aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-longitudine-et-brevitate-vitae 3
Ἴσως δ’ ἄν τις ἀπορήσειεν εὐλόγως , ἆρ’ ἔστιν οὖ ἄφθαρτον ἔσται τὸ φθαρτόν , οἷον τὸ πῦρ ἄνω , οὗ μή ἐστι τὸ ἐναντίον . Φθείρεται γὰρ τὰ μὲν ὑπάρχοντα τοῖς ἐναντίοις κατὰ συμβεβηκός , τῷ ἐκεῖνα φθείρεσθαι · ἀναιρεῖται γὰρ τἀναντία ὑπ’ ἀλλήλων · κατὰ συμβεβηκὸς δ’ οὐθὲν τῶν ἐν ταῖς οὐσίαις ἐναντίων φθείρεται , διὰ τὸ μηθενὸς ὑποκειμένου κατηγορεῖσθαι τὴν οὐσίαν . Ὥσθ’ ᾧ μή ἐστιν ἐναντίον καὶ ὅπου μή ἐστιν , ἀδύνατον ἂν εἴη φθαρῆναι · τί γὰρ ἔσται τὸ φθεροῦν , εἴπερ ὑπ’ ἐναντίων μὲν φθείρεσθαι συμβαίνει μόνων , τοῦτο δὲ μὴ ὑπάρχει , ἢ ὅλως ἢ ἐνταῦθα ; Ἢ τοῦτο τῇ μὲν ἀληθές ἐστι τῇ δ’ οὔ · ἀδύνατον γὰρ τῷ ὕλην ἔχοντι μὴ ὑπάρχειν πως τὸ ἐναντίον . Πάντῃ μὲν γὰρ ἐνεῖναι τὸ θερμὸν ἢ τὸ εὐθὺ ἐνδέχεται , πᾶν δ’ εἶναι ἀδύνατον ἢ θερμὸν ἢ εὐθὺ ἢ λευκόν · ἔσται γὰρ τὰ πάθη κεχωρισμένα . Εἰ οὖν , ὅταν ἅμα ᾖ τὸ ποιητικὸν καὶ τὸ παθητικόν , ἀεὶ τὸ μὲν ποιεῖ τὸ δὲ πάσχει , ἀδύνατον μὴ μεταβάλλειν . Ἔτι καὶ εἰ ἀνάγκη περίττωμα ποιεῖν , τὸ δὲ περίττωμα ἐναντίον · ἐξ ἐναντίου γὰρ ἀεὶ ἡ μεταβολή , τὸ δὲ περίττωμα ὑπόλειμμα τοῦ προτέρου . Εἰ δὲ πᾶν ἐξελαύνει τὸ ἐνεργείᾳ ἐναντίον , κἂν ἐνταῦθ’ ἄφθαρτον ἂν εἴη . Ἢ οὔ , ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ περιέχοντος φθείρεται . Εἰ μὲν οὖν ἱκανόν , ἐκ τῶν εἰρημένων · εἰ δὲ μή , ὑποθέσθαι δεῖ ὅτι ἔνεστί τι ἐνεργείᾳ ἐναντίον , καὶ περίττωμα γίνεται . Διὸ ἡ ἐλάττων φλὸξ κατακάεται ὑπὸ τῆς πολλῆς κατὰ συμβεβηκός , ὅτι ἡ τροφὴ ἣν ἐκείνη ἐν πολλῷ χρόνῳ ἀναλίσκει τὸν καπνόν , ταύτην ἡ πολλὴ φλὸξ ταχύ . Διὸ πάντα ἀεὶ ἐν κινήσει ἐστί , καὶ γίνεται ἢ φθείρεται . Τὸ δὲ περιέχον ἢ συμπράττει ἢ ἀντιπράττει . Καὶ διὰ τοῦτο μετατιθέμενα πολυχρονιώτερα μὲν γίνεται καὶ ὀλιγοχρονιώτερα τῆς φύσεως , ἀΐδια δ’ οὐδαμοῦ , ὅσοις ἐναντία ἐστίν · εὐθὺς γὰρ ἡ ὕλη τὸ ἐναντίον ἔχει . Ὥστ’ εἰ μὲν τοῦ ποῦ , κατὰ τόπον μεταβάλλει , εἰ δὲ τοῦ ποσοῦ , κατ’ αὔξησιν καὶ φθίσιν · εἰ δὲ πάθους , ἀλλοιοῦται .
