aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-juventute-et-senectute-de-vita-et-morte 1
Περὶ δὲ νεότητος καὶ γήρως καὶ περὶ ζωῆς καὶ θανάτου λεκτέον νῦν · ἅμα δὲ καὶ περὶ ἀναπνοῆς ἀναγκαῖον ἴσως τὰς αἰτίας εἰπεῖν · ἐνίοις γὰρ τῶν ζῴων διὰ τοῦτο συμβαίνει τὸ ζῆν καὶ τὸ μὴ ζῆν . Ἐπεὶ δὲ περὶ ψυχῆς ἐν ἑτέροις διώρισται , καὶ δῆλον ὅτι οὐχ οἷόν τ’ εἶναι σῶμα τὴν οὐσίαν αὐτῆς , ἀλλ’ ὅμως ὅτι γ’ ἔν τινι τοῦ σώματος ὑπάρχει μορίῳ , φανερόν , καὶ ἐν τούτῳ τινὶ τῶν ἐχόντων δύναμιν ἐν τοῖς μορίοις . Τὰ μὲν οὖν ἄλλα τῆς ψυχῆς ἢ μόρια ἢ δυνάμεις , ὁποτέρως ποτὲ δεῖ καλεῖν , ἀφείσθω τὰ νῦν · ὅσα δὲ ζῷα λέγεται καὶ ζῆν , ἐν μὲν τοῖς ἀμφοτέρων τούτων τετυχηκόσι ( λέγω δ’ ἀμφοτέρων τοῦ τε ζῷον εἶναι καὶ τοῦ ζῆν ) ἀνάγκη ταὐτὸν εἶναι καὶ ἓν μόριον καθ’ ὅ τε ζῇ καὶ καθ’ ὃ προσαγορεύομεν αὐτὸ ζῷον . Τὸ μὲν γὰρ ζῷον ᾗ ζῷον , ἀδύνατον μὴ ζῆν · ᾗ δὲ ζῇ , ταύτῃ ζῷον ὑπάρχειν οὐκ ἀναγκαῖον · τὰ γὰρ φυτὰ ζῇ μέν , οὐκ ἔχει δ’ αἴσθησιν , τῷ δ’ αἰσθάνεσθαι τὸ ζῷον πρὸς τὸ μὴ ζῷον διορίζομεν . Ἀριθμῷ μὲν οὖν ἀναγκαῖον ἓν εἶναι καὶ τὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ μόριον , τῷ δ’ εἶναι πλείω καὶ ἕτερα · οὐ γὰρ ταὐτὸ τὸ ζῴῳ τε εἶναι καὶ τὸ ζῆν . Ἐπεὶ οὖν τῶν ἰδίων αἰσθητηρίων ἕν τι κοινόν ἐστιν αἰσθητήριον , εἰς ὃ τὰς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεις ἀναγκαῖον ἀπαντᾶν , τοῦτο δ’ ἂν εἴη μέσον τοῦ πρόσθεν καλουμένου καὶ ὄπισθεν ( ἔμπροσθεν μὲν γὰρ λέγεται ἐφ’ ὅ ἐστιν ἡμῖν ἡ αἴσθησις , ὄπισθεν δὲ τὸ ἀντικείμενον ) , ἔτι δὲ διῃρημένου τοῦ σώματος τῶν μὲν ζώντων πάντων τῷ τ’ ἄνω καὶ κάτω ( πάντα γὰρ ἔχει τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω , ὥστε καὶ τὰ φυτά ) , δῆλον ὅτι τὴν θρεπτικὴν ἀρχὴν ἔχοι ἂν μέσῳ τούτων · καθ’ ὃ μὲν γὰρ εἰσέρχεται μόριον ἡ τροφή , ἄνω καλοῦμεν , πρὸς αὐτὸ βλέποντες ἀλλ’ οὐ πρὸς τὸ περιέχον ὅλον , κάτω δὲ καθ’ ὃ τὸ περίττωμα ἀφίησι τὸ πρῶτον . Ἔχει δ’ ἐναντίως τοῖς φυτοῖς τοῦτο καὶ τοῖς ζῴοις · τῷ μὲν γὰρ ἀνθρώπῳ διὰ τὴν ὀρθότητα μάλιστα ὑπάρχει τοῦτο τῶν ζῴων , τὸ ἔχειν τὸ ἄνω μόριον πρὸς τὸ τοῦ παντὸς ἄνω , τοῖς δ’ ἄλλοις μεταξύ · τοῖς δὲ φυτοῖς ἀκινήτοις οὖσι καὶ λαμβάνουσιν ἐκ τῆς γῆς τὴν τροφὴν ἀναγκαῖον ἀεὶ κάτω τοῦτ’ ἔχειν τὸ μόριον . Ἀνάλογον γάρ εἰσιν αἱ ῥίζαι τοῖς φυτοῖς καὶ τὸ καλούμενον στόμα τοῖς ζῴοις , δι’ οὗ τὴν τροφὴν τὰ μὲν ἐκ τῆς γῆς λαμβάνει , τὰ δὲ δι’ αὑτῶν .
