aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 7.14
περὶ δὲ δὴ τῶν σωματικῶν ἡδονῶν ἐπισκεπτέον τοῖς λέγουσιν ὅτι ἔνιαί γε ἡδοναὶ αἱρεταὶ σφόδρα , οἷον αἱ καλαί , ἀλλʼ οὐχ αἱ σωματικαὶ καὶ περὶ ἃς ὁ ἀκόλαστος . διὰ τί οὖν αἱ ἐναντίαι λῦπαι μοχθηραί ; κακῷ γὰρ ἀγαθὸν ἐναντίον . ἢ οὕτως ἀγαθαὶ αἱ ἀναγκαῖαι , ὅτι καὶ τὸ μὴ κακὸν ἀγαθόν ἐστιν ; ἢ μέχρι του ἀγαθαί ; τῶν μὲν γὰρ ἕξεων καὶ κινήσεων ὅσων μὴ ἔστι τοῦ βελτίονος ὑπερβολή , οὐδὲ τῆς ἡδονῆς · ὅσων δʼ ἔστι , καὶ τῆς ἡδονῆς . ἔστιν δὲ τῶν σωματικῶν ἀγαθῶν ὑπερβολή , καὶ ὁ φαῦλος τῷ διώκειν τὴν ὑπερβολήν ἐστιν , ἀλλʼ οὐ τὰς ἀναγκαίας · πάντες γὰρ χαίρουσί πως καὶ ὄψοις καὶ οἴνοις καὶ ἀφροδισίοις , ἀλλʼ οὐχ ὡς δεῖ . ἐναντίως δʼ ἐπὶ τῆς λύπης · οὐ γὰρ τὴν ὑπερβολὴν φεύγει , ἀλλʼ ὅλως · οὐ γάρ ἐστι τῇ ὑπερβολῇ λύπη ἐναντία ἀλλʼ ἢ τῷ διώκοντι τὴν ὑπερβολήν . ἐπεὶ δʼ οὐ μόνον δεῖ τἀληθὲς εἰπεῖν ἀλλὰ καὶ τὸ αἴτιον τοῦ ψεύδους · τοῦτο γὰρ συμβάλλεται πρὸς τὴν πίστιν · ὅταν γὰρ εὔλογον φανῇ τὸ διὰ τί φαίνεται ἀληθὲς οὐκ ὂν ἀληθές , πιστεύειν ποιεῖ τῷ ἀληθεῖ μᾶλλον · ὥστε λεκτέον διὰ τί φαίνονται αἱ σωματικαὶ ἡδοναὶ αἱρετώτεραι . πρῶτον μὲν οὖν δὴ ὅτι ἐκκρούει τὴν λύπην · καὶ διὰ τὰς ὑπερβολὰς τῆς λύπης , ὡς οὔσης ἰατρείας , τὴν ἡδονὴν διώκουσι τὴν ὑπερβάλλουσαν καὶ ὅλως τὴν σωματικήν . σφοδραὶ δὲ γίνονται αἱ ἰατρεῖαι , διὸ καὶ διώκονται , διὰ τὸ παρὰ τὸ ἐναντίον φαίνεσθαι . καὶ οὐ σπουδαῖον δὴ δοκεῖ ἡ ἡδονὴ διὰ δύο ταῦτα , ὥσπερ εἴρηται , ὅτι αἳ μὲν φαύλης φύσεώς εἰσι πράξεις ( ἢ ἐκ γενετῆς , ὥσπερ θηρίου , ἢ διʼ ἔθος , οἷον αἱ τῶν φαύλων ἀνθρώπων ) , αἳ δʼ ἰατρεῖαι ἐνδεοῦς , καὶ ἔχειν βέλτιον ἢ γίνεσθαι · αἳ δὲ συμβαίνουσι τελεουμένων · κατὰ συμβεβηκὸς οὖν σπουδαῖαι . ἔτι διώκονται διὰ τὸ σφοδραὶ εἶναι ὑπὸ τῶν ἄλλαις μὴ δυναμένων χαίρειν · αὐτοὶ γοῦν αὑτοῖς δίψας τινὰς παρασκευάζουσιν . ὅταν μὲν οὖν ἀβλαβεῖς , ἀνεπιτίμητον , ὅταν δὲ βλαβεράς , φαῦλον . οὔτε γὰρ ἔχουσιν ἕτερα ἐφʼ οἷς χαίρουσιν , τό τε μηδέτερον πολλοῖς λυπηρὸν διὰ τὴν φύσιν . ἀεὶ γὰρ πονεῖ τὸ ζῷον , ὥσπερ καὶ οἱ φυσιολόγοι μαρτυροῦσι , τὸ ὁρᾶν , τὸ ἀκούειν φάσκοντες εἶναι λυπηρόν · ἀλλʼ ἤδη συνήθεις ἐσμέν , ὡς φασίν . ὁμοίως δʼ ἐν μὲν τῇ νεότητι διὰ τὴν αὔξησιν ὥσπερ οἱ οἰνωμένοι διάκεινται , καὶ ἡδὺ ἡ νεότης . οἱ δὲ μελαγχολικοὶ τὴν φύσιν δέονται ἀεὶ ἰατρείας · καὶ γὰρ τὸ σῶμα δακνόμενον διατελεῖ διὰ τὴν κρᾶσιν , καὶ ἀεὶ ἐν ὀρέξει σφοδρᾷ εἰσίν · ἐξελαύνει δὲ ἡδονὴ λύπην ἥ τʼ ἐναντία καὶ ἡ τυχοῦσα , ἐὰν ᾖ ἰσχυρά · καὶ διὰ ταῦτα ἀκόλαστοι καὶ φαῦλοι γίνονται . αἱ δʼ ἄνευ λυπῶν οὐκ ἔχουσιν ὑπερβολήν · αὗται δὲ τῶν φύσει ἡδέων καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκός . λέγω δὲ κατὰ συμβεβηκὸς ἡδέα τὰ ἰατρεύοντα · ὅτι γὰρ συμβαίνει ἰατρεύεσθαι τοῦ ὑπομένοντος ὑγιοῦς πράττοντός τι , διὰ τοῦτο ἡδὺ δοκεῖ εἶναι · φύσει δʼ ἡδέα , ἃ ποιεῖ πρᾶξιν τῆς τοιᾶσδε φύσεως . οὐκ ἀεὶ δʼ οὐθὲν ἡδὺ τὸ αὐτὸ διὰ τὸ μὴ ἁπλῆν ἡμῶν εἶναι τὴν φύσιν , ἀλλʼ ἐνεῖναί τι καὶ ἕτερον , καθὸ φθαρτοί , ὥστε ἄν τι θάτερον πράττῃ , τοῦτο τῇ ἑτέρᾳ φύσει παρὰ φύσιν , ὅταν δʼ ἰσάζῃ , οὔτε λυπηρὸν δοκεῖ οὔθʼ ἡδὺ τὸ πραττόμενον · ἐπεὶ εἴ του ἡ φύσις ἁπλῆ εἴη , ἀεὶ ἡ αὐτὴ πρᾶξις ἡδίστη ἔσται . διὸ ὁ θεὸς ἀεὶ μίαν καὶ ἁπλῆν χαίρει ἡδονήν · οὐ γὰρ μόνον κινήσεώς ἐστιν ἐνέργεια ἀλλὰ καὶ ἀκινησίας , καὶ ἡδονὴ μᾶλλον ἐν ἠρεμίᾳ ἐστὶν ἢ ἐν κινήσει . μεταβολὴ δὲ πάντων γλυκύ , κατὰ τὸν ποιητήν , διὰ πονηρίαν τινά · ὥσπερ γὰρ ἄνθρωπος εὐμετάβολος ὁ πονηρός , καὶ ἡ φύσις ἡ δεομένη μεταβολῆς · οὐ γὰρ ἁπλῆ οὐδʼ ἐπιεικής . περὶ μὲν οὖν ἐγκρατείας καὶ ἀκρασίας καὶ περὶ ἡδονῆς καὶ λύπης εἴρηται , καὶ τί ἕκαστον καὶ πῶς τὰ μὲν ἀγαθὰ αὐτῶν ἐστὶ τὰ δὲ κακά · λοιπὸν δὲ καὶ περὶ φιλίας ἐροῦμεν .
Lemmas: περί δέ δή ὁ σωματικός ἡδονή ἐπισκοπέω ὁ λέγω ὅτι ἔνιοι γε ἡδονή αἱρετός σφόδρα , οἷος ὁ καλός , ἀλλά οὐ ὁ σωματικός καί περί ὅς ὁ ἀκόλαστος . διά τίς οὖν ὁ ἐναντίος λύπη μοχθηρός ; κακός γάρ ἀγαθός ἐναντίος . ἤ οὕτως ἀγαθός ὁ ἀναγκαῖος , ὅτι καί ὁ μή κακός ἀγαθός εἰμί ; ἤ μέχρι τις ἀγαθός ; ὁ μέν γάρ ἕξις καί κίνησις ὅσος μή εἰμί ὁ ἀγαθός ὑπερβολή , οὐδέ ὁ ἡδονή · ὅσος δέ εἰμί , καί ὁ ἡδονή . εἰμί δέ ὁ σωματικός ἀγαθός ὑπερβολή , καί ὁ φαῦλος ὁ διώκω ὁ ὑπερβολή εἰμί , ἀλλά οὐ ὁ ἀναγκαῖος · πᾶς γάρ χαίρω πως καί ὄψον καί οἶνος καί ἀφροδίσιος , ἀλλά οὐ ὡς δέω . ἐναντίος δέ ἐπί ὁ λύπη · οὐ γάρ ὁ ὑπερβολή φεύγω , ἀλλά ὅλος · οὐ γάρ εἰμί ὁ ὑπερβολή λύπη ἐναντίος ἀλλά ἤ ὁ διώκω ὁ ὑπερβολή . ἐπεί δέ οὐ μόνος δέω ἀληθής λέγω ἀλλά καί ὁ αἴτιος ὁ ψεῦδος · οὗτος γάρ συμβάλλω πρός ὁ πίστις · ὅταν γάρ εὔλογος φαίνω ὁ διά τίς φαίνω ἀληθής οὐ εἰμί ἀληθής , πιστεύω ποιέω ὁ ἀληθής μάλα · ὥστε λεκτέος διά τίς