aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 2.3
σημεῖον δὲ δεῖ ποιεῖσθαι τῶν ἕξεων τὴν ἐπιγινομένην ἡδονὴν ἢ λύπην τοῖς ἔργοις · ὁ μὲν γὰρ ἀπεχόμενος τῶν σωματικῶν ἡδονῶν καὶ αὐτῷ τούτῳ χαίρων σώφρων , ὁ δʼ ἀχθόμενος ἀκόλαστος , καὶ ὁ μὲν ὑπομένων τὰ δεινὰ καὶ χαίρων ἢ μὴ λυπούμενός γε ἀνδρεῖος , ὁ δὲ λυπούμενος δειλός . περὶ ἡδονὰς γὰρ καὶ λύπας ἐστὶν ἡ ἠθικὴ ἀρετή · διὰ μὲν γὰρ τὴν ἡδονὴν τὰ φαῦλα πράττομεν , διὰ δὲ τὴν λύπην τῶν καλῶν ἀπεχόμεθα . διὸ δεῖ ἦχθαί πως εὐθὺς ἐκ νέων , ὡς ὁ Πλάτων φησίν , ὥστε χαίρειν τε καὶ λυπεῖσθαι οἷς δεῖ · ἡ γὰρ ὀρθὴ παιδεία αὕτη ἐστίν . ἔτι δʼ εἰ αἱ ἀρεταί εἰσι περὶ πράξεις καὶ πάθη , παντὶ δὲ πάθει καὶ πάσῃ πράξει ἕπεται ἡδονὴ καὶ λύπη , καὶ διὰ τοῦτʼ ἂν εἴη ἡ ἀρετὴ περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας . μηνύουσι δὲ καὶ αἱ κολάσεις γινόμεναι διὰ τούτων · ἰατρεῖαι γάρ τινές εἰσιν , αἱ δὲ ἰατρεῖαι διὰ τῶν ἐναντίων πεφύκασι γίνεσθαι . ἔτι , ὡς καὶ πρῴην εἴπομεν , πᾶσα ψυχῆς ἕξις , ὑφʼ οἵων πέφυκε γίνεσθαι χείρων καὶ βελτίων , πρὸς ταῦτα καὶ περὶ ταῦτα τὴν φύσιν ἔχει · διʼ ἡδονὰς δὲ καὶ λύπας φαῦλοι γίνονται , τῷ διώκειν ταύτας καὶ φεύγειν , ἢ ἃς μὴ δεῖ ἢ ὅτε οὐ δεῖ ἢ ὡς οὐ δεῖ ἢ ὁσαχῶς ἄλλως ὑπὸ τοῦ λόγου διορίζεται τὰ τοιαῦτα . διὸ καὶ ὁρίζονται τὰς ἀρετὰς ἀπαθείας τινὰς καὶ ἠρεμίας · οὐκ εὖ δέ , ὅτι ἁπλῶς λέγουσιν , ἀλλʼ οὐχ ὡς δεῖ καὶ ὡς οὐ δεῖ καὶ ὅτε , καὶ ὅσα ἄλλα προστίθεται . ὑπόκειται ἄρα ἡ ἀρετὴ εἶναι ἡ τοιαύτη περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας τῶν βελτίστων πρακτική , ἡ δὲ κακία τοὐναντίον . γένοιτο δʼ ἂν ἡμῖν καὶ ἐκ τούτων φανερὸν ὅτι περὶ τῶν αὐτῶν . τριῶν γὰρ ὄντων τῶν εἰς τὰς αἱρέσεις καὶ τριῶν τῶν εἰς τὰς φυγάς , καλοῦ συμφέροντος ἡδέος , καὶ τῶν ἐναντίων , αἰσχροῦ βλαβεροῦ λυπηροῦ , περὶ ταῦτα μὲν πάντα ὁ ἀγαθὸς κατορθωτικός ἐστιν ὁ δὲ κακὸς ἁμαρτητικός , μάλιστα δὲ περὶ τὴν ἡδονήν · κοινή τε γὰρ αὕτη τοῖς ζῴοις , καὶ πᾶσι τοῖς ὑπὸ τὴν αἵρεσιν παρακολουθεῖ · καὶ γὰρ τὸ καλὸν καὶ τὸ συμφέρον ἡδὺ φαίνεται . ἔτι δʼ ἐκ νηπίου πᾶσιν ἡμῖν συντέθραπται · διὸ χαλεπὸν ἀποτρίψασθαι τοῦτο τὸ πάθος ἐγκεχρωσμένον τῷ βίῳ . κανονίζομεν δὲ καὶ τὰς πράξεις , οἳ μὲν μᾶλλον οἳ δʼ ἧττον , ἡδονῇ καὶ λύπῃ . διὰ τοῦτʼ οὖν ἀναγκαῖον εἶναι περὶ ταῦτα τὴν πᾶσαν πραγματείαν · οὐ γὰρ μικρὸν εἰς τὰς πράξεις εὖ ἢ κακῶς χαίρειν καὶ λυπεῖσθαι . ἔτι δὲ χαλεπώτερον ἡδονῇ μάχεσθαι ἢ θυμῷ , καθάπερ φησὶν Ἡράκλειτος , περὶ δὲ τὸ χαλεπώτερον ἀεὶ καὶ τέχνη γίνεται καὶ ἀρετή · καὶ γὰρ τὸ εὖ βέλτιον ἐν τούτῳ . ὥστε καὶ διὰ τοῦτο περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας πᾶσα ἡ πραγματεία καὶ τῇ ἀρετῇ καὶ τῇ πολιτικῇ · ὁ μὲν γὰρ εὖ τούτοις χρώμενος ἀγαθὸς ἔσται , ὁ δὲ κακῶς κακός . ὅτι μὲν οὖν ἐστὶν ἡ ἀρετὴ περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας , καὶ ὅτι ἐξ ὧν γίνεται , ὑπὸ τούτων καὶ αὔξεται καὶ φθείρεται μὴ ὡσαύτως γινομένων , καὶ ὅτι ἐξ ὧν ἐγένετο , περὶ ταῦτα καὶ ἐνεργεῖ , εἰρήσθω .
