aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 3.7
σχεδὸν δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστα τῶν περὶ τὸ ἦθος ἐπαινετῶν καὶ ψεκτῶν τὰ μὲν ὑπερβολαὶ τὰ δʼ ἐλλείψεις τὰ δὲ μεσότητές εἰσι παθητικαί . οἷον ὁ φθονερὸς καὶ ἐπιχαιρέκακος . καθʼ ἃς γὰρ ἕξεις λέγονται , ὁ μὲν φθόνος τὸ λυπεῖσθαι ἐπὶ τοῖς κατʼ ἀξίαν εὖ πράττουσιν ἐστίν , τὸ δὲ τοῦ ἐπιχαιρεκάκου πάθος ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἀνώνυμον , ἀλλʼ ὁ ἔχων δῆλος , ἐπὶ τὸ χαίρειν ταῖς παρὰ τὴν ἀξίαν κακοπραγίαις . μέσος δὲ τούτων ὁ νεμεσητικός , καὶ ὃ ἐκάλουν οἱ ἀρχαῖοι τὴν νέμεσιν , τὸ λυπεῖσθαι μὲν ἐπὶ ταῖς παρὰ τὴν ἀξίαν κακοπραγίαις καὶ εὐπραγίαις , χαίρειν δʼ ἐπὶ ταῖς ἀξίαις · διὸ καὶ θεὸν οἴονται εἶναι τὴν νέμεσιν . αἰδὼς δὲ μεσότης ἀναισχυντίας καὶ καταπλήξεως · ὁ μὲν γὰρ μηδεμιᾶς φροντίζων δόξης ἀναίσχυντος , ὁ δὲ πάσης ὁμοίως καταπλήξ , ὁ δὲ τῆς τῶν φαινομένων ἐπιεικῶν αἰδήμων . φιλία δὲ μεσότης ἔχθρας καὶ κολακείας · ὁ μὲν γὰρ εὐχερῶς ἅπαντα πρὸς τὰς ἐπιθυμίας ὁμιλῶν κόλαξ , ὁ δὲ πρὸς ἁπάσας ἀντικρούων ἀπεχθητικός , ὁ δὲ μὴ πρὸς ἅπασαν ἡδονὴν μήτʼ ἀκολουθῶν μήτʼ ἀντιτείνων , ἀλλὰ πρὸς τὸ φαινόμενον βέλτιστον , φίλος . σεμνότης δὲ μεσότης αὐθαδείας καὶ ἀρεσκείας · ὁ μὲν γὰρ μηδὲν πρὸς ἕτερον ζῶν καταφρονητικὸς αὐθάδης , ὁ δὲ πάντα πρὸς ἄλλον ἢ καὶ πάντων ἐλάττων ἄρεσκος , ὁ δὲ τὰ μὲν τὰ δὲ μή , καὶ πρὸς τοὺς ἀξίους οὕτως ἔχων σεμνός . ὁ δὲ ἀληθὴς καὶ ἁπλοῦς , ὃν καλοῦσιν αὐθέκαστον , μέσος τοῦ εἴρωνος καὶ ἀλαζόνος . ὁ μὲν γὰρ ἐπὶ τὰ χείρω καθʼ αὑτοῦ ψευδόμενος μὴ ἀγνοῶν εἴρων , ὁ δʼ ἐπὶ τὰ βελτίω ἀλαζών , ὁ δʼ ὡς ἔχει , ἀληθὴς καὶ καθʼ Ὅμηρον πεπνυμένος · καὶ ὅλως ὃ μὲν φιλαλήθης , ὃ δὲ φιλοψευδής . ἔστι δὲ καὶ ἡ εὐτραπελία μεσότης , καὶ ὁ εὐτράπελος μέσος τοῦ ἀγροίκου καὶ δυστραπέλου καὶ τοῦ βωμολόχου . ὥσπερ γὰρ περὶ τροφὴν ὁ σικχὸς τοῦ παμφάγου διαφέρει τῷ ὃ μὲν μηθὲν ἢ ὀλίγα καὶ χαλεπῶς προσίεσθαι , ὃ δὲ πάντα εὐχερῶς , οὕτω καὶ ὁ ἄγροικος ἔχει πρὸς τὸν φορτικὸν καὶ βωμολόχον · ὃ μὲν γὰρ οὐθὲν γελοῖον ἀλλὰ χαλεπῶς προσίεται , ὃ δὲ πάντα εὐχερῶς καὶ ἡδέως . δεῖ δʼ οὐδέτερον , ἀλλὰ τὰ μὲν τὰ δὲ μή , καὶ κατὰ τὸν λόγον · οὗτος δʼ εὐτράπελος . ἡ δʼ ἀπόδειξις ἡ αὐτή · ἥ τε γὰρ εὐτραπελία ἡ τοιαύτη , καὶ μὴ ἣν μεταφέροντες λέγομεν , ἐπιεικεστάτη ἕξις , καὶ ἡ μεσότης ἐπαινετή , τὰ δʼ ἄκρα ψεκτά . οὔσης δὲ διττῆς τῆς εὐτραπελίας ( ἣ μὲν γὰρ ἐν τῷ χαίρειν ἐστι τῷ γελοίῳ καὶ τῷ εἰς αὐτόν , ἐὰν ᾖ τοιονδί , ὧν ἓν καὶ τὸ σκῶμμα ἐστίν , ἣ δʼ ἐν τῷ δύνασθαι τοιαῦτα πορίζεσθαι ) , ἕτεραι μέν εἰσιν ἀλλήλων , ἀμφότεραι μέντοι μεσότητες . καὶ γὰρ τὸν δυνάμενον τοιαῦτα πορίζεσθαι ἐφʼ ὅσοις ἡσθήσεται ὁ εὖ κρίνων , κἂν εἰς αὐτὸν ᾖ τὸ γελοῖον , μέσος ἔσται τοῦ φορτικοῦ καὶ τοῦ ψυχροῦ . ὁ δʼ ὅρος οὗτος βελτίων ἢ τὸ μὴ λυπηρὸν εἶναι τὸ λεχθὲν τῷ σκωπτομένῳ ὄντι ὁποιῳοῦν · μᾶλλον γὰρ δεῖ τῷ ἐν μεσότητι ὄντι ἀρέσκειν · οὗτος γὰρ κρίνει εὖ . πᾶσαι δʼ αὗται αἱ μεσότητες ἐπαινεταὶ μέν , οὐκ εἰσὶ δʼ ἀρεταί , οὐδʼ αἱ ἐναντίαι κακίαι · ἄνευ προαιρέσεως γάρ . ταῦτα δὲ πάντʼ ἐστὶν ἐν ταῖς τῶν καθημάτων διαιρέσεσιν · ἕκαστον γὰρ αὐτῶν πάθος τι ἐστίν . διὰ δὲ τὸ φυσικὰ εἶναι εἰς τὰς φυσικὰς συμβάλλεται ἀρετάς · ἔστι γάρ , ὥσπερ λεχθήσεται ἐν τοῖς ὕστερον , ἑκάστη πως ἀρετὴ καὶ φύσει καὶ ἄλλως μετὰ φρονήσεως . ὁ μὲν οὖν φθόνος εἰς ἀδικίαν συμβάλλεται ( πρὸς γὰρ ἄλλον αἱ πράξεις αἱ ἀπʼ αὐτοῦ ) καὶ ἡ νέμεσις εἰς δικαιοσύνην , ἡ αἰδὼς εἰς σωφροσύνην , διὸ καὶ ὁρίζονται ἐν τῷ γένει τούτῳ τὴν σωφροσύνην · ὁ δʼ ἀληθὴς καὶ ψευδὴς ὃ μὲν ἔμφρων , ὃ δʼ ἄφρων . ἔστι δʼ ἐναντιώτερον τοῖς ἄκροις τὸ μέσον ἢ ἐκεῖνα ἀλλήλοις , διότι τὸ μὲν μετʼ οὐδετέρου γίνεται αὐτῶν , τὰ δὲ πολλάκις μετʼ ἀλλήλων καί εἰσιν ἐνίοτε οἱ αὐτοὶ θρασύδειλοι , καὶ τὰ μὲν ἄσωτοι τὰ δὲ ἀνελεύθεροι , καὶ ὅλως ἀνώμαλοι κακῶς . ὅταν μὲν γὰρ καλῶς ἀνώμαλοι ὦσιν , οἱ μέσοι γίγνονται · ἐν τῷ μέσῳ γὰρ ἐστί πως τὰ ἄκρα . αἱ δὲ ἐναντιώσεις οὐ δοκοῦσιν ὑπάρχειν τοῖς ἄκροις πρὸς τὸ μέσον ὁμοίως ἀμφότεραι , ἀλλʼ ὁτὲ μὲν καθʼ ὑπερβολὴν ὁτὲ δὲ κατʼ ἔλλειψιν . αἴτια δὲ τά τε πρῶτα ῥηθέντα δύο , ὀλιγότης τε , οἷον τῶν πρὸς τὰ ἡδέα ἀναισθήτων , καὶ ὅτι ἐφʼ ὃ ἁμαρτάνομεν μᾶλλον , τοῦτο ἐναντιώτερον εἶναι δοκεῖ · τὸ δὲ τρίτον , ὅτι τὸ ὁμοιότερον ἧττον ἐναντίον φαίνεται , οἷον πέπονθε τὸ θράσος πρὸς τὸ θάρσος καὶ ἀσωτία πρὸς ἐλευθεριότητα . περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων ἀρετῶν τῶν ἐπαινετῶν εἴρηται σχεδόν · περὶ δὲ δικαιοσύνης ἤδη λεκτέον .
