aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 1.9
ὅθεν καὶ ἀπορεῖται πότερόν ἐστι μαθητὸν ἢ ἐθιστὸν ἢ καὶ ἄλλως πως ἀσκητόν , ἢ κατά τινα θείαν μοῖραν ἢ καὶ διὰ τύχην παραγίνεται . εἰ μὲν οὖν καὶ ἄλλο τί ἐστι θεῶν δώρημα ἀνθρώποις , εὔλογον καὶ τὴν εὐδαιμονίαν θεόσδοτον εἶναι , καὶ μάλιστα τῶν ἀνθρωπίνων ὅσῳ βέλτιστον . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἴσως ἄλλης ἂν εἴη σκέψεως οἰκειότερον , φαίνεται δὲ κἂν εἰ μὴ θεόπεμπτός ἐστιν ἀλλὰ διʼ ἀρετὴν καί τινα μάθησιν ἢ ἄσκησιν παραγίνεται , τῶν θειοτάτων εἶναι · τὸ γὰρ τῆς ἀρετῆς ἆθλον καὶ τέλος ἄριστον εἶναι φαίνεται καὶ θεῖόν τι καὶ μακάριον . εἴη δʼ ἂν καὶ πολύκοινον · δυνατὸν γὰρ ὑπάρξαι πᾶσι τοῖς μὴ πεπηρωμένοις πρὸς ἀρετὴν διά τινος μαθήσεως καὶ ἐπιμελείας . εἰ δʼ ἐστὶν οὕτω βέλτιον ἢ τὸ διὰ τύχην εὐδαιμονεῖν , εὔλογον ἔχειν οὕτως , εἴπερ τὰ κατὰ φύσιν , ὡς οἷόν τε κάλλιστα ἔχειν , οὕτω πέφυκεν , ὁμοίως δὲ καὶ τὰ κατὰ τέχνην καὶ πᾶσαν αἰτίαν , καὶ μάλιστα τὰ κατὰ τὴν ἀρίστην . τὸ δὲ μέγιστον καὶ κάλλιστον ἐπιτρέψαι τύχῃ λίαν πλημμελὲς ἂν εἴη . συμφανὲς δʼ ἐστὶ καὶ ἐκ τοῦ λόγου τὸ ζητούμενον · εἴρηται γὰρ ψυχῆς ἐνέργεια κατʼ ἀρετὴν ποιά τις . τῶν δὲ λοιπῶν ἀγαθῶν τὰ μὲν ὑπάρχειν ἀναγκαῖον , τὰ δὲ συνεργὰ καὶ χρήσιμα πέφυκεν ὀργανικῶς . ὁμολογούμενα δὲ ταῦτʼ ἂν εἴη καὶ τοῖς ἐν ἀρχῇ · τὸ γὰρ τῆς πολιτικῆς τέλος ἄριστον ἐτίθεμεν , αὕτη δὲ πλείστην ἐπιμέλειαν ποιεῖται τοῦ ποιούς τινας καὶ ἀγαθοὺς τοὺς πολίτας ποιῆσαι καὶ πρακτικοὺς τῶν καλῶν . εἰκότως οὖν οὔτε βοῦν οὔτε ἵππον οὔτε ἄλλο τῶν ζῴων οὐδὲν εὔδαιμον λέγομεν · οὐδὲν γὰρ αὐτῶν οἷόν τε κοινωνῆσαι τοιαύτης ἐνεργείας . διὰ ταύτην δὲ τὴν αἰτίαν οὐδὲ παῖς εὐδαίμων ἐστίν · οὔπω γὰρ πρακτικὸς τῶν τοιούτων διὰ τὴν ἡλικίαν · οἱ δὲ λεγόμενοι διὰ τὴν ἐλπίδα μακαρίζονται . δεῖ γάρ , ὥσπερ εἴπομεν , καὶ ἀρετῆς τελείας καὶ βίου τελείου . πολλαὶ γὰρ μεταβολαὶ γίνονται καὶ παντοῖαι τύχαι κατὰ τὸν βίον , καὶ ἐνδέχεται τὸν μάλιστʼ εὐθηνοῦντα μεγάλαις συμφοραῖς περιπεσεῖν ἐπὶ γήρως , καθάπερ ἐν τοῖς Τρωικοῖς περὶ Πριάμου μυθεύεται · τὸν δὲ τοιαύταις χρησάμενον τύχαις καὶ τελευτήσαντα ἀθλίως οὐδεὶς εὐδαιμονίζει .