Lemmas: περί δέ νεότης καί γῆρας καί περί ζωή καί θάνατος λεκτέος νῦν · ἅμα δέ καί περί ἀναπνοή ἀναγκαῖος ἴσως ὁ αἰτία λέγω · ἔνιοι γάρ ὁ ζῷον διά οὗτος συμβαίνω ὁ ζάω καί ὁ μή ζάω . ἐπεί δέ περί ψυχή ἐν ἕτερος διορίζω , καί δῆλος ὅτι οὐ οἷος τε εἰμί σῶμα ὁ οὐσία αὐτός , ἀλλά ὅμως ὅτι γε ἐν τις ὁ σῶμα ὑπάρχω μόριον , φανερός , καί ἐν οὗτος τις ὁ ἔχω δύναμις ἐν ὁ μόριον . ὁ μέν οὖν ἄλλος ὁ ψυχή ἤ μόριον ἤ δύναμις , ὁπότερος ποτέ δέω καλέω , ἀφίημι ὁ νῦν · ὅσος δέ ζῷον λέγω καί ζάω , ἐν μέν ὁ ἀμφότερος οὗτος τυγχάνω ( λέγω δέ ἀμφότερος ὁ τε ζῷον εἰμί καί ὁ ζάω ) ἀνάγκη αὐτός εἰμί καί εἷς μόριον κατά ὅς τε ζάω καί κατά ὅς προσαγορεύω αὐτός ζῷον . ὁ μέν γάρ ζῷον ᾗ ζῷον , ἀδύνατος μή ζάω · ᾗ δέ ζάω , ταύτῃ ζῷον ὑπάρχω οὐ ἀναγκαῖος · ὁ γάρ φυτόν ζάω μέν , οὐ ἔχω δέ αἴσθησις , ὁ δέ αἰσθάνομαι ὁ ζῷον πρός ὁ μή ζῷον διορίζω . ἀριθμός μέν οὖν ἀναγκαῖος εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός οὗτος ὁ μόριον , ὁ δέ εἰμί πολύς καί ἕτερος · οὐ γάρ αὐτός ὁ ζῷον τε εἰμί καί ὁ ζάω . ἐπεί οὖν ὁ ἴδιος αἰσθητήριον εἷς τις κοινός εἰμί αἰσθητήριον , εἰς ὅς ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ἀναγκαῖος ἀπαντάω , οὗτος δέ ἄν εἰμί μέσος ὁ πρόσθεν καλέω καί ὄπισθεν ( ἔμπροσθεν μέν γάρ λέγω ἐπί ὅς εἰμί ἐγώ ὁ αἴσθησις , ὄπισθεν δέ ὁ ἀντίκειμαι ) , ἔτι δέ διαιρέω ὁ σῶμα ὁ μέν ζάω πᾶς ὁ τε ἄνω καί κάτω ( πᾶς γάρ ἔχω ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , ὥστε καί ὁ φυτόν ) , δῆλος ὅτι ὁ θρεπτικός ἀρχή ἔχω ἄν μέσος οὗτος · κατά ὅς μέν γάρ εἰσέρχομαι μόριον ὁ τροφή , ἄνω καλέω , πρός αὐτός βλέπω ἀλλά οὐ πρός ὁ περιέχω ὅλος , κάτω δέ κατά ὅς ὁ περίσσωμα ἀφίημι ὁ πρῶτος . ἔχω δέ ἐναντίος ὁ φυτόν οὗτος καί ὁ ζῷον · ὁ μέν γάρ ἄνθρωπος διά ὁ ὀρθότης μάλα ὑπάρχω οὗτος ὁ ζῷον , ὁ ἔχω ὁ ἄνω μόριον πρός ὁ ὁ πᾶς ἄνω , ὁ δέ ἄλλος μεταξύ · ὁ δέ φυτόν ἀκίνητος εἰμί καί λαμβάνω ἐκ ὁ γῆ ὁ τροφή ἀναγκαῖος ἀεί κάτω οὗτος ἔχω ὁ μόριον . ἀνάλογος γάρ εἰμί ὁ ῥίζα ὁ φυτόν καί ὁ καλέω στόμα ὁ ζῷον , διά ὅς ὁ τροφή ὁ μέν ἐκ ὁ γῆ λαμβάνω , ὁ δέ διά ἑαυτοῦ .