aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 8.3
κατὰ μέρος μὲν οὖν περὶ ἑκάστης ἀρετῆς εἴρηται πρότερον · ἐπεὶ δὲ χωρὶς διείλομεν τὴν δύναμιν αὐτῶν , καὶ περὶ τῆς ἀρετῆς διαρθρωτέον τῆς ἐκ τούτων , ἣν ἐκαλοῦμεν ἤδη καλοκἀγαθίαν . ὅτι μὲν οὖν ἀνάγκη τὸν ταύτης ἀληθῶς τευξόμενον τῆς προσηγορίας ἔχειν τὰς κατὰ μέρος ἀρετάς , φανερόν . οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τῶν ἄλλων οὐθενὸς οἷόν τʼ ἄλλως ἔχειν . οὐθεὶς γὰρ ὅλον μὲν τὸ σῶμα ὑγιαίνει , μέρος δʼ οὐθέν , ἀλλʼ ἀναγκαῖον πάντα ἢ τὰ πλεῖστα καὶ κυριώτατα τὸν αὐτὸν ἔχειν τρόπον τῷ ὅλῳ . ἔστι δὴ τὸ ἀγαθὸν εἶναι καὶ τὸ καλὸν κἀγαθὸν οὐ μόνον κατὰ τὰ ὀνόματα , ἀλλὰ καθʼ αὑτὰ ἔχοντα διαφοράν . τῶν γὰρ ἀγαθῶν πάντων τέλη ἐστίν , ἃ αὐτὰ αὑτῶν ἕνεκά ἐστιν αἱρετά . τούτων δὲ καλά , ὅσα διʼ αὑτὰ ὄντα πάντα ἐπαινετὰ ἐστίν . ταῦτα γάρ ἐστιν ἀφʼ ὧν αἵ τε πράξεις εἰσὶν ἐπαινεταὶ καὶ αὐτὰ ἐπαινετά , δικαιοσύνη καὶ αὐτὴ καὶ αἱ πράξεις , καὶ οἱ σώφρονες · ἐπαινετὴ γὰρ καὶ ἡ σωφροσύνη . ἀλλʼ οὐχ ὑγίεια ἐπαινετόν · οὐδὲ γὰρ τὸ ἔργον · οὐδὲ τὸ ἰσχυρῶς · οὐδὲ γὰρ ἡ ἰσχύς . ἀλλʼ ἀγαθὰ μέν , ἐπαινετὰ δʼ οὔ . ὁμοίως δὲ τοῦτο δῆλον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων διὰ τῆς ἐπαγωγῆς . ἀγαθὸς μὲν οὖν ἐστιν ᾧ τὰ φύσει ἀγαθά ἐστιν ἀγαθά . τὰ γὰρ περιμάχητα καὶ μέγιστα εἶναι δοκοῦντα ἀγαθά , τιμὴ καὶ πλοῦτος καὶ σώματος ἀρεταὶ καὶ εὐτυχίαι καὶ δυνάμεις , ἀγαθὰ μὲν φύσει ἐστίν , ἐνδέχεται δʼ εἶναι βλαβερά τισι διὰ τὰς ἕξεις . οὔτε γὰρ ἄφρων οὔτʼ ἄδικος ἢ ἀκόλαστος ὢν οὐδὲν ἂν ὀνήσειε χρώμενος αὐτοῖς , ὥσπερ οὐδʼ ὁ κάμνων τῇ τοῦ ὑγιαίνοντος τροφῇ χρώμενος οὐδʼ ὁ ἀσθενὴς καὶ ἀνάπηρος τοῖς τοῦ ὑγιοῦς καὶ τοῖς τοῦ ὁλοκλήρου κόσμοις . καλὸς δὲ κἀγαθὸς τῷ τῶν ἀγαθῶν τὰ καλὰ ὑπάρχειν αὐτῷ διʼ αὑτὰ καὶ τῷ πρακτικὸς εἶναι τῶν καλῶν καὶ αὑτῶν ἕνεκα . καλὰ δʼ ἐστὶν αἵ τε ἀρεταὶ καὶ τὰ ἔργα τὰ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς . ἔστι δέ τις ἕξις