aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-spiritu 9
9 Οἱ ἀναιροῦντες ὡς οὐ τὸ θερμὸν τὸ ἐργαζόμενον ἐν τοῖς σώμασιν , ἢ ὅτι μία τις φορὰ καὶ δύναμις ἡ τμητικὴ τοῦ πυρός , οὐ καλῶς λέγουσιν . οὐδὲ γὰρ ὅλα τοῖς ἀψύχοις ταὐτὸ ποιεῖ πᾶσιν , ἀλλὰ τὰ μὲν πυκνοῖ , τὰ δὲ μανοῖ , καὶ τήκει , τὰ δὲ πήγνυσιν . ἐν δὲ δὴ τοῖς ἐμψύχοις οὕτως ὑποληπτέον , ὥσπερ φύδεως πῦρ ζητοῦντα , καθάπερ τέχνης · καὶ γὰρ ἐν ταῖς τέχναις ἕτερον τὸ χρυσοχοϊκὸν καὶ τὸ χαλκευτικὸν καὶ τὸ τεκτονικὸν πῦρ ἀποτελεῖ , καὶ τὸ μαγειρικόν . ἴσως δʼ ἀληθέστερον ὅτι αἱ τέχναι · χρῶνται γὰρ ὥσπερ ὀργάνῳ μαλάττουσαι καὶ τήκουσαι καὶ ξηραίνουσαι , ἔνια δὲ καὶ ῥυθμίζουσαι . τὸ αὐτὸ δὴ τοῦτο καὶ αἱ φύσεις · ὅθεν δὴ καὶ αἱ πρὸς ἄλληλα διαφοραί . διὸ γελοῖον πρὸς τὸ ἔξω κρίνειν · εἴτε γὰρ διακρῖνον εἴτε λεπτῦνον εἴθʼ ὁτιδήποτʼ ἐστὶ τὸ θερμαίνεσθαι καὶ πυροῦσθαι , διάφορα ἕξει τὰ ἔργα τοῖς χρωμένοις . ἀλλʼ αἱ μὲν τέχναι ὡς ὀργάνῳ χρῶνται , ἡ δὲ φύσις ἅμα καὶ ὡς ὕλῃ . οὐ δὴ τοῦτο χαλεπόν , ἀλλὰ μᾶλλον τὸ τὴν φύσιν αὐτὴν νοῆσαι τὴν χρωμένην , ἥτις ἅμα τοῖς αἰσθητοῖς πάθεσι καὶ τὸν ῥυθμὸν ἀποδώσει . τοῦτο γὰρ οὐκέτι πυρὸς οὐδὲ πνεύματος . τούτοις δὴ καταμεμεῖχθαι τοιαύτην δύναμιν θαυμαστόν . ἔτι δὲ τοῦτο θαυμαστὸν ταὐτὸν καὶ περὶ ψυχῆς · ἐν τούτοις γὰρ ὑπάρχει . διόπερ οὐ κακῶς εἰς ταὐτόν , ἢ ἀπλῶς ἢ μόριόν τι τὸ δημιουργοῦν , καὶ τὸ τὴν κίνησιν ἀεὶ τὴν ὁμοίαν ὑπάρχειν ἐνεργοῦν . καὶ γὰρ ἡ φύσις , ἀφʼ ἧς καὶ ἡ γένεσις . ἀλλὰ δὴ τίς ἡ διαφορὰ τοῦ καθʼ ἕκαστον θερμοῦ , εἴθʼ ὡς ὄργανον εἴθʼ ὡς ὕλην εἴθʼ ὡς ἄμφω ; πυρὸς γὰρ διαφοραὶ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον . τοῦτο δὲ σχεδὸν ὥσπερ ἐν μίξει καὶ ἀμιξίᾳ · τὸ γὰρ καθαρώτερον μᾶλλον . ὁ αὐτὸς δὲ λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπλῶν . ἀνάγκη γάρ , ἐπείπερ ἕτερον ὀστοῦν καὶ σὰρξ ἵππου καὶ βοός , ἢ τῷ ἐξ ἑτέρων εἶναι ἢ τῇ χρήσει διαφέρειν . εἰ μὲν οὖν ἕτερα , τίνες αἱ διαφοραὶ ἑκάστου τῶν ἁπλῶν καὶ τίς ταύτας γὰρ ζητοῦμεν . εἰ δὲ ταὐτά , τοῖς λόγοις ἂν διαφέροι . ἀνάγκη γὰρ δυοῖν θάτερον , καθάπερ ἐν τοῖς ἄλλοις · οἴνου μὲν γὰρ καὶ μέλιτος κρᾶσις διὰ τὸ ὑποκείμενον , οἴνου δʼ αὐτοῦ , εἴπερ ἑτέρα , διὰ τὸν λόγον . διὸ καὶ Ἐμπεδοκλῆς μίαν ἀπλῶς τὴν τοῦ ὀστοῦ φύσιν εἴπερ ἅπαντα τὸν αὐτὸν λόγον ἔχει τῆς μίξεως , ἀδιάφορα ἐχρῆν ἵππου καὶ λέοντος καὶ ἀνθρώπου εἶναι . νῦν δὲ διαφέρει σκληρότητι , μαλακότητι , πυκνότητι , τοῖς ἄλλοις ὁμοίως καὶ σὰρξ καὶ τὰ ἄλλα μόρια . ἔτι δὲ τὰ ἐν τῷ αὐτῷ ζῴῳ διαφέρουσι πυκνότητι καὶ μανότητι καὶ τοῖς ἄλλοις , ὥστʼ οὐχ ἡ αὐτὴ κρᾶσις . παχὺ μὲν γὰρ καὶ λεπτὸν καὶ μέγα καὶ μικρὸν ἂν εἴη ἐν τῷ ποσῷ , σκληρὸν δὲ καὶ πυκνὸν καὶ τὰ ἐναντία τούτοις ἐν τῷ ποιῷ τῷ τῆς μίξεως . ἀναγκαῖον δὲ τοῖς οὕτω λέγουσιν εἰδέναι , πῶς τὸ δημιουργοῦν ἕτερον εἴη ἂν καὶ τῷ τοῦτο πλέον ἢ ἔλαττον εἶναι , καὶ τῷ καθʼ αὐτὸ καὶ τῷ μεμειγμένῳ ἢ ἐν ἄλλῳ πυροῦσθαι . ἅμα γὰρ ἐγκαταμείγνυται καὶ ποιεῖ τὸ τῆς φύσεως . ἄρα ὁ αὐτὸς καὶ περὶ σαρκὸς λόγος · καὶ γὰρ αἱ αὐταὶ διαφοραί , σχεδὸν δὲ καὶ περὶ φλεβὸς καὶ ἀρτηρίας καὶ τῶν λοιπῶν . ὥστε δυεῖν θάτερον , ἢ οὐχ εἶς ὁ λόγος τούτων κατὰ τὴν μίξιν , ἢ οὐ σκληρότητι καὶ πυκνότητι καὶ τοῖς ἐναντίοις τοὺς λόγους ληπτέον .
Lemmas: 9 ὁ ἀναιρέω ὡς οὐ ὁ θερμός ὁ ἐργάζομαι ἐν ὁ σῶμα , ἤ ὅτι εἷς τις φορά καί δύναμις ὁ τμητικός ὁ πῦρ , οὐ καλός λέγω . οὐδέ γάρ ὅλος ὁ ἄψυχος αὐτός ποιέω πᾶς , ἀλλά ὁ μέν πυκνόω , ὁ δέ μανόω , καί τήκω , ὁ δέ πήγνυμι . ἐν δέ δή ὁ ἔμψυχος οὕτως ὑπολαμβάνω , ὥσπερ φύδεως πῦρ ζητέω , καθά τέχνη · καί γάρ ἐν ὁ τέχνη ἕτερος ὁ χρυσοχοικός καί ὁ χαλκευτικός καί ὁ τεκτονικός πῦρ ἀποτελέω , καί ὁ μαγειρικός . ἴσως δέ ἀληθής ὅτι ὁ τέχνη · χράω γάρ ὥσπερ ὄργανον μαλάσσω καί τήκω καί ξηραίνω , ἔνιοι δέ καί ῥυθμίζω . ὁ αὐτός δή οὗτος καί ὁ φύσις · ὅθεν δή καί ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά . διό γέλοιος πρός ὁ ἔξω κρίνω · εἴτε γάρ διακρίνω εἴτε λεπτύνω εἴτε ὅστις εἰμί ὁ θερμαίνω καί πυρόω , διάφορος ἔχω ὁ ἔργον ὁ χράω . ἀλλά ὁ μέν τέχνη ὡς