aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-spiritu 5
5 τὸ δὲ πνεῦμα τὸ ἐκ τῆς ἀναπνοῆς φέρεσθαι μὲν εἰς τὴν κοιλίαν , οὐ διὰ τοῦ στομάχου ( τοῦτο μὲν γὰρ ἀδύνατον ) , ἀλλὰ πόρον εἶναι παρὰ τὴν ὀσφύν , διʼ οὗ τὸ πνεῦμα τῇ ἀναπνοῇ φέρεσθαι ἐκ τοῦ βρογχίου εἰς τὴν κοιλίαν καὶ πάλιν ἔξω · τοῦτο δὲ τῇ αἰσθήσει φανερόν . || ἔχει δʼ ἀπορίαν καὶ τὰ περὶ τὴν αἴσθησιν . εἰ γὰρ ἡ ἀρτηρία μόνον αἰσθάνεται , πότερα τῷ πνεύματι τῷ διʼ αὐτῆς , ἢ τῷ ὄγκῳ , ἢ τῷ σώματι ; ἢ εἴπερ ὁ ἀὴρ πρῶτον ὑπὸ τὴν ψυχήν , τῷ κυριωτέρῳ τε καὶ προτέρῳ ; τί οὖν ἡ ψυχή ; δύναμίν φασι τὴν αἰτίαν τῆς κινήσεως τῆς τοιαύτης . ἢ δῆλον ὡς οὐκ ὀρθῶς ἐπιτιμήσεις τοῖς τὸ λογιστικὸν καὶ θυμικόν · καὶ γὰρ οὗτοι ὡς δυνάμεις λέγουσιν . ἀλλʼ εἰ δὴ ἡ ψυχὴ ἐν τῷ ἀέρι τούτῳ , οὗτός γε κοινός . ἢ πάσχων γέ τι καὶ ἀλλοιούμενος εὐλόγως , ἂν ἔμψυχον ἢ ψυχή , πρὸς τὸ συγγενὲς φέρεται καὶ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον αὔξεται . ἢ οὔ ; τὸ γὰρ ὅλον οὐκ ἀήρ , ἀλλὰ συμβαλλόμενόν τι πρὸς ταύτην τὴν δύναμιν ὁ ἀήρ . ἢ οὐ , ἀλλὰ τὸ ταύτην ποιοῦν , καὶ τὸ ποιῆσαν τοῦτʼ ἀρχὴ καὶ ὑπόθεσις ; τοῖς δὲ μὴ ἀναπνέουσιν , ἵνα ἀνεπίμικτος τῷ ἔξω . ἢ οὔ , ἀλλὰ κατʼ ἄλλον τρόπον μειγνύμενος ; τίς οὖν ἡ διαφορὰ τοῦ ἐν τῇ ἀρτηρίᾳ πρὸς τὸν ἔξω ; διαφέρειν γὰρ εὔλογον , τάχα δὲ καὶ ἀναγκαῖον , λεπτότητι . ἀλλʼ ἔτι δὲ καθʼ αὐτὸν θερμὸς ἢ ὑφʼ ἑτέρου ; φαίνεται γὰρ ὁ ἔσω καθάπερ ὁ ἔξω · βοηθεῖται δὲ τῇ καταψύξει . πότερα δὲ ; ἔξω μὲν γὰρ πραὺς , ἐμπεριληφθεὶς δὲ πνεῦμα , καθάπερ πυκνωθεὶς καὶ διαδοθείς πως . ἢ μίξιν τινὰ ἀνάγκη λαμβάνειν , ἐν ὑγρότητί τε καὶ σωματικοῖς ὄγκοις ἀναστρεφόμενον ; οὐκ ἄρα λεπτότατος , εἴπερ μέμεικται . καὶ μὴν εὔλογόν γε τὸ πρῶτον δεκτικὸν ψυχῆς , εἰ μὴ ἄρα καὶ ἡ ψυχὴ τοιοῦτον , καὶ οὐ καθαρόν τι καὶ ἀμιγές . || τὴν ἀρτηρίαν μόνον