aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 4.7
περὶ τὰ αὐτὰ δὲ σχεδόν ἐστι καὶ ἡ τῆς ἀλαζονείας καὶ εἰρωνείας μεσότης · ἀνώνυμος δὲ καὶ αὐτή . οὐ χεῖρον δὲ καὶ τὰς τοιαύτας ἐπελθεῖν · μᾶλλόν τε γὰρ ἂν εἰδείημεν τὰ περὶ τὸ ἦθος , καθʼ ἕκαστον διελθόντες , καὶ μεσότητας εἶναι τὰς ἀρετὰς πιστεύσαιμεν ἄν , ἐπὶ πάντων οὕτως ἔχον συνιδόντες . ἐν δὴ τῷ συζῆν οἱ μὲν πρὸς ἡδονὴν καὶ λύπην ὁμιλοῦντες εἴρηνται , περὶ δὲ τῶν ἀληθευόντων τε καὶ ψευδομένων εἴπωμεν ὁμοίως ἐν λόγοις καὶ πράξεσι καὶ τῷ προσποιήματι . δοκεῖ δὴ ὁ μὲν ἀλαζὼν προσποιητικὸς τῶν ἐνδόξων εἶναι καὶ μὴ ὑπαρχόντων καὶ μειζόνων ἢ ὑπάρχει , ὁ δὲ εἴρων ἀνάπαλιν ἀρνεῖσθαι τὰ ὑπάρχοντα ἢ ἐλάττω ποιεῖν , ὁ δὲ μέσος αὐθέκαστός τις ὢν ἀληθευτικὸς καὶ τῷ βίῳ καὶ τῷ λόγῳ , τὰ ὑπάρχοντα ὁμολογῶν εἶναι περὶ αὑτόν , καὶ οὔτε μείζω οὔτε ἐλάττω . ἔστι δὲ τούτων ἕκαστα καὶ ἕνεκά τινος ποιεῖν καὶ μηδενός . ἕκαστος δʼ οἷός ἐστι , τοιαῦτα λέγει καὶ πράττει καὶ οὕτω ζῇ , ἐὰν μή τινος ἕνεκα πράττῃ . καθʼ αὑτὸ δὲ τὸ μὲν ψεῦδος φαῦλον καὶ ψεκτόν , τὸ δʼ ἀληθὲς καλὸν καὶ ἐπαινετόν . οὕτω δὲ καὶ ὁ μὲν ἀληθευτικὸς μέσος ὢν ἐπαινετός , οἱ δὲ ψευδόμενοι ἀμφότεροι μὲν ψεκτοί , μᾶλλον δʼ ὁ ἀλαζών . περὶ ἑκατέρου δʼ εἴπωμεν , πρότερον δὲ περὶ τοῦ ἀληθευτικοῦ . οὐ γὰρ περὶ τοῦ ἐν ταῖς ὁμολογίαις ἀληθεύοντος λέγομεν , οὐδʼ ὅσα εἰς ἀδικίαν ἢ δικαιοσύνην συντείνει ( ἄλλης γὰρ ἂν εἴη ταῦτʼ ἀρετῆς ) , ἀλλʼ ἐν οἷς μηδενὸς τοιούτου διαφέροντος καὶ ἐν λόγῳ καὶ ἐν βίῳ ἀληθεύει τῷ τὴν ἕξιν τοιοῦτος εἶναι . δόξειε δʼ ἂν ὁ τοιοῦτος ἐπιεικὴς εἶναι . ὁ γὰρ φιλαλήθης , καὶ ἐν οἷς μὴ διαφέρει ἀληθεύων , ἀληθεύσει καὶ ἐν οἷς διαφέρει ἔτι μᾶλλον · ὡς γὰρ αἰσχρὸν τὸ ψεῦδος εὐλαβήσεται , ὅ γε καὶ καθʼ αὑτὸ ηὐλαβεῖτο · ὁ δὲ τοιοῦτος ἐπαινετός . ἐπὶ τὸ ἔλαττον δὲ μᾶλλον τοῦ ἀληθοῦς ἀποκλίνει · ἐμμελέστερον γὰρ φαίνεται διὰ τὸ ἐπαχθεῖς τὰς ὑπερβολὰς εἶναι . ὁ δὲ μείζω τῶν ὑπαρχόντων προσποιούμενος μηδενὸς ἕνεκα φαύλῳ μὲν ἔοικεν ( οὐ γὰρ ἂν ἔχαιρε τῷ ψεύδει ) , μάταιος δὲ φαίνεται μᾶλλον ἢ κακός · εἰ δʼ ἕνεκά τινος , ὁ μὲν δόξης ἢ τιμῆς οὐ λίαν ψεκτός , † ὡς ὁ ἀλαζών , † ὁ δὲ ἀργυρίου , ἢ ὅσα εἰς ἀργύριον , ἀσχημονέστερος ( οὐκ ἐν τῇ δυνάμει δʼ ἐστὶν ὁ ἀλαζών , ἀλλʼ ἐν τῇ προαιρέσει · κατὰ τὴν ἕξιν γὰρ καὶ τῷ τοιόσδε εἶναι ἀλαζών ἐστιν ) · ὥσπερ καὶ ψεύστης ὃ μὲν τῷ ψεύδει αὐτῷ χαίρων , ὃ δὲ δόξης ὀρεγόμενος ἢ κέρδους . οἱ μὲν οὖν δόξης χάριν ἀλαζονευόμενοι τὰ τοιαῦτα προσποιοῦνται ἐφʼ οἷς ἔπαινος ἢ εὐδαιμονισμός , οἱ δὲ κέρδους , ὧν καὶ ἀπόλαυσίς ἐστι τοῖς πέλας καὶ διαλαθεῖν ἔστι μὴ ὄντα , οἷον μάντιν σοφὸν ἰατρόν . διὰ τοῦτο οἱ πλεῖστοι προσποιοῦνται τὰ τοιαῦτα καὶ ἀλαζονεύονται · ἔστι γὰρ ἐν αὐτοῖς τὰ εἰρημένα . οἱ δʼ εἴρωνες ἐπὶ τὸ ἔλαττον λέγοντες χαριέστεροι μὲν τὰ ἤθη φαίνονται · οὐ γὰρ κέρδους ἕνεκα δοκοῦσι λέγειν , ἀλλὰ φεύγοντες τὸ ὀγκηρόν · μάλιστα δὲ καὶ οὗτοι τὰ ἔνδοξα ἀπαρνοῦνται , οἷον καὶ Σωκράτης ἐποίει . οἱ δὲ τὰ μικρὰ καὶ φανερὰ βαυκοπανοῦργοι λέγονται καὶ εὐκαταφρονητότεροί εἰσιν · καὶ ἐνίοτε ἀλαζονεία φαίνεται , οἷον ἡ τῶν Λακώνων ἐσθής · καὶ γὰρ ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ λίαν ἔλλειψις ἀλαζονικόν . οἱ δὲ μετρίως χρώμενοι τῇ εἰρωνείᾳ καὶ περὶ τὰ μὴ λίαν ἐμποδὼν καὶ φανερὰ εἰρωνευόμενοι χαρίεντες φαίνονται . ἀντικεῖσθαι δʼ ὁ ἀλαζὼν φαίνεται τῷ ἀληθευτικῷ · χείρων γάρ .
Lemmas: περί ὁ αὐτός δέ σχεδόν εἰμί καί ὁ ὁ ἀλαζονεία καί εἰρωνεία μεσότης · ἀνώνυμος δέ καί αὐτός . οὐ κακός δέ καί ὁ τοιοῦτος ἐπέρχομαι · μάλα τε γάρ ἄν οἶδα ὁ περί ὁ ἦθος , κατά ἕκαστος διέρχομαι , καί μεσότης εἰμί ὁ ἀρετή πιστεύω ἄν , ἐπί πᾶς οὕτως ἔχω συνοράω . ἐν δή ὁ συζάω ὁ μέν πρός ἡδονή καί λύπη ὁμιλέω λέγω , περί δέ ὁ ἀληθεύω τε καί ψεύδω λέγω ὅμοιος ἐν λόγος καί πρᾶξις καί ὁ προσποίημα . δοκέω δή ὁ μέν ἀλαζών προσποιητικός ὁ ἔνδοξος εἰμί καί μή ὑπάρχω καί μέγας ἤ ὑπάρχω , ὁ δέ εἴρων ἀνάπαλιν ἀρνέομαι ὁ ὑπάρχω ἤ ἐλαχύς ποιέω , ὁ δέ μέσος αὐθέκαστος τις εἰμί ἀληθευτικός καί ὁ βίος καί ὁ λόγος , ὁ ὑπάρχω ὁμολογέω εἰμί περί ἑαυτοῦ , καί οὔτε μέγας οὔτε ἐλαχύς . εἰμί δέ οὗτος ἕκαστος καί ἕνεκα τις ποιέω καί μηδείς . ἕκαστος δέ οἷος εἰμί , τοιοῦτος λέγω καί πράσσω καί οὕτως ζάω , ἐάν μή τις