ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.1
ἘΠΕΙ δὲ περὶ ψυχῆς καθ’ αὑτὴν διώρισται καὶ περὶ τῶν δυνάμεων ἑκάστης κατὰ μόριον αὐτῆς , ἐχόμενον ἐστι ποιήσασθαι τὴν ἐπίσκεψιν περὶ τῶν ζῴων καὶ τῶν ζωὴν ἐχόντων ἁπάντων , τίνες εἰσὶν ἴδιαι καὶ τίνες κοιναὶ πράξεις αὐτῶν . Τὰ μὲν οὖν εἰρημένα περὶ ψυχῆς ὑποκείσθω , περὶ δὲ τῶν λοιπῶν λέγωμεν , καὶ πρῶτον περὶ τῶν πρώτων .
Lemmas: ἐπεί δέ περί ψυχή κατά ἑαυτοῦ διορίζω καί περί ὁ δύναμις ἕκαστος κατά μόριον αὐτός , ἔχω εἰμί ποιέω ὁ ἐπίσκεψις περί ὁ ζῷον καί ὁ ζωή ἔχω ἅπας , τίς εἰμί ἴδιος καί τίς κοινός πρᾶξις αὐτός . ὁ μέν οὖν λέγω περί ψυχή ὑπόκειμαι , περί δέ ὁ λοιπός λέγω , καί πρῶτος περί ὁ πρῶτος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.2
Φαίνεται δὲ τὰ μέγιστα , καὶ τὰ κοινὰ καὶ τὰ ἴδια τῶν ζῴων , κοινὰ τῆς ψυχῆς ὄντα καὶ τοῦ σώματος , οἷον αἴσθησις καὶ μνήμη καὶ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία καὶ ὅλως ὄρεξις , καὶ πρὸς τούτοις ἡδονή τε καὶ λύπη · καὶ γὰρ ταῦτα σχεδὸν ὑπάρχει πᾶσι τοῖς ζῴοις .
Lemmas: φαίνω δέ ὁ μέγας , καί ὁ κοινός καί ὁ ἴδιος ὁ ζῷον , κοινός ὁ ψυχή εἰμί καί ὁ σῶμα , οἷος αἴσθησις καί μνήμη καί θυμός καί ἐπιθυμία καί ὅλος ὄρεξις , καί πρός οὗτος ἡδονή τε καί λύπη · καί γάρ οὗτος σχεδόν ὑπάρχω πᾶς ὁ ζῷον .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.3
Πρὸς δὲ τούτοις τὰ μὲν πάντων ἐστὶ τῶν μετεχόντων ζωῆς κοινά , τὰ δὲ τῶν ζῴων ἐνίοις . Τυγχάνουσι δὲ τούτων τὰ μέγιστα τέτταρες οὖσαι συζυγίαι τὸν ἀριθμόν , οἷον ἐγρήγορσις καὶ ὕπνος , καὶ νεότης καὶ γῆρας , καὶ ἀναπνοὴ καὶ ἐκπνοή , καὶ ζωὴ καὶ θάνατος · περὶ ὧν θεωρητέον , τί τε ἕκαστον αὐτῶν , καὶ διὰ τίνας αἰτίας συμβαίνει .
Lemmas: πρός δέ οὗτος ὁ μέν πᾶς εἰμί ὁ μετέχω ζωή κοινός , ὁ δέ ὁ ζῷον ἔνιοι . τυγχάνω δέ οὗτος ὁ μέγας τέσσαρες εἰμί συζυγία ὁ ἀριθμός , οἷος ἐγρήγορσις καί ὕπνος , καί νεότης καί γῆρας , καί ἀναπνοή καί ἐκπνοή , καί ζωή καί θάνατος · περί ὅς θεωρέω , τίς τε ἕκαστος αὐτός , καί διά τίς αἰτία συμβαίνω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.4
Φυσικοῦ δὲ καὶ περὶ ὑγιείας καὶ νόσου τὰς πρώτας ἰδεῖν ἀρχάς · οὔτε γὰρ ὑγίειαν οὔτε νόσον οἷόν τε γίνεσθαι τοῖς ἐστερημένοις ζωῆς . Διὸ σχεδὸν τῶν τε περὶ φύσεως οἱ πλεῖστοι καὶ τῶν ἰατρῶν οἱ φιλοσοφωτέρως τὴν τέχνην μετιόντες , οἱ μὲν τελευτῶσιν εἰς τὰ περὶ ἰατρικῆς , οἱ δ’ ἐκ τῶν περὶ φύσεως ἄρχονται περὶ τῆς ἰατρικῆς .
Lemmas: φυσικός δέ καί περί ὑγίεια καί νόσος ὁ πρῶτος ὁράω ἀρχή · οὔτε γάρ ὑγίεια οὔτε νόσος οἷος τε γίγνομαι ὁ στερέω ζωή . διό σχεδόν ὁ τε περί φύσις ὁ πολύς καί ὁ ἰατρός ὁ φιλόσοφος ὁ τέχνη μετέρχομαι , ὁ μέν τελευτάω εἰς ὁ περί ἰατρικός , ὁ δέ ἐκ ὁ περί φύσις ἄρχω περί ὁ ἰατρικός .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.5
Ὅτι δὲ τὰ λεχθέντα κοινὰ τῆς τε ψυχῆς ἐστὶ καὶ τοῦ σώματος , οὐκ ἄδηλον . Πάντα γὰρ τὰ μὲν μετ’ αἰσθήσεως συμβαίνει , τὰ δὲ δι’ αἰσθήσεως · ἔνια δὲ τὰ μὲν πάθη ταύτης ὄντα τυγχάνει , τὰ δ’ ἕξεις , τὰ δὲ φυλακαὶ καὶ σωτηρίαι , τὰ δὲ φθοραὶ καὶ στερήσεις . Ἡ δ’ αἴσθησις ὅτι διὰ σώματος γίνεται τῇ ψυχῇ , δῆλον καὶ διὰ τοῦ λόγου καὶ τοῦ λόγου χωρίς .
Lemmas: ὅτι δέ ὁ λέγω κοινός ὁ τε ψυχή εἰμί καί ὁ σῶμα , οὐ ἄδηλος . πᾶς γάρ ὁ μέν μετά αἴσθησις συμβαίνω , ὁ δέ διά αἴσθησις · ἔνιοι δέ ὁ μέν πάθος οὗτος εἰμί τυγχάνω , ὁ δέ ἕξις , ὁ δέ φυλακή καί σωτηρία , ὁ δέ φθορά καί στέρησις . ὁ δέ αἴσθησις ὅτι διά σῶμα γίγνομαι ὁ ψυχή , δῆλος καί διά ὁ λόγος καί ὁ λόγος χωρίς .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.6
Ἀλλὰ περὶ μὲν αἰσθήσεως καὶ τοῦ αἰσθάνεσθαι , τί ἐστι καὶ διὰ τί συμβαίνει τοῖς ζῴοις τοῦτο τὸ πάθος , εἴρηται πρότερον ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς . Τοῖς δὲ ζῴοις , ᾗ μὲν ζῷον ἕκαστον , ἀνάγκη ὑπάρχειν αἴσθησιν · τούτῳ γὰρ τὸ ζῷον εἶναι καὶ μὴ ζῷον διορίζομεν .
Lemmas: ἀλλά περί μέν αἴσθησις καί ὁ αἰσθάνομαι , τίς εἰμί καί διά τίς συμβαίνω ὁ ζῷον οὗτος ὁ πάθος , λέγω πρότερος ἐν ὁ περί ψυχή . ὁ δέ ζῷον , ᾗ μέν ζῷον ἕκαστος , ἀνάγκη ὑπάρχω αἴσθησις · οὗτος γάρ ὁ ζῷον εἰμί καί μή ζῷον διορίζω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.7
Ἰδίᾳ δ’ ἤδη καθ’ ἕκαστον ἡ μὲν ἁφὴ καὶ γεῦσις ἀκολουθεῖ πᾶσιν ἐξ ἀνάγκης , ἡ μὲν ἁφὴ διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς , ἡ δὲ γεῦσις διὰ τὴν τροφήν · τὸ γὰρ ἡδὺ διακρίνει καὶ τὸ λυπηρὸν αὕτη περὶ τὴν τροφήν , ὥστε τὸ μὲν φεύγειν τὸ δὲ διώκειν , καὶ ὅλως ὁ χυμός ἐστι τοῦ θρεπτικοῦ μορίου πάθος .
Lemmas: ἴδιος δέ ἤδη κατά ἕκαστος ὁ μέν ἁφή καί γεῦσις ἀκολουθέω πᾶς ἐκ ἀνάγκη , ὁ μέν ἁφή διά ὁ λέγω αἰτία ἐν ὁ περί ψυχή , ὁ δέ γεῦσις διά ὁ τροφή · ὁ γάρ ἡδύς διακρίνω καί ὁ λυπηρός οὗτος περί ὁ τροφή , ὥστε ὁ μέν φεύγω ὁ δέ διώκω , καί ὅλος ὁ χυμός εἰμί ὁ θρεπτικός μόριον πάθος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.8
Αἱ δὲ διὰ τῶν ἔξωθεν αἰσθήσεις τοῖς πορευτικοῖς αὐτῶν , οἷον ὄσφρησις καὶ ἀκοὴ καὶ ὄψις , πᾶσι μὲν τοῖς ἔχουσι σωτηρίας ἕνεκεν ὑπάρχουσιν , ὅπως διώκωσί τε προαισθανόμενα τὴν τροφὴν καὶ τὰ φαῦλα καὶ τὰ φθαρτικὰ φεύγωσι , τοῖς δὲ καὶ φρονήσεως τυγχάνουσι τοῦ εὖ ἕνεκα · πολλὰς γὰρ εἰσαγγέλλουσι διαφοράς , ἐξ ὧν ἥ τε τῶν νοητῶν ἐγγίνεται φρόνησις καὶ ἡ τῶν πρακτῶν .
Lemmas: ὁ δέ διά ὁ ἔξωθεν αἴσθησις ὁ πορευτικός αὐτός , οἷος ὄσφρησις καί ἀκοή καί ὄψις , πᾶς μέν ὁ ἔχω σωτηρία ἕνεκα ὑπάρχω , ὅπως διώκω τε προαισθάνομαι ὁ τροφή καί ὁ φαῦλος καί ὁ φθαρτικός φεύγω , ὁ δέ καί φρόνησις τυγχάνω ὁ εὖ ἕνεκα · πολύς γάρ εἰσαγγέλλω διαφορά , ἐκ ὅς ὁ τε ὁ νοητός ἐγγίγνομαι φρόνησις καί ὁ ὁ πρακτός .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.9
Αὐτῶν δὲ τούτων πρὸς μὲν τὰ ἀναγκαῖα κρείττων ἡ ὄψις καὶ καθ’ αὑτήν , πρὸς δὲ νοῦν καὶ κατὰ συμβεβηκὸς ἡ ἀκοή .
Lemmas: αὐτός δέ οὗτος πρός μέν ὁ ἀναγκαῖος κρατύς ὁ ὄψις καί κατά ἑαυτοῦ , πρός δέ νόος καί κατά συμβαίνω ὁ ἀκοή .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.10
Διαφορὰς μὲν γὰρ πολλὰς εἰσαγγέλλει καὶ παντοδαπὰς ἡ τῆς ὄψεως δύναμις διὰ τὸ πάντα τὰ σώματα μετέχειν χρώματος , ὥστε καὶ τὰ κοινὰ διὰ ταύτης αἰσθάνεσθαι μάλιστα ( λέγω δὲ κοινὰ σχῆμα , μέγεθος , κίνησιν , ἀριθμόν ) · ἡ δ’ ἁκοὴ τὰ τοῦ ψόφου διαφορὰς μόνον , ὀλίγοις δὲ καὶ τὰς τῆς φωνῆς .
Lemmas: διαφορά μέν γάρ πολύς εἰσαγγέλλω καί παντοδαπός ὁ ὁ ὄψις δύναμις διά ὁ πᾶς ὁ σῶμα μετέχω χρῶμα , ὥστε καί ὁ κοινός διά οὗτος αἰσθάνομαι μάλα ( λέγω δέ κοινός σχῆμα , μέγεθος , κίνησις , ἀριθμός ) · ὁ δέ ἀκοή ὁ ὁ ψόφος διαφορά μόνος , ὀλίγος δέ καί ὁ ὁ φωνή .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.11
Κατὰ συμβεβηκὸς δὲ πρὸς φρόνησιν ἡ ἀκοὴ πλεῖστον συμβάλλεται μέρος . Ὁ γὰρ λόγος αἴτιός ἐστι τῆς μαθήσεως ἀκουστὸς ὤν , οὐ καθ’ αὑτὸν ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · ἐξ ὀνομάτων γὰρ σύγκειται , τῶν δ’ ὀνομάτων ἕκαστον σύμβολόν ἐστιν .
