aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 7.6
πόσα μὲν οὖν εἴδη φιλίας , καὶ τίνες διαφοραὶ καθʼ ἃς λέγονται οἱ τε φίλοι καὶ οἱ φιλοῦντες καὶ οἱ φιλούμενοι , καὶ οὕτως ὥστε φίλοι εἶναι καὶ ἄνευ τούτου , εἴρηται · περὶ δὲ αὐτὸν αὑτῷ φίλον εἶναι ἢ μή , πολλὴν ἔχει ἐπίσκεψιν . δοκεῖ γὰρ ἐνίοις μάλιστα ἕκαστος αὐτὸς αὑτῷ φίλος εἶναι , καὶ τούτῳ χρώμενοι κανόνι κρίνουσι τὴν πρὸς τοὺς ἄλλους φίλους φιλίαν · κατὰ δὲ τοὺς λόγους καὶ τὰ δοκοῦνθʼ ὑπάρχειν τοῖς φίλοις τὰ μὲν ὑπεναντιοῦται , τὰ δʼ ὅμοια φαίνεται ὄντα . ἔστι γάρ πως κατὰ ἀναλογίαν αὕτη ἡ φιλία , ἁπλῶς δʼ οὔ . ἐν δυσὶ γὰρ διῃρημένοις τὸ φιλεῖσθαι καὶ φιλεῖν · διʼ ἃ μᾶλλον οὕτως αὐτὸς αὑτῷ φίλος , ὡς ἐπὶ τοῦ ἀκρατοῦς καὶ ἐγκρατοῦς εἴρηται πῶς ἑκὼν ἢ ἄκων , τῷ τὰ μέρη ἔχειν πως πρὸς ἄλληλα τὰ τῆς ψυχῆς , καὶ ὅμοιον τὰ τοιαῦτα πάντα , εἰ φίλος αὐτὸς αὑτῷ καὶ ἐχθρός , καὶ εἰ ἀδικεῖ τις αὐτὸς αὑτόν . πάντα γὰρ ἐν δυσὶ ταῦτα καὶ διῃρημένοις · ᾗ δὴ δύο πως καὶ ἡ ψυχή , ὑπάρχει πως ταῦτα , ᾗ δʼ οὐ διῃρημένα , οὐχ ὑπάρχει . ἀπὸ δὲ τῆς πρὸς αὑτὸν ἕξεως οἱ λοιποὶ τρόποι τοῦ φιλεῖν διωρισμένοι , καθʼ οὓς ἐν τοῖς λόγοις ἐπισκοπεῖν εἰώθαμεν . δοκεῖ γὰρ φίλος εἶναι ὁ βουλόμενός τινι τἀγαθὰ ἢ οἷα οἴεται ἀγαθά , μὴ διʼ αὑτὸν , ἀλλʼ ἐκείνου ἕνεκα · ἄλλον δὲ τρόπον ᾧ τὸ εἶναι βούλεται διʼ ἐκεῖνον καὶ μὴ διʼ αὑτὸν , κἂν εἰ μὴ διανέμων τἀγαθά , μὴ τῷ τὸ εἶναι τούτῳ ἂν δόξειε μάλιστα φιλεῖν · ἄλλον δὲ τρόπον ᾧ συζῆν αἱρεῖται διʼ αὐτὴν τὴν ὁμιλίαν καὶ μὴ διʼ ἕτερόν τι , οἷον οἱ πατέρες τὸ μὲν εἶναι τοῖς τέκνοις , συζῶσι δʼ ἑτέροις . μάχεται δὴ ταῦτα πάντα πρὸς ἄλληλα . οἳ μὲν γὰρ ἂν μὴ τὸ ἑαυτοῖς , οἳ δὲ ἂν μὴ τὸ εἶναι , οἳ δὲ τὸ συζῆν , οὐκ οἴονται φιλεῖσθαι . ἔτι τὸ ἀλγοῦντι συναλγεῖν μὴ διʼ ἕτερόν τι ἀγαπᾶν θήσομεν—οἷον οἱ δοῦλοι πρὸς τοὺς δεσπότας , ὅτι χαλεποὶ ἀλγοῦντες , ἀλλʼ οὐ διʼ αὐτούς , ὥσπερ αἱ μητέρες τοῖς τέκνοις καὶ οἱ συνωδίνοντες ὄρνιθες . βούλεται γὰρ μάλιστά γε οὐ μόνον συλλυπεῖσθαι ὁ φίλος τῷ φίλῳ , ἀλλὰ καὶ τὴν αὐτὴν λύπην , οἷον διψῶντι συνδιψῆν , εἰ ἐνεδέχετο , ὅτι ἐγγύτατα . ὁ δʼ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ χαίρειν · τὸ γὰρ χαίρειν μὴ διʼ ἕτερόν τι , ἀλλὰ διʼ ἐκεῖνον , ὅτι χαίρει , φιλικόν . ἔτι τὰ τοιάδε λέγεται περὶ τῆς φιλίας , ὡς ἰσότης φιλότης , καὶ μίαν ψυχὴν εἶναι τοὺς ἀληθῶς φίλους . ἅπαντα ταῦτα ἐπαναφέρεται πρὸς τὸν ἕνα . καὶ γὰρ βούλεται τἀγαθὰ αὐτῷ τοῦτον τὸν τρόπον . οὐθεὶς γὰρ αὐτὸς αὑτὸν εὖ ποιεῖ διά τι ἕτερον , οὐδὲ χάριτος . οὐ δὲ λέγει ὅτι ἐποίησεν ᾗ εἷς · δοκεῖ γὰρ φιλεῖσθαι βούλεσθαι ὁ δῆλον ποιῶν ὅτι φιλεῖ , ἀλλʼ οὐ φιλεῖν . καὶ τὸ εἶναι μάλιστα καὶ τὸ συζῆν καὶ τὸ συγχαίρειν καὶ τὸ συναλγεῖν , καὶ μία δὴ ψυχή , καὶ τὸ μὴ δύνασθαι ἄνευ ἀλλήλων μηδὲ ζῆν , ἀλλὰ συναποθνήσκειν . — οὕτω γὰρ ἔχει ὁ εἷς , καὶ ἴσως ὁμιλεῖ αὐτὸς αὑτῷ.—πάντα δὲ ταῦτα τῷ ἀγαθῷ ὑπάρχει πρὸς αὑτόν . ἐν γὰρ τῷ πονηρῷ διαφωνεῖ , οἷον ἐν τῷ ἀκρατεῖ . καὶ διὰ τοῦτο δοκεῖ καὶ ἐχθρὸν ἐνδέχεσθαι αὐτὸν αὑτῷ εἶναι · ᾗ δʼ εἷς καὶ ἀδιαίρετος , ὀρεκτὸς αὐτὸς αὑτοῦ . τοιοῦτος ὁ ἀγαθὸς καὶ ὁ κατʼ ἀρετὴν φίλος , ἐπεὶ ὅ γε μοχθηρὸς οὐχ εἷς ἀλλὰ πολλοί , καὶ τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἕτερος καὶ ἔμπληκτος . ὥστε καὶ ἡ αὐτοῦ πρὸς αὑτὸν φιλία ἀνάγεται πρὸς τὴν τοῦ ἀγαθοῦ . ὅτι γάρ πῃ ὁμοιοῖ καὶ εἷς καὶ αὐτὸς αὑτῷ ἀγαθός , ταύτῃ αὐτὸς αὑτῷ φίλος καὶ ὀρεκτός · φύσει δὲ τοιοῦτος , ἀλλʼ ὁ πονηρὸς παρὰ φύσιν . ὁ δʼ ἀγαθὸς οὔθʼ ἅμα λοιδορεῖται ἑαυτῷ , ὥσπερ ὁ ἀκρατής , οὔτε ὁ ὕστερος τῷ πρότερον , ὥσπερ ὁ μεταμελητικός , οὔτε ὁ ἔμπροσθεν τῷ ὕστερον , ὥσπερ ὁ ψεύστης . ὅλως τε εἰ δεῖ ὥσπερ οἱ σοφισταὶ διορίζουσιν , ὥσπερ τὸ Κορίσκος καὶ Κορίσκος σπουδαῖος . δῆλον γὰρ ὡς τὸ αὐτὸ πόσον σπουδαῖον αὐτῶν , ἐπεὶ ὅταν ἐγκαλέσωσιν αὑτοῖς , ἀποκτιννύασιν αὑτούς · ἀλλὰ δοκεῖ πᾶς αὐτὸς αὑτῷ ἀγαθός . ζητεῖ δὲ ὁ ἁπλῶς ὢν ἀγαθὸς εἶναι καὶ αὐτὸς αὑτῷ φίλος , ὥσπερ εἴρηται , ὅτι δύʼ ἔχει ἐν αὑτῷ ἃ φύσει βούλεται εἶναι φίλα καὶ διασπάσαι ἀδύνατον . διὸ ἐπʼ ἀνθρώπου μὲν δοκεῖ ἕκαστος αὐτὸς αὑτῷ φίλος , ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων ζῴων οὔ , οἷον ἵππος αὐτὸς αὑτῷ , οὐκ ἄρα φίλος . ἀλλʼ οὐδὲ τὰ παιδία , ἀλλʼ ὅταν ἤδη ἔχῃ προαίρεσιν · ἤδη γὰρ τότε διαφωνεῖ ὁ νοῦς πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν . ἔοικε δʼ ἡ φιλία ἡ πρὸς αὑτὸν τῇ κατὰ συγγένειαν · οὐθέτερον γὰρ ἐφʼ αὑτοῖς λῦσαι , ἀλλὰ κἂν διαφέρωνται , ὅμως οὗτοι μὲν ἔτι συγγενεῖς , ὃ δὲ ἔτι εἷς , ἕως ἂν ζῇ .
