aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 10.3
οὐ μὴν οὐδʼ εἰ μὴ τῶν ποιοτήτων ἐστὶν ἡ ἡδονή , διὰ τοῦτʼ οὐδὲ τῶν ἀγαθῶν · οὐδὲ γὰρ αἱ τῆς ἀρετῆς ἐνέργειαι ποιότητές εἰσιν , οὐδʼ ἡ εὐδαιμονία . λέγουσι δὲ τὸ μὲν ἀγαθὸν ὡρίσθαι , τὴν δʼ ἡδονὴν ἀόριστον εἶναι , ὅτι δέχεται τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον . εἰ μὲν οὖν ἐκ τοῦ ἥδεσθαι τοῦτο κρίνουσι , καὶ περὶ τὴν δικαιοσύνην καὶ τὰς ἄλλας ἀρετάς , καθʼ ἃς ἐναργῶς φασὶ μᾶλλον καὶ ἧττον τοὺς ποιοὺς ὑπάρχειν καὶ πράττειν κατὰ τὰς ἀρετάς , ἔσται ταὐτά · δίκαιοι γάρ εἰσι μᾶλλον καὶ ἀνδρεῖοι , ἔστι δὲ καὶ δικαιοπραγεῖν καὶ σωφρονεῖν μᾶλλον καὶ ἧττον . εἰ δὲ ταῖς ἡδοναῖς , μή ποτʼ οὐ λέγουσι τὸ αἴτιον , ἂν ὦσιν αἳ μὲν ἀμιγεῖς αἳ δὲ μικταί . καὶ τί κωλύει , καθάπερ ὑγίεια ὡρισμένη οὖσα δέχεται τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον , οὕτω καὶ τὴν ἡδονήν ; οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ συμμετρία ἐν πᾶσίν ἐστιν , οὐδʼ ἐν τῷ αὐτῷ μία τις ἀεί , ἀλλʼ ἀνιεμένη διαμένει ἕως τινός , καὶ διαφέρει τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον . τοιοῦτον δὴ καὶ τὸ περὶ τὴν ἡδονὴν ἐνδέχεται εἶναι . τέλειόν τε τἀγαθὸν τιθέντες , τὰς δὲ κινήσεις καὶ τὰς γενέσεις ἀτελεῖς , τὴν ἡδονὴν κίνησιν καὶ γένεσιν ἀποφαίνειν πειρῶνται . οὐ καλῶς δʼ ἐοίκασι λέγειν οὐδʼ εἶναι κίνησιν . πάσῃ γὰρ οἰκεῖον εἶναι δοκεῖ τάχος καὶ βραδυτής , καὶ εἰ μὴ καθʼ αὑτήν , οἷον τῇ τοῦ κόσμου , πρὸς ἄλλο · τῇ δʼ ἡδονῇ τούτων οὐδέτερον ὑπάρχει . ἡσθῆναι μὲν γὰρ ἔστι ταχέως ὥσπερ ὀργισθῆναι , ἥδεσθαι δʼ οὔ , οὐδὲ πρὸς ἕτερον , βαδίζειν δὲ καὶ αὔξεσθαι καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα . μεταβάλλειν μὲν οὖν εἰς τὴν ἡδονὴν ταχέως καὶ βραδέως ἔστιν , ἐνεργεῖν δὲ κατʼ αὐτὴν οὐκ ἔστι ταχέως , λέγω δʼ ἥδεσθαι . γένεσίς τε πῶς ἂν εἴη ; δοκεῖ γὰρ οὐκ ἐκ τοῦ τυχόντος τὸ τυχὸν γίνεσθαι , ἀλλʼ ἐξ οὗ γίνεται , εἰς τοῦτο διαλύεσθαι · καὶ οὗ γένεσις ἡ ἡδονή , τούτου ἡ λύπη φθορά . καὶ λέγουσι δὲ τὴν μὲν λύπην ἔνδειαν τοῦ κατὰ φύσιν εἶναι , τὴν δʼ ἡδονὴν ἀναπλήρωσιν . ταῦτα δὲ σωματικά ἐστι τὰ πάθη . εἰ δή ἐστι τοῦ κατὰ φύσιν ἀναπλήρωσις ἡ ἡδονή , ἐν ᾧ ἡ ἀναπλήρωσις , τοῦτʼ ἂν καὶ ἥδοιτο · τὸ σῶμα ἄρα · οὐ δοκεῖ δέ · οὐδʼ ἔστιν ἄρα ἡ ἀναπλήρωσις ἡδονή , ἀλλὰ γινομένης μὲν ἀναπληρώσεως ἥδοιτʼ ἄν τις , καὶ † τεμνόμενοσ † λυποῖτο . ἡ δόξα δʼ αὕτη δοκεῖ γεγενῆσθαι ἐκ τῶν περὶ τὴν τροφὴν λυπῶν καὶ ἡδονῶν · ἐνδεεῖς γὰρ γενομένους καὶ προλυπηθέντας ἥδεσθαι τῇ ἀναπληρώσει . τοῦτο δʼ οὐ περὶ πάσας συμβαίνει τὰς ἡδονάς · ἄλυποι γάρ εἰσιν αἵ τε μαθηματικαὶ καὶ τῶν κατὰ τὰς αἰσθήσεις αἱ διὰ τῆς ὀσφρήσεως , καὶ ἀκροάματα δὲ καὶ ὁράματα πολλὰ καὶ μνῆμαι καὶ ἐλπίδες . τίνος οὖν αὗται γενέσεις ἔσονται ; οὐδενὸς γὰρ ἔνδεια γεγένηται , οὗ γένοιτʼ ἂν ἀναπλήρωσις . πρὸς δὲ τοὺς προφέροντας τὰς ἐπονειδίστους τῶν ἡδονῶν λέγοι τις ἂν ὅτι οὐκ ἔστι ταῦθʼ ἡδέα ( οὐ γὰρ εἰ τοῖς κακῶς διακειμένοις ἡδέα ἐστίν , οἰητέον αὐτὰ καὶ ἡδέα εἶναι πλὴν τούτοις , καθάπερ οὐδὲ τὰ τοῖς κάμνουσιν ὑγιεινὰ ἢ γλυκέα ἢ πικρά , οὐδʼ αὖ λευκὰ τὰ φαινόμενα τοῖς ὀφθαλμιῶσιν ) · ἢ οὕτω λέγοι τις ἄν , ὅτι αἱ μὲν ἡδοναὶ αἱρεταί εἰσιν , οὐ μὴν ἀπό γε τούτων , ὥσπερ καὶ τὸ πλουτεῖν , προδόντι δʼ οὔ , καὶ τὸ ὑγιαίνειν , οὐ μὴν ὁτιοῦν φαγόντι · ἢ τῷ εἴδει διαφέρουσιν αἱ ἡδοναί · ἕτεραι γὰρ αἱ ἀπὸ τῶν καλῶν τῶν ἀπὸ τῶν αἰσχρῶν , καὶ οὐκ ἔστιν ἡσθῆναι τὴν τοῦ δικαίου μὴ ὄντα δίκαιον οὐδὲ τὴν τοῦ μουσικοῦ μὴ ὄντα μουσικόν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . ἐμφανίζειν δὲ δοκεῖ καὶ ὁ φίλος ἕτερος ὢν τοῦ κόλακος οὐκ οὖσαν ἀγαθὸν τὴν ἡδονὴν ἢ διαφόρους εἴδει · ὃ μὲν γὰρ πρὸς τἀγαθὸν ὁμιλεῖν δοκεῖ , ὃ δὲ πρὸς ἡδονήν , καὶ τῷ μὲν ὀνειδίζεται , τὸν δʼ ἐπαινοῦσιν ὡς πρὸς ἕτερα ὁμιλοῦντα . οὐδείς τʼ ἂν ἕλοιτο ζῆν παιδίου διάνοιαν ἔχων διὰ βίου , ἡδόμενος ἐφʼ οἷς τὰ παιδία ὡς οἷόν τε μάλιστα , οὐδὲ χαίρειν ποιῶν τι τῶν αἰσχίστων , μηδέποτε μέλλων λυπηθῆναι . περὶ πολλά τε σπουδὴν ποιησαίμεθʼ ἂν καὶ εἰ μηδεμίαν ἐπιφέροι ἡδονήν , οἷον ὁρᾶν , μνημονεύειν , εἰδέναι , τὰς ἀρετὰς ἔχειν . εἰ δʼ ἐξ ἀνάγκης ἕπονται τούτοις ἡδοναί , οὐδὲν διαφέρει · ἑλοίμεθα γὰρ ἂν ταῦτα καὶ εἰ μὴ γίνοιτʼ ἀπʼ αὐτῶν ἡδονή . ὅτι μὲν οὖν οὔτε τἀγαθὸν ἡ ἡδονὴ οὔτε πᾶσα αἱρετή , δῆλον ἔοικεν εἶναι , καὶ ὅτι εἰσί τινες αἱρεταὶ καθʼ αὑτὰς διαφέρουσαι τῷ εἴδει ἢ ἀφʼ ὧν . τὰ μὲν οὖν λεγόμενα περὶ τῆς ἡδονῆς καὶ λύπης ἱκανῶς εἰρήσθω .
Lemmas: οὐ μήν οὐδέ εἰ μή ὁ ποιότης εἰμί ὁ ἡδονή , διά οὗτος οὐδέ ὁ ἀγαθός · οὐδέ γάρ ὁ ὁ ἀρετή ἐνέργεια ποιότης εἰμί , οὐδέ ὁ εὐδαιμονία . λέγω δέ ὁ μέν ἀγαθός ὁρίζω , ὁ δέ ἡδονή ἀόριστος εἰμί , ὅτι δέχομαι ὁ μάλα καί ἥσσων . εἰ μέν οὖν ἐκ ὁ ἥδομαι οὗτος κρίνω , καί περί ὁ δικαιοσύνη καί ὁ ἄλλος ἀρετή , κατά ὅς ἐναργής φημί μάλα καί ἥσσων ὁ ποιός ὑπάρχω καί πράσσω κατά ὁ ἀρετή , εἰμί αὐτός · δίκαιος γάρ εἰμί μάλα καί ἀνδρεῖος , εἰμί δέ καί δικαιοπραγέω καί σωφρονέω μάλα καί ἥσσων . εἰ δέ ὁ ἡδονή , μή ποτέ οὐ λέγω ὁ αἴτιος , ἐάν εἰμί ὁ μέν ἀμιγής ὁ δέ μικτός . καί τίς κωλύω , καθά ὑγίεια ὁρίζω εἰμί δέχομαι ὁ μάλα καί ἥσσων , οὕτως καί ὁ ἡδονή ; οὐ γάρ ὁ αὐτός συμμετρία ἐν πᾶς εἰμί , οὐδέ ἐν ὁ αὐτός εἷς τις ἀεί , ἀλλά ἀνίημι διαμένω ἕως τις , καί διαφέρω ὁ μάλα καί ἥσσων . τοιοῦτος δή καί ὁ περί ὁ ἡδονή ἐνδέχομαι εἰμί . τέλειος τε ἀγαθός τίθημι , ὁ δέ κίνησις καί ὁ γένεσις ἀτελής , ὁ ἡδονή κίνησις καί γένεσις ἀποφαίνω πειράω . οὐ καλός δέ ἔοικα λέγω οὐδέ εἰμί κίνησις . πᾶς γάρ οἰκεῖος εἰμί δοκέω τάχος καί βραδυτής , καί εἰ μή κατά ἑαυτοῦ , οἷος ὁ ὁ κόσμος , πρός ἄλλος · ὁ δέ ἡδονή οὗτος οὐδέτερος ὑπάρχω . ἥδομαι μέν γάρ εἰμί ταχύς ὥσπερ ὀργίζω , ἥδομαι δέ οὐ , οὐδέ πρός ἕτερος , βαδίζω δέ καί αὐξάνω καί πᾶς ὁ τοιοῦτος . μεταβάλλω μέν οὖν εἰς ὁ ἡδονή ταχύς καί βραδύς εἰμί , ἐνεργέω δέ κατά αὐτός οὐ εἰμί ταχύς , λέγω δέ ἥδομαι . γένεσις τε πῶς ἄν εἰμί ; δοκέω γάρ οὐ ἐκ ὁ τυγχάνω ὁ τυγχάνω γίγνομαι , ἀλλά ἐκ ὅς γίγνομαι , εἰς οὗτος διαλύω · καί ὅς γένεσις ὁ ἡδονή , οὗτος ὁ λύπη φθορά . καί λέγω δέ ὁ μέν λύπη ἔνδεια ὁ κατά φύσις εἰμί , ὁ δέ ἡδονή ἀναπλήρωσις . οὗτος δέ σωματικός εἰμί ὁ πάθος . εἰ δή εἰμί ὁ κατά