aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 7.2
ληπτέος δὴ τρόπος ὅστις ἡμῖν ἅμα τά τε δοκοῦντα περὶ τούτων μάλιστα ἀποδώσει , καὶ τὰς ἀπορίας λύσει καὶ τὰς ἐναντιώσεις . τοῦτο δʼ ἔσται , ἐὰν εὐλόγως φαίνηται τὰ ἐναντία δοκοῦντα · μάλιστα γὰρ ὁμολογούμενος ὁ τοιοῦτος ἔσται λόγος τοῖς φαινομένοις . συμβαίνει δὲ μένειν τὰς ἐναντιώσεις , ἐὰν ἔστι μὲν ὡς ἀληθὲς ᾖ τὸ λεγόμενον , ἔστι δʼ ὡς οὔ . ἔχει δʼ ἀπορίαν καὶ πότερον τὸ ἡδὺ ἢ τὸ ἀγαθόν ἐστι τὸ φιλούμενον . εἰ μὲν γὰρ φιλοῦμεν οὗ ἐπιθυμοῦμεν , καὶ μάλιστα ὁ ἔρως τοιοῦτον ( οὐθεὶς γὰρ ἐραστὴς ὅστις οὐκ ἀεὶ φιλεῖ , ) ʼἡ δὲ ἐπιθυμία τοῦ ἡδέος , ταύτῃ μὲν τὸ φιλούμενον τὸ ἡδὺ , εἰ δὲ ὃ βουλόμεθα , τὸ ἀγαθόν · ἔστι δʼ ἕτερον τὸ ἡδὺ καὶ τὸ ἀγαθόν . περὶ δὴ τούτων καὶ τῶν ἄλλων τῶν συγγενῶν τούτοις πειρατέον διορίσαι , λαβοῦσιν ἀρχὴν τήνδε . τὸ γὰρ ὀρεκτὸν καὶ βουλητὸν ἢ τὸ ἀγαθὸν ἢ τὸ φαινόμενον ἀγαθόν . διὸ καὶ τὸ ἡδὺ ὀρεκτόν · φαινόμενον γάρ τι ἀγαθόν . τοῖς μὲν γὰρ δοκεῖ , τοῖς δὲ φαίνεται κἂν μὴ δοκῇ . οὐ γὰρ ἐν ταὐτῷ τῆς ψυχῆς ἡ φαντασία καὶ ἡ δόξα . ὅτι μέντοι φίλον καὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἡδύ , δῆλον . τούτου δὲ διωρισμένου ληπτέον ὑπόθεσιν ἑτέραν . τῶν γὰρ ἀγαθῶν τὰ μὲν ἁπλῶς ἐστιν ἀγαθά , τὰ δὲ τινί , ἁπλῶς δὲ οὔ . καὶ τὰ αὐτὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ καὶ ἁπλῶς ἡδέα . τὰ μὲν γὰρ τῷ ὑγιαίνοντί φαμεν σώματι συμφέροντα ἁπλῶς εἶναι σώματι ἀγαθά , τὰ δὲ τῷ κάμνοντι οὔ , οἷον φαρμακείας καὶ τομάς . ὁμοίως δὲ καὶ ἡδέα ἁπλῶς σώματι τὰ τῷ ὑγιαίνοντι καὶ ὁλοκλήρῳ , οἷον τὸ ἐν τῷ φωτὶ ὁρᾶν καὶ οὐ τὸ ἐν τῷ σκότει · καίτοι τῷ ὀφθαλμιῶντι ἐναντίως . καὶ οἶνος ἡδίων οὐχ ὁ τῷ διεφθαρμένῳ τὴν γλῶτταν ὑπὸ οἰνοφλυγίας , ἐπεὶ οὔτε ὄξος παρεγχέουσιν , ἀλλὰ τῇ ἀδιαφθόρῳ αἰσθήσει . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ ψυχῆς , καὶ οὐχ ἃ τοῖς παιδίοις καὶ τοῖς θηρίοις , ἀλλʼ ἃ τοῖς καθεστῶσιν . ἀμφοτέρων γοῦν μεμνημένοι ταῦθʼ αἱρούμεθα . ὡς δʼ ἔχει παιδίον καὶ θηρίον πρὸς ἄνθρωπον καθεστῶτα , οὕτως ἔχει ὁ φαῦλος καὶ ἄφρων πρὸς τὸν ἐπιεικῆ καὶ φρόνιμον . τούτοις δὲ ἡδέα τὰ κατὰ τὰς ἕξεις · ταῦτα δʼ ἐστὶ τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ καλά . ἐπεὶ οὖν τὰ ἀγαθὰ πλεοναχῶς ( τὸ μὲν γὰρ τῷ τοιόνδʼ εἶναι λέγομεν ἀγαθόν , τὸ δὲ τῷ ὠφέλιμον καὶ χρήσιμον ) , ἔτι δὲ τὸ ἡδὺ τὸ μὲν ἁπλῶς καὶ ἀγαθὸν ἁπλῶς , τὸ δὲ τινὶ καὶ φαινόμενον ἀγαθόν · ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἀψύχων διʼ ἕκαστον τούτων ἐνδέχεται ἡμᾶς αἱρεῖσθαί τι καὶ φιλεῖν , οὕτω καὶ ἄνθρωπον . τὸν μὲν γὰρ τῷ τοιόνδε καὶ διʼ ἀρετήν , τὸν δʼ ὅτι ὠφέλιμος καὶ χρήσιμος , τὸν δʼ ὅτι ἡδὺς καὶ διʼ ἡδονήν . φίλος δὴ γίνεται ὅταν φιλούμενος ἀντιφιλῇ , καὶ τοῦτο μὴ λανθάνῃ πως αὐτούς . ἀνάγκη ἄρα τρία φιλίας εἴδη εἶναι , καὶ μήτε καθʼ ἓν ἁπάσας μηδʼ ὡς εἴδη ἑνὸς γένους , μήτε πάμπαν λέγεσθαι ὁμωνύμως . πρὸς μίαν γάρ τινα λέγονται καὶ πρώτην , ὥσπερ τὸ ἰατρικόν . καὶ γὰρ ψυχὴν ἰατρικὴν καὶ σῶμα λέγομεν καὶ ὄργανον καὶ ἔργον , ἀλλὰ κυρίως τὸ πρῶτον . πρῶτον δʼ οὗ λόγος ἐν ἡμῖν ὑπάρχει . οἷον ὄργανον ἰατρικὸν , ᾧ ἂν ὁ ἰατρὸς χρήσαιτο · ἐν δὲ τῷ τοῦ ἰατροῦ λόγῳ οὐκ ἔστιν ὁ τοῦ ὀργάνου . ζητεῖται μὲν οὖν πανταχοῦ τὸ πρῶτον · διὰ δὲ τὸ καθόλου εἶναι πρῶτον λαμβάνουσιν καὶ πρῶτον καθόλου , τοῦτο δʼ ἐστὶ ψεῦδος . ὥστε καὶ περὶ τῆς φιλίας οὐ δύνανται πάντʼ ἀποδιδόναι τὰ φαινόμενα . οὐ γὰρ ἐφαρμόττοντος ἑνὸς λόγου οὐκ οἴονται τὰς ἄλλας φιλίας εἶναι · αἳ δʼ εἰσὶ μέν , ἀλλʼ οὐχ ὁμοίως εἰσίν · οἳ δʼ ὅταν ἡ πρώτη μὴ ἐφαρμόττῃ , ὡς οὖσαν καθόλου ἄν , εἴπερ ἦν πρώτη , οὐδʼ εἶναι φιλίας τὰς ἄλλας φασίν · ἔστι δὲ πολλὰ εἴδη φιλίας . τῶν γὰρ ῥηθέντων ἦν ἤδη , ἐπειδὴ διώρισται τριχῶς λέγεσθαι τὴν φιλίαν . ἣ μὲν γὰρ διώρισται διʼ ἀρετήν , ἣ δὲ διὰ τὸ χρήσιμον , ἣ δὲ διὰ τὸ ἡδύ . τούτων ἡ μὲν διὰ τὸ χρήσιμόν ἐστιν ἡ τῶν πλείστων φιλία ( διὰ γὰρ τὸ χρήσιμοι εἶναι φιλοῦσιν ἀλλήλους , καὶ μέχρι τούτου , ὥσπερ ἡ παροιμία Γλαῦκʼ ἐπίκουρος ἀνὴρ τὸν σοφὸν φίλον ἔσκε μάχηται , οὐκέτι γιγνώσκουσιν Ἀθηναῖοι Μεγαρῆας , ) ἡ δὲ διʼ ἡδονὴν τῶν νέων ( τούτου γὰρ αἴσθησιν ἔχουσιν · διὸ εὐμετάβολος φιλία ἡ τῶν νέων · μεταβαλλόντων γὰρ τὰ ἤθη κατὰ τὰς ἡλικίας μεταβάλλει καὶ τὸ ἡδύ ) , ἡ δὲ κατʼ ἀρετὴν τῶν βελτίστων . φανερὸν δʼ ἐκ τούτων ὅτι ἡ πρώτη φιλία ἡ τῶν ἀγαθῶν ἐστιν ἀντιφιλία καὶ ἀντιπροαίρεσις πρὸς ἀλλήλους . φίλον μὲν γὰρ τὸ φιλούμενον τῷ φιλοῦντι , φίλος δὲ τῷ φιλουμένῳ καὶ ἀντιφιλῶν . αὕτη μὲν οὖν ἐν ἀνθρώποις μόνον ὑπάρχει φιλία ( μόνον γὰρ αἰσθάνεται προαιρέσεως ) · αἱ δʼ ἄλλαι καὶ ἐν τοῖς θηρίοις , καὶ τὸ χρήσιμον ἐπὶ μικρόν τι φαίνεται ἐνυπάρχον καὶ πρὸς ἄνθρωπον τοῖς ἡμέροις καὶ πρὸς ἄλληλα , οἷον τὸν τροχίλον φησὶν Ἡρόδοτος τῷ κροκοδείλῳ , καὶ ὡς οἱ μάντεις τὰς συνεδρείας καὶ διεδρείας λέγουσιν . καὶ οἱ φαῦλοι ἂν εἶεν φίλοι ἀλλήλοις καὶ διὰ τὸ χρήσιμον καὶ διὰ τὸ ἡδύ . οἳ δʼ ὅτι ἡ πρώτη οὐχ ὑπάρχει αὐτοῖς , οὔ φασι φίλους εἶναι · ἀδικήσει γὰρ ὅ γε φαῦλος τὸν φαῦλον , οἱ δʼ ἀδικούμενοι οὐ φιλοῦσι σφᾶς αὐτούς . οἳ δὲ φιλοῦσι μέν , ἀλλʼ οὐ τὴν πρώτην φιλίαν , ἐπεὶ τάς γε ἑτέρας οὐθὲν κωλύει . διʼ ἡδονὴν γὰρ ὑπομένουσιν ἀλλήλους βλαπτόμενοι , ὡς ἂν ὦσιν ἀκρατεῖς · οὐ δοκοῦσι δʼ οὐδʼ οἱ διʼ ἡδονὴν φιλοῦντες ἀλλήλους φίλοι εἶναι , ὅταν κατʼ ἀκρίβειαν ζητῶσιν , ὅτι οὐχ ἡ πρώτη . ἐκείνη μὲν γὰρ βέβαιος , αὕτη δὲ ἀβέβαιος . ἣ δʼ ἐστὶ μέν , ὥσπερ εἴρηται , φιλία , οὐκ ἐκείνη δέ , ἀλλʼ ἀπʼ ἐκείνης . τὸ μὲν οὖν ἐκείνως μόνον λέγειν τὸν φίλον βιάζεσθαι τὰ φαινόμενα ἐστί , καὶ παράδοξα λέγειν ἀναγκαῖον · καθʼ ἕνα δὲ λόγον πάσας ἀδύνατον . λείπεται τοίνυν οὕτως , ὅτι ἔστι μὲν ὡς μόνη ἡ πρώτη φιλία , ἔστι δὲ ὡς πᾶσαι , οὔτε ὡς ὁμώνυμοι καὶ ὡς ἔτυχον ἔχουσαι πρὸς ἑαυτάς , οὔτε καθʼ ἓν εἶδος , ἀλλὰ μᾶλλον πρὸς ἕν . ἐπεὶ δʼ ἁπλῶς ἀγαθὸν καὶ ἁπλῶς ἡδὺ τὸ αὐτὸ καὶ ἅμα , ἂν μή τι ἐμποδίζῃ , ὁ δʼ ἀληθινὸς φίλος καὶ ἁπλῶς ὁ πρῶτος ἐστίν , ἔστι δὲ τοιοῦτος ὁ διʼ αὑτὸν αὐτὸς αἱρετός ( ἀνάγκη δʼ εἶναι τοιοῦτον · ὡς γὰρ βούλεταί τις διʼ αὑτὸν εἶναι τἀγαθά , ἀνάγκη καὶ αὐτὸν αἱρεῖσθαι εἶναι ) , ὁ δʼ ἀληθινὸς φίλος καὶ ἡδύς ἐστιν ἁπλῶς · διὸ δοκεῖ καὶ ὁ ὁπωσοῦν φίλος ἡδύς . ἔτι δὲ διοριστέον περὶ τούτου μᾶλλον · ἔχει ἐπίστασιν , πότερον γὰρ τὸ αὐτῷ ἀγαθὸν ἢ τὸ ἁπλῶς ἀγαθὸν φίλον , καὶ πότερον τὸ κατʼ ἐνέργειαν φιλεῖν μεθʼ ἡδονῆς , ὥστε καὶ τὸ φιλητὸν ἡδύ , ἢ οὔ . ἄμφω γὰρ εἰς ταὐτὸ συνακτέον · τά τε γὰρ μὴ ἁπλῶς ἀγαθὰ ἀλλὰ κακὰ ἁπλῶς τύχῃ φευκτά · καὶ τὸ μὴ αὐτῷ ἀγαθὸν οὐθὲν πρὸς αὐτόν , ἀλλὰ τοῦτʼ ἐστιν ὃ ζητεῖται , τὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ οὕτως εἶναι ἀγαθά . ἔστι γὰρ αἱρετὸν μὲν τὸ ἁπλῶς ἀγαθόν , αὐτῷ δὲ τὸ αὑτῷ ἀγαθόν · ἃ δεῖ συμφωνῆσαι . καὶ τοῦτο ἡ ἀρετὴ ποιεῖ · καὶ ἡ πολιτικὴ ἐπὶ τούτῳ , ὅπως οἷς μήπω ἐστὶ γένηται . εὐθέτως δὲ καὶ πρὸ ὁδοῦ ἄνθρωπος ὤν ( φύσει γὰρ αὐτῷ ἀγαθὰ τὰ ἁπλῶς ἀγαθά ) , ὁμοίως δὲ καὶ ἀνὴρ ἀντὶ γυναικὸς καὶ εὐφυὴς ἀφυοῦς , διὰ τοῦ ἡδέος δὲ ἡ ὁδός · ἀνάγκη εἶναι τὰ καλὰ ἡδέα . ὅταν δὲ τοῦτο διαφωνῇ , οὔπω σπουδαῖον τελέως · ἐνδέχεται γὰρ ἐγγενέσθαι ἀκρασίαν · τῷ γὰρ διαφωνεῖν τἀγαθὸν τῷ ἡδεῖ ἐν τοῖς πάθεσιν ἀκρασία ἐστίν . ὥστʼ ἐπειδὴ ἡ πρώτη φιλία κατʼ ἀρετήν , ἔσονται καὶ αὐτοὶ ἁπλῶς ἀγαθοί . τοῦτο δʼ οὐχ ὅτι χρήσιμοι , ἀλλʼ ἄλλον τρόπον · διχῶς γὰρ ἔχει τὸ τῳδὶ ἀγαθὸν καὶ ἁπλῶς ἀγαθόν . καὶ ὁμοίως ὥσπερ ἐπὶ τοῦ ὠφελίμου , καὶ ἐπὶ τῶν ἕξεων . ἄλλο γὰρ τὸ ἁπλῶς ὠφέλιμον καὶ τὸ καλὸν τοιοῦτον γυμνάζεσθαι πρὸς τὸ φαρμακεύεσθαι . ὥστε καὶ ἡ ἕξις ἡ ἀνθρώπου ἀρετή . ἔστω γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῶν φύσει σπουδαίων · ἡ γὰρ τοῦ φύσει σπουδαίου ἀρετὴ ἁπλῶς ἀγαθόν , ἡ δὲ τοῦ μὴ ἐκείνῳ . ὁμοίως δὴ ἔχει καὶ τὸ ἡδύ . ἐνταῦθα γὰρ ἐπιστατέον , καὶ σκεπτέον πότερόν ἐστιν ἄνευ ἡδονῆς φιλία , καὶ τί διαφέρει , καὶ ἐν ποτέρῳ ποτʼ ἐστὶ τὸ φιλεῖν , πότερον ὅτι ἀγαθός , κἂν εἰ μὴ ἡδύς , ἀλλʼ οὐ διὰ τοῦτο , διχῶς δὴ λεγομένου τοῦ φιλεῖν , πότερον ὅτι ἀγαθὸν τὸ κατʼ ἐνέργειαν οὐκ ἄνευ ἡδονῆς φαίνεται . δῆλον δʼ ὅτι ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης αἱ πρόσφατοι θεωρίαι καὶ μαθήσεις αἰσθηταὶ μάλιστα τῷ ἡδεῖ , οὕτω καὶ αἱ τῶν συνήθων ἀναγνωρίσεις , καὶ ὁ λόγος ὁ αὐτὸς ἐπʼ ἀμφοῖν . φύσει γοῦν τὸ ἁπλῶς ἀγαθὸν ἡδὺ ἁπλῶς , καὶ οἷς ἀγαθόν , τούτοις ἡδύ . διὸ εὐθὺς τὰ ὅμοια ἀλλήλοις χαίρει , καὶ ἀνθρώπῳ ἥδιστον ἄνθρωπος . ὥστʼ ἐπεὶ καὶ ἀτελεῖ , δῆλον ὅτι καὶ τελειωθέντι · ὁ δὲ σπουδαῖος τέλειος . εἰ δὲ τὸ κατʼ ἐνέργειαν φιλεῖν μεθʼ ἡδονῆς ἀντιπροαίρεσις τῆς ἀλλήλων γνωρίσεως , δῆλον ὅτι καὶ ὅλως ἡ φιλία ἡ πρώτη ἀντιπροαίρεσις τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν καὶ ἡδέων , ὅτι ἀγαθὰ καὶ ἡδέα . ἔστι δʼ αὕτη ἡ φιλία ἕξις ἀφʼ ἧς ἡ τοιαύτη προαίρεσις . τὸ γὰρ ἔργον αὐτῆς ἐνέργεια , αὕτη δʼ οὐκ ἔξω , ἀλλʼ ἐν αὐτῷ τῷ φιλοῦντι , δυνάμεως δὲ πάσης ἔξω · ἢ γὰρ ἐν ἑτέρῳ ἢ ᾗ ἕτερον . διὸ τὸ φιλεῖν χαίρειν , ἀλλʼ οὐ τὸ φιλεῖσθαι ἐστίν . τὸ μὲν γὰρ φιλεῖσθαι φιλητοῦ ἐνέργεια , τὸ δὲ καὶ φιλίας , καὶ τὸ μὲν ἐν ἐμψύχῳ , τὸ δὲ καὶ ἐν ἀψύχῳ · φιλεῖται γὰρ καὶ τὰ ἄψυχα . ἐπεὶ δὲ τὸ φιλεῖν τὸ κατʼ ἐνέργειαν τὸ φιλούμενον ἐστὶ χρῆσθαι ᾗ φιλούμενον , ὁ δὲ φίλος φιλούμενον τῷ φίλῳ ᾗ φίλος , ἀλλὰ μὴ ᾗ μουσικὸς ἢ ᾗ ἰατρικός · ἡδονὴ τοίνυν ἡ ἀπʼ αὐτοῦ , ᾗ αὐτός , αὕτη φιλική . αὐτὸν γὰρ φιλεῖ , οὐχ ὅτι ἄλλος . ὥστʼ ἂν μὴ χαίρῃ ᾗ ἀγαθός , οὐχ ἡ πρώτη φιλία . οὐδὲ δεῖ ἐμποδίζειν οὐθὲν τῶν συμβεβηκότων μᾶλλον ἢ τὸ ἀγαθὸν εὐφραίνειν . τί γὰρ σφόδρα δυσώδης λείπεται ; ἀγαπᾶται γὰρ τῷ εὐνοεῖν , συζῇ δὲ μή . αὕτη μὲν οὖν ἡ πρώτη φιλία , ἣν πάντες ὁμολογοῦσιν · αἱ δʼ ἄλλαι διʼ αὐτὴν καὶ δοκοῦσι καὶ ἀμφισβητοῦνται . βέβαιον γάρ τι δοκεῖ ἡ φιλία · μόνη δʼ αὕτη βέβαιος . τὸ γὰρ κεκριμένον βέβαιον , τὰ δὲ μὴ ταχὺ γινόμενα μηδὲ ῥᾳδίως ποιεῖ τὴν κρίσιν ὀρθήν . οὐκ ἔστι δʼ ἄνευ πίστεως φιλία βέβαιος · ἡ δὲ πίστις οὐκ ἄνευ χρόνου . δεῖ γὰρ πεῖραν λαβεῖν , ὥσπερ λέγει καὶ Θέογνις · οὐ γὰρ ἂν εἰδείης ἀνδρὸς νόον οὐδὲ γυναικός , πρὶν πειραθείης ὥσπερ ὑποζυγίου . οὐδʼ ἄνευ χρόνου φίλος , ἀλλὰ βούλονται φίλοι , καὶ μάλιστα λανθάνει ἡ τοιαύτη ἕξις ὡς φιλία . ὅταν γὰρ προθύμως ἔχωσι φίλοι εἶναι , διὰ τὸ πάνθʼ ὑπηρετεῖν τὰ φιλικὰ ἀλλήλοις , οἴονται οὐ βούλεσθαι φίλοι , ἀλλʼ εἶναι φίλοι . τὸ δʼ ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας · οὐ γὰρ εἰ βούλονται ὑγιαίνειν , ὑγιαίνουσιν , ὥστʼ οὐδʼ εἰ φίλοι βούλονται , ἤδη καὶ φίλοι εἰσίν . σημεῖον δέ · εὐδιάβλητοι γὰρ οἱ διακείμενοι ἄνευ πείρας τοῦτον τὸν τρόπον · περὶ ὧν μὲν γὰρ πεῖραν δεδώκασιν ἀλλήλοις , οὐκ εὐδιάβλητοι , περὶ ὧν δὲ μή , πεισθεῖεν ἂν ὅταν σύμβολα λέγωσιν οἱ διαβάλλοντες . ἅμα δὲ φανερὸν ὅτι οὐδʼ ἐν τοῖς φαύλοις αὕτη ἡ φιλία · ἄπιστος γὰρ ὁ φαῦλος καὶ κακοήθης πρὸς πάντας · αὑτῷ γὰρ μετρεῖ τοὺς ἄλλους . διὸ εὐεξαπατητότεροί εἰσιν οἱ ἀγαθοί , ἂν μὴ διὰ πεῖραν ἀπιστῶσιν . οἱ δὲ φαῦλοι αἱροῦνται τὰ φύσει ἀγαθὰ ἀντὶ τοῦ φίλου , καὶ οὐθεὶς φιλεῖ μᾶλλον ἄνθρωπον ἢ πράγματα . ὥστʼ οὐ φίλοι . οὐ γὰρ γίνεται οὕτω κοινὰ τὰ φίλων · προσνέμεται γὰρ ὁ φίλος τοῖς πράγμασιν , οὐ τὰ πράγματα τοῖς φίλοις . οὐ γίνεται ἄρʼ ἡ φιλία ἡ πρώτη ἐν πολλοῖς , ὅτι χαλεπὸν πολλῶν πεῖραν λαβεῖν · ἑκάστῳ γὰρ ἂν ἔδει συζῆσαι . οὐδὲ δὴ αἱρετέον ὁμοίως περὶ ἱματίου καὶ φίλου · καίτοι ἐν πᾶσι δοκεῖ τοῦ νοῦν ἔχοντος δυοῖν τὸ βέλτιον αἱρεῖσθαι , καὶ εἰ μὲν τῷ χείρονι πάλαι ἐχρῆτο , τῷ βελτίονι δὲ μηδέπω , τοῦθʼ αἱρετέον , ἀλλʼ οὐκ ἀντὶ τοῦ πάλαι φίλου τὸν ἀγνῶτα εἰ βελτίων · οὐ γάρ ἐστιν ἄνευ πείρας οὐδὲ μιᾶς ἡμέρας ὁ φίλος , ἀλλὰ χρόνου δεῖ . διὸ εἰς παροιμίαν ἐλήλυθεν ὁ μέδιμνος τῶν ἁλῶν · ἅμα δὲ δεῖ μὴ μόνον ἁπλῶς ἀγαθὸν εἶναι , ἀλλὰ καὶ σοί , εἰ δὴ φίλος ἔσται σοὶ φίλος . ἀγαθὸς μὲν γὰρ ἁπλῶς ἐστι τῷ ἀγαθὸς εἶναι , φίλος δὲ τῷ ἄλλῳ ἀγαθός , ἁπλῶς δʼ ἀγαθὸς καὶ φίλος , ὅταν συμφωνήσῃ ταῦτʼ ἄμφω , ὥστε ὅ ἐστιν ἁπλῶς ἀγαθόν , τὸ τούτου ἄλλῳ , εἰ καὶ μὴ ἁπλῶς μὲν σπουδαίῳ , ἄλλῳ δʼ ἀγαθός , ὅτι χρήσιμος . τὸ δὲ πολλοῖς ἅμα εἶναι φίλον καὶ τὸ φιλεῖν κωλύει · οὐ γὰρ οἷόν τε ἅμα πρὸς πολλοὺς ἐνεργεῖν . ἐκ δὴ τούτων φανερὸν ὅτι ὀρθῶς λέγεται ὅτι ἡ φιλία τῶν βεβαίων , ὥσπερ ἡ εὐδαιμονία τῶν αὐτάρκων . καὶ ὀρθῶς εἴρηται ἡ γὰρ φύσις βέβαιον , οὐ τὰ χρήματα . πολὺ δὲ κάλλιον εἰπεῖν ὅτι ἡ ἀρετὴ τῆς φύσεως , καὶ ὅτι χρόνος λέγεται δεικνύναι τὸν φιλούμενον , καὶ αἱ ἀτυχίαι μᾶλλον τῶν εὐτυχιῶν . τότε γὰρ δῆλον ὅτι κοινὰ τὰ τῶν φίλων ( οὗτοι γὰρ μόνοι ἀντὶ τῶν φύσει ἀγαθῶν καὶ φύσει κακῶν , περὶ ἃ αἱ εὐτυχίαι καὶ αἱ δυστυχίαι , αἱροῦνται μᾶλλον ἄνθρωπον ἢ τούτων τὰ μὲν εἶναι τὰ δὲ μὴ εἶναι ) · ἡ δʼ ἀτυχία δηλοῖ τοὺς μὴ ὄντως ὄντας φίλους , ἀλλὰ διὰ τὸ χρήσιμον τυχόντας . ὁ δὲ χρόνος δηλοῖ ἀμφοτέρους · οὐδὲ γὰρ ὁ χρήσιμος ταχὺ δῆλος , ἀλλʼ ὁ ἡδὺς μᾶλλον . πλὴν οὐδʼ ὁ ἁπλῶς ἡδὺς ταχύ . ὅμοιοι γὰρ οἱ ἄνθρωποι τοῖς οἴνοις καὶ ἐδέσμασιν · ἐκείνων τε γὰρ τὸ μὲν ἡδὺ ταχὺ δηλοῖ , πλείω δὲ χρόνον γινόμενον ἀηδὲς καὶ οὐ γλυκύ , καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων ὁμοίως . ἔστι γὰρ καὶ τὸ ἁπλῶς ἡδὺ τῷ τέλει ὁριστέον καὶ τῷ χρόνῳ . ὁμολογήσαιεν δʼ ἂν καὶ οἱ πολλοί , ὅτι ἐκ τῶν ἀποβαινόντων μόνον , ἀλλʼ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ πόματος καλοῦσι γλύκιον · τοῦτο γὰρ διὰ τὸ ἀποβαῖνον οὐχ ἡδύ , ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ συνεχές , ἀλλὰ τὸ πρῶτον ἐξαπατᾷ . ἡ μὲν οὖν πρώτη φιλία , καὶ διʼ ἣν αἱ ἄλλαι λέγονται , ἡ κατʼ ἀρετὴν ἐστί , καὶ διʼ ἡδονὴν τὴν ἀρετῆς , ὥσπερ εἴρηται πρότερον · αἱ δʼ ἄλλαι ἐγγίνονται φιλίαι καὶ ἐν παισὶ καὶ θηρίοις καὶ τοῖς φαύλοις . ὅθεν λέγεται , ἥλιξ ἥλικα τέρπει καὶ κακὸς κακῷ δὲ συντέτηκεν ἡδονῇ . ἐνδέχεται γὰρ καὶ ἡδεῖς ἀλλήλοις εἶναι τοὺς φαύλους , οὐχ ᾗ φαῦλοι ἢ μηδέτεροι , ἀλλʼ οἷον ᾠδικοὶ ἄμφω , ἢ ὃ μὲν φιλῳδὸς ὁ δʼ ᾠδικὸς ἐστίν , καὶ ᾗ πάντες ἔχουσιν ἀγαθὸν καὶ ταύτῃ συναρμόττουσιν ἀλλήλοις · ἔτι χρήσιμοι ἂν εἶεν ἀλλήλοις καὶ ὠφέλιμοι , οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ πρὸς τὴν προαίρεσιν , ἢ ᾗ οὐδέτεροι . ἐνδέχεται δὲ καὶ τὸν ἐπιεικῆ φαύλῳ εἶναι φίλον . καὶ γὰρ χρήσιμος ἂν εἴη πρὸς τὴν προαίρεσιν , ὁ μὲν φαῦλος πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν τῷ σπουδαίῳ , ὃ δὲ τῷ μὲν ἀκρατεῖ πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν , τῷ δὲ φαύλῳ πρὸς τὴν κατὰ φύσιν · καὶ βουλήσεται τὰ ἀγαθά , ἁπλῶς μὲν τὰ ἁπλῶς , τὰ δʼ ἐκείνῳ ἐξ ὑποθέσεως , ᾗ πενία συμφέρει ἢ νόσος , καὶ ταῦτα τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν ἕνεκα , ὥσπερ καὶ αὐτὸ τὸ φάρμακον πιεῖν · οὐ γὰρ βούλεται , ἀλλὰ τοῦδʼ ἕνεκα βούλεται . ἔτι καθʼ οὓς τρόπους καὶ ἀλλήλοις οἱ μὴ σπουδαῖοι εἶεν ἂν φίλοι . εἴη γὰρ ἂν ἡδὺς οὐχ ᾗ φαῦλος , ἀλλʼ ᾗ τῶν κοινῶν τινος μετέχει , οἷον εἰ μουσικός . ἔτι ᾗ ἔνι τι πᾶσιν ἐπιεικές · διὸ ἔνιοι ὁμιλητικοὶ εἶεν ἂν καὶ σπουδαίῳ . ἢ ᾗ προσαρμόττουσιν ἑκάστῳ · ἔχουσι γάρ τι πάντες τοῦ ἀγαθοῦ .
Lemmas: ληπτέος δή τρόπος ὅστις ἐγώ ἅμα ὁ τε δοκέω περί οὗτος μάλα ἀποδίδωμι , καί ὁ ἀπορία λύω καί ὁ ἐναντίωσις . οὗτος δέ εἰμί , ἐάν εὔλογος φαίνω ὁ ἐναντίος δοκέω · μάλα γάρ ὁμολογέω ὁ τοιοῦτος εἰμί λόγος ὁ φαίνω . συμβαίνω δέ μένω ὁ ἐναντίωσις , ἐάν εἰμί μέν ὡς ἀληθής εἰμί ὁ λέγω , εἰμί δέ ὡς οὐ . ἔχω δέ ἀπορία καί πότερος ὁ ἡδύς ἤ ὁ ἀγαθός εἰμί ὁ φιλέω . εἰ μέν γάρ φιλέω ὅς ἐπιθυμέω , καί μάλα ὁ ἔρως τοιοῦτος ( οὐδείς γάρ ἐραστής ὅστις οὐ ἀεί φιλέω , ) ὅς δέ ἐπιθυμία ὁ ἡδύς , ταύτῃ μέν ὁ φιλέω ὁ ἡδύς , εἰ δέ ὅς βούλομαι , ὁ ἀγαθός · εἰμί δέ ἕτερος ὁ ἡδύς καί ὁ ἀγαθός . περί δή οὗτος καί ὁ ἄλλος ὁ συγγενής οὗτος πειράω διορίζω , λαμβάνω ἀρχή ὅδε . ὁ γάρ ὀρεκτός καί βουλητός ἤ ὁ ἀγαθός ἤ ὁ φαίνω ἀγαθός . διό καί ὁ ἡδύς ὀρεκτός · φαίνω γάρ τις ἀγαθός . ὁ μέν γάρ δοκέω , ὁ δέ φαίνω ἐάν μή δοκέω . οὐ γάρ ἐν αὐτός ὁ ψυχή ὁ φαντασία καί ὁ δόξα . ὅτι μέντοι φίλος καί ὁ ἀγαθός καί ὁ ἡδύς , δῆλος . οὗτος δέ διορίζω λαμβάνω ὑπόθεσις ἕτερος . ὁ γάρ ἀγαθός ὁ μέν ἁπλῶς εἰμί ἀγαθός , ὁ δέ τις , ἁπλῶς δέ οὐ . καί ὁ αὐτός ἁπλῶς ἀγαθός καί ἁπλῶς ἡδύς . ὁ μέν γάρ ὁ ὑγιαίνω φημί σῶμα συμφέρω ἁπλῶς εἰμί σῶμα ἀγαθός , ὁ δέ ὁ κάμνω οὐ , οἷος φαρμακεία καί τομή . ὅμοιος δέ καί ἡδύς ἁπλῶς σῶμα ὁ ὁ ὑγιαίνω καί ὁλόκληρος , οἷος ὁ ἐν ὁ φώς ὁράω καί οὐ ὁ ἐν ὁ σκότος · καίτοι ὁ ὀφθαλμιάω ἐναντίος . καί οἶνος ἡδύς οὐ ὁ ὁ διαφθείρω ὁ γλῶσσα ὑπό οἰνοφλυγία , ἐπεί οὔτε ὄξος παρεγχέω , ἀλλά ὁ ἀδιάφθορος αἴσθησις . ὅμοιος δέ καί ἐπί ψυχή , καί οὐ ὅς ὁ παιδίον καί ὁ θηρίον , ἀλλά ὅς ὁ καθίστημι . ἀμφότερος γοῦν μιμνῄσκω οὗτος αἱρέω . ὡς δέ ἔχω παιδίον καί θηρίον πρός ἄνθρωπος καθίστημι , οὕτως ἔχω ὁ φαῦλος καί ἄφρων πρός ὁ ἐπιεικής καί φρόνιμος . οὗτος δέ ἡδύς ὁ κατά ὁ ἕξις · οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀγαθός καί ὁ καλός . ἐπεί οὖν ὁ ἀγαθός πλεοναχός ( ὁ μέν γάρ ὁ τοιόσδε εἰμί λέγω ἀγαθός , ὁ δέ ὁ ὠφέλιμος καί χρήσιμος ) , ἔτι δέ ὁ ἡδύς ὁ μέν ἁπλῶς καί ἀγαθός ἁπλῶς , ὁ δέ τις καί φαίνω ἀγαθός · ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἄψυχος διά ἕκαστος οὗτος ἐνδέχομαι ἐγώ αἱρέω τις καί φιλέω , οὕτως καί ἄνθρωπος . ὁ μέν γάρ ὁ τοιόσδε καί διά ἀρετή , ὁ δέ ὅτι ὠφέλιμος καί χρήσιμος , ὁ δέ ὅτι ἡδύς καί διά ἡδονή . φίλος δή γίγνομαι ὅταν φιλέω ἀντιφιλέω , καί οὗτος μή λανθάνω πως αὐτός . ἀνάγκη ἄρα τρεῖς φιλία εἶδος εἰμί , καί μήτε κατά εἷς ἅπας μηδέ ὡς εἶδος εἷς γένος , μήτε πάμπαν λέγω ὁμώνυμος . πρός εἷς γάρ τις λέγω καί πρῶτος , ὥσπερ ὁ ἰατρικός . καί γάρ ψυχή ἰατρικός καί σῶμα λέγω καί ὄργανον καί ἔργον , ἀλλά κύριος ὁ πρῶτος . πρῶτος δέ ὅς λόγος ἐν ἐγώ ὑπάρχω . οἷος ὄργανον ἰατρικός , ὅς ἄν ὁ ἰατρός χράω · ἐν δέ ὁ ὁ ἰατρός λόγος οὐ εἰμί ὁ ὁ ὄργανον . ζητέω μέν οὖν πανταχοῦ ὁ πρῶτος · διά δέ ὁ καθόλου εἰμί πρῶτος λαμβάνω καί πρῶτος καθόλου , οὗτος δέ εἰμί ψεῦδος . ὥστε καί περί ὁ φιλία οὐ δύναμαι πᾶς ἀποδίδωμι ὁ φαίνω . οὐ γάρ ἐφαρμόζω εἷς λόγος οὐ οἴομαι ὁ ἄλλος φιλία εἰμί · ὁ δέ εἰμί μέν , ἀλλά οὐ ὅμοιος εἰμί · ὁ δέ ὅταν ὁ πρῶτος μή ἐφαρμόζω , ὡς εἰμί καθόλου ἄν , εἴπερ εἰμί πρῶτος , οὐδέ εἰμί φιλία ὁ ἄλλος φημί · εἰμί δέ πολύς εἶδος φιλία . ὁ γάρ λέγω εἰμί ἤδη , ἐπειδή διορίζω τριχῶς λέγω ὁ φιλία . ὁ μέν γάρ διορίζω διά ἀρετή , ὁ δέ διά ὁ χρήσιμος , ὁ δέ διά ὁ ἡδύς . οὗτος ὁ μέν διά ὁ χρήσιμος εἰμί ὁ ὁ πολύς φιλία ( διά γάρ ὁ χρήσιμος εἰμί φιλέω ἀλλήλων , καί μέχρι οὗτος , ὥσπερ ὁ παροιμία Γλαῦκος ἐπίκουρος ἀνήρ ὁ σοφός φίλος εἰμί μάχομαι , οὐκέτι γιγνώσκω Ἀθηναῖος Μεγαρεύς , ) ὁ δέ διά ἡδονή ὁ νέος ( οὗτος γάρ αἴσθησις ἔχω · διό εὐμετάβολος φιλία ὁ ὁ νέος · μεταβάλλω γάρ ὁ ἦθος κατά ὁ ἡλικία μεταβάλλω καί ὁ ἡδύς ) , ὁ δέ κατά ἀρετή ὁ ἀγαθός . φανερός δέ ἐκ οὗτος ὅτι ὁ πρῶτος φιλία ὁ ὁ ἀγαθός εἰμί ἀντιφιλία καί ἀντιπροαίρεσις πρός ἀλλήλων . φίλος μέν γάρ ὁ φιλέω ὁ φιλέω , φίλος δέ ὁ φιλέω καί ἀντιφιλέω . οὗτος μέν οὖν ἐν ἄνθρωπος μόνος ὑπάρχω φιλία ( μόνος γάρ αἰσθάνομαι προαίρεσις ) · ὁ δέ ἄλλος καί ἐν ὁ θηρίον , καί ὁ χρήσιμος ἐπί μικρός τις φαίνω ἐνυπάρχω καί πρός ἄνθρωπος ὁ ἥμερος καί πρός ἀλλήλων , οἷος ὁ τροχίλος φημί Ἡρόδοτος ὁ κροκόδειλος , καί ὡς ὁ μάντις ὁ συνεδρεία καί διεδρεία λέγω . καί ὁ φαῦλος ἄν εἰμί φίλος ἀλλήλων καί διά ὁ χρήσιμος καί διά ὁ ἡδύς . ὁ δέ ὅτι ὁ πρῶτος οὐ ὑπάρχω αὐτός , οὐ φημί φίλος εἰμί · ἀδικέω γάρ ὁ γε φαῦλος ὁ φαῦλος , ὁ δέ ἀδικέω οὐ φιλέω σφεῖς αὐτός . ὁ δέ φιλέω μέν , ἀλλά οὐ ὁ πρῶτος φιλία , ἐπεί ὁ γε ἕτερος οὐδείς κωλύω . διά ἡδονή γάρ ὑπομένω ἀλλήλων βλάπτω , ὡς ἄν εἰμί ἀκρατής · οὐ δοκέω δέ οὐδέ ὁ διά ἡδονή φιλέω ἀλλήλων φίλος εἰμί , ὅταν κατά ἀκρίβεια ζητέω , ὅτι οὐ ὁ πρῶτος . ἐκεῖνος μέν γάρ βέβαιος , οὗτος δέ ἀβέβαιος . ὁ δέ εἰμί μέν , ὥσπερ λέγω , φιλία , οὐ ἐκεῖνος δέ , ἀλλά ἀπό ἐκεῖνος . ὁ μέν οὖν ἐκεῖνος μόνος λέγω ὁ φίλος βιάζω ὁ φαίνω εἰμί , καί παράδοξος λέγω ἀναγκαῖος · κατά εἷς δέ λόγος πᾶς ἀδύνατος . λείπω τοίνυν οὕτως , ὅτι εἰμί μέν ὡς μόνος ὁ πρῶτος φιλία , εἰμί δέ ὡς πᾶς , οὔτε ὡς ὁμώνυμος καί ὡς τυγχάνω ἔχω πρός ἑαυτοῦ , οὔτε κατά εἷς εἶδος , ἀλλά μάλα πρός εἷς . ἐπεί δέ ἁπλῶς ἀγαθός καί ἁπλῶς ἡδύς ὁ αὐτός καί ἅμα , ἐάν μή τις ἐμποδίζω , ὁ δέ ἀληθινός φίλος καί ἁπλῶς ὁ πρῶτος εἰμί , εἰμί δέ τοιοῦτος ὁ διά ἑαυτοῦ αὐτός αἱρετός ( ἀνάγκη δέ εἰμί τοιοῦτος · ὡς γάρ βούλομαι τις διά ἑαυτοῦ εἰμί ἀγαθός , ἀνάγκη καί αὐτός αἱρέω εἰμί ) , ὁ δέ ἀληθινός φίλος καί ἡδύς εἰμί ἁπλῶς · διό δοκέω καί ὁ ὁπωσοῦν φίλος ἡδύς . ἔτι δέ διοριστέον περί οὗτος μάλα · ἔχω ἐπίστασις , πότερος γάρ ὁ αὐτός ἀγαθός ἤ ὁ ἁπλῶς ἀγαθός φίλος , καί πότερος ὁ κατά ἐνέργεια φιλέω μετά ἡδονή , ὥστε καί ὁ φιλητός ἡδύς , ἤ οὐ . ἄμφω γάρ εἰς αὐτός συνακτέον · ὁ τε γάρ μή ἁπλῶς ἀγαθός ἀλλά κακός ἁπλῶς τύχη φευκτός · καί ὁ μή αὐτός ἀγαθός οὐδείς πρός αὐτός , ἀλλά οὗτος εἰμί ὅς ζητέω , ὁ ἁπλῶς ἀγαθός οὕτως εἰμί ἀγαθός . εἰμί γάρ αἱρετός μέν ὁ ἁπλῶς ἀγαθός , αὐτός δέ ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός · ὅς δέω συμφωνέω . καί οὗτος ὁ ἀρετή ποιέω · καί ὁ πολιτικός ἐπί οὗτος , ὅπως ὅς μήπω εἰμί γίγνομαι . εὔθετος δέ καί πρό ὁδός ἄνθρωπος εἰμί ( φύσις γάρ αὐτός ἀγαθός ὁ ἁπλῶς ἀγαθός ) , ὅμοιος δέ καί