aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-longitudine-et-brevitate-vitae 6
Ἐν δὲ τοῖς φυτοῖς ἐστὶ τὰ μακροβιώτατα , καὶ μᾶλλον ἢ ἐν τοῖς ζῴοις , πρῶτον μὲν ὅτι ἧττον ὑδατώδη , ὥστ’ οὐκ εὔπηκτα · εἶτ’ ἔχει λιπαρότητα καὶ γλισχρότητα , καὶ ξηρὰ καὶ γεώδη ὄντα ὅμως οὐκ εὐξήραντον ἔχει τὸ ὑγρόν . Περὶ δὲ τοῦ πολυχρόνιον εἶναι τὴν τῶν δένδρων φύσιν δεῖ λαβεῖν τὴν αἰτίαν · ἔχει γὰρ ἰδίαν πρὸς τὰ ζῷα , πλὴν πρὸς τὰ ἔντομα . Νέα γὰρ ἀεὶ τὰ φυτὰ γίνεται · διὸ πολυχρόνια . Ἀεὶ γὰρ ἕτεροι οἱ πτόρθοι , οἱ δὲ γηράσκουσιν . Καὶ αἱ ῥίζαι ὁμοίως . Ἀλλ’ οὐχ ἅμα , ἀλλ’ ὁτὲ μὲν μόνον τὸ στέλεχος καὶ οἱ κλάδοι ἀπώλοντο , ἕτεροι δὲ παρεφύησαν · ὅταν δ’ οὕτως ὦσιν , αἱ ῥίζαι ἄλλαι ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος γίνονται , καὶ οὕτως ἀεὶ διατελεῖ τὸ μὲν φθειρόμενον τὸ δὲ γινόμενον · διὸ καὶ μακρόβια . Ἔοικε δὲ τὰ φυτὰ τοῖς ἐντόμοις , ὥσπερ εἴρηται πρότερον · διαιρούμενα γὰρ ζῇ , καὶ δύο καὶ πολλὰ γίνεται ἐξ ἑνός . Τὰ δ’ ἔντομα μέχρι μὲν τοῦ ζῆν ἦλθεν , πολὺν δ’ οὐ δύναται χρόνον · οὐ γὰρ ἔχει ὄργανα , οὐδὲ δύναται ποιεῖν αὐτὰ ἡ ἀρχὴ ἡ ἐν ἑκάστῳ . Ἡ δ’ ἐν τῷ φυτῷ δύναται · πανταχῇ γὰρ ἔχει καὶ ῥίζαν καὶ καυλὸν δυνάμει . Διὸ ἀπὸ ταύτης ἀεὶ προέρχεται τὸ μὲν νέον τὸ δὲ γηράσκον , μικρόν τι διαφέροντα τῷ εἶναι μακρόβια , οὕτως ὥσπερ τὰ ἀποφυτευόμενα . Καὶ γὰρ ἐν τῇ ἀποφυτείᾳ τρόπον τινὰ φαίη ἄν τις ταῦτα συμβαίνειν · μόριον γάρ τι τὸ ἀποφυτευθέν . Ἐν μὲν οὖν τῇ ἀποφυτείᾳ χωριζομένων συμβαίνει τοῦτο , ἐκεῖ δὲ διὰ τοῦ συνεχοῦς . Αἴτιον δ’ ὅτι ἐνυπάρχει πάντῃ ἡ ἀρχὴ δυνάμει ἐνοῦσα . Συμβαίνει δὲ ταὐτὸ ἐπί τε τῶν ζῴων καὶ φυτῶν . Ἔν τε γὰρ τοῖς ζῴοις τὰ ἄρρενα μακροβιώτερα ὡς ἐπὶ τὸ πολύ · τούτων δὲ τὰ ἄνω μείζω ἢ τὰ κάτω ( νανωδέστερον γὰρ τοῦ θήλεος τὸ ἄρρεν ) , ἐν δὲ τῷ ἄνω τὸ θερμόν , καὶ τὸ ψυχρὸν ἐν τῷ κάτω · καὶ τῶν φυτῶν τὰ κεφαλοβαρῆ μακροβιώτερα . Τοιαῦτα δὲ τὰ μὴ ἐπέτεια ἀλλὰ δενδρώδη · τὸ γὰρ ἄνω τοῦ φυτοῦ καὶ κεφαλὴ ἡ ῥίζα ἐστί , τὰ δ’ ἐπέτεια ἐπὶ τὸ κάτω καὶ τὸν καρπὸν λαμβάνει τὴν αὔξησιν . Ἀλλὰ περὶ μὲν τούτου καὶ καθ’ αὑτὰ ἐν τοῖς περὶ φυτῶν διορισθήσεται · νῦν δὲ περὶ τῶν ἄλλων ζῴων εἴρηται τὸ αἴτιον περί τε μεγέθους ζωῆς καὶ βραχυβιότητος . Λοιπὸν δ’ ἡμῖν θεωρῆσαι περί τε νεότητος καὶ γήρως καὶ ζωῆς καὶ θανάτου · τούτων γὰρ διορισθέντων τέλος ἂν ἡ περὶ τῶν ζῴων ἔχοι μέθοδος .
