aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-juventute-et-senectute-de-vita-et-morte 2
Τριῶν δὲ μερῶν ὄντων εἰς ἃ διαιρεῖται πάντα τὰ τέλεια τῶν ζῴων , ἑνὸς μὲν ᾗ δέχεται τὴν τροφήν , ἑνὸς δ’ ᾗ τὸ περίττωμα προΐεται , τρίτου δὲ τοῦ μέσου τούτων , τοῦτο ἐν μὲν τοῖς μεγίστοις τῶν ζῴων καλεῖται στῆθος , ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις τὸ ἀνάλογον , διήρθρωται δὲ μᾶλλον ἑτέροις ἑτέρων . Ὅσα δ’ αὐτῶν ἐστὶ πορευτικά , πρόσκειται καὶ μόρια τὰ πρὸς ταύτην τὴν ὑπηρεσίαν , οἷς τὸ πᾶν οἴσουσι κύτος , σκέλη τε καὶ πόδες καὶ τὰ τούτοις ἔχοντα τὴν αὐτὴν δύναμιν . Ἀλλ’ ἥ γε τῆς θρεπτικῆς ἀρχὴ ψυχῆς ἐν τῷ μέσῳ τῶν τριῶν μορίων καὶ κατὰ τὴν αἴσθησιν οὖσα φαίνεται καὶ κατὰ τὸν λόγον · πολλὰ γὰρ τῶν ζῴων ἀφαιρουμένου ἑκατέρου τῶν μορίων , τῆς τε καλουμένης κεφαλῆς καὶ τοῦ δεκτικοῦ τῆς τροφῆς , ζῇ μεθ’ οὗπερ ἂν ᾖ τὸ μέσον . Δῆλον δ’ ἐπὶ τῶν ἐντόμων , οἷον σφηκῶν τε καὶ μελιττῶν , τοῦτο συμβαῖνον · καὶ τῶν μὴ ἐντόμων δὲ πολλὰ διαιρούμενα δύναται ζῆν διὰ τὸ θρεπτικόν . Τὸ δὲ τοιοῦτον μόριον ἐνεργείᾳ μὲν ἔχει ἕν , δυνάμει δὲ πλείω · τὸν αὐτὸν γὰρ συνέστηκε τοῖς φυτοῖς τρόπον · καὶ γὰρ τὰ φυτὰ διαιρούμενα ζῇ χωρίς , καὶ γίνεται πολλὰ ἀπὸ μιᾶς ἀρχῆς δένδρα . Δι’ ἢν δ’ αἰτίαν τὰ μὲν οὐ δύναται διαιρούμενα ζῆν , τὰ δ’ ἀποφυτεύεται τῶν φυτῶν , ἕτερος ἔσται λόγος . Ἀλλ’ ὁμοίως ἔχει κατά γε τοῦτο τά τε φυτὰ καὶ τὸ τῶν ἐντόμων γένος . Ἀνάγκη δὲ καὶ τὴν θρεπτικὴν ψυχὴν ἐνεργείᾳ μὲν ἐν τοῖς ἔχουσιν εἶναι μίαν , δυνάμει δὲ πλείους , Ὁμοίως δὲ καὶ τὴν αἰσθητικὴν ἀρχήν · φαίνεται γὰρ ἔχοντα αἴσθησιν τὰ διαιρούμενα αὐτῶν . Ἀλλὰ πρὸς τὸ σώζεσθαι τὴν φύσιν , τὰ μὲν φυτὰ δύναται , ταῦτα δ’ οὐ δύναται διὰ τὸ μὴ ἔχειν ὄργανα πρὸς σωτηρίαν , ἐνδεᾶ τ’ εἶναι τὰ μὲν τοῦ ληψομένου τὰ δὲ τοῦ δεξομένου τὴν τροφήν , τὰ δ’ ἄλλων τε καὶ τούτων ἀμφοτέρων . Ἐοίκασι γὰρ τὰ τοιαῦτα τῶν ζῴων πολλοῖς ζῴοις συμπεφυκόσιν · τὰ δ’ ἄριστα συνεστηκότα τοῦτ’ οὐ πάσχει τῶν ζῴων διὰ τὸ εἶναι τὴν φύσιν αὐτῶν ὡς ἐνδέχεται μάλιστα μίαν . Διὸ καὶ μικρὰν αἴσθησιν ἔνια ποιεῖ διαιρούμενα τῶν μορίων , ὅτι ἔχει τι ψυχικὸν πάθος · χωριζομένων γὰρ τῶν σπλάγχνων ποιεῖται κίνησιν , οἷον καὶ αἱ χελῶναι τῆς καρδίας ἀφῃρημένης .