Lemmas: ἴσως δέ ἄν τις ἀπορέω εὔλογος , ἆρα εἰμί ὅς ἄφθαρτος εἰμί ὁ φθαρτός , οἷος ὁ πῦρ ἄνω , ὅς μή εἰμί ὁ ἐναντίος . φθείρω γάρ ὁ μέν ὑπάρχω ὁ ἐναντίος κατά συμβαίνω , ὁ ἐκεῖνος φθείρω · ἀναιρέω γάρ ἐναντίος ὑπό ἀλλήλων · κατά συμβαίνω δέ οὐδείς ὁ ἐν ὁ οὐσία ἐναντίος φθείρω , διά ὁ μηθενός ὑπόκειμαι κατηγορέω ὁ οὐσία . ὥστε ὅς μή εἰμί ἐναντίος καί ὅπου μή εἰμί , ἀδύνατος ἄν εἰμί φθείρω · τίς γάρ εἰμί ὁ φθείρω , εἴπερ ὑπό ἐναντίος μέν φθείρω συμβαίνω μόνος , οὗτος δέ μή ὑπάρχω , ἤ ὅλος ἤ ἐνταῦθα ; ἤ οὗτος ὁ μέν ἀληθής εἰμί ὁ δέ οὐ · ἀδύνατος γάρ ὁ ὕλη ἔχω μή ὑπάρχω πως ὁ ἐναντίος . πάντῃ μέν γάρ ἔνειμι ὁ θερμός ἤ ὁ εὐθύς ἐνδέχομαι , πᾶς δέ εἰμί ἀδύνατος ἤ θερμός ἤ εὐθύς ἤ λευκός · εἰμί γάρ ὁ πάθος χωρίζω . εἰ οὖν , ὅταν ἅμα εἰμί ὁ ποιητικός καί ὁ παθητικός , ἀεί ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πάσχω , ἀδύνατος μή μεταβάλλω . ἔτι καί εἰ ἀνάγκη περίσσωμα ποιέω , ὁ δέ περίσσωμα ἐναντίος · ἐκ ἐναντίος γάρ ἀεί ὁ μεταβολή , ὁ δέ περίσσωμα ὑπόλειμμα ὁ πρότερος . εἰ δέ πᾶς ἐξελαύνω ὁ ἐνέργεια ἐναντίος , ἄν ἐνταῦθα ἄφθαρτος ἄν εἰμί . ἤ οὐ , ἀλλά ὑπό ὁ περιέχω φθείρω . εἰ μέν οὖν ἱκανός , ἐκ ὁ λέγω · εἰ δέ μή , ὑποτίθημι δέω ὅτι ἔνειμι τις ἐνέργεια ἐναντίος , καί περίσσωμα γίγνομαι . διό ὁ ἐλαχύς φλόξ κατακαίω ὑπό ὁ πολύς κατά συμβαίνω , ὅτι ὁ τροφή ὅς ἐκεῖνος ἐν πολύς χρόνος ἀναλίσκω ὁ καπνός , οὗτος ὁ πολύς φλόξ ταχύς . διό πᾶς ἀεί ἐν κίνησις εἰμί , καί γίγνομαι ἤ φθείρω . ὁ δέ περιέχω ἤ συμπράσσω ἤ ἀντιπράσσω . καί διά οὗτος μετατίθημι πολυχρόνιος μέν γίγνομαι καί ὀλιγοχρόνιος ὁ φύσις , ἀΐδιος δέ οὐδαμοῦ , ὅσος ἐναντίος εἰμί · εὐθύς γάρ ὁ ὕλη ὁ ἐναντίος ἔχω . ὥστε εἰ μέν ὁ ποῦ , κατά τόπος μεταβάλλω , εἰ δέ ὁ πός , κατά αὔξησις καί φθίσις · εἰ δέ πάθος , ἀλλοιόω .