aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-interpretatione 12
Τούτων δὲ διωρισμένων σκεπτέον ὅπως ἔχουσιν αἱ ἀποφάσεις καὶ καταφάσεις πρὸς ἀλλήλας αἱ τοῦ δυνατὸν εἶναι καὶ μὴ δυνατὸν καὶ ἐνδεχόμενον καὶ μὴ ἐνδεχόμενον , καὶ περὶ τοῦ ἀδυνάτου τε καὶ ἀναγκαίου · ἔχει γὰρ ἀπορίας τινάς . Εἰ γὰρ τῶν συμπλεκομένων αὗται ἀλλήλαις ἀντίκεινται ἀντιφάσεις , ὅσαι κατὰ τὸ εἶναι καὶ μὴ εἶναι τάττονται , οἷον τοῦ εἶναι ἄνθρωπον ἀπόφασις τὸ μὴ εἶναι ἄνθρωπον , οὐ τὸ εἶναι μὴ ἄνθρωπον , καὶ τοῦ εἶναι λευκὸν ἄνθρωπον τὸ μὴ εἶναι λευκὸν ἄνθρωπον , ἀλλ᾿ οὐ τὸ εἶναι μὴ λευκὸν ἄνθρωπον . Εἰ γὰρ κατὰ παντὸς ἡ κατάφασις ἢ ἡ ἀπόφασις , τὸ ξύλον ἔσται ἀληθὲς εἰπεῖν εἶναι μὴ λευκὸν ἄνθρωπον . Εἰ δὲ τοῦτο οὕτως , καὶ ὅσοις τὸ εἶναι μὴ προστίθεται , τὸ αὐτὸ ποιήσει τὸ ἀντὶ τοῦ εἶναι λεγόμενον , οἷον τοῦ ἄνθρωπος βαδίζει οὐ τὸ οὐκ ἄνθρωπος βαδίζει ἀπόφασις ἔσται , ἀλλὰ τὸ οὐ βαδίζει ἄνθρωπος · οὐδὲν γὰρ διαφέρει εἰπεῖν ἄνθρωπον βαδίζειν ἢ ἄνθρωπον βαδίζοντα εἶναι . Ὥστε εἰ οὕτως πανταχοῦ , καὶ τοῦ δυνατὸν εἶναι ἀπόφασις ἔσται τὸ δυνατὸν μὴ εἶναι , ἀλλ᾿ οὐ τὸ μὴ δυνατὸν εἶναι . Δοκεῖ δὲ τὸ αὐτὸ δύνασθαι καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι · πᾶν γὰρ τὸ δυνατὸν τέμνεσθαι ἢ βαδίζειν καὶ μὴ βαδίζειν καὶ μὴ τέμνεσθαι δυνατόν . Λόγος δέ , ὅτι ἅπαν τὸ οὕτω δυνατὸν οὐκ ἀεὶ ἐνεργεῖ , ὥστε ὑπάρξει αὐτῷ καὶ ἡ ἀπόφασις · δύναται γὰρ καὶ μὴ βαδίζειν τὸ βαδιστικὸν καὶ μὴ ὁρᾶσθαι τὸ ὁρατόν . Ἀλλὰ μὴν ἀδύνατον κατὰ τοῦ αὐτοῦ ἀληθεύεσθαι τὰς ἀντικειμένας φάσεις · οὐκ ἄρα τοῦ δυνατὸν εἶναι ἀπόφασίς ἐστι τὸ δυνατὸν μὴ εἶναι . Συμβαίνει γὰρ ἐκ τούτων ἢ τὸ αὐτὸ φάναι καὶ ἀποφάναι ἅμα καὶ κατὰ τοῦ αὐτοῦ , ἢ μὴ κατὰ τὸ εἶναι καὶ μὴ εἶναι τὰ προστιθέμενα γίνεσθαι φάσεις καὶ ἀποφάσεις . Εἰ οὖν ἐκεῖνο ἀδύνατον , τοῦτ᾿ ἂν εἴη αἱρετόν . Ἔστιν ἄρα ἀπόφασις τοῦ δυνατὸν εἶναι τὸ μὴ δυνατὸν εἶναι . Ὁ δ᾿ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ τοῦ ἐνδεχόμενον εἶναι · καὶ γὰρ τούτου ἀπόφασις τὸ μὴ ἐνδεχόμενον εἶναι . Καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲ ὁμοιοτρόπως , οἷον ἀναγκαίου τε καὶ ἀδυνάτου . Γίνεται γὰρ ὥσπερ ἐπ᾿ ἐκείνων τὸ εἶναι καὶ τὸ μὴ εἶναι προσθέσεις , τὰ δ᾿ ὑποκείμενα πράγματα τὸ μὲν λευκὸν τὸ δ᾿ ἄνθρωπος ; οὕτως ἐνταῦθα τὸ μὲν εἶναι καὶ μὴ εἶναι ὡς ὑποκείμενον γίνεται , τὸ δὲ δύνασθαι καὶ τὸ ἐνδέχεσθαι προσθέσεις διορίζουσαι , ὥσπερ ἐπ᾿ ἐκείνων τὸ εἶναι καὶ μὴ εἶναι , τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος , ὁμοίως αὗται ἐπὶ τοῦ εἶναι δυνατὸν καὶ εἶναι οὐ δυνατόν . Τοῦ δὲ δυνατὸν μὴ εἶναι ἀπόφασις οὐ τὸ οὐ δυνατὸν εἶναι , ἀλλὰ τὸ οὐ δυνατὸν μὴ εἶναι , καὶ τοῦ δυνατὸν εἶναι οὐ τὸ δυνατὸν μὴ εἶναι , ἀλλὰ τὸ μὴ δυνατὸν εἶναι . Διὸ καὶ ἀκολουθεῖν ἂν δόξειαν ἀλλήλαις αἱ τοῦ δυνατὸν εἶναι καὶ δυνατὸν μὴ εἶναι · τὸ γὰρ αὐτὸ δυνατὸν εἶναι καὶ μὴ εἶναι · οὐ γὰρ ἀντιφάσεις ἀλλήλων αἱ τοιαῦται , τὸ δυνατὸν εἶναι καὶ δυνατὸν μὴ εἶναι . Ἀλλὰ τὸ δυνατὸν εἶναι καὶ μὴ δυνατὸν εἶναι οὐδέποτε ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἅμα ἀληθεύονται · ἀντίκεινται γάρ . Οὐδέ γε τὸ δυνατὸν μὴ εἶναι καὶ οὐ δυνατὸν μὴ εἶναι οὐδέποτε ἅμα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀληθεύονται . Ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ ἀναγκαῖον εἶναι ἀπόφασις οὐ τὸ ἀναγκαῖον μὴ εἶναι , ἀλλὰ τὸ μὴ ἀναγκαῖον εἶναι · τοῦ δὲ ἀναγκαῖον μὴ εἶναι τὸ μὴ ἀναγκαῖον μὴ εἶναι . Καὶ τοῦ ἀδύνατον εἶναι οὐ τὸ ἀδύνατον μὴ εἶναι , ἀλλὰ τὸ μὴ ἀδύνατον εἶναι · τοῦ δὲ ἀδύνατον μὴ εἶναι τὸ οὐκ ἀδύνατον μὴ εἶναι . Καὶ καθόλου δέ , ὥσπερ εἴρηται , τὸ μὲν εἶναι καὶ μὴ εἶναι δεῖ τιθέναι ὡς τὰ ὑποκείμενα , κατάφασιν δὲ καὶ ἀπόφασιν ταῦτα ποιοῦντα πρὸς τὸ εἶναι καὶ μὴ εἶναι . συντάττειν . Καὶ ταύτας οἴεσθαι χρὴ εἶναι τὰς ἀντικειμένας φάσεις , δυνατόν — οὐ δυνατόν , ἐνδεχόμενον — οὐκ ἀνδεχόμενον , ἀδύνατον — οὐκ ἀδύνατον , ἀναγκαῖον — οὐκ ἀναγκαῖον , ἀληθές — οὐκ ἀληθές .
Lemmas: οὗτος δέ διορίζω σκοπέω ὅπως ἔχω ὁ ἀπόφασις καί κατάφασις πρός ἀλλήλων ὁ ὁ δυνατός εἰμί καί μή δυνατός καί ἐνδέχομαι καί μή ἐνδέχομαι , καί περί ὁ ἀδύνατος τε καί ἀναγκαῖος · ἔχω γάρ ἀπορία τις . εἰ γάρ ὁ συμπλέκω οὗτος ἀλλήλων ἀντίκειμαι ἀντίφασις , ὅσος κατά ὁ εἰμί καί μή εἰμί τάσσω , οἷος ὁ εἰμί ἄνθρωπος ἀπόφασις ὁ μή εἰμί ἄνθρωπος , οὐ ὁ εἰμί μή ἄνθρωπος , καί ὁ εἰμί λευκός ἄνθρωπος ὁ μή εἰμί λευκός ἄνθρωπος , ἀλλά οὐ ὁ εἰμί μή λευκός ἄνθρωπος . εἰ γάρ κατά πᾶς ὁ κατάφασις ἤ ὁ ἀπόφασις , ὁ ξύλον εἰμί ἀληθής λέγω εἰμί μή λευκός ἄνθρωπος . εἰ δέ οὗτος οὕτως , καί ὅσος ὁ εἰμί μή προστίθημι , ὁ αὐτός ποιέω ὁ ἀντί ὁ εἰμί λέγω , οἷος ὁ ἄνθρωπος βαδίζω οὐ ὁ οὐ ἄνθρωπος βαδίζω ἀπόφασις εἰμί , ἀλλά ὁ οὐ βαδίζω ἄνθρωπος · οὐδείς γάρ διαφέρω λέγω ἄνθρωπος βαδίζω ἤ ἄνθρωπος βαδίζω εἰμί . ὥστε εἰ οὕτως πανταχοῦ , καί ὁ δυνατός εἰμί ἀπόφασις εἰμί ὁ δυνατός μή εἰμί , ἀλλά οὐ ὁ μή δυνατός εἰμί . δοκέω δέ ὁ αὐτός δύναμαι καί εἰμί καί μή εἰμί · πᾶς γάρ ὁ δυνατός τέμνω ἤ βαδίζω καί μή βαδίζω καί μή τέμνω δυνατός . λόγος δέ , ὅτι ἅπας ὁ οὕτως δυνατός οὐ ἀεί ἐνεργέω , ὥστε ὑπάρχω αὐτός καί ὁ ἀπόφασις · δύναμαι γάρ καί μή βαδίζω ὁ βαδιστικός καί μή ὁράω ὁ ὁρατός . ἀλλά μήν ἀδύνατος κατά ὁ αὐτός ἀληθεύω ὁ ἀντίκειμαι φάσις · οὐ ἄρα ὁ δυνατός εἰμί ἀπόφασις εἰμί ὁ δυνατός μή εἰμί . συμβαίνω γάρ ἐκ οὗτος ἤ ὁ αὐτός φημί καί ἀπόφημι ἅμα καί κατά ὁ αὐτός , ἤ μή κατά ὁ εἰμί καί μή εἰμί ὁ προστίθημι γίγνομαι φάσις καί ἀπόφασις . εἰ οὖν ἐκεῖνος ἀδύνατος , οὗτος ἄν εἰμί αἱρετός . εἰμί ἄρα ἀπόφασις ὁ δυνατός εἰμί ὁ μή δυνατός εἰμί . ὁ δέ αὐτός λόγος καί περί ὁ ἐνδέχομαι εἰμί · καί γάρ οὗτος ἀπόφασις ὁ μή ἐνδέχομαι εἰμί . καί ἐπί ὁ ἄλλος δέ ὁμοιότροπος , οἷος ἀναγκαῖος τε καί ἀδύνατος . γίγνομαι γάρ ὥσπερ ἐπί ἐκεῖνος ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί πρόσθεσις , ὁ δέ ὑπόκειμαι πρᾶγμα ὁ μέν λευκός ὁ δέ ἄνθρωπος ; οὕτως ἐνταῦθα ὁ μέν εἰμί καί μή εἰμί ὡς ὑπόκειμαι γίγνομαι , ὁ δέ δύναμαι καί ὁ ἐνδέχομαι πρόσθεσις διορίζω , ὥσπερ ἐπί ἐκεῖνος ὁ εἰμί καί μή εἰμί , ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος , ὅμοιος οὗτος ἐπί ὁ εἰμί δυνατός καί εἰμί οὐ δυνατός . ὁ δέ δυνατός μή εἰμί ἀπόφασις οὐ ὁ οὐ δυνατός εἰμί , ἀλλά ὁ οὐ δυνατός μή εἰμί , καί ὁ δυνατός εἰμί οὐ ὁ δυνατός μή εἰμί , ἀλλά ὁ μή δυνατός εἰμί . διό καί ἀκολουθέω ἄν δοκέω ἀλλήλων ὁ ὁ δυνατός εἰμί καί δυνατός μή εἰμί · ὁ γάρ αὐτός δυνατός εἰμί καί μή εἰμί · οὐ γάρ ἀντίφασις ἀλλήλων ὁ τοιοῦτος , ὁ δυνατός εἰμί καί δυνατός μή εἰμί . ἀλλά ὁ δυνατός εἰμί καί μή δυνατός εἰμί οὐδέποτε ἐπί ὁ αὐτός ἅμα ἀληθεύω · ἀντίκειμαι γάρ . οὐδέ γε ὁ δυνατός μή εἰμί καί οὐ δυνατός μή εἰμί οὐδέποτε ἅμα ἐπί ὁ αὐτός ἀληθεύω . ὅμοιος δέ καί ὁ ἀναγκαῖος εἰμί ἀπόφασις οὐ ὁ ἀναγκαῖος μή εἰμί , ἀλλά ὁ μή ἀναγκαῖος εἰμί · ὁ δέ ἀναγκαῖος μή εἰμί ὁ μή ἀναγκαῖος μή εἰμί . καί ὁ ἀδύνατος εἰμί οὐ ὁ ἀδύνατος μή εἰμί , ἀλλά ὁ μή ἀδύνατος εἰμί · ὁ δέ ἀδύνατος μή εἰμί ὁ οὐ ἀδύνατος μή εἰμί . καί καθόλου δέ , ὥσπερ λέγω , ὁ μέν εἰμί καί μή εἰμί δέω τίθημι ὡς ὁ ὑπόκειμαι , κατάφασις δέ καί ἀπόφασις οὗτος ποιέω πρός ὁ εἰμί καί μή εἰμί . συντάσσω . καί οὗτος οἴομαι χρή εἰμί ὁ ἀντίκειμαι φάσις , δυνατός — οὐ δυνατός , ἐνδέχομαι — οὐ ἀναδέχομαι , ἀδύνατος — οὐ ἀδύνατος , ἀναγκαῖος — οὐ ἀναγκαῖος , ἀληθής — οὐ ἀληθής .