Lemmas: τρεῖς δέ μέρος εἰμί εἰς ὅς διαιρέω πᾶς ὁ τέλειος ὁ ζῷον , εἷς μέν ᾗ δέχομαι ὁ τροφή , εἷς δέ ᾗ ὁ περίσσωμα προίημι , τρίτος δέ ὁ μέσος οὗτος , οὗτος ἐν μέν ὁ μέγας ὁ ζῷον καλέω στῆθος , ἐν δέ ὁ ἄλλος ὁ ἀνάλογος , διαρθρόω δέ μάλα ἕτερος ἕτερος . ὅσος δέ αὐτός εἰμί πορευτικός , πρόσκειμαι καί μόριον ὁ πρός οὗτος ὁ ὑπηρεσία , ὅς ὁ πᾶς φέρω κύτος , σκέλος τε καί πούς καί ὁ οὗτος ἔχω ὁ αὐτός δύναμις . ἀλλά ὁ γε ὁ θρεπτικός ἀρχή ψυχή ἐν ὁ μέσος ὁ τρεῖς μόριον καί κατά ὁ αἴσθησις εἰμί φαίνω καί κατά ὁ λόγος · πολύς γάρ ὁ ζῷον ἀφαιρέω ἑκάτερος ὁ μόριον , ὁ τε καλέω κεφαλή καί ὁ δεκτικός ὁ τροφή , ζάω μετά ὅς ἄν εἰμί ὁ μέσος . δῆλος δέ ἐπί ὁ ἔντομος , οἷος σφήξ τε καί μέλισσα , οὗτος συμβαίνω · καί ὁ μή ἔντομος δέ πολύς διαιρέω δύναμαι ζάω διά ὁ θρεπτικός . ὁ δέ τοιοῦτος μόριον ἐνέργεια μέν ἔχω εἷς , δύναμις δέ πολύς · ὁ αὐτός γάρ συνίστημι ὁ φυτόν τρόπος · καί γάρ ὁ φυτόν διαιρέω ζάω χωρίς , καί γίγνομαι πολύς ἀπό εἷς ἀρχή δένδρον . διά ἐάν δέ αἰτία ὁ μέν οὐ δύναμαι διαιρέω ζάω , ὁ δέ ἀποφυτεύω ὁ φυτόν , ἕτερος εἰμί λόγος . ἀλλά ὅμοιος ἔχω κατά γε οὗτος ὁ τε φυτόν καί ὁ ὁ ἔντομος γένος . ἀνάγκη δέ καί ὁ θρεπτικός ψυχή ἐνέργεια μέν ἐν ὁ ἔχω εἰμί εἷς , δύναμις δέ πολύς , Ὅμοιος δέ καί ὁ αἰσθητικός ἀρχή · φαίνω γάρ ἔχω αἴσθησις ὁ διαιρέω αὐτός . ἀλλά πρός ὁ σῴζω ὁ φύσις , ὁ μέν φυτόν δύναμαι , οὗτος δέ οὐ δύναμαι διά ὁ μή ἔχω ὄργανον πρός σωτηρία , ἐνδεής τε εἰμί ὁ μέν ὁ λαμβάνω ὁ δέ ὁ δέχομαι ὁ τροφή , ὁ δέ ἄλλος τε καί οὗτος ἀμφότερος . ἔοικα γάρ ὁ τοιοῦτος ὁ ζῷον πολύς ζῷον συμφύω · ὁ δέ ἀγαθός συνίστημι οὗτος οὐ πάσχω ὁ ζῷον διά ὁ εἰμί ὁ φύσις αὐτός ὡς ἐνδέχομαι μάλα εἷς . διό καί μικρός αἴσθησις ἔνιοι ποιέω διαιρέω ὁ μόριον , ὅτι ἔχω τις ψυχικός πάθος · χωρίζω γάρ ὁ σπλάγχνον ποιέω κίνησις , οἷος καί ὁ χελώνη ὁ καρδία ἀφαιρέω .