aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 7.9
πότερον οὖν ἐγκρατής ἐστιν ὁ ὁποιῳοῦν λόγῳ καὶ ὁποιᾳοῦν προαιρέσει ἐμμένων ἢ ὁ τῇ ὀρθῇ , καὶ ἀκρατὴς δὲ ὁ ὁποιᾳοῦν μὴ ἐμμένων προαιρέσει καὶ ὁποιῳοῦν λόγῳ ἢ ὁ τῷ μὴ ψευδεῖ λόγῳ καὶ τῇ προαιρέσει τῇ ὀρθῇ , ὥσπερ ἠπορήθη πρότερον ; ἢ κατὰ μὲν συμβεβηκὸς ὁποιᾳοῦν , καθʼ αὑτὸ δὲ τῷ ἀληθεῖ λόγῳ καὶ τῇ ὀρθῇ προαιρέσει ὃ μὲν ἐμμένει ὃ δʼ οὐκ ἐμμένει ; εἰ γάρ τις τοδὶ διὰ τοδὶ αἱρεῖται ἢ διώκει , καθʼ αὑτὸ μὲν τοῦτο διώκει καὶ αἱρεῖται , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τὸ πρότερον . ἁπλῶς δὲ λέγομεν τὸ καθʼ αὑτό . ὥστε ἔστι μὲν ὡς ὁποιᾳοῦν δόξῃ ὃ μὲν ἐμμένει ὃ δʼ ἐξίσταται , ἁπλῶς δὲ τῇ ἀληθεῖ . εἰσὶ δέ τινες οἳ ἐμμενετικοὶ τῇ δόξῃ εἰσίν , οὓς καλοῦσιν ἰσχυρογνώμονας , οἱ δύσπειστοι καὶ οὐκ εὐμετάπειστοι · οἳ ὅμοιον μέν τι ἔχουσι τῷ ἐγκρατεῖ , ὥσπερ ὁ ἄσωτος τῷ ἐλευθερίῳ καὶ ὁ θρασὺς τῷ θαρραλέῳ , εἰσὶ δʼ ἕτεροι κατὰ πολλά . ὃ μὲν γὰρ διὰ πάθος καὶ ἐπιθυμίαν οὐ μεταβάλλει , ἐπεὶ εὔπειστος , ὅταν τύχῃ , ἔσται ὁ ἐγκρατής · οἳ δὲ οὐχ ὑπὸ λόγου , ἐπεὶ ἐπιθυμίας γε λαμβάνουσι , καὶ ἄγονται πολλοὶ ὑπὸ τῶν ἡδονῶν . εἰσὶ δὲ ἰσχυρογνώμονες οἱ ἰδιογνώμονες καὶ οἱ ἀμαθεῖς καὶ οἱ ἄγροικοι , οἱ μὲν ἰδιογνώμονες διʼ ἡδονὴν καὶ λύπην · χαίρουσι γὰρ νικῶντες ἐὰν μὴ μεταπείθωνται , καὶ λυποῦνται ἐὰν ἄκυρα τὰ αὐτῶν ᾖ ὥσπερ ψηφίσματα · ὥστε μᾶλλον τῷ ἀκρατεῖ ἐοίκασιν ἢ τῷ ἐγκρατεῖ . εἰσὶ δέ τινες οἳ τοῖς δόξασιν οὐκ ἐμμένουσιν οὐ διʼ ἀκρασίαν , οἷον ἐν τῷ Φιλοκτήτῃ τῷ Σοφοκλέους ὁ Νεοπτόλεμος · καίτοι διʼ ἡδονὴν οὐκ ἐνέμεινεν , ἀλλὰ καλήν · τὸ γὰρ ἀληθεύειν αὐτῷ καλὸν ἦν , ἐπείσθη δʼ ὑπὸ τοῦ Ὀδυσσέως ψεύδεσθαι . οὐ γὰρ πᾶς ὁ διʼ ἡδονήν τι πράττων οὔτʼ ἀκόλαστος οὔτε φαῦλος οὔτʼ ἀκρατής , ἀλλʼ ὁ διʼ αἰσχράν . ἐπεὶ δʼ ἔστι τις καὶ τοιοῦτος