aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 2.7
δεῖ δὲ τοῦτο μὴ μόνον καθόλου λέγεσθαι , ἀλλὰ καὶ τοῖς καθʼ ἕκαστα ἐφαρμόττειν . ἐν γὰρ τοῖς περὶ τὰς πράξεις λόγοις οἱ μὲν καθόλου κοινότεροί εἰσιν , οἱ δʼ ἐπὶ μέρους ἀληθινώτεροι · περὶ γὰρ τὰ καθʼ ἕκαστα αἱ πράξεις , δέον δʼ ἐπὶ τούτων συμφωνεῖν . ληπτέον οὖν ταῦτα ἐκ τῆς διαγραφῆς . περὶ μὲν οὖν φόβους καὶ θάρρη ἀνδρεία μεσότης · τῶν δʼ ὑπερβαλλόντων ὁ μὲν τῇ ἀφοβίᾳ ἀνώνυμος ( πολλὰ δʼ ἐστὶν ἀνώνυμα ) , ὁ δʼ ἐν τῷ θαρρεῖν ὑπερβάλλων θρασύς , ὁ δʼ ἐν τῷ μὲν φοβεῖσθαι ὑπερβάλλων τῷ δὲ θαρρεῖν ἐλλείπων δειλός . περὶ ἡδονὰς δὲ καὶ λύπας—οὐ πάσας , ἧττον δὲ † καὶ † περὶ τὰς λύπας—μεσότης μὲν σωφροσύνη , ὑπερβολὴ δὲ ἀκολασία . ἐλλείποντες δὲ περὶ τὰς ἡδονὰς οὐ πάνυ γίνονται · διόπερ οὐδʼ ὀνόματος τετυχήκασιν οὐδʼ οἱ τοιοῦτοι , ἔστωσαν δὲ ἀναίσθητοι . περὶ δὲ δόσιν χρημάτων καὶ λῆψιν μεσότης μὲν ἐλευθεριότης , ὑπερβολὴ δὲ καὶ ἔλλειψις ἀσωτία καὶ ἀνελευθερία . ἐναντίως δʼ ἐν αὐταῖς ὑπερβάλλουσι καὶ ἐλλείπουσιν · ὁ μὲν γὰρ ἄσωτος ἐν μὲν προέσει ὑπερβάλλει ἐν δὲ λήψει ἐλλείπει , ὁ δʼ ἀνελεύθερος ἐν μὲν λήψει ὑπερβάλλει ἐν δὲ προέσει ἐλλείπει . νῦν μὲν οὖν τύπῳ καὶ ἐπὶ κεφαλαίου λέγομεν , ἀρκούμενοι αὐτῷ τούτῳ · ὕστερον δὲ ἀκριβέστερον περὶ αὐτῶν διορισθήσεται . περὶ δὲ χρήματα καὶ ἄλλαι διαθέσεις εἰσί , μεσότης μὲν μεγαλοπρέπεια ( ὁ γὰρ μεγαλοπρεπὴς διαφέρει ἐλευθερίου · ὃ μὲν γὰρ περὶ μεγάλα , ὃ δὲ περὶ μικρά ) , ὑπερβολὴ δὲ ἀπειροκαλία καὶ βαναυσία , ἔλλειψις δὲ μικροπρέπεια · διαφέρουσι δʼ αὗται τῶν περὶ τὴν ἐλευθεριότητα , πῇ δὲ διαφέρουσιν , ὕστερον ῥηθήσεται . περὶ δὲ τιμὴν καὶ ἀτιμίαν μεσότης μὲν μεγαλοψυχία , ὑπερβολὴ δὲ χαυνότης τις λεγομένη , ἔλλειψις δὲ μικροψυχία · ὡς δʼ ἐλέγομεν ἔχειν πρὸς τὴν μεγαλοπρέπειαν τὴν ἐλευθεριότητα , τῷ περὶ μικρὰ διαφέρουσαν , οὕτως ἔχει τις καὶ πρὸς τὴν μεγαλοψυχίαν , περὶ τιμὴν οὖσαν μεγάλην , αὐτὴ περὶ μικρὰν οὖσα · ἔστι γὰρ ὡς δεῖ ὀρέγεσθαι τιμῆς καὶ μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ ἧττον , λέγεται δʼ ὁ μὲν ὑπερβάλλων ταῖς ὀρέξεσι φιλότιμος , ὁ δʼ ἐλλείπων ἀφιλότιμος , ὁ δὲ μέσος ἀνώνυμος . ἀνώνυμοι δὲ καὶ αἱ διαθέσεις , πλὴν ἡ τοῦ φιλοτίμου φιλοτιμία . ὅθεν ἐπιδικάζονται οἱ ἄκροι τῆς μέσης χώρας · καὶ ἡμεῖς δὲ ἔστι μὲν ὅτε τὸν μέσον φιλότιμον καλοῦμεν ἔστι δʼ ὅτε ἀφιλότιμον , καὶ ἔστι μὲν ὅτε ἐπαινοῦμεν τὸν φιλότιμον ἔστι δʼ ὅτε τὸν ἀφιλότιμον . διὰ τίνα δʼ αἰτίαν τοῦτο ποιοῦμεν , ἐν τοῖς ἑξῆς ῥηθήσεται · νῦν δὲ περὶ τῶν λοιπῶν λέγωμεν κατὰ τὸν ὑφηγημένον τρόπον . ἔστι δὲ καὶ περὶ τὴν ὀργὴν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ μεσότης , σχεδὸν δὲ ἀνωνύμων ὄντων αὐτῶν τὸν μέσον πρᾶον λέγοντες τὴν μεσότητα πραότητα καλέσωμεν · τῶν δʼ ἄκρων ὁ μὲν ὑπερβάλλων ὀργίλος ἔστω , ἡ δὲ κακία ὀργιλότης , ὁ δʼ ἐλλείπων ἀόργητός τις , ἡ δʼ ἔλλειψις ἀοργησία . εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλαι τρεῖς μεσότητες , ἔχουσαι μέν τινα ὁμοιότητα πρὸς ἀλλήλας , διαφέρουσαι δʼ ἀλλήλων · πᾶσαι μὲν γάρ εἰσι περὶ λόγων καὶ πράξεων κοινωνίαν , διαφέρουσι δὲ ὅτι ἣ μέν ἐστι περὶ τἀληθὲς τὸ ἐν αὐτοῖς , αἳ δὲ περὶ τὸ ἡδύ · τούτου δὲ τὸ μὲν ἐν παιδιᾷ τὸ δʼ ἐν πᾶσι τοῖς κατὰ τὸν βίον . ῥητέον οὖν καὶ περὶ τούτων , ἵνα μᾶλλον κατίδωμεν ὅτι ἐν πᾶσιν ἡ μεσότης ἐπαινετόν , τὰ δʼ ἄκρα οὔτʼ ἐπαινετὰ οὔτʼ ὀρθὰ ἀλλὰ ψεκτά . εἰσὶ μὲν οὖν καὶ τούτων τὰ πλείω ἀνώνυμα , πειρατέον δʼ , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων , αὐτοὺς ὀνοματοποιεῖν σαφηνείας ἕνεκα καὶ τοῦ εὐπαρακολουθήτου . περὶ μὲν οὖν τὸ ἀληθὲς ὁ μὲν μέσος ἀληθής τις καὶ ἡ μεσότης ἀλήθεια λεγέσθω , ἡ δὲ προσποίησις ἡ μὲν ἐπὶ τὸ μεῖζον ἀλαζονεία καὶ ὁ ἔχων αὐτὴν ἀλαζών , ἡ δʼ ἐπὶ τὸ ἔλαττον εἰρωνεία καὶ εἴρων ὁ ἔχων . περὶ δὲ τὸ ἡδὺ τὸ μὲν ἐν παιδιᾷ ὁ μὲν μέσος εὐτράπελος καὶ ἡ διάθεσις εὐτραπελία , ἡ δʼ ὑπερβολὴ βωμολοχία καὶ ὁ ἔχων αὐτὴν βωμολόχος , ὁ δʼ ἐλλείπων ἄγροικός τις καὶ ἡ ἕξις ἀγροικία · περὶ δὲ τὸ λοιπὸν ἡδὺ τὸ ἐν τῷ βίῳ ὁ μὲν ὡς δεῖ ἡδὺς ὢν φίλος καὶ ἡ μεσότης φιλία , ὁ δʼ ὑπερβάλλων , εἰ μὲν οὐδενὸς ἕνεκα , ἄρεσκος , εἰ δʼ ὠφελείας τῆς αὑτοῦ , κόλαξ , ὁ δʼ ἐλλείπων καὶ ἐν πᾶσιν ἀηδὴς δύσερίς τις καὶ δύσκολος . εἰσὶ δὲ καὶ ἐν τοῖς παθήμασι καὶ περὶ τὰ πάθη μεσότητες · ἡ γὰρ αἰδὼς ἀρετὴ μὲν οὐκ ἔστιν , ἐπαινεῖται δὲ καὶ ὁ αἰδήμων . καὶ γὰρ ἐν τούτοις ὃ μὲν λέγεται μέσος , ὃ δʼ ὑπερβάλλων , ὡς ὁ καταπλὴξ ὁ πάντα αἰδούμενος · ὁ δʼ ἐλλείπων ἢ μηδὲν ὅλως ἀναίσχυντος , ὁ δὲ μέσος αἰδήμων . νέμεσις δὲ μεσότης φθόνου καὶ ἐπιχαιρεκακίας , εἰσὶ δὲ περὶ λύπην καὶ ἡδονὴν τὰς ἐπὶ τοῖς συμβαίνουσι τοῖς πέλας γινομένας · ὁ μὲν γὰρ νεμεσητικὸς λυπεῖται ἐπὶ τοῖς ἀναξίως εὖ πράττουσιν , ὁ δὲ φθονερὸς ὑπερβάλλων τοῦτον ἐπὶ πᾶσι λυπεῖται , ὁ δʼ ἐπιχαιρέκακος τοσοῦτον ἐλλείπει τοῦ λυπεῖσθαι ὥστε καὶ χαίρειν . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων καὶ ἄλλοθι καιρὸς ἔσται · περὶ δὲ δικαιοσύνης , ἐπεὶ οὐχ ἁπλῶς λέγεται , μετὰ ταῦτα διελόμενοι περὶ ἑκατέρας ἐροῦμεν πῶς μεσότητές εἰσιν · ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῶν λογικῶν ἀρετῶν .
Lemmas: δέω δέ οὗτος μή μόνος καθόλου λέγω , ἀλλά καί ὁ κατά ἕκαστος ἐφαρμόζω . ἐν γάρ ὁ περί ὁ πρᾶξις λόγος ὁ μέν καθόλου κοινός εἰμί , ὁ δέ ἐπί μέρος ἀληθινός · περί γάρ ὁ κατά ἕκαστος ὁ πρᾶξις , δέω δέ ἐπί οὗτος συμφωνέω . λαμβάνω οὖν οὗτος ἐκ ὁ διαγραφή . περί μέν οὖν φόβος καί θάρσος ἀνδρεία μεσότης · ὁ δέ ὑπερβάλλω ὁ μέν ὁ ἀφοβία ἀνώνυμος ( πολύς δέ εἰμί ἀνώνυμος ) , ὁ δέ ἐν ὁ θαρσέω ὑπερβάλλω θρασύς , ὁ δέ ἐν ὁ μέν φοβέω ὑπερβάλλω ὁ δέ θαρσέω ἐλλείπω δειλός . περί ἡδονή δέ καί λύπας πᾶς , ἥσσων δέ † καί † περί ὁ λυπας—μεσοος μέν σωφροσύνη , ὑπερβολή δέ ἀκολασία . ἐλλείπω δέ περί ὁ ἡδονή