πολιτική , οἵαν οἱ Λάκωνες ἔχουσιν ἢ ἄλλοι τοιοῦτοι ἔχοιεν ἄν . αὕτη δʼ ἐστὶν ἕξις τοιαύτη . εἰσὶ γὰρ οἳ οἴονται τὴν ἀρετὴν δεῖν μὲν ἔχειν , ἀλλὰ τῶν φύσει ἀγαθῶν ἕνεκεν . διὸ ἀγαθοὶ μὲν ἄνδρες εἰσί ( τὰ γὰρ φύσει μὲν ἀγαθὰ αὐτοῖς ἐστίν ) , καλοκἀγαθίαν δὲ οὐκ ἔχουσιν . οὐ γὰρ ὑπάρχει αὐτοῖς τὰ καλὰ διʼ αὑτά , καὶ προαιροῦνται καλοὶ κἀγαθοὶ , καὶ οὐ μόνον ταῦτα , ἀλλὰ καὶ τὰ μὴ καλὰ μὲν φύσει ὄντα , ἀγαθὰ δὲ φύσει ὄντα τούτοις καλά . καλὰ γάρ ἐστιν ὅταν , οὗ ἕνεκα πράττουσι καὶ αἱροῦνται , καλὰ ᾖ , διότι τῷ καλῷ κἀγαθῷ καλά ἐστι τὰ φύσει ἀγαθά . καλὸν γὰρ τὸ δίκαιον · τοῦτο δὲ τὸ κατʼ ἀξίαν · ἄξιος δʼ οὗτος τούτων . καὶ τὸ πρέπον καλόν · πρέπει δὲ ταῦτα τούτῳ , πλοῦτος εὐγένεια δύναμις . ὥστε τῷ καλῷ κἀγαθῷ καὶ αὐτὰ τὰ συμφέροντα καὶ καλά ἐστι · τοῖς δὲ πολλοῖς διαφωνεῖ τοῦτο . οὐ γὰρ τὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ κἀκείνοις ἀγαθὰ ἐστί , τῷ δʼ ἀγαθῷ ἀγαθά . τῷ δὲ καλῷ κἀγαθῷ καὶ καλά . πολλὰς γὰρ καὶ καλὰς πράξεις διʼ αὑτὰς ἔπραξεν . ὁ δʼ οἰόμενος τὰς ἀρετὰς ἔχειν δεῖν ἕνεκα τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν , κατὰ τὸ συμβεβηκὸς τὰ καλὰ πράττει . ἔστιν οὖν καλοκἀγαθία ἀρετὴ τέλειος . καὶ περὶ ἡδονῆς δʼ εἴρηται ποῖόν τι καὶ πῶς ἀγαθόν , καὶ ὅτι τά τε ἁπλῶς ἡδέα καὶ καλὰ καὶ τὰ ἁπλῶς ἀγαθὰ ἡδέα . οὐ γίνεται δὲ ἡδονὴ μὴ ἐν πράξει · διὰ τοῦτο ὁ ἀληθῶς εὐδαίμων καὶ ἥδιστα ζήσει , καὶ τοῦτο οὐ μάτην οἱ ἄνθρωποι ἀξιοῦσιν . ἐπεὶ δʼ ἐστί τις ὅρος καὶ τῷ ἰατρῷ , πρὸς ὃν ἀναφέρων κρίνει τὸ ὑγιεινὸν σώματι καὶ μή , καὶ πρὸς ὃν μέχρι ποσοῦ ποιητέον ἕκαστον καὶ εὖ ὑγιαῖνον , εἰ δὲ ἔλαττον ἢ πλέον , οὐκέτι · οὕτω καὶ τῷ σπουδαίῳ περὶ τὰς πράξεις καὶ αἱρέσεις τῶν φύσει μὲν ἀγαθῶν οὐκ ἐπαινετῶν δὲ δεῖ τινα εἶναι ὅρον καὶ τῆς ἕξεως καὶ τῆς αἱρέσεως καὶ φυγῆς καὶ περὶ χρημάτων πλήθους καὶ ὀλιγότητος καὶ τῶν εὐτυχημάτων . ἐν μὲν οὖν τοῖς πρότερον ἐλέχθη τὸ ὡς ὁ λόγος · τοῦτο δʼ ἐστὶν ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐν τοῖς περὶ τὴν τροφὴν εἴπειεν ὡς ἡ ἰατρικὴ καὶ ὁ λόγος ταύτης . τοῦτο δʼ ἀληθὲς μέν , οὐ σαφὲς δέ . δεῖ δὴ ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις πρὸς τὸ ἄρχον ζῆν , καὶ πρὸς τὴν ἕξιν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τὴν τοῦ ἄρχοντος , οἷον δοῦλον πρὸς δεσπότου καὶ ἕκαστον πρὸς τὴν ἑκάστου καθήκουσαν ἀρχήν . ἐπεὶ δὲ καὶ ἄνθρωπος φύσει συνέστηκεν ἐξ ἄρχοντος καὶ ἀρχομένου , καὶ ἕκαστον ἂν δέοι πρὸς τὴν ἑαυτῶν ἀρχὴν ζῆν ( αὕτη δὲ διττή · ἄλλως γὰρ ἡ ἰατρικὴ ἀρχὴ καὶ ἄλλως ἡ ὑγίεια · ταύτης δὲ ἕνεκα ἐκείνη ) · οὕτω δʼ ἔχει κατὰ τὸ θεωρητικόν . οὐ γὰρ ἐπιτακτικῶς ἄρχων ὁ θεός , ἀλλʼ οὗ ἕνεκα ἡ φρόνησις ἐπιτάττει ( διττὸν δὲ τὸ οὗ ἕνεκα · διώρισται δʼ ἐν ἄλλοις ) , ἐπεὶ κεῖνός γε οὐθενὸς δεῖται . ἥτις οὖν αἵρεσις καὶ κτῆσις τῶν φύσει ἀγαθῶν ποιήσει μάλιστα τὴν τοῦ θεοῦ θεωρίαν , ἢ σώματος ἢ χρημάτων ἢ φίλων ἢ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν , αὕτη ἀρίστη , καὶ οὗτος ὁ ὅρος κάλλιστος · ἥτις δʼ ἢ διʼ ἔνδειαν ἢ διʼ ὑπερβολὴν κωλύει τὸν θεὸν θεραπεύειν καὶ θεωρεῖν , αὕτη δὲ φαύλη . ἔχει δὲ τοῦτο τῇ ψυχῇ , καὶ οὗτος τῆς ψυχῆς ὅρος ἄριστος , τὸ ἥκιστα αἰσθάνεσθαι τοῦ ἀλόγου μέρους τῆς ψυχῆς , ᾗ τοιοῦτον . τις μὲν οὖν ὅρος τῆς καλοκἀγαθίας , καὶ τίς ὁ σκοπὸς τῶν ἁπλῶς ἀγαθῶν , ἔστω εἰρημένον .
Lemmas: κατά μέρος μέν οὖν περί ἕκαστος ἀρετή λέγω πρότερος · ἐπεί δέ χωρίς διείλω ὁ δύναμις αὐτός , καί περί ὁ ἀρετή διαρθρωτέον ὁ ἐκ οὗτος , ὅς καλέω ἤδη καλοκἀγαθία . ὅτι μέν οὖν ἀνάγκη ὁ οὗτος ἀληθής τυγχάνω ὁ προσηγορία ἔχω ὁ κατά μέρος ἀρετή , φανερός . οὐδέ γάρ ἐπί ὁ ἄλλος οὐδείς οἷος τε ἄλλος ἔχω . οὐδείς γάρ ὅλος μέν ὁ σῶμα ὑγιαίνω , μέρος δέ οὐδείς , ἀλλά ἀναγκαῖος πᾶς ἤ ὁ πολύς καί κύριος ὁ αὐτός ἔχω τρόπος ὁ ὅλος . εἰμί δή ὁ ἀγαθός εἰμί καί ὁ καλός ἀγαθός οὐ μόνος κατά ὁ ὄνομα , ἀλλά κατά ἑαυτοῦ ἔχω διαφορά . ὁ γάρ ἀγαθός πᾶς τέλος εἰμί , ὅς