aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 9.9
ἀμφισβητεῖται δὲ καὶ περὶ τὸν εὐδαίμονα , εἰ δεήσεται φίλων ἢ μή . οὐθὲν γάρ φασι δεῖν φίλων τοῖς μακαρίοις καὶ αὐτάρκεσιν · ὑπάρχειν γὰρ αὐτοῖς τἀγαθά · αὐτάρκεις οὖν ὄντας οὐδενὸς προσδεῖσθαι , τὸν δὲ φίλον , ἕτερον αὐτὸν ὄντα , πορίζειν ἃ διʼ αὑτοῦ ἀδυνατεῖ · ὅθεν ὅταν ὁ δαίμων εὖ διδῷ , τί δεῖ φίλων ; ἔοικε δʼ ἀτόπῳ τὸ πάντʼ ἀπονέμοντας τἀγαθὰ τῷ εὐδαίμονι φίλους μὴ ἀποδιδόναι , ὃ δοκεῖ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν μέγιστον εἶναι . εἴ τε φίλου μᾶλλόν ἐστι τὸ εὖ ποιεῖν ἢ πάσχειν , καὶ ἔστι τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τῆς ἀρετῆς τὸ εὐεργετεῖν , κάλλιον δʼ εὖ ποιεῖν φίλους ὀθνείων , τῶν εὖ πεισομένων δεήσεται ὁ σπουδαῖος . διὸ καὶ ἐπιζητεῖται πότερον ἐν εὐτυχίαις μᾶλλον δεῖ φίλων ἢ ἐν ἀτυχίαις , ὡς καὶ τοῦ ἀτυχοῦντος δεομένου τῶν εὐεργετησόντων καὶ τῶν εὐτυχούντων οὓς εὖ ποιήσουσιν . ἄτοπον δʼ ἴσως καὶ τὸ μονώτην ποιεῖν τὸν μακάριον · οὐδεὶς γὰρ ἕλοιτʼ ἂν καθʼ αὑτὸν τὰ πάντʼ ἔχειν ἀγαθά · πολιτικὸν γὰρ ὁ ἄνθρωπος καὶ συζῆν πεφυκός . καὶ τῷ εὐδαίμονι δὴ τοῦθʼ ὑπάρχει · τὰ γὰρ τῇ φύσει ἀγαθὰ ἔχει , δῆλον δʼ ὡς μετὰ φίλων καὶ ἐπιεικῶν κρεῖττον ἢ μετʼ ὀθνείων καὶ τῶν τυχόντων συνημερεύειν . δεῖ ἄρα τῷ εὐδαίμονι φίλων . τί οὖν λέγουσιν οἱ πρῶτοι , καὶ πῇ ἀληθεύουσιν ; ἢ ὅτι οἱ πολλοὶ φίλους οἴονται τοὺς χρησίμους εἶναι ; τῶν τοιούτων μὲν οὖν οὐδὲν δεήσεται ὁ μακάριος , ἐπειδὴ τἀγαθὰ ὑπάρχει αὐτῷ · οὐδὲ δὴ τῶν διὰ τὸ ἡδύ , ἢ ἐπὶ μικρόν ( ἡδὺς γὰρ ὁ βίος ὢν οὐδὲν δεῖται ἐπεισάκτου ἡδονῆς ) · οὐ δεόμενος δὲ τῶν τοιούτων φίλων οὐ δοκεῖ δεῖσθαι φίλων . τὸ δʼ οὐκ ἔστιν ἴσως ἀληθές . ἐν ἀρχῇ γὰρ εἴρηται ὅτι ἡ εὐδαιμονία ἐνέργειά τις ἐστίν , ἡ δʼ ἐνέργεια δῆλον ὅτι γίνεται καὶ οὐχ ὑπάρχει ὥσπερ κτῆμά τι . εἰ δὲ τὸ εὐδαιμονεῖν ἐστὶν ἐν τῷ ζῆν καὶ ἐνεργεῖν , τοῦ δʼ ἀγαθοῦ ἡ ἐνέργεια σπουδαία καὶ ἡδεῖα καθʼ αὑτήν , καθάπερ ἐν ἀρχῇ εἴρηται , ἔστι δὲ καὶ τὸ οἰκεῖον τῶν ἡδέων , θεωρεῖν δὲ μᾶλλον τοὺς πέλας δυνάμεθα ἢ ἑαυτοὺς καὶ τὰς ἐκείνων