aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 5.11
πότερον δʼ ἐνδέχεται ἑαυτὸν ἀδικεῖν ἢ οὔ , φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων . τὰ μὲν γάρ ἐστι τῶν δικαίων τὰ κατὰ πᾶσαν ἀρετὴν ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένα , οἷον οὐ κελεύει ἀποκτιννύναι ἑαυτὸν ὁ νόμος , ἃ δὲ μὴ κελεύει , ἀπαγορεύει . ἔτι ὅταν παρὰ τὸν νόμον βλάπτῃ μὴ ἀντιβλάπτων ἑκών , ἀδικεῖ , ἑκὼν δὲ ὁ εἰδὼς καὶ ὃν καὶ ᾧ · ὁ δὲ διʼ ὀργὴν ἑαυτὸν σφάττων ἑκὼν τοῦτο δρᾷ παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον , ὃ οὐκ ἐᾷ ὁ νόμος · ἀδικεῖ ἄρα . ἀλλὰ τίνα ; ἢ τὴν πόλιν , αὑτὸν δʼ οὔ ; ἑκὼν γὰρ πάσχει , ἀδικεῖται δʼ οὐδεὶς ἑκών . διὸ καὶ ἡ πόλις ζημιοῖ , καί τις ἀτιμία πρόσεστι τῷ ἑαυτὸν διαφθείραντι ὡς τὴν πόλιν ἀδικοῦντι . ἔτι καθʼ ὃ ἄδικος μόνον ὁ ἀδικῶν καὶ μὴ ὅλως φαῦλος , οὐκ ἔστιν ἀδικῆσαι ἑαυτόν ( τοῦτο γὰρ ἄλλος ἐκείνου · ἔστι γάρ πως ὁ ἄδικος οὕτω πονηρὸς ὥσπερ ὁ δειλός , οὐχ ὡς ὅλην ἔχων τὴν πονηρίαν , ὥστʼ οὐδὲ κατὰ ταύτην ἀδικεῖ ) · ἅμα γὰρ ἂν τῷ αὐτῷ εἴη ἀφῃρῆσθαι καὶ προσκεῖσθαι τὸ αὐτό · τοῦτο δὲ ἀδύνατον , ἀλλʼ ἀεὶ ἐν πλείοσιν ἀνάγκη εἶναι τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον . ἔτι δὲ ἑκούσιόν τε καὶ ἐκ προαιρέσεως καὶ πρότερον · ὁ γὰρ διότι ἔπαθε καὶ τὸ αὐτὸ ἀντιποιῶν οὐ δοκεῖ ἀδικεῖν · αὐτὸς δʼ αὑτόν , ταὐτὰ ἅμα καὶ πάσχει καὶ ποιεῖ . ἔτι εἴη ἂν ἑκόντα ἀδικεῖσθαι . πρὸς δὲ τούτοις , ἄνευ τῶν κατὰ μέρος ἀδικημάτων οὐδεὶς ἀδικεῖ , μοιχεύει δʼ οὐδεὶς τὴν ἑαυτοῦ οὐδὲ τοιχωρυχεῖ τὸν ἑαυτοῦ τοῖχον οὐδὲ κλέπτει τὰ αὑτοῦ . ὅλως δὲ λύεται τὸ αὑτὸν ἀδικεῖν καὶ κατὰ τὸν διορισμὸν τὸν περὶ τοῦ ἑκουσίως ἀδικεῖσθαι . φανερὸν δὲ καὶ ὅτι ἄμφω μὲν φαῦλα , καὶ τὸ ἀδικεῖσθαι καὶ τὸ ἀδικεῖν ( τὸ μὲν γὰρ ἔλαττον τὸ δὲ πλέον ἔχειν ἐστὶ τοῦ μέσου καὶ ὥσπερ ὑγιεινὸν μὲν ἐν ἰατρικῇ , εὐεκτικὸν δὲ ἐν