αὐτός ἑαυτοῦ ἕνεκα εἰμί αἱρετός . οὗτος δέ καλός , ὅσος διά ἑαυτοῦ εἰμί πᾶς ἐπαινετός εἰμί . οὗτος γάρ εἰμί ἀπό ὅς ὁ τε πρᾶξις εἰμί ἐπαινετός καί αὐτός ἐπαινετός , δικαιοσύνη καί αὐτός καί ὁ πρᾶξις , καί ὁ σώφρων · ἐπαινετός γάρ καί ὁ σωφροσύνη . ἀλλά οὐ ὑγίεια ἐπαινετός · οὐδέ γάρ ὁ ἔργον · οὐδέ ὁ ἰσχυρός · οὐδέ γάρ ὁ ἰσχύς . ἀλλά ἀγαθός μέν , ἐπαινετός δέ οὐ . ὅμοιος δέ οὗτος δῆλος καί ἐπί ὁ ἄλλος διά ὁ ἐπαγωγή . ἀγαθός μέν οὖν εἰμί ὅς ὁ φύσις ἀγαθός εἰμί ἀγαθός . ὁ γάρ περιμάχητος καί μέγας εἰμί δοκέω ἀγαθός , τιμή καί πλοῦτος καί σῶμα ἀρετή καί εὐτυχία καί δύναμις , ἀγαθός μέν φύσις εἰμί , ἐνδέχομαι δέ εἰμί βλαβερός τις διά ὁ ἕξις . οὔτε γάρ ἄφρων οὔτε ἄδικος ἤ ἀκόλαστος εἰμί οὐδείς ἄν ὀνίνημι χράω αὐτός , ὥσπερ οὐδέ ὁ κάμνω ὁ ὁ ὑγιαίνω τροφή χράω οὐδέ ὁ ἀσθενής καί ἀνάπηρος ὁ ὁ ὑγιής καί ὁ ὁ ὁλόκληρος κόσμος . καλός δέ ἀγαθός ὁ ὁ ἀγαθός ὁ καλός ὑπάρχω αὐτός διά ἑαυτοῦ καί ὁ πρακτικός εἰμί ὁ καλός καί ἑαυτοῦ ἕνεκα . καλός δέ εἰμί ὁ τε ἀρετή καί ὁ ἔργον ὁ ἀπό ὁ ἀρετή . εἰμί δέ τις ἕξις πολιτικός , οἷος ὁ Λάκων ἔχω ἤ ἄλλος τοιοῦτος ἔχω ἄν . οὗτος δέ εἰμί ἕξις τοιοῦτος . εἰμί γάρ ὅς οἴομαι ὁ ἀρετή δέω μέν ἔχω , ἀλλά ὁ φύσις ἀγαθός ἕνεκα . διό ἀγαθός μέν ἀνήρ εἰμί ( ὁ γάρ φύσις μέν ἀγαθός αὐτός εἰμί ) , καλοκἀγαθία δέ οὐ ἔχω . οὐ γάρ ὑπάρχω αὐτός ὁ καλός διά ἑαυτοῦ , καί προαιρέω καλός ἀγαθός , καί οὐ μόνος οὗτος , ἀλλά καί ὁ μή καλός μέν φύσις εἰμί , ἀγαθός δέ φύσις εἰμί οὗτος καλός . καλός γάρ εἰμί ὅταν , ὅς ἕνεκα πράσσω καί αἱρέω , καλός εἰμί , διότι ὁ καλός ἀγαθός καλός εἰμί ὁ φύσις ἀγαθός . καλός γάρ ὁ δίκαιος · οὗτος δέ ὁ κατά ἀξία · ἄξιος δέ οὗτος οὗτος . καί ὁ πρέπω καλός · πρέπω δέ οὗτος οὗτος , πλοῦτος εὐγένεια δύναμις . ὥστε ὁ καλός ἀγαθός καί αὐτός ὁ συμφέρω καί καλός εἰμί · ὁ δέ πολύς διαφωνέω οὗτος . οὐ γάρ ὁ ἁπλῶς ἀγαθός ἐκεῖνος ἀγαθός εἰμί , ὁ δέ ἀγαθός ἀγαθός . ὁ δέ καλός ἀγαθός καί καλός . πολύς γάρ καί