aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 3.11
τῶν δʼ ἐπιθυμιῶν αἳ μὲν κοιναὶ δοκοῦσιν εἶναι , αἳ δʼ ἴδιοι καὶ ἐπίθετοι · οἷον ἡ μὲν τῆς τροφῆς φυσική · πᾶς γὰρ ἐπιθυμεῖ ὁ ἐνδεὴς ξηρᾶς ἢ ὑγρᾶς τροφῆς , ὁτὲ δὲ ἀμφοῖν , καὶ εὐνῆς , φησὶν Ὅμηρος , ὁ νέος καὶ ἀκμάζων · τὸ δὲ τοιᾶσδε ἢ τοιᾶσδε , οὐκέτι πᾶς , οὐδὲ τῶν αὐτῶν . διὸ φαίνεται ἡμέτερον εἶναι . οὐ μὴν ἀλλʼ ἔχει γέ τι καὶ φυσικόν · ἕτερα γὰρ ἑτέροις ἐστὶν ἡδέα , καὶ ἔνια πᾶσιν ἡδίω τῶν τυχόντων . ἐν μὲν οὖν ταῖς φυσικαῖς ἐπιθυμίαις ὀλίγοι ἁμαρτάνουσι καὶ ἐφʼ ἕν , ἐπὶ τὸ πλεῖον · τὸ γὰρ ἐσθίειν τὰ τυχόντα ἢ πίνειν ἕως ἂν ὑπερπλησθῇ , ὑπερβάλλειν ἐστὶ τὸ κατὰ φύσιν τῷ πλήθει · ἀναπλήρωσις γὰρ τῆς ἐνδείας ἡ φυσικὴ ἐπιθυμία . διὸ λέγονται οὗτοι γαστρίμαργοι , ὡς παρὰ τὸ δέον πληροῦντες αὐτήν . τοιοῦτοι δὲ γίνονται οἱ λίαν ἀνδραποδώδεις . περὶ δὲ τὰς ἰδίας τῶν ἡδονῶν πολλοὶ καὶ πολλαχῶς ἁμαρτάνουσιν . τῶν γὰρ φιλοτοιούτων λεγομένων ἢ τῷ χαίρειν οἷς μὴ δεῖ , ἢ τῷ μᾶλλον ἢ ὡς οἱ πολλοί , ἢ μὴ ὡς δεῖ , κατὰ πάντα δʼ οἱ ἀκόλαστοι ὑπερβάλλουσιν · καὶ γὰρ χαίρουσιν ἐνίοις οἷς οὐ δεῖ ( μισητὰ γάρ ) , καὶ εἴ τισι δεῖ χαίρειν τῶν τοιούτων , μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ ἢ ὡς οἱ πολλοὶ χαίρουσιν . ἡ μὲν οὖν περὶ τὰς ἡδονὰς ὑπερβολὴ ὅτι ἀκολασία καὶ ψεκτόν , δῆλον · περὶ δὲ τὰς λύπας οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἀνδρείας τῷ ὑπομένειν λέγεται σώφρων οὐδʼ ἀκόλαστος τῷ μή , ἀλλʼ ὁ μὲν ἀκόλαστος τῷ λυπεῖσθαι μᾶλλον ἢ δεῖ ὅτι τῶν ἡδέων οὐ τυγχάνει ( καὶ τὴν λύπην δὲ ποιεῖ αὐτῷ ἡ ἡδονή ) , ὁ δὲ σώφρων τῷ μὴ λυπεῖσθαι τῇ ἀπουσίᾳ καὶ τῷ ἀπέχεσθαι τοῦ ἡδέος . ὁ μὲν οὖν ἀκόλαστος ἐπιθυμεῖ τῶν ἡδέων πάντων ἢ τῶν μάλιστα , καὶ ἄγεται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας ὥστε ἀντὶ τῶν ἄλλων ταῦθʼ αἱρεῖσθαι · διὸ καὶ λυπεῖται καὶ ἀποτυγχάνων καὶ ἐπιθυμῶν · μετὰ λύπης γὰρ ἡ ἐπιθυμία · ἀτόπῳ δʼ ἔοικε τὸ διʼ ἡδονὴν λυπεῖσθαι . ἐλλείποντες δὲ τὰ περὶ τὰς ἡδονὰς καὶ ἧττον ἢ δεῖ χαίροντες οὐ πάνυ γίνονται · οὐ γὰρ ἀνθρωπική ἐστιν ἡ τοιαύτη ἀναισθησία · καὶ γὰρ τὰ λοιπὰ ζῷα διακρίνει τὰ βρώματα , καὶ τοῖς μὲν χαίρει τοῖς δʼ οὔ · εἰ δέ τῳ μηδέν ἐστιν ἡδὺ μηδὲ διαφέρει ἕτερον ἑτέρου , πόρρω ἂν εἴη τοῦ ἄνθρωπος εἶναι · οὐ τέτευχε δʼ ὁ τοιοῦτος ὀνόματος διὰ τὸ μὴ πάνυ γίνεσθαι . ὁ δὲ σώφρων μέσως μὲν περὶ ταῦτʼ ἔχει · οὔτε γὰρ ἥδεται οἷς μάλιστα ὁ ἀκόλαστος , ἀλλὰ μᾶλλον δυσχεραίνει , οὐδʼ ὅλως οἷς μὴ δεῖ οὐδὲ σφόδρα τοιούτῳ οὐδενί , οὔτʼ ἀπόντων λυπεῖται οὐδʼ ἐπιθυμεῖ , ἢ μετρίως , οὐδὲ μᾶλλον ἢ δεῖ , οὐδʼ ὅτε μὴ δεῖ , οὐδʼ ὅλως τῶν τοιούτων οὐδέν · ὅσα δὲ πρὸς ὑγίειάν ἐστιν ἢ πρὸς εὐεξίαν ἡδέα ὄντα , τούτων ὀρέξεται μετρίως καὶ ὡς δεῖ , καὶ τῶν ἄλλων ἡδέων μὴ ἐμποδίων τούτοις ὄντων ἢ παρὰ τὸ καλὸν ἢ ὑπὲρ τὴν οὐσίαν . ὁ γὰρ οὕτως ἔχων μᾶλλον ἀγαπᾷ τὰς τοιαύτας ἡδονὰς τῆς ἀξίας · ὁ δὲ σώφρων οὐ τοιοῦτος , ἀλλʼ ὡς ὁ ὀρθὸς λόγος .
Lemmas: ὁ δέ ἐπιθυμία ὁ μέν κοινός δοκέω εἰμί , ὁ δέ ἴδιος καί ἐπίθετος · οἷον ὁ μέν ὁ τροφή φυσικός · πᾶς γάρ ἐπιθυμέω ὁ ἐνδεής ξηρός ἤ ὑγρός τροφή , ὅτε δέ ἄμφω , καί εὐνή , φημί Ὅμηρος , ὁ νέος καί ἀκμάζω · ὁ δέ τοιόσδε ἤ τοιόσδε , οὐκέτι πᾶς , οὐδέ ὁ αὐτός . διό φαίνω ἡμέτερος εἰμί . οὐ μήν ἀλλά ἔχω γε τις καί φυσικός · ἕτερος γάρ ἕτερος εἰμί ἡδύς , καί ἔνιοι πᾶς ἡδύς ὁ τυγχάνω . ἐν μέν οὖν ὁ φυσικός ἐπιθυμία ὀλίγος ἁμαρτάνω καί ἐπί εἷς , ἐπί ὁ πολύς · ὁ γάρ ἐσθίω ὁ τυγχάνω ἤ πίνω ἕως ἄν ὑπερπίμπλημι , ὑπερβάλλω εἰμί ὁ κατά φύσις ὁ πλῆθος · ἀναπλήρωσις γάρ ὁ ἔνδεια ὁ φυσικός ἐπιθυμία . διό λέγω οὗτος γαστρίμαργος , ὡς παρά ὁ δέω πληρόω αὐτός . τοιοῦτος δέ γίγνομαι ὁ λίαν ἀνδραποδώδης . περί δέ ὁ ἴδιος ὁ ἡδονή πολύς καί πολλαχῶς ἁμαρτάνω . ὁ γάρ φιλοτοιοῦτος λέγω ἤ ὁ χαίρω ὅς μή δέω , ἤ ὁ μάλα ἤ ὡς ὁ πολύς , ἤ μή ὡς δέω , κατά πᾶς δέ ὁ ἀκόλαστος ὑπερβάλλω · καί γάρ χαίρω ἔνιοι ὅς οὐ δέω ( μισητός γάρ ) , καί εἰ τις δέω χαίρω ὁ τοιοῦτος , μάλα ἤ δέω καί ἤ ὡς ὁ πολύς χαίρω . ὁ μέν οὖν περί ὁ ἡδονή ὑπερβολή ὅτι ἀκολασία καί ψεκτός , δῆλος · περί δέ ὁ λύπη οὐ ὥσπερ ἐπί ὁ ἀνδρεία ὁ ὑπομένω λέγω σώφρων οὐδέ ἀκόλαστος ὁ μή , ἀλλά ὁ μέν ἀκόλαστος ὁ λυπέω μάλα ἤ δέω ὅτι ὁ ἡδύς οὐ τυγχάνω ( καί ὁ λύπη δέ ποιέω αὐτός ὁ ἡδονή ) , ὁ δέ σώφρων ὁ μή λυπέω ὁ ἀπουσία καί ὁ ἀπέχω ὁ ἡδύς . ὁ μέν οὖν ἀκόλαστος ἐπιθυμέω ὁ ἡδύς πᾶς ἤ ὁ μάλα , καί ἄγω ὑπό ὁ ἐπιθυμία ὥστε ἀντί ὁ ἄλλος οὗτος αἱρέω · διό καί λυπέω καί ἀποτυγχάνω καί ἐπιθυμέω · μετά λύπη γάρ ὁ ἐπιθυμία · ἄτοπος δέ ἔοικα ὁ διά ἡδονή λυπέω . ἐλλείπω δέ ὁ περί ὁ ἡδονή καί ἥσσων ἤ δέω χαίρω οὐ πάνυ γίγνομαι · οὐ γάρ ἀνθρωπικός εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀναισθησία · καί γάρ ὁ λοιπός ζῷον διακρίνω ὁ βρῶμα , καί ὁ μέν χαίρω ὁ δέ οὐ · εἰ δέ τις μηδείς εἰμί ἡδύς μηδέ διαφέρω ἕτερος ἕτερος , πρόσω ἄν εἰμί ὁ ἄνθρωπος εἰμί · οὐ τυγχάνω δέ ὁ τοιοῦτος ὄνομα διά ὁ μή πάνυ γίγνομαι . ὁ δέ σώφρων μέσος μέν περί οὗτος ἔχω · οὔτε γάρ ἥδομαι ὅς μάλα ὁ ἀκόλαστος , ἀλλά μάλα δυσχεραίνω , οὐδέ ὅλος ὅς μή δέω οὐδέ σφόδρα τοιοῦτος οὐδείς , οὔτε ἄπειμι λυπέω οὐδέ ἐπιθυμέω , ἤ μέτριος , οὐδέ μάλα ἤ δέω , οὐδέ ὅτε μή δέω , οὐδέ ὅλος ὁ τοιοῦτος οὐδείς · ὅσος δέ πρός ὑγίεια εἰμί ἤ πρός εὐεξία ἡδύς εἰμί , οὗτος ὀρέγω μέτριος καί ὡς δέω , καί ὁ ἄλλος ἡδύς μή ἐμπόδιος οὗτος εἰμί ἤ παρά ὁ καλός ἤ ὑπέρ ὁ οὐσία . ὁ γάρ οὕτως ἔχω μάλα ἀγαπάω ὁ τοιοῦτος ἡδονή ὁ ἀξία · ὁ δέ σώφρων οὐ τοιοῦτος , ἀλλά ὡς ὁ ὀρθός λόγος .