Lemmas: κατά συμβαίνω δέ πρός φρόνησις ὁ ἀκοή πολύς συμβάλλω μέρος . ὁ γάρ λόγος αἴτιος εἰμί ὁ μάθησις ἀκουστός εἰμί , οὐ κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβαίνω · ἐκ ὄνομα γάρ σύγκειμαι , ὁ δέ ὄνομα ἕκαστος σύμβολον εἰμί .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 1.12
Διόπερ φρονιμώτεροι τῶν ἐκ γενετῆς ἐστερημένων εἰσὶν ἑκατέρας τῆς αἰσθήσεως οἱ τυφλοὶ τῶν ἐνεῶν καὶ κωφῶν . Περὶ μὲν οὖν τῆς δυνάμεως ἣν ἔχει τῶν αἰσθήσεων ἑκάστη , πρότερον εἴρηται .
Lemmas: διόπερ φρόνιμος ὁ ἐκ γενετή στερέω εἰμί ἑκάτερος ὁ αἴσθησις ὁ τυφλός ὁ ἐνεός καί κωφός . περί μέν οὖν ὁ δύναμις ὅς ἔχω ὁ αἴσθησις ἕκαστος , πρότερος λέγω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.1
Τοῦ δὲ σώματος ἐν οἷς ἐγγίγνεσθαι πέφυκεν αἰσθητηρίοις , ἔνιοι μὲν ζητοῦσι κατὰ τὰ στοιχεῖα τῶν σωμάτων · οὐκ εὐποροῦντες δὲ πρὸς τέτταρα πέντ’ οὔσας συνάγειν , γλίχονται περὶ τῆς πέμπτης .
Lemmas: ὁ δέ σῶμα ἐν ὅς ἐγγίγνομαι φύω αἰσθητήριον , ἔνιοι μέν ζητέω κατά ὁ στοιχεῖον ὁ σῶμα · οὐ εὐπορέω δέ πρός τέσσαρες πέντε εἰμί συνάγω , γλίχομαι περί ὁ πέμπτος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.2
Ποιοῦσι δὲ πάντες τὴν ὄψιν πυρὸς διὰ τὸ πάθους τινὸς ἀγνοεῖν τὴν αἰτίαν · θλιβομένου γὰρ καὶ κινουμένου τοῦ ὀφθαλμοῦ φαίνεται πῦρ ἐκλάμπειν · τοῦτο δ’ ἐν τῷ σκότει πέφυκε συμβαίνειν , ἢ τῶν βλεφάρων ἐπικεκαλυμμένων · γίνεται γὰρ καὶ τότε σκότος . Ἔχει δ’ ἀπορίαν τοῦτο καὶ ἑτέραν .
Lemmas: ποιέω δέ πᾶς ὁ ὄψις πῦρ διά ὁ πάθος τις ἀγνοέω ὁ αἰτία · θλίβω γάρ καί κινέω ὁ ὀφθαλμός φαίνω πῦρ ἐκλάμπω · οὗτος δέ ἐν ὁ σκότος φύω συμβαίνω , ἤ ὁ βλέφαρον ἐπικαλύπτω · γίγνομαι γάρ καί τότε σκότος . ἔχω δέ ἀπορία οὗτος καί ἕτερος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.3
Εἰ γὰρ μὴ ἔστι λανθάνειν αἰσθανόμενον καὶ ὁρῶντα ὁρώμενόν τι , ἀνάγκη ἄρ’ αὐτὸν ἑαυτὸν ὁρᾶν τὸν ὀφθαλμόν . Διὰ τί οὖν ἠρεμοῦντι τοῦτ’ οὐ συμβαίνει ;
Lemmas: εἰ γάρ μή εἰμί λανθάνω αἰσθάνομαι καί ὁράω ὁράω τις , ἀνάγκη ἄρα αὐτός ἑαυτοῦ ὁράω ὁ ὀφθαλμός . διά τίς οὖν ἠρεμέω οὗτος οὐ συμβαίνω ;
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.4
Τὰ δ’ αἴτια τούτου , καὶ τῆς ἀπορίας καὶ τοῦ δοκεῖν πῦρ εἶναι τὴν ὄψιν , ἐντεῦθεν ληπτέον . Τὰ γὰρ λεῖα πέφυκεν ἐν τῷ σκότει λάμπειν , οὐ μέντοι φῶς γε ποιεῖ , τοῦ δ’ ὀφθαλμοῦ τὸ καλούμενον μέλαν καὶ μέσον λεῖον φαίνεται . Φαίνεται δὲ τοῦτο κινουμένου τοῦ ὄμματος διὰ τὸ συμβαίνειν ὥσπερ δύο γίνεσθαι τὸ ἕν . Τοῦτο δ’ ἡ ταχυτὴς ποιεῖ τῆς κινήσεως , ὥστε δοκεῖν ἕτερον εἶναι τὸ ὁρῶν καὶ τὸ ὁρώμενον .
Lemmas: ὁ δέ αἴτιος οὗτος , καί ὁ ἀπορία καί ὁ δοκέω πῦρ εἰμί ὁ ὄψις , ἐντεῦθεν λαμβάνω . ὁ γάρ λεῖος φύω ἐν ὁ σκότος λάμπω , οὐ μέντοι φάος γε ποιέω , ὁ δέ ὀφθαλμός ὁ καλέω μέλας καί μέσος λεῖος φαίνω . φαίνω δέ οὗτος κινέω ὁ ὄμμα διά ὁ συμβαίνω ὥσπερ δύο γίγνομαι ὁ εἷς . οὗτος δέ ὁ ταχυτής ποιέω ὁ κίνησις , ὥστε δοκέω ἕτερος εἰμί ὁ ὁράω καί ὁ ὁράω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.5
Διὸ καὶ οὐ γίνεται , ἂν μὴ ταχέως καὶ ἐν σκότει τοῦτο συμβῇ · τὸ γὰρ λεῖον ἐν τῷ σκότει πέφυκε λάμπειν , οἷον κεφαλαὶ ἰχθύων τινῶν καὶ ὁ τῆς σηπίας θολός · καὶ βραδέως μεταβάλλοντος τοῦ ὄμματος οὐ συμβαίνει ὥστε δοκεῖν ἅμα ἓν καὶ δύο εἶναι τό θ’ ὁρῶν καὶ τὸ ὁρώμενον .
Lemmas: διό καί οὐ γίγνομαι , ἐάν μή ταχύς καί ἐν σκότος οὗτος συμβαίνω · ὁ γάρ λεῖος ἐν ὁ σκότος φύω λάμπω , οἷος κεφαλή ἰχθῦς τις καί ὁ ὁ σηπία θολός · καί βραδύς μεταβάλλω ὁ ὄμμα οὐ συμβαίνω ὥστε δοκέω ἅμα εἷς καί δύο εἰμί ὁ τε ὁράω καί ὁ ὁράω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.6
Ἐκείνως δ’ αὐτὸς αὑτὸν ὁρᾷ ὁ ὀφθαλμός , ὥσπερ καὶ ἐν τῇ ἀνακλάσει , ἐπεὶ εἴ γε πῦρ ἦν , καθάπερ Ἐμπεδοκλῆς φησὶ καὶ ἐν τῷ Τιμαίῳ γέγραπται , καὶ συνέβαινε τὸ ὁρᾶν ἐξιόντος ὥσπερ ἐκ λαμπτῆρος τοῦ φωτός , διὰ τί οὐ καὶ ἐν τῷ σκότει ἑώρα ἂν ἡ ὄψις ;
Lemmas: ἐκεῖνος δέ αὐτός ἑαυτοῦ ὁράω ὁ ὀφθαλμός , ὥσπερ καί ἐν ὁ ἀνάκλασις , ἐπεί εἰ γε πῦρ εἰμί , καθά Ἐμπεδοκλῆς φημί καί ἐν ὁ Τίμαιος γράφω , καί συμβαίνω ὁ ὁράω ἐξέρχομαι ὥσπερ ἐκ λαμπτήρ ὁ φώς , διά τίς οὐ καί ἐν ὁ σκότος ὁράω ἄν ὁ ὄψις ;
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.7
Τὸ δ’ ἀποσβέννυσθαι φάναι ἐν τῷ σκότει ἐξιοῦσαν , ὥσπερ ὁ Τίμαιος λέγει , κενόν ἐστι παντελῶς · τίς γὰρ ἀπόσβεσις φωτός ἐστιν ; Σβέννυται γὰρ ἢ ὑγρῷ ἢ ψυχρῷ τὸ θερμὸν καὶ ξηρόν , οἷον δοκεῖ τό τ’ ἐν τοῖς ἀνθρακώδεσιν εἶναι πῦρ καὶ ἡ φλόξ , ὧν τῷ φωτὶ οὐδέτερον φαίνεται ὑπάρχον .
Lemmas: ὁ δέ ἀποσβέννυμι φημί ἐν ὁ σκότος ἐξέρχομαι , ὥσπερ ὁ Τίμαιος λέγω , κενός εἰμί παντελής · τίς γάρ ἀπόσβεσις φώς εἰμί ; σβέννυμι γάρ ἤ ὑγρός ἤ ψυχρός ὁ θερμός καί ξηρός , οἷος δοκέω ὁ τε ἐν ὁ ἀνθρακώδης εἰμί πῦρ καί ὁ φλόξ , ὅς ὁ φώς οὐδέτερος φαίνω ὑπάρχω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.8
Εἰ δ’ ἄρα ὑπάρχει μὲν ἀλλὰ διὰ τὸ ἠρέμα λανθάνει ἡμᾶς , ἔδει μεθ’ ἡμέραν τε καὶ ἐν τῷ ὕδατι ἀποσβέννυσθαι τὸ φῶς , καὶ ἐν τοῖς πάγοις μᾶλλον γίνεσθαι σκότον · ἡ γοῦν φλὸξ καὶ τὰ πεπυρωμένα σώματα πάσχει τοῦτο · νῦν δ’ οὐδὲν συμβαίνει τοιοῦτον .
Lemmas: εἰ δέ ἄρα ὑπάρχω μέν ἀλλά διά ὁ ἠρέμα λανθάνω ἐγώ , δέω μετά ἡμέρα τε καί ἐν ὁ ὕδωρ ἀποσβέννυμι ὁ φάος , καί ἐν ὁ πάγος μάλα γίγνομαι σκότος · ὁ γοῦν φλόξ καί ὁ πυρόω σῶμα πάσχω οὗτος · νῦν δέ οὐδείς συμβαίνω τοιοῦτος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.9
Ἐμπεδοκλῆς δ’ ἔοικε νομίζοντι ὁτὲ μὲν ἐξιόντος τοῦ φωτός , ὥσπερ εἴρηται πρότερον , βλέπειν · λέγει γοῦν οὕτως . Ὡς δ’ ὅτε τις πρόοδον νοέων ὡπλίσσατο λύχνον , χειμερίην διὰ νύκτα πυρὸς σέλας αἰθομένοιο , ἅψας παντοίων ἀνέμων λαμπτῆρας ἀμουργούς , οἵτ’ ἀνέμων μὲν πνεῦμα διασκιδνᾶσιν ἀέντων , φῶς δ’ ἔξω διαθρῶσκον , ὅσον ταναώτερον ἦεν , λάμπεσκεν κατὰ βηλὸν ἀτειρέσιν ἀκτίνεσσιν · ὢς δὲ τότ’ ἐν μήνιγξιν ἐεργμένον ὠγύγιον πῦρ λεπτῇσιν ὀθόνῃσι λοχάζετο κύκλοπα κούρην · αἱ δ’ ὕδατος μὲν βένθος ἀπέστεγον ἀμφινάοντος , πῦρ δ’ ἔξω διαθρῶσκον , ὅσον ταναώτερον ἦεν .
