aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 1.8
σκεπτέον δὲ περὶ αὐτῆς οὐ μόνον ἐκ τοῦ συμπεράσματος καὶ ἐξ ὧν ὁ λόγος , ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν λεγομένων περὶ αὐτῆς · τῷ μὲν γὰρ ἀληθεῖ πάντα συνᾴδει τὰ ὑπάρχοντα , τῷ δὲ ψευδεῖ ταχὺ διαφωνεῖ τἀληθές . νενεμημένων δὴ τῶν ἀγαθῶν τριχῇ , καὶ τῶν μὲν ἐκτὸς λεγομένων τῶν δὲ περὶ ψυχὴν καὶ σῶμα , τὰ περὶ ψυχὴν κυριώτατα λέγομεν καὶ μάλιστα ἀγαθά , τὰς δὲ πράξεις καὶ τὰς ἐνεργείας τὰς ψυχικὰς περὶ ψυχὴν τίθεμεν . ὥστε καλῶς ἂν λέγοιτο κατά γε ταύτην τὴν δόξαν παλαιὰν οὖσαν καὶ ὁμολογουμένην ὑπὸ τῶν φιλοσοφούντων . ὀρθῶς δὲ καὶ ὅτι πράξεις τινὲς λέγονται καὶ ἐνέργειαι τὸ τέλος · οὕτω γὰρ τῶν περὶ ψυχὴν ἀγαθῶν γίνεται καὶ οὐ τῶν ἐκτός . συνᾴδει δὲ τῷ λόγῳ καὶ τὸ εὖ ζῆν καὶ τὸ εὖ πράττειν τὸν εὐδαίμονα · σχεδὸν γὰρ εὐζωία τις εἴρηται καὶ εὐπραξία . φαίνεται δὲ καὶ τὰ ἐπιζητούμενα τὰ περὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἅπανθʼ ὑπάρχειν τῷ λεχθέντι . τοῖς μὲν γὰρ ἀρετὴ τοῖς δὲ φρόνησις ἄλλοις δὲ σοφία τις εἶναι δοκεῖ , τοῖς δὲ ταῦτα ἢ τούτων τι μεθʼ ἡδονῆς ἢ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς · ἕτεροι δὲ καὶ τὴν ἐκτὸς εὐετηρίαν συμπαραλαμβάνουσιν . τούτων δὲ τὰ μὲν πολλοὶ καὶ παλαιοὶ λέγουσιν , τὰ δὲ ὀλίγοι καὶ ἔνδοξοι ἄνδρες · οὐδετέρους δὲ τούτων εὔλογον διαμαρτάνειν τοῖς ὅλοις , ἀλλʼ ἕν γέ τι ἢ καὶ τὰ πλεῖστα κατορθοῦν . τοῖς μὲν οὖν λέγουσι τὴν ἀρετὴν ἢ ἀρετήν τινα συνῳδός ἐστιν ὁ λόγος · ταύτης γάρ ἐστιν ἡ κατʼ αὐτὴν ἐνέργεια . διαφέρει δὲ ἴσως οὐ μικρὸν ἐν κτήσει ἢ χρήσει τὸ ἄριστον ὑπολαμβάνειν , καὶ ἐν ἕξει ἢ ἐνεργείᾳ . τὴν μὲν γὰρ ἕξιν ἐνδέχεται μηδὲν ἀγαθὸν ἀποτελεῖν ὑπάρχουσαν , οἷον τῷ καθεύδοντι ἢ καὶ ἄλλως πως ἐξηργηκότι , τὴν δʼ ἐνέργειαν οὐχ οἷόν τε · πράξει γὰρ ἐξ ἀνάγκης , καὶ εὖ πράξει . ὥσπερ δʼ Ὀλυμπίασιν οὐχ οἱ κάλλιστοι καὶ ἰσχυρότατοι στεφανοῦνται ἀλλʼ οἱ ἀγωνιζόμενοι ( τούτων γάρ τινες νικῶσιν ) , οὕτω καὶ τῶν ἐν τῷ βίῳ καλῶν κἀγαθῶν οἱ πράττοντες ὀρθῶς ἐπήβολοι γίνονται . ἔστι δὲ καὶ ὁ βίος αὐτῶν καθʼ αὑτὸν ἡδύς . τὸ μὲν γὰρ ἥδεσθαι τῶν ψυχικῶν , ἑκάστῳ δʼ ἐστὶν ἡδὺ πρὸς ὃ λέγεται φιλοτοιοῦτος , οἷον ἵππος μὲν τῷ φιλίππῳ , θέαμα δὲ τῷ φιλοθεώρῳ · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ τὰ δίκαια τῷ φιλοδικαίῳ καὶ ὅλως τὰ κατʼ ἀρετὴν τῷ φιλαρέτῳ . τοῖς μὲν οὖν πολλοῖς τὰ ἡδέα μάχεται διὰ τὸ μὴ φύσει τοιαῦτʼ εἶναι , τοῖς δὲ φιλοκάλοις ἐστὶν ἡδέα τὰ φύσει ἡδέα · τοιαῦται δʼ αἱ κατʼ ἀρετὴν πράξεις , ὥστε καὶ τούτοις εἰσὶν ἡδεῖαι καὶ καθʼ αὑτάς . οὐδὲν δὴ προσδεῖται τῆς ἡδονῆς ὁ βίος αὐτῶν ὥσπερ περιάπτου τινός , ἀλλʼ ἔχει τὴν ἡδονὴν ἐν ἑαυτῷ . πρὸς τοῖς εἰρημένοις γὰρ οὐδʼ ἐστὶν ἀγαθὸς ὁ μὴ χαίρων ταῖς καλαῖς πράξεσιν · οὔτε γὰρ δίκαιον οὐθεὶς ἂν εἴποι τὸν μὴ χαίροντα τῷ δικαιοπραγεῖν , οὔτʼ ἐλευθέριον τὸν μὴ χαίροντα ταῖς ἐλευθερίοις πράξεσιν · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . εἰ δʼ οὕτω , καθʼ αὑτὰς ἂν εἶεν αἱ κατʼ ἀρετὴν πράξεις ἡδεῖαι . ἀλλὰ μὴν καὶ ἀγαθαί γε καὶ καλαί , καὶ μάλιστα τούτων ἕκαστον , εἴπερ καλῶς κρίνει περὶ αὐτῶν ὁ σπουδαῖος · κρίνει δʼ ὡς εἴπομεν . ἄριστον ἄρα καὶ κάλλιστον καὶ ἥδιστον ἡ εὐδαιμονία , καὶ οὐ διώρισται ταῦτα κατὰ τὸ Δηλιακὸν ἐπίγραμμα · κάλλιστον τὸ δικαιότατον , λῷστον δʼ ὑγιαίνειν · ἥδιστον δὲ πέφυχʼ οὗ τις ἐρᾷ τὸ τυχεῖν . ἅπαντα γὰρ ὑπάρχει ταῦτα ταῖς ἀρίσταις ἐνεργείαις · ταύτας δέ , ἢ μίαν τούτων τὴν ἀρίστην , φαμὲν εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν . φαίνεται δʼ ὅμως καὶ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν προσδεομένη , καθάπερ εἴπομεν · ἀδύνατον γὰρ ἢ οὐ ῥᾴδιον τὰ καλὰ πράττειν ἀχορήγητον ὄντα . πολλὰ μὲν γὰρ πράττεται , καθάπερ διʼ ὀργάνων , διὰ φίλων καὶ πλούτου καὶ πολιτικῆς δυνάμεως · ἐνίων δὲ τητώμενοι ῥυπαίνουσι τὸ μακάριον , οἷον εὐγενείας εὐτεκνίας κάλλους · οὐ πάνυ γὰρ εὐδαιμονικὸς ὁ τὴν ἰδέαν παναίσχης ἢ δυσγενὴς ἢ μονώτης καὶ ἄτεκνος , ἔτι δʼ ἴσως ἧττον , εἴ τῳ πάγκακοι παῖδες εἶεν ἢ φίλοι , ἢ ἀγαθοὶ ὄντες τεθνᾶσιν . καθάπερ οὖν εἴπομεν , ἔοικε προσδεῖσθαι καὶ τῆς τοιαύτης εὐημερίας · ὅθεν εἰς ταὐτὸ τάττουσιν ἔνιοι τὴν εὐτυχίαν τῇ εὐδαιμονίᾳ , ἕτεροι δὲ τὴν ἀρετήν .