εἶναι δεκτικὴν πνεύματος , τὸ δὲ νεῦρον οὔ . διαφέρειν δὲ καὶ ὅτι τὸ μὲν νεῦρον ἔχει τάσιν , ἡ δʼ ἀρτηρία ταχὺ διαρρήγνυται , καθάπερ καὶ ἡ φλέψ . τὸ δὲ δέρμα ἐκ φλεβὸς καὶ νεύρου καὶ ἀρτηρίας , ἐκ φλεβὸς μὲν ὅτι κεντηθὲν αἷμα ἀναδίδωσιν , ἐκ νεύρου δὲ ὅτι τάσιν ἔχει , ἐξ ἀρτηρίας δὲ ὅτι διαπνοὴν ἔχει . μόνον γὰρ δεκτικὸν πνεύματος ἡ ἀρτηρία . τὰς δὲ φλέβας ἔχειν πόρους , ἐν αἷς τὸ θερμὸν ὂν ὥσπερ ἐν χαλκείῳ θερμαίνειν τὸ αἷμα · φύσει γὰρ οὐκ εἶναι θερμόν , ἀλλʼ ὥσπερ τὰ τηκτὰ διαχεῖσθαι · διὸ καὶ πήγνυσθαι τὴν ἀρτηρίαν , καὶ ἔχειν ὑγρότητα καὶ ἐν αὑτῇ καὶ ἐν τοῖς χιτῶσι τοῖς περιέχουσι τὸ κοίλωμα . φανερὸν δʼ ἔκ τε τῶν ἀνατομῶν εἶναι , καὶ ὅτι εἰς τὸ ἔντερον καὶ εἰς τὴν κοιλίαν αἵ τε φλέβες καὶ αἱ ἀρτηρίαι συνάπτουσιν , ἃς εἰκὸς εἶναι τὴν . τροφὴν ἕλκειν . ἐκ δὲ τῶν φλεβῶν εἰς τὰς σάρκας διαδίδοσθαι τὴν τροφήν , οὐ κατὰ τὰ πλάγια ἀλλὰ κατὰ τὸ στόμα , καθάπερ σωλῆνας . ἀποτείνειν γὰρ ἐκ τῶν πλαγίων φλεβῶν φλέβια λεπτὰ ἐκ τῆς μεγάλης φλεβὸς καὶ τῆς ἀρτηρίας παῤ ἑκάστην πλευράν , καὶ ἀρτηρίαν καὶ φλέβα παρακεῖσθαι · καὶ τὰ ὀστέα δὲ καθάπτειν τὰ νεῦρα καὶ τὰς φλέβας καὶ εἰς μέσα καὶ εἰς τὰς συμβολὰς τῶν κεφαλῶν , διʼ ὧν τὴν τροφὴν δέχεσθαι τοὺς ἰχθύας καὶ ἀναπνεῖν · εἰ δὲ μὴ ἀνέπνεον , ἐξαιρεθέντας ἂν ἐκ τοῦ ὑγροῦ εὐθὺς θνήσκειν . τὰς δὲ φλέβας καὶ τὰς ἀρτηρίας συνάπτειν εἰς ἀλλήλας καὶ τῇ αἰσθήσει φανερὸν εἶναι . τοῦτο δʼ οὐκ ἂν συμβαίνειν , εἰ μὴ ἐδεῖτο καὶ τὸ ὑγρὸν πνεύματος καὶ τὸ πνεῦμα ὑγροῦ , τῷ θερμὸν εἶναι ἐν νεύρῳ καὶ ἀρτηρίᾳ καὶ φλεβί , θερμότατον δὲ καὶ οἷον φλεβωδέστατον τὸ ἐν τῷ νεύρῳ . || ἄτοπον οὖν τῇ τοῦ πνεύματος χώρᾳ τὸ θερμόν , ἄλλως τε καὶ καταψύξεως χάριν . εἰ δὲ ποιεῖ καὶ οἷον ἀναζωπυρεῖ θερμῷ τὸ θερμόν , γίγνοιτʼ ἄν . ἔτι πάντων τῶν ἐχόντων θερμότητα σύμφυτον πῶς ἡ διαμονή , μηδενὸς ἀντικειμένου μηδὲ καταψύχοντος ; ὅτι γὰρ πάντα δεῖται καταψύξεως , σχεδὸν φανερὸν τῷ τὸ αἷμα κατέχειν ἐν τῇ φλεβὶ τὸ θερμὸν οἷον ἀποστέγον · διὸ καὶ ὅταν ἐκρυῇ , μεθιέναι τε καὶ θνήσκειν , τῷ τὸ ἧπαρ οὐκ ἔχειν οὐδεμίαν ἀρτηρίαν.||
Lemmas: 5 ὁ δέ πνεῦμα ὁ ἐκ ὁ ἀναπνοή φέρω μέν εἰς ὁ κοιλία , οὐ διά ὁ στόμαχος ( οὗτος μέν γάρ ἀδύνατος ) , ἀλλά πόρος εἰμί παρά ὁ ὀσφῦς , διά ὅς ὁ πνεῦμα ὁ ἀναπνοή φέρω ἐκ ὁ βρογχίον εἰς ὁ κοιλία καί πάλιν ἔξω · οὗτος δέ ὁ αἴσθησις φανερός . || ἔχω δέ ἀπορία καί ὁ περί ὁ αἴσθησις . εἰ γάρ ὁ ἀρτηρία μόνος αἰσθάνομαι , πότερος ὁ πνεῦμα ὁ διά αὐτός , ἤ ὁ ὄγκος , ἤ ὁ σῶμα ; ἤ εἴπερ ὁ ἀήρ πρῶτος ὑπό ὁ ψυχή , ὁ κύριος τε καί πρότερος ; τίς οὖν ὁ ψυχή ; δύναμις φημί ὁ αἰτία ὁ κίνησις ὁ τοιοῦτος . ἤ δῆλος ὡς οὐ ὀρθός ἐπιτιμάω ὁ ὁ λογιστικός καί θυμικός · καί γάρ οὗτος ὡς δύναμις λέγω . ἀλλά εἰ δή ὁ ψυχή ἐν ὁ ἀήρ οὗτος , οὗτος γε κοινός . ἤ πάσχω γε τις καί ἀλλοιόω εὔλογος , ἐάν ἔμψυχος ἤ ψυχή , πρός ὁ συγγενής φέρω καί ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος αὐξάνω . ἤ οὐ ; ὁ γάρ ὅλος οὐ ἀήρ , ἀλλά συμβάλλω τις πρός οὗτος ὁ δύναμις ὁ ἀήρ . ἤ οὐ , ἀλλά ὁ οὗτος ποιέω , καί ὁ ποιέω οὗτος ἀρχή καί ὑπόθεσις ; ὁ δέ μή ἀναπνέω , ἵνα ἀνεπίμικτος ὁ ἔξω . ἤ οὐ , ἀλλά κατά ἄλλος τρόπος μείγνυμι ; τίς οὖν ὁ διαφορά ὁ ἐν ὁ ἀρτηρία πρός ὁ ἔξω ; διαφέρω γάρ εὔλογος , τάχα δέ καί ἀναγκαῖος , λεπτότης . ἀλλά ἔτι δέ κατά αὐτός θερμός ἤ ὑπό ἕτερος ; φαίνω γάρ ὁ ἔσω καθά ὁ ἔξω · βοηθέω δέ ὁ κατάψυξις . πότερος δέ ; ἔξω μέν γάρ πρᾶος , ἐμπεριλαμβάνω δέ πνεῦμα , καθά πυκνόω καί διαδίδωμι πως . ἤ μίξις τις ἀνάγκη λαμβάνω , ἐν ὑγρότης τε καί σωματικός ὄγκος ἀναστρέφω ; οὐ ἄρα λεπτός , εἴπερ μείγνυμι . καί μήν εὔλογος γε ὁ πρῶτος δεκτικός ψυχή , εἰ μή ἄρα καί ὁ ψυχή τοιοῦτος , καί οὐ καθαρός τις καί ἀμιγής . || ὁ ἀρτηρία μόνος εἰμί δεκτικός πνεῦμα , ὁ δέ νεῦρον οὐ . διαφέρω δέ καί ὅτι ὁ μέν νεῦρον ἔχω τάσις , ὁ δέ ἀρτηρία ταχύς διαρρήγνυμι , καθά καί ὁ φλέψ . ὁ δέ δέρμα ἐκ φλέψ καί νεῦρον καί ἀρτηρία , ἐκ φλέψ μέν ὅτι κεντάω αἷμα ἀναδίδωμι , ἐκ νεῦρον δέ ὅτι τάσις ἔχω , ἐκ ἀρτηρία δέ ὅτι διαπνοή ἔχω . μόνος γάρ δεκτικός πνεῦμα ὁ ἀρτηρία . ὁ δέ φλέψ ἔχω πόρος , ἐν ὅς ὁ θερμός εἰμί ὥσπερ ἐν χαλκεῖον θερμαίνω ὁ αἷμα · φύσις γάρ οὐ εἰμί θερμός , ἀλλά ὥσπερ ὁ τηκτός διαχέω · διό καί πήγνυμι ὁ ἀρτηρία , καί ἔχω ὑγρότης καί ἐν ἑαυτοῦ καί ἐν ὁ χιτών ὁ περιέχω ὁ κοίλωμα . φανερός δέ ἐκ τε ὁ ἀνατομή εἰμί , καί ὅτι εἰς ὁ ἔντερον καί εἰς ὁ κοιλία ὁ τε φλέψ καί ὁ ἀρτηρία συνάπτω , ὅς ἔοικα εἰμί ὁ . τροφή ἕλκω . ἐκ δέ ὁ φλέψ εἰς ὁ σάρξ διαδίδωμι ὁ τροφή , οὐ κατά ὁ πλάγιος ἀλλά κατά ὁ στόμα , καθά σωλήν . ἀποτείνω γάρ ἐκ ὁ πλάγιον φλέψ φλέβιον λεπτός ἐκ ὁ μέγας φλέψ καί ὁ ἀρτηρία παρά ἕκαστος πλευρά , καί ἀρτηρία καί φλέψ παράκειμαι · καί ὁ ὀστέον δέ καθάπτω ὁ νεῦρον καί ὁ φλέψ καί εἰς μέσος καί εἰς ὁ συμβολή ὁ κεφαλή , διά ὅς ὁ τροφή δέχομαι ὁ ἰχθῦς καί ἀναπνέω · εἰ δέ μή ἀναπνέω , ἐξαιρέω ἄν ἐκ ὁ ὑγρός εὐθύς θνῄσκω . ὁ δέ φλέψ καί ὁ ἀρτηρία συνάπτω εἰς ἀλλήλων καί ὁ αἴσθησις φανερός εἰμί . οὗτος δέ οὐ ἄν συμβαίνω , εἰ μή δέω καί ὁ ὑγρός πνεῦμα καί ὁ πνεῦμα ὑγρός , ὁ θερμός εἰμί ἐν νεῦρον καί ἀρτηρία καί φλέψ , θερμός δέ καί οἷος φλεβώδης ὁ ἐν ὁ νεῦρον . || ἄτοπος οὖν ὁ ὁ πνεῦμα χώρα ὁ θερμός , ἄλλος τε καί κατάψυξις χάριν . εἰ δέ ποιέω καί οἷος ἀναζωπυρέω θερμός ὁ θερμός , γίγνομαι ἄν . ἔτι πᾶς ὁ ἔχω θερμότης σύμφυτος πῶς ὁ διαμονή , μηδείς ἀντίκειμαι μηδέ καταψύχω ; ὅτι γάρ πᾶς δέω κατάψυξις , σχεδόν φανερός ὁ ὁ αἷμα κατέχω ἐν ὁ φλέψ ὁ θερμός οἷος ἀποστέγω · διό καί ὅταν ἐκρέω , μεθίημι τε καί θνῄσκω , ὁ ὁ ἧπαρ οὐ ἔχω οὐδείς ἀρτηρία