aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-interpretatione 14
Πότερον δὲ ἐναντία ἐστὶν ἡ κατάφασις τῇ ἀποφάσει ἢ ἡ κατάφασις τῇ καταφάσει , καὶ ὁ λόγος τῷ λόγῳ ὁ λέγων ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίκαιος τῷ οὐδεὶς ἄνθρωπος δίκαιος , ἢ τὸ πᾶς ἄνθρωπος δίκαιος τῷ πᾶς ἄνθρωπος ἄδικος , οἷον ἔστι Καλλίας δίκαιος — οὐκ ἔστι Καλλίας δίκαιος — Καλλίας ἄδικός ἐστι · ποτέρα δὴ ἐναντία τούτων ; εἰ γὰρ τὰ μὲν ἐν τῇ φωνῇ ἀκολουθεῖ τοῖς ἐν τῇ διανοίᾳ , ἐκεῖ δὲ ἐναντία δόξα ἡ τοῦ ἐναντίου , οἷον ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίκαιος τῇ πᾶς ἄνθρωπος ἄδικος , καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῇ φωνῇ καταφάσεων ἀνάγκη ὁμοίως ἔχειν . Εἰ δὲ μὴ ἐκεῖ ἡ τοῦ ἐναντίου δόξα ἐναντία ἐστίν , οὐδὲ ἡ κατάφασις τῇ καταφάσει ἔσται ἐναντία , ἀλλ᾿ ἡ εἰρημένη ἀπόφασις . Ὥστε σκεπτέον ποία δόξα ἀληθὴς ψευδεῖ δόξῃ ἐναντία , πότερον ἡ τῆς ἀποφάσεως ἢ ἡ τὸ ἐναντίον εἶναι δοξάζουσα . Λέγω δὲ ὧδε . Ἔστι τις δόξα ἀληθὴς τοῦ ἀγαθοῦ ὅτι ἀγαθόν , ἄλλη δὲ ὅτι οὐκ ἀγαθὸν ψευδής , ἑτέρα δὲ ὅτι κακόν . Ποτέρα δὴ τούτων ἐναντία τῇ ἀληθεῖ ; καὶ εἰ ἔστι μία , καθ᾿ ὁποτέραν ἡ ἐναντία ; τὸ μὲν δὴ τούτῳ οἴεσθαι τὰς ἐναντίας δόξας ὡρίσθαι , τῷ τῶν ἐναντίων εἶναι , ψεῦδος · τοῦ γὰρ ἀγαθοῦ ὅτι ἀγαθὸν καὶ τοῦ κακοῦ ὅτι κακὸν ἡ αὐτὴ ἴσως καὶ ἀληθὴς ἔσται , εἴτε πλείους εἴτε μία ἐστίν . Ἐναντία δὲ ταῦτα . Ἀλλ᾿ οὐ τῷ ἐναντίων εἶναι ἐναντία , ἀλλὰ μᾶλλον τῷ ἐναντίως . Εἰ δὴ ἔστι μὲν τοῦ ἀγαθοῦ ὅτι ἐστὶν ἀγαθὸν δόξα , ἄλλη δ᾿ ὅτι οὐκ ἀγαθόν , ἔστι δὲ ἄλλο τι ὃ οὐχ ὑπάρχει οὐδ᾿ οἷόν τε ὑπάρξαι , τῶν μὲν δὴ ἄλλων οὐδεμίαν θετέον , οὔτε ὅσαι ὑπάρχειν τὸ μὴ ὑπάρχον δοξάζουσιν οὔθ᾿ ὅσαι μὴ ὑπάρχειν τὸ ὑπάρχον ( ἄπειροι γὰρ ἀμφότεραι , καὶ ὅσαι ὑπάρχειν δοξάζουσι τὸ μὴ ὑπάρχον καὶ ὅσαι μὴ ὑπάρχειν τὸ ὑπάρχον ) , ἀλλ᾿ ἐν ὅσαις ἐστὶν ἡ ἀπάτη . Αὗται δέ εἰσιν ἐξ ὧν