aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-respiratione 17
Ἔστι μὲν οὖν πᾶσι τοῖς ζῴοις κοινὸν γένεσις καὶ θάνατος , οἱ δὲ τρόποι διαφέρουσι τῷ εἴδει · οὐ γὰρ ἀδιάφορος ἡ φθορά , ἀλλ’ ἔχει τι κοινόν . Θάνατος δ’ ἐστὶν ὁ μὲν βίαιος ὁ δὲ κατὰ φύσιν , βίαιος μὲν ὅταν ἡ ἀρχὴ ἔξωθεν ᾖ , κατὰ φύσιν δ’ ὅταν ἐν αὐτῷ . Καὶ ἡ τοῦ μορίου σύστασις ἐξ ἀρχῆς τοιαύτη , ἀλλὰ μὴ ἐπίκτητόν τι πάθος . Τοῖς μὲν οὖν φυτοῖς αὔανσις , ἐν δὲ τοῖς ζῴοις καλεῖται τοῦτο γῆρας . Ἔστι δὲ θάνατος καὶ ἡ φθορὰ πᾶσιν ὁμοίως τοῖς μὴ ἀτελέσιν · τούτοις δὲ παρομοίως μέν , ἄλλον δὲ τρόπον . Ἀτελῆ δὲ λέγω οἷον τά τε ᾠὰ καὶ τὰ σπέρματα τῶν φυτῶν , ὅσα ἄρριζα . Πᾶσι μἐν οὖν ἡ φθορὰ γίνεται διὰ θερμοῦ τινὸς ἔκλειψιν , τοῖς δὲ τελείοις , ἐν ᾧ τῆς οὐσίας ἡ ἀρχή . Αὕτη δ’ ἐστίν , ὥσπερ εἴρηται πρότερον , ἐν ᾧ τό τε ἄνω καὶ τὸ κάτω συνάπτει , τοῖς μὲν φυτοῖς μέσον βλαστοῦ καὶ ῥίζης , τῶν δὲ ζῴων τοῖς μὲν ἐναίμοις ἡ καρδία , τοῖς δ’ ἀναίμοις τὸ ἀνάλογον . Τούτων δ’ ἔνια δυνάμει πολλὰς ἀρχὰς ἔχουσιν , οὐ μέντοι γε ἐνεργείᾳ . Διὸ καὶ τῶν ἐντόμων ἔνια διαιρούμενα ζῶσι , καὶ τῶν ἐναίμων ὅσα μὴ ζωτικὰ λίαν εἰσί , πολὺν χρόνον ζῶσιν ἐξῃρημένης τῆς καρδίας , οἷον αἱ χελῶναι καὶ κινοῦνται τοῖς ποσίν , ἐπόντων τῶν χελωνίων , διὰ τὸ μὴ συγκεῖσθαι τὴν φύσιν αὐτῶν εὖ , παραπλησίως δὲ τοῖς ἐντόμοις . Ἡ δ’ ἀρχὴ τῆς ζωῆς ἐκλείπει τοῖς ἔχουσιν , ὅταν μὴ καταψύχηται τὸ θερμὸν τὸ κοινωνοῦν αὐτῆς . Καθάπερ γὰρ εἴρηται πολλάκις , συντήκεται αὐτὸ ὑφ’ αὑτοῦ . Ὅταν οὖν τοῖς μὲν ὁ πλεύμων τοῖς δὲ τὰ βράγχια σκληρύνηται , διὰ χρόνου μῆκος ξηραινομένων τοῖς μὲν τῶν βραγχίων τοῖς δὲ τοῦ πλεύμονος , καὶ γινομένων γεηρῶν , οὐ δύναται ταῦτα τὰ μόρια κινεῖν οὐδ’ αἴρειν καὶ συνάγειν . Τέλος δὲ γινομένης ἐπιτάσεως καταμαραίνεται τὸ πῦρ . Διὸ καὶ μικρῶν παθημάτων ἐπιγινομένων ἐν τῷ γήρᾳ ταχέως τελευτῶσιν · διὰ γὰρ τὸ ὀλίγον εἶναι τὸ θερμόν , ἅτε τοῦ πλείστου διαπεπνευκότος ἐν τῷ πλήθει τῆς ζωῆς , ἥτις ἂν ἐπίτασις γένηται τοῦ μορίου , ταχέως ἀποσβέννυται · ὥσπερ γὰρ ἀκαριαίας καὶ μικρᾶς ἐν αὐτῷ φλογὸς ἐνούσης διὰ μικρὰν κίνησιν ἀποσβέννυται . Διὸ καὶ ἄλυπός ἐστιν ὁ ἐν τῷ γήρᾳ θάνατος · οὐδενὸς γὰρ βιαίου πάθους αὐτοῖς συμβαίνοντος τελευτῶσιν , ἀλλ’ ἀναίσθητος ἡ τῆς ψυχῆς ἀπόλυσις γίνεται παντελῶς . Καὶ τῶν νοσημάτων ὅσα ποιοῦσι τὸν πνεύμονα σκληρὸν ἢ φύμασιν ἢ περιττώμασιν ἢ θερμότητος νοσηματικῆς ὑπερβολῇ , καθάπερ ἐν τοῖς πυρετοῖς , πυκνὸν τὸ πνεῦμα ποιοῦσι διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὸν πνεύμονα μακρὰν αἴρειν ἄνω καὶ συνίζειν . Τέλος δ’ , ὅταν μηκέτι δύνωνται κινεῖν , τελευτῶσιν ἀποπνεύσαντες .
