aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 2.2
ἐπεὶ οὖν ἡ παροῦσα πραγματεία οὐ θεωρίας ἕνεκά ἐστιν ὥσπερ αἱ ἄλλαι ( οὐ γὰρ ἵνα εἰδῶμεν τί ἐστιν ἡ ἀρετὴ σκεπτόμεθα , ἀλλʼ ἵνʼ ἀγαθοὶ γενώμεθα , ἐπεὶ οὐδὲν ἂν ἦν ὄφελος αὐτῆς ) , ἀναγκαῖον ἐπισκέψασθαι τὰ περὶ τὰς πράξεις , πῶς πρακτέον αὐτάς · αὗται γάρ εἰσι κύριαι καὶ τοῦ ποιὰς γενέσθαι τὰς ἕξεις , καθάπερ εἰρήκαμεν . τὸ μὲν οὖν κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον πράττειν κοινὸν καὶ ὑποκείσθω—ῥηθήσεται δʼ ὕστερον περὶ αὐτοῦ , καὶ τί ἐστιν ὁ ὀρθὸς λόγος , καὶ πῶς ἔχει πρὸς τὰς ἄλλας ἀρετάς . ἐκεῖνο δὲ προδιομολογείσθω , ὅτι πᾶς ὁ περὶ τῶν πρακτῶν λόγος τύπῳ καὶ οὐκ ἀκριβῶς ὀφείλει λέγεσθαι , ὥσπερ καὶ κατʼ ἀρχὰς εἴπομεν ὅτι κατὰ τὴν ὕλην οἱ λόγοι ἀπαιτητέοι · τὰ δʼ ἐν ταῖς πράξεσι καὶ τὰ συμφέροντα οὐδὲν ἑστηκὸς ἔχει , ὥσπερ οὐδὲ τὰ ὑγιεινά . τοιούτου δʼ ὄντος τοῦ καθόλου λόγου , ἔτι μᾶλλον ὁ περὶ τῶν καθʼ ἕκαστα λόγος οὐκ ἔχει τἀκριβές · οὔτε γὰρ ὑπὸ τέχνην οὔθʼ ὑπὸ παραγγελίαν οὐδεμίαν πίπτει , δεῖ δʼ αὐτοὺς ἀεὶ τοὺς πράττοντας τὰ πρὸς τὸν καιρὸν σκοπεῖν , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῆς ἰατρικῆς ἔχει καὶ τῆς κυβερνητικῆς . ἀλλὰ καίπερ ὄντος τοιούτου τοῦ παρόντος λόγου πειρατέον βοηθεῖν . πρῶτον οὖν τοῦτο θεωρητέον , ὅτι τὰ τοιαῦτα πέφυκεν ὑπʼ ἐνδείας καὶ ὑπερβολῆς φθείρεσθαι , ( δεῖ γὰρ ὑπὲρ τῶν ἀφανῶν τοῖς φανεροῖς μαρτυρίοις χρῆσθαι ) ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἰσχύος καὶ τῆς ὑγιείας ὁρῶμεν · τά τε γὰρ ὑπερβάλλοντα γυμνάσια καὶ τὰ ἐλλείποντα φθείρει τὴν ἰσχύν , ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ποτὰ καὶ τὰ σιτία πλείω καὶ ἐλάττω γινόμενα φθείρει τὴν ὑγίειαν , τὰ δὲ σύμμετρα καὶ ποιεῖ καὶ αὔξει καὶ σῴζει . οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ σωφροσύνης καὶ ἀνδρείας ἔχει καὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν . ὅ τε γὰρ πάντα φεύγων καὶ φοβούμενος καὶ μηδὲν ὑπομένων δειλὸς γίνεται , ὅ τε μηδὲν ὅλως φοβούμενος ἀλλὰ πρὸς πάντα βαδίζων θρασύς · ὁμοίως δὲ καὶ ὁ μὲν πάσης ἡδονῆς ἀπολαύων καὶ μηδεμιᾶς ἀπεχόμενος ἀκόλαστος , ὁ δὲ πᾶσαν φεύγων , ὥσπερ οἱ ἄγροικοι , ἀναίσθητός τις · φθείρεται δὴ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀνδρεία ὑπὸ τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως , ὑπὸ δὲ τῆς μεσότητος σῴζεται . ἀλλʼ οὐ μόνον αἱ γενέσεις καὶ αὐξήσεις καὶ αἱ φθοραὶ ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν γίνονται , ἀλλὰ καὶ αἱ ἐνέργειαι ἐν τοῖς αὐτοῖς ἔσονται · καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν φανερωτέρων οὕτως ἔχει , οἷον ἐπὶ τῆς ἰσχύος · γίνεται γὰρ ἐκ τοῦ πολλὴν τροφὴν λαμβάνειν καὶ πολλοὺς πόνους ὑπομένειν , καὶ μάλιστα ἂν δύναιτʼ αὐτὰ ποιεῖν ὁ ἰσχυρός . οὕτω δʼ ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν · ἔκ τε γὰρ τοῦ ἀπέχεσθαι τῶν ἡδονῶν γινόμεθα σώφρονες , καὶ γενόμενοι μάλιστα δυνάμεθα ἀπέχεσθαι αὐτῶν · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἀνδρείας · ἐθιζόμενοι γὰρ καταφρονεῖν τῶν φοβερῶν καὶ ὑπομένειν αὐτὰ γινόμεθα ἀνδρεῖοι , καὶ γενόμενοι μάλιστα δυνησόμεθα ὑπομένειν τὰ φοβερά .
Lemmas: ἐπεί οὖν ὁ πάρειμι πραγματεία οὐ θεωρία ἕνεκα εἰμί ὥσπερ ὁ ἄλλος ( οὐ γάρ ἵνα οἶδα τίς εἰμί ὁ ἀρετή σκοπέω , ἀλλά ἵνα ἀγαθός γίγνομαι , ἐπεί οὐδείς ἄν εἰμί ὄφελος αὐτός ) , ἀναγκαῖος ἐπισκοπέω ὁ περί ὁ πρᾶξις , πῶς πράσσω αὐτός · οὗτος γάρ εἰμί κύριος καί ὁ ποιός γίγνομαι ὁ ἕξις , καθά λέγω . ὁ μέν οὖν κατά ὁ ὀρθός λόγος πράσσω κοινός καί ὑποκείσθω—ῥηθήσεται δέ ὕστερον περί αὐτός , καί τίς εἰμί ὁ ὀρθός λόγος , καί πῶς ἔχω πρός ὁ ἄλλος ἀρετή . ἐκεῖνος δέ προδιομολογέομαι , ὅτι πᾶς ὁ περί ὁ πρακτός λόγος τύπος καί οὐ ἀκριβής ὀφείλω λέγω , ὥσπερ καί κατά ἀρχή λέγω ὅτι κατά ὁ ὕλη ὁ λόγος ἀπαιτέω · ὁ δέ ἐν ὁ πρᾶξις καί ὁ συμφέρω οὐδείς ἵστημι ἔχω , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὑγιεινός . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ καθόλου λόγος , ἔτι μάλα ὁ περί ὁ κατά ἕκαστος λόγος οὐ ἔχω ἀκριβής · οὔτε γάρ ὑπό τέχνη οὔτε ὑπό παραγγελία οὐδείς πίπτω , δέω δέ αὐτός ἀεί ὁ πράσσω ὁ πρός ὁ καιρός σκοπέω , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἰατρικός ἔχω καί ὁ κυβερνητικός . ἀλλά καίπερ εἰμί τοιοῦτος ὁ πάρειμι λόγος πειράω βοηθέω . πρῶτος οὖν οὗτος θεωρέω , ὅτι ὁ τοιοῦτος φύω ὑπό ἔνδεια καί ὑπερβολή φθείρω , ( δέω γάρ ὑπέρ ὁ ἀφανής ὁ φανερός μαρτύριον χράω ) ὥσπερ ἐπί ὁ ἰσχύς καί ὁ ὑγίεια ὁράω · ὁ τε γάρ ὑπερβάλλω γυμνάσιον καί ὁ ἐλλείπω φθείρω ὁ ἰσχύς , ὅμοιος δέ καί ὁ ποτός καί ὁ σιτίον πολύς καί ἐλαχύς γίγνομαι φθείρω ὁ ὑγίεια , ὁ δέ σύμμετρος καί ποιέω καί αὐξάνω καί σῴζω . οὕτως οὖν καί ἐπί σωφροσύνη καί ἀνδρεία ἔχω καί ὁ ἄλλος ἀρετή . ὁ τε γάρ πᾶς φεύγω καί φοβέω καί μηδείς ὑπομένω δειλός γίγνομαι , ὁ τε μηδείς ὅλος φοβέω ἀλλά πρός πᾶς βαδίζω θρασύς · ὅμοιος δέ καί ὁ μέν πᾶς ἡδονή ἀπολαύω καί μηδείς ἀπέχω ἀκόλαστος , ὁ δέ πᾶς φεύγω , ὥσπερ ὁ ἄγροικος , ἀναίσθητος τις · φθείρω δή σωφροσύνη καί ὁ ἀνδρεία ὑπό ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις , ὑπό δέ ὁ μεσότης σῴζω . ἀλλά οὐ μόνος ὁ γένεσις καί αὔξησις καί ὁ φθορά ἐκ ὁ αὐτός καί ὑπό ὁ αὐτός γίγνομαι , ἀλλά καί ὁ ἐνέργεια ἐν ὁ αὐτός εἰμί · καί γάρ ἐπί ὁ ἄλλος ὁ φανερός οὕτως ἔχω , οἷος ἐπί ὁ ἰσχύς · γίγνομαι γάρ ἐκ ὁ πολύς τροφή λαμβάνω καί πολύς πόνος ὑπομένω , καί μάλα ἄν δύναμαι αὐτός ποιέω ὁ ἰσχυρός . οὕτως δέ ἔχω καί ἐπί ὁ ἀρετή · ἐκ τε γάρ ὁ ἀπέχω ὁ ἡδονή γίγνομαι σώφρων , καί γίγνομαι μάλα δύναμαι ἀπέχω αὐτός · ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἀνδρεία · ἐθίζω γάρ καταφρονέω ὁ φοβερός καί ὑπομένω αὐτός γίγνομαι ἀνδρεῖος , καί γίγνομαι μάλα δύναμαι ὑπομένω ὁ φοβερός .