γυμναστικῇ ) · ἀλλʼ ὅμως χεῖρον τὸ ἀδικεῖν · τὸ μὲν γὰρ ἀδικεῖν μετὰ κακίας καὶ ψεκτόν , καὶ κακίας ἢ τῆς τελείας καὶ ἁπλῶς ἢ ἐγγύς ( οὐ γὰρ ἅπαν τὸ ἑκούσιον μετὰ ἀδικίας ) , τὸ δʼ ἀδικεῖσθαι ἄνευ κακίας καὶ ἀδικίας . καθʼ αὑτὸ μὲν οὖν τὸ ἀδικεῖσθαι ἧττον φαῦλον , κατὰ συμβεβηκὸς δʼ οὐδὲν κωλύει μεῖζον εἶναι κακόν . ἀλλʼ οὐδὲν μέλει τῇ τέχνῃ , ἀλλὰ πλευρῖτιν λέγει μείζω νόσον προσπταίσματος · καίτοι γένοιτʼ ἄν ποτε θάτερον κατὰ συμβεβηκός , εἰ προσπταίσαντα διὰ τὸ πεσεῖν συμβαίη ὑπὸ τῶν πολεμίων ληφθῆναι ἢ ἀποθανεῖν . κατὰ μεταφορὰν δὲ καὶ ὁμοιότητα ἔστιν οὐκ αὐτῷ πρὸς αὑτὸν δίκαιον ἀλλὰ τῶν αὐτοῦ τισίν , οὐ πᾶν δὲ δίκαιον ἀλλὰ τὸ δεσποτικὸν ἢ τὸ οἰκονομικόν . ἐν τούτοις γὰρ τοῖς λόγοις διέστηκε τὸ λόγον ἔχον μέρος τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ ἄλογον · εἰς ἃ δὴ βλέπουσι καὶ δοκεῖ εἶναι ἀδικία πρὸς αὑτόν , ὅτι ἐν τούτοις ἔστι πάσχειν τι παρὰ τὰς ἑαυτῶν ὀρέξεις · ὥσπερ οὖν ἄρχοντι καὶ ἀρχομένῳ εἶναι πρὸς ἄλληλα δίκαιόν τι καὶ τούτοις . περὶ μὲν οὖν δικαιοσύνης καὶ τῶν ἄλλων , τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν , διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον .
Lemmas: πότερος δέ ἐνδέχομαι ἑαυτοῦ ἀδικέω ἤ οὐ , φανερός ἐκ ὁ λέγω . ὁ μέν γάρ εἰμί ὁ δίκαιος ὁ κατά πᾶς ἀρετή ὑπό ὁ νόμος τάσσω , οἷος οὐ κελεύω ἀποκτείνω ἑαυτοῦ ὁ νόμος , ὅς δέ μή κελεύω , ἀπαγορεύω . ἔτι ὅταν παρά ὁ νόμος βλάπτω μή ἀντιβλάπτω ἑκών , ἀδικέω , ἑκών δέ ὁ οἶδα καί ὅς καί ὅς · ὁ δέ διά ὀργή ἑαυτοῦ σφάζω ἑκών οὗτος δράω παρά ὁ ὀρθός λόγος , ὅς οὐ ἐάω ὁ νόμος · ἀδικέω ἄρα . ἀλλά τίς ; ἤ ὁ πόλις , ἑαυτοῦ δέ οὐ ; ἑκών γάρ πάσχω , ἀδικέω δέ οὐδείς ἑκών . διό καί ὁ πόλις ζημιόω , καί τις ἀτιμία πρόσειμι ὁ ἑαυτοῦ διαφθείρω ὡς ὁ πόλις ἀδικέω . ἔτι κατά ὅς ἄδικος μόνος ὁ ἀδικέω καί μή ὅλος φαῦλος , οὐ εἰμί ἀδικέω ἑαυτοῦ ( οὗτος