Lemmas: εἰμί μέν οὖν πᾶς ὁ ζῷον κοινός γένεσις καί θάνατος , ὁ δέ τρόπος διαφέρω ὁ εἶδος · οὐ γάρ ἀδιάφορος ὁ φθορά , ἀλλά ἔχω τις κοινός . θάνατος δέ εἰμί ὁ μέν βίαιος ὁ δέ κατά φύσις , βίαιος μέν ὅταν ὁ ἀρχή ἔξωθεν εἰμί , κατά φύσις δέ ὅταν ἐν αὐτός . καί ὁ ὁ μόριον σύστασις ἐκ ἀρχή τοιοῦτος , ἀλλά μή ἐπίκτητος τις πάθος . ὁ μέν οὖν φυτόν αὔανσις , ἐν δέ ὁ ζῷον καλέω οὗτος γῆρας . εἰμί δέ θάνατος καί ὁ φθορά πᾶς ὅμοιος ὁ μή ἀτελής · οὗτος δέ παρόμοιος μέν , ἄλλος δέ τρόπος . ἀτελής δέ λέγω οἷος ὁ τε ᾠόν καί ὁ σπέρμα ὁ φυτόν , ὅσος ἄρριζος . πᾶς μέν οὖν ὁ φθορά γίγνομαι διά θερμός τις ἔκλειψις , ὁ δέ τέλειος , ἐν ὅς ὁ οὐσία ὁ ἀρχή . οὗτος δέ εἰμί , ὥσπερ λέγω πρότερος , ἐν ὅς ὁ τε ἄνω καί ὁ κάτω συνάπτω , ὁ μέν φυτόν μέσος βλαστός καί ῥίζα , ὁ δέ ζῷον ὁ μέν ἔναιμος ὁ καρδία , ὁ δέ ἄναιμος ὁ ἀνάλογος . οὗτος δέ ἔνιοι δύναμις πολύς ἀρχή ἔχω , οὐ μέντοι γε ἐνέργεια . διό καί ὁ ἔντομος ἔνιοι διαιρέω ζάω , καί ὁ ἔναιμος ὅσος μή ζωτικός λίαν εἰμί , πολύς χρόνος ζάω ἐκλέγω ὁ καρδία , οἷος ὁ χελώνη καί κινέω ὁ πούς , ἔπειμι ὁ χελώνιον , διά ὁ μή σύγκειμαι ὁ φύσις αὐτός εὖ , παραπλήσιος δέ ὁ ἔντομος . ὁ δέ ἀρχή ὁ ζωή ἐκλείπω ὁ ἔχω , ὅταν μή καταψύχω ὁ θερμός ὁ κοινωνέω αὐτός . καθά γάρ λέγω πολλάκις , συντήκω αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ . ὅταν οὖν ὁ μέν ὁ πλεύμων ὁ δέ ὁ βράγχιον σκληρύνω , διά χρόνος μῆκος ξηραίνω ὁ μέν ὁ βράγχιον ὁ δέ ὁ πλεύμων , καί γίγνομαι γεηρός , οὐ δύναμαι οὗτος ὁ μόριον κινέω οὐδέ ἀείρω καί συνάγω . τέλος δέ γίγνομαι ἐπίτασις καταμαραίνω ὁ πῦρ . διό καί μικρός πάθημα ἐπιγίγνομαι ἐν ὁ γῆρας ταχύς τελευτάω · διά γάρ ὁ ὀλίγος εἰμί ὁ θερμός , ἅτε ὁ πολύς διαπνέω ἐν ὁ πλῆθος ὁ ζωή , ὅστις ἄν ἐπίτασις γίγνομαι ὁ μόριον , ταχύς ἀποσβέννυμι · ὥσπερ γάρ ἀκαριαῖος καί μικρός ἐν αὐτός φλόξ ἔνειμι διά μικρός κίνησις ἀποσβέννυμι . διό καί ἄλυπος εἰμί ὁ ἐν ὁ γῆρας θάνατος · οὐδείς γάρ βίαιος πάθος αὐτός συμβαίνω τελευτάω , ἀλλά ἀναίσθητος ὁ ὁ ψυχή ἀπόλυσις γίγνομαι παντελής . καί ὁ νόσημα ὅσος ποιέω ὁ πνεύμων σκληρός ἤ φῦμα ἤ περίσσωμα ἤ θερμότης νοσηματικός ὑπερβολή , καθά ἐν ὁ πυρετός , πυκνός ὁ πνεῦμα ποιέω διά ὁ μή δύναμαι ὁ πνεύμων μακρός ἀείρω ἄνω καί συνίζω . τέλος δέ , ὅταν μηκέτι δύναμαι κινέω , τελευτάω ἀποπνέω .