aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-nicomachea 2.4
ἀπορήσειε δʼ ἄν τις πῶς λέγομεν ὅτι δεῖ τὰ μὲν δίκαια πράττοντας δικαίους γίνεσθαι , τὰ δὲ σώφρονα σώφρονας · εἰ γὰρ πράττουσι τὰ δίκαια καὶ σώφρονα , ἤδη εἰσὶ δίκαιοι καὶ σώφρονες , ὥσπερ εἰ τὰ γραμματικὰ καὶ τὰ μουσικά , γραμματικοὶ καὶ μουσικοί . ἢ οὐδʼ ἐπὶ τῶν τεχνῶν οὕτως ἔχει ; ἐνδέχεται γὰρ γραμματικόν τι ποιῆσαι καὶ ἀπὸ τύχης καὶ ἄλλου ὑποθεμένου . τότε οὖν ἔσται γραμματικός , ἐὰν καὶ γραμματικόν τι ποιήσῃ καὶ γραμματικῶς · τοῦτο δʼ ἐστὶ τὸ κατὰ τὴν ἐν αὑτῷ γραμματικήν . ἔτι οὐδʼ ὅμοιόν ἐστιν ἐπί τε τῶν τεχνῶν καὶ τῶν ἀρετῶν · τὰ μὲν γὰρ ὑπὸ τῶν τεχνῶν γινόμενα τὸ εὖ ἔχει ἐν αὑτοῖς · ἀρκεῖ οὖν ταῦτά πως ἔχοντα γενέσθαι · τὰ δὲ κατὰ τὰς ἀρετὰς γινόμενα οὐκ ἐὰν αὐτά πως ἔχῃ , δικαίως ἢ σωφρόνως πράττεται , ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὁ πράττων πῶς ἔχων πράττῃ , πρῶτον μὲν ἐὰν εἰδώς , ἔπειτʼ ἐὰν προαιρούμενος , καὶ προαιρούμενος διʼ αὐτά , τὸ δὲ τρίτον ἐὰν καὶ βεβαίως καὶ ἀμετακινήτως ἔχων πράττῃ . ταῦτα δὲ πρὸς μὲν τὸ τὰς ἄλλας τέχνας ἔχειν οὐ συναριθμεῖται , πλὴν αὐτὸ τὸ εἰδέναι · πρὸς δὲ τὸ τὰς ἀρετὰς τὸ μὲν εἰδέναι οὐδὲν ἢ μικρὸν ἰσχύει , τὰ δʼ ἄλλα οὐ μικρὸν ἀλλὰ τὸ πᾶν δύναται , ἅπερ ἐκ τοῦ πολλάκις πράττειν τὰ δίκαια καὶ σώφρονα περιγίνεται . τὰ μὲν οὖν πράγματα δίκαια καὶ σώφρονα λέγεται , ὅταν ᾖ τοιαῦτα οἷα ἂν ὁ δίκαιος ἢ ὁ σώφρων πράξειεν · δίκαιος δὲ καὶ σώφρων ἐστὶν οὐχ ὁ ταῦτα πράττων , ἀλλὰ καὶ οὕτω πράττων ὡς οἱ δίκαιοι καὶ σώφρονες πράττουσιν . εὖ οὖν λέγεται ὅτι ἐκ τοῦ τὰ δίκαια πράττειν ὁ δίκαιος γίνεται καὶ ἐκ τοῦ τὰ σώφρονα ὁ σώφρων · ἐκ δὲ τοῦ μὴ πράττειν ταῦτα οὐδεὶς ἂν οὐδὲ μελλήσειε γίνεσθαι ἀγαθός . ἀλλʼ οἱ πολλοὶ ταῦτα μὲν οὐ πράττουσιν , ἐπὶ δὲ τὸν λόγον καταφεύγοντες οἴονται φιλοσοφεῖν καὶ οὕτως ἔσεσθαι σπουδαῖοι , ὅμοιόν τι ποιοῦντες τοῖς κάμνουσιν , οἳ τῶν ἰατρῶν ἀκούουσι μὲν ἐπιμελῶς , ποιοῦσι δʼ οὐδὲν τῶν προσταττομένων . ὥσπερ οὖν οὐδʼ ἐκεῖνοι εὖ ἕξουσι τὸ σῶμα οὕτω θεραπευόμενοι , οὐδʼ οὗτοι τὴν ψυχὴν οὕτω φιλοσοφοῦντες .
