aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 2.1
μετὰ δὲ ταῦτʼ ἄλλην λαβοῦσιν ἀρχὴν περὶ τῶν ἑπομένων λεκτέον . πάντα δὴ τὰ ἀγαθὰ ἢ ἐκτὸς ἢ ἐν ψυχῇ , καὶ τούτων αἱρετώτερα τὰ ἐν τῇ ψυχῇ , καθάπερ διαιρούμεθα καὶ ἐν τοῖς ἐξωτερικοῖς λόγοις · φρόνησις γὰρ καὶ ἀρετὴ καὶ ἡδονὴ ἐν ψυχῇ , ὧν ἢ ἔνια ἢ πάντα τέλος εἶναι δοκεῖ πᾶσιν . τῶν δὲ ἐν ψυχῇ τὰ μὲν ἕξεις ἢ δυνάμεις εἰσί , τὰ δʼ ἐνέργειαι καὶ κινήσεις . ταῦτα δὴ οὕτως ὑποκείσθω καὶ περὶ ἀρετῆς , ὅτι ἐστὶν ἡ βελτίστη διάθεσις ἢ ἕξις ἢ δύναμις ἑκάστων , ὅσων ἐστί τις χρῆσις ἢ ἔργον . δῆλον δʼ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς . ἐπὶ πάντων γὰρ οὕτω τίθεμεν . οἷον ἱματίου ἀρετὴ ἐστίν · καὶ γὰρ ἔργον τι καὶ χρῆσις ἐστίν · καὶ ἡ βελτίστη ἕξις τοῦ ἱματίου ἀρετὴ ἐστίν . ὁμοίως δὲ καὶ πλοίου καὶ οἰκίας καὶ τῶν ἄλλων . ὥστε καὶ ψυχῆς · ἔστι γάρ τι ἔργον αὐτῆς . καὶ τῆς βελτίονος δὴ ἕξεως ἔστω βέλτιον τὸ ἔργον · καὶ ὡς ἔχουσιν . αἱ ἕξεις πρὸς ἀλλήλας , οὕτω καὶ τὰ ἔργα τὰ ἀπὸ τούτων πρὸς ἄλληλα ἐχέτω . καὶ τέλος ἑκάστου τὸ ἔργον . φανερὸν τοίνυν ἐκ τούτων ὅτι βέλτιον τὸ ἔργον τῆς ἕξεως · τὸ γὰρ τέλος ἄριστον ὡς τέλος · ὑπόκειται γὰρ τέλος τὸ βέλτιστον καὶ τὸ ἔσχατον , οὗ ἕνεκα τἆλλα πάντα . ὅτι μὲν τοίνυν τὸ ἔργον βέλτιον τῆς ἕξεως καὶ τῆς διαθέσεως , δῆλον · ἀλλὰ τὸ ἔργον λέγεται διχῶς . τῶν μὲν γάρ ἐστιν ἕτερόν τι τὸ ἔργον παρὰ τὴν χρῆσιν , οἷον οἰκοδομικῆς οἰκία ἀλλʼ οὐκ οἰκοδόμησις καὶ ἰατρικῆς ὑγίεια ἀλλʼ οὐχ ὑγίανσις οὐδʼ ἰάτρευσις , τῶν δʼ ἡ χρῆσις ἔργον , οἷον ὄψεως ὅρασις καὶ μαθηματικῆς ἐπιστήμης θεωρία . ὥστʼ ἀνάγκη , ὧν ἔργον ἡ χρῆσις , τὴν χρῆσιν βέλτιον εἶναι τῆς ἕξεως . τούτων δὲ τοῦτον τὸν τρόπον διωρισμένων , λέγομεν ὅτι ταὐτὸ τὸ ἔργον τοῦ πράγματος καὶ τῆς ἀρετῆς , ἀλλʼ οὐχ ὡσαύτως . οἷον σκυτοτομικῆς καὶ σκυτεύσεως ὑπόδημα · εἰ δή τίς ἐστιν ἀρετὴ σκυτικῆς καὶ σπουδαίου σκυτέως , τὸ ἔργον ἐστὶ σπουδαῖον ὑπόδημα . