aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 2.11
τούτων δὲ διωρισμένων , λέγωμεν πότερον ἡ ἀρετὴ ἀναμάρτητον ποιεῖ τὴν προαίρεσιν καὶ τὸ τέλος ὀρθόν , οὕτως ὥστε οὗ ἕνεκα δεῖ προαιρεῖσθαι , ἢ ὥσπερ δοκεῖ τισί , τὸν λόγον . ἔστι δὲ τοῦτο ἐγκράτεια · αὕτη γὰρ οὐ διαφθείρει τὸν λόγον . ἔστι δʼ ἀρετὴ καὶ ἐγκράτεια ἕτερον . λεκτέον δʼ ὕστερον περὶ αὐτῶν , ἐπεὶ ὅσοις γε δοκεῖ τὸν λόγον ὀρθὸν παρέχειν ἡ ἀρετή , τοῦτο αἴτιον . ἡ μὲν γὰρ ἐγκράτεια τοιοῦτον , τῶν ἐπαινετῶν δʼ ἡ ἐγκράτεια . λέγομεν δὲ προαπορήσαντες . ἔστι γὰρ τὸν μὲν σκοπὸν ὀρθὸν εἶναι , ἐν δὲ τοῖς πρὸς τὸν σκοπὸν διαμαρτάνειν · ἔστι δὲ τὸν μὲν σκοπὸν ἡμαρτῆσθαι , τὰ δὲ πρὸς ἐκεῖνον περαίνοντα ὀρθῶς ἔχειν , καὶ μηδέτερον . πότερον δʼ ἡ ἀρετὴ ποιεῖ τὸν σκοπὸν ἢ τὰ πρὸς τὸν σκοπόν ; τιθέμεθα δὴ ὅτι τὸν σκοπόν , διότι τούτου οὐκ ἔστι συλλογισμὸς οὐδὲ λόγος . ἀλλὰ δὴ ὥσπερ ἀρχὴ τοῦτο ὑποκείσθω . οὔτε γὰρ ἰατρὸς σκοπεῖ εἰ δεῖ ὑγιαίνειν ἢ μή , ἀλλʼ εἰ περιπατεῖν ἢ μή , οὔτε ὁ γυμναστικὸς εἰ δεῖ εὖ ἔχειν ἢ μή , ἀλλʼ εἰ παλαῖσαι ἢ μή . ὁμοίως δʼ οὐδʼ ἄλλη οὐδεμία περὶ τοῦ τέλους · ὥσπερ γὰρ ταῖς θεωρητικαῖς αἱ ὑποθέσεις ἀρχαί , οὕτω καὶ ταῖς ποιητικαῖς τὸ τέλος ἀρχὴ καὶ ὑπόθεσις . ἐπειδὴ δεῖ τόδε ὑγιαίνειν , ἀνάγκη τοδὶ ὑπάρξαι , εἰ ἔσται ἐκεῖνο , ὥσπερ ἐκεῖ , εἰ ἔστι τὸ τρίγωνον δύο ὀρθαί , ἀνάγκη τοδὶ εἶναι . τῆς μὲν οὖν νοήσεως ἀρχὴ τὸ τέλος , τῆς δὲ πράξεως ἡ τῆς νοήσεως τελευτή . εἰ οὖν πάσης ὀρθότητος ἢ ὁ λόγος ἢ ἡ ἀρετὴ αἰτία , εἰ μὴ ὁ λόγος , διὰ τὴν ἀρετὴν ἂν ὀρθὸν εἴη τὸ τέλος , ἀλλʼ οὐ τὰ πρὸς τὸ τέλος . τέλος δʼ ἐστὶ τὸ οὗ ἕνεκα . ἔστι γὰρ πᾶσα προαίρεσις τινὸς καὶ ἕνεκα τινός . οὗ μὲν οὖν ἕνεκα τὸ μέσον ἐστίν , οὗ αἰτία ἡ ἀρετὴ τῷ προαιρεῖσθαι οὗ ἕνεκα . ἔστι μέντοι ἡ προαίρεσις οὐ τούτου , ἀλλὰ τῶν τούτου ἕνεκα . τὸ μὲν οὖν τυγχάνειν τούτων ἄλλης δυνάμεως , ὅσα ἕνεκα τοῦ τέλους δεῖ πράττειν · τοῦ δὲ τὸ τέλος