Lemmas: Ἐμπεδοκλῆς δέ ἔοικα νομίζω ὅτε μέν ἐξέρχομαι ὁ φώς , ὥσπερ λέγω πρότερος , βλέπω · λέγω γοῦν οὕτως . ὡς δέ ὅτε τις πρόοδος νοέω ὁπλίζω λύχνος , χειμέριος διά νύξ πῦρ σέλας αἴθω , ἅπτω παντοῖος ἄνεμος λαμπτήρ ἀμουργός , ὅστε ἄνεμος μέν πνεῦμα διασκίδνημι ἄημι , φάος δέ ἔξω διαθρῴσκω , ὅσος ταναός εἰμί , λάμπω κατά βηλός ἀτειρής ἀκτίς · ὡς δέ τότε ἐν μῆνιγξ ἔργω ὠγύγιος πῦρ λεπτός ὀθόνη λοχάζομαι κύκλωψ κόρη · ὁ δέ ὕδωρ μέν βένθος ἀποστέγω ἀμφινάω , πῦρ δέ ἔξω διαθρῴσκω , ὅσος ταναός εἰμί .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.10
Ὁτε μὲν οὖν οὕτως ὁρᾶν φησίν , ὁτὲ δὲ ταῖς ἀπορροίαις ταῖς ἀπὸ τῶν ὁρωμένων . Δημόκριτος δ’ ὅτι μὲν ὕδωρ εἶναί φησι , λέγει καλῶς , ὅτι δ’ οἴεται τὸ ὁρᾶν εἶναι τὴν ἔμφασιν , οὐ καλῶς · τοῦτο μὲν γὰρ συμβαίνει ὅτι τὸ ὄμμα λεῖον , καὶ ἔστιν οὐκ ἐν ἐκείνῳ ἀλλ’ ἐν τῷ ὁρῶντι · ἀνάκλασις γὰρ τὸ πάθος .
Lemmas: ὅτε μέν οὖν οὕτως ὁράω φημί , ὅτε δέ ὁ ἀπόρροια ὁ ἀπό ὁ ὁράω . Δημόκριτος δέ ὅτι μέν ὕδωρ εἰμί φημί , λέγω καλός , ὅτι δέ οἴομαι ὁ ὁράω εἰμί ὁ ἔμφασις , οὐ καλός · οὗτος μέν γάρ συμβαίνω ὅτι ὁ ὄμμα λεῖος , καί εἰμί οὐ ἐν ἐκεῖνος ἀλλά ἐν ὁ ὁράω · ἀνάκλασις γάρ ὁ πάθος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.11
Ἀλλὰ καθόλου περὶ τῶν ἐμφαινομένων καὶ ἀνακλάσεως οὐδέν πω δῆλον ἦν , ὡς ἔοικεν . Ἄτοπον δὲ καὶ τὸ μὴ ἐπελθεῖν αὐτῷ ἀπορῆσαι διὰ τί ὁ ὀφθαλμὸς ὁρᾷ μόνον , τῶν δ’ ἄλλων οὐδὲν ἐν οἷς ἐμφαίνεται τὰ εἴδωλα . Τὸ μὲν οὖν τὴν ὄψιν εἶναι ὕδατος ἀληθὲς μέν , οὐ μέντοι συμβαίνει τὸ ὁρᾶν ᾗ ὕδωρ ἀλλ’ ᾗ διαφανές · ὃ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀέρος κοινόν ἐστιν .
Lemmas: ἀλλά καθόλου περί ὁ ἐμφαίνω καί ἀνάκλασις οὐδείς πω δῆλος εἰμί , ὡς ἔοικα . ἄτοπος δέ καί ὁ μή ἐπέρχομαι αὐτός ἀπορέω διά τίς ὁ ὀφθαλμός ὁράω μόνος , ὁ δέ ἄλλος οὐδείς ἐν ὅς ἐμφαίνω ὁ εἴδωλον . ὁ μέν οὖν ὁ ὄψις εἰμί ὕδωρ ἀληθής μέν , οὐ μέντοι συμβαίνω ὁ ὁράω ᾗ ὕδωρ ἀλλά ᾗ διαφανής · ὅς καί ἐπί ὁ ἀήρ κοινός εἰμί .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.12
Ἀλλ’ εὐφυλακτότερον καὶ εὐπιλητότερον τὸ ὕδωρ τοῦ ἀέρος · διόπερ ἡ κόρη καὶ τὸ ὄμμα ὕδατός ἐστιν . Τοῦτο δὲ καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἔργων δῆλον · φαίνεται γὰρ ὕδωρ τὸ ἐκρέον διαφθειρομένων , καὶ ἔν γε τοῖς πάμπαν ἐμβρύοις τῇ ψυχρότητι ὑπερβάλλον καὶ τῇ λαμπρότητι .
Lemmas: ἀλλά εὐφύλακτος καί εὐπίλητος ὁ ὕδωρ ὁ ἀήρ · διόπερ ὁ κόρη καί ὁ ὄμμα ὕδωρ εἰμί . οὗτος δέ καί ἐπί αὐτός ὁ ἔργον δῆλος · φαίνω γάρ ὕδωρ ὁ ἐκρέω διαφθείρω , καί ἐν γε ὁ πάμπαν ἔμβρυος ὁ ψυχρότης ὑπερβάλλω καί ὁ λαμπρότης .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.13
Καὶ τὸ λευκὸν τοῦ ὄμματος ἐν τοῖς ἔχουσιν αἷμα πῖον καὶ λιπαρόν · ὅπερ διὰ τοῦτ’ ἐστί , πρὸς τὸ διαμένειν τὸ ὑγρὸν ἄπηκτον . Καὶ διὰ τοῦτο τοῦ σώματος ἀρριγότατον ὁ ὀφθαλμός ἐστιν · οὐδεὶς γάρ πω τὸ ἐντὸς τῶν βλεφάρων ἐρρίγωσεν . Τῶν δ’ ἀναίμων σκληρόδερμοι οἱ ὀφθαλμοί εἰσι , καὶ τοῦτο ποιεῖ τὴν σκέπην .
Lemmas: καί ὁ λευκός ὁ ὄμμα ἐν ὁ ἔχω αἷμα πῖος καί λιπαρός · ὅς διά οὗτος εἰμί , πρός ὁ διαμένω ὁ ὑγρός ἄπηκτος . καί διά οὗτος ὁ σῶμα ἄρριγος ὁ ὀφθαλμός εἰμί · οὐδείς γάρ πω ὁ ἐντός ὁ βλέφαρον ῥιγόω . ὁ δέ ἄναιμος σκληρόδερμος ὁ ὀφθαλμός εἰμί , καί οὗτος ποιέω ὁ σκέπη .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.14
Ἄλογον δὲ ὅλως τὸ ἐξιόντι τινὶ τὴν ὄψιν ὁρᾶν , καὶ ἀποτείνεσθαι μέχρι τῶν ἄστρων , ἢ μέχρι τινὸς ἐξιοῦσαν συμφύεσθαι , καθάπερ λέγουσί τινες . Τούτου μὲν γὰρ βέλτιον τὸ ἐν ἀρχῇ συμφύεσθαι τοῦ ὄμματος . Ἀλλὰ καὶ τοῦτο εὔηθες · τό τε γὰρ συμφύεσθαι τί ἐστι φωτὶ πρὸς φῶς ; Ἣ πῶς οἷόν θ’ ὑπάρχειν ; Οὐ γὰρ τῷ τυχόντι συμφύεται τὸ τυχόν .
Lemmas: ἄλογος δέ ὅλος ὁ ἐξέρχομαι τις ὁ ὄψις ὁράω , καί ἀποτείνω μέχρι ὁ ἄστρον , ἤ μέχρι τις ἐξέρχομαι συμφύω , καθά λέγω τις . οὗτος μέν γάρ ἀγαθός ὁ ἐν ἀρχή συμφύω ὁ ὄμμα . ἀλλά καί οὗτος εὐήθης · ὁ τε γάρ συμφύω τίς εἰμί φώς πρός φάος ; ὁ πῶς οἷος τε ὑπάρχω ; οὐ γάρ ὁ τυγχάνω συμφύω ὁ τυγχάνω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.15
Τό τ’ ἐντὸς τῷ ἐκτὸς πῶς ; Ἡ γὰρ μῆνιγξ μεταξύ ἐστιν . Περὶ μὲν οὖν τοῦ ἄνευ φωτὸς μὴ ὁρᾶν εἴρηται ἐν ἄλλοις · ἀλλ’ εἴτε φῶς εἴτ’ ἀήρ ἐστι τὸ μεταξὺ τοῦ ὁρωμένου καὶ τοῦ ὄμματος , ἡ διὰ τούτου κίνησίς ἐστιν ἡ ποιοῦσα τὸ ὁρᾶν . Καὶ εὐλόγως τὸ ἐντός ἐστιν ὕδατος · διαφανὲς γὰρ τὸ ὕδωρ .
Lemmas: ὁ τε ἐντός ὁ ἐκτός πῶς ; ὁ γάρ μήνιγξ μεταξύ εἰμί . περί μέν οὖν ὁ ἄνευ φώς μή ὁράω λέγω ἐν ἄλλος · ἀλλά εἴτε φάος εἴτε ἀήρ εἰμί ὁ μεταξύ ὁ ὁράω καί ὁ ὄμμα , ὁ διά οὗτος κίνησις εἰμί ὁ ποιέω ὁ ὁράω . καί εὔλογος ὁ ἐντός εἰμί ὕδωρ · διαφανής γάρ ὁ ὕδωρ .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.16
Ὁρᾶται δὲ ὥσπερ καὶ ἔξω οὐκ ἄνευ φωτός , οὕτω καὶ ἐντός · διαφανὲς ἄρα δεῖ εἶναι . Καὶ ἀνάγκη ὕδωρ εἶναι , ἐπειδὴ οὐκ ἀήρ . Οὐ γὰρ ἐπὶ τοῦ ἐσχάτου ὄμματος ἡ ψυχὴ ἢ τῆς ψυχῆς τὸ αἰσθητήριόν ἐστιν , ἀλλὰ δῆλον ὅτι ἐντός · διόπερ ἀνάγκη διαφανὲς εἶναι καὶ δεκτικὸν φωτὸς τὸ ἐντὸς τοῦ ὄμματος .
Lemmas: ὁράω δέ ὥσπερ καί ἔξω οὐ ἄνευ φώς , οὕτως καί ἐντός · διαφανής ἄρα δέω εἰμί . καί ἀνάγκη ὕδωρ εἰμί , ἐπειδή οὐ ἀήρ . οὐ γάρ ἐπί ὁ ἔσχατος ὄμμα ὁ ψυχή ἤ ὁ ψυχή ὁ αἰσθητήριον εἰμί , ἀλλά δῆλος ὅτι ἐντός · διόπερ ἀνάγκη διαφανής εἰμί καί δεκτικός φώς ὁ ἐντός ὁ ὄμμα .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.17
Καὶ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν συμβαινόντων δῆλον · ἤδη γάρ τισι πληγεῖσιν ἐν πολέμῳ παρὰ τὸν κρόταφον οὕτως ὥστ’ ἐκτμηθῆναι τοὺς πόρους τοῦ ὄμματος , ἔδοξε γενέσθαι σκότος ὥσπερ λύχνου ἀποσβεσθέντος , διὰ τὸ οἷον λαμπτῆρά τινα ἀποτμηθῆναι τὸ διαφανές , τὴν καλουμένην κόρην .
Lemmas: καί οὗτος καί ἐπί ὁ συμβαίνω δῆλος · ἤδη γάρ τις πλήσσω ἐν πόλεμος παρά ὁ κρόταφος οὕτως ὥστε ἐκτέμνω ὁ πόρος ὁ ὄμμα , δοκέω γίγνομαι σκότος ὥσπερ λύχνος ἀποσβέννυμι , διά ὁ οἷος λαμπτήρ τις ἀποτέμνω ὁ διαφανής , ὁ καλέω κόρη .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.18
Ὤστ’ εἴπερ τούτων τι συμβαίνει , καθάπερ λέγομεν , φανερὸν ὡς δεῖ τοῦτον τὸν τρόπον ἀποδιδόναι καὶ προσάπτειν ἕκαστον τῶν αἰσθητηρίων ἑνὶ τῶν στοιχείων . Τοῦ μὲν ὄμματος τὸ ὁρατικὸν ὕδατος ὑποληπτέον , ἀέρος δὲ τὸ τῶν ψόφων αἰσθητικόν , πυρὸς δὲ τὴν ὄσφρησιν .
