aristoteles-et-corpus-aristotelicum.ethica-eudemia 7.4
ὥσπερ οὖν εἴρηται , τριῶν ὄντων εἰδῶν φιλίας , κατʼ ἀρετὴν κατὰ τὸ χρήσιμον καὶ κατὰ τὸ ἡδύ , αὗται πάλιν διῄρηνται εἰς δύο · αἳ μὲν γὰρ κατὰ τὸ ἴσον αἳ δὲ καθʼ ὑπεροχὴν εἰσίν . φιλίαι μὲν οὖν ἀμφότεραι , φίλοι δʼ οἱ κατὰ τὴν ἰσότητα · ἄτοπον γὰρ ἂν εἴη εἰ ἀνὴρ παιδίῳ φίλος , φιλεῖ δέ γε καὶ φιλεῖται . ἐνιαχοῦ δὲ φιλεῖσθαι μὲν δεῖ τὸν ὑπερέχοντα , ἐὰν δὲ φιλῇ , ὀνειδίζεται ὡς ἀνάξιον φιλῶν . τῇ γὰρ ἀξίᾳ τῶν φίλων μετρεῖται καί τινι ἴσῳ . τὰ μὲν οὖν διʼ ἡλικίας ἔλλειψιν ἀνάξια ὁμοίως φιλεῖσθαι , τὰ δὲ κατʼ ἀρετὴν ἢ γένος ἢ κατὰ ἄλλην τοιαύτην ὑπεροχήν . ἀεὶ δὲ τὸν ὑπερέχοντα ἢ ἧττον ἢ μὴ φιλεῖν ἀξιοῦν , καὶ ἐν τῷ χρησίμῳ καὶ ἐν τῷ ἡδεῖ καὶ κατʼ ἀρετήν . ἐν μὲν οὖν ταῖς μικραῖς ὑπεροχαῖς εἰκότως γίνονται ἀμφισβητήσεις ( τὸ γὰρ μικρὸν ἐνιαχοῦ οὐδὲν ἰσχύει , ὥσπερ ἐν ξύλου σταθμῷ , ἀλλʼ ἐν χρυσίῳ · ἀλλὰ τὸ μικρὸν κακῶς κρίνουσιν · φαίνεται γὰρ τὸ μὲν οἰκεῖον ἀγαθὸν διὰ τὸ ἐγγὺς μέγα , τὸ δʼ ἀλλότριον διὰ τὸ πόρρω μικρόν ) · ὅταν δὲ ὑπερβολὴ ᾖ , οὐδʼ αὐτοὶ ἐπιζητοῦσιν ὡς δεῖ ἢ ἀντιφιλεῖσθαι ἢ ὁμοίως ἀντιφιλεῖσθαι , οἷον εἴ τις ἀξιοῖ τὸν θεόν . φανερὸν δὴ ὅτι φίλοι μέν , ὅταν ἐν τῷ ἴσῳ , τὸ ἀντιφιλεῖν δʼ ἔστιν ἄνευ τοῦ φίλους εἶναι . δῆλον δὲ καὶ διὰ τί ζητοῦσι μᾶλλον οἱ ἄνθρωποι τὴν καθʼ ὑπεροχὴν φιλίαν τῆς κατʼ ἰσότητα · ἅμα γὰρ ὑπάρχει οὕτως αὐτοῖς τό τε φιλεῖσθαι καὶ ἡ ὑπεροχή . διὸ ὁ κόλαξ παρʼ ἐνίοις ἐντιμότερος τοῦ φίλου · ἄμφω γὰρ φαίνεσθαι ποιεῖ ὑπάρχειν τῷ κολακευομένῳ . μάλιστα δʼ οἱ φιλότιμοι τοιοῦτοι · τὸ γὰρ θαυμάζεσθαι ἐν ὑπεροχῇ . φύσει δὲ γίνονται οἳ μὲν φιλητικοὶ οἳ δὲ φιλότιμοι . φιλητικὸς δὲ ὁ τῷ φιλεῖν χαίρων μᾶλλον ἢ τῷ φιλεῖσθαι · ἐκεῖνος δὲ φιλότιμος μᾶλλον . ὁ μὲν οὖν χαίρων τῷ θαυμάζεσθαι καὶ φιλεῖσθαι τῆς ὑπεροχῆς φίλος · ὁ δὲ τῇ ἐν τῷ φιλεῖν ἡδονῇ ὁ φιλητικός . ἔνεστι γὰρ ἀνάγκη ἐνεργοῦντα · τὸ μὲν γὰρ φιλεῖσθαι συμβεβηκός · ἔστι γὰρ λανθάνειν φιλούμενον , φιλοῦντα δʼ οὔ . ἔστι δὲ καὶ κατὰ τὴν φιλίαν τὸ φιλεῖν μᾶλλον ἢ τὸ φιλεῖσθαι , τὸ δὲ φιλεῖσθαι κατὰ τὸ φιλητόν . σημεῖον δέ · ἕλοιτʼ ἂν ὁ φίλος μᾶλλον , εἰ μὴ ἐνδέχοιτʼ ἄμφω , γιγνώσκειν ἢ γιγνώσκεσθαι , οἷον ἐν ταῖς ὑποβολαῖς αἱ γυναῖκες ποιοῦσι , καὶ ἡ Ἀνδρομάχη ἡ Ἀντιφῶντος . καὶ γὰρ ἔοικε τὸ μὲν ἐθέλειν γινώσκεσθαι αὑτοῦ ἕνεκα , καὶ τοῦ πάσχειν τι ἀγαθὸν ἀλλὰ μὴ ποιεῖν , τὸ δὲ γινώσκειν τοῦ ποιεῖν καὶ τοῦ φιλεῖν ἕνεκα . διὸ καὶ τοὺς ἐμμένοντας τῷ φιλεῖν πρὸς τοὺς τεθνεῶτας ἐπαινοῦμεν · γινώσκουσι γάρ , ἀλλʼ οὐ γινώσκονται .
