aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-juventute-et-senectute-de-vita-et-morte 3
Ἔτι δὲ ἐπί τε τῶν φυτῶν δῆλον καὶ ἐπὶ τῶν ζῴων , τῶν μὲν φυτῶν τήν τ’ ἐκ τῶν σπερμάτων γένεσιν ἐπισκοποῦσι καὶ τὰς ἐμφυτείας τε καὶ τὰς ἀποφυτείας . Ἥ τε γὰρ τῶν σπερμάτων γένεσις συμβαίνει πᾶσιν ἐκ τοῦ μέσου · διθύρων γὰρ ὄντων πάντων , ᾗ συμπέφυκεν ἔχεται , καὶ τὸ μέσον ἐστὶν ἑκατέρου τῶν μορίων · ἐντεῦθεν γὰρ ὅ τε καυλὸς ἐκφύεται καὶ ἡ ῥίζα τῶν φυομένων , ἡ δ’ ἀρχὴ τὸ μέσον αὐτῶν ἐστίν . Ἔν τε ταῖς ἐμφυτείαις καὶ ταῖς ἀποφυτείαις μάλιστα τοῦτο συμβαίνει περὶ τοὺς ὄζους · ἔστι γὰρ ἀρχή τις ὁ ὄζος τοῦ κλάδου , ἅμα δὲ καὶ μέσον , ὥστε ἢ τοῦτο ἀφαιροῦσιν ἢ εἰς τοῦτο ἐμβάλλουσιν , ἵνα ἢ ὁ κλάδος ἢ αἱ ῥίζαι ἐκ τούτων γίνωνται , ὡς οὔσης τῆς ἀρχῆς ἐκ τοῦ μέσου καυλοῦ καὶ ῥίζης . Καὶ τῶν ζῴων τῶν ἐναίμων ἡ καρδία γίνεται πρῶτον . Τοῦτο δὲ δῆλον ἐξ ὧν ἐν τοῖς ἐνδεχομένοις ἔτι γιγνομένοις ἰδεῖν τεθεωρήκαμεν . Ὥστε καὶ ἐν τοῖς ἀναίμοις ἀναγκαῖον τὸ ἀνάλογον τῇ καρδίᾳ γίνεσθαι πρῶτον . Ἡ δὲ καρδία ὅτι ἐστὶν ἀρχὴ τῶν φλεβῶν , ἐν τοῖς περὶ τὰ μέρη τῶν ζῴων εἴρηται πρότερον · καὶ ὅτι τὸ αἷμα τοῖς ἐναίμοις ἐστὶ τελευταία τροφή , ἐξ οὗ γίνεται τὰ μόρια . Φανερὸν τοίνυν ὅτι μίαν μέν τινα ἐργασίαν ἡ τοῦ στόματος λειτουργεῖ δύναμις , ἑτέραν δ’ ἡ τῆς κοιλίας περὶ τὴν τροφήν . Ἡ δὲ καρδία κυριωτάτη , καὶ τὸ τέλος ἐπιτίθησιν . Ὥστ’ ἀνάγκη καὶ τῆς αἰσθητικῆς καὶ τῆς θρεπτικῆς ψυχῆς ἐν τῇ καρδίᾳ τὴν ἀρχὴν εἶναι τοῖς ἐναίμοις · τὰ γὰρ τῶν ἄλλων μορίων ἔργα περὶ τὴν τροφὴν τοῦ ταύτης ἔργου χάριν ἐστί · δεῖ γὰρ τὸ κύριον πρὸς τὸ οὗ ἕνεκα διατελεῖν , ἀλλ’ οὐκ ἐν τοῖς τούτου ἕνεκα , οἷον ἰατρὸς πρὸς τὴν ὑγίειαν . Ἀλλὰ μὴν τό γε κύριον τῶν αἰσθήσεων ἐν ταύτῃ τοῖς ἐναίμοις πᾶσιν · ἐν τούτῳ γὰρ ἀναγκαῖον εἶναι τὸ πάντων τῶν αἰσθητηρίων κοινὸν αἰσθητήριον . Δύο δὲ φανερῶς ἐνταῦθα συντεινούσας ὁρῶμεν , τήν τε γεῦσιν καὶ τὴν ἁφήν , ὥστε καὶ τὰς ἄλλας ἀναγκαῖον · ἐν τούτῳ μὲν γὰρ τοῖς ἄλλοις αἰσθητηρίοις ἐνδέχεται ποιεῖσθαι τὴν κίνησιν , ταῦτα δ’ οὐδὲν συντείνει πρὸς τὸν ἄνω τόπον . Χωρὶς δὲ τούτων , εἰ τὸ ζῆν ἐν τούτῳ τῷ μορίῳ πᾶσίν ἐστι , δῆλον ὅτι καὶ τὴν αἰσθητικὴν ἀρχὴν ἀναγκαῖον · ᾗ μὲν γὰρ ζῷον , ταύτῃ καὶ ζῆν φαμέν , ᾗ δ’ αἰσθητικόν , ταύτῃ τὸ σῶμα ζῷον εἶναι λέγομεν . Διὰ τί δ’ αἱ μὲν τῶν αἰσθήσεων φανερῶς συντείνουσι πρὸς τὴν καρδίαν , αἱ δ’ εἰσὶν ἐν τῇ κεφαλῇ ( διὸ καὶ δοκεῖ τισὶν αἰσθάνεσθαι τὰ ζῷα διὰ τὸν ἐγκέφαλον ) , τὸ αἴτιον τούτων ἐν ἑτέροις εἴρηται χωρίς . Κατὰ μὲν οὖν τὰ φαινόμενα δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι ἐν τούτῳ τε καὶ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ σώματος τῶν τριῶν μορίων ἥ τε τῆς αἰσθητικῆς ἀρχὴ ψυχῆς ἐστὶ καὶ ἡ τῆς αὐξητικῆς καὶ τῆς θρεπτικῆς .