φύσις ἀναπλήρωσις ὁ ἡδονή , ἐν ὅς ὁ ἀναπλήρωσις , οὗτος ἄν καί ἥδομαι · ὁ σῶμα ἄρα · οὐ δοκέω δέ · οὐδέ εἰμί ἄρα ὁ ἀναπλήρωσις ἡδονή , ἀλλά γίγνομαι μέν ἀναπλήρωσις ἥδομαι ἄν τις , καί † τέμνω † λυπέω . ὁ δόξα δέ οὗτος δοκέω γίγνομαι ἐκ ὁ περί ὁ τροφή λύπη καί ἡδονή · ἐνδεής γάρ γίγνομαι καί προλυπέομαι ἥδομαι ὁ ἀναπλήρωσις . οὗτος δέ οὐ περί πᾶς συμβαίνω ὁ ἡδονή · ἄλυπος γάρ εἰμί ὁ τε μαθηματικός καί ὁ κατά ὁ αἴσθησις ὁ διά ὁ ὄσφρησις , καί ἀκρόαμα δέ καί ὅραμα πολύς καί μνήμη καί ἐλπίς . τίς οὖν οὗτος γένεσις εἰμί ; οὐδείς γάρ ἔνδεια γίγνομαι , ὅς γίγνομαι ἄν ἀναπλήρωσις . πρός δέ ὁ προφέρω ὁ ἐπονείδιστος ὁ ἡδονή λέγω τις ἄν ὅτι οὐ εἰμί οὗτος ἡδύς ( οὐ γάρ εἰ ὁ κακός διάκειμαι ἡδύς εἰμί , οἴομαι αὐτός καί ἡδύς εἰμί πλήν οὗτος , καθά οὐδέ ὁ ὁ κάμνω ὑγιεινός ἤ γλυκύς ἤ πικρός , οὐδέ αὖ λευκός ὁ φαίνω ὁ ὀφθαλμιάω ) · ἤ οὕτως λέγω τις ἄν , ὅτι ὁ μέν ἡδονή αἱρετός εἰμί , οὐ μήν ἀπό γε οὗτος , ὥσπερ καί ὁ πλουτέω , προδίδωμι δέ οὐ , καί ὁ ὑγιαίνω , οὐ μήν ὁστισοῦν ἐσθίω · ἤ ὁ εἶδος διαφέρω ὁ ἡδονή · ἕτερος γάρ ὁ ἀπό ὁ καλός ὁ ἀπό ὁ αἰσχρός , καί οὐ εἰμί ἥδομαι ὁ ὁ δίκαιος μή εἰμί δίκαιος οὐδέ ὁ ὁ μουσικός μή εἰμί μουσικός , ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . ἐμφανίζω δέ δοκέω καί ὁ φίλος ἕτερος εἰμί ὁ κόλαξ οὐ εἰμί ἀγαθός ὁ ἡδονή ἤ διάφορος εἶδος · ὁ μέν γάρ πρός ἀγαθός ὁμιλέω δοκέω , ὁ δέ πρός ἡδονή , καί ὁ μέν ὀνειδίζω , ὁ δέ ἐπαινέω ὡς πρός ἕτερος ὁμιλέω . οὐδείς τε ἄν αἱρέω ζάω παιδίον διάνοια ἔχω διά βίος , ἥδομαι ἐπί ὅς ὁ παιδίον ὡς οἷος τε μάλα , οὐδέ χαίρω ποιέω τις ὁ αἰσχρός , μηδέποτε μέλλω λυπέω . περί πολύς τε σπουδή ποιέω ἄν καί εἰ μηδείς ἐπιφέρω ἡδονή , οἷος ὁράω , μνημονεύω , οἶδα , ὁ ἀρετή ἔχω . εἰ δέ ἐκ ἀνάγκη ἕπομαι οὗτος ἡδονή , οὐδείς διαφέρω · αἱρέω γάρ ἄν οὗτος καί εἰ μή γίγνομαι ἀπό αὐτός ἡδονή . ὅτι μέν οὖν οὔτε ἀγαθός ὁ ἡδονή οὔτε πᾶς αἱρετός , δῆλος ἔοικα εἰμί , καί ὅτι εἰμί τις αἱρετός κατά ἑαυτοῦ διαφέρω ὁ εἶδος ἤ ἀπό ὅς . ὁ μέν οὖν λέγω περί ὁ ἡδονή καί λύπη ἱκανός λέγω .