aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 6.8
ἔστι δὲ καὶ ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ φρόνησις ἡ αὐτὴ μὲν ἕξις , τὸ μέντοι εἶναι οὐ ταὐτὸν αὐταῖς . τῆς δὲ περὶ πόλιν ἣ μὲν ὡς ἀρχιτεκτονικὴ φρόνησις νομοθετική , ἣ δὲ ὡς τὰ καθʼ ἕκαστα τὸ κοινὸν ἔχει ὄνομα , πολιτική · αὕτη δὲ πρακτικὴ καὶ βουλευτική · τὸ γὰρ ψήφισμα πρακτὸν ὡς τὸ ἔσχατον . διὸ πολιτεύεσθαι τούτους μόνον λέγουσιν · μόνοι γὰρ πράττουσιν οὗτοι ὥσπερ οἱ χειροτέχναι . δοκεῖ δὲ καὶ φρόνησις μάλιστʼ εἶναι ἡ περὶ αὐτὸν καὶ ἕνα · καὶ ἔχει αὕτη τὸ κοινὸν ὄνομα , φρόνησις · ἐκείνων δὲ ἣ μὲν οἰκονομία ἣ δὲ νομοθεσία ἣ δὲ πολιτική , καὶ ταύτης ἣ μὲν βουλευτικὴ ἣ δὲ δικαστική . εἶδος μὲν οὖν τι ἂν εἴη γνώσεως τὸ αὑτῷ εἰδέναι · ἀλλʼ ἔχει διαφορὰν πολλήν · καὶ δοκεῖ ὁ τὰ περὶ αὑτὸν εἰδὼς καὶ διατρίβων φρόνιμος εἶναι , οἱ δὲ πολιτικοὶ πολυπράγμονες · διὸ Εὐριπίδης πῶς δʼ ἂν φρονοίην , ᾧ παρῆν ἀπραγμόνως ἐν τοῖσι πολλοῖς ἠριθμημένον στρατοῦ ἴσον μετασχεῖν ; τοὺς γὰρ περισσοὺς καί τι πράσσοντας πλέον ζητοῦσι γὰρ τὸ αὑτοῖς ἀγαθόν , καὶ οἴονται τοῦτο δεῖν πράττειν . ἐκ ταύτης οὖν τῆς δόξης ἐλήλυθε τὸ τούτους φρονίμους εἶναι · καίτοι ἴσως οὐκ ἔστι τὸ αὑτοῦ εὖ ἄνευ οἰκονομίας οὐδʼ ἄνευ πολιτείας . ἔτι δὲ τὰ αὑτοῦ πῶς δεῖ διοικεῖν , ἄδηλον καὶ σκεπτέον . σημεῖον δʼ ἐστὶ τοῦ εἰρημένου καὶ διότι γεωμετρικοὶ μὲν νέοι καὶ μαθηματικοὶ γίνονται καὶ σοφοὶ τὰ τοιαῦτα , φρόνιμος δʼ οὐ δοκεῖ γίνεσθαι . αἴτιον δʼ ὅτι καὶ τῶν καθʼ ἕκαστά ἐστιν ἡ φρόνησις , ἃ γίνεται γνώριμα ἐξ ἐμπειρίας , νέος δʼ ἔμπειρος οὐκ ἔστιν · πλῆθος γὰρ χρόνου ποιεῖ τὴν ἐμπειρίαν · ἐπεὶ καὶ τοῦτʼ ἄν τις σκέψαιτο , διὰ τί δὴ μαθηματικὸς μὲν παῖς γένοιτʼ ἄν , σοφὸς δʼ ἢ φυσικὸς οὔ . ἢ ὅτι τὰ μὲν διʼ ἀφαιρέσεώς ἐστιν , τῶν δʼ αἱ ἀρχαὶ ἐξ ἐμπειρίας · καὶ τὰ μὲν οὐ πιστεύουσιν οἱ νέοι ἀλλὰ λέγουσιν , τῶν δὲ τὸ τί ἐστιν οὐκ ἄδηλον ; ἔτι ἡ ἁμαρτία ἢ περὶ τὸ καθόλου ἐν τῷ βουλεύσασθαι ἢ περὶ τὸ καθʼ ἕκαστον · ἢ γὰρ ὅτι πάντα τὰ βαρύσταθμα ὕδατα φαῦλα , ἢ ὅτι τοδὶ βαρύσταθμον . ὅτι δʼ ἡ φρόνησις οὐκ ἐπιστήμη , φανερόν · τοῦ γὰρ ἐσχάτου ἐστίν , ὥσπερ εἴρηται · τὸ γὰρ πρακτὸν τοιοῦτον . ἀντίκειται μὲν δὴ τῷ νῷ · ὁ μὲν γὰρ νοῦς τῶν ὅρων , ὧν οὐκ ἔστι λόγος , ἣ δὲ τοῦ ἐσχάτου , οὗ οὐκ ἔστιν ἐπιστήμη ἀλλʼ αἴσθησις , οὐχ ἡ τῶν ἰδίων , ἀλλʼ οἵᾳ αἰσθανόμεθα ὅτι τὸ ἔσχατον τρίγωνον · στήσεται γὰρ κἀκεῖ . ἀλλʼ αὕτη μᾶλλον αἴσθησις ἢ φρόνησις , ἐκείνης δʼ ἄλλο εἶδος .
Lemmas: εἰμί δέ καί ὁ πολιτικός καί ὁ φρόνησις ὁ αὐτός μέν ἕξις , ὁ μέντοι εἰμί οὐ αὐτός αὐτός . ὁ δέ περί πόλις ὁ μέν ὡς ἀρχιτεκτονικός φρόνησις νομοθετικός , ὁ δέ ὡς ὁ κατά ἕκαστος ὁ κοινός ἔχω ὄνομα , πολιτικός · οὗτος δέ πρακτικός καί βουλευτικός · ὁ γάρ ψήφισμα πρακτός ὡς ὁ ἔσχατος . διό πολιτεύω οὗτος μόνος λέγω · μόνος γάρ πράσσω οὗτος ὥσπερ ὁ χειροτέχνης . δοκέω δέ καί φρόνησις μάλα εἰμί ὁ περί αὐτός καί εἷς · καί ἔχω οὗτος ὁ κοινός ὄνομα , φρόνησις · ἐκεῖνος δέ ὁ μέν οἰκονομία ὁ δέ νομοθεσία ὁ δέ πολιτικός , καί οὗτος ὁ μέν βουλευτικός ὁ δέ δικαστικός . εἶδος μέν οὖν τις ἄν εἰμί γνῶσις ὁ ἑαυτοῦ οἶδα · ἀλλά ἔχω διαφορά πολύς · καί δοκέω ὁ ὁ περί ἑαυτοῦ οἶδα καί διατρίβω φρόνιμος εἰμί , ὁ δέ πολιτικός πολυπράγμων · διό Εὐριπίδης πῶς δέ ἄν φρονέω , ὅς πάρειμι ἀπράγμων ἐν ὁ πολύς ἀριθμέω στρατός ἴσος μετέχω ; ὁ γάρ περισσός καί τις πράσσω πολύς ζητέω γάρ ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός , καί οἴομαι οὗτος δέω πράσσω . ἐκ οὗτος οὖν ὁ δόξα ἔρχομαι ὁ οὗτος φρόνιμος εἰμί · καίτοι ἴσως οὐ εἰμί ὁ ἑαυτοῦ εὖ ἄνευ οἰκονομία οὐδέ ἄνευ πολιτεία . ἔτι δέ ὁ ἑαυτοῦ πῶς δέω διοικέω , ἄδηλος καί σκοπέω . σημεῖον δέ εἰμί ὁ λέγω καί διότι γεωμετρικός μέν νέος καί μαθηματικός γίγνομαι καί σοφός ὁ τοιοῦτος , φρόνιμος δέ οὐ δοκέω γίγνομαι . αἴτιος δέ ὅτι καί ὁ κατά ἕκαστος εἰμί ὁ φρόνησις , ὅς γίγνομαι γνώριμος ἐκ ἐμπειρία , νέος δέ ἔμπειρος οὐ εἰμί · πλῆθος γάρ χρόνος ποιέω ὁ ἐμπειρία · ἐπεί καί οὗτος ἄν τις σκοπέω , διά τίς δή μαθηματικός μέν παῖς γίγνομαι ἄν , σοφός δέ ἤ φυσικός οὐ . ἤ ὅτι ὁ μέν διά ἀφαίρεσις εἰμί , ὁ δέ ὁ ἀρχή ἐκ ἐμπειρία · καί ὁ μέν οὐ πιστεύω ὁ νέος ἀλλά λέγω , ὁ δέ ὁ τίς εἰμί οὐ ἄδηλος ; ἔτι ὁ ἁμαρτία ἤ περί ὁ καθόλου ἐν ὁ βουλεύω ἤ περί ὁ κατά ἕκαστος · ἤ γάρ ὅτι πᾶς ὁ βαρύσταθμος ὕδωρ φαῦλος , ἤ ὅτι ὅδε βαρύσταθμος . ὅτι δέ ὁ φρόνησις οὐ ἐπιστήμη , φανερός · ὁ γάρ ἔσχατος εἰμί , ὥσπερ λέγω · ὁ γάρ πρακτός τοιοῦτος . ἀντίκειμαι μέν δή ὁ νόος · ὁ μέν γάρ νόος ὁ ὅρος , ὅς οὐ εἰμί λόγος , ὁ δέ ὁ ἔσχατος , ὅς οὐ εἰμί ἐπιστήμη ἀλλά αἴσθησις , οὐ ὁ ὁ ἴδιος , ἀλλά οἷος αἰσθάνομαι ὅτι ὁ ἔσχατος τρίγωνος · ἵστημι γάρ ἐκεῖ . ἀλλά οὗτος μάλα αἴσθησις ἤ φρόνησις , ἐκεῖνος δέ ἄλλος εἶδος .