aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-interpretatione 10
Ἐπεὶ δέ ἐστί τι κατά τινος ἡ κατάφασις σημαίνουσα , τοῦτο δέ ἐστιν ἢ ὄνομα ἢ τὸ ἀνώνυμον , ἓν δὲ δεῖ εἶναι καὶ καθ᾿ ἑνὸς τὸ ἐν τῇ καταφάσει ( τὸ δὲ ὄνομα εἴρηται καὶ τὸ ἀνώνυμον πρότερον · τὸ γὰρ οὐκ ἄνθρωπος ὄνομα μὲν οὐ λέγω ἀλλ᾿ ἀόριστον ὄνομα · ἓν γάρ πως σημαίνει καὶ τὸ ἀόριστον · ὥσπερ καὶ τὸ οὐχ ὑγιαίνει οὐ ῥῆμα ἀλλ᾿ ἀόριστον ῥῆμα ) , ἔσται πᾶσα κατάφασις καὶ ἀπόφασις ἢ ἐξ ὀνόματος καὶ ῥήματος ἢ ἐξ ἀορίστου ὀνόματος καὶ ῥήματος . Ἄνευ δὲ ῥήματος οὐδεμία κατάφασις οὐδὲ ἀπόφασις · τὸ γὰρ ἔστιν ἢ ἔσται ἢ ἦν ἢ γίνεται , ἢ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα , ῥήματα ἐκ τῶν κειμένων ἐστί · προσσημαίνει γὰρ χρόνον . Ὥστε πρώτη ἔσται κατάφασις καὶ ἀπόφασις τὸ ἔστιν ἄνθρωπος — οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος , εἶτα ἔστιν οὐκ ἄνθρωπος — οὐκ ἔστιν οὐκ ἄνθρωπος , πάλιν ἔστι πᾶς ἄνθρωπος — οὐκ ἔστι πᾶς ἄνθρωπος , ἔστι πᾶς οὐκ ἄνθρωπος — οὐκ ἔστι πᾶς οὐκ ἄνθρωπος . Καὶ ἐπὶ τῶν ἐκτὸς δὲ χρόνων ὁ αὐτὸς λόγος . Ὅταν δὲ τὸ ἔστι τρίτον προσκατηγορῆται , ἤδη διχῶς λέγονται αἱ ἀντιθέσεις . Λέγω δὲ οἷον ἔστι δίκαιος ἄνθρωπος · τὸ ἔστι τρίτον φημὶ συγκεῖσθαι ὄνομα ἢ ῥῆμα ἐν τῇ καταφάσει . Ὥστε διὰ τοῦτο τέτταρα ἔσται ταῦτα , ὧν τὰ μὲν δύο πρὸς τὴν κατάφασιν καὶ ἀπόφασιν ἕξει κατὰ τὸ στοιχοῦν ὡς αἱ στερήσεις , τὰ δὲ δύο οὔ . Λέγω δ᾿ ὅτι τὸ ἔστιν ἢ τῷ δικαίῳ προσκείσεται ἢ τῷ οὐ δικαίῳ , ὥστε καὶ ἡ ἀπόφασις . Τέτταρα οὖν ἔσται . Νοοῦμεν δὲ τὸ λεγόμενον ἐκ τῶν ὑπογεγραμμένων . Ἔστι δίκαιος ἄνθρωπος · ἀπόφασις τούτου , οὐκ ἔστι δίκαιος ἄνθρωπος . Ἔστιν οὐ δίκαιος ἄνθρωπος · τούτου ἀπόφασις , οὐκ ἔστιν οὐ δίκαιος ἄνθρωπος . Τὸ γὰρ ἔστιν ἐνταῦθα καὶ τὸ οὐκ ἔστι τῷ δικαίῳ προσκείσεται καὶ τῷ οὐ δικαίῳ . Ταῦτα μὲν οὖν , ὥσπερ ἐν τοῖς Ἀναλυτικοῖς λέγεται , οὕτω τέτακται . Ὁμοίως δὲ ἔχει κἂν καθόλου τοῦ ὀνόματος ᾖ ἡ κατάφασις , οἷον πᾶς ἐστὶν ἄνθρωπος δίκαιος . Ἀπόφασις τούτου , οὐ πᾶς ἐστὶν ἄνθρωπος δίκαιος . Πᾶς ἐστὶν ἄνθρωπος οὐ δίκαιος — οὐ πᾶς ἐστὶν ἄνθρωπος οὐ δίκαιος . Πλὴν οὐχ ὁμοίως τὰς κατὰ διάμετρον ἐνδέχεται συναληθεύειν · ἐνδέχεται δὲ ποτέ . Αὗται μὲν οὖν δύο ἀντίκεινται , ἄλλαι δὲ δύο πρὸς τὸ οὐκ ἄνθρωπος ὡς ὑποκείμενόν τι προστεθέν · ἔστι δίκαιος οὐκ ἄνθρωπος — οὐκ ἔστι δίκαιος οὐκ ἄνθρωπος , ἔστιν οὐ δίκαιος οὐκ ἄνθρωπος — οὐκ ἔστιν οὐ δίκαιος οὐκ ἄνθρωπος . Πλείους δὲ τούτων οὐκ ἔσονται ἀντιθέσεις . Αὗται δὲ χωρὶς ἐκείνων αὐταὶ καθ᾿ ἑαυτὰς ἔσονται , ὡς ὀνόματι τῷ οὐκ ἄνθρωπος χρώμεναι . Ἐφ᾿ ὅσων δὲ τὸ ἔστι μὴ ἁρμόττει , οἷον ἐπὶ τοῦ ὑγιαίνει καὶ βαδίζει , ἐπὶ τούτων τὸ αὐτὸ ποιεῖ οὕτω τιθέμενον ὡς ἂν εἰ τὸ ἔστι προσήπτετο , οἷον ὑγιαίνει πᾶς ἄνθρωπος — οὐχ ὑγιαίνει πᾶς ἄνθρωπος , ὑγιαίνει πᾶς οὐκ ἄνθρωπος — οὐχ ὑγιαίνει πᾶς οὐκ ἄνθρωπος . Οὐ γάρ ἐστι τὸ οὐ πᾶς ἄνθρωπος λεκτέον , ἀλλὰ τὸ οὔ , τὴν ἀπόφασιν , τῷ ἄνθρωπος προσθετέον . Τὸ γὰρ πᾶς οὐ τὸ καθόλου σημαίνει , ἀλλ᾿ ὅτι καθόλου . Δῆλον δὲ ἐκ τοῦδε , ὑγιαίνει ἄνθρωπος — οὐχ ὑγιαίνει ἄνθρωπος , ὑγιαίνει οὐκ ἄνθρωπος — οὐχ ὑγιαίνει οὐκ ἄνθρωπος . Ταῦτα γὰρ ἐκείνων διαφέρει τῷ μὴ καθόλου εἶναι . Ὥστε τὸ πᾶς ἢ οὐδείς οὐδὲν ἄλλο προσσημαίνει ἢ ὅτι καθόλου τοῦ ὀνόματος ἢ κατάφασιν ἢ ἀπόφασιν . Τὰ δὲ ἄλλα τὰ αὐτὰ δεῖ προστιθέναι . Ἐπεὶ δὲ ἐναντία ἀπόφασίς ἐστι τῇ ἅπαν ἐστὶ ζῷον δίκαιον ἡ σημαίνουσα ὅτι οὐδέν ἐστι ζῷον δίκαιον , αὗται μὲν φανερὸν ὅτι οὐδέποτε ἔσονται οὔτε ἀληθεῖς ἅμα οὔτε ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ , αἱ δὲ ἀντικείμεναι ταύταις ἔσονταί ποτε , οἷον οὐ πᾶν ζῷον δίκαιον καὶ ἔστι τι ζῷον δίκαιον . Ἀκολουθοῦσι δὲ αὗται , τῇ μὲν πᾶς ἄνθρωπος οὐ δίκαιός ἐστιν ἡ οὐδείς ἐστιν ἄνθρωπος δίκαιος , τῇ δὲ ἔστι τις ἄνθρωπος δίκαιος ἡ ἀντικειμένη ὅτι οὐ πᾶς ἄνθρωπός ἐστιν οὐ δίκαιος · ἀνάγκη γὰρ εἶναί τινα . Φανερὸν δὲ καὶ ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν καθ᾿ ἕκαστον , εἰ ἀληθὲς ἐρωτηθέντα ἀποφῆσαι , ὅτι καὶ καταφῆσαι ἀληθές · οἷον ἆρά γε Σωκράτης σοφός ; οὔ . Σωκράτης ἄρα οὐ σοφός . Ἐπὶ δὲ τῶν καθόλου οὐκ ἀληθὴς ἡ ὁμοίως λεγομένη , ἀληθὴς δὲ ἡ ἀπόφασις , οἷον ἆρά γε πᾶς ἄνθρωπος σοφός ; οὔ . Πᾶς ἄρα ἄνθρωπος οὐ σοφός · τοῦτο γὰρ ψεῦδος . Ἀλλὰ τὸ οὐ πᾶς ἄρα ἄνθρωπος σοφός ἀληθές · αὕτη δέ ἐστιν ἡ ἀντικειμένη , ἐκείνη δὲ ἡ ἐναντία . Αἱ δὲ κατὰ τὰ ἀόριστα ἀντικείμεναι ὀνόματα καὶ ῥήματα , οἷον ἐπὶ τοῦ μὴ ἄνθρωπος καὶ μὴ δίκαιος , ὥσπερ ἀποφάσεις ἄνευ ὀνόματος καὶ ῥήματος δόξειαν ἂν εἶναι . Οὐκ εἰσὶ δέ · ἀεὶ γὰρ ἀληθεύειν ἀνάγκη ἢ ψεύδεσθαι τὴν ἀπόφασιν , ὁ δ᾿ εἰπὼν οὐκ ἄνθρωπος οὐδὲν μᾶλλον τοῦ εἰπόντος ἄνθρωπος ἀλλὰ καὶ ἧττον ἠλήθευκέ τι ἢ ἔψευσται , ἐὰν μήτι προστεθῇ . Σημαίνει δὲ τὸ ἔστι πᾶς οὐκ ἄνθρωπος δίκαιος οὐδεμιᾷ ἐκείνων ταὐτόν , οὐδὲ ἡ ἀντικειμένη ταύτῃ ἡ οὐκ ἔστι πᾶς οὐκ ἄνθρωπος δίκαιος · τὸ δὲ πᾶς οὐ δίκαιος οὐκ ἄνθρωπος τῷ οὐδεὶς δίκαιος οὐκ ἄνθρωπος ταὐτὸν σημαίνει . Μετατιθέμενα δὲ τὰ ὀνόματα καὶ τὰ ῥήματα ταὐτὸν σημαίνει , οἷον ἔστι λευκὸς ἄνθρωπος , ἔστιν ἄνθρωπος λευκός . Εἰ γὰρ μὴ τοῦτό ἐστι , τοῦ αὐτοῦ πλείους ἔσονται ἀποφάσεις . Ἀλλ᾿ ἐδέδεικτο ὅτι μία μιᾶς . Τοῦ μὲν γὰρ ἔστι λευκὸς ἄνθρωπος ἀπόφασις τὸ οὐκ ἔστι λευκὸς ἄνθρωπος · τοῦ δὲ ἔστιν ἄνθρωπος λευκός , εἰ μὴ ἡ αὐτή ἐστι τῇ ἔστι λευκὸς ἄνθρωπος , ἔσται ἀπόφασις ἤτοι τὸ οὐκ ἔστιν οὐκ ἄνθρωπος λευκός ἢ τὸ οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος λευκός . Ἀλλ᾿ ἡ ἑτέρα μέν ἐστιν ἀπόφασις τοῦ ἔστιν οὐκ ἄνθρωπος λευκός , ἡ ἑτέρα δὲ τοῦ ἔστι λευκὸς ἄνθρωπος , ὥστε ἔσονται δύο μιᾶς . Ὅτι μὲν οὖν μετατιθεμένου τοῦ ὀνόματος καὶ τοῦ ῥήματος ἡ αὐτὴ γίνεται κατάφασις καὶ ἀπόφασις , δῆλον .
Lemmas: ἐπεί δέ εἰμί τις κατά τις ὁ κατάφασις σημαίνω , οὗτος δέ εἰμί ἤ ὄνομα ἤ ὁ ἀνώνυμος , εἷς δέ δέω εἰμί καί κατά εἷς ὁ ἐν ὁ κατάφασις ( ὁ δέ ὄνομα λέγω καί ὁ ἀνώνυμος πρότερος · ὁ γάρ οὐ ἄνθρωπος ὄνομα μέν οὐ λέγω ἀλλά ἀόριστος ὄνομα · εἷς γάρ πως σημαίνω καί ὁ ἀόριστος · ὥσπερ καί ὁ οὐ ὑγιαίνω οὐ ῥῆμα ἀλλά ἀόριστος ῥῆμα ) , εἰμί πᾶς κατάφασις καί ἀπόφασις ἤ ἐκ ὄνομα καί ῥῆμα ἤ ἐκ ἀόριστος ὄνομα καί ῥῆμα . ἄνευ δέ ῥῆμα οὐδείς κατάφασις οὐδέ ἀπόφασις · ὁ γάρ εἰμί ἤ εἰμί ἤ εἰμί ἤ γίγνομαι , ἤ ὅσος ἄλλος τοιοῦτος , ῥῆμα ἐκ ὁ κεῖμαι εἰμί · προσσημαίνω γάρ χρόνος . ὥστε πρῶτος εἰμί κατάφασις καί ἀπόφασις ὁ εἰμί ἄνθρωπος — οὐ εἰμί ἄνθρωπος , εἶτα εἰμί οὐ ἄνθρωπος — οὐ εἰμί οὐ ἄνθρωπος , πάλιν εἰμί πᾶς ἄνθρωπος — οὐ εἰμί πᾶς ἄνθρωπος , εἰμί πᾶς οὐ ἄνθρωπος — οὐ εἰμί πᾶς οὐ ἄνθρωπος . καί ἐπί ὁ ἐκτός δέ χρόνος ὁ αὐτός λόγος . ὅταν δέ ὁ εἰμί τρίτος προσκατηγορέω , ἤδη διχῶς λέγω ὁ ἀντίθεσις . λέγω δέ οἷος εἰμί δίκαιος ἄνθρωπος · ὁ εἰμί τρίτος φημί σύγκειμαι ὄνομα ἤ ῥῆμα ἐν ὁ κατάφασις . ὥστε διά οὗτος τέσσαρες εἰμί οὗτος , ὅς ὁ μέν δύο πρός ὁ κατάφασις καί ἀπόφασις ἔχω κατά ὁ στοιχέω ὡς ὁ στέρησις , ὁ δέ δύο οὐ . λέγω δέ ὅτι ὁ εἰμί ἤ ὁ δίκαιος πρόσκειμαι ἤ ὁ οὐ δίκαιος , ὥστε καί ὁ ἀπόφασις . τέσσαρες οὖν εἰμί . νοέω δέ ὁ λέγω ἐκ ὁ ὑπογράφω . εἰμί δίκαιος ἄνθρωπος · ἀπόφασις οὗτος , οὐ εἰμί δίκαιος ἄνθρωπος . εἰμί οὐ δίκαιος ἄνθρωπος · οὗτος ἀπόφασις , οὐ εἰμί οὐ δίκαιος ἄνθρωπος . ὁ γάρ εἰμί ἐνταῦθα καί ὁ οὐ εἰμί ὁ δίκαιος πρόσκειμαι καί ὁ οὐ δίκαιος . οὗτος μέν οὖν , ὥσπερ ἐν ὁ Ἀναλυτικός λέγω , οὕτως τάσσω . ὅμοιος δέ ἔχω ἐάν καθόλου ὁ ὄνομα εἰμί ὁ κατάφασις , οἷος πᾶς εἰμί ἄνθρωπος δίκαιος . ἀπόφασις οὗτος , οὐ πᾶς εἰμί ἄνθρωπος δίκαιος . πᾶς εἰμί ἄνθρωπος οὐ δίκαιος — οὐ πᾶς εἰμί ἄνθρωπος οὐ δίκαιος . πλήν οὐ ὅμοιος ὁ κατά διάμετρος ἐνδέχομαι συναληθεύω · ἐνδέχομαι δέ ποτέ . οὗτος μέν οὖν δύο ἀντίκειμαι , ἄλλος δέ δύο πρός ὁ οὐ ἄνθρωπος ὡς ὑπόκειμαι τις προστίθημι · εἰμί δίκαιος οὐ ἄνθρωπος — οὐ εἰμί δίκαιος οὐ ἄνθρωπος , εἰμί οὐ δίκαιος οὐ ἄνθρωπος — οὐ εἰμί οὐ δίκαιος οὐ ἄνθρωπος . πολύς δέ οὗτος οὐ εἰμί ἀντίθεσις . οὗτος δέ χωρίς ἐκεῖνος αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί , ὡς ὄνομα ὁ οὐ ἄνθρωπος χράω . ἐπί ὅσος δέ ὁ εἰμί μή ἁρμόζω , οἷος ἐπί ὁ ὑγιαίνω καί βαδίζω , ἐπί οὗτος ὁ αὐτός ποιέω οὕτως τίθημι ὡς ἄν εἰ ὁ εἰμί προσάπτω , οἷος ὑγιαίνω πᾶς ἄνθρωπος — οὐ ὑγιαίνω πᾶς ἄνθρωπος , ὑγιαίνω πᾶς οὐ ἄνθρωπος — οὐ ὑγιαίνω πᾶς οὐ ἄνθρωπος . οὐ γάρ εἰμί ὁ οὐ πᾶς ἄνθρωπος λεκτέος , ἀλλά ὁ οὐ , ὁ ἀπόφασις , ὁ ἄνθρωπος προστίθημι . ὁ γάρ πᾶς οὐ ὁ καθόλου σημαίνω , ἀλλά ὅτι καθόλου . δῆλος δέ ἐκ ὅδε , ὑγιαίνω ἄνθρωπος — οὐ ὑγιαίνω ἄνθρωπος , ὑγιαίνω οὐ ἄνθρωπος — οὐ ὑγιαίνω οὐ ἄνθρωπος . οὗτος γάρ ἐκεῖνος διαφέρω ὁ μή καθόλου εἰμί . ὥστε ὁ πᾶς ἤ οὐδείς οὐδείς ἄλλος προσσημαίνω ἤ ὅτι καθόλου ὁ ὄνομα ἤ κατάφασις ἤ ἀπόφασις . ὁ δέ ἄλλος ὁ αὐτός δέω προστίθημι . ἐπεί δέ ἐναντίος ἀπόφασις εἰμί ὁ ἅπας εἰμί ζῷον δίκαιος ὁ σημαίνω ὅτι οὐδείς εἰμί ζῷον δίκαιος , οὗτος μέν φανερός ὅτι οὐδέποτε εἰμί οὔτε ἀληθής ἅμα οὔτε ἐπί ὁ αὐτός , ὁ δέ ἀντίκειμαι οὗτος εἰμί ποτέ , οἷος οὐ πᾶς ζῷον δίκαιος καί εἰμί τις ζῷον δίκαιος . ἀκολουθέω δέ οὗτος , ὁ μέν πᾶς ἄνθρωπος οὐ δίκαιος