οἷος ἧττον ἢ δεῖ τοῖς σωματικοῖς χαίρειν , καὶ οὐκ ἐμμένων τῷ λόγῳ , ὁ τούτου καὶ τοῦ ἀκρατοῦς μέσος ὁ ἐγκρατής · ὁ μὲν γὰρ ἀκρατὴς οὐκ ἐμμένει τῷ λόγῳ διὰ τὸ μᾶλλόν τι , οὗτος δὲ διὰ τὸ ἧττόν τι · ὁ δʼ ἐγκρατὴς ἐμμένει καὶ οὐδὲ διʼ ἕτερον μεταβάλλει . δεῖ δέ , εἴπερ ἡ ἐγκράτεια σπουδαῖον , ἀμφοτέρας τὰς ἐναντίας ἕξεις φαύλας εἶναι , ὥσπερ καὶ φαίνονται · ἀλλὰ διὰ τὸ τὴν ἑτέραν ἐν ὀλίγοις καὶ ὀλιγάκις εἶναι φανεράν , ὥσπερ ἡ σωφροσύνη τῇ ἀκολασίᾳ δοκεῖ ἐναντίον εἶναι μόνον , οὕτω καὶ ἡ ἐγκράτεια τῇ ἀκρασίᾳ . ἐπεὶ δὲ καθʼ ὁμοιότητα πολλὰ λέγεται , καὶ ἡ ἐγκράτεια ἡ τοῦ σώφρονος καθʼ ὁμοιότητα ἠκολούθηκεν · ὅ τε γὰρ ἐγκρατὴς οἷος μηδὲν παρὰ τὸν λόγον διὰ τὰς σωματικὰς ἡδονὰς ποιεῖν καὶ ὁ σώφρων , ἀλλʼ ὃ μὲν ἔχων ὃ δʼ οὐκ ἔχων φαύλας ἐπιθυμίας , καὶ ὃ μὲν τοιοῦτος οἷος μὴ ἥδεσθαι παρὰ τὸν λόγον , ὃ δʼ οἷος ἥδεσθαι ἀλλὰ μὴ ἄγεσθαι . ὅμοιοι δὲ καὶ ὁ ἀκρατὴς καὶ ἀκόλαστος , ἕτεροι μὲν ὄντες , ἀμφότεροι δὲ τὰ σωματικὰ ἡδέα διώκουσιν , ἀλλʼ ὃ μὲν καὶ οἰόμενος δεῖν , ὃ δʼ οὐκ οἰόμενος .
Lemmas: πότερος οὖν ἐγκρατής εἰμί ὁ ὁποῖος λόγος καί ὁποιᾳοῦς προαίρεσις ἐμμένω ἤ ὁ ὁ ὀρθός , καί ἀκρατής δέ ὁ ὁποιᾳοῦς μή ἐμμένω προαίρεσις καί ὁποῖος λόγος ἤ ὁ ὁ μή ψευδής λόγος καί ὁ προαίρεσις ὁ ὀρθός , ὥσπερ ἀπορέω πρότερος ; ἤ κατά μέν συμβαίνω ὁσποιᾳοῦν , κατά ἑαυτοῦ δέ ὁ ἀληθής λόγος καί ὁ ὀρθός προαίρεσις ὁ μέν ἐμμένω ὁ δέ οὐ ἐμμένω ; εἰ γάρ τις ὅδε διά ὅδε αἱρέω ἤ διώκω , κατά ἑαυτοῦ μέν οὗτος διώκω καί αἱρέω , κατά συμβαίνω δέ ὁ πρότερος . ἁπλῶς δέ λέγω ὁ κατά ἑαυτοῦ . ὥστε εἰμί μέν ὡς ὁσποιᾳοῦν δόξα ὁ μέν ἐμμένω ὁ δέ ἐξίστημι , ἁπλῶς δέ ὁ ἀληθής . εἰμί δέ τις ὅς ἐμμενετικός ὁ δόξα εἰμί , ὅς καλέω ἰσχυρογνώμων , ὁ δύσπειστος καί οὐ εὐμετάπειστος · ὁ ὅμοιος μέν τις ἔχω ὁ ἐγκρατής , ὥσπερ ὁ ἄσωτος ὁ ἐλευθέριος καί ὁ θρασύς ὁ θαρσαλέος , εἰμί δέ ἕτερος κατά πολύς . ὅς μέν γάρ διά πάθος καί ἐπιθυμία οὐ μεταβάλλω , ἐπεί εὔπειστος , ὅταν τυγχάνω , εἰμί ὁ ἐγκρατής · ὁ δέ οὐ ὑπό λόγος , ἐπεί ἐπιθυμία γε λαμβάνω , καί ἄγω πολύς ὑπό ὁ ἡδονή . εἰμί δέ ἰσχυρογνώμων ὁ ἰδιογνώμων καί ὁ ἀμαθής καί ὁ ἄγροικος , ὁ μέν ἰδιογνώμων διά ἡδονή καί λύπη · χαίρω γάρ νικάω ἐάν μή μεταπείθω , καί λυπέω ἐάν ἄκυρος ὁ αὐτός εἰμί ὥσπερ ψήφισμα · ὥστε μάλα ὁ ἀκρατής ἔοικα ἤ ὁ ἐγκρατής . εἰμί δέ τις ὅς ὁ δοκέω οὐ ἐμμένω οὐ διά ἀκρασία , οἷος ἐν ὁ Φιλοκτήτης ὁ Σοφοκλῆς ὁ Νεοπτόλεμος · καίτοι διά ἡδονή οὐ ἐμμένω , ἀλλά καλός · ὁ γάρ ἀληθεύω αὐτός καλός εἰμί , πείθω δέ ὑπό ὁ Ὀδυσσεύς ψεύδω . οὐ γάρ πᾶς ὁ διά ἡδονή τις πράσσω οὔτε ἀκόλαστος οὔτε φαῦλος οὔτε ἀκρατής , ἀλλά ὁ διά αἰσχρός . ἐπεί δέ εἰμί τις καί τοιοῦτος οἷος ἥσσων ἤ δέω ὁ σωματικός χαίρω , καί οὐ ἐμμένω ὁ λόγος , ὁ οὗτος καί ὁ ἀκρατής μέσος ὁ ἐγκρατής · ὁ μέν γάρ ἀκρατής οὐ ἐμμένω ὁ λόγος διά ὁ μάλα τις , οὗτος δέ διά ὁ ἥσσων τις · ὁ δέ ἐγκρατής ἐμμένω καί οὐδέ διά ἕτερος μεταβάλλω . δέω δέ , εἴπερ ὁ ἐγκράτεια σπουδαῖος , ἀμφότερος ὁ ἐναντίος ἕξις φαῦλος εἰμί , ὥσπερ καί φαίνω · ἀλλά διά ὁ ὁ ἕτερος ἐν ὀλίγος καί ὀλιγάκις εἰμί φανερός , ὥσπερ ὁ σωφροσύνη ὁ ἀκολασία δοκέω ἐναντίος εἰμί μόνος , οὕτως καί ὁ ἐγκράτεια ὁ ἀκρασία . ἐπεί δέ κατά ὁμοιότης πολύς λέγω , καί ὁ ἐγκράτεια ὁ ὁ σώφρων κατά ὁμοιότης ἀκολουθέω · ὁ τε γάρ ἐγκρατής οἷος μηδείς παρά ὁ λόγος διά ὁ σωματικός ἡδονή ποιέω καί ὁ σώφρων , ἀλλά ὁ μέν ἔχω ὁ δέ οὐ ἔχω φαῦλος ἐπιθυμία , καί ὁ μέν τοιοῦτος οἷος μή ἥδομαι παρά ὁ λόγος , ὁ δέ οἷος ἥδομαι ἀλλά μή ἄγω . ὅμοιος δέ καί ὁ ἀκρατής καί ἀκόλαστος , ἕτερος μέν εἰμί , ἀμφότερος δέ ὁ σωματικός ἡδύς διώκω , ἀλλά ὁ μέν καί οἴομαι δέω , ὁ δέ οὐ οἴομαι .