Lemmas: ἔτι δέ ἐπί τε ὁ φυτόν δῆλος καί ἐπί ὁ ζῷον , ὁ μέν φυτόν ὁ τε ἐκ ὁ σπέρμα γένεσις ἐπισκοπέω καί ὁ ἐμφυτεία τε καί ὁ ἀποφυτεία . ὁ τε γάρ ὁ σπέρμα γένεσις συμβαίνω πᾶς ἐκ ὁ μέσος · δίθυρος γάρ εἰμί πᾶς , ᾗ συμφύω ἔχω , καί ὁ μέσος εἰμί ἑκάτερος ὁ μόριον · ἐντεῦθεν γάρ ὁ τε καυλός ἐκφύω καί ὁ ῥίζα ὁ φύω , ὁ δέ ἀρχή ὁ μέσος αὐτός εἰμί . ἐν τε ὁ ἐμφυτεία καί ὁ ἀποφυτεία μάλα οὗτος συμβαίνω περί ὁ ὄζος · εἰμί γάρ ἀρχή τις ὁ ὄζος ὁ κλάδος , ἅμα δέ καί μέσος , ὥστε ἤ οὗτος ἀφαιρέω ἤ εἰς οὗτος ἐμβάλλω , ἵνα ἤ ὁ κλάδος ἤ ὁ ῥίζα ἐκ οὗτος γίγνομαι , ὡς εἰμί ὁ ἀρχή ἐκ ὁ μέσος καυλός καί ῥίζα . καί ὁ ζῷον ὁ ἔναιμος ὁ καρδία γίγνομαι πρῶτος . οὗτος δέ δῆλος ἐκ ὅς ἐν ὁ ἐνδέχομαι ἔτι γίγνομαι ὁράω θεωρέω . ὥστε καί ἐν ὁ ἄναιμος ἀναγκαῖος ὁ ἀνάλογος ὁ καρδία γίγνομαι πρῶτος . ὁ δέ καρδία ὅτι εἰμί ἀρχή ὁ φλέψ , ἐν ὁ περί ὁ μέρος ὁ ζῷον λέγω πρότερος · καί ὅτι ὁ αἷμα ὁ ἔναιμος εἰμί τελευταῖος τροφή , ἐκ ὅς γίγνομαι ὁ μόριον . φανερός τοίνυν ὅτι εἷς μέν τις ἐργασία ὁ ὁ στόμα λειτουργέω δύναμις , ἕτερος δέ ὁ ὁ κοιλία περί ὁ τροφή . ὁ δέ καρδία κύριος , καί ὁ τέλος ἐπιτίθημι . ὥστε ἀνάγκη καί ὁ αἰσθητικός καί ὁ θρεπτικός ψυχή ἐν ὁ καρδία ὁ ἀρχή εἰμί ὁ ἔναιμος · ὁ γάρ ὁ ἄλλος μόριον ἔργον περί ὁ τροφή ὁ οὗτος ἔργον χάριν εἰμί · δέω γάρ ὁ κύριος πρός ὁ ὅς ἕνεκα διατελέω , ἀλλά οὐ ἐν ὁ οὗτος ἕνεκα , οἷος ἰατρός πρός ὁ ὑγίεια . ἀλλά μήν ὁ γε κύριος ὁ αἴσθησις ἐν οὗτος ὁ ἔναιμος πᾶς · ἐν οὗτος γάρ ἀναγκαῖος εἰμί ὁ πᾶς ὁ αἰσθητήριον κοινός αἰσθητήριον . δύο δέ φανερός ἐνταῦθα συντείνω ὁράω , ὁ τε γεῦσις καί ὁ ἁφή , ὥστε καί ὁ ἄλλος ἀναγκαῖος · ἐν οὗτος μέν γάρ ὁ ἄλλος αἰσθητήριον ἐνδέχομαι ποιέω ὁ κίνησις , οὗτος δέ οὐδείς συντείνω πρός ὁ ἄνω τόπος . χωρίς δέ οὗτος , εἰ ὁ ζάω ἐν οὗτος ὁ μόριον πᾶς εἰμί , δῆλος ὅτι καί ὁ αἰσθητικός ἀρχή ἀναγκαῖος · ᾗ μέν γάρ ζῷον , ταύτῃ καί ζάω φημί , ᾗ δέ αἰσθητικός , ταύτῃ ὁ σῶμα ζῷον εἰμί λέγω . διά τίς δέ ὁ μέν ὁ αἴσθησις φανερός συντείνω πρός ὁ καρδία , ὁ δέ εἰμί ἐν ὁ κεφαλή ( διό καί δοκέω τις αἰσθάνομαι ὁ ζῷον διά ὁ ἐγκέφαλος ) , ὁ αἴτιος οὗτος ἐν ἕτερος λέγω χωρίς . κατά μέν οὖν ὁ φαίνω δῆλος ἐκ ὁ λέγω ὅτι ἐν οὗτος τε καί ἐν ὁ μέσος ὁ σῶμα ὁ τρεῖς μόριον ὁ τε ὁ αἰσθητικός ἀρχή ψυχή εἰμί καί ὁ ὁ αὐξητικός καί ὁ θρεπτικός .