Lemmas: ἐν δέ ὁ φυτόν εἰμί ὁ μακρόβιος , καί μάλα ἤ ἐν ὁ ζῷον , πρῶτος μέν ὅτι ἥσσων ὑδατώδης , ὥστε οὐ εὔπηκτος · εἶτα ἔχω λιπαρότης καί γλισχρότης , καί ξηρός καί γεώδης εἰμί ὅμως οὐ εὐξήραντος ἔχω ὁ ὑγρός . περί δέ ὁ πολυχρόνιος εἰμί ὁ ὁ δένδρον φύσις δέω λαμβάνω ὁ αἰτία · ἔχω γάρ ἴδιος πρός ὁ ζῷον , πλήν πρός ὁ ἔντομος . νέος γάρ ἀεί ὁ φυτόν γίγνομαι · διό πολυχρόνιος . ἀεί γάρ ἕτερος ὁ πτόρθος , ὁ δέ γηράσκω . καί ὁ ῥίζα ὅμοιος . ἀλλά οὐ ἅμα , ἀλλά ὅτε μέν μόνος ὁ στέλεχος καί ὁ κλάδος ἀπόλλυμι , ἕτερος δέ παραφύομαι · ὅταν δέ οὕτως εἰμί , ὁ ῥίζα ἄλλος ἐκ ὁ ὑπάρχω γίγνομαι , καί οὕτως ἀεί διατελέω ὁ μέν φθείρω ὁ δέ γίγνομαι · διό καί μακρόβιος . ἔοικα δέ ὁ φυτόν ὁ ἔντομος , ὥσπερ λέγω πρότερος · διαιρέω γάρ ζάω , καί δύο καί πολύς γίγνομαι ἐκ εἷς . ὁ δέ ἔντομος μέχρι μέν ὁ ζάω ἔρχομαι , πολύς δέ οὐ δύναμαι χρόνος · οὐ γάρ ἔχω ὄργανον , οὐδέ δύναμαι ποιέω αὐτός ὁ ἀρχή ὁ ἐν ἕκαστος . ὁ δέ ἐν ὁ φυτόν δύναμαι · πανταχῇ γάρ ἔχω καί ῥίζα καί καυλός δύναμις . διό ἀπό οὗτος ἀεί προέρχομαι ὁ μέν νέος ὁ δέ γηράσκω , μικρός τις διαφέρω ὁ εἰμί μακρόβιος , οὕτως ὥσπερ ὁ ἀποφυτεύω . καί γάρ ἐν ὁ ἀποφυτεία τρόπος τις φημί ἄν τις οὗτος συμβαίνω · μόριον γάρ τις ὁ ἀποφυτεύω . ἐν μέν οὖν ὁ ἀποφυτεία χωρίζω συμβαίνω οὗτος , ἐκεῖ δέ διά ὁ συνεχής . αἴτιος δέ ὅτι ἐν-ὑπάρχω πάντῃ ὁ ἀρχή δύναμις ἔνειμι . συμβαίνω δέ αὐτός ἐπί τε ὁ ζῷον καί φυτόν . ἐν τε γάρ ὁ ζῷον ὁ ἄρσην μακρόβιος ὡς ἐπί ὁ πολύς · οὗτος δέ ὁ ἄνω μέγας ἤ ὁ κάτω ( νανώδης γάρ ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην ) , ἐν δέ ὁ ἄνω ὁ θερμός , καί ὁ ψυχρός ἐν ὁ κάτω · καί ὁ φυτόν ὁ κεφαλοβαρής μακρόβιος . τοιοῦτος δέ ὁ μή ἐπέτειος ἀλλά δενδρώδης · ὁ γάρ ἄνω ὁ φυτόν καί κεφαλή ὁ ῥίζα εἰμί , ὁ δέ ἐπέτειος ἐπί ὁ κάτω καί ὁ καρπός λαμβάνω ὁ αὔξησις . ἀλλά περί μέν οὗτος καί κατά ἑαυτοῦ ἐν ὁ περί φυτόν διορίζω · νῦν δέ περί ὁ ἄλλος ζῷον λέγω ὁ αἴτιος περί τε μέγεθος ζωή καί βραχυβιότης . λοιπός δέ ἐγώ θεωρέω περί τε νεότης καί γῆρας καί ζωή καί θάνατος · οὗτος γάρ διορίζω τέλος ἄν ὁ περί ὁ ζῷον ἔχω μέθοδος .