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . ἔτι ἔστω ψυχῆς ἔργον τὸ ζῆν ποιεῖν , τοῦ δὲ χρῆσις καὶ ἐγρήγορσις · ὁ γὰρ ὕπνος ἀργία τις καὶ ἡσυχία . ὥστʼ ἐπεὶ τὸ ἔργον ἀνάγκη ἓν καὶ ταὐτὸ εἶναι τῆς ψυχῆς καὶ τῆς ἀρετῆς , ἔργον ἂν εἴη τῆς ἀρετῆς ζωὴ σπουδαία . τοῦτʼ ἄρα ἐστὶ τὸ τέλεον ἀγαθόν , ὅπερ ἦν ἡ εὐδαιμονία . δῆλον δὲ ἐκ τῶν ὑποκειμένων ( ἦν μὲν γὰρ ἡ εὐδαιμονία τὸ ἄριστον , τὰ δὲ τέλη ἐν ψυχῇ καὶ τὰ ἄριστα τῶν ἀγαθῶν , αὐτὴ δὲ ἢ ἕξις ἢ ἐνέργεια ) , ἐπεὶ βέλτιον ἡ ἐνέργεια τῆς διαθέσεως καὶ τῆς βελτίστης ἕξεως ἡ βελτίστη ἐνέργεια , ἡ δʼ ἀρετὴ βελτίστη ἕξις , τῆς ἀρετῆς ἐνέργειαν τῆς ψυχῆς ἄριστον εἶναι . ἦν δὲ καὶ ἡ εὐδαιμονία τὸ ἄριστον . ἔστιν ἄρα ἡ εὐδαιμονία ψυχῆς ἀγαθῆς ἐνέργεια . ἐπεὶ δὲ ἦν ἡ εὐδαιμονία τέλεόν τι , καὶ ἔστι ζωὴ καὶ τελέα καὶ ἀτελής , καὶ ἀρετὴ ὡσαύτως ( ἣ μὲν γὰρ ὅλη , ἣ δὲ μόριον ) , ἡ δὲ τῶν ἀτελῶν ἐνέργεια ἀτελής , εἴη ἂν ἡ εὐδαιμονία ζωῆς τελείας ἐνέργεια κατʼ ἀρετὴν τελείαν . ὅτι δὲ τὸ γένος καὶ τὸν ὅρον αὐτῆς λέγομεν καλῶς , μαρτύρια τὰ δοκοῦντα πᾶσιν ἡμῖν . τό τε γὰρ εὖ πράττειν καὶ τὸ εὖ ζῆν τὸ αὐτὸ τῷ εὐδαιμονεῖν , ὧν ἕκαστον χρῆσίς ἐστι καὶ ἐνέργεια , καὶ ἡ ζωὴ καὶ ἡ πρᾶξις ( καὶ γὰρ ἡ πρακτικὴ χρηστικὴ ἐστίν · ὁ μὲν γὰρ χαλκεὺς ποιεῖ χαλινόν , χρῆται δʼ ὁ ἱππικός ) καὶ τὸ μήτε μίαν ἡμέραν εἶναι εὐδαίμονα μήτε παῖδα μήθʼ ἡλικίαν πᾶσαν ( διὸ καὶ τὸ Σόλωνος ἔχει καλῶς , τὸ μὴ ζῶντʼ εὐδαιμονίζειν , ἀλλʼ ὅταν λάβῃ τέλος · οὐθὲν γὰρ ἀτελὲς εὔδαιμον · οὐ γὰρ ὅλον ) · ἔτι δʼ οἱ ἔπαινοι τῆς ἀρετῆς διὰ τὰ ἔργα , καὶ τὰ ἐγκώμια τῶν ἔργων · καὶ στεφανοῦνται οἱ νικῶντες , ἀλλʼ οὐχ οἱ δυνάμενοι νικᾶν , μὴ νικῶντες δέ · καὶ τὸ κρίνειν ἐκ τῶν ἔργων ὁποῖός τις ἐστίν · ἔτι διὰ τί ἡ εὐδαιμονία οὐκ ἐπαινεῖται ; ὅτι διὰ ταύτην τἆλλα , ἢ τῷ εἰς ταύτην ἀναφέρεσθαι ἢ τῷ μόρια εἶναι αὐτῆς . διὸ ἕτερον εὐδαιμονισμὸς καὶ ἔπαινος καὶ ἐγκώμιον . τὸ μὲν γὰρ ἐγκώμιον λόγος τοῦ καθʼ ἕκαστον ἔργου · ὁ δʼ ἔπαινος τοιοῦτον εἶναι καθόλου · ὁ δʼ εὐδαιμονισμὸς τέλους . καὶ τὸ ἀπορούμενον δʼ ἐνίοτε δῆλον ἐκ τούτων , διὰ τί ποτʼ οὐθὲν βελτίους οἱ σπουδαῖοι τῶν φαύλων τὸν ἥμισυν τοῦ βίου · ὅμοιοι γὰρ καθεύδοντες πάντες . αἴτιον δʼ ὅτι ἀργία ψυχῆς ὁ ὕπνος , ἀλλʼ οὐκ ἐνέργεια . διὸ καὶ ἄλλο εἴ τι μόριόν ἐστι ψυχῆς , οἷον τὸ θρεπτικόν , ἡ τούτου ἀρετὴ οὐκ ἔστι μόριον τῆς ὅλης ἀρετῆς , ὥσπερ οὐδʼ ἡ τοῦ σώματος · ἐν τῷ ὕπνῳ γὰρ μᾶλλον ἐνεργεῖ τὸ θρεπτικόν , τὸ δʼ αἰσθητικὸν καὶ ὀρεκτικὸν ἀτελῆ ἐν τῷ ὕπνῳ . ὅσον δὲ τοῦ πῃ κινεῖσθαι μετέχουσι , καὶ αἱ φαντασίαι βελτίους αἱ τῶν σπουδαίων , ἐὰν μὴ διὰ νόσον ἢ πήρωσιν . μετὰ ταῦτα περὶ ψυχῆς θεωρητέον · ἡ γὰρ ἀρετὴ ψυχῆς , οὐ κατὰ συμβεβηκός . ἐπεὶ δʼ ἀνθρωπίνην ἀρετὴν ζητοῦμεν , ὑποκείσθω δύο μέρη ψυχῆς τὰ λόγου μετέχοντα , οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον μετέχειν λόγου ἄμφω , ἀλλὰ τὸ μὲν τῷ ἐπιτάττειν , τὸ δὲ τῷ πείθεσθαι καὶ ἀκούειν πεφυκέναι · εἰ δέ τί ἐστιν ἑτέρως ἄλογον , ἀφείσθω τοῦτο τὸ μόριον . διαφέρει δʼ οὐδὲν οὔτʼ εἰ μεριστὴ ἡ ψυχὴ οὔτʼ εἰ ἀμερής , ἔχει μέντοι δυνάμεις διαφόρους καὶ τὰς εἰρημένας , ὥσπερ ἐν τῷ καμπύλῳ τὸ κοῖλον καὶ τὸ κυρτὸν ἀδιαχώριστον , καὶ τὸ εὐθὺ καὶ τὸ λευκόν · καίτοι τὸ εὐθὺ οὐ λευκόν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ οὐκ οὐσία τοῦ αὐτοῦ . ἀφῄρηται δὲ καὶ εἴ τι ἄλλο ἐστὶ μέρος ψυχῆς , οἷον τὸ φυτικόν . ἀνθρωπίνης γὰρ ψυχῆς τὰ εἰρημένα μόρια ἴδια · διὸ οὐδʼ αἱ ἀρεταὶ αἱ τοῦ θρεπτικοῦ καὶ αὐξητικοῦ ἀνθρώπου · δεῖ γὰρ , εἰ ᾗ ἄνθρωπος , λογισμὸν ἐνεῖναι ἀρχὴν καὶ πρᾶξιν , ἄρχει δʼ ὁ λογισμὸς οὐ λογισμοῦ ἀλλʼ ὀρέξεως καὶ παθημάτων , ἀνάγκη ἄρα ταῦτʼ ἔχειν τὰ μέρη . καὶ ὥσπερ ἡ εὐεξία σύγκειται ἐκ τῶν κατὰ μόριον ἀρετῶν , οὕτω καὶ ἡ τῆς ψυχῆς ἀρετὴ ᾗ τέλος . ἀρετῆς δʼ εἴδη δύο , ἡ μὲν ἠθικὴ ἡ δὲ διανοητική . ἐπαινοῦμεν γὰρ οὐ μόνον τοὺς δικαίους ἀλλὰ καὶ τοὺς συνετοὺς καὶ τοὺς σοφούς · ἐπαινετὸν γὰρ ὑπέκειτο ἡ ἀρετὴ ἢ τὸ ἔργον , ταῦτα δʼ οὐκ ἐνεργεῖ , ἀλλʼ εἰσὶν αὐτῶν ἐνέργειαι . ἐπεὶ δʼ αἱ διανοητικαὶ μετὰ λόγου , αἱ μὲν τοιαῦται τοῦ λόγον ἔχοντος , ὃ ἐπιτακτικόν ἐστι τῆς ψυχῆς ᾗ λόγον ἔχει , αἱ δʼ ἠθικαὶ τοῦ ἀλόγου μέν , ἀκολουθητικοῦ δὲ κατὰ φύσιν τῷ λόγον ἔχοντι · οὐ γὰρ λέγομεν ποῖός τις τὸ ἦθος , ὅτι σοφὸς ἢ δεινός , ἀλλʼ ὅτι πρᾶος ἢ θρασύς . μετὰ ταῦτα σκεπτέον πρῶτον περὶ ἀρετῆς ἠθικῆς , τί ἐστι , καὶ ποῖα μόρια αὐτῆς ( εἰς τοῦτο γὰρ ἀνῆκται ) , καὶ γίνεται διὰ τίνων . δεῖ δὴ ζητεῖν ὥσπερ ἐν τοῖς ἄλλοις ἔχοντές τι ζητοῦσι πάντες , ὥστε ἀεὶ διὰ τῶν ἀληθῶς μὲν λεγομένων οὐ σαφῶς δὲ πειρᾶσθαι λαβεῖν καὶ τὸ ἀληθῶς καὶ σαφῶς . νῦν γὰρ ὁμοίως ἔχομεν ὥσπερ ἂν εἰ καὶ ὑγίειαν , ὅτι ἡ ἀρίστη διάθεσις τοῦ σώματος , καὶ Κορίσκος ὁ τῶν ἐν τῇ ἀγορᾷ μελάντατος · τί μὲν γὰρ ἑκάτερον τούτων οὐκ ἴσμεν , πρὸς μέντοι τὸ εἰδέναι τί ἑκάτερον αὐτῆς πρὸ ἔργου τὸ οὕτως ἔχειν.—ὑποκείσθω δὴ πρῶτον ἡ βελτίστη διάθεσις ὑπὸ τῶν βελτίστων γίγνεσθαι , καὶ πράττεσθαι ἄριστα περὶ ἕκαστον ἀπὸ τῆς ἑκάστου ἀρετῆς , οἷον πόνοι τε ἄριστοι καὶ τροφὴ ἀφʼ ὧν γίνεται εὐεξία , καὶ ἀπὸ τῆς εὐεξίας πονοῦσιν ἄριστα · ἔτι πᾶσαν διάθεσιν ὑπὸ τῶν αὐτῶν γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι πὼς προσφερομένων , ὥσπερ ὑγίεια ὑπὸ τροφῆς καὶ πόνων καὶ ὥρας . ταῦτα δὲ δῆλα ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς . καὶ ἡ ἀρετὴ ἄρα ἡ τοιαύτη διάθεσις ἐστίν , ἣ γίνεταί τε ὑπὸ τῶν ἀρίστων περὶ ψυχὴν κινήσεων καὶ ἀφʼ ἧς πράττεται τὰ ἄριστα τῆς ψυχῆς ἔργα καὶ πάθη , καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν πὼς μὲν γίνεται , πὼς δὲ φθείρεται , καὶ πρὸς ταὐτὰ ἡ χρῆσις αὐτῆς ὑφʼ ὧν καὶ αὔξεται καὶ φθείρεται , πρὸς ἃ βέλτιστα διατίθησιν . σημεῖον δʼ ὅτι περὶ ἡδέα καὶ λυπηρὰ καὶ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία · αἱ γὰρ κολάσεις ἰατρεῖαι οὖσαι καὶ γινόμεναι διὰ τῶν ἐναντίων , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων , διὰ τούτων εἰσίν .
Lemmas: μετά δέ οὗτος ἄλλος λαμβάνω ἀρχή περί ὁ ἕπομαι λεκτέος . πᾶς δή ὁ ἀγαθός ἤ ἐκτός ἤ ἐν ψυχή , καί οὗτος αἱρετός ὁ ἐν ὁ ψυχή , καθά διαιρέω καί ἐν ὁ ἐξωτερικός λόγος · φρόνησις γάρ καί ἀρετή καί ἡδονή ἐν ψυχή , ὅς ἤ ἔνιοι ἤ πᾶς τέλος εἰμί δοκέω πᾶς . ὁ δέ ἐν ψυχή ὁ μέν ἕξις ἤ δύναμις εἰμί , ὁ δέ ἐνέργεια καί κίνησις . οὗτος δή οὕτως ὑπόκειμαι καί περί ἀρετή , ὅτι εἰμί ὁ ἀγαθός διάθεσις ἤ ἕξις ἤ δύναμις ἕκαστος , ὅσος εἰμί τις χρῆσις ἤ ἔργον . δῆλος δέ ἐκ ὁ ἐπαγωγή . ἐπί πᾶς γάρ οὕτως τίθημι . οἷος ἱμάτιον ἀρετή εἰμί · καί γάρ ἔργον τις καί χρῆσις εἰμί · καί ὁ ἀγαθός ἕξις ὁ ἱμάτιον ἀρετή εἰμί . ὅμοιος δέ καί πλοῖον καί οἰκία καί ὁ ἄλλος . ὥστε καί ψυχή · εἰμί γάρ τις ἔργον αὐτός . καί ὁ ἀγαθός δή ἕξις εἰμί ἀγαθός ὁ ἔργον · καί ὡς ἔχω . ὁ ἕξις πρός ἀλλήλων , οὕτως καί ὁ ἔργον ὁ ἀπό οὗτος πρός ἀλλήλων ἔχω . καί τέλος ἕκαστος ὁ ἔργον . φανερός τοίνυν ἐκ οὗτος ὅτι ἀγαθός ὁ ἔργον ὁ ἕξις · ὁ γάρ τέλος ἀγαθός ὡς τέλος · ὑπόκειμαι γάρ τέλος ὁ ἀγαθός καί ὁ ἔσχατος , ὅς ἕνεκα ἄλλος πᾶς . ὅτι μέν τοίνυν ὁ ἔργον ἀγαθός ὁ ἕξις καί ὁ διάθεσις , δῆλος · ἀλλά ὁ ἔργον λέγω διχῶς . ὁ μέν γάρ εἰμί ἕτερος τις ὁ ἔργον παρά ὁ χρῆσις , οἷος οἰκοδομικός οἰκίον ἀλλά οὐ οἰκοδόμησις καί ἰατρικός ὑγίεια ἀλλά οὐ ὑγίανσις οὐδέ ἰάτρευσις , ὁ δέ ὁ χρῆσις ἔργον , οἷος ὄψις ὅρασις καί μαθηματικός ἐπιστήμη θεωρία . ὥστε ἀνάγκη , ὅς ἔργον ὁ χρῆσις , ὁ χρῆσις ἀγαθός εἰμί ὁ ἕξις . οὗτος δέ οὗτος ὁ τρόπος διορίζω , λέγω ὅτι αὐτός ὁ ἔργον ὁ πρᾶγμα καί ὁ ἀρετή , ἀλλά οὐ ὡσαύτως . οἷος σκυτοτομικός καί σκύτευσις ὑπόδημα · εἰ δή τις εἰμί ἀρετή σκυτικός καί σπουδαῖος σκυτεύς , ὁ ἔργον εἰμί σπουδαῖος ὑπόδημα . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ἐπί ὁ ἄλλος . ἔτι εἰμί ψυχή ἔργον ὁ ζάω ποιέω , ὁ δέ χρῆσις καί ἐγρήγορσις · ὁ γάρ ὕπνος ἀργία τις καί ἡσυχία . ὥστε ἐπεί ὁ ἔργον ἀνάγκη εἷς καί αὐτός εἰμί ὁ ψυχή καί ὁ ἀρετή , ἔργον ἄν εἰμί ὁ ἀρετή ζωή σπουδαῖος . οὗτος ἄρα εἰμί ὁ τέλειος ἀγαθός , ὅς εἰμί ὁ εὐδαιμονία . δῆλος δέ ἐκ ὁ ὑπόκειμαι ( εἰμί μέν γάρ ὁ εὐδαιμονία ὁ ἀγαθός , ὁ δέ τέλος ἐν ψυχή καί ὁ ἀγαθός ὁ ἀγαθός , αὐτός δέ ἤ ἕξις ἤ ἐνέργεια ) , ἐπεί ἀγαθός ὁ ἐνέργεια ὁ διάθεσις καί ὁ ἀγαθός ἕξις ὁ ἀγαθός ἐνέργεια , ὁ δέ ἀρετή ἀγαθός ἕξις , ὁ ἀρετή ἐνέργεια ὁ ψυχή ἀγαθός εἰμί . εἰμί δέ καί ὁ εὐδαιμονία ὁ ἄριστον . εἰμί ἄρα ὁ εὐδαιμονία ψυχή ἀγαθός ἐνέργεια . ἐπεί δέ εἰμί ὁ εὐδαιμονία τέλειος τις , καί εἰμί ζωή καί τέλειος καί ἀτελής , καί ἀρετή ὡσαύτως ( ὁ μέν γάρ ὅλος , ὁ δέ μόριον ) , ὁ δέ ὁ ἀτελής ἐνέργεια ἀτελής , εἰμί ἄν ὁ εὐδαιμονία ζωή τέλειος ἐνέργεια κατά ἀρετή τέλειος . ὅτι δέ ὁ γένος καί ὁ ὅρος αὐτός λέγω καλός , μαρτύριον ὁ δοκέω πᾶς ἐγώ . ὁ τε γάρ εὖ πράσσω καί ὁ εὖ ζάω ὁ αὐτός ὁ εὐδαιμονέω , ὅς ἕκαστος χρῆσις εἰμί καί ἐνέργεια , καί ὁ ζωή καί ὁ πρᾶξις ( καί γάρ ὁ πρακτικός χρηστικός εἰμί · ὁ μέν γάρ χαλκεύς ποιέω χαλινός , χράω δέ ὁ ἱππικός ) καί ὁ μήτε εἷς ἡμέρα εἰμί εὐδαίμων μήτε παῖς μήτε ἡλικία πᾶς ( διό καί ὁ Σόλων ἔχω καλός , ὁ μή ζάω εὐδαιμονίζω , ἀλλά ὅταν λαμβάνω τέλος · οὐδείς γάρ ἀτελής εὐδαίμων · οὐ γάρ ὅλος ) · ἔτι δέ ὁ ἔπαινος ὁ ἀρετή διά ὁ ἔργον , καί ὁ ἐγκώμιον ὁ ἔργον · καί στεφανόω ὁ νικάω , ἀλλά οὐ ὁ δύναμαι νικάω , μή νικάω δέ · καί ὁ κρίνω ἐκ ὁ ἔργον ὁποῖος τις εἰμί · ἔτι διά τίς ὁ εὐδαιμονία οὐ ἐπαινέω ; ὅτι διά οὗτος ἄλλος , ἤ ὁ εἰς οὗτος ἀναφέρω ἤ ὁ μόριον εἰμί αὐτός . διό ἕτερος εὐδαιμονισμός καί ἔπαινος καί ἐγκώμιον . ὁ μέν γάρ ἐγκώμιον λόγος ὁ κατά ἕκαστος ἔργον · ὁ δέ ἔπαινος τοιοῦτος εἰμί καθόλου · ὁ δέ εὐδαιμονισμός τέλος . καί ὁ ἀφοράω δέ ἐνίοτε δῆλος ἐκ οὗτος , διά τίς ποτέ οὐδείς ἀγαθός ὁ σπουδαῖος ὁ φαῦλος ὁ ἥμισυς ὁ βίος · ὅμοιος γάρ καθεύδω πᾶς . αἴτιος δέ ὅτι ἀργία ψυχή ὁ ὕπνος , ἀλλά οὐ ἐνέργεια . διό καί ἄλλος εἰ τις μόριον εἰμί ψυχή , οἷος ὁ θρεπτικός , ὁ οὗτος ἀρετή οὐ εἰμί μόριον ὁ ὅλος ἀρετή , ὥσπερ οὐδέ ὁ ὁ σῶμα · ἐν ὁ ὕπνος γάρ μάλα ἐνεργέω ὁ θρεπτικός , ὁ δέ αἰσθητικός καί ὀρεκτικός ἀτελής ἐν ὁ ὕπνος . ὅσος δέ ὁ πη κινέω μετέχω , καί ὁ φαντασία ἀγαθός ὁ ὁ σπουδαῖος , ἐάν μή διά νόσος ἤ πήρωσις . μετά οὗτος περί ψυχή θεωρέω · ὁ γάρ ἀρετή ψυχή , οὐ κατά συμβαίνω . ἐπεί δέ ἀνθρώπινος ἀρετή ζητέω , ὑπόκειμαι δύο μέρος ψυχή ὁ λόγος μετέχω , οὐ ὁ αὐτός δέ τρόπος μετέχω λόγος ἄμφω , ἀλλά ὁ μέν ὁ ἐπιτάσσω , ὁ δέ ὁ πείθω καί ἀκούω φύω · εἰ δέ τις εἰμί ἕτερος ἄλογος , ἀφίημι οὗτος ὁ μόριον . διαφέρω δέ οὐδείς οὔτε εἰ μεριστός ὁ ψυχή οὔτε εἰ ἀμερής , ἔχω μέντοι δύναμις διάφορος καί ὁ λέγω , ὥσπερ ἐν ὁ καμπύλος ὁ κοῖλος καί ὁ κυρτός ἀδιαχώριστος , καί ὁ εὐθύς καί ὁ λευκός · καίτοι ὁ εὐθύς οὐ λευκός , ἀλλά κατά συμβαίνω καί οὐ οὐσία ὁ αὐτός . ἀφαιρέω δέ καί εἰ τις ἄλλος εἰμί μέρος ψυχή , οἷος ὁ φυτικός . ἀνθρώπινος γάρ ψυχή ὁ λέγω μόριον ἴδιος · διό οὐδέ ὁ ἀρετή ὁ ὁ θρεπτικός καί αὐξητικός ἄνθρωπος · δέω γάρ , εἰ ᾗ ἄνθρωπος , λογισμός ἔνειμι ἀρχή καί πρᾶξις , ἄρχω δέ ὁ λογισμός οὐ λογισμός ἀλλά ὄρεξις καί πάθημα , ἀνάγκη ἄρα οὗτος ἔχω ὁ μέρος . καί ὥσπερ ὁ εὐεξία σύγκειμαι ἐκ ὁ κατά μόριον ἀρετή , οὕτως καί ὁ ὁ ψυχή ἀρετή ὅς τέλος . ἀρετή δέ εἶδος δύο , ὁ μέν ἠθικός ὁ δέ διανοητικός . ἐπαινέω γάρ οὐ μόνος ὁ δίκαιος ἀλλά καί ὁ συνετός καί ὁ σοφός · ἐπαινετός γάρ ὑπόκειμαι ὁ ἀρετή ἤ ὁ ἔργον , οὗτος δέ οὐ ἐνεργέω , ἀλλά εἰμί αὐτός ἐνέργεια . ἐπεί δέ ὁ διανοητικός μετά λόγος , ὁ μέν τοιοῦτος ὁ λόγος ἔχω , ὅς ἐπιτακτικός εἰμί ὁ ψυχή ᾗ λόγος ἔχω , ὁ δέ ἠθικός ὁ ἄλογος μέν , ἀκολουθητικός δέ κατά φύσις ὁ λόγος ἔχω · οὐ γάρ λέγω ποῖος τις ὁ ἦθος , ὅτι σοφός ἤ δεινός , ἀλλά ὅτι πρᾶος ἤ θρασύς . μετά οὗτος σκοπέω πρῶτος περί ἀρετή ἠθικός , τίς εἰμί , καί ποῖος μόριον αὐτός ( εἰς οὗτος γάρ ἀνάγω ) , καί γίγνομαι διά τίς . δέω δή ζητέω ὥσπερ ἐν ὁ ἄλλος ἔχω τις ζητέω πᾶς , ὥστε ἀεί διά ὁ ἀληθής μέν λέγω οὐ σαφής δέ πειράω λαμβάνω καί ὁ ἀληθής καί σαφής . νῦν γάρ ὅμοιος ἔχω ὥσπερ ἄν εἰ καί ὑγίεια , ὅτι ὁ ἀγαθός διάθεσις ὁ σῶμα , καί Κορίσκος ὁ ὁ ἐν ὁ ἀγορά μέλαν · τίς μέν γάρ ἑκάτερος οὗτος οὐ οἶδα , πρός μέντοι ὁ οἶδα τίς ἑκάτερος αὐτός πρό ἔργον ὁ οὕτως εχειν.—υποκειμαι δή πρῶτος ὁ ἀγαθός διάθεσις ὑπό ὁ ἀγαθός γίγνομαι , καί πράσσω ἀγαθός περί ἕκαστος ἀπό ὁ ἕκαστος ἀρετή , οἷος πόνος τε ἀγαθός καί τροφή ἀπό ὅς γίγνομαι εὐεξία , καί ἀπό ὁ εὐεξία πονέω ἀγαθός · ἔτι πᾶς διάθεσις ὑπό ὁ αὐτός γίγνομαι καί φθείρω πως προσφέρω , ὥσπερ ὑγίεια ὑπό τροφή καί πόνος καί ὥρα . οὗτος δέ δῆλος ἐκ ὁ ἐπαγωγή . καί ὁ ἀρετή ἄρα ὁ τοιοῦτος διάθεσις εἰμί , ὅς γίγνομαι τε ὑπό ὁ ἀγαθός περί ψυχή κίνησις καί ἀπό ὅς πράσσω ὁ ἀγαθός ὁ ψυχή ἔργον καί πάθος , καί ὑπό ὁ αὐτός πως μέν γίγνομαι , πως δέ φθείρω , καί πρός αὐτός ὁ χρῆσις αὐτός ὑπό ὅς καί αὐξάνω καί φθείρω , πρός ὅς ἀγαθός διατίθημι . σημεῖον δέ ὅτι περί ἡδύς καί λυπηρός καί ὁ ἀρετή καί ὁ κακία · ὁ γάρ κόλασις ἰατρεία εἰμί καί γίγνομαι διά ὁ ἐναντίος , καθά ἐπί ὁ ἄλλος , διά οὗτος εἰμί .