φαίνω ὁ σωματικός ἡδονή αἱρετός . πρῶτος μέν οὖν δή ὅτι ἐκκρούω ὁ λύπη · καί διά ὁ ὑπερβολή ὁ λύπη , ὡς εἰμί ἰατρεία , ὁ ἡδονή διώκω ὁ ὑπερβάλλω καί ὅλος ὁ σωματικός . σφοδρός δέ γίγνομαι ὁ ἰατρεία , διό καί διώκω , διά ὁ παρά ὁ ἐναντίος φαίνω . καί οὐ σπουδαῖος δή δοκέω ὁ ἡδονή διά δύο οὗτος , ὥσπερ λέγω , ὅτι ὁ μέν φαῦλος φύσις εἰμί πρᾶξις ( ἤ ἐκ γενετή , ὥσπερ θηρίον , ἤ διά ἔθος , οἷος ὁ ὁ φαῦλος ἄνθρωπος ) , ὁ δέ ἰατρεία ἐνδεής , καί ἔχω ἀγαθός ἤ γίγνομαι · ὁ δέ συμβαίνω τελειόω · κατά συμβαίνω οὖν σπουδαῖος . ἔτι διώκω διά ὁ σφοδρός εἰμί ὑπό ὁ ἄλλος μή δύναμαι χαίρω · αὐτός γοῦν ἑαυτοῦ δίψα τις παρασκευάζω . ὅταν μέν οὖν ἀβλαβής , ἀνεπιτίμητος , ὅταν δέ βλαβερός , φαῦλος . οὔτε γάρ ἔχω ἕτερος ἐπί ὅς χαίρω , ὁ τε μηδέτερος πολύς λυπηρός διά ὁ φύσις . ἀεί γάρ πονέω ὁ ζῷον , ὥσπερ καί ὁ φυσιόλογος μαρτυρέω , ὁ ὁράω , ὁ ἀκούω φάσκω εἰμί λυπηρός · ἀλλά ἤδη συνήθης εἰμί , ὡς φημί . ὅμοιος δέ ἐν μέν ὁ νεότης διά ὁ αὔξησις ὥσπερ ὁ οἰνόω διάκειμαι , καί ἡδύς ὁ νεότης . ὁ δέ μελαγχολικός ὁ φύσις δέω ἀεί ἰατρεία · καί γάρ ὁ σῶμα δάκνω διατελέω διά ὁ κρᾶσις , καί ἀεί ἐν ὄρεξις σφοδρός εἰμί · ἐξελαύνω δέ ἡδονή λύπη ὁ τε ἐναντίος καί ὁ τυγχάνω , ἐάν εἰμί ἰσχυρός · καί διά οὗτος ἀκόλαστος καί φαῦλος γίγνομαι . ὁ δέ ἄνευ λύπη οὐ ἔχω ὑπερβολή · οὗτος δέ ὁ φύσις ἡδύς καί μή κατά συμβαίνω . λέγω δέ κατά συμβαίνω ἡδύς ὁ ἰατρεύω · ὅτι γάρ συμβαίνω ἰατρεύω ὁ ὑπομένω ὑγιής πράσσω τις , διά οὗτος ἡδύς δοκέω εἰμί · φύσις δέ ἡδύς , ὅς ποιέω πρᾶξις ὁ τοιόσδε φύσις . οὐ ἀεί δέ οὐδείς ἡδύς ὁ αὐτός διά ὁ μή ἁπλόος ἐγώ εἰμί ὁ φύσις , ἀλλά ἔνειμι τις καί ἕτερος , καθό φθαρτός , ὥστε ἐάν τις ἕτερος πράσσω , οὗτος ὁ ἕτερος φύσις παρά φύσις , ὅταν δέ ἰσάζω , οὔτε λυπηρός δοκέω οὔτε ἡδύς ὁ πράσσω · ἐπεί εἰ τις ὁ φύσις ἁπλόος εἰμί , ἀεί ὁ αὐτός πρᾶξις ἡδύς εἰμί . διό ὁ θεός ἀεί εἷς καί ἁπλόος χαίρω ἡδονή · οὐ γάρ μόνος κίνησις εἰμί ἐνέργεια ἀλλά καί ἀκινησία , καί ἡδονή μάλα ἐν ἠρεμία εἰμί ἤ ἐν κίνησις . μεταβολή δέ πᾶς γλυκύς , κατά ὁ ποιητής , διά πονηρία τις · ὥσπερ γάρ ἄνθρωπος εὐμετάβολος ὁ πονηρός , καί ὁ φύσις ὁ δέω μεταβολή · οὐ γάρ ἁπλόος οὐδέ ἐπιεικής . περί μέν οὖν ἐγκράτεια καί ἀκρασία καί περί ἡδονή καί λύπη λέγω , καί τίς ἕκαστος καί πῶς ὁ μέν ἀγαθός αὐτός εἰμί ὁ δέ κακός · λοιπός δέ καί περί φιλία λέγω .