ὄργανον χράω , ὁ δέ φύσις ἅμα καί ὡς ὕλη . οὐ δή οὗτος χαλεπός , ἀλλά μάλα ὁ ὁ φύσις αὐτός νοέω ὁ χράω , ὅστις ἅμα ὁ αἰσθητός πάθος καί ὁ ῥυθμός ἀποδίδωμι . οὗτος γάρ οὐκέτι πῦρ οὐδέ πνεῦμα . οὗτος δή καταμείγνυμι τοιοῦτος δύναμις θαυμαστός . ἔτι δέ οὗτος θαυμαστός αὐτός καί περί ψυχή · ἐν οὗτος γάρ ὑπάρχω . διόπερ οὐ κακός εἰς αὐτός , ἤ ἀπλόος ἤ μόριον τις ὁ δημιουργέω , καί ὁ ὁ κίνησις ἀεί ὁ ὅμοιος ὑπάρχω ἐνεργέω . καί γάρ ὁ φύσις , ἀπό ὅς καί ὁ γένεσις . ἀλλά δή τίς ὁ διαφορά ὁ κατά ἕκαστος θερμός , εἴτε ὡς ὄργανον εἴτε ὡς ὕλη εἴτε ὡς ἄμφω ; πῦρ γάρ διαφορά κατά ὁ μάλα καί ἥσσων . οὗτος δέ σχεδόν ὥσπερ ἐν μίξις καί ἀμιξία · ὁ γάρ καθαρός μάλα . ὁ αὐτός δέ λόγος καί ἐπί ὁ ἄλλος ἁπλόος . ἀνάγκη γάρ , ἐπεί ἕτερος ὀστέον καί σάρξ ἵππος καί βοῦς , ἤ ὁ ἐκ ἕτερος εἰμί ἤ ὁ χρῆσις διαφέρω . εἰ μέν οὖν ἕτερος , τίς ὁ διαφορά ἕκαστος ὁ ἁπλόος καί τίς οὗτος γάρ ζητέω . εἰ δέ αὐτός , ὁ λόγος ἄν διαφέρω . ἀνάγκη γάρ δύο ἕτερος , καθά ἐν ὁ ἄλλος · οἶνος μέν γάρ καί μέλι κρᾶσις διά ὁ ὑπόκειμαι , οἶνος δέ αὐτός , εἴπερ ἕτερος , διά ὁ λόγος . διό καί Ἐμπεδοκλῆς εἷς ἀπλόος ὁ ὁ ὀστέον φύσις εἴπερ ἅπας ὁ αὐτός λόγος ἔχω ὁ μίξις , ἀδιάφορος χρή ἵππος καί λέων καί ἄνθρωπος εἰμί . νῦν δέ διαφέρω σκληρότης , μαλακότης , πυκνότης , ὁ ἄλλος ὅμοιος καί σάρξ καί ὁ ἄλλος μόριον . ἔτι δέ ὁ ἐν ὁ αὐτός ζῷον διαφέρω πυκνότης καί μανότης καί ὁ ἄλλος , ὥστε οὐ ὁ αὐτός κρᾶσις . παχύς μέν γάρ καί λεπτός καί μέγας καί μικρός ἄν εἰμί ἐν ὁ πός , σκληρός δέ καί πυκνός καί ὁ ἐναντίος οὗτος ἐν ὁ ποιός ὁ ὁ μίξις . ἀναγκαῖος δέ ὁ οὕτως λέγω οἶδα , πῶς ὁ δημιουργέω ἕτερος εἰμί ἄν καί ὁ οὗτος πολύς ἤ ἐλαχύς εἰμί , καί ὁ κατά αὐτός καί ὁ μείγνυμι ἤ ἐν ἄλλος πυρόω . ἅμα γάρ ἐγκαταμίγνυμαι καί ποιέω ὁ ὁ φύσις . ἄρα ὁ αὐτός καί περί σάρξ λόγος · καί γάρ ὁ αὐτός διαφορά , σχεδόν δέ καί περί φλέψ καί ἀρτηρία καί ὁ λοιπός . ὥστε δύο ἕτερος , ἤ οὐ εἰμί ὁ λόγος οὗτος κατά ὁ μίξις , ἤ οὐ σκληρότης καί πυκνότης καί ὁ ἐναντίος ὁ λόγος λαμβάνω .