Lemmas: σχεδόν δέ καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ περί ὁ ἦθος ἐπαινετός καί ψεκτός ὁ μέν ὑπερβολή ὁ δέ ἔλλειψις ὁ δέ μεσότης εἰμί παθητικός . οἷος ὁ φθονερός καί ἐπιχαιρέκακος . κατά ὅς γάρ ἕξις λέγω , ὁ μέν φθόνος ὁ λυπέω ἐπί ὁ κατά ἀξία εὖ πράσσω εἰμί , ὁ δέ ὁ ἐπιχαιρέκακος πάθος ἐπί ὁ αὐτός ἀνώνυμος , ἀλλά ὁ ἔχω δῆλος , ἐπί ὁ χαίρω ὁ παρά ὁ ἀξία κακοπραγία . μέσος δέ οὗτος ὁ νεμεσητικός , καί ὅς καλέω ὁ ἀρχαῖος ὁ νέμεσις , ὁ λυπέω μέν ἐπί ὁ παρά ὁ ἀξία κακοπραγία καί εὐπραγία , χαίρω δέ ἐπί ὁ ἀξία · διό καί θεός οἴομαι εἰμί ὁ νέμεσις . αἰδώς δέ μεσότης ἀναισχυντία καί κατάπληξις · ὁ μέν γάρ μηδείς φροντίζω δόξα ἀναίσχυντος , ὁ δέ πᾶς ὅμοιος καταπλήξ , ὁ δέ ὁ ὁ φαίνω ἐπιεικής αἰδήμων . φιλία δέ μεσότης ἔχθρα καί κολακεία · ὁ μέν γάρ εὐχερής ἅπας πρός ὁ ἐπιθυμία ὁμιλέω κόλαξ , ὁ δέ πρός ἅπας ἀντικρούω ἀπεχθητικός , ὁ δέ μή πρός ἅπας ἡδονή μήτε ἀκολουθέω μήτε ἀντιτείνω , ἀλλά πρός ὁ φαίνω ἀγαθός , φίλος . σεμνότης δέ μεσότης αὐθάδεια καί ἀρέσκεια · ὁ μέν γάρ μηδείς πρός ἕτερος ζάω καταφρονητικός αὐθάδης , ὁ δέ πᾶς πρός ἄλλος ἤ καί πᾶς ἐλαχύς ἄρεσκος , ὁ δέ ὁ μέν ὁ δέ μή , καί πρός ὁ ἄξιος οὕτως ἔχω σεμνός . ὁ δέ ἀληθής καί ἁπλόος , ὅς καλέω αὐθέκαστος , μέσος ὁ εἴρων καί ἀλαζών . ὁ μέν γάρ ἐπί ὁ κακός κατά ἑαυτοῦ ψεύδω μή ἀγνοέω εἴρω , ὁ δέ ἐπί ὁ ἀγαθός ἀλαζών , ὁ δέ ὡς ἔχω , ἀληθής καί κατά Ὅμηρος πέπνυμαι · καί ὅλος ὁ μέν φιλαλήθης , ὁ δέ φιλοψευδής . εἰμί δέ καί ὁ εὐτραπελία μεσότης , καί ὁ εὐτράπελος μέσος ὁ ἄγροικος καί δυστράπελος καί ὁ βωμόλοχος . ὥσπερ γάρ περί τροφή ὁ σικχός ὁ παμφάγος διαφέρω ὁ ὁ μέν μηδείς ἤ ὀλίγος καί χαλεπός προσίημι , ὁ δέ πᾶς εὐχερής , οὕτως καί ὁ ἄγροικος ἔχω πρός ὁ φορτικός καί βωμολόχος · ὁ μέν γάρ οὐδείς γέλοιος ἀλλά χαλεπός προσίημι , ὁ δέ πᾶς εὐχερής καί ἡδύς . δέω δέ οὐδέτερος , ἀλλά