ἕνεκα πράσσω . κατά ἑαυτοῦ δέ ὁ μέν ψεῦδος φαῦλος καί ψεκτός , ὁ δέ ἀληθής καλός καί ἐπαινετός . οὕτως δέ καί ὁ μέν ἀληθευτικός μέσος εἰμί ἐπαινετός , ὁ δέ ψεύδω ἀμφότερος μέν ψεκτός , μάλα δέ ὁ ἀλαζών . περί ἑκάτερος δέ λέγω , πρότερος δέ περί ὁ ἀληθευτικός . οὐ γάρ περί ὁ ἐν ὁ ὁμολογία ἀληθεύω λέγω , οὐδέ ὅσος εἰς ἀδικία ἤ δικαιοσύνη συντείνω ( ἄλλος γάρ ἄν εἰμί οὗτος ἀρετή ) , ἀλλά ἐν ὅς μηδείς τοιοῦτος διαφέρω καί ἐν λόγος καί ἐν βίος ἀληθεύω ὁ ὁ ἕξις τοιοῦτος εἰμί . δοκέω δέ ἄν ὁ τοιοῦτος ἐπιεικής εἰμί . ὁ γάρ φιλαλήθης , καί ἐν ὅς μή διαφέρω ἀληθεύω , ἀληθεύω καί ἐν ὅς διαφέρω ἔτι μάλα · ὡς γάρ αἰσχρός ὁ ψεῦδος εὐλαβέομαι , ὅς γε καί κατά ἑαυτοῦ εὐλαβέομαι · ὁ δέ τοιοῦτος ἐπαινετός . ἐπί ὁ ἐλαχύς δέ μάλα ὁ ἀληθής ἀποκλίνω · ἐμμελής γάρ φαίνω διά ὁ ἐπαχθής ὁ ὑπερβολή εἰμί . ὁ δέ μέγας ὁ ὑπάρχω προσποιέω μηδείς ἕνεκα φαῦλος μέν ἔοικα ( οὐ γάρ ἄν χαίρω ὁ ψεῦδος ) , μάταιος δέ φαίνω μάλα ἤ κακός · εἰ δέ ἕνεκα τις , ὁ μέν δόξα ἤ τιμή οὐ λίαν ψεκτός , † ὡς ὁ ἀλαζών , † ὁ δέ ἀργύριον , ἤ ὅσος εἰς ἀργύριον , ἀσχήμων ( οὐ ἐν ὁ δύναμις δέ εἰμί ὁ ἀλαζών , ἀλλά ἐν ὁ προαίρεσις · κατά ὁ ἕξις γάρ καί ὁ τοιόσδε εἰμί ἀλαζών εἰμί ) · ὥσπερ καί ψεύστης ὁ μέν ὁ ψεῦδος αὐτός χαίρω , ὁ δέ δόξα ὀρέγω ἤ κέρδος . ὁ μέν οὖν δόξα χάριν ἀλαζονεύομαι ὁ τοιοῦτος προσποιέω ἐπί ὅς ἔπαινος ἤ εὐδαιμονισμός , ὁ δέ κέρδος , ὅς καί ἀπόλαυσις εἰμί ὁ πέλας καί διαλανθάνω εἰμί μή εἰμί , οἷος μάντις σοφός ἰατρός . διά οὗτος ὁ πολύς προσποιέω ὁ τοιοῦτος καί ἀλαζονεύομαι · εἰμί γάρ ἐν αὐτός ὁ λέγω . ὁ δέ εἴρων ἐπί ὁ ἐλαχύς λέγω χαρίεις μέν ὁ ἦθος φαίνω · οὐ γάρ κέρδος ἕνεκα δοκέω λέγω , ἀλλά φεύγω ὁ ὀγκηρός · μάλα δέ καί οὗτος ὁ ἔνδοξος ἀπαρνέομαι , οἷος καί Σωκράτης ποιέω . ὁ δέ ὁ μικρός καί φανερός βαυκοπανοῦργος λέγω καί εὐκαταφρόνητος εἰμί · καί ἐνίοτε ἀλαζονεία φαίνω , οἷος ὁ ὁ Λάκων ἐσθής · καί γάρ ὁ ὑπερβολή καί ὁ λίαν ἔλλειψις ἀλαζονικός . ὁ δέ μέτριος χράω ὁ εἰρωνεία καί περί ὁ μή λίαν ἐμποδών καί φανερός εἰρωνεύομαι χαρίεις φαίνω . ἀντίκειμαι δέ ὁ ἀλαζών φαίνω ὁ ἀληθευτικός · κακός γάρ .