καλός πρᾶξις διά ἑαυτοῦ πράσσω . ὁ δέ οἴομαι ὁ ἀρετή ἔχω δέω ἕνεκα ὁ ἐκτός ἀγαθός , κατά ὁ συμβαίνω ὁ καλός πράσσω . εἰμί οὖν καλοκἀγαθία ἀρετή τέλειος . καί περί ἡδονή δέ λέγω ποῖος τις καί πῶς ἀγαθός , καί ὅτι ὁ τε ἁπλῶς ἡδύς καί καλός καί ὁ ἁπλῶς ἀγαθός ἡδύς . οὐ γίγνομαι δέ ἡδονή μή ἐν πρᾶξις · διά οὗτος ὁ ἀληθής εὐδαίμων καί ἡδύς ζάω , καί οὗτος οὐ μάτην ὁ ἄνθρωπος ἀξιόω . ἐπεί δέ εἰμί τις ὅρος καί ὁ ἰατρός , πρός ὅς ἀναφέρω κρίνω ὁ ὑγιεινός σῶμα καί μή , καί πρός ὅς μέχρι πός ποιέω ἕκαστος καί εὖ ὑγιαίνω , εἰ δέ ἐλαχύς ἤ πολύς , οὐκέτι · οὕτως καί ὁ σπουδαῖος περί ὁ πρᾶξις καί αἵρεσις ὁ φύσις μέν ἀγαθός οὐ ἐπαινετός δέ δέω τις εἰμί ὅρος καί ὁ ἕξις καί ὁ αἵρεσις καί φυγή καί περί χρῆμα πλῆθος καί ὀλιγότης καί ὁ εὐτύχημα . ἐν μέν οὖν ὁ πρότερος λέγω ὁ ὡς ὁ λόγος · οὗτος δέ εἰμί ὥσπερ ἄν εἰ τις ἐν ὁ περί ὁ τροφή λέγω ὡς ὁ ἰατρικός καί ὁ λόγος οὗτος . οὗτος δέ ἀληθής μέν , οὐ σαφής δέ . δέω δή ὥσπερ καί ἐν ὁ ἄλλος πρός ὁ ἄρχω ζάω , καί πρός ὁ ἕξις κατά ὁ ἐνέργεια ὁ ὁ ἄρχων , οἷος δοῦλος πρός δεσπότης καί ἕκαστος πρός ὁ ἕκαστος καθήκω ἀρχή . ἐπεί δέ καί ἄνθρωπος φύσις συνίστημι ἐκ ἄρχω καί ἄρχω , καί ἕκαστος ἄν δέω πρός ὁ ἑαυτοῦ ἀρχή ζάω ( οὗτος δέ δισσός · ἄλλος γάρ ὁ ἰατρικός ἀρχή καί ἄλλος ὁ ὑγίεια · οὗτος δέ ἕνεκα ἐκεῖνος ) · οὕτως δέ ἔχω κατά ὁ θεωρητικός . οὐ γάρ ἐπιτακτικός ἄρχω ὁ θεός , ἀλλά ὅς ἕνεκα ὁ φρόνησις ἐπιτάσσω ( δισσός δέ ὁ ὅς ἕνεκα · διορίζω δέ ἐν ἄλλος ) , ἐπεί ἐκεῖνος γε οὐδείς δέω . ὅστις οὖν αἵρεσις καί κτῆσις ὁ φύσις ἀγαθός ποιέω μάλα ὁ ὁ θεός θεωρία , ἤ σῶμα ἤ χρῆμα ἤ φίλος ἤ ὁ ἄλλος ἀγαθός , οὗτος ἀγαθός , καί οὗτος ὁ ὅρος καλός · ὅστις δέ ἤ διά ἔνδεια ἤ διά ὑπερβολή κωλύω ὁ θεός θεραπεύω καί θεωρέω , οὗτος δέ φαῦλος . ἔχω δέ οὗτος ὁ ψυχή , καί οὗτος ὁ ψυχή ὅρος ἀγαθός , ὁ ἦκα αἰσθάνομαι ὁ ἄλογος μέρος ὁ ψυχή , ᾗ τοιοῦτος . τις μέν οὖν ὅρος ὁ καλοκἀγαθία , καί τίς ὁ σκοπός ὁ ἁπλῶς ἀγαθός , εἰμί λέγω .