αἱ γενέσεις . Ἐκ των ἀντικειμένων δὲ αἱ γενέσεις , ὥστε καὶ αἱ ἀπάται . Εἰ οὖν τὸ ἀγαθὸν καὶ ἀγαθὸν καὶ οὐ κακόν ἐστι , καὶ τὸ μὲν καθ᾿ ἑαυτὸ τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκός ( συμβέβηκε γὰρ αὐτῷ οὐ κακῷ εἶναι ) , μᾶλλον δὲ ἑκάστου ἀληθὴς ἡ καθ᾿ ἑαυτό , καὶ ψευδής , εἴπερ καὶ ἀληθής . Ἡ μὲν οὖν ὅτι οὐκ ἀγαθὸν τὸ ἀγαθὸν τοῦ καθ᾿ ἑαυτὸ ὑπάρχοντος ψευδής , ἡ δὲ τοῦ ὅτι κακὸν τοῦ κατὰ συμβεβηκός . Ὥστε μᾶλλον ἂν εἴη ψευδὴς τοῦ ἀγαθοῦ ἡ τῆς ἀποφάσεως ἢ ἡ τοῦ ἐναντίου δόξα . Διέψευσται δὲ μάλιστα περὶ ἕκαστον ὁ τὴν ἐναντίαν ἔχων δόξαν · τὰ γὰρ ἐναντία τῶν πλεῖστον διαφερόντων περὶ τὸ αὐτό . Εἰ οὖν ἐναντία μὲν τούτων ἡ ἑτέρα , ἐναντιωτέρα δὲ ἡ τῆς ἀντιφάσεως , δῆλον ὅτι αὕτη ἂν εἴη ἐναντία . Ἡ δὲ τοῦ ὅτι κακὸν τὸ ἀγαθὸν συμπεπλεγμένη ἐστί · καὶ γὰρ ὅτι οὐκ ἀγαθὸν ἀνάγκη ἴσως ὑπολαμβάνειν τὸν αὐτόν . Ἔτι δέ , εἰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως δεῖ ἔχειν , καὶ ταύτῃ ἂν δόξειε καλῶς εἰρῆσθαι · ἢ γὰρ πανταχοῦ τὸ τῆς ἀντιφάσεως ἢ οὐδαμοῦ . Ὅσοις δὲ μή ἐστιν ἐναντία , περὶ τούτων ἔστι μὲν ψευδὴς ἡ τῇ ἀληθεῖ ἀντικειμένη , οἷον ὁ τὸν ἄνθρωπον οὐκ ἄνθρωπον οἰόμενος διέψευσται . Εἰ οὖν αὗται ἐναντίαι , καὶ αἱ ἄλλαι αἱ τῆς ἀντιφάσεως . Ἔτι ὁμοίως ἔχει ἡ τοῦ ἁγαθοῦ ὅτι ἀγαθὸν καὶ ἡ τοῦ μὴ ἀγαθοῦ ὅτι οὐκ ἀγαθόν , καὶ πρὸς ταύταις ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ὅτι οὐκ ἀγαθὸν καὶ ἡ τοῦ μὴ ἀγαθοῦ ὅτι ἀγαθόν . Τῇ οὖν τοῦ μὴ ἀγαθοῦ ὅτι οὐκ ἀγαθὸν ἀληθεῖ οὔσῃ δόξῃ τίς ἂν εἴη ἡ ἐναντία ; οὐ γὰρ δὴ ἡ λέγουσα ὅτι κακόν · ἅμα γὰρ ἄν ποτε εἴη ἀληθής , οὐδέποτε δὲ ἀληθὴς ἀληθεῖ ἐναντία · ἔστι γάρ τι μὴ ἀγαθὸν κακόν , ὥστε ἐνδέχεται ἅμα ἀληθεῖς εἶναι . Οὐδ᾿ αὖ ἡ ὅτι οὐ κακόν · ἀληθὴς γὰρ καὶ αὕτη . Ἅμα γὰρ καὶ ταῦτα ἂν εἴη . Λείπεται οὖν τῇ τοῦ μὴ ἀγαθοῦ ὅτι οὐκ ἀγαθὸν ἐναντία ἡ τοῦ μὴ ἀγαθοῦ ὅτι ἀγαθόν · ψευδὴς γὰρ αὕτη . Ὥστε καὶ ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ὅτι οὐκ ἀγαθὸν τῇ τοῦ ἀγαθοῦ ὅτι ἀγαθόν . Φανερὸν δὲ ὅτι οὐδὲν διοίσει οὐδ᾿ ἂν καθόλου τιθῶμεν τὴν κατάφασιν · ἡ γὰρ καθόλου ἀπόφασις ἐναντία ἔσται , οἷον τῇ δόξῃ τῇ δοξαζούσῃ ὅτι πᾶν ὃ ἂν ᾖ ἀγαθὸν ἀγαθόν ἐστιν ἡ ὅτι οὐδὲν τῶν ἀγαθῶν ἀγαθόν . Ἡ γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ ὅτι ἀγαθόν , εἰ καθόλου τὸ ἀγαθόν , ἡ αὐτή ἐστι τῇ ὅτι ὃ ἂν ᾖ ἀγαθὸν δοξαζούσῃ ὅτι ἀγαθόν · τοῦτο δὲ οὐδὲν διαφέρει τοῦ ὅτι πᾶν ὃ ἂν ᾖ ἀγαθὸν ἀγαθόν ἐστιν . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ μὴ ἀγαθοῦ . Ὥστε εἴπερ ἐπὶ δόξης οὕτως ἔχει , εἰσὶ δὲ αἱ ἐν τῇ φωνῇ καταφάσεις καὶ ἀποφάσεις σύμβολα τῶν ἐν τῇ ψυχῇ , δῆλον ὅτι καὶ καταφάσει ἐναντία μὲν ἀπόφασις ἡ περὶ τοῦ αὐτοῦ καθόλου , οἷον τῇ ὅτι πᾶν ἀγαθὸν ἀγαθὸν ἢ ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ἀγαθὸς ἡ ὅτι οὐδὲν ἢ οὐδείς , ἀντιφατικῶς δὲ ὅτι ἢ οὐ πᾶν ἢ οὐ πᾶς . Φανερὸν δὲ ὅτι καὶ ἀληθῆ ἀληθεῖ οὐκ ἐνδέχεται ἐναντίαν εἶναι οὔτε δόξαν οὔτε ἀπόφασιν . Ἐναντίαι μὲν γὰρ αἱ περὶ τὰ ἀντικείμενα , περὶ ταῦτα δὲ ἐνδέχεται ἀληθεύειν τὸν αὐτόν · ἅμα δὲ οὐκ ἐνδέχεται τὰ ἐναντία ὑπάρχειν τῷ αὐτῷ .
Lemmas: πότερος δέ ἐναντίος εἰμί ὁ κατάφασις ὁ ἀπόφασις ἤ ὁ κατάφασις ὁ κατάφασις , καί ὁ λόγος ὁ λόγος ὁ λέγω ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίκαιος ὁ οὐδείς ἄνθρωπος δίκαιος , ἤ ὁ πᾶς ἄνθρωπος δίκαιος ὁ πᾶς ἄνθρωπος ἄδικος , οἷος εἰμί Καλλίας δίκαιος — οὐ εἰμί Καλλίας δίκαιος — Καλλίας ἄδικος εἰμί · πότερος δή ἐναντίος οὗτος ; εἰ γάρ ὁ μέν ἐν ὁ φωνή ἀκολουθέω ὁ ἐν ὁ διάνοια , ἐκεῖ δέ ἐναντίος δόξα ὁ ὁ ἐναντίος , οἷος ὅτι πᾶς ἄνθρωπος δίκαιος ὁ πᾶς ἄνθρωπος ἄδικος , καί ἐπί ὁ ἐν ὁ φωνή κατάφασις ἀνάγκη ὅμοιος ἔχω . εἰ δέ μή ἐκεῖ ὁ ὁ ἐναντίος δόξα ἐναντίος εἰμί , οὐδέ ὁ κατάφασις ὁ κατάφασις εἰμί ἐναντίος , ἀλλά ὁ λέγω ἀπόφασις . ὥστε σκοπέω ποῖος δόξα ἀληθής ψευδής δόξα ἐναντίος , πότερος ὁ ὁ ἀπόφασις ἤ ὁ ὁ ἐναντίος εἰμί δοξάζω . λέγω δέ ὧδε . εἰμί τις δόξα ἀληθής ὁ ἀγαθός ὅτι ἀγαθός , ἄλλος δέ ὅτι οὐ ἀγαθός ψευδής , ἕτερος δέ ὅτι κακός . πότερος δή οὗτος ἐναντίος ὁ ἀληθής ; καί εἰ εἰμί εἷς , κατά ὁπότερος ὁ ἐναντίος ; ὁ μέν δή οὗτος οἴομαι ὁ ἐναντίος δόξα ὁρίζω , ὁ ὁ ἐναντίος εἰμί , ψεῦδος · ὁ γάρ ἀγαθός ὅτι ἀγαθός καί ὁ κακός ὅτι κακός ὁ αὐτός ἴσως καί ἀληθής εἰμί , εἴτε πολύς εἴτε εἷς εἰμί . ἐναντίος δέ οὗτος . ἀλλά οὐ ὁ ἐναντίος εἰμί ἐναντίος , ἀλλά μάλα ὁ ἐναντίος . εἰ δή εἰμί μέν ὁ ἀγαθός ὅτι εἰμί ἀγαθός δόξα , ἄλλος δέ ὅτι οὐ ἀγαθός , εἰμί δέ ἄλλος τις ὅς οὐ ὑπάρχω οὐδέ οἷος τε ὑπάρχω , ὁ μέν δή ἄλλος οὐδείς τίθημι , οὔτε ὅσος ὑπάρχω ὁ μή ὑπάρχω δοξάζω οὔτε ὅσος μή ὑπάρχω ὁ ὑπάρχω ( ἄπειρος γάρ ἀμφότερος , καί ὅσος ὑπάρχω δοξάζω ὁ μή ὑπάρχω καί ὅσος μή ὑπάρχω ὁ ὑπάρχω ) , ἀλλά ἐν ὅσος εἰμί ὁ ἀπάτη . οὗτος δέ εἰμί ἐκ ὅς ὁ γένεσις . ἐκ των ἀντίκειμαι δέ ὁ γένεσις , ὥστε καί ὁ ἀπάτη . εἰ οὖν ὁ ἀγαθός καί ἀγαθός καί οὐ κακός εἰμί , καί ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ δέ κατά συμβαίνω ( συμβαίνω γάρ αὐτός οὐ κακός εἰμί ) , μάλα δέ ἕκαστος ἀληθής ὁ κατά ἑαυτοῦ , καί ψευδής , εἴπερ καί ἀληθής . ὁ μέν οὖν ὅτι οὐ ἀγαθός ὁ ἀγαθός ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ψευδής , ὁ δέ ὁ ὅτι κακός ὁ κατά συμβαίνω . ὥστε μάλα ἄν εἰμί ψευδής ὁ ἀγαθός ὁ ὁ ἀπόφασις ἤ ὁ ὁ ἐναντίος δόξα . διαψεύδω δέ μάλα περί ἕκαστος ὁ ὁ ἐναντίος ἔχω δόξα · ὁ γάρ ἐναντίος ὁ πολύς διαφέρω περί ὁ αὐτός . εἰ οὖν ἐναντίος μέν οὗτος ὁ ἕτερος , ἐναντίος δέ ὁ ὁ ἀντίφασις , δῆλος ὅτι οὗτος ἄν εἰμί ἐναντίος . ὁ δέ ὁ ὅτι κακός ὁ ἀγαθός συμπλέκω εἰμί · καί γάρ ὅτι οὐ ἀγαθός ἀνάγκη ἴσως ὑπολαμβάνω ὁ αὐτός . ἔτι δέ , εἰ καί ἐπί ὁ ἄλλος ὅμοιος δέω ἔχω , καί οὗτος ἄν δοκέω καλός λέγω · ἤ γάρ πανταχοῦ ὁ ὁ ἀντίφασις