aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-incessu-animalium 4
Ἐπεὶ δʼ εἰσὶν αἱ διαστάσεις τὸν ἀριθμὸν ἕξ , αἷς ὁρίζεσθαι 4 πέφυκε τὰ ζῷα , τό τε ἄνω καὶ κάτω καὶ τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν , ἔτι δὲ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν , τὸ μὲν ἄνω καὶ κάτω μόριον πάντʼ ἔχει τὰ ζῶντα . οὐ μόνον γὰρ ἐν τοῖς ζῴοις ἐστὶ τὸ ἄνω καὶ κάτω , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς . διείληπται δʼ ἔργῳ , καὶ οὐ θέσει μόνον τῇ πρός τε τὴν γῆν καὶ τὸν οὐρανόν . ὅθεν μὲν γὰρ ἡ τῆς τροφῆς διάδοσις καὶ ἡ αὔξησις ἑκάστοις , ἄνω τοῦτʼ ἐστι · πρὸς ὃ δʼ ἔσχατον αὕτη περαίνει , τοῦτο κάτω . τὸ μὲν γὰρ ἀρχή τις , τὸ δὲ πέρας · ἀρχὴ δὲ τὸ ἄνω . καίτοι δόξειέ γʼ ἂν τοῖς φυτοῖς οἰκεῖον εἶναι τὸ κάτω μᾶλλον · οὐχ ὁμοίως γὰρ ἔχει τῇ θέσει τὸ ἄνω καὶ κάτω τούτοις καὶ τοῖς ζῴοις . ἔχει δὲ πρὸς μὲν τὸ ὅλον οὐχ ὁμοίως , κατὰ δὲ τὸ ἔργον ὁμοίως . αἱ γὰρ ῥίζαι εἰσὶ τὸ ἄνω τοῖς φυτοῖς · ἐκεῖθεν γὰρ ἡ τροφὴ διαδίδοται τοῖς φυομένοις , καὶ λαμβάνει ταύταις αὐτήν , καθάπερ τὰ ζῷα τοῖς στόμασιν . ὅσα δὲ μὴ μόνον ζῇ ἀλλὰ καὶ ζῷά ἐστι , τοῖς τοιούτοις ὑπάρχει τό τε ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν . αἴσθησιν γὰρ ἔχει ταῦτα πάντα , ὁρίζεται δὲ κατὰ ταύτην τό τε ὄπισθεν καὶ τὸ ἔμπροσθεν · ἐφʼ ὃ μὲν γὰρ ἡ αἴσθησις πέφυκε καὶ ὅθεν ἐστὶν ἑκάστοις , ἔμπροσθεν ταῦτʼ ἐστι , τὰ δʼ ἀντικείμενα τούτοις ὄπισθεν . ὅσα δὲ τῶν ζῴων μὴ μόνον αἰσθήσεως κοινωνεῖ , ἀλλὰ δύναται ποιεῖσθαι τὴν κατὰ τόπον μεταβολὴν αὐτὰ διʼ αὑτῶν , ἐν τούτοις δὴ διώρισται πρὸς τοῖς λεχθεῖσι τό τʼ ἀριστερὸν καὶ τὸ δεξιὸν ὁμοίως τοῖς πρότερον εἰρημένοις , ἔργῳ τινὶ καὶ οὐ θέσει διωρισμένον ἑκάτερον αὐτῶν · ὅθεν μὲν γάρ ἐστι τοῦ σώματος ἡ τῆς κατὰ τόπον μεταβολῆς ἀρχὴ φύσει , τοῦτο μὲν δεξιὸν ἑκάστων , τὸ δʼ ἀντικείμενον καὶ τούτῳ πεφυκὸς ἀκολουθεῖν ἀριστερόν . τοῦτο δὲ διήρθρωται μᾶλλον ἑτέροις ἑτέρων . ὅσα μὲν γὰρ ὀργανικοῖς μέρεσι χρώμενα ( λέγω δʼ οἷον ποσὶν ἢ πτέρυξιν ἢ τινι ἄλλῳ τοιούτῳ ) τὴν εἰρημένην μεταβολὴν ποιεῖται , περὶ μὲν τὰ τοιαῦτα μᾶλλον διήρθρωται τὸ λεχθέν · ὅσα δὲ μὴ τοιούτοις μορίοις , αὐτῷ δὲ τῷ σώματι διαλήψεις ποιούμενα προέρχεται , καθάπερ ἔνια τῶν ἀπόδων , οἷον οἵ τε ὄφεις καὶ τὸ τῶν καμπῶν γένος , καὶ πρὸς τούτοις ἃ καλοῦσι ἔντερα γῆς , ὑπάρχει μὲν καὶ ἐν τούτοις τὸ λεχθέν , οὐ μὴν διασεσάψηταί γʼ ὁμοίως . ὅτι δʼ ἐκ τῶν δεξιῶν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεώς ἐστι , σημεῖον καὶ τὸ φέρειν τὰ φορτία πάντας ἐπὶ τοῖς ἀριστεροῖς · οὕτως γὰρ ἐνδέχεται κινεῖσθαι τὸ φέρον , λελυμένου τοῦ κινήσοντος . διὸ καὶ ἀσκωλιάζουσι ῥᾷον ἐπὶ τοῖς ἀριστεροῖς · κινεῖν γὰρ πέφυκε τὸ δεξιόν , κινεῖσθαι δὲ τὸ ἀριστερόν · ὥστε καὶ τὸ φορτίον οὐκ ἐπὶ τῷ κινήσοντι ἀλλʼ ἐπὶ τῷ κινησομένῳ δεῖ ἐπικεῖσθαι · ἐὰν δʼ ἐπὶ τῷ κινοῦντι καὶ τῇ ἀρχῇ τῆς κινήσεως ἐπιτεθῇ , ἤτοι ὅλως οὐ κινήσεται ἢ χαλεπώτερον . σημεῖον δʼ ὅτι ἀπὸ τῶν δεξιῶν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως καὶ αἱ προβολαί · πάντες γὰρ τὰ ἀριστερὰ προβάλλονται , καὶ ἑστῶτες προβεβλήκασι τὰ ἀριστερὰ μᾶλλον , ἂν μὴ ἀπὸ τύχης συμβῇ . οὐ γὰρ τῷ προβεβηκότι κινοῦνται , ἀλλὰ τῷ ἀποβεβηκότι · καὶ ἀμύνονται τοῖς δεξιοῖς . διὰ ταύτην δὲ τὴν αἰτίαν καὶ τὰ δεξιὰ ταὐτά ἐστι πάντων . ὅθεν μὲν γὰρ ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , τὸ αὐτὸ πᾶσι καὶ ἐν τῷ αὐτῷ τὴν θέσιν ἔχει κατὰ φύσιν · δεξιὸν δʼ ἐστὶν ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεώς ἐστι . καὶ διὰ τοῦτο τὰ στρομβώδη τῶν ὀστρακοδέρμων δεξιὰ πάντʼ ἐστιν . οὐ γὰρ ἐπὶ τὴν ἑλίκην κινεῖται , ἀλλʼ ἐπὶ τὸ καταντικρὺ πάντα προέρχονται , οἷον πορφύραι καὶ κήρυκες . κινουμένων οὖν πάντων ἀπὸ τῶν δεξιῶν , κἀκείνων ἐπὶ ταὐτὰ κινουμένων ἑαυτοῖς , ἀνάγκη πάντα δεξιὰ εἶναι ὁμοίως . ἀπολελυμένα δʼ ἔχουσι τὰ ἀριστερὰ τῶν ζῴων μάλιστα ἄνθρωποι διὰ τὸ κατὰ φύσιν ἔχειν μάλιστα τῶν ζῴων · φύσει δὲ βέλτιον τὸ δεξιὸν τοῦ ἀριστεροῦ κεχωρισμένον . διὸ καὶ τὰ δεξιὰ ἐν τοῖς ἀνθρώποις μάλιστα δεξιά ἐστι . διωρισμένων δὲ τῶν δεξιῶν εὐλόγως τὰ ἀριστερὰ ἀκινητότερά ἐστι , καὶ ἀπολελυμένα μάλιστα ἐν τούτοις . καὶ αἱ ἄλλαι δʼ ἀρχαὶ μάλιστα κατὰ φύσιν καὶ διωρισμέναι ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ὑπάρχουσι , τό τʼ ἄνω καὶ τὸ ἔμπροσθεν .
Lemmas: ἐπεί δέ εἰμί ὁ διάστασις ὁ ἀριθμός ἕξ , ὅς ὁρίζω 4 φύω ὁ ζῷον , ὁ τε ἄνω καί κάτω καί ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν , ἔτι δέ ὁ δεξιός καί ὁ ἄριστος , ὁ μέν ἄνω καί κάτω μόριον πᾶς ἔχω ὁ ζάω . οὐ μόνος γάρ ἐν ὁ ζῷον εἰμί ὁ ἄνω καί κάτω , ἀλλά καί ἐν ὁ φυτόν . διαλαμβάνω δέ ἔργον , καί οὐ θέσις μόνος ὁ πρός τε ὁ γῆ καί ὁ οὐρανός . ὅθεν μέν γάρ ὁ ὁ τροφή διάδοσις καί ὁ αὔξησις ἕκαστος , ἄνω οὗτος εἰμί · πρός ὅς δέ ἔσχατος οὗτος περαίνω , οὗτος κάτω . ὁ μέν γάρ ἀρχή τις , ὁ δέ πέρας · ἀρχή δέ ὁ ἄνω . καίτοι δοκέω γε ἄν ὁ φυτόν οἰκεῖος ἔρχομαι ὁ κάτω μᾶλλον · οὐ ὅμοιος γάρ ἔχω ὁ θέσις ὁ ἄνω καί κάτω οὗτος καί ὁ ζῷον . ἔχω δέ πρός μέν ὁ ὅλος οὐ ὅμοιος , κατά δέ ὁ ἔργον ὅμοιος . ὁ γάρ ῥίζα εἰμί ὁ ἄνω ὁ φυτόν · ἐκεῖθεν γάρ ὁ τροφή διαδίδωμι ὁ φύω , καί λαμβάνω αὐτός αὐτός , καθά ὁ ζῷον ὁ στόμα . ὅσος δέ μή μόνος ζάω ἀλλά καί ζῷον εἰμί , ὁ τοιοῦτος ὑπάρχω ὁ τε ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν . αἴσθησις γάρ ἔχω οὗτος πᾶς , ὁρίζω δέ κατά οὗτος ὁ τε ὄπισθεν καί ὁ ἔμπροσθεν · ἐπί ὁ μέν γάρ ὁ αἴσθησις φύω καί ὅθεν εἰμί ἕκαστος , ἔμπροσθεν οὗτος εἰμί , ὁ δέ ἀντίκειμαι οὗτος ὄπισθεν . ὅσος δέ ὁ ζῷον μή μόνος αἴσθησις κοινωνέω , ἀλλά δύναμαι ποιέω ὁ κατά τόπος μεταβολή αὐτός διά αὐτός , ἐν οὗτος δή διορίζω πρός ὁ λέγω ὁ τε ἄριστος καί ὁ δεξιός ὅμοιος ὁ πρότερος λέγω , ἔργον τις καί οὐ θέσις διορίζω ἑκάτερος αὐτός · ὅθεν μέν γάρ εἰμί ὁ σῶμα ὁ ὁ κατά τόπος μεταβολή ἀρχή φύσις , οὗτος μέν δεξιός ἕκαστος , ὁ δέ ἀντίκειμαι καί οὗτος φύω ἀκολουθέω ἄριστος . οὗτος δέ διαρθρόω μᾶλλον ἕτερος ἕτερος . ὅσος μέν γάρ ὀργανικός μέρος χράω ( λέγω δέ οἷος πούς ἤ πτέρυξ ἤ τις ἄλλος τοιοῦτος ) ὁ λέγω μεταβολή ποιέω , περί μέν ὁ τοιοῦτος μᾶλλον διαρθρόω ὁ λέγω · ὅσος δέ μή τοιοῦτος μόριον , αὐτός δέ ὁ σῶμα διάληψις ποιέω προέρχομαι , καθά ἔνιοι ὁ ἄφοδος , οἷος ὁ τε ὄφις καί ὁ ὁ καμπή γένος , καί πρός οὗτος ὅς καλέω ἔντερον γῆ , ὑπάρχω μέν καί ἐν οὗτος ὁ λέγω , οὐ μήν διασεσάπω γε ὅμοιος . ὅτι δέ ἐκ ὁ δεξιός ὁ ἀρχή ὁ κίνησις εἰμί , σημεῖον καί ὁ φέρω ὁ φορτίον πᾶς ἐπί ὁ ἀριστερός · οὕτως γάρ ἐνδέχομαι κινέω ὁ φέρω , λύω ὁ κινέω . διό καί ἀσκωλιάζω ῥᾴδιος ἐπί ὁ ἀριστερός · κινέω γάρ φύω ὁ δεξιός , κινέω δέ ὁ ἄριστος · ὥστε καί ὁ φορτίον οὐ ἐπί ὁ κινέω ἀλλά ἐπί ὁ κινέω δέω ἐπίκειμαι · ἐάν δέ ἐπί ὁ κινέω καί ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ἐπιτίθημι , ἤτοι ὅλος οὐ κινέω ἤ χαλεπός . σημεῖον δέ ὅτι ἀπό ὁ δεξιός ὁ ἀρχή ὁ κίνησις καί ὁ προβολή · πᾶς γάρ ὁ ἀριστερός προβάλλω , καί ἵστημι προβάλλω ὁ ἀριστερός μᾶλλον , ἄν μή ἀπό τύχη συμβαίνω . οὐ γάρ ὁ προβαίνω κινέω , ἀλλά ὁ ἀποβαίνω · καί ἀμύνω ὁ δεξιός . διά οὗτος δέ ὁ αἰτία καί ὁ δεξιός αὐτός εἰμί πᾶς . ὅθεν μέν γάρ ἤ ἀρχή ὁ κίνησις , ὁ αὐτός πᾶς καί ἐν ὁ αὐτός ὁ θέσις ἔχω κατά φύσις · δεξιός δέ εἰμί ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις εἰμί . καί διά οὗτος ὁ στρομβώδης ὁ ὀστρακόδερμος δεξιός πᾶς εἰμί . οὐ γάρ ἐπί ὁ ἑλίκη κινέω , ἀλλά ἐπί ὁ καταντικρύ πᾶς προέρχομαι , οἷος πορφύρα καί κῆρυξ . κινέω οὖν πᾶς ἀπό ὁ δεξιός , ἐκεῖνος ἐπί αὐτός κινέω ἑαυτοῦ , ἀνάγκη πᾶς δεξιός ἔρχομαι ὅμοιος . ἀπολύω δέ ἔχω ὁ ἀριστερός ὁ ζῷον μάλιστα ἄνθρωπος διά ὁ κατά φύσις ἔχω μάλιστα ὁ ζῷον · φύσις δέ ἀγαθός ὁ δεξιός ὁ ἀριστερός χωρίζω . διό καί ὁ δεξιός ἐν ὁ ἄνθρωπος μάλιστα δεξιός εἰμί . διορίζω δέ ὁ δεξιός εὔλογος ὁ ἀριστερός ἀκίνητος εἰμί , καί ἀπολύω μάλιστα ἐν οὗτος . καί ὁ ἄλλος δέ ἀρχή μάλιστα κατά φύσις καί διορίζω ἐν ὁ ἄνθρωπος ὑπάρχω , ὁ τε ἄνω καί ὁ ἔμπροσθεν .