οὐ πάνυ γίγνομαι · διόπερ οὐδέ ὄνομα τυγχάνω οὐδέ ὁ τοιοῦτος , εἰμί δέ ἀναίσθητος . περί δέ δόσις χρῆμα καί λῆψις μεσότης μέν ἐλευθεριότης , ὑπερβολή δέ καί ἔλλειψις ἀσωτία καί ἀνελευθερία . ἐναντίος δέ ἐν αὐτός ὑπερβάλλω καί ἐλλείπω · ὁ μέν γάρ ἄσωτος ἐν μέν πρόεσις ὑπερβάλλω ἐν δέ λῆψις ἐλλείπω , ὁ δέ ἀνελεύθερος ἐν μέν λῆψις ὑπερβάλλω ἐν δέ πρόεσις ἐλλείπω . νῦν μέν οὖν τύπος καί ἐπί κεφάλαιος λέγω , ἀρκέω αὐτός οὗτος · ὕστερον δέ ἀκριβής περί αὐτός διορίζω . περί δέ χρῆμα καί ἄλλος διάθεσις εἰμί , μεσότης μέν μεγαλοπρέπεια ( ὁ γάρ μεγαλοπρεπής διαφέρω ἐλευθέριος · ὁ μέν γάρ περί μέγας , ὁ δέ περί μικρός ) , ὑπερβολή δέ ἀπειροκαλία καί βαναυσία , ἔλλειψις δέ μικροπρέπεια · διαφέρω δέ οὗτος ὁ περί ὁ ἐλευθεριότης , πῇ δέ διαφέρω , ὕστερον λέγω . περί δέ τιμή καί ἀτιμία μεσότης μέν μεγαλοψυχία , ὑπερβολή δέ χαυνότης τις λέγω , ἔλλειψις δέ μικροψυχία · ὡς δέ λέγω ἔχω πρός ὁ μεγαλοπρέπεια ὁ ἐλευθεριότης , ὁ περί μικρός διαφέρω , οὕτως ἔχω τις καί πρός ὁ μεγαλοψυχία , περί τιμή εἰμί μέγας , αὐτός περί μικρός εἰμί · εἰμί γάρ ὡς δέω ὀρέγω τιμή καί μάλα ἤ δέω καί ἥσσων , λέγω δέ ὁ μέν ὑπερβάλλω ὁ ὄρεξις φιλότιμος , ὁ δέ ἐλλείπω ἀφιλότιμος , ὁ δέ μέσος ἀνώνυμος . ἀνώνυμος δέ καί ὁ διάθεσις , πλήν ὁ ὁ φιλότιμος φιλοτιμία . ὅθεν ἐπιδικάζω ὁ ἄκρος ὁ μέσος χώρα · καί ἐγώ δέ εἰμί μέν ὅτε ὁ μέσος φιλότιμος καλέω εἰμί δέ ὅτε ἀφιλότιμος , καί εἰμί μέν ὅτε ἐπαινέω ὁ φιλότιμος εἰμί δέ ὅτε ὁ ἀφιλότιμος . διά τίς δέ αἰτία οὗτος ποιέω , ἐν ὁ ἑξῆς λέγω · νῦν δέ περί ὁ λοιπός λέγω κατά ὁ ὑφηγέομαι τρόπος . εἰμί δέ καί περί ὁ ὀργή ὑπερβολή καί ἔλλειψις καί μεσότης , σχεδόν δέ ἀνώνυμος εἰμί αὐτός ὁ μέσος πρᾶος λέγω ὁ μεσότης πραότης καλέω · ὁ δέ ἄκρον ὁ μέν ὑπερβάλλω ὀργίλος εἰμί , ὁ δέ κακία ὀργιλότης , ὁ δέ ἐλλείπω ἀόργητος τις , ὁ δέ ἔλλειψις ἀοργησία . εἰμί δέ καί ἄλλος τρεῖς μεσότης , ἔχω μέν τις ὁμοιότης