aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 8.10
πολιτείας δʼ ἐστὶν εἴδη τρία , ἴσαι δὲ καὶ παρεκβάσεις , οἷον φθοραὶ τούτων . εἰσὶ δʼ αἱ μὲν πολιτεῖαι βασιλεία τε καὶ ἀριστοκρατία , τρίτη δὲ ἀπὸ τιμημάτων , ἣν τιμοκρατικὴν λέγειν οἰκεῖον φαίνεται , πολιτείαν δʼ αὐτὴν εἰώθασιν οἱ πλεῖστοι καλεῖν . τούτων δὲ βελτίστη μὲν ἡ βασιλεία , χειρίστη δʼ ἡ τιμοκρατία . παρέκβασις δὲ βασιλείας μὲν τυραννίς · ἄμφω γὰρ μοναρχίαι , διαφέρουσι δὲ πλεῖστον · ὁ μὲν γὰρ τύραννος τὸ αὑτῷ συμφέρον σκοπεῖ , ὁ δὲ βασιλεὺς τὸ τῶν ἀρχομένων . οὐ γάρ ἐστι βασιλεὺς ὁ μὴ αὐτάρκης καὶ πᾶσι τοῖς ἀγαθοῖς ὑπερέχων · ὁ δὲ τοιοῦτος οὐδενὸς προσδεῖται · τὰ ὠφέλιμα οὖν αὑτῷ μὲν οὐκ ἂν σκοποίη , τοῖς δʼ ἀρχομένοις · ὁ γὰρ μὴ τοιοῦτος κληρωτὸς ἄν τις εἴη βασιλεύς . ἡ δὲ τυραννὶς ἐξ ἐναντίας ταύτῃ · τὸ γὰρ ἑαυτῷ ἀγαθὸν διώκει . καὶ φανερώτερον ἐπὶ ταύτης ὅτι χειρίστη · κάκιστον δὲ τὸ ἐναντίον τῷ βελτίστῳ . μεταβαίνει δʼ ἐκ βασιλείας εἰς τυραννίδα · φαυλότης γάρ ἐστι μοναρχίας ἡ τυραννίς , ὁ δὲ μοχθηρὸς βασιλεὺς τύραννος γίνεται . ἐξ ἀριστοκρατίας δὲ εἰς ὀλιγαρχίαν κακίᾳ τῶν ἀρχόντων , οἳ νέμουσι τὰ τῆς πόλεως παρὰ τὴν ἀξίαν , καὶ πάντα ἢ τὰ πλεῖστα τῶν ἀγαθῶν ἑαυτοῖς , καὶ τὰς ἀρχὰς ἀεὶ τοῖς αὐτοῖς , περὶ πλείστου ποιούμενοι τὸ πλουτεῖν · ὀλίγοι δὴ ἄρχουσι καὶ μοχθηροὶ ἀντὶ τῶν ἐπιεικεστάτων . ἐκ δὲ τιμοκρατίας εἰς δημοκρατίαν · σύνοροι γάρ εἰσιν αὗται · πλήθους γὰρ βούλεται καὶ ἡ τιμοκρατία εἶναι , καὶ ἴσοι πάντες οἱ ἐν τῷ τιμήματι . ἥκιστα δὲ μοχθηρόν ἐστιν ἡ δημοκρατία · ἐπὶ μικρὸν γὰρ παρεκβαίνει τὸ τῆς πολιτείας εἶδος . μεταβάλλουσι μὲν οὖν μάλισθʼ οὕτως αἱ πολιτεῖαι · ἐλάχιστον γὰρ οὕτω καὶ ῥᾷστα μεταβαίνουσιν . ὁμοιώματα δʼ αὐτῶν καὶ οἷον παραδείγματα λάβοι τις ἂν καὶ ἐν ταῖς οἰκίαις . ἡ μὲν γὰρ πατρὸς πρὸς υἱεῖς κοινωνία βασιλείας ἔχει σχῆμα · τῶν τέκνων γὰρ τῷ πατρὶ μέλει · ἐντεῦθεν δὲ καὶ Ὅμηρος τὸν Δία πατέρα