aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 9.8
ἀπορεῖται δὲ καὶ πότερον δεῖ φιλεῖν ἑαυτὸν μάλιστα ἢ ἄλλον τινά . ἐπιτιμῶσι γὰρ τοῖς ἑαυτοὺς μάλιστʼ ἀγαπῶσι , καὶ ὡς ἐν αἰσχρῷ φιλαύτους ἀποκαλοῦσι , δοκεῖ τε ὁ μὲν φαῦλος ἑαυτοῦ χάριν πάντα πράττειν , καὶ ὅσῳ ἂν μοχθηρότερος ᾖ , τοσούτῳ μᾶλλον—ἐγκαλοῦσι δὴ αὐτῷ οἷον ὅτι οὐδὲν ἀφʼ ἑαυτοῦ πράττει—ὁ δʼ ἐπιεικὴς διὰ τὸ καλόν , καὶ ὅσῳ ἂν βελτίων ᾖ , μᾶλλον διὰ τὸ καλόν , καὶ φίλου ἕνεκα , τὸ δʼ αὑτοῦ παρίησιν . τοῖς λόγοις δὲ τούτοις τὰ ἔργα διαφωνεῖ , οὐκ ἀλόγως . φασὶ γὰρ δεῖν φιλεῖν μάλιστα τὸν μάλιστα φίλον , φίλος δὲ μάλιστα ὁ βουλόμενος ᾧ βούλεται τἀγαθὰ ἐκείνου ἕνεκα , καὶ εἰ μηδεὶς εἴσεται · ταῦτα δʼ ὑπάρχει μάλιστʼ αὐτῷ πρὸς αὑτόν , καὶ τὰ λοιπὰ δὴ πάνθʼ οἷς ὁ φίλος ὁρίζεται · εἴρηται γὰρ ὅτι ἀπʼ αὐτοῦ πάντα τὰ φιλικὰ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους διήκει . καὶ αἱ παροιμίαι δὲ πᾶσαι ὁμογνωμονοῦσιν , οἷον τὸ μία ψυχή καὶ κοινὰ τὰ φίλων καὶ ἰσότης φιλότης καὶ γόνυ κνήμης ἔγγιον · πάντα γὰρ ταῦτα πρὸς αὑτὸν μάλιστʼ ἂν ὑπάρχοι · μάλιστα γὰρ φίλος αὑτῷ · καὶ φιλητέον δὴ μάλισθʼ ἑαυτόν . ἀπορεῖται δὴ εἰκότως ποτέροις χρεὼν ἕπεσθαι , ἀμφοῖν ἐχόντοιν τὸ πιστόν . ἴσως οὖν τοὺς τοιούτους δεῖ τῶν λόγων διαιρεῖν καὶ διορίζειν ἐφʼ ὅσον ἑκάτεροι καὶ πῇ ἀληθεύουσιν . εἰ δὴ λάβοιμεν τὸ φίλαυτον πῶς ἑκάτεροι λέγουσιν , τάχʼ ἂν γένοιτο δῆλον . οἱ μὲν οὖν εἰς ὄνειδος ἄγοντες αὐτὸ φιλαύτους καλοῦσι τοὺς ἑαυτοῖς ἀπονέμοντας τὸ πλεῖον ἐν χρήμασι καὶ τιμαῖς καὶ ἡδοναῖς ταῖς σωματικαῖς · τούτων γὰρ οἱ πολλοὶ ὀρέγονται , καὶ ἐσπουδάκασι περὶ αὐτὰ ὡς ἄριστα ὄντα , διὸ καὶ περιμάχητά ἐστιν . οἱ δὴ περὶ ταῦτα πλεονέκται χαρίζονται ταῖς ἐπιθυμίαις καὶ ὅλως τοῖς πάθεσι καὶ τῷ ἀλόγῳ τῆς ψυχῆς · τοιοῦτοι δʼ εἰσὶν οἱ πολλοί · διὸ καὶ ἡ προσηγορία γεγένηται ἀπὸ τοῦ πολλοῦ φαύλου ὄντος · δικαίως δὴ τοῖς οὕτω φιλαύτοις ὀνειδίζεται . ὅτι δὲ τοὺς τὰ τοιαῦθʼ αὑτοῖς ἀπονέμοντας εἰώθασι λέγειν οἱ πολλοὶ φιλαύτους , οὐκ ἄδηλον · εἰ γάρ τις ἀεὶ σπουδάζοι τὰ δίκαια πράττειν αὐτὸς μάλιστα πάντων ἢ τὰ σώφρονα ἢ ὁποιαοῦν ἄλλα τῶν κατὰ τὰς ἀρετάς , καὶ ὅλως ἀεὶ τὸ καλὸν ἑαυτῷ περιποιοῖτο , οὐδεὶς ἐρεῖ τοῦτον φίλαυτον οὐδὲ ψέξει . δόξειε δʼ ἂν ὁ τοιοῦτος μᾶλλον εἶναι φίλαυτος · ἀπονέμει γοῦν ἑαυτῷ τὰ κάλλιστα καὶ μάλιστʼ ἀγαθά , καὶ χαρίζεται ἑαυτοῦ τῷ κυριωτάτῳ , καὶ πάντα τούτῳ πείθεται · ὥσπερ δὲ καὶ πόλις τὸ κυριώτατον μάλιστʼ εἶναι δοκεῖ καὶ πᾶν ἄλλο σύστημα , οὕτω καὶ ἄνθρωπος · καὶ φίλαυτος δὴ μάλιστα ὁ τοῦτο ἀγαπῶν καὶ τούτῳ χαριζόμενος . καὶ ἐγκρατὴς δὲ καὶ ἀκρατὴς λέγεται τῷ κρατεῖν τὸν νοῦν ἢ μή , ὡς τούτου ἑκάστου ὄντος · καὶ πεπραγέναι δοκοῦσιν αὐτοὶ καὶ ἑκουσίως τὰ μετὰ λόγου μάλιστα . ὅτι μὲν οὖν τοῦθʼ ἕκαστός ἐστιν ἢ μάλιστα , οὐκ ἄδηλον , καὶ ὅτι ὁ ἐπιεικὴς μάλιστα τοῦτʼ ἀγαπᾷ . διὸ φίλαυτος μάλιστʼ ἂν εἴη , καθʼ ἕτερον εἶδος τοῦ ὀνειδιζομένου , καὶ διαφέρων τοσοῦτον ὅσον τὸ κατὰ λόγον ζῆν τοῦ κατὰ πάθος , καὶ ὀρέγεσθαι ἢ τοῦ καλοῦ ἢ τοῦ δοκοῦντος συμφέρειν . τοὺς μὲν οὖν περὶ τὰς καλὰς πράξεις διαφερόντως σπουδάζοντας πάντες ἀποδέχονται καὶ ἐπαινοῦσιν · πάντων δὲ ἁμιλλωμένων πρὸς τὸ καλὸν καὶ διατεινομένων τὰ κάλλιστα πράττειν κοινῇ τʼ ἂν πάντʼ εἴη τὰ δέοντα καὶ ἰδίᾳ ἑκάστῳ τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν , εἴπερ ἡ ἀρετὴ τοιοῦτόν ἐστιν . ὥστε τὸν μὲν ἀγαθὸν δεῖ φίλαυτον εἶναι ( καὶ γὰρ αὐτὸς ὀνήσεται τὰ καλὰ πράττων καὶ τοὺς ἄλλους ὠφελήσει ) , τὸν δὲ μοχθηρὸν οὐ δεῖ · βλάψει γὰρ καὶ ἑαυτὸν καὶ τοὺς πέλας , φαύλοις πάθεσιν ἑπόμενος . τῷ μοχθηρῷ μὲν οὖν διαφωνεῖ ἃ δεῖ πράττειν καὶ ἃ πράττει · ὁ δʼ ἐπιεικής , ἃ δεῖ , ταῦτα καὶ πράττει · πᾶς γὰρ νοῦς αἱρεῖται τὸ βέλτιστον ἑαυτῷ , ὁ δʼ ἐπιεικὴς πειθαρχεῖ τῷ νῷ . ἀληθὲς δὲ περὶ τοῦ σπουδαίου καὶ τὸ τῶν φίλων ἕνεκα πολλὰ πράττειν καὶ τῆς πατρίδος , κἂν δέῃ ὑπεραποθνήσκειν · προήσεται γὰρ καὶ χρήματα καὶ τιμὰς καὶ ὅλως τὰ περιμάχητα ἀγαθά , περιποιούμενος ἑαυτῷ τὸ καλόν · ὀλίγον γὰρ χρόνον ἡσθῆναι σφόδρα μᾶλλον ἕλοιτʼ ἂν ἢ πολὺν ἠρέμα , καὶ βιῶσαι καλῶς ἐνιαυτὸν ἢ πόλλʼ ἔτη τυχόντως , καὶ μίαν πρᾶξιν καλὴν καὶ μεγάλην ἢ πολλὰς καὶ μικράς . τοῖς δʼ ὑπεραποθνήσκουσι τοῦτʼ ἴσως συμβαίνει · αἱροῦνται δὴ μέγα καλὸν ἑαυτοῖς . καὶ χρήματα προοῖντʼ ἂν ἐφʼ ᾧ πλείονα λήψονται οἱ φίλοι · γίνεται γὰρ τῷ μὲν φίλῳ χρήματα , αὐτῷ δὲ τὸ καλόν · τὸ δὴ μεῖζον ἀγαθὸν ἑαυτῷ ἀπονέμει . καὶ περὶ τιμὰς δὲ καὶ ἀρχὰς ὁ αὐτὸς τρόπος · πάντα γὰρ τῷ φίλῳ ταῦτα προήσεται · καλὸν γὰρ αὐτῷ τοῦτο καὶ ἐπαινετόν . εἰκότως δὴ δοκεῖ σπουδαῖος εἶναι , ἀντὶ πάντων αἱρούμενος τὸ καλόν . ἐνδέχεται δὲ καὶ πράξεις τῷ φίλῳ προΐεσθαι , καὶ εἶναι κάλλιον τοῦ αὐτὸν πρᾶξαι τὸ αἴτιον τῷ φίλῳ γενέσθαι . ἐν πᾶσι δὴ τοῖς ἐπαινετοῖς ὁ σπουδαῖος φαίνεται ἑαυτῷ τοῦ καλοῦ πλέον νέμων . οὕτω μὲν οὖν φίλαυτον εἶναι δεῖ , καθάπερ εἴρηται · ὡς δʼ οἱ πολλοί , οὐ χρή .
Lemmas: ἀφοράω δέ καί πότερος δέω φιλέω ἑαυτοῦ μάλα ἤ ἄλλος τις . ἐπιτιμάω γάρ ὁ ἑαυτοῦ μάλα ἀγαπάω , καί ὡς ἐν αἰσχρός φίλαυτος ἀποκαλέω , δοκέω τε ὁ μέν φαῦλος ἑαυτοῦ χάριν πᾶς πράσσω , καί ὅσος ἄν μοχθηρός εἰμί , τοσοῦτος μαλλον—εγκαλους δή αὐτός οἷος ὅτι οὐδείς ἀπό ἑαυτοῦ πρᾶτος δέ ἐπιεικής διά ὁ καλός , καί ὅσος ἄν ἀγαθός εἰμί , μάλα διά ὁ καλός , καί φίλος ἕνεκα , ὁ δέ ἑαυτοῦ παρίημι . ὁ λόγος δέ οὗτος ὁ ἔργον διαφωνέω , οὐ ἄλογος . φημί γάρ δέω φιλέω μάλα ὁ μάλα φίλος , φίλος δέ μάλα ὁ βούλομαι ὅς βούλομαι ἀγαθός ἐκεῖνος ἕνεκα , καί εἰ μηδείς οἶδα · οὗτος δέ ὑπάρχω μάλα αὐτός πρός ἑαυτοῦ , καί ὁ λοιπός δή πᾶς ὅς ὁ φίλος ὁρίζω · λέγω γάρ ὅτι ἀπό αὐτός πᾶς ὁ φιλικός καί πρός ὁ ἄλλος διήκω . καί ὁ παροιμία δέ πᾶς ὁμογνωμονέω , οἷος ὁ εἷς ψυχή καί κοινός ὁ φίλος καί ἰσότης φιλότης καί γόνυ κνήμη ἐγγίων · πᾶς γάρ οὗτος πρός ἑαυτοῦ μάλα ἄν ὑπάρχω · μάλα γάρ φίλος ἑαυτοῦ · καί φιλέω δή μάλα ἑαυτοῦ . ἀφοράω δή ἔοικα πότερος χρεών ἕπομαι , ἄμφω ἔχω ὁ πιστός . ἴσως οὖν ὁ τοιοῦτος δέω ὁ λόγος διαιρέω καί διορίζω ἐπί ὅσος ἑκάτερος καί πῇ ἀληθεύω . εἰ δή λαμβάνω ὁ φίλαυτος πῶς ἑκάτερος λέγω , τάχα ἄν γίγνομαι δῆλος . ὁ μέν οὖν εἰς ὄνειδος ἄγω αὐτός φίλαυτος καλέω ὁ ἑαυτοῦ ἀπονέμω ὁ πολύς ἐν χρῆμα καί τιμή καί ἡδονή ὁ σωματικός · οὗτος γάρ ὁ πολύς ὀρέγω , καί σπουδάζω περί αὐτός ὡς ἀγαθός εἰμί , διό καί περιμάχητος εἰμί . ὁ δή περί οὗτος πλεονέκτης χαρίζω ὁ ἐπιθυμία καί ὅλος ὁ πάθος καί ὁ ἄλογος ὁ ψυχή · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ πολύς · διό καί ὁ προσηγορία γίγνομαι ἀπό ὁ πολύς φαῦλος εἰμί · δίκαιος δή ὁ οὕτως φίλαυτος ὀνειδίζω . ὅτι δέ ὁ ὁ τοιοῦτος ἑαυτοῦ ἀπονέμω εἴωθα λέγω ὁ πολύς φίλαυτος , οὐ ἄδηλος · εἰ γάρ τις ἀεί σπουδάζω ὁ δίκαιος πράσσω αὐτός μάλα πᾶς ἤ ὁ σώφρων ἤ ὁποιοσοῦν ἄλλος ὁ κατά ὁ ἀρετή , καί ὅλος ἀεί ὁ καλός ἑαυτοῦ περιποιέω , οὐδείς λέγω οὗτος φίλαυτος οὐδέ ψέγω . δοκέω δέ ἄν ὁ τοιοῦτος μάλα εἰμί φίλαυτος · ἀπονέμω γοῦν ἑαυτοῦ ὁ καλός καί μάλα ἀγαθός , καί χαρίζω ἑαυτοῦ ὁ κύριος , καί πᾶς οὗτος πείθω · ὥσπερ δέ καί πόλις ὁ κύριος μάλα εἰμί δοκέω καί πᾶς ἄλλος σύστημα , οὕτως καί ἄνθρωπος · καί φίλαυτος δή μάλα ὁ οὗτος ἀγαπάω καί οὗτος χαρίζω . καί ἐγκρατής δέ καί ἀκρατής λέγω ὁ κρατέω ὁ νόος ἤ μή , ὡς οὗτος ἕκαστος εἰμί · καί πράσσω δοκέω αὐτός καί ἑκούσιος ὁ μετά λόγος μάλα . ὅτι μέν οὖν οὗτος ἕκαστος εἰμί ἤ μάλα , οὐ ἄδηλος , καί ὅτι ὁ ἐπιεικής μάλα οὗτος ἀγαπάω . διό φίλαυτος μάλα ἄν εἰμί , κατά ἕτερος εἶδος ὁ ὀνειδίζω , καί διαφέρω τοσοῦτος ὅσος ὁ κατά λόγος ζάω ὁ κατά πάθος , καί ὀρέγω ἤ ὁ καλός ἤ ὁ δοκέω συμφέρω . ὁ μέν οὖν περί ὁ καλός πρᾶξις διαφερόντως σπουδάζω πᾶς ἀποδέχομαι καί ἐπαινέω · πᾶς δέ ἁμιλλάομαι πρός ὁ καλός καί διατείνω ὁ καλός πράσσω κοινῇ τε ἄν πᾶς εἰμί ὁ δέω καί ἴδιος ἕκαστος ὁ μέγας ὁ ἀγαθός , εἴπερ ὁ ἀρετή τοιοῦτος εἰμί . ὥστε ὁ μέν ἀγαθός δέω φίλαυτος εἰμί ( καί γάρ αὐτός ὀνίνημι ὁ καλός πράσσω καί ὁ ἄλλος ὠφελέω ) , ὁ δέ μοχθηρός οὐ δέω · βλάπτω γάρ καί ἑαυτοῦ καί ὁ πέλας , φαῦλος πάθος ἕπομαι . ὁ μοχθηρός μέν οὖν διαφωνέω ὅς δέω πράσσω καί ὅς πράσσω · ὁ δέ ἐπιεικής , ὅς δέω , οὗτος καί πράσσω · πᾶς γάρ νόος αἱρέω ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἐπιεικής πειθαρχέω ὁ νόος . ἀληθής δέ περί ὁ σπουδαῖος καί ὁ ὁ φίλος ἕνεκα πολύς πράσσω καί ὁ πατρίς , ἐάν δέω ὑπεραποθνῄσκω · προίημι γάρ καί χρῆμα καί τιμή καί ὅλος ὁ περιμάχητος ἀγαθός , περιποιέω ἑαυτοῦ ὁ καλός · ὀλίγος γάρ χρόνος ἥδομαι σφόδρα μάλα αἱρέω ἄν ἤ πολύς ἠρέμα , καί βιόω καλός ἐνιαυτός ἤ πολύς ἔτος τυχόντως , καί εἷς πρᾶξις καλός καί μέγας ἤ πολύς καί μικρός . ὁ δέ ὑπεραποθνῄσκω οὗτος ἴσως συμβαίνω · αἱρέω δή μέγας καλός ἑαυτοῦ . καί χρῆμα προίημι ἄν ἐπί ὅς πολύς λαμβάνω ὁ φίλος · γίγνομαι γάρ ὁ μέν φίλος χρῆμα , αὐτός δέ ὁ καλός · ὁ δή μέγας ἀγαθός ἑαυτοῦ ἀπονέμω . καί περί τιμή δέ καί ἀρχή ὁ αὐτός τρόπος · πᾶς γάρ ὁ φίλος οὗτος προίημι · καλός γάρ αὐτός οὗτος καί ἐπαινετός . ἔοικα δή δοκέω σπουδαῖος εἰμί , ἀντί πᾶς αἱρέω ὁ καλός . ἐνδέχομαι δέ καί πρᾶξις ὁ φίλος προίημι , καί εἰμί καλός ὁ αὐτός πράσσω ὁ αἴτιος ὁ φίλος γίγνομαι . ἐν πᾶς δή ὁ ἐπαινετός ὁ σπουδαῖος φαίνω ἑαυτοῦ ὁ καλός πολύς νέμω . οὕτως μέν οὖν φίλαυτος εἰμί δέω , καθά λέγω · ὡς δέ ὁ πολύς , οὐ χρή .