πράξεις ἢ τὰς οἰκείας , αἱ τῶν σπουδαίων δὲ πράξεις φίλων ὄντων ἡδεῖαι τοῖς ἀγαθοῖς ʽἁ̓́μφω γὰρ ἔχουσι τὰ τῇ φύσει ἡδέἀ · ὁ μακάριος δὴ φίλων τοιούτων δεήσεται , εἴπερ θεωρεῖν προαιρεῖται πράξεις ἐπιεικεῖς καὶ οἰκείας , τοιαῦται δʼ αἱ τοῦ ἀγαθοῦ φίλου ὄντος . οἴονταί τε δεῖν ἡδέως ζῆν τὸν εὐδαίμονα . μονώτῃ μὲν οὖν χαλεπὸς ὁ βίος · οὐ γὰρ ῥᾴδιον καθʼ αὑτὸν ἐνεργεῖν συνεχῶς , μεθʼ ἑτέρων δὲ καὶ πρὸς ἄλλους ῥᾷον . ἔσται οὖν ἡ ἐνέργεια συνεχεστέρα , ἡδεῖα οὖσα καθʼ αὑτήν , ὃ δεῖ περὶ τὸν μακάριον εἶναι · ὁ γὰρ σπουδαῖος , ᾗ σπουδαῖος , ταῖς κατʼ ἀρετὴν πράξεσι χαίρει , ταῖς δʼ ἀπὸ κακίας δυσχεραίνει , καθάπερ ὁ μουσικὸς τοῖς καλοῖς μέλεσιν ἥδεται , ἐπὶ δὲ τοῖς φαύλοις λυπεῖται . γίνοιτο δʼ ἂν καὶ ἄσκησίς τις τῆς ἀρετῆς ἐκ τοῦ συζῆν τοῖς ἀγαθοῖς , καθάπερ καὶ Θέογνίς φησιν . φυσικώτερον δʼ ἐπισκοποῦσιν ἔοικεν ὁ σπουδαῖος φίλος τῷ σπουδαίῳ τῇ φύσει αἱρετὸς εἶναι . τὸ γὰρ τῇ φύσει ἀγαθὸν εἴρηται ὅτι τῷ σπουδαίῳ ἀγαθὸν καὶ ἡδύ ἐστι καθʼ αὑτό . τὸ δὲ ζῆν ὁρίζονται τοῖς ζῴοις δυνάμει αἰσθήσεως , ἀνθρώποις δʼ αἰσθήσεως ἢ νοήσεως · ἡ δὲ δύναμις εἰς τὴν ἐνέργειαν ἀνάγεται , τὸ δὲ κύριον ἐν τῇ ἐνεργείᾳ · ἔοικε δὴ τὸ ζῆν εἶναι κυρίως τὸ αἰσθάνεσθαι ἢ νοεῖν . τὸ δὲ ζῆν τῶν καθʼ αὑτὸ ἀγαθῶν καὶ ἡδέων · ὡρισμένον γάρ , τὸ δʼ ὡρισμένον τῆς τἀγαθοῦ φύσεως · τὸ δὲ τῇ φύσει ἀγαθὸν καὶ τῷ ἐπιεικεῖ · διόπερ ἔοικε πᾶσιν ἡδὺ εἶναι · οὐ δεῖ δὲ λαμβάνειν μοχθηρὰν ζωὴν καὶ διεφθαρμένην , οὐδʼ ἐν λύπαις · ἀόριστος γὰρ ἡ τοιαύτη , καθάπερ τὰ ὑπάρχοντα αὐτῇ . ἐν τοῖς ἐχομένοις δὲ περὶ τῆς λύπης ἔσται φανερώτερον . εἰ δʼ αὐτὸ τὸ ζῆν ἀγαθὸν καὶ ἡδύ ( ἔοικε δὲ καὶ ἐκ τοῦ πάντας ὀρέγεσθαι αὐτοῦ , καὶ μάλιστα τοὺς ἐπιεικεῖς καὶ μακαρίους · τούτοις γὰρ ὁ βίος αἱρετώτατος , καὶ ἡ τούτων μακαριωτάτη ζωή ) , ὁ δʼ ὁρῶν ὅτι ὁρᾷ αἰσθάνεται καὶ ὁ ἀκούων ὅτι ἀκούει καὶ ὁ βαδίζων ὅτι βαδίζει , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ἔστι τι τὸ αἰσθανόμενον ὅτι ἐνεργοῦμεν , ὥστε ἂν αἰσθανώμεθʼ , ὅτι αἰσθανόμεθα , κἂν νοῶμεν , ὅτι νοοῦμεν , τὸ δʼ ὅτι αἰσθανόμεθα ἢ νοοῦμεν , ὅτι ἐσμέν ( τὸ γὰρ εἶναι ἦν αἰσθάνεσθαι ἢ νοεῖν ) , τὸ δʼ αἰσθάνεσθαι ὅτι ζῇ , τῶν ἡδέων καθʼ αὑτό ( φύσει γὰρ ἀγαθὸν ζωή , τὸ δʼ ἀγαθὸν ὑπάρχον ἐν ἑαυτῷ αἰσθάνεσθαι ἡδύ ) , αἱρετὸν δὲ τὸ ζῆν καὶ μάλιστα τοῖς ἀγαθοῖς , ὅτι τὸ εἶναι ἀγαθόν ἐστιν αὐτοῖς καὶ ἡδύ ( συναισθανόμενοι γὰρ τοῦ καθʼ αὑτὸ ἀγαθοῦ ἥδονται ) , ὡς δὲ πρὸς ἑαυτὸν ἔχει ὁ σπουδαῖος , καὶ πρὸς τὸν φίλον ( ἕτερος γὰρ αὐτὸς ὁ φίλος ἐστίν ) · καθάπερ οὖν τὸ αὐτὸν εἶναι αἱρετόν ἐστιν ἑκάστῳ , οὕτω καὶ τὸ τὸν φίλον , ἢ παραπλησίως . τὸ δʼ εἶναι ἦν αἱρετὸν διὰ τὸ αἰσθάνεσθαι αὑτοῦ ἀγαθοῦ ὄντος , ἡ δὲ τοιαύτη αἴσθησις ἡδεῖα καθʼ ἑαυτήν . συναισθάνεσθαι ἄρα δεῖ καὶ τοῦ φίλου ὅτι ἔστιν , τοῦτο δὲ γίνοιτʼ ἂν ἐν τῷ συζῆν καὶ κοινωνεῖν λόγων καὶ διανοίας · οὕτω γὰρ ἂν δόξειε τὸ συζῆν ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων λέγεσθαι , καὶ οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τῶν βοσκημάτων τὸ ἐν τῷ αὐτῷ νέμεσθαι . εἰ δὴ τῷ μακαρίῳ τὸ εἶναι αἱρετόν ἐστι καθʼ αὑτό , ἀγαθὸν τῇ φύσει ὂν καὶ ἡδύ , παραπλήσιον δὲ καὶ τὸ τοῦ φίλου ἐστίν , κἂν ὁ φίλος τῶν αἱρετῶν εἴη . ὃ δʼ ἐστὶν αὐτῷ αἱρετόν , τοῦτο δεῖ ὑπάρχειν αὐτῷ , ἢ ταύτῃ ἐνδεὴς ἔσται . δεήσει ἄρα τῷ εὐδαιμονήσοντι φίλων σπουδαίων .
Lemmas: ἀμφισβητέω δέ καί περί ὁ εὐδαίμων , εἰ δέω φίλος ἤ μή . οὐδείς γάρ φημί δέω φίλος ὁ μακάριος καί αὐτάρκης · ὑπάρχω γάρ αὐτός ἀγαθός · αὐτάρκης οὖν εἰμί οὐδείς προσδέω , ὁ δέ φίλος , ἕτερος αὐτός εἰμί , πορίζω ὅς διά ἑαυτοῦ ἀδυνατέω · ὅθεν ὅταν ὁ δαίμων εὖ δίδωμι , τίς δέω φίλος ; ἔοικα δέ ἄτοπος ὁ πᾶς ἀπονέμω ἀγαθός ὁ εὐδαίμων φίλος μή ἀποδίδωμι , ὅς δοκέω ὁ ἐκτός ἀγαθός μέγας εἰμί . εἰ τε φίλος μάλα εἰμί ὁ εὖ ποιέω ἤ πάσχω , καί εἰμί ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀρετή ὁ εὐεργετέω , καλός δέ εὖ ποιέω φίλος ὀθνεῖος , ὁ εὖ πάσχω δέω ὁ σπουδαῖος . διό καί ἐπιζητέω πότερος ἐν εὐτυχία μάλα δέω φίλος ἤ ἐν ἀτυχία , ὡς καί ὁ ἀτυχέω δέω ὁ εὐεργετέω καί ὁ εὐτυχέω ὅς εὖ ποιέω . ἄτοπος δέ ἴσως καί ὁ μονώτης ποιέω ὁ μακάριος · οὐδείς γάρ αἱρέω