aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-respiratione 4
Δημόκριτος δ’ ὅτι μὲν ἐκ τῆς ἀναπνοῆς συμβαίνει τι τοῖς ἀναπνέουσι λέγει , φάσκων κωλύειν ἐκθλίβεσθαι τὴν ψυχήν · οὐ μέντοι ὡς τούτου γ’ ἕνεκα ποιήσασαν τοῦτο τὴν φύσιν οὐθὲν εἴρηκεν · ὅλως γὰρ ὥσπερ καὶ οἱ ἄλλοι φυσικοί , καὶ οὗτος οὐθὲν ἅπτεται τῆς τοιαύτης αἰτίας . Λέγει δ’ ὡς ἡ ψυχὴ καὶ τὸ θερμὸν ταὐτὸν τὰ πρῶτα σχήματα τῶν σφαιροειδῶν . συγκρινομένων οὖν αὐτῶν ὑπὸ τοῦ περιέχοντος ἐκθλίβοντος , βοήθειαν γίνεσθαι τὴν ἀναπνοήν φησιν . Ἐν γὰρ τῷ ἀέρι πολὺν ἀριθμὸν εἶναι τῶν τοιούτων ἃ καλεῖ ἐκεῖνος νοῦν καὶ ψυχήν · ἀναπνέοντος οὖν καὶ εἰσιόντος τοῦ ἀέρος συνεισιόντα ταῦτα , καὶ ἀνείργοντα τὴν θλίψιν , κωλύειν τὴν ἐνοῦσαν ἐν τοῖς ζῴοις διιέναι ψυχήν . Καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῷ ἀναπνεῖν καὶ ἐκπνεῖν εἶναι τὸ ζῆν καὶ τὸ ἀποθνήσκειν · ὅταν γὰρ κρατῇ τὸ περιέχον συνθλῖβον , καὶ μηκέτι θύραθεν εἰσιὸν δύνηται ἀνείργειν , μὴ δυναμένου ἀναπνεῖν , τότε συμβαίνειν τὸν θάνατον τοῖς ζῴοις · εἶναι γὰρ τὸν θάνατον τὴν τῶν τοιούτων σχημάτων ἐκ τοῦ σώματος ἔξοδον ἐκ τῆς τοῦ περιέχοντος ἐκθλίψεως . Τὴν δ’ αἰτίαν διὰ τί ποτε πᾶσι μὲν ἀναγκαῖον ἀποθανεῖν , οὐ μέντοι ὅτε ἔτυχεν ἀλλὰ κατὰ φύσιν μὲν γήρᾳ , βίᾳ δὲ παρὰ φύσιν , οὐθὲν δεδήλωκεν . Καίτοι ἐχρῆν , ἐπεὶ ὁτὲ μὲν φαίνεται τοῦτο γινόμενον , ὁτὲ δ’ οὐ φαίνεται , πότερον τὸ αἴτιον ἔξωθέν ἐστιν ἢ ἐντός . Οὐ λέγει δὲ οὐδὲ περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἀναπνεῖν τί τὸ αἴτιον , πότερον ἔσωθεν ἢ ἔξωθεν · οὐ γὰρ δὴ ὁ θύραθεν νοῦς τηρεῖ τὴν βοήθειαν , ἀλλ’ ἔσωθεν ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναπνοῆς γίνεται καὶ τῆς κινήσεως , οὐχ ὡς βιαζομένου τοῦ περιέχοντος . Ἄτοπον δὲ καὶ τὸ ἅμα τὸ περιέχον συνθλίβειν καὶ εἰσιὸν διαστέλλειν . Ἃ μὲν οὖν εἴρηκε καὶ ὥς , σχεδὸν ταῦτ’ ἐστίν . Εἰ δὲ δεῖ νομίζειν ἀληθῆ εἶναι τὰ πρότερον λεχθέντα καὶ μὴ πάντα τὰ ζῷα ἀναπνεῖν , οὐ περὶ παντὸς θανάτου τὴν αἰτίαν ὑποληπτέον εἰρῆσθαι ταύτην , ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν ἀναπνεόντων . Οὐ μὴν οὐδ’ ἐπὶ τούτων καλῶς . Δῆλον δ’ ἐκ τῶν συμβαινόντων καὶ τῶν τοιούτων ὧν ἔχομεν πάντες πεῖραν . Ἐν γὰρ ταῖς ἀλέαις θερμαινόμενοι μᾶλλον καὶ τῆς ἀναπνοῆς μᾶλλον δεόμεθα καὶ πυκνότερον ἀναπνέομεν πάντες · ὅταν δὲ τὸ πέριξ ᾖ ψυχρὸν καὶ συνάγῃ καὶ συμπηγνύῃ τὸ σῶμα , κατέχειν συμβαίνει τὸ πνεῦμα . Καίτοι τότ’ ἐχρῆν τὸν θύραθεν εἰσιόντα κωλύειν τὴν σύνθλιψιν . Νῦν δὲ γίνεται τοὐναντίον · ὅταν γὰρ πολὺ λίαν ἀθροισθῇ τὸ θερμὸν μὴ ἐκπνεόντων , τότε δέονται τῆς ἀναπνοῆς · ἀναγκαῖον δ’ εἰσπνεύσαντας ἀναπνεῖν . Ἀλεάζοντες δὲ πολλάκις ἀναπνέουσιν , ὡς ἀναψύξεως χάριν ἀναπνέοντες , ὅτε τὸ λεγόμενον ποιεῖ πῦρ ἐπὶ πῦρ .
Lemmas: Δημόκριτος δέ ὅτι μέν ἐκ ὁ ἀναπνοή συμβαίνω τις ὁ ἀναπνέω λέγω , φάσκω κωλύω ἐκθλίβω ὁ ψυχή · οὐ μέντοι ὡς οὗτος γε ἕνεκα ποιέω οὗτος ὁ φύσις οὐδείς λέγω · ὅλος γάρ ὥσπερ καί ὁ ἄλλος φυσικός , καί οὗτος οὐδείς ἅπτω ὁ τοιοῦτος αἰτία . λέγω δέ ὡς ὁ ψυχή καί ὁ θερμός αὐτός ὁ πρῶτος σχῆμα ὁ σφαιροειδής . συγκρίνω οὖν αὐτός ὑπό ὁ περιέχω ἐκθλίβω , βοήθεια γίγνομαι ὁ ἀναπνοή φημί . ἐν γάρ ὁ ἀήρ πολύς ἀριθμός εἰμί ὁ τοιοῦτος ὅς καλέω ἐκεῖνος νόος καί ψυχή · ἀναπνέω οὖν καί εἰσέρχομαι ὁ ἀήρ συνείσειμι οὗτος , καί ἀνείργω ὁ θλίψις , κωλύω ὁ ἔνειμι ἐν ὁ ζῷον διΐημι ψυχή . καί διά οὗτος ἐν ὁ ἀναπνέω καί ἐκπνέω εἰμί ὁ ζάω καί ὁ ἀποθνῄσκω · ὅταν γάρ κρατέω ὁ περιέχω συνθλίβω , καί μηκέτι θύραθεν εἴσειμι δύναμαι ἀνείργω , μή δύναμαι ἀναπνέω , τότε συμβαίνω ὁ θάνατος ὁ ζῷον · εἰμί γάρ ὁ θάνατος ὁ ὁ τοιοῦτος σχῆμα ἐκ ὁ σῶμα ἔξοδος ἐκ ὁ ὁ περιέχω ἔκθλιψις . ὁ δέ αἰτία διά τίς ποτέ πᾶς μέν ἀναγκαῖος ἀποθνῄσκω , οὐ μέντοι ὅτε τυγχάνω ἀλλά κατά φύσις μέν γῆρας , βία δέ παρά φύσις , οὐδείς δηλόω . καίτοι χρή , ἐπεί ὅτε μέν φαίνω οὗτος γίγνομαι , ὅτε δέ οὐ φαίνω , πότερος ὁ αἴτιος ἔξωθεν εἰμί ἤ ἐντός . οὐ λέγω δέ οὐδέ περί ὁ ἀρχή ὁ ἀναπνέω τίς ὁ αἴτιος , πότερος ἔσωθεν ἤ ἔξωθεν · οὐ γάρ δή ὁ θύραθεν νόος τηρέω ὁ βοήθεια , ἀλλά ἔσωθεν ὁ ἀρχή ὁ ἀναπνοή γίγνομαι καί ὁ κίνησις , οὐ ὡς βιάζω ὁ περιέχω . ἄτοπος δέ καί ὁ ἅμα ὁ περιέχω συνθλίβω καί εἴσειμι διαστέλλω . ὅς μέν οὖν λέγω καί ὡς , σχεδόν οὗτος εἰμί . εἰ δέ δέω νομίζω ἀληθής εἰμί ὁ πρότερος λέγω καί μή πᾶς ὁ ζῷον ἀναπνέω , οὐ περί πᾶς θάνατος ὁ αἰτία ὑπολαμβάνω λέγω οὗτος , ἀλλά μόνος ἐπί ὁ ἀναπνέω . οὐ μήν οὐδέ ἐπί οὗτος καλός . δῆλος δέ ἐκ ὁ συμβαίνω καί ὁ τοιοῦτος ὅς ἔχω πᾶς πεῖρα . ἐν γάρ ὁ ἀλέα θερμαίνω μάλα καί ὁ ἀναπνοή μάλα δέω καί πυκνός ἀναπνέω πᾶς · ὅταν δέ ὁ πέριξ εἰμί ψυχρός καί συνάγω καί συμπήγνυμι ὁ σῶμα , κατέχω συμβαίνω ὁ πνεῦμα . καίτοι τότε χρή ὁ θύραθεν εἰσέρχομαι κωλύω ὁ σύνθλιψις . νῦν δέ γίγνομαι ἐναντίος · ὅταν γάρ πολύς λίαν ἀθροίζω ὁ θερμός μή ἐκπνέω , τότε δέω ὁ ἀναπνοή · ἀναγκαῖος δέ εἰσπνέω ἀναπνέω . ἀλεάζω δέ πολλάκις ἀναπνέω , ὡς ἀνάψυξις χάριν ἀναπνέω , ὅτε ὁ λέγω ποιέω πῦρ ἐπί πῦρ .