aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 2.9
ὅτι μὲν οὖν ἐστὶν ἡ ἀρετὴ ἡ ἠθικὴ μεσότης , καὶ πῶς , καὶ ὅτι μεσότης δύο κακιῶν , τῆς μὲν καθʼ ὑπερβολὴν τῆς δὲ κατʼ ἔλλειψιν , καὶ ὅτι τοιαύτη ἐστὶ διὰ τὸ στοχαστικὴ τοῦ μέσου εἶναι τοῦ ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ἐν ταῖς πράξεσιν , ἱκανῶς εἴρηται . διὸ καὶ ἔργον ἐστὶ σπουδαῖον εἶναι . ἐν ἑκάστῳ γὰρ τὸ μέσον λαβεῖν ἔργον , οἷον κύκλου τὸ μέσον οὐ παντὸς ἀλλὰ τοῦ εἰδότος · οὕτω δὲ καὶ τὸ μὲν ὀργισθῆναι παντὸς καὶ ῥᾴδιον , καὶ τὸ δοῦναι ἀργύριον καὶ δαπανῆσαι · τὸ δʼ ᾧ καὶ ὅσον καὶ ὅτε καὶ οὗ ἕνεκα καὶ ὥς , οὐκέτι παντὸς οὐδὲ ῥᾴδιον · διόπερ τὸ εὖ καὶ σπάνιον καὶ ἐπαινετὸν καὶ καλόν . διὸ δεῖ τὸν στοχαζόμενον τοῦ μέσου πρῶτον μὲν ἀποχωρεῖν τοῦ μᾶλλον ἐναντίου , καθάπερ καὶ ἡ Καλυψὼ παραινεῖ τούτου μὲν καπνοῦ καὶ κύματος ἐκτὸς ἔεργε νῆα . τῶν γὰρ ἄκρων τὸ μέν ἐστιν ἁμαρτωλότερον τὸ δʼ ἧττον · ἐπεὶ οὖν τοῦ μέσου τυχεῖν ἄκρως χαλεπόν , κατὰ τὸν δεύτερον , φασί , πλοῦν τὰ ἐλάχιστα ληπτέον τῶν κακῶν · τοῦτο δʼ ἔσται μάλιστα τοῦτον τὸν τρόπον ὃν λέγομεν . σκοπεῖν δὲ δεῖ πρὸς ἃ καὶ αὐτοὶ εὐκατάφοροί ἐσμεν · ἄλλοι γὰρ πρὸς ἄλλα πεφύκαμεν · τοῦτο δʼ ἔσται γνώριμον ἐκ τῆς ἡδονῆς καὶ τῆς λύπης τῆς γινομένης περὶ ἡμᾶς . εἰς τοὐναντίον δʼ ἑαυτοὺς ἀφέλκειν δεῖ · πολὺ γὰρ ἀπάγοντες τοῦ ἁμαρτάνειν εἰς τὸ μέσον ἥξομεν , ὅπερ οἱ τὰ διεστραμμένα τῶν ξύλων ὀρθοῦντες ποιοῦσιν . ἐν παντὶ δὲ μάλιστα φυλακτέον τὸ ἡδὺ καὶ τὴν ἡδονήν · οὐ γὰρ ἀδέκαστοι κρίνομεν αὐτήν . ὅπερ οὖν οἱ δημογέροντες ἔπαθον πρὸς τὴν Ἑλένην , τοῦτο δεῖ παθεῖν καὶ ἡμᾶς πρὸς τὴν ἡδονήν , καὶ ἐν πᾶσι τὴν ἐκείνων ἐπιλέγειν φωνήν · οὕτω γὰρ αὐτὴν ἀποπεμπόμενοι ἧττον ἁμαρτησόμεθα . ταῦτʼ οὖν ποιοῦντες , ὡς ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν , μάλιστα δυνησόμεθα τοῦ μέσου τυγχάνειν . χαλεπὸν δʼ ἴσως τοῦτο , καὶ μάλιστʼ ἐν τοῖς καθʼ ἕκαστον · οὐ γὰρ ῥᾴδιον διορίσαι καὶ πῶς καὶ τίσι καὶ ἐπὶ ποίοις καὶ πόσον χρόνον ὀργιστέον · καὶ γὰρ ἡμεῖς ὁτὲ μὲν τοὺς ἐλλείποντας ἐπαινοῦμεν καὶ πράους φαμέν , ὁτὲ δὲ τοὺς χαλεπαίνοντας ἀνδρώδεις ἀποκαλοῦντες . ἀλλʼ ὁ μὲν μικρὸν τοῦ εὖ παρεκβαίνων οὐ ψέγεται , οὔτʼ ἐπὶ τὸ μᾶλλον οὔτʼ ἐπὶ τὸ ἧττον , ὁ δὲ πλέον · οὗτος γὰρ οὐ λανθάνει . ὁ δὲ μέχρι τίνος καὶ ἐπὶ πόσον ψεκτὸς οὐ ῥᾴδιον τῷ λόγῳ ἀφορίσαι · οὐδὲ γὰρ ἄλλο οὐδὲν τῶν αἰσθητῶν · τὰ δὲ τοιαῦτα ἐν τοῖς καθʼ ἕκαστα , καὶ ἐν τῇ αἰσθήσει ἡ κρίσις . τὸ μὲν ἄρα τοσοῦτο δηλοῖ ὅτι ἡ μέση ἕξις ἐν πᾶσιν ἐπαινετή , ἀποκλίνειν δὲ δεῖ ὁτὲ μὲν ἐπὶ τὴν ὑπερβολὴν ὁτὲ δʼ ἐπὶ τὴν ἔλλειψιν · οὕτω γὰρ ῥᾷστα τοῦ μέσου καὶ τοῦ εὖ τευξόμεθα .