ἀνήρ ἀντί γυνή καί εὐφυής ἀφυής , διά ὁ ἡδύς δέ ὁ ὁδός · ἀνάγκη εἰμί ὁ καλός ἡδύς . ὅταν δέ οὗτος διαφωνέω , οὔπω σπουδαῖος τέλειος · ἐνδέχομαι γάρ ἐγγίγνομαι ἀκρασία · ὁ γάρ διαφωνέω ἀγαθός ὁ ἡδύς ἐν ὁ πάθος ἀκρασία εἰμί . ὥστε ἐπειδή ὁ πρῶτος φιλία κατά ἀρετή , εἰμί καί αὐτός ἁπλῶς ἀγαθός . οὗτος δέ οὐ ὅτι χρήσιμος , ἀλλά ἄλλος τρόπος · διχῶς γάρ ἔχω ὁ ᾳδίς ἀγαθός καί ἁπλῶς ἀγαθός . καί ὅμοιος ὥσπερ ἐπί ὁ ὠφέλιμος , καί ἐπί ὁ ἕξις . ἄλλος γάρ ὁ ἁπλῶς ὠφέλιμος καί ὁ καλός τοιοῦτος γυμνάζω πρός ὁ φαρμακεύω . ὥστε καί ὁ ἕξις ὁ ἄνθρωπος ἀρετή . εἰμί γάρ ὁ ἄνθρωπος ὁ φύσις σπουδαῖος · ὁ γάρ ὁ φύσις σπουδαῖος ἀρετή ἁπλῶς ἀγαθός , ὁ δέ ὁ μή ἐκεῖνος . ὅμοιος δή ἔχω καί ὁ ἡδύς . ἐνταῦθα γάρ ἐπιστατέον , καί σκοπέω πότερος εἰμί ἄνευ ἡδονή φιλία , καί τίς διαφέρω , καί ἐν πότερος ποτέ εἰμί ὁ φιλέω , πότερος ὅτι ἀγαθός , ἄν εἰ μή ἡδύς , ἀλλά οὐ διά οὗτος , διχῶς δή λέγω ὁ φιλέω , πότερος ὅτι ἀγαθός ὁ κατά ἐνέργεια οὐ ἄνευ ἡδονή φαίνω . δῆλος δέ ὅτι ὥσπερ ἐπί ὁ ἐπιστήμη ὁ πρόσφατος θεωρία καί μάθησις αἰσθητός μάλα ὁ ἡδύς , οὕτως καί ὁ ὁ συνήθης ἀναγνώρισις , καί ὁ λόγος ὁ αὐτός ἐπί ἄμφω . φύσις γοῦν ὁ ἁπλῶς ἀγαθός ἡδύς ἁπλῶς , καί ὅς ἀγαθός , οὗτος ἡδύς . διό εὐθύς ὁ ὅμοιος ἀλλήλων χαίρω , καί ἄνθρωπος ἡδύς ἄνθρωπος . ὥστε ἐπεί καί ἀτελής , δῆλος ὅτι καί τελειόω · ὁ δέ σπουδαῖος τέλειος . εἰ δέ ὁ κατά ἐνέργεια φιλέω μετά ἡδονή ἀντιπροαίρεσις ὁ ἀλλήλων γνώρισις , δῆλος ὅτι καί ὅλος ὁ φιλία ὁ πρῶτος ἀντιπροαίρεσις ὁ ἁπλῶς ἀγαθός καί ἡδύς , ὅτι ἀγαθός καί ἡδύς . εἰμί δέ οὗτος ὁ φιλία ἕξις ἀπό ὅς ὁ τοιοῦτος προαίρεσις . ὁ γάρ ἔργον αὐτός ἐνέργεια , οὗτος δέ οὐ ἔξω , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ φιλέω , δύναμις δέ πᾶς ἔξω · ἤ γάρ ἐν ἕτερος ἤ ᾗ ἕτερος . διό ὁ φιλέω χαίρω , ἀλλά οὐ ὁ φιλέω εἰμί . ὁ μέν γάρ φιλέω φιλητός ἐνέργεια , ὁ δέ καί φιλία , καί ὁ μέν ἐν ἔμψυχος , ὁ δέ καί ἐν ἄψυχος · φιλέω γάρ καί ὁ ἄψυχος . ἐπεί δέ ὁ φιλέω ὁ κατά ἐνέργεια ὁ φιλέω εἰμί χράω ᾗ φιλέω , ὁ δέ φίλος φιλέω ὁ φίλος ᾗ φίλος , ἀλλά μή ᾗ μουσικός ἤ ᾗ ἰατρικός · ἡδονή τοίνυν ὁ ἀπό αὐτός , ὅς αὐτός , οὗτος φιλικός . αὐτός γάρ φιλέω , οὐ ὅτι ἄλλος . ὥστε ἐάν μή χαίρω ᾗ ἀγαθός , οὐ ὁ πρῶτος φιλία . οὐδέ δέω ἐμποδίζω οὐδείς ὁ συμβαίνω μάλα ἤ ὁ ἀγαθός εὐφραίνω . τίς γάρ σφόδρα δυσώδης λείπω ; ἀγαπάω γάρ ὁ εὐνοέω , συζάω δέ μή . οὗτος μέν οὖν ὁ πρῶτος φιλία , ὅς πᾶς ὁμολογέω · ὁ δέ ἄλλος διά αὐτός καί δοκέω καί ἀμφισβητέω . βέβαιος γάρ τις δοκέω ὁ φιλία · μόνος δέ οὗτος βέβαιος . ὁ γάρ κρίνω βέβαιος , ὁ δέ μή ταχύς γίγνομαι μηδέ ῥᾴδιος ποιέω ὁ κρίσις ὀρθός . οὐ εἰμί δέ ἄνευ πίστις φιλία βέβαιος · ὁ δέ πίστις οὐ ἄνευ χρόνος . δέω γάρ πεῖρα λαμβάνω , ὥσπερ λέγω καί Θέογνις · οὐ γάρ ἄν οἶδα ἀνήρ νόος οὐδέ γυνή , πρίν πειράω ὥσπερ ὑποζύγιον . οὐδέ ἄνευ χρόνος φίλος , ἀλλά βούλομαι φίλος , καί μάλα λανθάνω ὁ τοιοῦτος ἕξις ὡς φιλία . ὅταν γάρ πρόθυμος ἔχω φίλος εἰμί , διά ὁ πᾶς ὑπηρετέω ὁ φιλικός ἀλλήλων , οἴομαι οὐ βούλομαι φίλος , ἀλλά εἰμί φίλος . ὁ δέ ὥσπερ ἐπί ὁ ἄλλος συμβαίνω καί ἐπί ὁ φιλία · οὐ γάρ εἰ βούλομαι ὑγιαίνω , ὑγιαίνω , ὥστε οὐδέ εἰ φίλος βούλομαι , ἤδη καί φίλος εἰμί . σημεῖον δέ · εὐδιάβλητος γάρ ὁ διάκειμαι ἄνευ πεῖρα οὗτος ὁ τρόπος · περί ὅς μέν γάρ πεῖρα δίδωμι ἀλλήλων , οὐ εὐδιάβλητος , περί ὅς δέ μή , πείθω ἄν ὅταν σύμβολον λέγω ὁ διαβάλλω . ἅμα δέ φανερός ὅτι οὐδέ ἐν ὁ φαῦλος οὗτος ὁ φιλία · ἄπιστος γάρ ὁ φαῦλος καί κακοήθης πρός πᾶς · ἑαυτοῦ γάρ μετρέω