προσαγορεύει · πατρικὴ γὰρ ἀρχὴ βούλεται ἡ βασιλεία εἶναι . ἐν Πέρσαις δʼ ἡ τοῦ πατρὸς τυραννική · χρῶνται γὰρ ὡς δούλοις τοῖς υἱέσιν . τυραννικὴ δὲ καὶ ἡ δεσπότου πρὸς δούλους · τὸ γὰρ τοῦ δεσπότου συμφέρον ἐν αὐτῇ πράττεται . αὕτη μὲν οὖν ὀρθὴ φαίνεται , ἡ Περσικὴ δʼ ἡμαρτημένη · τῶν διαφερόντων γὰρ αἱ ἀρχαὶ διάφοροι . ἀνδρὸς δὲ καὶ γυναικὸς ἀριστοκρατικὴ φαίνεται · κατʼ ἀξίαν γὰρ ὁ ἀνὴρ ἄρχει , καὶ περὶ ταῦτα ἃ δεῖ τὸν ἄνδρα · ὅσα δὲ γυναικὶ ἁρμόζει , ἐκείνῃ ἀποδίδωσιν . ἁπάντων δὲ κυριεύων ὁ ἀνὴρ εἰς ὀλιγαρχίαν μεθίστησιν · παρὰ τὴν ἀξίαν γὰρ αὐτὸ ποιεῖ , καὶ οὐχ ᾗ ἀμείνων . ἐνίοτε δὲ ἄρχουσιν αἱ γυναῖκες ἐπίκληροι οὖσαι · οὐ δὴ γίνονται κατʼ ἀρετὴν αἱ ἀρχαί , ἀλλὰ διὰ πλοῦτον καὶ δύναμιν , καθάπερ ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις . τιμοκρατικῇ δʼ ἔοικεν ἡ τῶν ἀδελφῶν · ἴσοι γάρ , πλὴν ἐφʼ ὅσον ταῖς ἡλικίαις διαλλάττουσιν · διόπερ ἂν πολὺ ταῖς ἡλικίαις διαφέρωσιν , οὐκέτι ἀδελφικὴ γίνεται ἡ φιλία . δημοκρατία δὲ μάλιστα μὲν ἐν ταῖς ἀδεσπότοις τῶν οἰκήσεων ( ἐνταῦθα γὰρ πάντες ἐξ ἴσου ) , καὶ ἐν αἷς ἀσθενὴς ὁ ἄρχων καὶ ἑκάστῳ ἐξουσία .
Lemmas: πολιτεία δέ εἰμί εἶδος τρεῖς , ἴσος δέ καί παρέκβασις , οἷος φθορά οὗτος . εἰμί δέ ὁ μέν πολιτεία βασιλεία τε καί ἀριστοκρατία , τρίτος δέ ἀπό τίμημα , ὅς τιμοκρατικός λέγω οἰκεῖος φαίνω , πολιτεία δέ αὐτός εἴωθα ὁ πολύς καλέω . οὗτος δέ ἀγαθός μέν ὁ βασιλεία , κακός δέ ὁ τιμοκρατία . παρέκβασις δέ βασιλεία μέν τυραννίς · ἄμφω γάρ μοναρχία , διαφέρω δέ πολύς · ὁ μέν γάρ τύραννος ὁ ἑαυτοῦ συμφέρω σκοπέω , ὁ δέ βασιλεύς ὁ ὁ ἄρχω . οὐ γάρ εἰμί βασιλεύς ὁ μή αὐτάρκης καί πᾶς ὁ ἀγαθός ὑπερέχω · ὁ δέ τοιοῦτος οὐδείς προσδέω · ὁ ὠφέλιμος οὖν ἑαυτοῦ μέν οὐ ἄν σκοπέω , ὁ δέ ἄρχω · ὁ γάρ μή τοιοῦτος κληρωτός ἄν τις εἰμί βασιλεύς . ὁ δέ τυραννίς ἐκ ἐναντίος οὗτος · ὁ γάρ ἑαυτοῦ ἀγαθός διώκω . καί φανερός ἐπί οὗτος ὅτι κακός · κακός δέ ὁ ἐναντίος ὁ ἀγαθός . μεταβαίνω δέ ἐκ βασιλεία εἰς τυραννίς · φαυλότης γάρ εἰμί μοναρχία ὁ τυραννίς , ὁ δέ μοχθηρός βασιλεύς τύραννος γίγνομαι . ἐκ ἀριστοκρατία δέ εἰς ὀλιγαρχία κακία ὁ ἄρχων , ὅς νέμω ὁ ὁ πόλις παρά ὁ ἀξία , καί πᾶς ἤ ὁ πολύς ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ , καί ὁ ἀρχή ἀεί ὁ αὐτός , περί πολύς ποιέω ὁ πλουτέω · ὀλίγος δή ἄρχω καί μοχθηρός ἀντί ὁ ἐπιεικής . ἐκ δέ τιμοκρατία εἰς δημοκρατία · σύνορος γάρ εἰμί οὗτος · πλῆθος γάρ βούλομαι καί ὁ τιμοκρατία εἰμί , καί ἴσος πᾶς ὁ ἐν ὁ τίμημα . ἦκα δέ μοχθηρός εἰμί ὁ δημοκρατία · ἐπί μικρός γάρ παρεκβαίνω ὁ ὁ πολιτεία εἶδος . μεταβάλλω μέν οὖν μάλα οὕτως ὁ πολιτεία · ἐλαχύς γάρ οὕτως καί ῥᾴδιος μεταβαίνω . ὁμοίωμα δέ αὐτός καί οἷος παράδειγμα λαμβάνω τις ἄν καί ἐν ὁ οἰκία . ὁ μέν γάρ πατήρ πρός υἱός κοινωνία βασιλεία ἔχω σχῆμα · ὁ τέκνον γάρ ὁ πατήρ μέλω · ἐντεῦθεν δέ καί Ὅμηρος ὁ Ζεύς πατήρ προσαγορεύω · πατρικός γάρ ἀρχή βούλομαι ὁ βασιλεία εἰμί . ἐν Πέρσης δέ ὁ ὁ πατήρ τυραννικός · χράω γάρ ὡς δοῦλος ὁ υἱός . τυραννικός δέ καί ὁ δεσπότης πρός δοῦλος · ὁ γάρ ὁ δεσπότης συμφέρω ἐν αὐτός πράσσω . οὗτος μέν οὖν ὀρθός φαίνω , ὁ Περσικός δέ ἁμαρτάνω · ὁ διαφέρω γάρ ὁ ἀρχή διάφορος . ἀνήρ δέ καί γυνή ἀριστοκρατικός φαίνω · κατά ἀξία γάρ ὁ ἀνήρ ἄρχω , καί περί οὗτος ὅς δέω ὁ ἀνήρ · ὅσος δέ γυνή ἁρμόζω , ἐκεῖνος ἀποδίδωμι . ἅπας δέ κυριεύω ὁ ἀνήρ εἰς ὀλιγαρχία μεθίστημι · παρά ὁ ἀξία γάρ αὐτός ποιέω , καί οὐ ᾗ ἀγαθός . ἐνίοτε δέ ἄρχω ὁ γυνή ἐπίκληρος εἰμί · οὐ δή γίγνομαι κατά ἀρετή ὁ ἀρχή , ἀλλά διά πλοῦτος καί δύναμις , καθά ἐν ὁ ὀλιγαρχία . τιμοκρατικός δέ ἔοικα ὁ ὁ ἀδελφός · ἴσος γάρ , πλήν ἐπί ὅσος ὁ ἡλικία διαλλάσσω · διόπερ ἐάν πολύς ὁ ἡλικία διαφέρω , οὐκέτι ἀδελφικός γίγνομαι ὁ φιλία . δημοκρατία δέ μάλα μέν ἐν ὁ ἀδέσποτος ὁ οἴκησις ( ἐνταῦθα γάρ πᾶς ἐκ ἴσος ) , καί ἐν ὅς ἀσθενής ὁ ἄρχω καί ἕκαστος ἐξουσία .