Lemmas: ὅτι μέν οὖν εἰμί ὁ ἀρετή ὁ ἠθικός μεσότης , καί πῶς , καί ὅτι μεσότης δύο κακία , ὁ μέν κατά ὑπερβολή ὁ δέ κατά ἔλλειψις , καί ὅτι τοιοῦτος εἰμί διά ὁ στοχαστικός ὁ μέσος εἰμί ὁ ἐν ὁ πάθος καί ἐν ὁ πρᾶξις , ἱκανός λέγω . διό καί ἔργον εἰμί σπουδαῖος εἰμί . ἐν ἕκαστος γάρ ὁ μέσος λαμβάνω ἔργον , οἷος κύκλος ὁ μέσος οὐ πᾶς ἀλλά ὁ οἶδα · οὕτως δέ καί ὁ μέν ὀργίζω πᾶς καί ῥᾴδιος , καί ὁ δίδωμι ἀργύριον καί δαπανάω · ὁ δέ ὅς καί ὅσος καί ὅτε καί ὅς ἕνεκα καί ὡς , οὐκέτι πᾶς οὐδέ ῥᾴδιος · διόπερ ὁ εὖ καί σπάνιος καί ἐπαινετός καί καλός . διό δέω ὁ στοχάζομαι ὁ μέσος πρῶτος μέν ἀποχωρέω ὁ μάλα ἐναντίος , καθά καί ὁ Καλυψώ παραινέω οὗτος μέν καπνός καί κῦμα ἐκτός ἔργω ναῦς . ὁ γάρ ἄκρον ὁ μέν εἰμί ἁμαρτωλός ὁ δέ ἥσσων · ἐπεί οὖν ὁ μέσος τυγχάνω ἄκρος χαλεπός , κατά ὁ δεύτερος , φημί , πλόος ὁ ἐλαχύς λαμβάνω ὁ κακός · οὗτος δέ εἰμί μάλα οὗτος ὁ τρόπος ὅς λέγω . σκοπέω δέ δέω πρός ὅς καί αὐτός εὐκατάφορος εἰμί · ἄλλος γάρ πρός ἄλλος φύω · οὗτος δέ εἰμί γνώριμος ἐκ ὁ ἡδονή καί ὁ λύπη ὁ γίγνομαι περί ἐγώ . εἰς ἐναντίος δέ ἑαυτοῦ ἀφέλκω δέω · πολύς γάρ ἀπάγω ὁ ἁμαρτάνω εἰς ὁ μέσος ἥκω , ὅς ὁ ὁ διαστρέφω ὁ ξύλον ὀρθόω ποιέω . ἐν πᾶς δέ μάλα φυλάσσω ὁ ἡδύς καί ὁ ἡδονή · οὐ γάρ ἀδέκαστος κρίνω αὐτός . ὅς οὖν ὁ δημογέρων πάσχω πρός ὁ Ἑλένη , οὗτος δέω πάσχω καί ἐγώ πρός ὁ ἡδονή , καί ἐν πᾶς ὁ ἐκεῖνος ἐπιλέγω φωνή · οὕτως γάρ αὐτός ἀποπέμπω ἥσσων ἁμαρτάνω . οὗτος οὖν ποιέω , ὡς ἐν κεφάλαιος λέγω , μάλα δύναμαι ὁ μέσος τυγχάνω . χαλεπός δέ ἴσως οὗτος , καί μάλα ἐν ὁ κατά ἕκαστος · οὐ γάρ ῥᾴδιος διορίζω καί πῶς καί τίς καί ἐπί ποῖος καί πόσος χρόνος ὀργιστέον · καί γάρ ἐγώ ὅτε μέν ὁ ἐλλείπω ἐπαινέω καί πρᾶος φημί , ὅτε δέ ὁ χαλεπαίνω ἀνδρώδης ἀποκαλέω . ἀλλά ὁ μέν μικρός ὁ εὖ παρεκβαίνω οὐ ψέγω , οὔτε ἐπί ὁ μάλα οὔτε ἐπί ὁ ἥσσων , ὁ δέ πολύς · οὗτος γάρ οὐ λανθάνω . ὁ δέ μέχρι τίς καί ἐπί πόσος ψεκτός οὐ ῥᾴδιος ὁ λόγος ἀφορίζω · οὐδέ γάρ ἄλλος οὐδείς ὁ αἰσθητός · ὁ δέ τοιοῦτος ἐν ὁ κατά ἕκαστος , καί ἐν ὁ αἴσθησις ὁ κρίσις . ὁ μέν ἄρα τοσοῦτος δηλόω ὅτι ὁ μέσος ἕξις ἐν πᾶς ἐπαινετός , ἀποκλίνω δέ δέω ὅτε μέν ἐπί ὁ ὑπερβολή ὅτε δέ ἐπί ὁ ἔλλειψις · οὕτως γάρ ῥᾴδιος ὁ μέσος καί ὁ εὖ τυγχάνω .