aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-et-corruptione 2.5
5 θύ μὴν ἀλλʼ ἔτι καὶ ὧδε θεωρήσωμεν περὶ αὐτῶν . εἰ γάρ ἐστι τῶν φυσικῶν σωμάτων ὕλη , ὥσπερ καὶ δοκεῖ ἐνίοις , ὕδωρ καὶ ἀὴρ καὶ τὰ τοιαῦτα , ἀνάγκη ἤτοι ὲν ἢ δύο εἶναι ταῦτα ἢ πλείω . ὲν μὲν δὴ πάντα οὐχ οἷόν τε , οἷον ἀέρα πάντα ἢ ὕδωρ ἢ πῦρ ἢ γῆν , εἴπερ ἡ μεταβολὴ εἰς τἀναντία . εἰ γάρ εἴη ἀήρ , εἰ μὲν ὑπομένει , ἀλλοίωσις ἔσται ἀλλʼ οὐ γένεσις . ἄμα δʼ οὐδʼ οὕτω δοκεῖ , ὥστε ὕδωρ εἶναι ἄμα καὶ ἀέρα ἢ ἀλλʼ ὁτιοῦν . ἔσται δή τις ἐναντίωσις καὶ διαφορὰ ἧς ἕξει τι θάτερον μόριον τὸ πῦρ , οἷον θερμότητα . ἀλλὰ μὴν οὐκ ἔσται τό γε πῦρ ἀὴρ θερμός · ἀλλοίωσίς τε γὰρ τὸ τοιοῦτον , καὶ οὐ φαίνεται . ἄμα δὲ πάλιν εἰ ἔσται ἐκ πυρὸς ἀήρ , τοῦ θερμοῦ εἰς τοὐναντίον μεταβάλλοντος ἔσται . ὑπάρξει ἄρα τῷ ἀέρι τοῦτο , καὶ ἔσται ὁ ἀὴρ ψυχρόν τι . ὥστε ἀδύνατον τὸ πῦρ ἀέρα θερμὸν εἷναι · ἄμα γὰρ τὸ αὐτὸ θερμὸν καὶ ψυχρὸν ἔσται . ἄλλο τι ἄρʼ ἀμφότερα τὸ αὐτὸ ἔσται , καὶ ἄλλη τις ὕλη κοινή . ὁ δʼ αὐτὸς λόγος περὶ ἀπάντων , ὅτι οὐκ ἔστιν ἓν τοότων ἐξ οὖ τὰ πάντα . οὐ μὴν οὐδʼ ἄλλο τί γε παρὰ ταῦτα , οἷον μέσον τι ἀέρος καὶ ὕδατος ἢ ἀέρος καὶ πυρός , ἀέρος μὲν παχύτερον καὶ πυρός , τῶν δὲ λεπτότερον · ἔσται γὰρ ἀὴρ καὶ πῦρ ἐκεῖνο μετʼ ἐναντιότητος · ἀλλά στέρησις τὸ ἕτερον τῶν ἐναντίων · ὥστʼ οὐκ ἐνδέχεται μονοῦσθαι ἐκεῖνο οὐδέποτε , ὥσπερ φασί τινες τὸ ἄπειρον καὶ τὸ περιέχον . ὁμοίως ἄρα ὁτιοῦν τούτων ἢ οὐδέν . εἰ οὖν μηδὲν αἰσθητόν γε πρότερον τούτων , ταῦτα ἂν εἴη πάντα . ἀνάγκη τοίνυν ἢ ἀεὶ μένοντα καὶ ἀμετάβλητα εἰς ἄλληλα , ἢ μεταβάλλοντα , καὶ ἢ ἅπόντα , ἢ τὰ μὲν τὰ δʼ οὕ , ὥσπερ ἐν τῷ Τιμαίῳ Πλάτων ἔγραψεν . ὅτι μὲν τοίνυν μεταβάλλειν ἀνάγκη εἰς ἄλληλα , δέδεικται πρότερον . καὶ ὅτι δʼ οὐχ ὁμοίως ταχέως ἄλλο ἐξ ἄλλου , εἴρηται πρότερον ὅτι τὰ μὲν ἔχοντα σύμβολον θᾶττον γίνεται ἐξ ἀλλήλων , τὰ δʼ οὐκ ἔχοντα βραδύτερονεἰ μὲν τοίνυν ἡ ἐναντιότης μία ἐστὶ καθʼ ἣν μεταβάλλουσιν , ἀνάγκη δύο εἶναι · ἡ γὰρ ὕλη τὸ μέσον ἀναίσθητος οἦσα καὶ ἀχώριστος . ἐπεὶ δὲ πλείω ὁρᾶται ὄντα , δύο ἂν εἷεν αἱ ἐλάχισται . δύο δʼ οὐσῶν οὐχ οἷόν τε τρία εἶναι , ἀλλὰ τέσσαρα , ὥσπερ φαίνεται · τοσαῦται γὰρ αἱ συζυγίαι · ἓξ γὰρ οὐσῶν τάς δύο ἀδύνατον γενέσθαι διὰ τὸ ἐναντίας εἶναι ἀλλήλαις . περὶ μὲν οὖν τούτων εἴρηται πρότερον · ὅτι δʼ ἐπειδὴ μεταβάλλουσιν εἰς ἄλληλα , ἀδύνατον ἀρχήν τινα εἶναι αὐτῶν ἢ ἐπὶ τῷ ἄκρῳ ἢ μέσῳ , ἐκ τῶνδε δῆλον . ἐπὶ μὲν οὖν τοῖς ἄκροις οὐκ ἔσται , ὅτι πῦρ ἔσται ἢ γῇ πάντα · καὶ ὁ αὐτὸς λόγος τῷ φάναι ἐκ πυρὸς ἢ γῆς εἶναι πάντα . ὅτι δʼ οὐδὲ μέσον , ὥσπερ δοκεῖ τισὶν ἀὴρ μὲν καὶ εἰς πῦρ μεταβάλλειν καὶ εἰς ὕδωρ , ὕδωρ δὲ καὶ εἰς ἀέρα καὶ εἰς γῆν · τὰ δʼ ἔσχατα οὐκέτι εἰς ἄλληλα · δεῖ μὲν γὰρ στῆναι καὶ μὴ εἰς ἄπειρον τοῦτο ἰέναι ἐπʼ εὐθείας ἐφʼ ἑκάτερα . ἄπειροι γὰρ ἐναντιότητες ἐπὶ τοῦ ἑνὸς ἔσονται . γῇ ἐφʼ ᾧ Γ , ὕδαρ ἐφʼ ᾦ 7 , ἀὲρ ἐφʼ ᾦ Α , πῦρ ἐφʼ ὧ Π . εἰ δὴ τὸ Α μεταβάλλει εἰς τὸ Π καὶ Υ , ἐναντιότης ἔσται τῶν ΑΠ . ἔστω ταῦτα λευκότης καὶ μελανία . πάλιν εἰ εἰς τὸ Υ τὸ Α , ἔσται ἄλλη · οὐ γάρ ταὐτὸ τὸ Υʼ καὶ Π . ἔστω δὲ ξηρότης καὶ ὑγρότης , τὸ μὲν Ξ ξηρότης , τὸ δὲ Υ · ὑγρότης . οὐκοῦν εἰ μὲν μένει τὸ λευκόν , ὑπάρξει τὸ ὑδωρ ὑγρὸν καὶ λευκόν , εἰ δὲ μή , μέλαν ἔσται τὸ ὕδωρʼ εἰς τἀναντία γὰρ ἡ μεταβολή . ἀνάγκη ἄρα ἢ λευκὸν ἢ μέλαν εἶναι τὸ ὕδωρ . ἔστω δὴ τὸ πρῶτον . ὁμοίως τοίνυν καὶ τῷ Π τὸ Ξ ὑπάρξει ἡ ξηρότης . ἔσται ἄρα καὶ τῷ τῷ πυρὶ μεταβολὴ εἰς τὸ ὕδωρ · ἐναντία γὰρ ὑπάρχει · τὸ μὲν γὰρ πῦρ τὸ πρῶτον μέλαν ἦν , ἔπειτα δὲ ξηρόν , τὸ δʼ ὅδωρ ὑγρόν , ἕπειτα δὲ λευκόν . φανερὸν δὴ ὅτι πᾶσιν ἐξ ἀλλήλων ἔσται ἡ μεταβολή , καὶ ἐπί γε τούτων , ὅτι καὶ ἐν τῷ ʼ τῇ γξ ὑπάρξει τὰ λοιπά , καὶ δύο σύμβολα τὸ μέλαν καὶ τὸ ὑγρόν · ταῦτα γὰρ οὐ συνδεδύασταί πω . ὅτι δʼ εἰς ἄπειρον οὐχ οἷόν τʼ ἰέναι , ὅπερ μελλήσαντες δείξειν ἐπὶ τοῦτο ἔμπροσθεν ἤλθομεν , δῆλον ἐκ τῶνδε . εἰ γὰρ πάλιν τὸ πῦρ , ἐφʼ ᾧ Π , εἰς ἄλλο μεταβαλεῖ καὶ μὴ ἀνακάμψει , οἷον εἰς τὸ ψ , ἐναντιότης τις τῷ πυρὶ καὶ τῷ ψ ἄλλη ὑπάρξει τῶν εἰρημένων · οὐδενὶ γὰρ τὸ αὐτὸ ὑπόκειται τῶν ΓΥΑΠ τὸ Ψ . ἔστω δὴ τῷ μὲν Π τὸ Κ , τῷ δὲ ψ τὸ φ . τὸ δὴ Κ πᾶσιν ὑπάρξει τοῖς ΓΥΑΠ · μεταβάλλουσι γὰρ εἰς ἄλληλα . ἀλλὰ γὰρ τοῦτο μὲν ἔστω μήπω δεδειγμένον · ἀλλʼ ἐκεῖνο δῆλον , ὅτι εἰ πάλιν τὸ ψ εἰς ἄλλο , ἄλλη ἐναντιότης καὶ τῷ ψ ὑπάρξει καὶ τῷ πυρὶ τῷ Π . ὁμοίως δʼ ἀει μετὰ τοῦ προστιθεμένου ἐναντιότης τις ὑπάρξειτοῖς ἔμπροσθεν , ὥστʼ εἰ ἄπειρα , καὶ ἐναντιότητες ἄπειροι τῷ ἐνὶ ὑπάρξουσιν . εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἔσται οὔτε ὁρίσασθαι οὐδὲν οὕτε γενέσθαι · δεήσει γάρ , εἰ ἄλλο ἔσται ἐξ ἄλλου , τοσαύτας διεξελθεῖν ἐναντιότητας , καὶ ἔτι πλείους , ὥστʼ εἰς ἔνια μὲν οὐδέποτʼ ἔσται μεταβολή , οἷον εἰ ἄπειρα τὰ μεταξύ · ἀνάγκη δʼ , εἴπερ ἄπειρα τὰ στοιχεῖα · ἔτι δʼ οὀδʼ ἐξ ἀέρος εἰς πῦρ , εἰ ἄπειροι αἱ ἐναντιότητες . γίνεται δὲ καὶ πάντα ἕν · ἀνάγκη γὰρ πάσας ὑπάρχειν τοῖς μὲν κάτω τοῦ Π τὰς τῶν ἄνωθεν , τούτοις δὲ τὰς τῶν κάτωθεν , ὥστε πάντα ἓν ἔσται .
Lemmas: 5 θύ μήν ἀλλά ἔτι καί ὧδε θεωρέω περί αὐτός . εἰ γάρ εἰμί ὁ φυσικός σῶμα ὕλη , ὥσπερ καί δοκέω ἔνιοι , ὕδωρ καί ἀήρ καί ὁ τοιοῦτος , ἀνάγκη ἤτοι εἷς ἤ δύο εἰμί οὗτος ἤ πολύς . εἷς μέν δή πᾶς οὐ οἷος τε , οἷος ἀήρ πᾶς ἤ ὕδωρ ἤ πῦρ ἤ γῆ , εἴπερ ὁ μεταβολή εἰς ἐναντίος . εἰ γάρ εἰμί ἀήρ , εἰ μέν ὑπομένω , ἀλλοίωσις εἰμί ἀλλά οὐ γένεσις . ἅμα δέ οὐδέ οὕτως δοκέω , ὥστε ὕδωρ εἰμί ἅμα καί ἀήρ ἤ ἄλλος ὁστισοῦν . εἰμί δή τις ἐναντίωσις