aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 7.7
περὶ δὲ τὰς διʼ ἁφῆς καὶ γεύσεως ἡδονὰς καὶ λύπας καὶ ἐπιθυμίας καὶ φυγάς , περὶ ἃς ἥ τε ἀκολασία καὶ ἡ σωφροσύνη διωρίσθη πρότερον , ἔστι μὲν οὕτως ἔχειν ὥστε ἡττᾶσθαι καὶ ὧν οἱ πολλοὶ κρείττους , ἔστι δὲ κρατεῖν καὶ ὧν οἱ πολλοὶ ἥττους · τούτων δʼ ὁ μὲν περὶ ἡδονὰς ἀκρατὴς ὃ δʼ ἐγκρατής , ὁ δὲ περὶ λύπας μαλακὸς ὃ δὲ καρτερικός . μεταξὺ δʼ ἡ τῶν πλείστων ἕξις , κἂν εἰ ῥέπουσι μᾶλλον πρὸς τὰς χείρους . ἐπεὶ δʼ ἔνιαι τῶν ἡδονῶν ἀναγκαῖαί εἰσιν αἳ δʼ οὔ , καὶ μέχρι τινός , αἱ δʼ ὑπερβολαὶ οὔ , οὐδʼ αἱ ἐλλείψεις , ὁμοίως δὲ καὶ περὶ ἐπιθυμίας ἔχει καὶ λύπας , ὁ μὲν τὰς ὑπερβολὰς διώκων τῶν ἡδέων † ἢ καθʼ ὑπερβολὰσ † ἢ διὰ προαίρεσιν , διʼ αὐτὰς καὶ μηδὲν διʼ ἕτερον ἀποβαῖνον , ἀκόλαστος · ἀνάγκη γὰρ τοῦτον μὴ εἶναι μεταμελητικόν , ὥστʼ ἀνίατος · ὁ γὰρ ἀμεταμέλητος ἀνίατος . ὁ δʼ ἐλλείπων ὁ ἀντικείμενος , ὁ δὲ μέσος σώφρων . ὁμοίως δὲ καὶ ὁ φεύγων τὰς σωματικὰς λύπας μὴ διʼ ἧτταν ἀλλὰ διὰ προαίρεσιν . τῶν δὲ μὴ προαιρουμένων ὃ μὲν ἄγεται διὰ τὴν ἡδονήν , ὃ δὲ διὰ τὸ φεύγειν τὴν λύπην τὴν ἀπὸ τῆς ἐπιθυμίας , ὥστε διαφέρουσιν ἀλλήλων . παντὶ δʼ ἂν δόξειε χείρων εἶναι , εἴ τις μὴ ἐπιθυμῶν ἢ ἠρέμα πράττοι τι αἰσχρόν , ἢ εἰ σφόδρα ἐπιθυμῶν , καὶ εἰ μὴ ὀργιζόμενος τύπτοι ἢ εἰ ὀργιζόμενος · τί γὰρ ἂν ἐποίει ἐν πάθει ὤν ; διὸ ὁ ἀκόλαστος χείρων τοῦ ἀκρατοῦς . τῶν δὴ λεχθέντων τὸ μὲν μαλακίας εἶδος μᾶλλον , ὃ δʼ ἀκόλαστος . ἀντίκειται δὲ τῷ μὲν ἀκρατεῖ ὁ ἐγκρατής , τῷ δὲ μαλακῷ ὁ καρτερικός · τὸ μὲν γὰρ καρτερεῖν ἐστὶν ἐν τῷ ἀντέχειν , ἡ δʼ ἐγκράτεια ἐν τῷ κρατεῖν , ἕτερον δὲ τὸ ἀντέχειν καὶ κρατεῖν , ὥσπερ καὶ τὸ μὴ ἡττᾶσθαι τοῦ νικᾶν · διὸ καὶ αἱρετώτερον ἐγκράτεια καρτερίας ἐστίν . ὁ δʼ ἐλλείπων πρὸς ἃ οἱ πολλοὶ καὶ ἀντιτείνουσι καὶ δύνανται , οὗτος μαλακὸς καὶ τρυφῶν · καὶ γὰρ ἡ τρυφὴ μαλακία τίς ἐστιν · ὃς ἕλκει τὸ ἱμάτιον , ἵνα μὴ πονήσῃ τὴν ἀπὸ τοῦ αἴρειν λύπην , καὶ μιμούμενος τὸν κάμνοντα οὐκ οἴεται ἄθλιος εἶναι , ἀθλίῳ ὅμοιος ὤν . ὁμοίως δʼ ἔχει καὶ περὶ ἐγκράτειαν καὶ ἀκρασίαν . οὐ γὰρ εἴ τις ἰσχυρῶν καὶ ὑπερβαλλουσῶν ἡδονῶν ἡττᾶται ἢ λυπῶν , θαυμαστόν , ἀλλὰ συγγνωμονικὸν εἰ ἀντιτείνων , ὥσπερ ὁ Θεοδέκτου Φιλοκτήτης ὑπὸ τοῦ ἔχεως πεπληγμένος ἢ ὁ Καρκίνου ἐν τῇ Ἀλόπῃ Κερκύων , καὶ ὥσπερ οἱ κατέχειν πειρώμενοι τὸν γέλωτα ἀθρόον ἐκκαγχάζουσιν , οἷον συνέπεσε Ξενοφάντῳ · ἀλλʼ εἴ τις πρὸς ἃς οἱ πολλοὶ δύνανται ἀντέχειν , τούτων ἡττᾶται καὶ μὴ δύναται ἀντιτείνειν , μὴ διὰ φύσιν τοῦ γένους ἢ διὰ νόσον , οἷον ἐν τοῖς Σκυθῶν βασιλεῦσιν ἡ μαλακία διὰ τὸ γένος , καὶ ὡς τὸ θῆλυ πρὸς τὸ ἄρρεν διέστηκεν . δοκεῖ δὲ καὶ ὁ παιδιώδης ἀκόλαστος εἶναι , ἔστι δὲ μαλακός . ἡ γὰρ παιδιὰ ἄνεσίς ἐστιν , εἴπερ ἀνάπαυσις · τῶν δὲ πρὸς ταύτην ὑπερβαλλόντων ὁ παιδιώδης ἐστίν . ἀκρασίας δὲ τὸ μὲν προπέτεια τὸ δʼ ἀσθένεια . οἳ μὲν γὰρ βουλευσάμενοι οὐκ ἐμμένουσιν οἷς ἐβουλεύσαντο διὰ τὸ πάθος , οἳ δὲ διὰ τὸ μὴ βουλεύσασθαι ἄγονται ὑπὸ τοῦ πάθους · ἔνιοι γάρ , ὥσπερ προγαργαλίσαντες οὐ γαργαλίζονται , οὕτω καὶ προαισθόμενοι καὶ προϊδόντες καὶ προεγείραντες ἑαυτοὺς καὶ τὸν λογισμὸν οὐχ ἡττῶνται ὑπὸ τοῦ πάθους , οὔτʼ ἂν ἡδὺ ᾖ οὔτʼ ἂν λυπηρόν . μάλιστα δʼ οἱ ὀξεῖς καὶ μελαγχολικοὶ τὴν προπετῆ ἀκρασίαν εἰσὶν ἀκρατεῖς · οἳ μὲν γὰρ διὰ τὴν ταχυτῆτα οἳ δὲ διὰ τὴν σφοδρότητα οὐκ ἀναμένουσι τὸν λόγον , διὰ τὸ ἀκολουθητικοὶ εἶναι τῇ φαντασίᾳ .
Lemmas: περί δέ ὁ διά ἁφή καί γεῦσις ἡδονή καί λύπη καί ἐπιθυμία καί φυγάς , περί ὅς ὁ τε ἀκολασία καί ὁ σωφροσύνη διορίζω πρότερος , εἰμί μέν οὕτως ἔχω ὥστε ἡσσάομαι καί ὅς ὁ πολύς κρατύς , εἰμί δέ κρατέω καί ὅς ὁ πολύς ἥσσων · οὗτος δέ ὁ μέν περί ἡδονή ἀκρατής ὁ δέ ἐγκρατής , ὁ δέ περί λύπη μαλακός ὁ δέ καρτερικός . μεταξύ δέ ὁ ὁ πολύς ἕξις , ἄν εἰ ῥέπω μάλα πρός ὁ κακός . ἐπεί δέ ἔνιοι ὁ ἡδονή ἀναγκαῖος εἰμί ὁ δέ οὐ , καί μέχρι τις , ὁ δέ ὑπερβολή οὐ , οὐδέ ὁ ἔλλειψις , ὅμοιος δέ καί περί ἐπιθυμία ἔχω καί λύπη , ὁ μέν ὁ ὑπερβολή διώκω ὁ ἡδύς † ἤ κατά ὑπερβολή † ἤ διά προαίρεσις , διά αὐτός καί μηδείς διά ἕτερος ἀποβαίνω , ἀκόλαστος · ἀνάγκη γάρ οὗτος μή εἰμί μεταμελητικός , ὥστε ἀνίατος · ὁ γάρ ἀμεταμέλητος ἀνίατος . ὁ δέ ἐλλείπω ὁ ἀντίκειμαι , ὁ δέ μέσος σώφρων . ὅμοιος δέ καί ὁ φεύγω ὁ σωματικός λύπη μή διά ἧσσα ἀλλά