γάρ ἄλλος ἐκεῖνος · εἰμί γάρ πως ὁ ἄδικος οὕτως πονηρός ὥσπερ ὁ δειλός , οὐ ὡς ὅλος ἔχω ὁ πονηρία , ὥστε οὐδέ κατά οὗτος ἀδικέω ) · ἅμα γάρ ἄν ὁ αὐτός εἰμί ἀφαιρέω καί πρόσκειμαι ὁ αὐτός · οὗτος δέ ἀδύνατος , ἀλλά ἀεί ἐν πολύς ἀνάγκη εἰμί ὁ δίκαιος καί ὁ ἄδικος . ἔτι δέ ἑκούσιος τε καί ἐκ προαίρεσις καί πρότερος · ὁ γάρ διότι πάσχω καί ὁ αὐτός ἀντιποιέω οὐ δοκέω ἀδικέω · αὐτός δέ ἑαυτοῦ , αὐτός ἅμα καί πάσχω καί ποιέω . ἔτι εἰμί ἄν ἑκών ἀδικέω . πρός δέ οὗτος , ἄνευ ὁ κατά μέρος ἀδίκημα οὐδείς ἀδικέω , μοιχεύω δέ οὐδείς ὁ ἑαυτοῦ οὐδέ τοιχωρυχέω ὁ ἑαυτοῦ τοῖχος οὐδέ κλέπτω ὁ ἑαυτοῦ . ὅλος δέ λύω ὁ ἑαυτοῦ ἀδικέω καί κατά ὁ διορισμός ὁ περί ὁ ἑκούσιος ἀδικέω . φανερός δέ καί ὅτι ἄμφω μέν φαῦλος , καί ὁ ἀδικέω καί ὁ ἀδικέω ( ὁ μέν γάρ ἐλαχύς ὁ δέ πολύς ἔχω εἰμί ὁ μέσος καί ὥσπερ ὑγιεινός μέν ἐν ἰατρικός , εὐεκτικός δέ ἐν γυμναστικός ) · ἀλλά ὅμως κακός ὁ ἀδικέω · ὁ μέν γάρ ἀδικέω μετά κακία καί ψεκτός , καί κακία ἤ ὁ τέλειος καί ἁπλῶς ἤ ἐγγύς ( οὐ γάρ ἅπας ὁ ἑκούσιος μετά ἀδικία ) , ὁ δέ ἀδικέω ἄνευ κακία καί ἀδικία . κατά ἑαυτοῦ μέν οὖν ὁ ἀδικέω ἥσσων φαῦλος , κατά συμβαίνω δέ οὐδείς κωλύω μέγας εἰμί κακός . ἀλλά οὐδείς μέλω ὁ τέχνη , ἀλλά πλευρῖτις λέγω μέγας νόσος πρόσπταισμα · καίτοι γίγνομαι ἄν ποτέ ἕτερος κατά συμβαίνω , εἰ προσπταίω διά ὁ πίπτω συμβαίνω ὑπό ὁ πολέμιος λαμβάνω ἤ ἀποθνῄσκω . κατά μεταφορά δέ καί ὁμοιότης εἰμί οὐ αὐτός πρός ἑαυτοῦ δίκαιος ἀλλά ὁ αὐτός τις , οὐ πᾶς δέ δίκαιος ἀλλά ὁ δεσποτικός ἤ ὁ οἰκονομικός . ἐν οὗτος γάρ ὁ λόγος διΐστημι ὁ λόγος ἔχω μέρος ὁ ψυχή πρός ὁ ἄλογος · εἰς ὅς δή βλέπω καί δοκέω εἰμί ἀδικία πρός ἑαυτοῦ , ὅτι ἐν οὗτος εἰμί πάσχω τις παρά ὁ ἑαυτοῦ ὄρεξις · ὥσπερ οὖν ἄρχω καί ἄρχω εἰμί πρός ἀλλήλων δίκαιος τις καί οὗτος . περί μέν οὖν δικαιοσύνη καί ὁ ἄλλος , ὁ ἠθικός ἀρετή , διορίζω ὁ τρόπος οὗτος .