aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 3.1
ὅτι μὲν οὖν μεσότητές εἰσί τε ἐν ταῖς ἀρεταῖς , καὶ αὗται προαιρετικαί , καὶ αἱ ἐναντίαι κακίαι , καὶ τίνες εἰσὶν αὗται , καθόλου εἴρηται · καθʼ ἑκάστην δὲ λαμβάνοντες λέγωμεν ἐφεξῆς , καὶ πρῶτον εἴπωμεν περὶ ἀνδρείας . σχεδὸν δὴ δοκεῖ πᾶσιν ὅ τʼ ἀνδρεῖος εἶναι περὶ φόβους καὶ ἡ ἀνδρεία μία τῶν ἀρετῶν . διείλομεν δʼ ἐν τῇ διαγραφῇ πρότερον καὶ θράσος καὶ φόβον ἐναντία · καὶ γάρ ἐστί πως ἀντικείμενα ἀλλήλοις . δῆλον οὖν ὅτι καὶ οἱ κατὰ τὰς ἕξεις ταύτας λεγόμενοι ὁμοίως ἀντικείσονται σφίσιν αὐτοῖς , οἷον ὁ δειλὸς ( οὗτος γὰρ λέγεται κατὰ τὸ φοβεῖσθαι μᾶλλον ἢ δεῖ καὶ θαρρεῖν ἧττον ἢ δεῖ ) καὶ ὁ θρασύς · καὶ γὰρ οὗτος κατὰ τὸ τοιοῦτος εἶναι οἷος φοβεῖσθαι μὲν ἧττον ἢ δεῖ , θαρρεῖν δὲ μᾶλλον ἢ δεῖ . διὸ καὶ παρωνυμιάζεται · ὁ γὰρ θρασὺς παρὰ τὸ θράσος λέγεται παρωνύμως . ὥστʼ ἐπεὶ ἡ ἀνδρεία ἐστὶν ἡ βελτίστη ἕξις περὶ φόβους καὶ θάρρη , δεῖ δὲ μήθʼ οὕτως ὡς οἱ θρασεῖς ( τὰ μὲν γὰρ ἐλλείπουσι , τὰ δʼ ὑπερβάλλουσι ) μήθʼ οὕτως ὡς οἱ δειλοί ( καὶ γὰρ οὗτοι ταὐτὸ ποιοῦσι , πλὴν οὐ περὶ ταὐτὰ ἀλλʼ ἐξ ἐναντίας · τῷ μὲν γὰρ θαρρεῖν ἐλλείπουσι , τῷ δὲ φοβεῖσθαι ὑπερβάλλουσι ) , δῆλον ὡς ἡ μέση διάθεσις θρασύτητος καὶ δειλίας ἐστὶν ἀνδρεία · αὕτη γὰρ βελτίστη . δοκεῖ δʼ ὁ ἀνδρεῖος ἄφοβος εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , ὁ δὲ δειλὸς φοβητικός , καὶ ὃ μὲν καὶ πολλὰ καὶ ὀλίγα καὶ μεγάλα καὶ μικρὰ φοβεῖσθαι , καὶ σφόδρα καὶ ταχύ , ὃ δὲ τὸ ἐναντίον ἢ οὐ φοβεῖσθαι ἢ ἠρέμα καὶ μόλις καὶ ὀλιγάκις καὶ μεγάλα , καὶ ὃ μὲν ὑπομένει τὰ φοβερὰ σφόδρα , ὃ δὲ οὐδὲ τὰ ἠρέμα . ποῖα οὖν ὑπομένει ὁ ἀνδρεῖος ; πρῶτον πότερον τὰ ἑαυτῷ φοβερὰ ἢ τὰ ἑτέρῳ ; εἰ μὲν δὴ τὰ ἑτέρῳ φοβερά , οὐθὲν σεμνὸν φαίη ἄν τις εἶναι · εἰ δὲ τὰ αὑτῷ , εἴη ἂν αὐτῷ μεγάλα καὶ πολλὰ φοβερά . φόβου ποιητικὰ ἑκάστῳ ᾧ φοβερά , οἷον εἰ μὲν σφόδρα φοβερά , εἴη ἂν ἰσχυρὸς ὁ φόβος , εἰ δʼ ἠρέμα , ἀσθενής . ὥστε συμβαίνει τὸν ἀνδρεῖον μεγάλους φόβους καὶ πολλοὺς ποιεῖσθαι . ἐδόκει δὲ τοὐναντίον ἡ ἀνδρεία ἄφοβον παρασκευάζειν , τοῦτο δʼ εἶναι ἐν τῷ ἢ μηθὲν ἢ ὀλίγα φοβεῖσθαι , καὶ ἠρέμα καὶ μόλις . ἀλλʼ ἴσως τὸ φοβερὸν λέγεται , ὥσπερ καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ ἀγαθόν , διχῶς . τὰ μὲν γὰρ ἁπλῶς , τὰ δὲ τινὶ μὲν καὶ ἡδέα καὶ ἀγαθὰ ἐστίν , ἁπλῶς δʼ οὔ , ἀλλὰ τοὐναντίον φαῦλα καὶ οὐχ ἡδέα , ὅσα τοῖς πονηροῖς ὠφέλιμα καὶ ὅσα ἡδέα τοῖς παιδίοις ᾗ παιδία . ὁμοίως δὲ καὶ τὰ φοβερὰ τὰ μὲν ἁπλῶς ἐστί , τὰ δὲ τινί . ἃ μὲν δὴ δειλὸς φοβεῖται ᾗ δειλός , τὰ μὲν οὐδενί ἐστι φοβερά , τὰ δʼ ἠρέμα · τὰ δὲ τοῖς πλείστοις φοβερά , καὶ ὅσα τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει , ταῦθʼ ἁπλῶς φοβερὰ λέγομεν . ὁ δʼ ἀνδρεῖος πρὸς ταῦτʼ ἔχει ἀφόβως , καὶ ὑπομένει τὰ τοιαῦτα φοβερά , ἃ ἔστι μὲν ὡς φοβερὰ αὐτῷ , ἔστι δʼ ὡς οὔ , ᾗ μὲν ἄνθρωπος , φοβερά , ᾗ δʼ ἀνδρεῖος , οὐ φοβερὰ ἀλλʼ ἢ ἠρέμα ἢ οὐδαμῶς . ἔστι μέντοι φοβερὰ ταῦτα · τοῖς γὰρ πλείστοις φοβερά . διὸ καὶ ἐπαινεῖται ἡ ἕξις · ὥσπερ γὰρ ὁ ἰσχυρὸς καὶ ὑγιεινὸς ἔχει . καὶ γὰρ οὗτοι οὐ τῷ ὑπὸ μηθενὸς ὃ μὲν πόνου τρίβεσθαι , ὃ δʼ ὑπὸ μηδεμιᾶς ὑπερβολῆς , τοιοῦτοι εἰσίν , ἀλλὰ τῷ ὑπὸ τούτων ἀπαθεῖς εἶναι , ἢ ἁπλῶς ἢ ἠρέμα , ὑφʼ ὧν οἱ πολλοὶ καὶ οἱ πλεῖστοι . οἱ μὲν οὖν νοσώδεις καὶ ἀσθενεῖς καὶ δειλοὶ καὶ ὑπὸ τῶν κοινῶν παθημάτων πάσχουσί τι , πλὴν θᾶττόν τε καὶ μᾶλλον ἢ οἱ πολλοί , καὶ ἔτι ὑφʼ ὧν οἱ πολλοὶ πάσχουσιν , ὑπὸ τούτων ἀπαθεῖς ἢ ὅλως ἢ ἠρέμα . ἀπορεῖται δʼ εἰ τῷ ἀνδρείῳ οὐθέν ἐστι φοβερόν , οὐδʼ ἂν φοβηθείη . ἢ οὐθὲν κωλύει τὸν εἰρημένον τρόπον ; ἡ γὰρ ἀνδρεία ἀκολούθησις τῷ λόγῳ ἐστίν , ὁ δὲ λόγος τὸ καλὸν αἱρεῖσθαι κελεύει . διὸ καὶ ὁ μὴ διὰ τοῦτο ὑπομένων αὐτά , οὗτος ἤτοι ἐξέστηκεν ἢ θρασύς · ὁ δὲ διὰ τὸ καλὸν ἄφοβος καὶ ἀνδρεῖος μόνος . ὁ μὲν οὖν δειλὸς καὶ ἃ μὴ δεῖ φοβεῖται , ὁ δὲ θρασὺς καὶ ἃ μὴ δεῖ θαρρεῖ · ὁ δʼ ἀνδρεῖος ἄμφω ἃ δεῖ , καὶ ταύτῃ μέσος ἐστίν . ἃ γὰρ ἂν ὁ λόγος κελεύῃ , ταῦτα καὶ θαρρεῖ καὶ φοβεῖται . ὁ δὲ λόγος τὰ μεγάλα λυπηρὰ καὶ φθαρτικὰ οὐ κελεύει ὑπομένειν , ἂν μὴ καλὰ ᾖ . ὁ μὲν οὖν θρασύς , καὶ εἰ μὴ κελεύει , ταῦτα θαρρεῖ , ὁ δὲ δειλὸς οὐδʼ ἂν κελεύῃ · ὁ δὲ ἀνδρεῖος μόνος , ἐὰν κελεύῃ . ἔστι δʼ εἴδη ἀνδρείας πέντε λεγόμενα καθʼ ὁμοιότητα · τὰ αὐτὰ γὰρ ὑπομένουσιν , ἀλλʼ οὐ διὰ τὰ αὐτά . μία μὲν πολιτική · αὕτη δʼ ἐστὶν ἡ διʼ αἰδῶ οὖσα . δευτέρα ἡ στρατιωτική · αὕτη δὲ διʼ ἐμπειρίαν καὶ τὸ εἰδέναι , οὐχ ὥσπερ Σωκράτης ἔφη τὰ δεινά , ἀλλʼ ὅτι τὰς βοηθείας τῶν δεινῶν . τρίτη δʼ ἡ διʼ ἀπειρίαν καὶ ἄγνοιαν , διʼ ἣν τὰ παιδία καὶ οἱ μαινόμενοι οἳ μὲν ὑπομένουσι τὰ φερόμενα , οἳ δὲ λαμβάνουσι τοὺς ὄφεις . ἄλλη δʼ ἡ κατʼ ἐλπίδα , καθʼ ἣν οἵ τε κατευτυχηκότες πολλάκις ὑπομένουσι τοὺς κινδύνους καὶ οἱ μεθύοντες · εὐέλπιδας γὰρ ποιεῖ ὁ οἶνος . ἄλλη δὲ διὰ πάθος ἀλόγιστον , οἷον διʼ ἔρωτα καὶ θυμόν . ἄν τε γὰρ ἐρᾷ , θρασὺς μᾶλλον ἢ δειλός , καὶ ὑπομένει πολλοὺς κινδύνους , ὥσπερ ὁ ἐν Μεταποντίῳ τὸν τύραννον ἀποκτείνας καὶ ὁ ἐν Κρήτῃ μυθολογούμενος · καὶ διʼ ὀργὴν καὶ θυμὸν ὡσαύτως . ἐκστατικὸν γὰρ ὁ θυμός . διὸ καὶ οἱ ἄγριοι σύες ἀνδρεῖοι δοκοῦσιν εἶναι , οὐκ ὄντες · ὅταν γὰρ ἐκστῶσι , τοιοῦτοι εἰσίν , εἰ δὲ μή , ἀνώμαλοι , ὥσπερ οἱ θρασεῖς . ὅμως δὲ μάλιστα φυσικὴ ἡ τοῦ θυμοῦ · ἀήττητον γὰρ ὁ θυμός , διὸ καὶ οἱ παῖδες ἄριστα μάχονται . διὰ νόμον δὲ ἡ πολιτικὴ ἀνδρεία . κατʼ ἀλήθειαν δὲ οὐδεμία τούτων , ἀλλὰ πρὸς τὰς παρακελεύσεις τὰς ἐν τοῖς κινδύνοις χρήσιμα ταῦτα πάντα . περὶ δὲ τῶν φοβερῶν νῦν μὲν ἁπλῶς εἰρήκαμεν , βέλτιον δὲ διορίσασθαι μᾶλλον . ὅλως μὲν οὖν φοβερὰ λέγεται τὰ ποιητικὰ φόβου . τοιαῦτα δʼ ἐστὶν ὅσα φαίνεται ποιητικὰ λύπης φθαρτικῆς · τοῖς γὰρ ἄλλην τινὰ προσδεχομένοις λύπην ἑτέρα μὲν ἄν τις ἴσως λύπη γένοιτο καὶ πάθος ἕτερον , φόβος δʼ οὐκ ἔσται , οἷον εἴ τις προορῷτο ὅτι λυπήσεται λύπην ἣν οἱ φθονοῦντες λυποῦνται , ἢ τοιαύτην οἵαν οἱ ζηλοῦντες ἢ οἱ αἰσχυνόμενοι . ἀλλʼ ἐπὶ μόναις ταῖς τοιαύταις φαινομέναις ἔσεσθαι λύπαις φόβος γίνεται , ὅσων ἡ φύσις ἀναιρετικὴ τοῦ ζῆν . διὸ καὶ σφόδρα τινὲς ὄντες μαλακοὶ περὶ ἔνια ἀνδρεῖοι εἰσί , καὶ ἔνιοι σκληροὶ καὶ καρτερικοὶ δειλοί . καὶ δὴ καὶ δοκεῖ σχεδὸν ἴδιον τῆς ἀνδρείας εἶναι τὸ περὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν περὶ τούτου λύπην ἔχειν πώς . εἰ γάρ τις εἴη τοιοῦτος οἷος πρὸς ἀλέας καὶ ψύχη καὶ τὰς τοιαύτας λύπας ὑπομενετικός , ὡς ὁ λόγος , ἀκινδύνους οὔσας , πρὸς δὲ τὸν θάνατον καὶ μαλακὸς καὶ περίφοβος , μὴ διʼ ἄλλο τι πάθος ἀλλὰ διʼ αὐτὴν τὴν φθοράν , ἄλλος δὲ πρὸς μὲν ἐκείνας μαλακός , πρὸς δὲ τὸν θάνατον ἀπαθής · ἐκεῖνος μὲν ἂν εἶναι δόξειε δειλός , οὗτος δʼ ἀνδρεῖος . καὶ γὰρ κίνδυνος ἐπὶ τοῖς τοιούτοις λέγεται μόνοις τῶν φοβερῶν , ὅταν πλησίον ᾖ τὸ τῆς τοιαύτης φθορᾶς ποιητικόν . φαίνεται δὲ κίνδυνος , ὅταν πλησίον φαίνηται . τὰ μὲν οὖν φοβερά , περὶ ὅσα φαμὲν εἶναι τὸν ἀνδρεῖον , εἴρηται δὴ ὅτι τὰ φαινόμενα ποιητικὰ λύπης τῆς φθαρτικῆς · ταῦτα μέντοι πλησίον τε φαινόμενα καὶ μὴ πόρρω , καὶ τοσαῦτα τῷ μεγέθει ὄντα ἢ φαινόμενα ὥστʼ εἶναι σύμμετρα πρὸς ἄνθρωπον . ἔνια γὰρ ἀνάγκη παντὶ φαίνεσθαι ἀνθρώπῳ φοβερὰ καὶ διαταράττειν . οὐθὲν γὰρ κωλύει , ὥσπερ θερμὰ καὶ ψυχρά , καὶ τῶν ἄλλων δυνάμεων ἐνίας ὑπὲρ ἡμᾶς εἶναι καὶ τὰς τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος ἕξεις · οὕτω καὶ τῶν περὶ τὴν ψυχὴν παθημάτων . οἱ μὲν οὖν δειλοὶ καὶ θρασεῖς ἐπιψεύδονται διὰ τὰς ἕξεις · τῷ μὲν γὰρ δειλῷ τά τε μὴ φοβερὰ δοκεῖ φοβερὰ εἶναι καὶ τὰ ἠρέμα σφόδρα , τῷ δὲ θρασεῖ τὸ ἐναντίον τά τε φοβερὰ θαρραλέα καὶ τὰ σφόδρα ἠρέμα , τῷ δʼ ἀνδρείῳ τἀληθῆ μάλιστα . διόπερ οὔτʼ εἴ τις ὑπομένοι τὰ φοβερὰ διʼ ἄγνοιαν , ἀνδρεῖος , οἷον εἴ τις τοὺς κεραυνοὺς ὑπομένοι φερομένους διὰ μανίαν , οὔτʼ εἰ γιγνώσκων ὅσος ὁ κίνδυνος , διὰ θυμόν , οἷον οἱ Κελτοὶ πρὸς τὰ κύματα ὅπλα ἀπαντῶσι λαβόντες , καὶ ὅλως ἡ βαρβαρικὴ ἀνδρεία μετὰ θυμοῦ ἐστίν . ἔνιοι δὲ καὶ διʼ ἄλλας ἡδονὰς ὑπομένουσιν . καὶ γὰρ ὁ θυμὸς ἡδονὴν ἔχει τινά · μετʼ ἐλπίδος γάρ ἐστι τιμωρίας . ἀλλʼ ὅμως οὔτʼ εἰ διὰ ταύτην οὔτʼ εἰ διʼ ἄλλην ἡδονὴν ὑπομένει τις τὸν θάνατον ἢ φυγὴν μειζόνων λυπῶν , οὐδεὶς δικαίως ἂν ἀνδρεῖος λέγοιτο τούτων . εἰ γὰρ ἦν ἡδὺ τὸ ἀποθνήσκειν , πολλάκις ἂν διʼ ἀκρασίαν ἀπέθνησκον οἱ ἀκόλαστοι , ὥσπερ καὶ νῦν αὐτοῦ μὲν τοῦ ἀποθνήσκειν οὐκ ὄντος ἡδέος , τῶν ποιητικῶν δʼ αὐτοῦ , πολλοὶ διʼ ἀκρασίαν περιπίπτουσιν εἰδότες , ὧν οὐθεὶς ἂν ἀνδρεῖος εἶναι δόξειεν , εἰ καὶ πάνυ ἑτοίμως ἀποθνήσκειν . οὔτʼ εἰ φεύγοντες τὸ πονεῖν , ὅπερ πολλοὶ ποιοῦσιν , οὐδὲ τῶν τοιούτων οὐδεὶς ἀνδρεῖος , καθάπερ καὶ Ἀγάθων φησὶ φαῦλοι βροτῶν γὰρ τοῦ πονεῖν ἡσσώμενοι , θανεῖν ἐρῶσιν . ὥσπερ καὶ τὸν Χείρωνα μυθολογοῦσιν οἱ ποιηταὶ διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ ἕλκους ὀδύνην εὔξασθαι ἀποθανεῖν ἀθάνατον ὄντα . παραπλησίως δὲ τούτοις καὶ ὅσοι διʼ ἐμπειρίαν ὑπομένουσι τοὺς κινδύνους , ὅνπερ τρόπον σχεδὸν οἱ πλεῖστοι τῶν στρατιωτικῶν ἀνθρώπων ὑπομένουσιν . αὐτὸ γὰρ τοὐναντίον ἔχει ἢ ὡς ᾤετο Σωκράτης , ἐπιστήμην οἰόμενος εἶναι τὴν ἀνδρείαν . οὔτε γὰρ διὰ τὸ εἰδέναι τὰ φοβερὰ θαρροῦσιν οἱ ἐπὶ τοὺς ἱστοὺς ἀναβαίνειν ἐπιστάμενοι , ἀλλʼ ὅτι ἴσασι τὰς βοηθείας τῶν δεινῶν · οὔτε διʼ ὃ θαρραλεώτερον ἀγωνίζονται , τοῦτο ἀνδρεία . καὶ γὰρ ἂν ἡ ἰσχὺς καὶ ὁ πλοῦτος κατὰ Θέογνιν ἀνδρεία εἶεν · πᾶς γὰρ ἀνὴρ πενίῃ δεδμημένος . φανερῶς δʼ ἔνιοι δειλοὶ ὄντες ὅμως ὑπομένουσι διʼ ἐμπειρίαν · τοῦτο δέ , ὅτι οὐκ οἴονται κίνδυνον εἶναι · ἴσασι γὰρ τὰς βοηθείας . σημεῖον δέ · ὅταν γὰρ μὴ ἔχειν οἴωνται βοήθειαν , ἀλλʼ ἤδη πλησίον ᾖ τὸ δεινόν , οὐχ ὑπομένουσιν . ἀλλὰ πάντων τῶν τοιούτων ἀνδρείων οἱ διὰ τὴν αἰδῶ ὑπομένοντες μάλιστα φανεῖεν ἂν ἀνδρεῖοι , καθάπερ καὶ Ὅμηρος τὸν Ἕκτορά φησιν ὑπομεῖναι τὸν κίνδυνον τὸν πρὸς τὸν Ἀχιλλέα · Ἕκτορα δʼ αἰδὼς εἷλε · καὶ Πουλυδάμας μοι πρῶτος ἐλεγχείην ἀναθήσει . καὶ ἐστὶν ἡ πολιτικὴ ἀνδρεία αὕτη . ἡ δʼ ἀληθὴς οὔτε αὕτη οὔτʼ ἐκείνων οὐδεμία , ἀλλὰ ὁμοία μέν , ὥσπερ καὶ ἡ τῶν θηρίων , ἃ διὰ τὸν θυμὸν ὁμόσε τῇ πληγῇ φέρεται . οὔτε γὰρ ὅτι ἀδοξήσει , δεῖ μένειν φοβουμένους , οὔτε διʼ ὀργήν , οὔτε διὰ τὸ μὴ νομίζειν ἀποθανεῖσθαι , ἢ διὰ τὸ δυνάμεις ἔχειν φυλακτικάς · οὐδὲ γὰρ οἰήσεται οὕτω γε φοβερὸν εἶναι οὐθέν . ἀλλʼ ἐπειδὴ πᾶσα ἀρετὴ προαιρετική ( τοῦτο δὲ πῶς λέγομεν , εἴρηται πρότερον , ὅτι ἕνεκά τινος πάντα αἱρεῖσθαι ποιεῖ , καὶ τοῦτό ἐστι τὸ οὗ ἕνεκα , τὸ καλόν ) , δῆλον ὅτι καὶ ἡ ἀνδρεία ἀρετή τις οὖσα ἕνεκά τινος ποιήσει τὰ φοβερὰ ὑπομένειν , ὥστʼ οὔτε διʼ ἄγνοιαν ( ὀρθῶς γὰρ μᾶλλον ποιεῖ κρίνειν ) οὔτε διʼ ἡδονήν , ἀλλʼ ὅτι καλόν , ἐπεί , ἄν γε μὴ καλὸν ᾖ ἀλλὰ μανικόν , οὐχ ὑπομένει · αἰσχρὸν γάρ .
Lemmas: ὅτι μέν οὖν μεσότης εἰμί τε ἐν ὁ ἀρετή , καί οὗτος προαιρετικός , καί ὁ ἐναντίος κακία , καί τίς εἰμί οὗτος , καθόλου λέγω · κατά ἕκαστος δέ λαμβάνω λέγω ἐφεξῆς , καί πρῶτος λέγω περί ἀνδρεία . σχεδόν δή δοκέω πᾶς ὁ τε ἀνδρεῖος εἰμί περί φόβος καί ὁ ἀνδρεία εἷς ὁ ἀρετή . διαιρέω δέ ἐν ὁ διαγραφή πρότερος καί θράσος καί φόβος ἐναντίος · καί γάρ εἰμί πως ἀντίκειμαι ἀλλήλων . δῆλος οὖν ὅτι καί ὁ κατά ὁ ἕξις οὗτος λέγω ὅμοιος ἀντίκειμαι σφεῖς αὐτός , οἷος ὁ δειλός ( οὗτος γάρ λέγω κατά ὁ φοβέω μάλα ἤ δέω καί θαρσέω ἥσσων ἤ δέω ) καί ὁ θρασύς · καί γάρ οὗτος κατά ὁ τοιοῦτος εἰμί οἷος φοβέω μέν ἥσσων ἤ δέω , θαρσέω δέ μάλα ἤ δέω . διό καί παρωνυμιάζω · ὁ γάρ θρασύς παρά ὁ θράσος λέγω παρώνυμος . ὥστε ἐπεί ὁ ἀνδρεία εἰμί ὁ ἀγαθός ἕξις περί φόβος καί θάρσος , δέω δέ μήτε οὕτως ὡς ὁ θρασύς ( ὁ μέν γάρ ἐλλείπω , ὁ δέ ὑπερβάλλω ) μήτε οὕτως ὡς ὁ δειλός ( καί γάρ οὗτος αὐτός ποιέω , πλήν οὐ περί αὐτός ἀλλά ἐκ ἐναντίος · ὁ μέν γάρ θαρσέω ἐλλείπω , ὁ δέ φοβέω ὑπερβάλλω ) , δῆλος ὡς ὁ μέσος διάθεσις θρασύτης καί δειλία εἰμί ἀνδρεία · οὗτος γάρ ἀγαθός . δοκέω δέ ὁ ἀνδρεῖος ἄφοβος εἰμί ὡς ἐπί ὁ πολύς , ὁ δέ δειλός φοβητικός , καί ὁ μέν καί πολύς καί ὀλίγος καί μέγας καί μικρός φοβέω , καί σφόδρα καί ταχύς , ὁ δέ ὁ ἐναντίος ἤ οὐ φοβέω ἤ ἠρέμα καί μόλις καί ὀλιγάκις καί μέγας , καί ὁ μέν ὑπομένω ὁ φοβερός σφόδρα , ὁ δέ οὐδέ ὁ ἠρέμα . ποῖος οὖν ὑπομένω ὁ ἀνδρεῖος ; πρῶτος πότερος ὁ ἑαυτοῦ φοβερός ἤ ὁ ἕτερος ; εἰ μέν δή ὁ ἕτερος φοβερός , οὐδείς σεμνός φημί ἄν τις εἰμί · εἰ δέ ὁ ἑαυτοῦ , εἰμί ἄν αὐτός μέγας καί πολύς φοβερός . φόβος ποιητικός ἕκαστος ὅς φοβερός , οἷος εἰ μέν σφόδρα φοβερός , εἰμί ἄν ἰσχυρός ὁ φόβος , εἰ δέ ἠρέμα , ἀσθενής . ὥστε συμβαίνω ὁ ἀνδρεῖος μέγας φόβος καί πολύς ποιέω . δοκέω δέ ἐναντίος ὁ ἀνδρεία ἄφοβος παρασκευάζω , οὗτος δέ εἰμί ἐν ὁ ἤ μηδείς ἤ ὀλίγος φοβέω , καί ἠρέμα καί μόλις . ἀλλά ἴσως ὁ φοβερός λέγω , ὥσπερ καί ὁ ἡδύς καί ὁ ἀγαθός , διχῶς . ὁ μέν γάρ ἁπλῶς , ὁ δέ τις μέν καί ἡδύς καί ἀγαθός εἰμί , ἁπλῶς δέ οὐ , ἀλλά ἐναντίος φαῦλος καί οὐ ἡδύς , ὅσος ὁ πονηρός ὠφέλιμος καί ὅσος ἡδύς ὁ παιδίον ᾗ παιδίον . ὅμοιος δέ καί ὁ φοβερός ὁ μέν ἁπλῶς εἰμί , ὁ δέ τις . ὅς μέν δή δειλός φοβέω ᾗ δειλός , ὁ μέν οὐδείς εἰμί φοβερός , ὁ δέ ἠρέμα · ὁ δέ ὁ πολύς φοβερός , καί ὅσος ὁ ἀνθρώπινος φύσις , οὗτος ἁπλῶς φοβερός λέγω . ὁ δέ ἀνδρεῖος πρός οὗτος ἔχω ἄφοβος , καί ὑπομένω ὁ τοιοῦτος φοβερός , ὅς εἰμί μέν ὡς φοβερός αὐτός , εἰμί δέ ὡς οὐ , ᾗ μέν ἄνθρωπος , φοβερός , ᾗ δέ ἀνδρεῖος , οὐ φοβερός ἀλλά ἤ ἠρέμα ἤ οὐδαμῶς . εἰμί μέντοι φοβερός οὗτος · ὁ γάρ πολύς φοβερός . διό καί ἐπαινέω ὁ ἕξις · ὥσπερ γάρ ὁ ἰσχυρός καί ὑγιεινός ἔχω . καί γάρ οὗτος οὐ ὁ ὑπό μηθενός ὅς μέν πόνος τρίβω , ὅς δέ ὑπό μηδείς ὑπερβολή , τοιοῦτος εἰμί , ἀλλά ὁ ὑπό οὗτος ἀπαθής εἰμί , ἤ ἁπλῶς ἤ ἠρέμα , ὑπό ὅς ὁ πολύς καί ὁ πολύς . ὁ μέν οὖν νοσώδης καί ἀσθενής καί δειλός καί ὑπό ὁ κοινός πάθημα πάσχω τις , πλήν ταχύς τε καί μάλα ἤ ὁ πολύς , καί ἔτι ὑπό ὅς ὁ πολύς πάσχω , ὑπό οὗτος ἀπαθής ἤ ὅλος ἤ ἠρέμα . ἀφοράω δέ εἰ ὁ ἀνδρεῖος οὐδείς εἰμί φοβερός , οὐδέ ἄν φοβέω . ἤ οὐδείς κωλύω ὁ λέγω τρόπος ; ὁ γάρ ἀνδρεία ἀκολούθησις ὁ λόγος εἰμί , ὁ δέ λόγος ὁ καλός αἱρέω κελεύω . διό καί ὁ μή διά οὗτος ὑπομένω αὐτός , οὗτος ἤτοι ἐξίστημι ἤ θρασύς · ὁ δέ διά ὁ καλός ἄφοβος καί ἀνδρεῖος μόνος . ὁ μέν οὖν δειλός καί ὅς μή δέω φοβέω , ὁ δέ θρασύς καί ὅς μή δέω θαρσέω · ὁ δέ ἀνδρεῖος ἄμφω ὅς δέω , καί ταύτῃ μέσος εἰμί . ὅς γάρ ἄν ὁ λόγος κελεύω , οὗτος καί θαρσέω καί φοβέω . ὁ δέ λόγος ὁ μέγας λυπηρός καί φθαρτικός οὐ κελεύω ὑπομένω , ἐάν μή καλός εἰμί . ὁ μέν οὖν θρασύς , καί εἰ μή κελεύω , οὗτος θαρσέω , ὁ δέ δειλός οὐδέ ἄν κελεύω · ὁ δέ ἀνδρεῖος μόνος , ἐάν κελεύω . εἰμί δέ εἶδος ἀνδρεία πέντε λέγω κατά ὁμοιότης · ὁ αὐτός γάρ ὑπομένω , ἀλλά οὐ διά ὁ αὐτός . εἷς μέν πολιτικός · οὗτος δέ εἰμί ὁ διά αἰδώς εἰμί . δεύτερος ὁ στρατιωτικός · οὗτος δέ διά ἐμπειρία καί ὁ οἶδα , οὐ ὥσπερ Σωκράτης φημί ὁ δεινός , ἀλλά ὅτι ὁ βοήθεια ὁ δεινός . τρίτος δέ ὁ διά ἀπειρία καί ἄγνοια , διά ὅς ὁ παιδίον καί ὁ μαίνομαι ὁ μέν ὑπομένω ὁ φέρω , ὁ δέ λαμβάνω ὁ ὄφις . ἄλλος δέ ὁ κατά ἐλπίς , κατά ὅς ὁ τε κατευτυχέω πολλάκις ὑπομένω ὁ κίνδυνος καί ὁ μεθύω · εὔελπις γάρ ποιέω ὁ οἶνος . ἄλλος δέ διά πάθος ἀλόγιστος , οἷος διά ἔρως καί θυμός . ἐάν τε γάρ ἐράω , θρασύς μάλα ἤ δειλός , καί ὑπομένω πολύς κίνδυνος , ὥσπερ ὁ ἐν Μεταπόντιον ὁ τύραννος