διά προαίρεσις . ὁ δέ μή προαιρέω ὅς μέν ἄγω διά ὁ ἡδονή , ὅς δέ διά ὁ φεύγω ὁ λύπη ὁ ἀπό ὁ ἐπιθυμία , ὥστε διαφέρω ἀλλήλων . πᾶς δέ ἄν δοκέω κακός εἰμί , εἰ τις μή ἐπιθυμέω ἤ ἠρέμα πράσσω τις αἰσχρός , ἤ εἰ σφόδρα ἐπιθυμέω , καί εἰ μή ὀργίζω τύπτω ἤ εἰ ὀργίζω · τίς γάρ ἄν ποιέω ἐν πάθος εἰμί ; διό ὁ ἀκόλαστος κακός ὁ ἀκρατής . ὁ δή λέγω ὁ μέν μαλακία εἶδος μάλα , ὁ δέ ἀκόλαστος . ἀντίκειμαι δέ ὁ μέν ἀκρατής ὁ ἐγκρατής , ὁ δέ μαλακός ὁ καρτερικός · ὁ μέν γάρ καρτερέω εἰμί ἐν ὁ ἀντέχω , ὁ δέ ἐγκράτεια ἐν ὁ κρατέω , ἕτερος δέ ὁ ἀντέχω καί κρατέω , ὥσπερ καί ὁ μή ἡσσάομαι ὁ νικάω · διό καί αἱρετός ἐγκράτεια καρτερία εἰμί . ὁ δέ ἐλλείπω πρός ὅς ὁ πολύς καί ἀντιτείνω καί δύναμαι , οὗτος μαλακός καί τρυφάω · καί γάρ ὁ τρυφή μαλακία τις εἰμί · ὅς ἕλκω ὁ ἱμάτιον , ἵνα μή πονέω ὁ ἀπό ὁ ἀείρω λύπη , καί μιμέομαι ὁ κάμνω οὐ οἴομαι ἄθλιος εἰμί , ἄθλιος ὅμοιος εἰμί . ὅμοιος δέ ἔχω καί περί ἐγκράτεια καί ἀκρασία . οὐ γάρ εἰ τις ἰσχυρός καί ὑπερβάλλω ἡδονή ἡσσάομαι ἤ λύπη , θαυμαστός , ἀλλά συγγνωμονικός εἰ ἀντιτείνω , ὥσπερ ὁ Θεοδέκτης Φιλοκτήτης ὑπό ὁ ἔχις πλήσσω ἤ ὁ Καρκίνος ἐν ὁ Ἀλόπη Κερκύων , καί ὥσπερ ὁ κατέχω πειράω ὁ γέλως ἀθρόος ἐκκαγχάζω , οἷος συμπίπτω Ξενόφαντος · ἀλλά εἰ τις πρός ὅς ὁ πολύς δύναμαι ἀντέχω , οὗτος ἡσσάομαι καί μή δύναμαι ἀντιτείνω , μή διά φύσις ὁ γένος ἤ διά νόσος , οἷος ἐν ὁ Σκύθης βασιλεύς ὁ μαλακία διά ὁ γένος , καί ὡς ὁ θῆλυς πρός ὁ ἄρσην διΐστημι . δοκέω δέ καί ὁ παιδιώδης ἀκόλαστος εἰμί , εἰμί δέ μαλακός . ὁ γάρ παιδιά ἄνεσις εἰμί , εἴπερ ἀνάπαυσις · ὁ δέ πρός οὗτος ὑπερβάλλω ὁ παιδιώδης εἰμί . ἀκρασία δέ ὁ μέν προπέτεια ὁ δέ ἀσθένεια . ὁ μέν γάρ βουλεύω οὐ ἐμμένω ὅς βουλεύω διά ὁ πάθος , ὁ δέ διά ὁ μή βουλεύω ἄγω ὑπό ὁ πάθος · ἔνιοι γάρ , ὥσπερ προγαργαλίζω οὐ γαργαλίζω , οὕτως καί προαισθάνομαι καί προοράω καί προεγείρω ἑαυτοῦ καί ὁ λογισμός οὐ ἡσσάομαι ὑπό ὁ πάθος , οὔτε ἐάν ἡδύς εἰμί οὔτε ἐάν λυπηρός . μάλα δέ ὁ ὀξύς καί μελαγχολικός ὁ προπετής ἀκρασία εἰμί ἀκρατής · ὁ μέν γάρ διά ὁ ταχυτής ὁ δέ διά ὁ σφοδρότης οὐ ἀναμένω ὁ λόγος , διά ὁ ἀκολουθητικός εἰμί ὁ φαντασία .