Lemmas: ἀπορέω δέ ἄν τις πῶς λέγω ὅτι δέω ὁ μέν δίκαιος πράσσω δίκαιος γίγνομαι , ὁ δέ σώφρων σώφρων · εἰ γάρ πράσσω ὁ δίκαιος καί σώφρων , ἤδη εἰμί δίκαιος καί σώφρων , ὥσπερ εἰ ὁ γραμματικός καί ὁ μουσικός , γραμματικός καί μουσικός . ἤ οὐδέ ἐπί ὁ τέχνη οὕτως ἔχω ; ἐνδέχομαι γάρ γραμματικός τις ποιέω καί ἀπό τύχη καί ἄλλος ὑποτίθημι . τότε οὖν εἰμί γραμματικός , ἐάν καί γραμματικός τις ποιέω καί γραμματικός · οὗτος δέ εἰμί ὁ κατά ὁ ἐν ἑαυτοῦ γραμματικός . ἔτι οὐδέ ὅμοιος εἰμί ἐπί τε ὁ τέχνη καί ὁ ἀρετή · ὁ μέν γάρ ὑπό ὁ τέχνη γίγνομαι ὁ εὖ ἔχω ἐν ἑαυτοῦ · ἀρκέω οὖν οὗτος πως ἔχω γίγνομαι · ὁ δέ κατά ὁ ἀρετή γίγνομαι οὐ ἐάν αὐτός πως ἔχω , δίκαιος ἤ σώφρων πράσσω , ἀλλά καί ἐάν ὁ πράσσω πῶς ἔχω πράσσω , πρῶτος μέν ἐάν οἶδα , ἔπειτα ἐάν προαιρέω , καί προαιρέω διά αὐτός , ὁ δέ τρίτος ἐάν καί βέβαιος καί ἀμετακίνητος ἔχω πράσσω . οὗτος δέ πρός μέν ὁ ὁ ἄλλος τέχνη ἔχω οὐ συναριθμέω , πλήν αὐτός ὁ οἶδα · πρός δέ ὁ ὁ ἀρετή ὁ μέν οἶδα οὐδείς ἤ μικρός ἰσχύω , ὁ δέ ἄλλος οὐ μικρός ἀλλά ὁ πᾶς δύναμαι , ὅς ἐκ ὁ πολλάκις πράσσω ὁ δίκαιος καί σώφρων περιγίγνομαι . ὁ μέν οὖν πρᾶγμα δίκαιος καί σώφρων λέγω , ὅταν εἰμί τοιοῦτος οἷος ἄν ὁ δίκαιος ἤ ὁ σώφρων πράσσω · δίκαιος δέ καί σώφρων εἰμί οὐ ὁ οὗτος πράσσω , ἀλλά καί οὕτως πράσσω ὡς ὁ δίκαιος καί σώφρων πράσσω . εὖ οὖν λέγω ὅτι ἐκ ὁ ὁ δίκαιος πράσσω ὁ δίκαιος γίγνομαι καί ἐκ ὁ ὁ σώφρων ὁ σώφρων · ἐκ δέ ὁ μή πράσσω οὗτος οὐδείς ἄν οὐδέ μέλλω γίγνομαι ἀγαθός . ἀλλά ὁ πολύς οὗτος μέν οὐ πράσσω , ἐπί δέ ὁ λόγος καταφεύγω οἴομαι φιλοσοφέω καί οὕτως εἰμί σπουδαῖος , ὅμοιος τις ποιέω ὁ κάμνω , ὅς ὁ ἰατρός ἀκούω μέν ἐπιμελής , ποιέω δέ οὐδείς ὁ προστάσσω . ὥσπερ οὖν οὐδέ ἐκεῖνος εὖ ἔχω ὁ σῶμα οὕτως θεραπεύω , οὐδέ οὗτος ὁ ψυχή οὕτως φιλοσοφέω .