aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 1.6
πειρατέον δὲ περὶ πάντων τούτων ζητεῖν τὴν πίστιν διὰ τῶν λόγων , μαρτυρίοις καὶ παραδείγμασι χρώμενον τοῖς φαινομένοις . κράτιστον μὲν γὰρ πάντας ἀνθρώπους φαίνεσθαι συνομολογοῦντας τοῖς ῥηθησομένοις , εἰ δὲ μή , τρόπον γέ τινα πάντας , ὅπερ μεταβιβαζόμενοι ποιήσουσιν · ἔχει γὰρ ἕκαστος οἰκεῖόν τι πρὸς τὴν ἀλήθειαν , ἐξ ὧν ἀναγκαῖον δεικνύναι πως περὶ αὐτῶν · ἐκ γὰρ τῶν ἀληθῶς μὲν λεγομένων οὐ σαφῶς δέ , προϊοῦσιν ἔσται καὶ τὸ σαφῶς , μεταλαμβάνουσιν ἀεὶ τὰ γνωριμώτερα τῶν εἰωθότων λέγεσθαι συγκεχυμένως . διαφέρουσι δʼ οἱ λόγοι περὶ ἑκάστην μέθοδον , οἵ τε φιλοσόφως λεγόμενοι καὶ μὴ φιλοσόφως . διόπερ καὶ τῶν πολιτικῶν οὐ χρὴ νομίζειν περίεργον εἶναι τὴν τοιαύτην θεωρίαν , διʼ ἧς οὐ μόνον τὸ τί φανερόν , ἀλλὰ καὶ τὸ διὰ τί . φιλόσοφον γὰρ τὸ τοιοῦτον περὶ ἑκάστην μέθοδον . δεῖται μέντοι τοῦτο πολλῆς εὐλαβείας . εἰσὶ γάρ τινες οἳ διὰ τὸ δοκεῖν φιλοσόφου εἶναι τὸ μηθὲν εἰκῇ λέγειν ἀλλὰ μετὰ λόγου , πολλάκις λανθάνουσι λέγοντες ἀλλοτρίους λόγους τῆς πραγματείας καὶ κενούς . τοῦτο δὲ ποιοῦσιν ὁτὲ μὲν διʼ ἄγνοιαν , ὁτὲ δὲ διʼ ἀλαζονείαν , ὑφʼ ὧν ἁλίσκεσθαι συμβαίνει καὶ τοὺς ἐμπείρους καὶ δυναμένους πράττειν ὑπὸ τούτων τῶν μήτʼ ἐχόντων μήτε δυναμένων διάνοιαν ἀρχιτεκτονικὴν ἢ πρακτικήν . πάσχουσι δὲ τοῦτο διʼ ἀπαιδευσίαν · ἀπαιδευσία γάρ ἐστι περὶ ἕκαστον πρᾶγμα τὸ μὴ δύνασθαι κρίνειν τούς τʼ οἰκείους λόγους τοῦ πράγματος καὶ τοὺς ἀλλοτρίους . καλῶς δʼ ἔχει καὶ τὸ χωρὶς κρίνειν τὸν τῆς αἰτίας λόγον καὶ τὸ δεικνύμενον , διά τε τὸ ῥηθὲν ἀρτίως , ὅτι προσέχειν οὐ δεῖ πάντα τοῖς διὰ τῶν λόγων , ἀλλὰ πολλάκις μᾶλλον τοῖς φαινομένοις ( νῦν δʼ ὁπότʼ ἂν λύειν μὴ ἔχωσιν , ἀναγκάζονται πιστεύειν τοῖς εἰρημένοις ) , καὶ διότι πολλάκις τὸ μὲν ὑπὸ τοῦ λόγου δεδεῖχθαι δοκοῦν ἀληθὲς μὲν ἐστίν , οὐ μέντοι διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν διʼ ἥν φησιν ὁ λόγος . ἔστι γὰρ διὰ ψεύδους ἀληθὲς δεῖξαι · δῆλον δʼ ἐκ τῶν ἀναλυτικῶν .
Lemmas: πειράω δέ περί πᾶς οὗτος ζητέω ὁ πίστις διά ὁ λόγος , μαρτύριον καί παράδειγμα χράω ὁ φαίνω . κρατύς μέν γάρ πᾶς ἄνθρωπος φαίνω συνομολογέω ὁ ῥέομαι , εἰ δέ μή , τρόπος γε τις πᾶς , ὅς μεταβιβάζω ποιέω · ἔχω γάρ ἕκαστος οἰκεῖος τις πρός ὁ ἀλήθεια , ἐκ ὅς ἀναγκαῖος δείκνυμι πως περί αὐτός · ἐκ γάρ ὁ ἀληθής μέν λέγω οὐ σαφής δέ , προέρχομαι εἰμί καί ὁ σαφής , μεταλαμβάνω ἀεί ὁ γνώριμος ὁ εἴωθα λέγω συγκεχυμένως . διαφέρω δέ ὁ λόγος περί ἕκαστος μέθοδος , ὁ τε φιλόσοφος λέγω καί μή φιλόσοφος . διόπερ καί ὁ πολιτικός οὐ χρή νομίζω περίεργος εἰμί ὁ τοιοῦτος θεωρία , διά ὅς οὐ μόνος ὁ τίς φανερός , ἀλλά καί ὁ διά τίς . φιλόσοφος γάρ ὁ τοιοῦτος περί ἕκαστος μέθοδος . δέω μέντοι οὗτος πολύς εὐλάβεια . εἰμί γάρ τις ὅς διά ὁ δοκέω φιλόσοφος εἰμί ὁ μηδείς εἰκῇ λέγω ἀλλά μετά λόγος , πολλάκις λανθάνω λέγω ἀλλότριος λόγος ὁ πραγματεία καί κενός . οὗτος δέ ποιέω ὅτε μέν διά ἄγνοια , ὅτε δέ διά ἀλαζονεία , ὑπό ὅς ἁλίσκομαι συμβαίνω καί ὁ ἔμπειρος καί δύναμαι πράσσω ὑπό οὗτος ὁ μήτε ἔχω μήτε δύναμαι διάνοια ἀρχιτεκτονικός ἤ πρακτικός . πάσχω δέ οὗτος διά ἀπαιδευσία · ἀπαιδευσία γάρ εἰμί περί ἕκαστος πρᾶγμα ὁ μή δύναμαι κρίνω ὁ τε οἰκεῖος λόγος ὁ πρᾶγμα καί ὁ ἀλλότριος . καλός δέ ἔχω καί ὁ χωρίς κρίνω ὁ ὁ αἰτία λόγος καί ὁ δείκνυμι , διά τε ὁ λέγω ἄρτιος , ὅτι προσέχω οὐ δέω πᾶς ὁ διά ὁ λόγος , ἀλλά πολλάκις μάλα ὁ φαίνω ( νῦν δέ ὁπότε ἄν λύω μή ἔχω , ἀναγκάζω πιστεύω ὁ λέγω ) , καί διότι πολλάκις ὁ μέν ὑπό ὁ λόγος δείκνυμι δοκέω ἀληθής μέν εἰμί , οὐ μέντοι διά οὗτος ὁ αἰτία διά ὅς φημί ὁ λόγος . εἰμί γάρ διά ψεῦδος ἀληθής δείκνυμι · δῆλος δέ ἐκ ὁ ἀναλυτικός .