ὀρθὸν εἶναι τῆς προαιρέσεως ἡ ἀρετὴ αἰτία . καὶ διὰ τοῦτο ἐκ τῆς προαιρέσεως κρίνομεν ποῖός τις · τοῦτο δʼ ἐστὶ τὸ τίνος ἕνεκα πράττει , ἀλλʼ οὐ τί πράττει . ὁμοίως δὲ καὶ ἡ κακία τῶν ἐναντίων ἕνεκα ποιεῖ τὴν προαίρεσιν . εἰ δή τις , ἐφʼ αὑτῷ ὂν πράττειν μὲν τὰ καλὰ ἀπρακτεῖν δὲ τὰ αἰσχρά , τοὐναντίον ποιεῖ , δῆλον ὅτι οὐ σπουδαῖός ἐστιν οὗτος ὁ ἄνθρωπος . ὥστʼ ἀνάγκη τήν τε κακίαν ἑκούσιον εἶναι καὶ τὴν ἀρετήν · οὐδεμία γὰρ ἀνάγκη τὰ μοχθηρὰ πράττειν . διὰ ταῦτα καὶ ψεκτὸν ἡ κακία καὶ ἡ ἀρετὴ ἐπαινετόν · τὰ γὰρ ἀκούσια αἰσχρὰ καὶ κακὰ οὐ ψέγεται οὐδὲ τὰ ἀγαθὰ ἐπαινεῖται , ἀλλὰ τὰ ἑκούσια . ἔτι πάντας ἐπαινοῦμεν καὶ ψέγομεν εἰς τὴν προαίρεσιν βλέποντες μᾶλλον ἢ εἰς τὰ ἔργα · καίτοι αἱρετώτερον ἡ ἐνέργεια τῆς ἀρετῆς , ὅτι πράττουσι μὲν φαῦλα καὶ ἀναγκαζόμενοι , προαιρεῖται δʼ οὐδείς . ἔτι διὰ τὸ μὴ ῥᾴδιον εἶναι ἰδεῖν τὴν προαίρεσιν ὁποία τις , διὰ ταῦτα ἐκ τῶν ἔργων ἀναγκαζόμεθα κρίνειν ποῖός τις . αἱρετώτερον μὲν οὖν ἡ ἐνέργεια , ἐπαινετώτερον δʼ ἡ προαίρεσις . ἔκ τε τῶν κειμένων οὖν συμβαίνει ταῦτα , καὶ ἔτι ὁμολογεῖται τοῖς φαινομένοις .
Lemmas: οὗτος δέ διορίζω , λέγω πότερος ὁ ἀρετή ἀναμάρτητος ποιέω ὁ προαίρεσις καί ὁ τέλος ὀρθός , οὕτως ὥστε ὅς ἕνεκα δέω προαιρέω , ἤ ὥσπερ δοκέω τις , ὁ λόγος . εἰμί δέ οὗτος ἐγκράτεια · οὗτος γάρ οὐ διαφθείρω ὁ λόγος . εἰμί δέ ἀρετή καί ἐγκράτεια ἕτερος . λεκτέος δέ ὕστερον περί αὐτός , ἐπεί ὅσος γε δοκέω ὁ λόγος ὀρθός παρέχω ὁ ἀρετή , οὗτος αἴτιος . ὁ μέν γάρ ἐγκράτεια τοιοῦτος , ὁ ἐπαινετός δέ ὁ ἐγκράτεια . λέγω δέ προαπορέω . εἰμί γάρ ὁ μέν σκοπός ὀρθός εἰμί , ἐν δέ ὁ πρός ὁ σκοπός διαμαρτάνω · εἰμί δέ ὁ μέν σκοπός ἁμαρτάνω , ὁ δέ πρός ἐκεῖνος περαίνω ὀρθός ἔχω , καί μηδέτερος . πότερος δέ ὁ ἀρετή ποιέω ὁ σκοπός ἤ ὁ πρός ὁ σκοπός ; τίθημι δή ὅτι ὁ σκοπός , διότι οὗτος οὐ εἰμί συλλογισμός οὐδέ λόγος . ἀλλά δή ὥσπερ ἀρχή οὗτος ὑπόκειμαι . οὔτε