aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 8.1
ἀπορήσειε δʼ ἄν τις , εἰ ἔστιν ἑκάστῳ χρήσασθαι καὶ ἐφʼ ᾧ πέφυκε καὶ ἄλλως , καὶ τοῦτο ἢ καθʼ αὑτὸ ἢ κατὰ συμβεβηκός , οἷον εἰ ὀφθαλμὸς ἰδεῖν ἢ καὶ ἄλλως παριδεῖν διαστρέψαντα , ὥστε δύο τὸ ἓν φανῆναι . αὗται μὲν δὴ ἄμφω ὅτι μὲν ὀφθαλμός · ὅτι ἦν δʼ ὀφθαλμῷ , ἄλλη δὲ κατὰ συμβεβηκός , οἷον εἰ ἦν ἀποδόσθαι ἢ φαγεῖν . ὁμοίως δὴ καὶ ἐπιστήμη · καὶ γὰρ ἀληθῶς καὶ ἁμαρτεῖν , οἷον ὅταν ἑκὼν μὴ ὀρθῶς γράψῃ , ὡς ἀγνοίᾳ δὴ νῦν χρῆσθαι , ὥσπερ μεταστρέψας τὴν χεῖρα · καὶ τῷ ποδί ποτε ὡς χειρὶ καὶ ταύτῃ ὡς ποδὶ χρῶνται αἱ ὀρχηστρίδες . εἰ δὴ πᾶσαι αἱ ἀρεταὶ ἐπιστῆμαι , εἴη ἂν καὶ τῇ δικαιοσύνῃ ὡς ἀδικίᾳ χρῆσθαι , ἀδικήσει ἄρα ἀπὸ δικαιοσύνης τὰ ἄδικα πράττων , ὥσπερ καὶ τὰ ἀγνοητικὰ ἀπὸ ἐπιστήμης · εἰ δὲ τοῦτʼ ἀδύνατον , φανερὸν ὅτι οὐκ ἂν εἶεν ἐπιστῆμαι αἱ ἀρεταί . οὐδʼ εἰ μὴ ἔστιν ἀγνοεῖν ἀπὸ ἐπιστήμης , ἀλλʼ ἁμαρτάνειν μόνον , καὶ τὰ αὐτὰ ἃ καὶ ἀπὸ ἀγνοίας ποιεῖν , οὔ τι ἀπὸ δικαιοσύνης γε ὡς ἀπὸ ἀδικίας πράξει · ἀλλʼ ἐπεὶ φρόνησις ἐπιστήμη καὶ ἀληθές τι , τὸ αὐτὸ ποιήσει κἀκείνῃ · ἐνδέχοιτο γὰρ ἂν ἀφρόνως ἀπὸ φρονήσεως , καὶ ἁμαρτάνειν ταὐτὰ ἅπερ ὁ ἄφρων . εἰ δὲ ἁπλῆ ἦν ἑκάστου χρεία ᾗ ἕκαστον , κἂν φρονίμως ἔπραττον οὕτω πράττοντες . ἐπὶ μὲν οὖν ταῖς ἄλλαις ἐπιστήμαις ἄλλη κυρία ποιεῖ τὴν στροφήν · αὐτῆς δὲ τῆς πασῶν κυρίας τίς ; οὐ γὰρ ἔτι ἐπιστήμη γε . ἀλλὰ μὴν οὐδʼ ἀρετή . χρῆται γὰρ αὐτῇ . ἡ γὰρ τοῦ ἄρχοντος ἀρετὴ τῇ τοῦ ἀρχομένου χρῆται . τίς οὖν ἐστίν ; ἢ ὥσπερ λέγεται ἀκρασία κακία τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς , καὶ ὡς ἀκόλαστος ὁ ἀκρατὴς ἔχων νοῦν ; ἀλλʼ εἰ δή , ἂν ἰσχυρὰ ᾖ ἡ ἐπιθυμία , στρέψει καὶ λογιεῖται τἀναντία ἡ σφι , δῆλον ὅτι , κἂν ἐν μὲν τούτῳ ἀρετή , ἐν δὲ τῷ λόγῳ ἄγνοια ᾖ , ἕτεραι μεταποιοῦνται . ὥστε ἔσται δικαιοσύνῃ τὸ δικαίως χρῆσθαι καὶ κακῶς καὶ φρονήσει ἀφρόνως · ὥστε καὶ τἀναντία . ἄτοπον γὰρ εἰ τὴν μὲν ἐν τῷ λογιστικῷ ἀρετὴν μοχθηρία ποτὲ ἐγγενομένη ἐν τῷ ἀλόγῳ στρέψει καὶ ποιήσει ἀγνοεῖν , ἡ δʼ ἀρετὴ ἐν τῷ ἀλόγῳ ἀγνοίας ἐνούσης οὐ στρέψει ταύτην , καὶ ποιήσει φρονίμως κρίνειν καὶ τὰ δέοντα , καὶ πάλιν ἡ φρόνησις ἡ ἐν τῷ λογιστικῷ τὴν ἐν τῷ ἀλόγῳ ἀκολασίαν σωφρόνως πράττειν · ὅπερ δοκεῖ ἡ ἐγκράτεια . ὥστʼ ἔσται καὶ ἀπὸ ἀγνοίας φρονίμως . ἔστι δὲ ταῦτα ἄτοπα , ἄλλως τε καὶ ἀπὸ ἀγνοίας χρῆσθαι φρονίμως , τοῦτο γὰρ ἐπὶ τῶν ἄλλων οὐδεμιᾶς ὁρῶμεν , ὥσπερ τὴν ἰατρικὴν ἢ γραμματικὴν οὐ στρέφει ἀκολασία . ἀλλʼ οὖν ὁ τὴν ἄγνοιαν , ἐὰν ᾖ ἐναντία , διὸ τὸ μὴ ἐνεῖναι τὴν ὑπεροχὴν ἀλλὰ τὴν ἀρετήν , ὅλως μᾶλλον εἶναι πρὸς τὴν κακίαν οὕτως ἔχουσαν . καὶ γὰρ ὁ ἄδικος πάντα ἃ ὁ δίκαιος δύναται , καὶ ὅλως ἔνεστιν ἐν τῇ δυνάμει ἡ ἀδυναμία . ὥστε δῆλον ὅτι ἅμα φρόνιμοι καὶ ἀγαθαὶ ἐκεῖναι αἱ ἄλλου ἕξεις , καὶ ὀρθῶς τὸ Σωκρατικόν , ὅτι οὐδὲν ἰσχυρότερον φρονήσεως . ἀλλʼ ὅτι ἐπιστήμην ἔφη , οὐκ ὀρθόν · ἀρετὴ γάρ ἐστι καὶ οὐκ ἐπιστήμη , ἀλλὰ γένος ἄλλο γνώςεως .
Lemmas: ἀπορέω δέ ἄν τις , εἰ εἰμί ἕκαστος χράω καί ἐπί ὅς φύω καί ἄλλος , καί οὗτος ἤ κατά ἑαυτοῦ ἤ κατά συμβαίνω , οἷος εἰ ὀφθαλμός ὁράω ἤ καί ἄλλος παροράω διαστρέφω , ὥστε δύο ὁ εἷς φαίνω . οὗτος μέν δή ἄμφω ὅτι μέν ὀφθαλμός · ὅτι εἰμί δέ ὀφθαλμός , ἄλλος δέ κατά συμβαίνω , οἷος εἰ εἰμί ἀποδίδωμι ἤ ἐσθίω . ὅμοιος δή καί ἐπιστήμη · καί γάρ ἀληθής καί ἁμαρτάνω , οἷος ὅταν ἑκών μή ὀρθός γράφω , ὡς ἄγνοια δή νῦν χράω , ὥσπερ μεταστρέφω ὁ χείρ · καί ὁ πούς ποτέ ὡς χείρ καί οὗτος ὡς πούς χράω ὁ ὀρχηστρίς . εἰ δή πᾶς ὁ ἀρετή ἐπιστήμη , εἰμί ἄν καί ὁ δικαιοσύνη ὡς ἀδικία χράω , ἀδικέω ἄρα ἀπό δικαιοσύνη ὁ ἄδικος πράσσω , ὥσπερ καί ὁ ἀγνοητικός ἀπό ἐπιστήμη · εἰ δέ οὗτος ἀδύνατος , φανερός ὅτι οὐ ἄν εἰμί ἐπιστήμη ὁ ἀρετή . οὐδέ εἰ μή εἰμί ἀγνοέω ἀπό ἐπιστήμη , ἀλλά ἁμαρτάνω μόνος , καί ὁ αὐτός ὅς καί ἀπό ἄγνοια ποιέω , οὐ τις ἀπό δικαιοσύνη γε ὡς ἀπό ἀδικία πράσσω · ἀλλά ἐπεί φρόνησις ἐπιστήμη καί ἀληθής τις , ὁ αὐτός ποιέω ἐκεῖνος · ἐνδέχομαι γάρ ἄν ἀφρόνως ἀπό φρόνησις , καί ἁμαρτάνω αὐτός ὅς ὁ ἄφρων . εἰ δέ ἁπλόος εἰμί ἕκαστος χρεία ᾗ ἕκαστος , ἄν φρόνιμος πράσσω οὕτως πράσσω . ἐπί μέν οὖν ὁ ἄλλος ἐπιστήμη ἄλλος κύριος ποιέω ὁ στροφή · αὐτός δέ ὁ πᾶς κύριος τίς ; οὐ γάρ ἔτι ἐπιστήμη γε . ἀλλά μήν οὐδέ ἀρετή . χράω γάρ αὐτός . ὁ γάρ ὁ ἄρχω ἀρετή ὁ ὁ ἄρχω χράω . τίς οὖν εἰμί ; ἤ ὥσπερ λέγω ἀκρασία κακία ὁ ἄλογος ὁ ψυχή , καί ὡς ἀκόλαστος ὁ ἀκρατής ἔχω νόος ; ἀλλά εἰ δή , ἐάν ἰσχυρός εἰμί ὁ ἐπιθυμία , στρέφω καί λογίζομαι ἐναντίος ὁ σφεῖς , δῆλος ὅτι , ἐάν ἐν μέν οὗτος ἀρετή , ἐν δέ ὁ λόγος ἄγνοια εἰμί , ἕτερος μεταποιέω . ὥστε εἰμί δικαιοσύνη ὁ δίκαιος χράω καί κακός καί φρόνησις ἀφρόνως · ὥστε καί ἐναντίος . ἄτοπος γάρ εἰ ὁ μέν ἐν ὁ λογιστικός ἀρετή μοχθηρία ποτέ ἐγγίγνομαι ἐν ὁ ἄλογος στρέφω καί ποιέω ἀγνοέω , ὁ δέ ἀρετή ἐν ὁ ἄλογος ἄγνοια ἔνειμι οὐ στρέφω οὗτος , καί ποιέω φρόνιμος κρίνω καί ὁ δέω , καί πάλιν ὁ φρόνησις ὁ ἐν ὁ λογιστικός ὁ ἐν ὁ ἄλογος ἀκολασία σώφρων πράσσω · ὅς δοκέω ὁ ἐγκράτεια . ὥστε εἰμί καί ἀπό ἄγνοια φρόνιμος . εἰμί δέ οὗτος ἄτοπος , ἄλλος τε καί ἀπό ἄγνοια χράω φρόνιμος , οὗτος γάρ ἐπί ὁ ἄλλος οὐδείς ὁράω , ὥσπερ ὁ ἰατρικός ἤ γραμματικός οὐ στρέφω ἀκολασία . ἀλλά οὖν ὁ ὁ ἄγνοια , ἐάν εἰμί ἐναντίος , διό ὁ μή ἔνειμι ὁ ὑπεροχή ἀλλά ὁ ἀρετή , ὅλος μάλα εἰμί πρός ὁ κακία οὕτως ἔχω . καί γάρ ὁ ἄδικος πᾶς ὅς ὁ δίκαιος δύναμαι , καί ὅλος ἔνειμι ἐν ὁ δύναμις ὁ ἀδυναμία . ὥστε δῆλος ὅτι ἅμα φρόνιμος καί ἀγαθός ἐκεῖνος ὁ ἄλλος ἕξις , καί ὀρθός ὁ Σωκρατικός , ὅτι οὐδείς ἰσχυρός φρόνησις . ἀλλά ὅτι ἐπιστήμη φημί , οὐ ὀρθός · ἀρετή γάρ εἰμί καί οὐ ἐπιστήμη , ἀλλά γένος ἄλλος γνῶσις .