εἰμί ὁ οὐδείς εἰμί ἄνθρωπος δίκαιος , ὁ δέ εἰμί τις ἄνθρωπος δίκαιος ὁ ἀντίκειμαι ὅτι οὐ πᾶς ἄνθρωπος εἰμί οὐ δίκαιος · ἀνάγκη γάρ εἰμί τις . φανερός δέ καί ὅτι ἐπί μέν ὁ κατά ἕκαστος , εἰ ἀληθής ἐρωτάω ἀπόφημι , ὅτι καί κατάφημι ἀληθής · οἷος ἆρα γε Σωκράτης σοφός ; οὐ . Σωκράτης ἄρα οὐ σοφός . ἐπί δέ ὁ καθόλου οὐ ἀληθής ὁ ὅμοιος λέγω , ἀληθής δέ ὁ ἀπόφασις , οἷος ἆρα γε πᾶς ἄνθρωπος σοφός ; οὐ . πᾶς ἄρα ἄνθρωπος οὐ σοφός · οὗτος γάρ ψεῦδος . ἀλλά ὁ οὐ πᾶς ἄρα ἄνθρωπος σοφός ἀληθής · οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀντίκειμαι , ἐκεῖνος δέ ὁ ἐναντίος . ὁ δέ κατά ὁ ἀόριστος ἀντίκειμαι ὄνομα καί ῥῆμα , οἷος ἐπί ὁ μή ἄνθρωπος καί μή δίκαιος , ὥσπερ ἀπόφασις ἄνευ ὄνομα καί ῥῆμα δοκέω ἄν εἰμί . οὐ εἰμί δέ · ἀεί γάρ ἀληθεύω ἀνάγκη ἤ ψεύδω ὁ ἀπόφασις , ὁ δέ λέγω οὐ ἄνθρωπος οὐδείς μάλα ὁ λέγω ἄνθρωπος ἀλλά καί ἥσσων ἀληθεύω τις ἤ ψεύδω , ἐάν μήτι προστίθημι . σημαίνω δέ ὁ εἰμί πᾶς οὐ ἄνθρωπος δίκαιος οὐδείς ἐκεῖνος αὐτός , οὐδέ ὁ ἀντίκειμαι οὗτος ὁ οὐ εἰμί πᾶς οὐ ἄνθρωπος δίκαιος · ὁ δέ πᾶς οὐ δίκαιος οὐ ἄνθρωπος ὁ οὐδείς δίκαιος οὐ ἄνθρωπος αὐτός σημαίνω . μετατίθημι δέ ὁ ὄνομα καί ὁ ῥῆμα αὐτός σημαίνω , οἷος εἰμί λευκός ἄνθρωπος , εἰμί ἄνθρωπος λευκός . εἰ γάρ μή οὗτος εἰμί , ὁ αὐτός πολύς εἰμί ἀπόφασις . ἀλλά δείκνυμι ὅτι εἷς εἷς . ὁ μέν γάρ εἰμί λευκός ἄνθρωπος ἀπόφασις ὁ οὐ εἰμί λευκός ἄνθρωπος · ὁ δέ εἰμί ἄνθρωπος λευκός , εἰ μή ὁ αὐτός εἰμί ὁ εἰμί λευκός ἄνθρωπος , εἰμί ἀπόφασις ἤτοι ὁ οὐ εἰμί οὐ ἄνθρωπος λευκός ἤ ὁ οὐ εἰμί ἄνθρωπος λευκός . ἀλλά ὁ ἕτερος μέν εἰμί ἀπόφασις ὁ εἰμί οὐ ἄνθρωπος λευκός , ὁ ἕτερος δέ ὁ εἰμί λευκός ἄνθρωπος , ὥστε εἰμί δύο εἷς . ὅτι μέν οὖν μετατίθημι ὁ ὄνομα καί ὁ ῥῆμα ὁ αὐτός γίγνομαι κατάφασις καί ἀπόφασις , δῆλος .