Lemmas: ὅθεν καί ἀφοράω πότερος εἰμί μαθητός ἤ ἐθιστός ἤ καί ἄλλος πως ἀσκητός , ἤ κατά τις θεῖος μοῖρα ἤ καί διά τύχη παραγίγνομαι . εἰ μέν οὖν καί ἄλλος τις εἰμί θεός δώρημα ἄνθρωπος , εὔλογος καί ὁ εὐδαιμονία θεόσδοτος εἰμί , καί μάλα ὁ ἀνθρώπινος ὅσος ἀγαθός . ἀλλά οὗτος μέν ἴσως ἄλλος ἄν εἰμί σκέψις οἰκεῖος , φαίνω δέ ἄν εἰ μή θεόπεμπτος εἰμί ἀλλά διά ἀρετή καί τις μάθησις ἤ ἄσκησις παραγίγνομαι , ὁ θεῖος εἰμί · ὁ γάρ ὁ ἀρετή ἆθλον καί τέλος ἀγαθός εἰμί φαίνω καί θεῖος τις καί μακάριος . εἰμί δέ ἄν καί πολύκοινος · δυνατός γάρ ὑπάρχω πᾶς ὁ μή πηρόω πρός ἀρετή διά τις μάθησις καί ἐπιμέλεια . εἰ δέ εἰμί οὕτως ἀγαθός ἤ ὁ διά τύχη εὐδαιμονέω , εὔλογος ἔχω οὕτως , εἴπερ ὁ κατά φύσις , ὡς οἷος τε καλός ἔχω , οὕτως φύω , ὅμοιος δέ καί ὁ κατά τέχνη καί πᾶς αἰτία , καί μάλα ὁ κατά ὁ ἀγαθός . ὁ δέ μέγας καί καλός ἐπιτρέπω τύχη λίαν πλημμελής ἄν εἰμί . συμφανής δέ εἰμί καί ἐκ ὁ λόγος ὁ ζητέω · λέγω γάρ ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή ποιός τις . ὁ δέ λοιπός ἀγαθός ὁ μέν ὑπάρχω ἀναγκαῖος , ὁ δέ συνεργός καί χρήσιμος φύω ὀργανικός . ὁμολογέω δέ οὗτος ἄν εἰμί καί ὁ ἐν ἀρχή · ὁ γάρ ὁ πολιτικός τέλος ἀγαθός τίθημι , οὗτος δέ πολύς ἐπιμέλεια ποιέω ὁ ποιός τις καί ἀγαθός ὁ πολίτης ποιέω καί πρακτικός ὁ καλός . ἔοικα οὖν οὔτε βοῦς οὔτε ἵππος οὔτε ἄλλος ὁ ζῷον οὐδείς εὐδαίμων λέγω · οὐδείς γάρ αὐτός οἷος τε κοινωνέω τοιοῦτος ἐνέργεια . διά οὗτος δέ ὁ αἰτία οὐδέ παῖς εὐδαίμων εἰμί · οὔπω γάρ πρακτικός ὁ τοιοῦτος διά ὁ ἡλικία · ὁ δέ λέγω διά ὁ ἐλπίς μακαρίζω . δέω γάρ , ὥσπερ λέγω , καί ἀρετή τέλειος καί βίος τέλειος . πολύς γάρ μεταβολή γίγνομαι καί παντοῖος τύχη κατά ὁ βίος , καί ἐνδέχομαι ὁ μάλα εὐθηνέω μέγας συμφορά περιπίπτω ἐπί γῆρας , καθά ἐν ὁ Τρωϊκός περί Πρίαμος μυθεύω · ὁ δέ τοιοῦτος χράω τύχη καί τελευτάω ἄθλιος οὐδείς εὐδαιμονίζω .