Lemmas: ὥσπερ οὖν λέγω , τρεῖς εἰμί εἶδος φιλία , κατά ἀρετή κατά ὁ χρήσιμος καί κατά ὁ ἡδύς , οὗτος πάλιν διαιρέω εἰς δύο · ὁ μέν γάρ κατά ὁ ἴσος ὁ δέ κατά ὑπεροχή εἰμί . φιλία μέν οὖν ἀμφότερος , φίλος δέ ὁ κατά ὁ ἰσότης · ἄτοπος γάρ ἄν εἰμί εἰ ἀνήρ παιδίον φίλος , φιλέω δέ γε καί φιλέω . ἐνιαχοῦ δέ φιλέω μέν δέω ὁ ὑπερέχω , ἐάν δέ φιλέω , ὀνειδίζω ὡς ἀνάξιος φιλέω . ὁ γάρ ἀξία ὁ φίλος μετρέω καί τις ἴσος . ὁ μέν οὖν διά ἡλικία ἔλλειψις ἀνάξιος ὅμοιος φιλέω , ὁ δέ κατά ἀρετή ἤ γένος ἤ κατά ἄλλος τοιοῦτος ὑπεροχή . ἀεί δέ ὁ ὑπερέχω ἤ ἥσσων ἤ μή φιλέω ἀξιόω , καί ἐν ὁ χρήσιμος καί ἐν ὁ ἡδύς καί κατά ἀρετή . ἐν μέν οὖν ὁ μικρός ὑπεροχή ἔοικα γίγνομαι ἀμφισβήτησις ( ὁ γάρ μικρός ἐνιαχοῦ οὐδείς ἰσχύω , ὥσπερ ἐν ξύλον σταθμός , ἀλλά ἐν χρυσίον · ἀλλά ὁ μικρός κακός κρίνω · φαίνω γάρ ὁ μέν οἰκεῖος ἀγαθός διά ὁ ἐγγύς μέγας , ὁ δέ ἀλλότριος διά ὁ πρόσω μικρός ) · ὅταν δέ ὑπερβολή εἰμί , οὐδέ αὐτός ἐπιζητέω ὡς δέω ἤ ἀντιφιλέω ἤ ὅμοιος ἀντιφιλέω , οἷος εἰ τις ἀξιόω ὁ θεός . φανερός δή ὅτι φίλος μέν , ὅταν ἐν ὁ ἴσος , ὁ ἀντιφιλέω δέ εἰμί ἄνευ ὁ φίλος εἰμί . δῆλος δέ καί διά τίς ζητέω μάλα ὁ ἄνθρωπος ὁ κατά ὑπεροχή φιλία ὁ κατά ἰσότης · ἅμα γάρ ὑπάρχω οὕτως αὐτός ὁ τε φιλέω καί ὁ ὑπεροχή . διό ὁ κόλαξ παρά ἔνιοι ἔντιμος ὁ φίλος · ἄμφω γάρ φαίνω ποιέω ὑπάρχω ὁ κολακεύω . μάλα δέ ὁ φιλότιμος τοιοῦτος · ὁ γάρ θαυμάζω ἐν ὑπεροχή . φύσις δέ γίγνομαι ὁ μέν φιλητικός ὁ δέ φιλότιμος . φιλητικός δέ ὁ ὁ φιλέω χαίρω μάλα ἤ ὁ φιλέω · ἐκεῖνος δέ φιλότιμος μάλα . ὁ μέν οὖν χαίρω ὁ θαυμάζω καί φιλέω ὁ ὑπεροχή φίλος · ὁ δέ ὁ ἐν ὁ φιλέω ἡδονή ὁ φιλητικός . ἔνειμι γάρ ἀνάγκη ἐνεργέω · ὁ μέν γάρ φιλέω συμβαίνω · εἰμί γάρ λανθάνω φιλέω , φιλέω δέ οὐ . εἰμί δέ καί κατά ὁ φιλία ὁ φιλέω μάλα ἤ ὁ φιλέω , ὁ δέ φιλέω κατά ὁ φιλητός . σημεῖον δέ · αἱρέω ἄν ὁ φίλος μάλα , εἰ μή ἐνδέχομαι ἄμφω , γιγνώσκω ἤ γιγνώσκω , οἷος ἐν ὁ ὑποβολή ὁ γυνή ποιέω , καί ὁ Ἀνδρομάχη ὁ Ἀντιφῶν . καί γάρ ἔοικα ὁ μέν ἐθέλω γιγνώσκω ἑαυτοῦ ἕνεκα , καί ὁ πάσχω τις ἀγαθός ἀλλά μή ποιέω , ὁ δέ γιγνώσκω ὁ ποιέω καί ὁ φιλέω ἕνεκα . διό καί ὁ ἐμμένω ὁ φιλέω πρός ὁ θνῄσκω ἐπαινέω · γιγνώσκω γάρ , ἀλλά οὐ γιγνώσκω .