Lemmas: ὥστε εἴπερ οὗτος τις συμβαίνω , καθά λέγω , φανερός ὡς δέω οὗτος ὁ τρόπος ἀποδίδωμι καί προσάπτω ἕκαστος ὁ αἰσθητήριον εἷς ὁ στοιχεῖον . ὁ μέν ὄμμα ὁ ὁρατικός ὕδωρ ὑπολαμβάνω , ἀήρ δέ ὁ ὁ ψόφος αἰσθητικός , πῦρ δέ ὁ ὄσφρησις .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.19
Ὃ γὰρ ἐνεργείᾳ ἡ ὄσφρησις , τοῦτο δυνάμει τὸ ὀσφραντικόν · τὸ γὰρ αἰσθητὸν ἐνεργεῖν ποιεῖ τὴν αἴσθησιν , ὥσθ’ ὑπάρχειν ἀνάγκη αὐτὴν δυνάμει πρότερον . Ἡ δ’ ὀσμὴ καπνώδης τίς ἐστιν ἀναθυμίασις , ἡ δ’ ἀναθυμίασις ἡ καπνώδης ἐκ πυρός .
Lemmas: ὅς γάρ ἐνέργεια ὁ ὄσφρησις , οὗτος δύναμις ὁ ὀσφραντικός · ὁ γάρ αἰσθητός ἐνεργέω ποιέω ὁ αἴσθησις , ὥστε ὑπάρχω ἀνάγκη αὐτός δύναμις πρότερος . ὁ δέ ὀσμή καπνώδης τις εἰμί ἀναθυμίασις , ὁ δέ ἀναθυμίασις ὁ καπνώδης ἐκ πῦρ .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.20
Διὸ καὶ τῷ περὶ τὸν ἐγκέφαλον τόπῳ τὸ τῆς ὀσφρήσεως αἰσθητήριόν ἐστιν ἴδιον · δυνάμει γὰρ θερμὴ ἡ τοῦ ψυχροῦ ὕλη ἐστίν . Καὶ ἡ τοῦ ὄμματος γένεσις τὸν αὐτὸν ἔχει τρόπον · ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου γὰρ συνέστηκεν · οὗτος γὰρ ὑγρότατος καὶ ψυχρότατος τῶν ἐν τῷ σώματι μορίων ἐστίν .
Lemmas: διό καί ὁ περί ὁ ἐγκέφαλος τόπος ὁ ὁ ὄσφρησις αἰσθητήριον εἰμί ἴδιος · δύναμις γάρ θερμός ὁ ὁ ψυχρός ὕλη εἰμί . καί ὁ ὁ ὄμμα γένεσις ὁ αὐτός ἔχω τρόπος · ἀπό ὁ ἐγκέφαλος γάρ συνίστημι · οὗτος γάρ ὑγρός καί ψυχρός ὁ ἐν ὁ σῶμα μόριον εἰμί .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 2.21
Τὸ δ’ ἁπτικὸν γῆς . Τὸ δὲ γευστικὸν εἶδός τι ἁφῆς ἐστίν . Καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τῇ καρδίᾳ τὸ αἰσθητήριον αὐτῶν , τῆς τε γεύσεως καὶ τῆς ἁφῆς · ἀντίκειται γὰρ τῷ ἐγκεφάλῳ αὕτη , καὶ ἔστι θερμότατον τῶν μορίων . Καὶ περὶ μὲν τῶν αἰσθητικῶν τοῦ σώματος μορίων ἔστω τοῦτον τὸν τρόπον διωρισμένα .
Lemmas: ὁ δέ ἁπτικός γῆ . ὁ δέ γευστικός εἶδος τις ἁφή εἰμί . καί διά οὗτος πρός ὁ καρδία ὁ αἰσθητήριον αὐτός , ὁ τε γεῦσις καί ὁ ἁφή · ἀντίκειμαι γάρ ὁ ἐγκέφαλος οὗτος , καί εἰμί θερμός ὁ μόριον . καί περί μέν ὁ αἰσθητικός ὁ σῶμα μόριον εἰμί οὗτος ὁ τρόπος διορίζω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.1
Περὶ δὲ τῶν αἰσθητῶν τῶν καθ’ ἕκαστον αἰσθητήριον , οἷον λέγω χρώματος καὶ ψόφου καὶ ὀσμῆς καὶ χυμοῦ καὶ ἁφῆς , καθόλου μὲν εἴρηται ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς , τί τὸ ἔργον αὐτῶν καὶ τί τὸ ἐνεργεῖν καθ’ ἕκαστον τῶν αἰσθητηρίων · τί δέ ποτε δεῖ λέγειν ὁτιοῦν αὐτῶν , οἷον τί χρῶμα ἢ τί ψόφον ἢ τί ὀσμὴν ἢ χυμόν , ὁμοίως δὲ καὶ περὶ ἁφῆς , ἐπισκεπτέον , καὶ πρῶτον περὶ χρώματος .
Lemmas: περί δέ ὁ αἰσθητός ὁ κατά ἕκαστος αἰσθητήριον , οἷος λέγω χρῶμα καί ψόφος καί ὀσμή καί χυμός καί ἁφή , καθόλου μέν λέγω ἐν ὁ περί ψυχή , τίς ὁ ἔργον αὐτός καί τίς ὁ ἐνεργέω κατά ἕκαστος ὁ αἰσθητήριον · τίς δέ ποτέ δέω λέγω ὁστισοῦν αὐτός , οἷος τίς χρῶμα ἤ τίς ψόφος ἤ τίς ὀσμή ἤ χυμός , ὅμοιος δέ καί περί ἁφή , ἐπισκοπέω , καί πρῶτος περί χρῶμα .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.2
Ἔστι μὲν οὖν ἕκαστον διχῶς λεγόμενον , τὸ μὲν ἐνεργείᾳ τὸ δὲ δυνάμει . Τὸ μὲν οὖν ἐνεργείᾳ χρῶμα καὶ ὁ ψόφος πῶς ἐστὶ τὸ αὐτὸ ἢ ἕτερον ταῖς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεσιν , οἷον ὁράσει καὶ ἀκούσει , εἴρηται ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς · τί δὲ ἕκαστον αὐτῶν ὂν ποιήσει τὴν αἴσθησιν καὶ τὴν ἐνέργειαν , νῦν λέγωμεν .
Lemmas: εἰμί μέν οὖν ἕκαστος διχῶς λέγω , ὁ μέν ἐνέργεια ὁ δέ δύναμις . ὁ μέν οὖν ἐνέργεια χρῶμα καί ὁ ψόφος πῶς εἰμί ὁ αὐτός ἤ ἕτερος ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις , οἷος ὅρασις καί ἄκουσις , λέγω ἐν ὁ περί ψυχή · τίς δέ ἕκαστος αὐτός εἰμί ποιέω ὁ αἴσθησις καί ὁ ἐνέργεια , νῦν λέγω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.3
Ὥσπερ οὖν εἴρηται περὶ φωτὸς ἐν ἐκείνοις , ὅτι ἐστὶ χρῶμα τοῦ διαφανοῦς κατὰ συμβεβηκός · ὅταν γὰρ ἐνῇ τι πυρῶδες ἐν διαφανεῖ , ἡ μὲν παρουσία φῶς , ἡ δὲ στέρησίς ἐστι σκότος .
Lemmas: ὥσπερ οὖν λέγω περί φώς ἐν ἐκεῖνος , ὅτι εἰμί χρῶμα ὁ διαφανής κατά συμβαίνω · ὅταν γάρ ἔνειμι τις πυρώδης ἐν διαφανής , ὁ μέν παρουσία φάος , ὁ δέ στέρησις εἰμί σκότος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.4
Ὃ δὲ λέγομεν διαφανές , οὐκ ἔστιν ἴδιον ἀέρος ἢ ὕδατος οὐδ’ ἄλλου τῶν οὕτω λεγομένων σωμάτων , ἀλλά τίς ἐστι κοινὴ φύσις καὶ δύναμις , ἣ χωριστὴ μὲν οὐκ ἔστιν , ἐν τούτοις δ’ ἐστί , καὶ τοῖς ἄλλοις σώμασιν ἐνυπάρχει , τοῖς μὲν μᾶλλον τοῖς δ’ ἧττον . Ὥσπερ οὖν καὶ τῶν σωμάτων ἀνάγκη τι εἶναι ἔσχατον , καὶ ταύτης .
Lemmas: ὅς δέ λέγω διαφανής , οὐ εἰμί ἴδιος ἀήρ ἤ ὕδωρ οὐδέ ἄλλος ὁ οὕτως λέγω σῶμα , ἀλλά τίς εἰμί κοινός φύσις καί δύναμις , ὅς χωριστός μέν οὐ εἰμί , ἐν οὗτος δέ εἰμί , καί ὁ ἄλλος σῶμα ἐν-ὑπάρχω , ὁ μέν μάλα ὁ δέ ἥσσων . ὥσπερ οὖν καί ὁ σῶμα ἀνάγκη τις εἰμί ἔσχατος , καί οὗτος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.5
Ἡ μὲν οὖν τοῦ φωτὸς φύσις ἐν ἀορίστῳ τῷ διαφανεῖ ἐστίν · τοῦ δ’ ἐν τοῖς σώμασι διαφανοῦς τὸ ἔσχατον , ὅτι μὲν εἴη ἄν τι , δῆλον , ὅτι δὲ τοῦτ’ ἐστὶ τὸ χρῶμα , ἐκ τῶν συμβαινόντων φανερόν . Τὸ γὰρ χρῶμα ἢ ἐν τῷ πέρατί ἐστιν ἢ πέρας · διὸ καὶ οἱ Πυθαγόρειοι τὴν ἐπιφάνειαν χροιὰν ἐκάλουν .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ὁ φώς φύσις ἐν ἀόριστος ὁ διαφανής εἰμί · ὁ δέ ἐν ὁ σῶμα διαφανής ὁ ἔσχατος , ὅτι μέν εἰμί ἄν τις , δῆλος , ὅτι δέ οὗτος εἰμί ὁ χρῶμα , ἐκ ὁ συμβαίνω φανερός . ὁ γάρ χρῶμα ἤ ἐν ὁ πέρας εἰμί ἤ πέρας · διό καί ὁ Πυθαγόρειος ὁ ἐπιφάνεια χροιά καλέω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.6
Ἔστι μὲν γὰρ ἐν τῷ τοῦ σώματος πέρατι , ἀλλ’ οὔ τι τὸ τοῦ σώματος πέρας , ἀλλὰ τὴν αὐτὴν φύσιν δεῖ νομίζειν , ἥπερ καὶ ἔξω χρωματίζεται , ταύτην καὶ ἐντός . Φαίνεται δὲ καὶ ἀὴρ καὶ ὕδωρ χρωματιζόμενα · καὶ γὰρ ἡ αὐγὴ τοιοῦτόν ἐστιν .
Lemmas: εἰμί μέν γάρ ἐν ὁ ὁ σῶμα πέρας , ἀλλά οὐ τις ὁ ὁ σῶμα πέρας , ἀλλά ὁ αὐτός φύσις δέω νομίζω , ὅς καί ἔξω χρωματίζω , οὗτος καί ἐντός . φαίνω δέ καί ἀήρ καί ὕδωρ χρωματίζω · καί γάρ ὁ αὐγή τοιοῦτος εἰμί .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.7
Ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν διὰ τὸ ἐν ἀορίστῳ οὐ τὴν αὐτὴν ἐγγύθεν καὶ προσιοῦσι καὶ πόρρωθεν ἔχει χροιὰν οὔθ’ ὁ ἀὴρ οὔθ’ ἡ θάλαττα · ἐν δὲ τοῖς σώμασιν ἐὰν μὴ τὸ περιέχον ποιῇ τὸ μεταβάλλειν , ὥρισται καὶ ἡ φαντασία τῆς χρόας . Δῆλον ἄρα ὅτι τὸ αὐτὸ κἀκεῖ κἀνθάδε δεκτικὸν τῆς χρόας ἐστίν .