Lemmas: σημεῖον δέ δέω ποιέω ὁ ἕξις ὁ ἐπιγίγνομαι ἡδονή ἤ λύπη ὁ ἔργον · ὁ μέν γάρ ἀπέχω ὁ σωματικός ἡδονή καί αὐτός οὗτος χαίρω σώφρων , ὁ δέ ἄχθομαι ἀκόλαστος , καί ὁ μέν ὑπομένω ὁ δεινός καί χαίρω ἤ μή λυπέω γε ἀνδρεῖος , ὁ δέ λυπέω δειλός . περί ἡδονή γάρ καί λύπη εἰμί ὁ ἠθικός ἀρετή · διά μέν γάρ ὁ ἡδονή ὁ φαῦλος πράσσω , διά δέ ὁ λύπη ὁ καλός ἀπέχω . διό δέω ἄγω πως εὐθύς ἐκ νέος , ὡς ὁ Πλάτων φημί , ὥστε χαίρω τε καί λυπέω ὅς δέω · ὁ γάρ ὀρθός παιδεία οὗτος εἰμί . ἔτι δέ εἰ ὁ ἀρετή εἰμί περί πρᾶξις καί πάθος , πᾶς δέ πάθος καί πᾶς πρᾶξις ἕπομαι ἡδονή καί λύπη , καί διά οὗτος ἄν εἰμί ὁ ἀρετή περί ἡδονή καί λύπη . μηνύω δέ καί ὁ κόλασις γίγνομαι διά οὗτος · ἰατρεία γάρ τις εἰμί , ὁ δέ ἰατρεία διά ὁ ἐναντίος φύω γίγνομαι . ἔτι , ὡς καί πρῴην λέγω , πᾶς ψυχή ἕξις , ὑπό οἷος φύω γίγνομαι κακός καί ἀγαθός , πρός οὗτος καί περί οὗτος ὁ φύσις ἔχω · διά ἡδονή δέ καί λύπη φαῦλος γίγνομαι , ὁ διώκω οὗτος καί φεύγω , ἤ ὅς μή δέω ἤ ὅτε οὐ δέω ἤ ὡς οὐ δέω ἤ ὁσαχῶς ἄλλος ὑπό ὁ λόγος διορίζω ὁ τοιοῦτος . διό καί ὁρίζω ὁ ἀρετή ἀπάθεια τις καί ἠρεμία · οὐ εὖ δέ , ὅτι ἁπλῶς λέγω , ἀλλά οὐ ὡς δέω καί ὡς οὐ δέω καί ὅτε , καί ὅσος ἄλλος προστίθημι . ὑπόκειμαι ἄρα ὁ ἀρετή εἰμί ὁ τοιοῦτος περί ἡδονή καί λύπη ὁ ἀγαθός πρακτικός , ὁ δέ κακία ἐναντίος . γίγνομαι δέ ἄν ἐγώ καί ἐκ οὗτος φανερός ὅτι περί ὁ αὐτός . τρεῖς γάρ εἰμί ὁ εἰς ὁ αἵρεσις καί τρεῖς ὁ εἰς ὁ φυγάς , καλός συμφέρω ἡδύς , καί ὁ ἐναντίος , αἰσχρός βλαβερός λυπηρός , περί οὗτος μέν πᾶς ὁ ἀγαθός κατορθωτικός εἰμί ὁ δέ κακός ἁμαρτητικός , μάλα δέ περί ὁ ἡδονή · κοινός τε γάρ οὗτος ὁ ζῷον , καί πᾶς ὁ ὑπό ὁ αἵρεσις παρακολουθέω · καί γάρ ὁ καλός καί ὁ συμφέρω ἡδύς φαίνω . ἔτι δέ ἐκ νήπιος πᾶς ἐγώ συντρέφω · διό χαλεπός ἀποτρίβω οὗτος ὁ πάθος ἐγχρώζομαι ὁ βίος . κανονίζω δέ καί ὁ πρᾶξις , ὁ μέν μάλα ὁ δέ ἥσσων , ἡδονή καί λύπη . διά οὗτος οὖν ἀναγκαῖος εἰμί περί οὗτος ὁ πᾶς πραγματεία · οὐ γάρ μικρός εἰς ὁ πρᾶξις εὖ ἤ κακός χαίρω καί λυπέω . ἔτι δέ χαλεπός ἡδονή μάχομαι ἤ θυμός , καθά φημί Ἡράκλειτος , περί δέ ὁ χαλεπός ἀεί καί τέχνη γίγνομαι καί ἀρετή · καί γάρ ὁ εὖ ἀγαθός ἐν οὗτος . ὥστε καί διά οὗτος περί ἡδονή καί λύπη πᾶς ὁ πραγματεία καί ὁ ἀρετή καί ὁ πολιτικός · ὁ μέν γάρ εὖ οὗτος χράω ἀγαθός εἰμί , ὁ δέ κακός κακός . ὅτι μέν οὖν εἰμί ὁ ἀρετή περί ἡδονή καί λύπη , καί ὅτι ἐκ ὅς γίγνομαι , ὑπό οὗτος καί αὐξάνω καί φθείρω μή ὡσαύτως γίγνομαι , καί ὅτι ἐκ ὅς γίγνομαι , περί οὗτος καί ἐνεργέω , λέγω .