανθάνω εἰ εὖ ἤ κακός ποιέω ὁ ἔργον , ὥσπερ ἐπί γραφικός . ὁ δέ νόμος ὁ πολιτικός ἔργον ἔοικα · πῶς οὖν ἐκ οὗτος νομοθετικός γίγνομαι ἄν τις , ἤ ὁ ἀγαθός κρίνω ; οὐ γάρ φαίνω οὐδέ ἰατρικός ἐκ ὁ σύγγραμμα γίγνομαι . καίτοι πειράω γε λέγω οὐ μόνος ὁ θεράπευμα , ἀλλά καί ὡς ἰάομαι ἄν καί ὡς δέω θεραπεύω ἕκαστος , διαιρέω ὁ ἕξις · οὗτος δέ ὁ μέν ἔμπειρος ὠφέλιμος εἰμί δοκέω , ὁ δέ ἀνεπιστήμων ἀχρεῖος . ἴσως οὖν καί ὁ νόμος καί ὁ πολιτεία ὁ συναγωγή ὁ μέν δύναμαι θεωρέω καί κρίνω τίς καλός ἤ ἐναντίος καί ποῖος ποῖος ἁρμόζω εὔχρηστος ἄν εἰμί · ὁ δέ ἄνευ ἕξις ὁ τοιοῦτος διεξέρχομαι ὁ μέν κρίνω καλός οὐ ἄν ὑπάρχω , εἰ μή ἄρα αὐτόματος , εὐσύνετος δέ εἰς οὗτος τάχα ἄν γίγνομαι . παραλείπω οὖν ὁ πρότερος ἀνερεύνητος ὁ περί ὁ νομοθεσία , αὐτός ἐπισκοπέω μάλα ἀγαθός ἴσως , καί ὅλος δή περί πολιτεία , ὅπως εἰς δύναμις ὁ περί ὁ ἀνθρώπειος φιλοσοφία τελειόω . πρῶτος μέν οὖν εἰ τις κατά μέρος λέγω καλός ὑπό ὁ προγενής πειράω ἐπέρχομαι , εἶτα ἐκ ὁ συνάγω πολιτεία θεωρέω ὁ ποῖος σῴζω καί φθείρω ὁ πόλις καί ὁ ποῖος ἕκαστος ὁ πολιτεία , καί διά τίς αἰτία ὁ μέν καλός ὁ δέ ἐναντίος πολιτεύω . θεωρέω γάρ οὗτος τάχα ἄν μάλα συνοράω καί ποῖος πολιτεία ἀγαθός , καί πῶς ἕκαστος τάσσω , καί τίς νόμος καί ἔθος χράω . λέγω οὖν ἄρχω .