Lemmas: ἀλλά ἐκεῖ μέν διά ὁ ἐν ἀόριστος οὐ ὁ αὐτός ἐγγύθεν καί προσέρχομαι καί πρόσωθεν ἔχω χροιά οὔτε ὁ ἀήρ οὔτε ὁ θάλασσα · ἐν δέ ὁ σῶμα ἐάν μή ὁ περιέχω ποιέω ὁ μεταβάλλω , ὁρίζω καί ὁ φαντασία ὁ χροιά . δῆλος ἄρα ὅτι ὁ αὐτός ἐκεῖ ἐνθάδε δεκτικός ὁ χροιά εἰμί .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.8
Τὸ ἄρα διαφανὲς καθ’ ὅσον ὑπάρχει ἐν τοῖς σώμασιν ( ὑπάρχει δὲ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐν πᾶσι ) χρώματος ποιεῖ μετέχειν . Ἐπεὶ δ’ ἐν πέρατι ἡ χρόα , τούτου ἂν ἐν πέρατι εἴη . Ὥστε χρῶμα ἂν εἴη τὸ τοῦ διαφανοῦς ἐν σώματι ὡρισμένῳ πέρας .
Lemmas: ὁ ἄρα διαφανής κατά ὅσος ὑπάρχω ἐν ὁ σῶμα ( ὑπάρχω δέ μάλα καί ἥσσων ἐν πᾶς ) χρῶμα ποιέω μετέχω . ἐπεί δέ ἐν πέρας ὁ χρώς , οὗτος ἄν ἐν πέρας εἰμί . ὥστε χρῶμα ἄν εἰμί ὁ ὁ διαφανής ἐν σῶμα ὁρίζω πέρας .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.9
Καὶ αὐτῶν δὲ τῶν διαφανῶν , οἷον ὕδατος καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον , καὶ ὅσοις φαίνεται χρῶμα ἴδιον ὑπάρχειν κατὰ τὸ ἔσχατον , ὁμοίως πᾶσιν ὑπάρχει . Ἔστι μὲν οὖν ἐνεῖναι ἐν τῷ διαφανεῖ τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐν τῷ ἀέρι ποιεῖ φῶς , ἔστι δὲ μή , ἀλλ’ ἐστερῆσθαι . Ὥσπερ οὖν ἐκεῖ τὸ μὲν φῶς τὸ δὲ σκότος . οὕτως ἐν τοῖς σώμασιν ἐγγίνεται τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν .
Lemmas: καί αὐτός δέ ὁ διαφανής , οἷος ὕδωρ καί εἰ τις ἄλλος τοιοῦτος , καί ὅσος φαίνω χρῶμα ἴδιος ὑπάρχω κατά ὁ ἔσχατος , ὅμοιος πᾶς ὑπάρχω . εἰμί μέν οὖν ἔνειμι ἐν ὁ διαφανής οὗτος ὅς καί ἐν ὁ ἀήρ ποιέω φάος , εἰμί δέ μή , ἀλλά στερέω . ὥσπερ οὖν ἐκεῖ ὁ μέν φάος ὁ δέ σκότος . οὕτως ἐν ὁ σῶμα ἐγγίγνομαι ὁ λευκός καί ὁ μέλας .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.10
Περὶ δὲ τῶν ἄλλων χρωμάτων ἤδη διελομένους ποσαχῶς ἐνδέχεται γίγνεσθαι λεκτέον . Ἐνδέχεται μὲν γὰρ παρ’ ἄλληλα τιθέμενα τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν , ὥσθ’ ἑκάτερον μὲν εἶναι ἀόρατον διὰ σμικρότητα , τὸ δ’ ἐξ ἀμφοῖν ὁρατὸν οὕτω γίνεσθαι .
Lemmas: περί δέ ὁ ἄλλος χρῶμα ἤδη διαιρέω ποσαχῶς ἐνδέχομαι γίγνομαι λεκτέος . ἐνδέχομαι μέν γάρ παρά ἀλλήλων τίθημι ὁ λευκός καί ὁ μέλας , ὥστε ἑκάτερος μέν εἰμί ἀόρατος διά μικρότης , ὁ δέ ἐκ ἄμφω ὁρατός οὕτως γίγνομαι .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.11
Τοῦτο γὰρ οὔτε λευκὸν οἷόν τε φαίνεσθαι οὔτε μέλαν · ἐπεὶ δ’ ἀνάγκη μέν τι ἔχειν χρῶμα , τούτων δ’ οὐδέτερον δυνατόν , ἀνάγκη μικτόν τι εἶναι καὶ εἶδός τι χρόας ἕτερον .
Lemmas: οὗτος γάρ οὔτε λευκός οἷος τε φαίνω οὔτε μέλας · ἐπεί δέ ἀνάγκη μέν τις ἔχω χρῶμα , οὗτος δέ οὐδέτερος δυνατός , ἀνάγκη μικτός τις εἰμί καί εἶδος τις χροιά ἕτερος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.12
Ἔστι μὲν οὖν οὕτως ὑπολαβεῖν πλείους εἶναι χρόας παρὰ τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν , πολλὰς δὲ τῷ λόγῳ · τρία γὰρ πρὸς δύο , καὶ τρία πρὸς τέτταρα , καὶ κατ’ ἄλλους ἀριθμοὺς ἔστι παρ’ ἄλληλα κεῖσθαι , τὰ δ’ ὅλως κατὰ μὲν λόγον μηδένα , καθ’ ὑπεροχὴν δέ τινα καὶ ἔλλειψιν ἀσύμμετρον , καὶ τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἔχειν ταῦτα ταῖς συμφωνίαις · τὰ μὲν γὰρ ἐν ἀριθμοῖς εὐλογίστοις χρώματα , καθάπερ ἐκεῖ τὰς συμφωνίας , τὰ ἥδιστα τῶν χρωμάτων εἶναι δοκοῦντα , οἷον τὸ ἁλουργὸν καὶ φοινικοῦν καὶ ὀλίγ’ ἄττα τοιαῦτα , δι’ ἥνπερ αἰτίαν καὶ αἱ συμφωνίαι ὀλίγαι , τὰ δὲ μὴ ἐν ἀριθμοῖς τἆλλα χρώματα , ἢ καὶ πάσας τὰς χρόας ἐν ἀριθμοῖς εἶναι , τὰς μὲν τεταγμένας τὰς δὲ ἀτάκτους , καὶ αὐτὰς ταύτας , ὅταν μὴ καθαραὶ ὦσι , διὰ τὸ μὴ ἐν ἀριθμοῖς εἶναι τοιαύτας γίνεσθαι .
Lemmas: εἰμί μέν οὖν οὕτως ὑπολαμβάνω πολύς εἰμί χροιά παρά ὁ λευκός καί ὁ μέλας , πολύς δέ ὁ λόγος · τρεῖς γάρ πρός δύο , καί τρεῖς πρός τέσσαρες , καί κατά ἄλλος ἀριθμός εἰμί παρά ἀλλήλων κεῖμαι , ὁ δέ ὅλος κατά μέν λόγος μηδείς , κατά ὑπεροχή δέ τις καί ἔλλειψις ἀσύμμετρος , καί ὁ αὐτός δή τρόπος ἔχω οὗτος ὁ συμφωνία · ὁ μέν γάρ ἐν ἀριθμός εὐλόγιστος χρῶμα , καθά ἐκεῖ ὁ συμφωνία , ὁ ἡδύς ὁ χρῶμα εἰμί δοκέω , οἷος ὁ ἁλουργός καί φοινίκεος καί ὀλίγος τις τοιοῦτος , διά ὅς αἰτία καί ὁ συμφωνία ὀλίγος , ὁ δέ μή ἐν ἀριθμός ἄλλος χρῶμα , ἤ καί πᾶς ὁ χροιά ἐν ἀριθμός εἰμί , ὁ μέν τάσσω ὁ δέ ἄτακτος , καί αὐτός οὗτος , ὅταν μή καθαρός εἰμί , διά ὁ μή ἐν ἀριθμός εἰμί τοιοῦτος γίγνομαι .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.13
Εἷς μὲν οὖν τρόπος τῆς γενέσεως τῶν χρωμάτων οὗτος , εἷς δὲ τὸ φαίνεσθαι δι’ ἀλλήλων , οἷον ἐνίοτε οἱ γραφῆς ποιοῦσιν , ἑτέραν χρόαν ἐφ’ ἑτέραν ἐναργεστέραν ἐπαλείφουσιν , ὥσπερ ὅταν ἐν ὕδατί τι ἢ ἐν ἀέρι βούλωνται ποιῆσαι φαινόμενον , καὶ οἷον ὁ ἥλιος καθ’ αὑτὸν μὲν λευκὸς φαίνεται , διὰ δ’ ἀχλύος καὶ καπνοῦ φοινικοῦς .
Lemmas: εἷς μέν οὖν τρόπος ὁ γένεσις ὁ χρῶμα οὗτος , εἷς δέ ὁ φαίνω διά ἀλλήλων , οἷος ἐνίοτε ὁ γραφή ποιέω , ἕτερος χροιά ἐπί ἕτερος ἐναργής ἐπαλείφω , ὥσπερ ὅταν ἐν ὕδωρ τις ἤ ἐν ἀήρ βούλομαι ποιέω φαίνω , καί οἷος ὁ ἥλιος κατά ἑαυτοῦ μέν λευκός φαίνω , διά δέ ἀχλύς καί καπνός φοινίκεος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.14
Πολλαὶ δὲ καὶ οὕτως ἔσονται χρόαι τὸν αὐτὸν τρόπον τῷ πρότερον εἰρημένῳ · λόγος γὰρ ἂν εἴη τις τῶν ἐπιπολῆς πρὸς τὰ ἐν βάθει , τὰ δὲ καὶ ὅλως οὐκ ἐν λόγῳ .
Lemmas: πολύς δέ καί οὕτως εἰμί χροιά ὁ αὐτός τρόπος ὁ πρότερος λέγω · λόγος γάρ ἄν εἰμί τις ὁ ἐπιπολή πρός ὁ ἐν βάθος , ὁ δέ καί ὅλος οὐ ἐν λόγος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.15
Τὸ μὲν οὖν , ὥσπερ καὶ οἱ ἀρχαῖοι , λέγειν ἀπορροίας εἶναι τὰς χροίας καὶ ὁρᾶσθαι διὰ τοιαύτην αἰτίαν ἄτοπον · πάντως γὰρ δι’ ἁφῆς ἀναγκαῖον αὐτοῖς ποιεῖν τὴν αἴσθησιν , ὥστ’ εὐθὺς κρεῖττον φάναι τῷ κινεῖσθαι τὸ μεταξὺ τῆς αἰσθήσεως ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ γίνεσθαι τὴν αἴσθησιν , ἁφῇ καὶ μὴ ταῖς ἀπορροίαις .
Lemmas: ὁ μέν οὖν , ὥσπερ καί ὁ ἀρχαῖος , λέγω ἀπόρροια εἰμί ὁ χροια καί ὁράω διά τοιοῦτος αἰτία ἄτοπος · πάντως γάρ διά ἁφή ἀναγκαῖος αὐτός ποιέω ὁ αἴσθησις , ὥστε εὐθύς κρατύς φημί ὁ κινέω ὁ μεταξύ ὁ αἴσθησις ὑπό ὁ αἰσθητός γίγνομαι ὁ αἴσθησις , ἁφή καί μή ὁ ἀπόρροια .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.16
Ἐπὶ μὲν οὖν τῶν παρ’ ἄλληλα κειμένων ἀνάγκη ὥσπερ καὶ μέγεθος λαμβάνειν ἀόρατον , οὕτω καὶ χρόνον ἀναίσθητον , ἵνα λάθωσιν αἱ κινήσεις ἀφικνούμεναι καὶ ἓν δοκῇ εἶναι διὰ τὸ ἅμα φαίνεσθαι . Ἐνταῦθα δὲ οὐδεμία ἀνάγκη , ἀλλὰ τὸ ἐπιπολῆς χρῶμα ἀκίνητον ὂν καὶ κινούμενον ὑπὸ τοῦ ὑποκειμένου οὐχ ὁμοίαν ποιήσει τὴν κίνησιν . Διὸ καὶ ἕτερον φαίνεται καὶ οὔτε λευκὸν οὔτε μέλαν .