ὁ μέν ὁ δέ μή , καί κατά ὁ λόγος · οὗτος δέ εὐτράπελος . ὁ δέ ἀπόδειξις ὁ αὐτός · ὁ τε γάρ εὐτραπελία ὁ τοιοῦτος , καί μή ὅς μεταφέρω λέγω , ἐπιεικής ἕξις , καί ὁ μεσότης ἐπαινετός , ὁ δέ ἄκρον ψεκτός . εἰμί δέ δισσός ὁ εὐτραπελία ( ὁ μέν γάρ ἐν ὁ χαίρω εἰμί ὁ γέλοιος καί ὁ εἰς αὐτός , ἐάν εἰμί τοονδ́ς , ὅς εἷς καί ὁ σκῶμμα εἰμί , ὁ δέ ἐν ὁ δύναμαι τοιοῦτος πορίζω ) , ἕτερος μέν εἰμί ἀλλήλων , ἀμφότερος μέντοι μεσότης . καί γάρ ὁ δύναμαι τοιοῦτος πορίζω ἐπί ὅσος ἥδομαι ὁ εὖ κρίνω , ἐάν εἰς αὐτός εἰμί ὁ γέλοιος , μέσος εἰμί ὁ φορτικός καί ὁ ψυχρός . ὁ δέ ὅρος οὗτος ἀγαθός ἤ ὁ μή λυπηρός εἰμί ὁ λέγω ὁ σκώπτω εἰμί ὁποῖος · μάλα γάρ δέω ὁ ἐν μεσότης εἰμί ἀρέσκω · οὗτος γάρ κρίνω εὖ . πᾶς δέ οὗτος ὁ μεσότης ἐπαινετός μέν , οὐ εἰμί δέ ἀρετή , οὐδέ ὁ ἐναντίος κακία · ἄνευ προαίρεσις γάρ . οὗτος δέ πᾶς εἰμί ἐν ὁ ὁ κάθημα διαίρεσις · ἕκαστος γάρ αὐτός πάθος τις εἰμί . διά δέ ὁ φυσικός εἰμί εἰς ὁ φυσικός συμβάλλω ἀρετή · εἰμί γάρ , ὥσπερ λέγω ἐν ὁ ὕστερον , ἕκαστος πως ἀρετή καί φύσις καί ἄλλος μετά φρόνησις . ὁ μέν οὖν φθόνος εἰς ἀδικία συμβάλλω ( πρός γάρ ἄλλος ὁ πρᾶξις ὁ ἀπό αὐτός ) καί ὁ νέμεσις εἰς δικαιοσύνη , ὁ αἰδώς εἰς σωφροσύνη , διό καί ὁρίζω ἐν ὁ γένος οὗτος ὁ σωφροσύνη · ὁ δέ ἀληθής καί ψευδής ὁ μέν ἔμφρων , ὁ δέ ἄφρων . εἰμί δέ ἐναντίος ὁ ἄκρος ὁ μέσος ἤ ἐκεῖνος ἀλλήλων , διότι ὁ μέν μετά οὐδέτερος γίγνομαι αὐτός , ὁ δέ πολλάκις μετά ἀλλήλων καί εἰμί ἐνίοτε ὁ αὐτός θρασύδειλος , καί ὁ μέν ἄσωτος ὁ δέ ἀνελεύθερος , καί ὅλος ἀνώμαλος κακός . ὅταν μέν γάρ καλός ἀνώμαλος εἰμί , ὁ μέσος γίγνομαι · ἐν ὁ μέσος γάρ εἰμί πως ὁ ἄκρον . ὁ δέ ἐναντίωσις οὐ δοκέω ὑπάρχω ὁ ἄκρος πρός ὁ μέσος ὅμοιος ἀμφότερος , ἀλλά ὅτε μέν κατά ὑπερβολή ὅτε δέ κατά ἔλλειψις . αἴτιος δέ ὁ τε πρῶτος λέγω δύο , ὀλιγότης τε , οἷος ὁ πρός ὁ ἡδύς ἀναίσθητος , καί ὅτι ἐπί ὅς ἁμαρτάνω μάλα , οὗτος ἐναντίος εἰμί δοκέω · ὁ δέ τρίτος , ὅτι ὁ ὅμοιος ἥσσων ἐναντίος φαίνω , οἷος πάσχω ὁ θράσος πρός ὁ θάρσος καί ἀσωτία πρός ἐλευθεριότης . περί μέν οὖν ὁ ἄλλος ἀρετή ὁ ἐπαινετός λέγω σχεδόν · περί δέ δικαιοσύνη ἤδη λεκτέος .