Lemmas: πόσος μέν οὖν εἶδος φιλία , καί τίς διαφορά κατά ὅς λέγω ὁ τε φίλος καί ὁ φιλέω καί ὁ φιλέω , καί οὕτως ὥστε φίλος εἰμί καί ἄνευ οὗτος , λέγω · περί δέ αὐτός ἑαυτοῦ φίλος εἰμί ἤ μή , πολύς ἔχω ἐπίσκεψις . δοκέω γάρ ἔνιοι μάλα ἕκαστος αὐτός ἑαυτοῦ φίλος εἰμί , καί οὗτος χράω κανών κρίνω ὁ πρός ὁ ἄλλος φίλος φιλία · κατά δέ ὁ λόγος καί ὁ δοκέω ὑπάρχω ὁ φίλος ὁ μέν ὑπεναντιόομαι , ὁ δέ ὅμοιος φαίνω εἰμί . εἰμί γάρ πως κατά ἀναλογία οὗτος ὁ φιλία , ἁπλῶς δέ οὐ . ἐν δύο γάρ διαλέγω ὁ φιλέω καί φιλέω · διά ὅς μάλα οὕτως αὐτός ἑαυτοῦ φίλος , ὡς ἐπί ὁ ἀκρατής καί ἐγκρατής λέγω πῶς ἑκών ἤ ἄκων , ὁ ὁ μέρος ἔχω πως πρός ἀλλήλων ὁ ὁ ψυχή , καί ὅμοιος ὁ τοιοῦτος πᾶς , εἰ φίλος αὐτός ἑαυτοῦ καί ἐχθρός , καί εἰ ἀδικέω τις αὐτός ἑαυτοῦ . πᾶς γάρ ἐν δύο οὗτος καί διαλέγω · ᾗ δή δύο πως καί ὁ ψυχή , ὑπάρχω πως οὗτος , ᾗ δέ οὐ διαιρέω , οὐ ὑπάρχω . ἀπό δέ ὁ πρός ἑαυτοῦ ἕξις ὁ λοιπός τρόπος ὁ φιλέω διορίζω , κατά ὅς ἐν ὁ λόγος ἐπισκοπέω εἴωθα . δοκέω γάρ φίλος εἰμί ὁ βούλομαι τις ἀγαθός ἤ οἷος οἴομαι ἀγαθός , μή διά ἑαυτοῦ , ἀλλά ἐκεῖνος ἕνεκα · ἄλλος δέ τρόπος ὅς ὁ εἰμί βούλομαι διά ἐκεῖνος καί μή διά ἑαυτοῦ , ἄν εἰ μή διανέμω ἀγαθός , μή ὁ ὁ εἰμί οὗτος ἄν δοκέω μάλα φιλέω · ἄλλος δέ τρόπος ὅς συζάω αἱρέω διά αὐτός ὁ ὁμιλία καί μή διά ἕτερος τις , οἷος ὁ πατήρ ὁ μέν εἰμί ὁ τέκνον , συζάω δέ ἕτερος . μάχομαι δή οὗτος πᾶς πρός ἀλλήλων . ὁ μέν γάρ ἄν μή ὁ ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἄν μή ὁ εἰμί , ὁ δέ ὁ συζάω , οὐ οἴομαι φιλέω . ἔτι ὁ ἀλγέω συναλγέω μή διά ἕτερος τις ἀγαπάω θεάομαι ὁ δοῦλος πρός ὁ δεσπότης , ὅτι χαλεπός ἀλγέω , ἀλλά οὐ διά αὐτός , ὥσπερ ὁ μήτηρ ὁ τέκνον καί ὁ συνωδίνω ὄρνις . βούλομαι γάρ μάλα γε οὐ μόνος συλλυπέω ὁ φίλος ὁ φίλος , ἀλλά καί ὁ αὐτός λύπη , οἷος διψάω συνδιψάω , εἰ ἐνδέχομαι , ὅτι ἐγγύς . ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ χαίρω · ὁ γάρ χαίρω μή διά ἕτερος τις , ἀλλά διά ἐκεῖνος , ὅτι χαίρω , φιλικός . ἔτι ὁ τοιόσδε λέγω περί ὁ φιλία , ὡς ἰσότης φιλότης , καί εἷς ψυχή εἰμί ὁ ἀληθής φίλος . ἅπας οὗτος ἐπαναφέρω πρός ὁ εἷς . καί γάρ βούλομαι ἀγαθός αὐτός οὗτος ὁ τρόπος . οὐδείς γάρ αὐτός ἑαυτοῦ εὖ ποιέω διά τις ἕτερος , οὐδός χάρις . οὐ δέ λέγω ὅτι ποιέω ᾗ εἷς · δοκέω γάρ φιλέω βούλομαι ὁ δῆλος ποιέω ὅτι φιλέω , ἀλλά οὐ φιλέω . καί ὁ εἰμί μάλα καί ὁ συζάω καί ὁ συγχαίρω καί ὁ συναλγέω , καί εἷς δή ψυχή , καί ὁ μή δύναμαι ἄνευ ἀλλήλων μηδέ ζάω , ἀλλά συναποθνῄσκω . — οὕτως γάρ ἔχω ὁ εἷς , καί ἴσως ὁμιλέω αὐτός αὐτός δέ οὗτος ὁ ἀγαθός ὑπάρχω πρός ἑαυτοῦ . ἐν γάρ ὁ πονηρός διαφωνέω , οἷος ἐν ὁ ἀκρατής . καί διά οὗτος δοκέω καί ἐχθρός ἐνδέχομαι αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί · ᾗ δέ εἷς καί ἀδιαίρετος , ὀρεκτός αὐτός ἑαυτοῦ . τοιοῦτος ὁ ἀγαθός καί ὁ κατά ἀρετή φίλος , ἐπεί ὁ γε μοχθηρός οὐ εἷς ἀλλά πολύς , καί ὁ αὐτός ἡμέρα ἕτερος καί ἔμπληκτος . ὥστε καί ὁ αὐτός πρός ἑαυτοῦ φιλία ἀνάγω πρός ὁ ὁ ἀγαθός . ὅτι γάρ πη ὁμοιόω καί εἷς καί αὐτός ἑαυτοῦ ἀγαθός , ταύτῃ αὐτός ἑαυτοῦ φίλος καί ὀρεκτός · φύσις δέ τοιοῦτος , ἀλλά ὁ πονηρός παρά φύσις . ὁ δέ ἀγαθός οὔτε ἅμα λοιδορέω ἑαυτοῦ , ὥσπερ ὁ ἀκρατής , οὔτε ὁ ὕστερος ὁ πρότερος , ὥσπερ ὁ μεταμελητικός , οὔτε ὁ ἔμπροσθεν ὁ ὕστερον , ὥσπερ ὁ ψεύστης . ὅλος τε εἰ δέω ὥσπερ ὁ σοφιστής διορίζω , ὥσπερ ὁ Κορίσκος καί Κορίσκος σπουδαῖος . δῆλος γάρ ὡς ὁ αὐτός πόσος σπουδαῖος αὐτός , ἐπεί ὅταν ἐγκαλέω ἑαυτοῦ , ἀποκτείνω ἑαυτοῦ · ἀλλά δοκέω πᾶς αὐτός ἑαυτοῦ ἀγαθός . ζητέω δέ ὁ ἁπλῶς εἰμί ἀγαθός εἰμί καί αὐτός ἑαυτοῦ φίλος , ὥσπερ λέγω , ὅτι δύο ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὅς φύσις βούλομαι εἰμί φίλος καί διασπάω ἀδύνατος . διό ἐπί ἄνθρωπος μέν δοκέω ἕκαστος αὐτός ἑαυτοῦ φίλος , ἐπί δέ ὁ ἄλλος ζῷον οὐ , οἷος ἵππος αὐτός ἑαυτοῦ , οὐ ἄρα φίλος . ἀλλά οὐδέ ὁ παιδίον , ἀλλά ὅταν ἤδη ἔχω προαίρεσις · ἤδη γάρ τότε διαφωνέω ὁ νόος πρός ὁ ἐπιθυμία . ἔοικα δέ ὁ φιλία ὁ πρός ἑαυτοῦ ὁ κατά συγγένεια · οὐθέτερος γάρ ἐπί ἑαυτοῦ λύω , ἀλλά ἐάν διαφέρω , ὅμως οὗτος μέν ἔτι συγγενής , ὅς δέ ἔτι εἷς , ἕως ἄν ζάω .