Lemmas: ἐπί μέν οὖν ὁ παρά ἀλλήλων κεῖμαι ἀνάγκη ὥσπερ καί μέγεθος λαμβάνω ἀόρατος , οὕτως καί χρόνος ἀναίσθητος , ἵνα λανθάνω ὁ κίνησις ἀφικνέομαι καί εἷς δοκέω εἰμί διά ὁ ἅμα φαίνω . ἐνταῦθα δέ οὐδείς ἀνάγκη , ἀλλά ὁ ἐπιπολή χρῶμα ἀκίνητος εἰμί καί κινέω ὑπό ὁ ὑπόκειμαι οὐ ὅμοιος ποιέω ὁ κίνησις . διό καί ἕτερος φαίνω καί οὔτε λευκός οὔτε μέλας .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.17
Ὥστ’ εἰ μὴ ἐνδέχεται μηδὲν εἶναι μέγεθος ἀόρατον , ἀλλὰ πᾶν ἔκ τινος ἀποστήματος ὁρατόν , καὶ αὕτη τις ἂν εἴη χρωμάτων μίξις . Κἀκείνως δ’ οὐδὲν κωλύει φαίνεσθαί τινα χρόαν κοινὴν τοῖς πόρρωθεν · ὅτι γὰρ οὐκ ἔστιν οὐδὲν μέγεθος ἀόρατον , ἐν τοῖς ὕστερον ἐπισκεπτέον .
Lemmas: ὥστε εἰ μή ἐνδέχομαι μηδείς εἰμί μέγεθος ἀόρατος , ἀλλά πᾶς ἐκ τις ἀπόστημα ὁρατός , καί οὗτος τις ἄν εἰμί χρῶμα μίξις . κἀκεῖνος δέ οὐδείς κωλύω φαίνω τις χροιά κοινός ὁ πρόσωθεν · ὅτι γάρ οὐ εἰμί οὐδείς μέγεθος ἀόρατος , ἐν ὁ ὕστερον ἐπισκοπέω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.18
Εἰ δ’ ἐστὶ μίξις τῶν σωμάτων μὴ μόνον τὸν τρόπον τοῦτον ὅνπερ οἴονταί τινες , παρ’ ἄλληλα τῶν ἐλαχίστων τιθεμένων , ἀδήλων δ’ ἡμῖν διὰ τὴν αἴσθησιν , ἀλλ’ ὅλως πάντῃ πάντως , ὥσπερ ἐν τοῖς περὶ μίξεως εἴρηται καθόλου περὶ πάντων .
Lemmas: εἰ δέ εἰμί μίξις ὁ σῶμα μή μόνος ὁ τρόπος οὗτος ὅς οἴομαι τις , παρά ἀλλήλων ὁ ἐλαχύς τίθημι , ἄδηλος δέ ἐγώ διά ὁ αἴσθησις , ἀλλά ὅλος πάντῃ πάντως , ὥσπερ ἐν ὁ περί μίξις λέγω καθόλου περί πᾶς .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.19
Ἐκείνως μὲν γὰρ μίγνυται ταῦτα μόνον ὅσα ἐνδέχεται διελεῖν εἰς τὰ ἐλάχιστα , καθάπερ ἀνθρώπους ἵππους ἢ τὰ σπέρματα · τῶν μὲν γὰρ ἀνθρώπων ἄνθρωπος ἐλάχιστος , τῶν δ’ ἵππων ἵππος · ὥστε τῇ τούτων παρ’ ἄλληλα θέσει τὸ πλῆθος μέμικται τῶν συναμφοτέρων · ἄνθρωπον δὲ ἕνα ἑνὶ ἵππῳ οὐ λέγομεν μεμῖχθαι .
Lemmas: ἐκεῖνος μέν γάρ μείγνυμι οὗτος μόνος ὅσος ἐνδέχομαι διαιρέω εἰς ὁ ἐλαχύς , καθά ἄνθρωπος ἵππος ἤ ὁ σπέρμα · ὁ μέν γάρ ἄνθρωπος ἄνθρωπος ἐλαχύς , ὁ δέ ἵππος ἵππος · ὥστε ὁ οὗτος παρά ἀλλήλων θέσις ὁ πλῆθος μείγνυμι ὁ συναμφότεροι · ἄνθρωπος δέ εἷς εἷς ἵππος οὐ λέγω μείγνυμι .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.20
Ὅσα δὲ μὴ διαιρεῖται εἰς τὸ ἐλάχιστον , τούτων οὐκ ἐνδέχεται μίξιν γενέσθαι τὸν τρόπον τοῦτον ἀλλὰ τῷ πάντῃ μεμῖχθαι , ἅπερ καὶ μάλιστα μίγνυσθαι πέφυκεν . Πῶς δὲ τοῦτο γίγνεσθαι δυνατόν , ἐν τοῖς περὶ μίξεως εἴρηται πρότερον .
Lemmas: ὅσος δέ μή διαιρέω εἰς ὁ ἐλαχύς , οὗτος οὐ ἐνδέχομαι μίξις γίγνομαι ὁ τρόπος οὗτος ἀλλά ὁ πάντῃ μείγνυμι , ὅς καί μάλα μείγνυμι φύω . πῶς δέ οὗτος γίγνομαι δυνατός , ἐν ὁ περί μίξις λέγω πρότερος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.21
Ἀλλ’ ὅτι ἀνάγκη μιγνυμένων καὶ τὰς χρόας μίγνυσθαι , δῆλον , καὶ ταύτην τὴν αἰτίαν εἶναι κυρίαν τοῦ πολλὰς εἶναι χροίας , ἀλλὰ μὴ τὴν ἐπιπόλασιν μηδὲ τὴν παρ’ ἄλληλα θέσιν · οὐ γὰρ πόρρωθεν μὲν ἐγγύθεν δ’ οὒ φαίνεται μία χρόα τῶν μεμιγμένων , ἀλλὰ πάντοθεν .
Lemmas: ἀλλά ὅτι ἀνάγκη μείγνυμι καί ὁ χροιά μείγνυμι , δῆλος , καί οὗτος ὁ αἰτία εἰμί κύριος ὁ πολύς εἰμί χροια , ἀλλά μή ὁ ἐπιπόλασις μηδέ ὁ παρά ἀλλήλων θέσις · οὐ γάρ πρόσωθεν μέν ἐγγύθεν δέ οὐ φαίνω εἷς χρώς ὁ μείγνυμι , ἀλλά πάντοθεν .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.22
Πολλαὶ δ’ ἔσονται χρόαι διὰ τὸ κατὰ πολλοὺς λόγους ἐνδέχεσθαι μίγνυσθαι ἀλλήλοις τὰ μιγνύμενα , καὶ τὰ μὲν ἐν ἀριθμοῖς τὰ δὲ καθ’ ὑπεροχὴν μόνον .
Lemmas: πολύς δέ εἰμί χροιά διά ὁ κατά πολύς λόγος ἐνδέχομαι μείγνυμι ἀλλήλων ὁ μείγνυμι , καί ὁ μέν ἐν ἀριθμός ὁ δέ κατά ὑπεροχή μόνος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 3.23
Καὶ τἆλλα δὴ τὸν αὐτὸν τρόπον ὅν περ ἐπὶ τῶν παρ’ ἄλληλα τιθεμένων χρωμάτων ἢ ἐπιπολῆς , ἐνδέχεται λέγειν καὶ περὶ τῶν μιγνυμένων · διὰ τίνα δ’ αἰτίαν εἴδη τῶν χρωμάτων ἐστὶν ὡρισμένα καὶ οὐκ ἄπειρα , καὶ χυμῶν καὶ ψόφων , ὕστερον ἐροῦμεν .
Lemmas: καί ἄλλος δή ὁ αὐτός τρόπος ὅς περ ἐπί ὁ παρά ἀλλήλων τίθημι χρῶμα ἤ ἐπιπολή , ἐνδέχομαι λέγω καί περί ὁ μείγνυμι · διά τίς δέ αἰτία εἶδος ὁ χρῶμα εἰμί ὁρίζω καί οὐ ἄπειρος , καί χυμός καί ψόφος , ὕστερον λέγω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.1
Τί μὲν οὖν ἐστὶ χρῶμα καὶ διὰ τίν’ αἰτίαν πολλαὶ χροιαί εἰσιν , εἴρηται · περὶ δὲ ψόφου καὶ φωνῆς εἴρηται πρότερον ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς · περὶ δὲ ὀσμῆς καὶ χυμοῦ νῦν λεκτέον . Σχεδὸν γάρ ἐστι τὸ αὐτὸ πάθος , οὐκ ἐν τοῖς αὐτοῖς δ’ ἐστὶν ἑκάτερον αὐτῶν .
Lemmas: τίς μέν οὖν εἰμί χρῶμα καί διά τίς αἰτία πολύς χροιά εἰμί , λέγω · περί δέ ψόφος καί φωνή λέγω πρότερος ἐν ὁ περί ψυχή · περί δέ ὀσμή καί χυμός νῦν λεκτέος . σχεδόν γάρ εἰμί ὁ αὐτός πάθος , οὐ ἐν ὁ αὐτός δέ εἰμί ἑκάτερος αὐτός .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.2
Ἐναργέστερον δ’ ἐστὶν ἡμῖν τὸ τῶν χυμῶν γένος ἢ τὸ τῆς ὀσμῆς . Τούτου δ’ αἴτιον ὅτι χειρίστην ἔχομεν τῶν ἄλλων ζῴων τὴν ὄσφρησιν καὶ τῶν ἐν ἡμῖν αὐτοῖς αἰσθήσεως , τὴν δ’ ἁφὴν ἀκριβεστάτην τῶν ἄλλων ζῴων . Ἢ δὲ γεῦσις ἁφή τις ἐστίν .
Lemmas: ἐναργής δέ εἰμί ἐγώ ὁ ὁ χυμός γένος ἤ ὁ ὁ ὀσμή . οὗτος δέ αἴτιος ὅτι κακός ἔχω ὁ ἄλλος ζῷον ὁ ὄσφρησις καί ὁ ἐν ἐγώ αὐτός αἴσθησις , ὁ δέ ἁφή ἀκριβής ὁ ἄλλος ζῷον . ἤ δέ γεῦσις ἁφή τις εἰμί .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.3
Ἢ μὲν οὖν τοῦ ὕδατος φύσις βούλεται ἄχυμος εἶναι · ἀνάγκη δ’ ἢ ἐν αὑτῷ τὸ ὕδωρ ἔχειν τὰ γένη τῶν χυμῶν ἀναίσθητα διὰ μικρότητα , καθάπερ Ἐμπεδοκλῆς φησίν , ἢ ὕλην τοιαύτην ἐνεῖναι οἷον πανσπερμίαν χυμῶν , καὶ ἅπαντα μὲν ἐξ ὕδατος γίγνεσθαι , ἄλλα δ’ ἐξ ἄλλου μέρους , ἢ μηδεμίαν ἔχοντος διαφορὰν τοῦ ὕδατος τὸ ποιοῦν αἴτιον εἶναι , οἷον εἰ τὸ θερμὸν καὶ τὸν ἥλιον φαίη τις .
Lemmas: ἤ μέν οὖν ὁ ὕδωρ φύσις βούλομαι ἄχυμος εἰμί · ἀνάγκη δέ ἤ ἐν ἑαυτοῦ ὁ ὕδωρ ἔχω ὁ γένος ὁ χυμός ἀναίσθητος διά μικρότης , καθά Ἐμπεδοκλῆς φημί , ἤ ὕλη τοιοῦτος ἔνειμι οἷος πανσπερμία χυμός , καί ἅπας μέν ἐκ ὕδωρ γίγνομαι , ἄλλος δέ ἐκ ἄλλος μέρος , ἤ μηδείς ἔχω διαφορά ὁ ὕδωρ ὁ ποιέω αἴτιος εἰμί , οἷος εἰ ὁ θερμός καί ὁ ἥλιος φημί τις .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.4
Τούτων δ’ , ὡς μὲν Ἐμπεδοκλῆς λέγει , λίαν εὐσύνοπτον τὸ ψεῦδος · ὁρῶμεν γὰρ μεταβάλλοντας ὑπὸ τοῦ θερμοῦ τοὺς χυμοὺς ἀφαιρουμένων τῶν περικαρπίων εἰς τὸν ἥλιον καὶ πυρουμένων , ὡς οὐ τῷ ἐκ τοῦ ὕδατος ἕλκειν τοιούτους γινομένους , ἀλλ’ ἐν αὐτῷ τῷ περικαρπίῳ μεταβάλλοντας , καὶ ἐξικμαζομένους δὲ καὶ κειμένους , διὰ τὸν χρόνον , αὐστηροὺς ἐκ γλυκέων καὶ πικροὺς καὶ παντοδαποὺς γινομένους , καὶ ἑψομένους , εἰς πάντα τὰ γένη τῶν χυμῶν ὡς εἰπεῖν μεταβάλλοντας .