πρός ἀλλήλων , διαφέρω δέ ἀλλήλων · πᾶς μέν γάρ εἰμί περί λόγος καί πρᾶξις κοινωνία , διαφέρω δέ ὅτι ὁ μέν εἰμί περί ἀληθής ὁ ἐν αὐτός , ὁ δέ περί ὁ ἡδύς · οὗτος δέ ὁ μέν ἐν παιδιά ὁ δέ ἐν πᾶς ὁ κατά ὁ βίος . λέγω οὖν καί περί οὗτος , ἵνα μάλα κατοράω ὅτι ἐν πᾶς ὁ μεσότης ἐπαινετός , ὁ δέ ἄκρος οὔτε ἐπαινετός οὔτε ὀρθός ἀλλά ψεκτός . εἰμί μέν οὖν καί οὗτος ὁ πολύς ἀνώνυμος , πειράω δέ , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἄλλος , αὐτός ὀνοματοποιέω σαφήνεια ἕνεκα καί ὁ εὐπαρακολούθητος . περί μέν οὖν ὁ ἀληθής ὁ μέν μέσος ἀληθής τις καί ὁ μεσότης ἀλήθεια λέγω , ὁ δέ προσποίησις ὁ μέν ἐπί ὁ μέγας ἀλαζονεία καί ὁ ἔχω αὐτός ἀλαζών , ὁ δέ ἐπί ὁ ἐλαχύς εἰρωνεία καί εἴρων ὁ ἔχω . περί δέ ὁ ἡδύς ὁ μέν ἐν παιδιά ὁ μέν μέσος εὐτράπελος καί ὁ διάθεσις εὐτραπελία , ὁ δέ ὑπερβολή βωμολοχία καί ὁ ἔχω αὐτός βωμολόχος , ὁ δέ ἐλλείπω ἄγροικος τις καί ὁ ἕξις ἀγροικία · περί δέ ὁ λοιπός ἡδύς ὁ ἐν ὁ βίος ὁ μέν ὡς δέω ἡδύς εἰμί φίλος καί ὁ μεσότης φιλία , ὁ δέ ὑπερβάλλω , εἰ μέν οὐδείς ἕνεκα , ἄρεσκος , εἰ δέ ὠφέλεια ὁ ἑαυτοῦ , κόλαξ , ὁ δέ ἐλλείπω καί ἐν πᾶς ἀηδής δύσερις τις καί δύσκολος . εἰμί δέ καί ἐν ὁ πάθημα καί περί ὁ πάθος μεσότης · ὁ γάρ αἰδώς ἀρετή μέν οὐ εἰμί , ἐπαινέω δέ καί ὁ αἰδήμων . καί γάρ ἐν οὗτος ὁ μέν λέγω μέσος , ὁ δέ ὑπερβάλλω , ὡς ὁ καταπλήξ ὁ πᾶς αἰδέομαι · ὁ δέ ἐλλείπω ἤ μηδείς ὅλος ἀναίσχυντος , ὁ δέ μέσος αἰδήμων . νέμεσις δέ μεσότης φθόνος καί ἐπιχαιρεκακία , εἰμί δέ περί λύπη καί ἡδονή ὁ ἐπί ὁ συμβαίνω ὁ πέλας γίγνομαι · ὁ μέν γάρ νεμεσητικός λυπέω ἐπί ὁ ἀνάξιος εὖ πράσσω , ὁ δέ φθονερός ὑπερβάλλω οὗτος ἐπί πᾶς λυπέω , ὁ δέ ἐπιχαιρέκακος τοσοῦτος ἐλλείπω ὁ λυπέω ὥστε καί χαίρω . ἀλλά περί μέν οὗτος καί ἄλλοθι καιρός εἰμί · περί δέ δικαιοσύνη , ἐπεί οὐ ἁπλῶς λέγω , μετά οὗτος διαιρέω περί ἑκάτερος λέγω πῶς μεσότης εἰμί · ὅμοιος δέ καί περί ὁ λογικός ἀρετή .