ὁ ἄλλος . διό εὐεξαπάτητος εἰμί ὁ ἀγαθός , ἐάν μή διά πεῖρα ἀπιστέω . ὁ δέ φαῦλος αἱρέω ὁ φύσις ἀγαθός ἀντί ὁ φίλος , καί οὐδείς φιλέω μάλα ἄνθρωπος ἤ πρᾶγμα . ὥστε οὐ φίλος . οὐ γάρ γίγνομαι οὕτως κοινός ὁ φίλος · προσνέμω γάρ ὁ φίλος ὁ πρᾶγμα , οὐ ὁ πρᾶγμα ὁ φίλος . οὐ γίγνομαι ἄρα ὁ φιλία ὁ πρῶτος ἐν πολύς , ὅτι χαλεπός πολύς πεῖρα λαμβάνω · ἕκαστος γάρ ἄν δέω συζέω . οὐδέ δή αἱρέω ὅμοιος περί ἱμάτιον καί φίλος · καίτοι ἐν πᾶς δοκέω ὁ νόος ἔχω δύο ὁ ἀγαθός αἱρέω , καί εἰ μέν ὁ κακός πάλαι χράω , ὁ ἀγαθός δέ μηδέπω , οὗτος αἱρέω , ἀλλά οὐ ἀντί ὁ πάλαι φίλος ὁ ἀγνώς εἰ ἀγαθός · οὐ γάρ εἰμί ἄνευ πεῖρα οὐδέ εἷς ἡμέρα ὁ φίλος , ἀλλά χρόνος δέω . διό εἰς παροιμία ἔρχομαι ὁ μέδιμνος ὁ ἅλς · ἅμα δέ δέω μή μόνος ἁπλῶς ἀγαθός εἰμί , ἀλλά καί σύ , εἰ δή φίλος εἰμί σύ φίλος . ἀγαθός μέν γάρ ἁπλῶς εἰμί ὁ ἀγαθός εἰμί , φίλος δέ ὁ ἄλλος ἀγαθός , ἁπλῶς δέ ἀγαθός καί φίλος , ὅταν συμφωνέω οὗτος ἄμφω , ὥστε ὅς εἰμί ἁπλῶς ἀγαθός , ὁ οὗτος ἄλλος , εἰ καί μή ἁπλῶς μέν σπουδαῖος , ἄλλος δέ ἀγαθός , ὅτι χρήσιμος . ὁ δέ πολύς ἅμα εἰμί φίλος καί ὁ φιλέω κωλύω · οὐ γάρ οἷος τε ἅμα πρός πολύς ἐνεργέω . ἐκ δή οὗτος φανερός ὅτι ὀρθός λέγω ὅτι ὁ φιλία ὁ βέβαιος , ὥσπερ ὁ εὐδαιμονία ὁ αὐτάρκης . καί ὀρθός λέγω ὁ γάρ φύσις βέβαιος , οὐ ὁ χρῆμα . πολύς δέ καλός λέγω ὅτι ὁ ἀρετή ὁ φύσις , καί ὅτι χρόνος λέγω δείκνυμι ὁ φιλέω , καί ὁ ἀτυχία μάλα ὁ εὐτυχία . τότε γάρ δῆλος ὅτι κοινός ὁ ὁ φίλος ( οὗτος γάρ μόνος ἀντί ὁ φύσις ἀγαθός καί φύσις κακός , περί ὅς ὁ εὐτυχία καί ὁ δυστυχία , αἱρέω μάλα ἄνθρωπος ἤ οὗτος ὁ μέν εἰμί ὁ δέ μή εἰμί ) · ὁ δέ ἀτυχία δηλόω ὁ μή ὄντως εἰμί φίλος , ἀλλά διά ὁ χρήσιμος τυγχάνω . ὁ δέ χρόνος δηλόω ἀμφότερος · οὐδέ γάρ ὁ χρήσιμος ταχύς δῆλος , ἀλλά ὁ ἡδύς μάλα . πλήν οὐδέ ὁ ἁπλῶς ἡδύς ταχύς . ὅμοιος γάρ ὁ ἄνθρωπος ὁ οἶνος καί ἔδεσμα · ἐκεῖνος τε γάρ ὁ μέν ἡδύς ταχύς δηλόω , πολύς δέ χρόνος γίγνομαι ἀηδής καί οὐ γλυκύς , καί ἐπί ὁ ἄνθρωπος ὅμοιος . εἰμί γάρ καί ὁ ἁπλῶς ἡδύς ὁ τέλος ὁριστέον καί ὁ χρόνος . ὁμολογέω δέ ἄν καί ὁ πολύς , ὅτι ἐκ ὁ ἀποβαίνω μόνος , ἀλλά ὥσπερ ἐπί ὁ πόμα καλέω γλύκιος · οὗτος γάρ διά ὁ ἀποβαίνω οὐ ἡδύς , ἀλλά διά ὁ μή συνεχής , ἀλλά ὁ πρῶτος ἐξαπατάω . ὁ μέν οὖν πρῶτος φιλία , καί διά ὅς ὁ ἄλλος λέγω , ὁ κατά ἀρετή εἰμί , καί διά ἡδονή ὁ ἀρετή , ὥσπερ λέγω πρότερος · ὁ δέ ἄλλος ἐγγίγνομαι φιλία καί ἐν παῖς καί θηρίον καί ὁ φαῦλος . ὅθεν λέγω , ἧλιξ ἧλιξ τέρπω καί κακός κακός δέ συντήκω ἡδονή . ἐνδέχομαι γάρ καί ἡδύς ἀλλήλων εἰμί ὁ φαῦλος , οὐ ᾗ φαῦλος ἤ μηδέτερος , ἀλλά οἷος ᾠδικός ἄμφω , ἤ ὁ μέν φιλῳδός ὁ δέ ᾠδικός εἰμί , καί ᾗ πᾶς ἔχω ἀγαθός καί ταύτῃ συναρμόζω ἀλλήλων · ἔτι χρήσιμος ἄν εἰμί ἀλλήλων καί ὠφέλιμος , οὐ ἁπλῶς ἀλλά πρός ὁ προαίρεσις , ἤ ᾗ οὐδέτερος . ἐνδέχομαι δέ καί ὁ ἐπιεικής φαῦλος εἰμί φίλος . καί γάρ χρήσιμος ἄν εἰμί πρός ὁ προαίρεσις , ὁ μέν φαῦλος πρός ὁ ὑπάρχω ὁ σπουδαῖος , ὅς δέ ὁ μέν ἀκρατής πρός ὁ ὑπάρχω , ὁ δέ φαῦλος πρός ὁ κατά φύσις · καί βούλομαι ὁ ἀγαθός , ἁπλῶς μέν ὁ ἁπλῶς , ὁ δέ ἐκεῖνος ἐκ ὑπόθεσις , ὅς πενία συμφέρω ἤ νόσος , καί οὗτος ὁ ἁπλῶς ἀγαθός ἕνεκα , ὥσπερ καί αὐτός ὁ φάρμακον πίνω · οὐ γάρ βούλομαι , ἀλλά ὅδε ἕνεκα βούλομαι . ἔτι κατά ὅς τρόπος καί ἀλλήλων ὁ μή σπουδαῖος εἰμί ἄν φίλος . εἰμί γάρ ἄν ἡδύς οὐ ᾗ φαῦλος , ἀλλά ᾗ ὁ κοινός τις μετέχω , οἷος εἰ μουσικός . ἔτι ᾗ ἔνειμι τις πᾶς ἐπιεικής · διό ἔνιοι ὁμιλητικός εἰμί ἄν καί σπουδαῖος . ἤ ᾗ προσαρμόζω ἕκαστος · ἔχω γάρ τις πᾶς ὁ ἀγαθός .