ἄν κατά ἑαυτοῦ ὁ πᾶς ἔχω ἀγαθός · πολιτικός γάρ ὁ ἄνθρωπος καί συζάω φύω . καί ὁ εὐδαίμων δή οὗτος ὑπάρχω · ὁ γάρ ὁ φύσις ἀγαθός ἔχω , δῆλος δέ ὡς μετά φίλος καί ἐπιεικής κρατύς ἤ μετά ὀθνεῖος καί ὁ τυγχάνω συνημερεύω . δέω ἄρα ὁ εὐδαίμων φίλος . τίς οὖν λέγω ὁ πρῶτος , καί πῇ ἀληθεύω ; ἤ ὅτι ὁ πολύς φίλος οἴομαι ὁ χρήσιμος εἰμί ; ὁ τοιοῦτος μέν οὖν οὐδείς δέω ὁ μακάριος , ἐπειδή ἀγαθός ὑπάρχω αὐτός · οὐδέ δή ὁ διά ὁ ἡδύς , ἤ ἐπί μικρός ( ἡδύς γάρ ὁ βίος εἰμί οὐδείς δέω ἐπείσακτος ἡδονή ) · οὐ δέω δέ ὁ τοιοῦτος φίλος οὐ δοκέω δέω φίλος . ὁ δέ οὐ εἰμί ἴσως ἀληθής . ἐν ἀρχή γάρ λέγω ὅτι ὁ εὐδαιμονία ἐνέργεια τις εἰμί , ὁ δέ ἐνέργεια δῆλος ὅτι γίγνομαι καί οὐ ὑπάρχω ὥσπερ κτῆμα τις . εἰ δέ ὁ εὐδαιμονέω εἰμί ἐν ὁ ζάω καί ἐνεργέω , ὁ δέ ἀγαθός ὁ ἐνέργεια σπουδαῖος καί ἡδύς κατά ἑαυτοῦ , καθά ἐν ἀρχή λέγω , εἰμί δέ καί ὁ οἰκεῖος ὁ ἡδύς , θεωρέω δέ μάλα ὁ πέλας δύναμαι ἤ ἑαυτοῦ καί ὁ ἐκεῖνος πρᾶξις ἤ ὁ οἰκεῖος , ὁ ὁ σπουδαῖος δέ πρᾶξις φίλος εἰμί ἡδύς ὁ ἀγαθός ἅπτω γάρ ἔχω ὁ ὁ φύσις ἡδύς · ὁ μακάριος δή φίλος τοιοῦτος δέω , εἴπερ θεωρέω προαιρέω πρᾶξις ἐπιεικής καί οἰκεῖος , τοιοῦτος δέ ὁ ὁ ἀγαθός φίλος εἰμί . οἴομαι τε δέω ἡδύς ζάω ὁ εὐδαίμων . μονώτης μέν οὖν χαλεπός ὁ βίος · οὐ γάρ ῥᾴδιος κατά ἑαυτοῦ ἐνεργέω συνεχής , μετά ἕτερος δέ καί πρός ἄλλος ῥᾴδιος . εἰμί οὖν ὁ ἐνέργεια συνεχής , ἡδύς εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ὅς δέω περί ὁ μακάριος εἰμί · ὁ γάρ σπουδαῖος , ᾗ σπουδαῖος , ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις χαίρω , ὁ δέ ἀπό κακία δυσχεραίνω , καθά ὁ μουσικός ὁ καλός μέλος ἥδομαι , ἐπί δέ ὁ φαῦλος λυπέω . γίγνομαι δέ ἄν καί ἄσκησις τις ὁ ἀρετή ἐκ ὁ συζάω ὁ ἀγαθός , καθά καί Θέογνις φημί . φυσικός δέ ἐπισκοπέω ἔοικα ὁ σπουδαῖος φίλος ὁ σπουδαῖος ὁ φύσις αἱρετός εἰμί . ὁ γάρ ὁ φύσις ἀγαθός λέγω ὅτι ὁ σπουδαῖος ἀγαθός καί ἡδύς εἰμί κατά ἑαυτοῦ . ὁ δέ ζάω ὁρίζω ὁ ζῷον δύναμις αἴσθησις , ἄνθρωπος δέ αἴσθησις ἤ νόησις · ὁ δέ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια ἀνάγω , ὁ δέ κύριος ἐν ὁ ἐνέργεια · ἔοικα δή ὁ ζάω εἰμί κύριος ὁ αἰσθάνομαι ἤ νοέω . ὁ δέ ζάω ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός καί ἡδύς · ὁρίζω γάρ , ὁ δέ ὁρίζω ὁ ἀγαθός φύσις · ὁ δέ ὁ φύσις ἀγαθός καί ὁ ἐπιεικής · διόπερ ἔοικα πᾶς ἡδύς εἰμί · οὐ δέω δέ λαμβάνω μοχθηρός ζωή καί διαφθείρω , οὐδέ ἐν λύπη · ἀόριστος γάρ ὁ τοιοῦτος , καθά ὁ ὑπάρχω αὐτός . ἐν ὁ ἔχω δέ περί ὁ λύπη εἰμί φανερός . εἰ δέ αὐτός ὁ ζάω ἀγαθός καί ἡδύς ( ἔοικα δέ καί ἐκ ὁ πᾶς ὀρέγω αὐτός , καί μάλα ὁ ἐπιεικής καί μακάριος · οὗτος γάρ ὁ βίος αἱρετός , καί ὁ οὗτος μακάριος ζωή ) , ὁ δέ ὁράω ὅτι ὁράω αἰσθάνομαι καί ὁ ἀκούω ὅτι ἀκούω καί ὁ βαδίζω ὅτι βαδίζω , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὅμοιος εἰμί τις ὁ αἰσθάνομαι ὅτι ἐνεργέω , ὥστε ἄν αἰσθάνομαι , ὅτι αἰσθάνομαι , ἐάν νοέω , ὅτι νοέω , ὁ δέ ὅτι αἰσθάνομαι ἤ νοέω , ὅτι εἰμί ( ὁ γάρ εἰμί εἰμί αἰσθάνομαι ἤ νοέω ) , ὁ δέ αἰσθάνομαι ὅτι ζάω , ὁ ἡδύς κατά ἑαυτοῦ ( φύσις γάρ ἀγαθός ζωή , ὁ δέ ἀγαθός ὑπάρχω ἐν ἑαυτοῦ αἰσθάνομαι ἡδύς ) , αἱρετός δέ ὁ ζάω καί μάλα ὁ ἀγαθός , ὅτι ὁ εἰμί ἀγαθός εἰμί αὐτός καί ἡδύς ( συναισθάνομαι γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός ἥδομαι ) , ὡς δέ πρός ἑαυτοῦ ἔχω ὁ σπουδαῖος , καί πρός ὁ φίλος ( ἕτερος γάρ αὐτός ὁ φίλος εἰμί ) · καθά οὖν ὁ αὐτός εἰμί αἱρετός εἰμί ἕκαστος , οὕτως καί ὁ ὁ φίλος , ἤ παραπλήσιος . ὁ δέ εἰμί εἰμί αἱρετός διά ὁ αἰσθάνομαι ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί , ὁ δέ τοιοῦτος αἴσθησις ἡδύς κατά ἑαυτοῦ . συναισθάνομαι ἄρα δέω καί ὁ φίλος ὅτι εἰμί , οὗτος δέ γίγνομαι ἄν ἐν ὁ συζάω καί κοινωνέω λόγος καί διάνοια · οὕτως γάρ ἄν δοκέω ὁ συζάω ἐπί ὁ ἄνθρωπος λέγω , καί οὐ ὥσπερ ἐπί ὁ βόσκημα ὁ ἐν ὁ αὐτός νέμω . εἰ δή ὁ μακάριος ὁ εἰμί αἱρετός εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ἀγαθός ὁ φύσις εἰμί καί ἡδύς , παραπλήσιος δέ καί ὁ ὁ φίλος εἰμί , ἄν ὁ φίλος ὁ αἱρετός εἰμί . ὅς δέ εἰμί αὐτός αἱρετός , οὗτος δέω ὑπάρχω αὐτός , ἤ οὗτος ἐνδεής εἰμί . δέω ἄρα ὁ εὐδαιμονέω φίλος σπουδαῖος .