Lemmas: οὗτος δέ , ὡς μέν Ἐμπεδοκλῆς λέγω , λίαν εὐσύνοπτος ὁ ψεῦδος · ὁράω γάρ μεταβάλλω ὑπό ὁ θερμός ὁ χυμός ἀφαιρέω ὁ περικάρπιον εἰς ὁ ἥλιος καί πυρόω , ὡς οὐ ὁ ἐκ ὁ ὕδωρ ἕλκω τοιοῦτος γίγνομαι , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ περικάρπιον μεταβάλλω , καί ἐξικμάζω δέ καί κεῖμαι , διά ὁ χρόνος , αὐστηρός ἐκ γλυκύς καί πικρός καί παντοδαπός γίγνομαι , καί ἕψω , εἰς πᾶς ὁ γένος ὁ χυμός ὡς λέγω μεταβάλλω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.5
Ὁμοίως δὲ καὶ τὸ πανσπερμίας εἶναι τὸ ὕδωρ ὕλην ἀδύνατον · ἐκ τοῦ αὐτοῦ γὰρ ὁρῶμεν ὡς ἐκ τῆς αὐτῆς τροφῆς γινομένους ἑτέρους χυμούς . Λείπεται δὴ τῷ πάσχειν τι τὸ ὕδωρ μεταβάλλειν .
Lemmas: ὅμοιος δέ καί ὁ πανσπερμία εἰμί ὁ ὕδωρ ὕλη ἀδύνατος · ἐκ ὁ αὐτός γάρ ὁράω ὡς ἐκ ὁ αὐτός τροφή γίγνομαι ἕτερος χυμός . λείπω δή ὁ πάσχω τις ὁ ὕδωρ μεταβάλλω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.6
Ὅτι μὲν τοίνυν οὐχ ὑπὸ τῆς τοῦ θερμοῦ δυνάμεως λαμβάνει ταύτην τὴν δύναμιν ἣν καλοῦμεν χυμόν , φανερόν · λεπτότατον γὰρ τῶν πάντων ὑγρῶν τὸ ὕδωρ ἐστί , καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐλαίου . Ἀλλ’ ἐπεκτείνεται ἐπὶ πλεῖον τοῦ ὕδατος τὸ ἔλαιον διὰ τὴν γλισχρότητα . Τὸ δ’ ὕδωρ ψαθυρόν ἐστι · διὸ καὶ χαλεπώτερον φυλάξαι ἐν τῇ χειρὶ ὕδωρ ἢ ἔλαιον .
Lemmas: ὅτι μέν τοίνυν οὐ ὑπό ὁ ὁ θερμός δύναμις λαμβάνω οὗτος ὁ δύναμις ὅς καλέω χυμός , φανερός · λεπτός γάρ ὁ πᾶς ὑγρός ὁ ὕδωρ εἰμί , καί αὐτός ὁ ἔλαιον . ἀλλά ἐπεκτείνω ἐπί πολύς ὁ ὕδωρ ὁ ἔλαιον διά ὁ γλισχρότης . ὁ δέ ὕδωρ ψαθυρός εἰμί · διό καί χαλεπός φυλάσσω ἐν ὁ χείρ ὕδωρ ἤ ἔλαιον .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.7
Ἐπεὶ δὲ θερμαινόμενον οὐδὲν φαίνεται παχυνόμενον τὸ ὕδωρ αὐτὸ μόνον , δῆλον ὅτι ἑτέρα τις ἂν εἴη αἰτία · οἱ γὰρ χυμοὶ πάντες πάχος ἔχουσι μᾶλλον · τὸ δὲ θερμὸν συναίτιον . Φαίνονται δ’ οἱ χυμοὶ ὅσοιπερ καὶ ἐν τοῖς περικαρπίοις , οὗτοι ὑπάρχοντες καὶ ἐν τῇ γῇ .
Lemmas: ἐπεί δέ θερμαίνω οὐδείς φαίνω παχύνω ὁ ὕδωρ αὐτός μόνος , δῆλος ὅτι ἕτερος τις ἄν εἰμί αἰτία · ὁ γάρ χυμός πᾶς πάχος ἔχω μάλα · ὁ δέ θερμός συναίτιος . φαίνω δέ ὁ χυμός ὅσος καί ἐν ὁ περικάρπιον , οὗτος ὑπάρχω καί ἐν ὁ γῆ .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.8
Διὸ καὶ πολλοί φασι τῶν ἀρχαίων φυσιολόγων τοιοῦτον εἶναι τὸ ὕδωρ δι’ οἵας ἂν γῆς πορεύηται . Καὶ τοῦτο δῆλόν ἐστιν ἐπὶ τῶν ἁλμυρῶν ὑδάτων μάλιστα · οἱ γὰρ ἅλες γῆς τι εἶδός εἰσιν . Καὶ τὰ διὰ τῆς τέφρας διηθούμενα πικρᾶς οὔσης πικρὸν ποιεῖ τὸν χυμόν .
Lemmas: διό καί πολύς φημί ὁ ἀρχαῖος φυσιόλογος τοιοῦτος εἰμί ὁ ὕδωρ διά οἷος ἄν γῆ πορεύω . καί οὗτος δῆλος εἰμί ἐπί ὁ ἁλμυρός ὕδωρ μάλα · ὁ γάρ ἅλς γῆ τις εἶδος εἰμί . καί ὁ διά ὁ τέφρα διηθέω πικρός εἰμί πικρός ποιέω ὁ χυμός .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.9
Εἰσί τε κρῆναι πολλαὶ αἱ μὲν πικραί , αἱ δ’ ὀξεῖαι , αἱ δὲ παντοδαποὺς ἔχουσαι χυμοὺς ἄλλους . Εὐλόγως δ’ ἐν τοῖς φυομένοις τὸ τῶν χυμῶν γίνεται γένος μάλιστα . Πάσχειν γὰρ πέφυκε τὸ ὑγρόν , ὥσπερ καὶ τἆλλα , ὑπὸ τοῦ ἐναντίου · ἐναντίον δὲ τὸ ξηρόν . Διὸ καὶ ὑπὸ τοῦ πυρὸς πάσχει τι · ξηρὰ γὰρ ἡ τοῦ πυρὸς φύσις .
Lemmas: εἰμί τε κρήνη πολύς ὁ μέν πικρός , ὁ δέ ὀξύς , ὁ δέ παντοδαπός ἔχω χυμός ἄλλος . εὔλογος δέ ἐν ὁ φύω ὁ ὁ χυμός γίγνομαι γένος μάλα . πάσχω γάρ φύω ὁ ὑγρός , ὥσπερ καί ἄλλος , ὑπό ὁ ἐναντίος · ἐναντίος δέ ὁ ξηρός . διό καί ὑπό ὁ πῦρ πάσχω τις · ξηρός γάρ ὁ ὁ πῦρ φύσις .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.10
Ἀλλ’ ἴδιον τοῦ πυρὸς τὸ θερμόν ἐστι , γῆς δὲ τὸ ξηρόν , ὥσπερ εἴρηται ἐν τοῖς περὶ στοιχείων . Ἧι μὲν οὖν πῦρ καὶ ᾗ γῆ , οὐδὲν πέφυκε ποιεῖν ἢ πάσχειν , οὐδ’ ἄλλο οὐδέν · ᾗ δ’ ὑπάρχει ἐναντιότης ἐν ἐκάστῳ , ταύτῃ πάντα καὶ ποιοῦσι καὶ πάσχουσιν .
Lemmas: ἀλλά ἴδιος ὁ πῦρ ὁ θερμός εἰμί , γῆ δέ ὁ ξηρός , ὥσπερ λέγω ἐν ὁ περί στοιχεῖον . ᾗ μέν οὖν πῦρ καί ᾗ γῆ , οὐδείς φύω ποιέω ἤ πάσχω , οὐδέ ἄλλος οὐδείς · ὅς δέ ὑπάρχω ἐναντιότης ἐν εἴκαστον , ταύτῃ πᾶς καί ποιέω καί πάσχω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.11
Ὥσπερ οὖν οἱ ἐναποπλύνοντες ἐν τῷ ὑγρῷ τὰ χρώματα καὶ τοὺς χυμοὺς τοιοῦτον ἔχειν ποιοῦσι τὸ ὕδωρ , οὕτω καὶ ἡ φύσις τὸ ξηρὸν καὶ τὸ γεῶδες , καὶ διὰ τοῦ ξηροῦ καὶ γεώδους διηθοῦσα καὶ κινοῦσα τῷ θερμῷ ποιόν τι τὸ ὑγρὸν παρασκευάζει .
Lemmas: ὥσπερ οὖν ὁ ἐναποπλύνω ἐν ὁ ὑγρός ὁ χρῶμα καί ὁ χυμός τοιοῦτος ἔχω ποιέω ὁ ὕδωρ , οὕτως καί ὁ φύσις ὁ ξηρός καί ὁ γεώδης , καί διά ὁ ξηρός καί γεώδης διηθέω καί κινέω ὁ θερμός ποιός τις ὁ ὑγρός παρασκευάζω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.12
Καὶ ἔστι τοῦτο χυμὸς τὸ γιγνόμενον ὑπὸ τοῦ εἰρημένου ξηροῦ πάθος ἐν τῷ ὑγρῷ τῆς γεύσεως τῆς κατὰ δύναμιν ἀλλοιωτικὸν εἰς ἐνέργειαν · ἄγει γὰρ τὸ αἰσθητικὸν εἰς τοῦτο δυνάμει προϋπάρχον · οὐ γὰρ κατὰ τὸ μανθάνειν ἀλλὰ κατὰ τὸ θεωρεῖν ἐστὶ τὸ αἰσθάνεσθαι .
Lemmas: καί εἰμί οὗτος χυμός ὁ γίγνομαι ὑπό ὁ λέγω ξηρός πάθος ἐν ὁ ὑγρός ὁ γεῦσις ὁ κατά δύναμις ἀλλοιωτικός εἰς ἐνέργεια · ἄγω γάρ ὁ αἰσθητικός εἰς οὗτος δύναμις προυπάρχω · οὐ γάρ κατά ὁ μανθάνω ἀλλά κατά ὁ θεωρέω εἰμί ὁ αἰσθάνομαι .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.13
Ὅτι δ’ οὐ παντὸς ξηροῦ ἀλλὰ τοῦ τροφίμου οἱ χυμοὶ ἢ πάθος εἰσὶν ἢ στέρησις , δεῖ λαβεῖν ἐντεῦθεν , ὅτι οὔτε τὸ ξηρὸν ἄνευ τοῦ ὑγροῦ οὔτε τὸ ὑγρὸν ἄνευ τοῦ ξηροῦ · τροφὴ γὰρ οὐδὲν αὐτῶν τοῖς ζῴοις , ἀλλὰ τὸ μεμιγμένον .
Lemmas: ὅτι δέ οὐ πᾶς ξηρός ἀλλά ὁ τρόφιμος ὁ χυμός ἤ πάθος εἰμί ἤ στέρησις , δέω λαμβάνω ἐντεῦθεν , ὅτι οὔτε ὁ ξηρός ἄνευ ὁ ὑγρός οὔτε ὁ ὑγρός ἄνευ ὁ ξηρός · τροφή γάρ οὐδείς αὐτός ὁ ζῷον , ἀλλά ὁ μείγνυμι .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.14
Καὶ ἔστι τῆς προσφερομένης τροφῆς τοῖς ζῴοις τὰ μὲν ἁπτὰ τῶν αἰσθητῶν αὔξησιν ποιοῦντα καὶ φθίσιν · τούτων μὲν γὰρ αἴτιον ᾗ θερμὸν καὶ ψυχρὸν τὸ προσφερόμενον · ταῦτα γὰρ ποιεῖ καὶ αὔξησιν καὶ φθίσιν · τρέφει δὲ ᾗ γευστὸν τὸ προσφερόμενον · πάντα γὰρ τρέφεται τῷ γλυκεῖ , ἢ ἁπλῶς ἢ μεμιγμένως .