Lemmas: σκοπέω δέ περί αὐτός οὐ μόνος ἐκ ὁ συμπέρασμα καί ἐκ ὅς ὁ λόγος , ἀλλά καί ἐκ ὁ λέγω περί αὐτός · ὁ μέν γάρ ἀληθής πᾶς συνᾴδω ὁ ὑπάρχω , ὁ δέ ψευδής ταχύς διαφωνέω ἀληθής . νέμω δή ὁ ἀγαθός τριχῆ , καί ὁ μέν ἐκτός λέγω ὁ δέ περί ψυχή καί σῶμα , ὁ περί ψυχή κύριος λέγω καί μάλα ἀγαθός , ὁ δέ πρᾶξις καί ὁ ἐνέργεια ὁ ψυχικός περί ψυχή τίθημι . ὥστε καλός ἄν λέγω κατά γε οὗτος ὁ δόξα παλαιός εἰμί καί ὁμολογέω ὑπό ὁ φιλοσοφέω . ὀρθός δέ καί ὅτι πρᾶξις τις λέγω καί ἐνέργεια ὁ τέλος · οὕτως γάρ ὁ περί ψυχή ἀγαθός γίγνομαι καί οὐ ὁ ἐκτός . συνᾴδω δέ ὁ λόγος καί ὁ εὖ ζάω καί ὁ εὖ πράσσω ὁ εὐδαίμων · σχεδόν γάρ εὐζωΐα τις λέγω καί εὐπραξία . φαίνω δέ καί ὁ ἐπιζητέω ὁ περί ὁ εὐδαιμονία ἅπας ὑπάρχω ὁ λέγω . ὁ μέν γάρ ἀρετή ὁ δέ φρόνησις ἄλλος δέ σοφία τις εἰμί δοκέω , ὁ δέ οὗτος ἤ οὗτος τις μετά ἡδονή ἤ οὐ ἄνευ ἡδονή · ἕτερος δέ καί ὁ ἐκτός εὐετηρία συμπαραλαμβάνω . οὗτος δέ ὁ μέν πολύς καί παλαιός λέγω , ὁ δέ ὀλίγος καί ἔνδοξος ἀνήρ · οὐδέτερος δέ οὗτος εὔλογος διαμαρτάνω ὁ ὅλος , ἀλλά εἷς γε τις ἤ καί ὁ πολύς κατορθόω . ὁ μέν οὖν λέγω ὁ ἀρετή ἤ ἀρετή τις συνῳδός εἰμί ὁ λόγος · οὗτος γάρ εἰμί ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια . διαφέρω δέ ἴσως οὐ μικρός ἐν κτῆσις ἤ χρῆσις ὁ ἄριστον ὑπολαμβάνω , καί ἐν ἕξις ἤ ἐνέργεια . ὁ μέν γάρ ἕξις ἐνδέχομαι μηδείς ἀγαθός ἀποτελέω ὑπάρχω , οἷος ὁ καθεύδω ἤ καί ἄλλος πως ἐξαργέω , ὁ δέ ἐνέργεια οὐ οἷος τε · πράσσω γάρ ἐκ ἀνάγκη , καί εὖ πράσσω . ὥσπερ δέ Ὀλυμπίασι οὐ ὁ καλός καί ἰσχυρός στεφανόω ἀλλά ὁ ἀγωνίζομαι ( οὗτος γάρ τις νικάω ) , οὕτως καί ὁ ἐν ὁ βίος καλός ἀγαθός ὁ πράσσω ὀρθός ἐπήβολος γίγνομαι . εἰμί δέ καί ὁ βίος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἡδύς . ὁ μέν γάρ ἥδομαι ὁ ψυχικός , ἕκαστος δέ εἰμί ἡδύς πρός ὅς λέγω φιλοτοιοῦτος , οἷος ἵππος μέν ὁ φίλιππος , θέαμα δέ ὁ φιλοθέωρος · ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ δίκαιος ὁ φιλοδίκαιος καί ὅλος ὁ κατά ἀρετή ὁ φιλάρετος . ὁ μέν οὖν πολύς ὁ ἡδύς μάχομαι διά ὁ μή φύσις τοιοῦτος εἰμί , ὁ δέ φιλόκαλος εἰμί ἡδύς ὁ φύσις ἡδύς · τοιοῦτος δέ ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις , ὥστε καί οὗτος εἰμί ἡδύς καί κατά ἑαυτοῦ . οὐδείς δή προσδέω ὁ ἡδονή ὁ βίος αὐτός ὥσπερ περίαπτος τις , ἀλλά ἔχω ὁ ἡδονή ἐν ἑαυτοῦ . πρός ὁ λέγω γάρ οὐδέ εἰμί ἀγαθός ὁ μή χαίρω ὁ καλός πρᾶξις · οὔτε γάρ δίκαιος οὐδείς ἄν λέγω ὁ μή χαίρω ὁ δικαιοπραγέω , οὔτε ἐλευθέριος ὁ μή χαίρω ὁ ἐλευθέριος πρᾶξις · ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . εἰ δέ οὕτως , κατά ἑαυτοῦ ἄν εἰμί ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις ἡδύς . ἀλλά μήν καί ἀγαθός γε καί καλός , καί μάλα οὗτος ἕκαστος , εἴπερ καλός κρίνω περί αὐτός ὁ σπουδαῖος · κρίνω δέ ὡς λέγω . ἀγαθός ἄρα καί καλός καί ἡδύς ὁ εὐδαιμονία , καί οὐ διορίζω οὗτος κατά ὁ Δηλιακός ἐπίγραμμα · καλός ὁ δίκαιος , λωΐων δέ ὑγιαίνω · ἡδύς δέ φύω ὅς τις ἐράω ὁ τυγχάνω . ἅπας γάρ ὑπάρχω οὗτος ὁ ἀγαθός ἐνέργεια · οὗτος δέ , ἤ εἷς οὗτος ὁ ἀγαθός , φημί εἰμί ὁ εὐδαιμονία . φαίνω δέ ὅμως καί ὁ ἐκτός ἀγαθός προσδέω , καθά λέγω · ἀδύνατος γάρ ἤ οὐ ῥᾴδιος ὁ καλός πράσσω ἀχορήγητος εἰμί . πολύς μέν γάρ πράσσω , καθά διά ὄργανον , διά φίλος καί πλοῦτος καί πολιτικός δύναμις · ἔνιοι δέ τητάομαι ῥυπαίνω ὁ μακάριος , οἷος εὐγένεια εὐτεκνία κάλλος · οὐ πάνυ γάρ εὐδαιμονικός ὁ ὁ ἰδέα παναίσχης ἤ δυσγενής ἤ μονώτης καί ἄτεκνος , ἔτι δέ ἴσως ἥσσων , εἰ τις πάγκακος παῖς εἰμί ἤ φίλος , ἤ ἀγαθός εἰμί θνῄσκω . καθά οὖν λέγω , ἔοικα προσδέω καί ὁ τοιοῦτος εὐημερία · ὅθεν εἰς αὐτός τάσσω ἔνιοι ὁ εὐτυχία ὁ εὐδαιμονία , ἕτερος δέ ὁ ἀρετή .