ἀποκτείνω καί ὁ ἐν Κρήτη μυθολογέω · καί διά ὀργή καί θυμός ὡσαύτως . ἐκστατικός γάρ ὁ θυμός . διό καί ὁ ἄγριος ὗς ἀνδρεῖος δοκέω εἰμί , οὐ εἰμί · ὅταν γάρ ἐξίστημι , τοιοῦτος εἰμί , εἰ δέ μή , ἀνώμαλος , ὥσπερ ὁ θρασύς . ὅμως δέ μάλα φυσικός ὁ ὁ θυμός · ἀήσσητος γάρ ὁ θυμός , διό καί ὁ παῖς ἀγαθός μάχομαι . διά νόμος δέ ὁ πολιτικός ἀνδρεία . κατά ἀλήθεια δέ οὐδείς οὗτος , ἀλλά πρός ὁ παρακέλευσις ὁ ἐν ὁ κίνδυνος χρήσιμος οὗτος πᾶς . περί δέ ὁ φοβερός νῦν μέν ἁπλῶς λέγω , ἀγαθός δέ διορίζω μάλα . ὅλος μέν οὖν φοβερός λέγω ὁ ποιητικός φόβος . τοιοῦτος δέ εἰμί ὅσος φαίνω ποιητικός λύπη φθαρτικός · ὁ γάρ ἄλλος τις προσδέχομαι λύπη ἕτερος μέν ἄν τις ἴσως λύπη γίγνομαι καί πάθος ἕτερος , φόβος δέ οὐ εἰμί , οἷος εἰ τις προοράω ὅτι λυπέω λύπη ὅς ὁ φθονέω λυπέω , ἤ τοιοῦτος οἷος ὁ ζηλόω ἤ ὁ αἰσχύνω . ἀλλά ἐπί μόνος ὁ τοιοῦτος φαίνω εἰμί λύπη φόβος γίγνομαι , ὅσος ὁ φύσις ἀναιρετικός ὁ ζάω . διό καί σφόδρα τις εἰμί μαλακός περί ἔνιοι ἀνδρεῖος εἰμί , καί ἔνιοι σκληρός καί καρτερικός δειλός . καί δή καί δοκέω σχεδόν ἴδιος ὁ ἀνδρεία εἰμί ὁ περί ὁ θάνατος καί ὁ περί οὗτος λύπη ἔχω πως . εἰ γάρ τις εἰμί τοιοῦτος οἷος πρός ἀλέα καί ψῦχος καί ὁ τοιοῦτος λύπη ὑπομενετικός , ὡς ὁ λόγος , ἀκίνδυνος εἰμί , πρός δέ ὁ θάνατος καί μαλακός καί περίφοβος , μή διά ἄλλος τις πάθος ἀλλά διά αὐτός ὁ φθορά , ἄλλος δέ πρός μέν ἐκεῖνος μαλακός , πρός δέ ὁ θάνατος ἀπαθής · ἐκεῖνος μέν ἄν εἰμί δοκέω δειλός , οὗτος δέ ἀνδρεῖος . καί γάρ κίνδυνος ἐπί ὁ τοιοῦτος λέγω μόνος ὁ φοβερός , ὅταν πλησίον εἰμί ὁ ὁ τοιοῦτος φθορά ποιητικός . φαίνω δέ κίνδυνος , ὅταν πλησίον φαίνω . ὁ μέν οὖν φοβερός , περί ὅσος φημί εἰμί ὁ ἀνδρεῖος , λέγω δή ὅτι ὁ φαίνω ποιητικός λύπη ὁ φθαρτικός · οὗτος μέντοι πλησίος τε φαίνω καί μή πρόσω , καί τοσοῦτος ὁ μέγεθος εἰμί ἤ φαίνω ὥστε εἰμί σύμμετρος πρός ἄνθρωπος . ἔνιοι γάρ ἀνάγκη πᾶς φαίνω ἄνθρωπος φοβερός καί διαταράσσω . οὐδείς γάρ κωλύω , ὥσπερ θερμός καί ψυχρός , καί ὁ ἄλλος δύναμις ἔνιοι ὑπέρ ἐγώ εἰμί καί ὁ ὁ ἀνθρώπινος σῶμα ἕξις · οὕτως καί ὁ περί ὁ ψυχή πάθημα . ὁ μέν οὖν δειλός καί θρασύς ἐπιψεύδομαι διά ὁ ἕξις · ὁ μέν γάρ δειλός ὁ τε μή φοβερός δοκέω φοβερός εἰμί καί ὁ ἠρέμα σφόδρα , ὁ δέ θρασύς ὁ ἐναντίος ὁ τε φοβερός θαρσαλέος καί ὁ σφόδρα ἠρέμα , ὁ δέ ἀνδρεῖος ἀληθής μάλα . διόπερ οὔτε εἰ τις ὑπομένω ὁ φοβερός διά ἄγνοια , ἀνδρεῖος , οἷος εἰ τις ὁ κεραυνός ὑπομένω φέρω διά μανία , οὔτε εἰ γιγνώσκω ὅσος ὁ κίνδυνος , διά θυμός , οἷος ὁ Κελτοί πρός ὁ κῦμα ὅπλον ἀπαντάω λαμβάνω , καί ὅλος ὁ βαρβαρικός ἀνδρεία μετά θυμός εἰμί . ἔνιοι δέ καί διά ἄλλος ἡδονή ὑπομένω . καί γάρ ὁ θυμός ἡδονή ἔχω τις · μετά ἐλπίς γάρ εἰμί τιμωρία . ἀλλά ὅμως οὔτε εἰ διά οὗτος οὔτε εἰ διά ἄλλος ἡδονή ὑπομένω τις ὁ θάνατος ἤ φυγή μέγας λύπη , οὐδείς δίκαιος ἄν ἀνδρεῖος λέγω οὗτος . εἰ γάρ εἰμί ἡδύς ὁ ἀποθνῄσκω , πολλάκις ἄν διά ἀκρασία ἀποθνῄσκω ὁ ἀκόλαστος , ὥσπερ καί νῦν αὐτός μέν ὁ ἀποθνῄσκω οὐ εἰμί ἡδύς , ὁ ποιητικός δέ αὐτός , πολύς διά ἀκρασία περιπίπτω οἶδα , ὅς οὐδείς ἄν ἀνδρεῖος εἰμί δοκέω , εἰ καί πάνυ ἑτοῖμος ἀποθνῄσκω . οὔτε εἰ φεύγω ὁ πονέω , ὅς πολύς ποιέω , οὐδέ ὁ τοιοῦτος οὐδείς ἀνδρεῖος , καθά καί Ἀγάθων φημί φαῦλος βροτός γάρ ὁ πονέω ἡσσάομαι , θνῄσκω ἐράω . ὥσπερ καί ὁ Χείρων μυθολογέω ὁ ποιητής διά ὁ ἀπό ὁ ἕλκος ὀδύνη εὔχομαι ἀποθνῄσκω ἀθάνατος εἰμί . παραπλήσιος δέ οὗτος καί ὅσος διά ἐμπειρία ὑπομένω ὁ κίνδυνος , ὅς τρόπος σχεδόν ὁ πολύς ὁ στρατιωτικός ἄνθρωπος ὑπομένω . αὐτός γάρ ἐναντίος ἔχω ἤ ὡς οἴομαι Σωκράτης , ἐπιστήμη οἴομαι εἰμί ὁ ἀνδρεία . οὔτε γάρ διά ὁ οἶδα ὁ φοβερός θαρσέω ὁ ἐπί ὁ ἱστός ἀναβαίνω ἐπίσταμαι , ἀλλά ὅτι οἶδα ὁ βοήθεια ὁ δεινός · οὔτε διά ὅς θαρσαλέος ἀγωνίζομαι , οὗτος ἀνδρεία . καί γάρ ἄν ὁ ἰσχύς καί ὁ πλοῦτος κατά Θέογνις ἀνδρεία εἰμί · πᾶς γάρ ἀνήρ πενία δαμάζω . φανερός δέ ἔνιοι δειλός εἰμί ὅμως ὑπομένω διά ἐμπειρία · οὗτος δέ , ὅτι οὐ οἴομαι κίνδυνος εἰμί · οἶδα γάρ ὁ βοήθεια . σημεῖον δέ · ὅταν γάρ μή ἔχω οἴομαι βοήθεια , ἀλλά ἤδη πλησίον εἰμί ὁ δεινός , οὐ ὑπομένω . ἀλλά πᾶς ὁ τοιοῦτος ἀνδρεῖος ὁ διά ὁ αἰδώς ὑπομένω μάλα φαίνω ἄν ἀνδρεῖος , καθά καί Ὅμηρος ὁ Ἕκτωρ φημί ὑπομένω ὁ κίνδυνος ὁ πρός ὁ Ἀχιλλεύς · Ἕκτωρ δέ αἰδώς αἱρέω · καί Πουλυδάμας ἐγώ πρῶτος ἐλεγχείη ἀνατίθημι . καί εἰμί ὁ πολιτικός ἀνδρεία οὗτος . ὁ δέ ἀληθής οὔτε οὗτος οὔτε ἐκεῖνος οὐδείς , ἀλλά ὅμοιος μέν , ὥσπερ καί ὁ ὁ θηρίον , ὅς διά ὁ θυμός ὁμόσε ὁ πληγή φέρω . οὔτε γάρ ὅτι ἀδοξέω , δέω μένω φοβέω , οὔτε διά ὀργή , οὔτε διά ὁ μή νομίζω ἀποθνῄσκω , ἤ διά ὁ δύναμις ἔχω φυλακτικός · οὐδέ γάρ οἴομαι οὕτως γε φοβερός εἰμί οὐδείς . ἀλλά ἐπειδή πᾶς ἀρετή προαιρετικός ( οὗτος δέ πῶς λέγω , λέγω πρότερος , ὅτι ἕνεκα τις πᾶς αἱρέω ποιέω , καί οὗτος εἰμί ὁ ὅς ἕνεκα , ὁ καλός ) , δῆλος ὅτι καί ὁ ἀνδρεία ἀρετή τις εἰμί ἕνεκα τις ποιέω ὁ φοβερός ὑπομένω , ὥστε οὔτε διά ἄγνοια ( ὀρθός γάρ μάλα ποιέω κρίνω ) οὔτε διά ἡδονή , ἀλλά ὅτι καλός , ἐπεί , ἐάν γε μή καλός εἰμί ἀλλά μανικός , οὐ ὑπομένω · αἰσχρός γάρ .