Lemmas: καί εἰμί ὁ προσφέρω τροφή ὁ ζῷον ὁ μέν ἁπτός ὁ αἰσθητός αὔξησις ποιέω καί φθίσις · οὗτος μέν γάρ αἴτιος ᾗ θερμός καί ψυχρός ὁ προσφέρω · οὗτος γάρ ποιέω καί αὔξησις καί φθίσις · τρέφω δέ ᾗ γευστός ὁ προσφέρω · πᾶς γάρ τρέφω ὁ γλυκύς , ἤ ἁπλῶς ἤ μεμιγμένως .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.15
Δεῖ μὲν οὖν διορίζειν περὶ τούτων ἐν τοῖς περὶ γενέσεως , νῦν δ’ ὅσον ἀναγκαῖον ἅψασθαι αὐτῶν . Τὸ γὰρ θερμὸν αὐξάνει καὶ δημιουργεῖ τὴν τροφήν , καὶ τὸ μὲν κοῦφον ἕλκει , τὸ δ’ ἁλμυρὸν καὶ πικρὸν καταλείπει διὰ βάρος . Ὃ δὴ ἐν τοῖς ἔξω σώμασι ποιεῖ τὸ ἔξω θερμόν , τοῦτο ἐν τῇ φύσει τῶν ζῴων καὶ φυτῶν · διὸ τρέφεται τῷ γλυκεῖ .
Lemmas: δέω μέν οὖν διορίζω περί οὗτος ἐν ὁ περί γένεσις , νῦν δέ ὅσος ἀναγκαῖος ἅπτω αὐτός . ὁ γάρ θερμός αὐξάνω καί δημιουργέω ὁ τροφή , καί ὁ μέν κοῦφος ἕλκω , ὁ δέ ἁλμυρός καί πικρός καταλείπω διά βάρος . ὅς δή ἐν ὁ ἔξω σῶμα ποιέω ὁ ἔξω θερμός , οὗτος ἐν ὁ φύσις ὁ ζῷον καί φυτόν · διό τρέφω ὁ γλυκύς .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.16
Συμμίγνυνται δ’ οἱ ἄλλοι χυμοὶ εἰς τὴν τροφὴν τὸν αὐτὸν τρόπον τῷ ἁλμυρῷ καὶ ὀξεῖ , ἀντὶ ἡδύσματος . Ταῦτα δὲ διὰ τὸ ἀντισπᾶν τῷ λίαν τρόφιμον εἶναι τὸ γλυκὺ καὶ ἐπιπολαστικόν . Ὥσπερ δὲ τὰ χρώματα ἐκ λευκοῦ καὶ μέλανος μίξεώς ἐστιν , οὕτως οἱ χυμοὶ ἐκ γλυκέος καὶ πικροῦ .
Lemmas: συμμείγνυμι δέ ὁ ἄλλος χυμός εἰς ὁ τροφή ὁ αὐτός τρόπος ὁ ἁλμυρός καί ὀξύς , ἀντί ἥδυσμα . οὗτος δέ διά ὁ ἀντισπάω ὁ λίαν τρόφιμος εἰμί ὁ γλυκύς καί ἐπιπολαστικός . ὥσπερ δέ ὁ χρῶμα ἐκ λευκός καί μέλας μίξις εἰμί , οὕτως ὁ χυμός ἐκ γλυκύς καί πικρός .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.17
Καὶ κατὰ λόγον δὴ τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον ἕκαστοί εἰσιν , εἴτε κατ’ ἀριθμούς τινας τῆς μίξεως καὶ κινήσεις , εἴτε καὶ ἀορίστως . Οἱ δὲ τὴν ἡδονὴν ποιοῦντες μιγνύμενοι , οὗτοι ἐν ἀριθμοῖς μόνον . Ὁ μὲν οὖν λιπαρὸς τοῦ γλυκέος ἐστὶ χυμός , τὸ δ’ ἁλμυρὸν καὶ πικρὸν σχεδὸν τὸ αὐτό , ὁ δὲ αὐστηρὸς καὶ δριμὺς καὶ στρυφνὸς καὶ ὀξὺς ἀνὰ μέσον .
Lemmas: καί κατά λόγος δή ὁ μάλα καί ἥσσων ἕκαστος εἰμί , εἴτε κατά ἀριθμός τις ὁ μίξις καί κίνησις , εἴτε καί ἀόριστος . ὁ δέ ὁ ἡδονή ποιέω μείγνυμι , οὗτος ἐν ἀριθμός μόνος . ὁ μέν οὖν λιπαρός ὁ γλυκύς εἰμί χυμός , ὁ δέ ἁλμυρός καί πικρός σχεδόν ὁ αὐτός , ὁ δέ αὐστηρός καί δριμύς καί στρυφνός καί ὀξύς ἀνά μέσος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.18
Σχεδὸν γὰρ ἴσα καὶ τὰ τῶν χυμῶν εἴδη καὶ τὰ τῶν χρωμάτων ἐστίν . Ἑπτὰ γὰρ ἀμφοτέρων εἴδη , ἄν τις τιθῇ , ὥσπερ εὔλογον , τὸ φαιὸν μέλαν τι εἶναι · λείπεται γὰρ τὸ ξανθὸν μὲν τοῦ λευκοῦ εἶναι ὥσπερ τὸ λιπαρὸν τοῦ γλυκέος , τὸ φοινικοῦν δὲ καὶ ἁλουργὸν καὶ πράσινον καὶ κυανοῦν μεταξὺ τοῦ λευκοῦ καὶ μέλανος , τὰ δ’ ἄλλα μικτὰ ἐκ τούτων .
Lemmas: σχεδόν γάρ ἴσος καί ὁ ὁ χυμός εἶδος καί ὁ ὁ χρῶμα εἰμί . ἑπτά γάρ ἀμφότερος εἶδος , ἐάν τις τίθημι , ὥσπερ εὔλογος , ὁ φαιός μέλας τις εἰμί · λείπω γάρ ὁ ξανθός μέν ὁ λευκός εἰμί ὥσπερ ὁ λιπαρός ὁ γλυκύς , ὁ φοινίκεος δέ καί ἁλουργός καί πράσινος καί κυάνεος μεταξύ ὁ λευκός καί μέλας , ὁ δέ ἄλλος μικτός ἐκ οὗτος .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.19
Καὶ ὥσπερ τὸ μέλαν στέρησις ἐν τῷ διαφανεῖ τοῦ λευκοῦ , οὕτω τὸ ἁλμυρὸν καὶ πικρὸν τοῦ γλυκέος ἐν τῷ τροφίμῳ ὑγρῷ . Διὸ καὶ ἡ τέφρα τῶν κατακαομένων πικρὰ πάντων · ἐξίκμασται γὰρ τὸ πότιμον ἐξ αὐτῶν . Δημόκριτος δὲ καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν φυσιολόγων , ὅσοι λέγουσι περὶ αἰσθήσεως , ἀτοπώτατόν τι ποιοῦσιν · πάντα γὰρ τὰ αἰσθητὰ ἁπτὰ ποιοῦσιν .
Lemmas: καί ὥσπερ ὁ μέλας στέρησις ἐν ὁ διαφανής ὁ λευκός , οὕτως ὁ ἁλμυρός καί πικρός ὁ γλυκύς ἐν ὁ τρόφιμος ὑγρός . διό καί ὁ τέφρα ὁ κατακαίω πικρός πᾶς · ἐξικμάζω γάρ ὁ πότιμος ἐκ αὐτός . Δημόκριτος δέ καί ὁ πολύς ὁ φυσιόλογος , ὅσος λέγω περί αἴσθησις , ἄτοπος τις ποιέω · πᾶς γάρ ὁ αἰσθητός ἁπτός ποιέω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.20
Καίτοι εἰ οὕτω τοῦτ’ ἔχει , δῆλον ὡς καὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων ἑκάστη ἁφή τις ἐστίν · τοῦτο δ’ ὅτι ἀδύνατον , οὐ χαλεπὸν συνιδεῖν . Ἔτι δὲ τοῖς κοινοῖς τῶν αἰσθήσεων πασῶν χρῶνται ὡς ἰδίοις · μέγεθος γὰρ καὶ σχῆμα καὶ τὸ τραχὺ καὶ τὸ λεῖον , ἔτι δὲ τὸ ὀξὺ καὶ τὸ ἀμβλὺ τὸ ἐν τοῖς ὄγκοις κοινὰ τῶν αἰσθήσεών ἐστιν , εἰ δὲ μὴ πασῶν , ἀλλ’ ὄψεώς γε καὶ ἁφῆς .
Lemmas: καίτοι εἰ οὕτως οὗτος ἔχω , δῆλος ὡς καί ὁ ἄλλος αἴσθησις ἕκαστος ἁφή τις εἰμί · οὗτος δέ ὅτι ἀδύνατος , οὐ χαλεπός συνοράω . ἔτι δέ ὁ κοινός ὁ αἴσθησις πᾶς χράω ὡς ἴδιος · μέγεθος γάρ καί σχῆμα καί ὁ τραχύς καί ὁ λεῖος , ἔτι δέ ὁ ὀξύς καί ὁ ἀμβλύς ὁ ἐν ὁ ὄγκος κοινός ὁ αἴσθησις εἰμί , εἰ δέ μή πᾶς , ἀλλά ὄψις γε καί ἁφή .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.21
Διὸ καὶ περὶ μὲν τούτων ἀπατῶνται , περὶ δὲ τῶν ἰδίων οὐκ ἀπατῶνται , οἷον ὄψις περὶ χρώματος καὶ ἀκοὴ περὶ ψόφων . Οἱ δὲ τὰ ἴδια εἰς ταῦτα ἀνάγουσιν , ὥσπερ Δημόκριτος · τὸ γὰρ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν τὸ μὲν τραχύ φησιν εἶναι τὸ δὲ λεῖον , εἰς δὲ τὰ σχήματα ἀνάγει τοὺς χυμούς . Καίτοι ἢ οὐδεμιᾶς ἢ μᾶλλον τῆς ὄψεως τὰ κοινὰ γνωρίζειν .
Lemmas: διό καί περί μέν οὗτος ἀπατάω , περί δέ ὁ ἴδιος οὐ ἀπατάω , οἷος ὄψις περί χρῶμα καί ἀκοή περί ψόφος . ὁ δέ ὁ ἴδιος εἰς οὗτος ἀνάγω , ὥσπερ Δημόκριτος · ὁ γάρ λευκός καί ὁ μέλας ὁ μέν τραχύς φημί εἰμί ὁ δέ λεῖος , εἰς δέ ὁ σχῆμα ἀνάγω ὁ χυμός . καίτοι ἤ οὐδείς ἤ μάλα ὁ ὄψις ὁ κοινός γνωρίζω .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.22
Εἰ δ’ ἄρα τῆς γεύσεως μᾶλλον , τὰ γοῦν ἐλάχιστα τῆς ἀκριβεστάτης ἐστὶν αἰσθήσεως διακρίνειν περὶ ἕκαστον γένος , ὥστε ἐχρῆν τὴν γεῦσιν καὶ τῶν ἄλλων κοινῶν αἰσθάνεσθαι μάλιστα καὶ τῶν σχημάτων εἶναι κριτικωτάτην .
Lemmas: εἰ δέ ἄρα ὁ γεῦσις μάλα , ὁ γοῦν ἐλαχύς ὁ ἀκριβής εἰμί αἴσθησις διακρίνω περί ἕκαστος γένος , ὥστε χρή ὁ γεῦσις καί ὁ ἄλλος κοινός αἰσθάνομαι μάλα καί ὁ σχῆμα εἰμί κριτικός .
aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-sensu-et-sensibilibus 4.23
Ἔτι τὰ μὲν αἰσθητὰ πάντα ἔχει ἐναντίωσιν , οἷον ἐν χρώματι τῷ μέλανι τὸ λευκὸν καὶ ἐν χυμοῖς τῷ γλυκεῖ τὸ πικρόν · σχῆμα δὲ σχήματι οὐ δοκεῖ εἶναι ἐναντίον · τίνι γὰρ τῶν πολυγώνων περιφερὲς ἐναντίον ;
Lemmas: ἔτι ὁ μέν αἰσθητός πᾶς ἔχω ἐναντίωσις , οἷος ἐν χρῶμα ὁ μέλας ὁ λευκός καί ἐν χυμός ὁ γλυκύς ὁ πικρός · σχῆμα δέ σχῆμα οὐ δοκέω εἰμί ἐναντίος · τίς γάρ ὁ πολύγωνον περιφερής ἐναντίος ;