γάρ ἰατρός σκοπέω εἰ δέω ὑγιαίνω ἤ μή , ἀλλά εἰ περιπατέω ἤ μή , οὔτε ὁ γυμναστικός εἰ δέω εὖ ἔχω ἤ μή , ἀλλά εἰ παλαίω ἤ μή . ὅμοιος δέ οὐδέ ἄλλος οὐδείς περί ὁ τέλος · ὥσπερ γάρ ὁ θεωρητικός ὁ ὑπόθεσις ἀρχή , οὕτως καί ὁ ποιητικός ὁ τέλος ἀρχή καί ὑπόθεσις . ἐπειδή δέω ὅδε ὑγιαίνω , ἀνάγκη ὅδε ὑπάρχω , εἰ εἰμί ἐκεῖνος , ὥσπερ ἐκεῖ , εἰ εἰμί ὁ τρίγωνον δύο ὀρθός , ἀνάγκη ὅδε εἰμί . ὁ μέν οὖν νόησις ἀρχή ὁ τέλος , ὁ δέ πρᾶξις ὁ ὁ νόησις τελευτή . εἰ οὖν πᾶς ὀρθότης ἤ ὁ λόγος ἤ ὁ ἀρετή αἴτιος , εἰ μή ὁ λόγος , διά ὁ ἀρετή ἄν ὀρθός εἰμί ὁ τέλος , ἀλλά οὐ ὁ πρός ὁ τέλος . τέλος δέ εἰμί ὁ ὅς ἕνεκα . εἰμί γάρ πᾶς προαίρεσις τις καί ἕνεκα τις . ὅς μέν οὖν ἕνεκα ὁ μέσος εἰμί , ὅς αἴτιος ὁ ἀρετή ὁ προαιρέω ὅς ἕνεκα . εἰμί μέντοι ὁ προαίρεσις οὐ οὗτος , ἀλλά ὁ οὗτος ἕνεκα . ὁ μέν οὖν τυγχάνω οὗτος ἄλλος δύναμις , ὅσος ἕνεκα ὁ τέλος δέω πράσσω · ὁ δέ ὁ τέλος ὀρθός εἰμί ὁ προαίρεσις ὁ ἀρετή αἴτιος . καί διά οὗτος ἐκ ὁ προαίρεσις κρίνω ποῖος τις · οὗτος δέ εἰμί ὁ τίς ἕνεκα πράσσω , ἀλλά οὐ τίς πράσσω . ὅμοιος δέ καί ὁ κακία ὁ ἐναντίος ἕνεκα ποιέω ὁ προαίρεσις . εἰ δή τις , ἐπί ἑαυτοῦ εἰμί πράσσω μέν ὁ καλός ἀπρακτέω δέ ὁ αἰσχρός , ἐναντίος ποιέω , δῆλος ὅτι οὐ σπουδαῖος εἰμί οὗτος ὁ ἄνθρωπος . ὥστε ἀνάγκη ὁ τε κακία ἑκούσιος εἰμί καί ὁ ἀρετή · οὐδείς γάρ ἀνάγκη ὁ μοχθηρός πράσσω . διά οὗτος καί ψεκτός ὁ κακία καί ὁ ἀρετή ἐπαινετός · ὁ γάρ ἀκούσιος αἰσχρός καί κακός οὐ ψέγω οὐδέ ὁ ἀγαθός ἐπαινέω , ἀλλά ὁ ἑκούσιος . ἔτι πᾶς ἐπαινέω καί ψέγω εἰς ὁ προαίρεσις βλέπω μάλα ἤ εἰς ὁ ἔργον · καίτοι αἱρετός ὁ ἐνέργεια ὁ ἀρετή , ὅτι πράσσω μέν φαῦλος καί ἀναγκάζω , προαιρέω δέ οὐδείς . ἔτι διά ὁ μή ῥᾴδιος εἰμί ὁράω ὁ προαίρεσις ὁποῖος τις , διά οὗτος ἐκ ὁ ἔργον ἀναγκάζω κρίνω ποῖος τις . αἱρετός μέν οὖν ὁ ἐνέργεια , ἐπαινετός δέ ὁ προαίρεσις . ἐκ τε ὁ κεῖμαι οὖν συμβαίνω οὗτος , καί ἔτι ὁμολογέω ὁ φαίνω .