aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 7.1
περὶ φιλίας , τί ἐστι καὶ ποῖόν τι , καὶ τίς ὁ φίλος , καὶ πότερον ἡ φιλία μοναχῶς λέγεται ἢ πλεοναχῶς , καὶ εἰ πλεοναχῶς , πόσα ἐστίν , ἔτι δὲ πῶς χρηστέον τῷ φίλῳ καὶ τί τὸ δίκαιον τὸ φιλικόν , ἐπισκεπτέον οὐθενὸς ἧττον τῶν περὶ τὰ ἤθη καλῶν καὶ αἱρετῶν . τῆς τε γὰρ πολιτικῆς ἔργον εἶναι δοκεῖ μάλιστα ποιῆσαι φιλίαν , καὶ τὴν ἀρετὴν διὰ τοῦτό φασιν εἶναι χρήσιμον · οὐ γὰρ ἐνδέχεσθαι φίλους ἑαυτοῖς εἶναι τοὺς ἀδικουμένους ὑπʼ ἀλλήλων . ἔτι τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον περὶ τοὺς φίλους εἶναι μάλιστα πάντες φαμέν , καὶ ὁ αὐτὸς δοκεῖ ἀνὴρ εἶναι καὶ ἀγαθὸς καὶ φίλος , καὶ φιλία ἠθική τις εἶναι ἕξις , καὶ ἐάν τις βούληται ποιῆσαι ὥστε μὴ ἀδικεῖν , ἀλλʼ εἰς φίλους ποιῆσαι · οἱ γὰρ ἀληθινοὶ φίλοι οὐκ ἀδικοῦσιν . ἀλλὰ μὴν καὶ ἐὰν δίκαιοι ὦσιν , οὐκ ἀδικήσουσιν · ἢ ταὐτὸν ἄρα ἢ ἐγγύς τι ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ φιλία . πρὸς δὲ τούτοις τῶν μεγίστων ἀγαθῶν τὸν φίλον εἶναι ὑπολαμβάνομεν , τὴν δὲ ἀφιλίαν καὶ τὴν ἐρημίαν δεινότατον , ὅτι ὁ βίος ἅπας καὶ ἡ ἑκούσιος ὁμιλία μετὰ τούτων · μετʼ οἰκείων γὰρ ἢ μετὰ συγγενῶν ἢ μεθʼ ἑταίρων συνδιημερεύομεν , ἢ τέκνων ἢ γονέων ἢ γυναικός . καὶ τὰ ἴδια δίκαια τὰ πρὸς τοὺς φίλους ἐστὶν ἐφʼ ἡμῖν μόνον , τὰ δὲ πρὸς τοὺς ἄλλους νενομοθέτηται , καὶ οὐκ ἐφʼ ἡμῖν . ἀπορεῖται δὲ πολλὰ περὶ τῆς φιλίας , πρῶτον μὲν ὡς οἱ ἔξωθεν παραλαμβάνοντες καὶ ἐπὶ πλέον λέγοντες · δοκεῖ γὰρ τοῖς μὲν τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ εἶναι φίλον , ὅθεν εἴρηται ὡς αἰεὶ τὸν ὅμοιον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὅμοιον · καὶ γὰρ κολοιὸς παρὰ κολοιόν · ἔγνω δὲ φώρ τε φῶρα , καὶ λύκος λύκον . οἱ δὲ φυσιολόγοι καὶ τὴν ὅλην φύσιν διακοσμοῦσιν ἀρχὴν λαβόντες τὸ τὸ ὅμοιον ἰέναι πρὸς τὸ ὅμοιον , διὸ Ἐμπεδοκλῆς καὶ τὴν κύνʼ ἔφη καθῆσθαι ἐπὶ τῆς κεραμῖδος διὰ τὸ ἔχειν πλεῖστον ὅμοιον . οἳ μὲν οὖν οὕτω τὸ φίλον λέγουσιν · οἳ δὲ τὸ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ φασὶν εἶναι φίλον . τὸ μὲν γὰρ ἐρώμενον καὶ ἐπιθυμητὸν πᾶσιν εἶναι φίλον , ἐπιθυμεῖ δὲ οὐ τὸ ξηρὸν τοῦ ξηροῦ , ἀλλʼ ὑγροῦ , ὅθεν εἴρηται ἐρᾷ μὲν ὄμβρου γαῖα καὶ τὸ μεταβολὴ πάντων γλυκύ . ἡ δὲ μεταβολὴ εἰς τοὐναντίον . τὸ δʼ ὅμοιον ἐχθρὸν τῷ ὁμοίῳ · καὶ γὰρ κεραμεὺς κεραμεῖ κοτέει , καὶ τὰ ἀπὸ τῶν αὐτῶν τρεφόμενα πολέμια ἀλλήλοις ζῷα . αὗται μὲν οὖν αἱ ὑπολήψεις τοσοῦτον διεστᾶσιν . αἳ μὲν γὰρ τὸ ὅμοιον φίλον , τὸ δʼ ἐναντίον πολέμιον , τῷ πλέονι δʼ αἰεὶ πολέμιον καθίσταται τοὔλασσον , ἐχθρᾶς θʼ ἡμέρας κατάρχεται , ἔτι δὲ καὶ οἱ τόποι κεχωρισμένοι τῶν ἐναντίων , ἡ δὲ φιλία δοκεῖ συνάγειν · οἳ δὲ τὰ ἐναντία φίλα , καὶ Ἡράκλειτος ἐπιτιμᾷ τῷ ποιήσαντι ὡς ἔρις ἔκ τε θεῶν καὶ ἀνθρώπων ἀπόλοιτο , οὐ γὰρ ἂν εἶναι ἁρμονίαν μὴ ὄντος ὀξέος καὶ βαρέος , οὐδὲ τὰ ζῷα ἄνευ θήλεως καὶ ἄρρενος ἐναντίων ὄντων . δύο μὲν αὗται δόξαι περὶ φιλίας εἰσί , λίαν τε καθόλου καὶ κεχωρισμέναι τοσοῦτον · ἄλλαι δὲ ἤδη ἐγγυτέρω καὶ οἰκεῖαι τῶν φαινομένων . τοῖς μὲν γὰρ οὐκ ἐνδέχεσθαι δοκεῖ τοὺς φαύλους εἶναι φίλους , ἀλλὰ μόνον τοὺς ἀγαθούς · τοῖς δʼ ἄτοπον εἰ μὴ φιλοῦσιν αἱ μητέρες τὰ τέκνα ( φαίνεται δὲ καὶ ἐν τοῖς θηρίοις ἐνοῦσα φιλία · προαποθνήσκειν γοῦν αἱροῦνται τῶν τέκνων ) · τοῖς δὲ τὸ χρήσιμον δοκεῖ φίλον εἶναι μόνον . σημεῖον δʼ ὅτι καὶ διώκουσι ταῦτα πάντες , τὰ δὲ ἄχρηστα καὶ αὐτοὶ αὑτῶν ἀποβάλλουσιν · ὥσπερ Σωκράτης ὁ γέρων ἔλεγε τὸν πτύελον καὶ τὰς τρίχας καὶ τοὺς ὄνυχας παραβάλλων , καὶ τὰ μόρια ὅτι ῥιπτοῦμεν τὰ ἄχρηστα , καὶ τέλος τὸ σῶμα , ὅταν ἀποθάνῃ · ἄχρηστος γὰρ ὁ νεκρός . οἷς δὲ χρήσιμον , φυλάττουσιν , ὥσπερ ἐν Αἰγύπτῳ . ταῦτα δὴ πάντα δοκεῖ μὲν ὑπεναντία ἀλλήλοις εἶναι . τό τε γὰρ ὅμοιον ἄχρηστον τῷ ὁμοίῳ , καὶ ἐναντιότης ὁμοιότητος ἀπέχει πλεῖστον , καὶ τὸ ἐναντίον ἀχρηστότατον τῷ ἐναντίῳ · φθαρτικὸν γὰρ τοῦ ἐναντίου τὸ ἐναντίον . ἔτι δοκεῖ τοῖς μὲν ῥᾴδιον τὸ κτήσασθαι φίλον · τοῖς δὲ σπανιώτατον γνῶναι , καὶ οὐκ ἐνδέχεσθαι ἄνευ ἀτυχίας ( τοῖς γὰρ εὖ πράττουσι βούλονται πάντες δοκεῖν φίλοι εἶναι ) · οἳ δʼ οὐδὲ τοῖς συνδιαμένουσιν ἐν ταῖς ἀτυχίαις ἀξιοῦσι πιστεύειν , ὡς ἐξαπατῶντας καὶ προσποιουμένους , ἵνα κτήσωνται διὰ τῆς τῶν ἀτυχούντων ὁμιλίας πάλιν εὐτυχούντων φιλίαν .
Lemmas: περί φιλία , τίς εἰμί καί ποῖος τις , καί τίς ὁ φίλος , καί πότερος ὁ φιλία μοναχῶς λέγω ἤ πλεοναχός , καί εἰ πλεοναχός , πόσος εἰμί , ἔτι δέ πῶς χράω ὁ φίλος καί τίς ὁ δίκαιος ὁ φιλικός , ἐπισκοπέω οὐδείς ἥσσων ὁ περί ὁ ἦθος καλός καί αἱρετός . ὁ τε γάρ πολιτικός ἔργον εἰμί δοκέω μάλα ποιέω φιλία , καί ὁ ἀρετή διά οὗτος φημί εἰμί χρήσιμος · οὐ γάρ ἐνδέχομαι φίλος ἑαυτοῦ εἰμί ὁ ἀδικέω ὑπό ἀλλήλων . ἔτι ὁ δίκαιος καί ὁ ἄδικος περί ὁ φίλος εἰμί μάλα πᾶς φημί , καί ὁ αὐτός δοκέω ἀνήρ εἰμί καί ἀγαθός καί φίλος , καί φιλία ἠθικός τις εἰμί ἕξις , καί ἐάν τις βούλομαι ποιέω ὥστε μή ἀδικέω , ἀλλά εἰς φίλος ποιέω · ὁ γάρ ἀληθινός φίλος οὐ ἀδικέω . ἀλλά μήν καί ἐάν δίκαιος εἰμί , οὐ ἀδικέω · ἤ αὐτός ἄρα ἤ ἐγγύς τις ὁ δικαιοσύνη καί ὁ φιλία . πρός δέ οὗτος ὁ μέγας ἀγαθός ὁ φίλος εἰμί ὑπολαμβάνω , ὁ δέ ἀφιλία καί ὁ ἐρημία δεινός , ὅτι ὁ βίος ἅπας καί ὁ ἑκούσιος ὁμιλία μετά οὗτος · μετά οἰκεῖος γάρ ἤ μετά συγγενής ἤ μετά ἑταῖρος συνδιημερεύω , ἤ τέκνον ἤ γονεύς ἤ γυνή . καί ὁ ἴδιος δίκαιος ὁ πρός ὁ φίλος εἰμί ἐπί ἐγώ μόνος , ὁ δέ πρός ὁ ἄλλος νομοθετέω , καί οὐ ἐπί ἐγώ . ἀφοράω δέ πολύς περί ὁ φιλία , πρῶτος μέν ὡς ὁ ἔξωθεν παραλαμβάνω καί ἐπί πολύς λέγω · δοκέω γάρ ὁ μέν ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος εἰμί φίλος , ὅθεν λέγω ὡς ἀεί ὁ ὅμοιος ἄγω θεός ὡς ὁ ὅμοιος · καί γάρ κολοιός παρά κολοιός · γιγνώσκω δέ φώρ τε φώρ , καί λύκος λύκος . ὁ δέ φυσιόλογος καί ὁ ὅλος φύσις διακοσμέω ἀρχή λαμβάνω ὁ ὁ ὅμοιος ἔρχομαι πρός ὁ ὅμοιος , διό Ἐμπεδοκλῆς καί ὁ κύων φημί κάθημαι ἐπί ὁ κεραμίς διά ὁ ἔχω πολύς ὅμοιος . ὁ μέν οὖν οὕτως ὁ φίλος λέγω · ὁ δέ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος φημί εἰμί φίλος . ὁ μέν γάρ ἐράω καί ἐπιθυμητός πᾶς εἰμί φίλος , ἐπιθυμέω δέ οὐ ὁ ξηρός ὁ ξηρός , ἀλλά ὑγρός , ὅθεν λέγω ἐράω μέν ὄμβρος γῆ καί ὁ μεταβολή πᾶς γλυκύς . ὁ δέ μεταβολή εἰς ἐναντίος . ὁ δέ ὅμοιος ἐχθρός ὁ ὅμοιος · καί γάρ κεραμεύς κεραμεύς κοτέω , καί ὁ ἀπό ὁ αὐτός τρέφω πολέμιος ἀλλήλων ζῷον . οὗτος μέν οὖν ὁ ὑπόληψις τοσοῦτος διΐστημι . ὁ μέν γάρ ὁ ὅμοιος φίλος , ὁ δέ ἐναντίος πολέμιος , ὁ πολύς δέ ἀεί πολέμιος καθίστημι ἐλαχύς , ἐχθρός τε ἡμέρα κατάρχω , ἔτι δέ καί ὁ τόπος χωρίζω ὁ ἐναντίος , ὁ δέ φιλία δοκέω συνάγω · ὁ δέ ὁ ἐναντίος φίλος , καί Ἡράκλειτος ἐπιτιμάω ὁ ποιέω ὡς ἔρις ἐκ τε θεός καί ἄνθρωπος ἀπόλλυμι , οὐ γάρ ἄν εἰμί ἁρμονία μή εἰμί ὀξύς καί βαρύς , οὐδέ ὁ ζῷον ἄνευ θηλαῖος καί ἄρσην ἐναντίος εἰμί . δύο μέν οὗτος δόξα περί φιλία εἰμί , λίαν τε καθόλου καί χωρίζω τοσοῦτος · ἄλλος δέ ἤδη ἐγγύς καί οἰκεῖος ὁ φαίνω . ὁ μέν γάρ οὐ ἐνδέχομαι δοκέω ὁ φαῦλος εἰμί φίλος , ἀλλά μόνος ὁ ἀγαθός · ὁ δέ ἄτοπος εἰ μή φιλέω ὁ μήτηρ ὁ τέκνον ( φαίνω δέ καί ἐν ὁ θηρίον ἔνειμι φιλία · προαποθνῄσκω γοῦν αἱρέω ὁ τέκνον ) · ὁ δέ ὁ χρήσιμος δοκέω φίλος εἰμί μόνος . σημεῖον δέ ὅτι καί διώκω οὗτος πᾶς , ὁ δέ ἄχρηστος καί αὐτός ἑαυτοῦ ἀποβάλλω · ὥσπερ Σωκράτης ὁ γέρων λέγω ὁ πτύελος καί ὁ θρίξ καί ὁ ὄνυξ παραβάλλω , καί ὁ μόριον ὅτι ῥίπτω ὁ ἄχρηστος , καί τέλος ὁ σῶμα , ὅταν ἀποθνῄσκω · ἄχρηστος γάρ ὁ νεκρός . ὅς δέ χρήσιμος , φυλάσσω , ὥσπερ ἐν Αἴγυπτος . οὗτος δή πᾶς δοκέω μέν ὑπεναντίος ἀλλήλων εἰμί . ὁ τε γάρ ὅμοιος ἄχρηστος ὁ ὅμοιος , καί ἐναντιότης ὁμοιότης ἀπέχω πολύς , καί ὁ ἐναντίος ἄχρηστος ὁ ἐναντίος · φθαρτικός γάρ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος . ἔτι δοκέω ὁ μέν ῥᾴδιος ὁ κτάομαι φίλος · ὁ δέ σπάνιος γιγνώσκω , καί οὐ ἐνδέχομαι ἄνευ ἀτυχία ( ὁ γάρ εὖ πράσσω βούλομαι πᾶς δοκέω φίλος εἰμί ) · ὁ δέ οὐδέ ὁ συνδιαμένω ἐν ὁ ἀτυχία ἀξιόω πιστεύω , ὡς ἐξαπατάω καί προσποιέω , ἵνα κτάομαι διά ὁ ὁ ἀτυχέω ὁμιλία πάλιν εὐτυχέω φιλία .