ἤ οὐδαμοῦ . ὅσος δέ μή εἰμί ἐναντίος , περί οὗτος εἰμί μέν ψευδής ὁ ὁ ἀληθής ἀντίκειμαι , οἷος ὁ ὁ ἄνθρωπος οὐ ἄνθρωπος οἴομαι διαψεύδω . εἰ οὖν οὗτος ἐναντίος , καί ὁ ἄλλος ὁ ὁ ἀντίφασις . ἔτι ὅμοιος ἔχω ὁ ὁ ἀγαθός ὅτι ἀγαθός καί ὁ ὁ μή ἀγαθός ὅτι οὐ ἀγαθός , καί πρός οὗτος ὁ ὁ ἀγαθός ὅτι οὐ ἀγαθός καί ὁ ὁ μή ἀγαθός ὅτι ἀγαθός . ὁ οὖν ὁ μή ἀγαθός ὅτι οὐ ἀγαθός ἀληθής εἰμί δόξα τίς ἄν εἰμί ὁ ἐναντίος ; οὐ γάρ δή ὁ λέγω ὅτι κακός · ἅμα γάρ ἄν ποτέ εἰμί ἀληθής , οὐδέποτε δέ ἀληθής ἀληθής ἐναντίος · εἰμί γάρ τις μή ἀγαθός κακός , ὥστε ἐνδέχομαι ἅμα ἀληθής εἰμί . οὐδέ αὖ ὁ ὅτι οὐ κακός · ἀληθής γάρ καί οὗτος . ἅμα γάρ καί οὗτος ἄν εἰμί . λείπω οὖν ὁ ὁ μή ἀγαθός ὅτι οὐ ἀγαθός ἐναντίος ὁ ὁ μή ἀγαθός ὅτι ἀγαθός · ψευδής γάρ οὗτος . ὥστε καί ὁ ὁ ἀγαθός ὅτι οὐ ἀγαθός ὁ ὁ ἀγαθός ὅτι ἀγαθός . φανερός δέ ὅτι οὐδείς διαφέρω οὐδέ ἐάν καθόλου τίθημι ὁ κατάφασις · ὁ γάρ καθόλου ἀπόφασις ἐναντίος εἰμί , οἷος ὁ δόξα ὁ δοξάζω ὅτι πᾶς ὅς ἄν εἰμί ἀγαθός ἀγαθός εἰμί ὁ ὅτι οὐδείς ὁ ἀγαθός ἀγαθός . ὁ γάρ ὁ ἀγαθός ὅτι ἀγαθός , εἰ καθόλου ὁ ἀγαθός , ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὅτι ὅς ἄν εἰμί ἀγαθός δοξάζω ὅτι ἀγαθός · οὗτος δέ οὐδείς διαφέρω ὁ ὅτι πᾶς ὅς ἄν εἰμί ἀγαθός ἀγαθός εἰμί . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ μή ἀγαθός . ὥστε εἴπερ ἐπί δόξα οὕτως ἔχω , εἰμί δέ ὁ ἐν ὁ φωνή κατάφασις καί ἀπόφασις σύμβολον ὁ ἐν ὁ ψυχή , δῆλος ὅτι καί κατάφασις ἐναντίος μέν ἀπόφασις ὁ περί ὁ αὐτός καθόλου , οἷος ὁ ὅτι πᾶς ἀγαθός ἀγαθός ἤ ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ἀγαθός ὁ ὅτι οὐδείς ἤ οὐδείς , ἀντιφατικός δέ ὅτι ἤ οὐ πᾶς ἤ οὐ πᾶς . φανερός δέ ὅτι καί ἀληθής ἀληθής οὐ ἐνδέχομαι ἐναντίος εἰμί οὔτε δόξα οὔτε ἀπόφασις . ἐναντίος μέν γάρ ὁ περί ὁ ἀντίκειμαι , περί οὗτος δέ ἐνδέχομαι ἀληθεύω ὁ αὐτός · ἅμα δέ οὐ ἐνδέχομαι ὁ ἐναντίος ὑπάρχω ὁ αὐτός .