καί διαφορά ὅς ἔχω τις ἕτερος μόριον ὁ πῦρ , οἷος θερμότης . ἀλλά μήν οὐ εἰμί ὁ γε πῦρ ἀήρ θερμός · ἀλλοίωσις τε γάρ ὁ τοιοῦτος , καί οὐ φαίνω . ἅμα δέ πάλιν εἰ εἰμί ἐκ πῦρ ἀήρ , ὁ θερμός εἰς ἐναντίος μεταβάλλω εἰμί . ὑπάρχω ἄρα ὁ ἀήρ οὗτος , καί εἰμί ὁ ἀήρ ψυχρός τις . ὥστε ἀδύνατος ὁ πῦρ ἀήρ θερμός εἰμί · ἅμα γάρ ὁ αὐτός θερμός καί ψυχρός εἰμί . ἄλλος τις ἄρα ἀμφότερος ὁ αὐτός εἰμί , καί ἄλλος τις ὕλη κοινός . ὁ δέ αὐτός λόγος περί ἅπας , ὅτι οὐ εἰμί εἷς τοοστις ἐκ ὅς ὁ πᾶς . οὐ μήν οὐδέ ἄλλος τις γε παρά οὗτος , οἷος μέσος τις ἀήρ καί ὕδωρ ἤ ἀήρ καί πῦρ , ἀήρ μέν παχύς καί πῦρ , ὁ δέ λεπτός · εἰμί γάρ ἀήρ καί πῦρ ἐκεῖνος μετά ἐναντιότης · ἀλλά στέρησις ὁ ἕτερος ὁ ἐναντίος · ὥστε οὐ ἐνδέχομαι μονόω ἐκεῖνος οὐδέποτε , ὥσπερ φημί τις ὁ ἄπειρος καί ὁ περιέχω . ὅμοιος ἄρα ὁστισοῦν οὗτος ἤ οὐδείς . εἰ οὖν μηδείς αἰσθητός γε πρότερος οὗτος , οὗτος ἄν εἰμί πᾶς . ἀνάγκη τοίνυν ἤ ἀεί μένω καί ἀμετάβλητος εἰς ἀλλήλων , ἤ μεταβάλλω , καί ἤ ἅπων , ἤ ὁ μέν ὁ δέ οὐ , ὥσπερ ἐν ὁ Τίμαιος Πλάτων γράφω . ὅτι μέν τοίνυν μεταβάλλω ἀνάγκη εἰς ἀλλήλων , δείκνυμι πρότερος . καί ὅτι δέ οὐ ὅμοιος ταχύς ἄλλος ἐκ ἄλλος , λέγω πρότερος ὅτι ὁ μέν ἔχω σύμβολον ταχύς γίγνομαι ἐκ ἀλλήλων , ὁ δέ οὐ ἔχω βραδύς μέν τοίνυν ὁ ἐναντιότης εἷς εἰμί κατά ὅς μεταβάλλω , ἀνάγκη δύο εἰμί · ὁ γάρ ὕλη ὁ μέσος ἀναίσθητος οἴομαι καί ἀχώριστος . ἐπεί δέ πολύς ὁράω εἰμί , δύο ἄν εἰμί ὁ ἐλαχύς . δύο δέ εἰμί οὐ οἷος τε τρεῖς εἰμί , ἀλλά τέσσαρες , ὥσπερ φαίνω · τοσοῦτος γάρ ὁ συζυγία · ἕξ γάρ εἰμί ὁ δύο ἀδύνατος γίγνομαι διά ὁ ἐναντίος εἰμί ἀλλήλων . περί μέν οὖν οὗτος λέγω πρότερος · ὅτι δέ ἐπειδή μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , ἀδύνατος ἀρχή τις εἰμί αὐτός ἤ ἐπί ὁ ἄκρον ἤ μέσος , ἐκ ὅδε δῆλος . ἐπί μέν οὖν ὁ ἄκρος οὐ εἰμί , ὅτι πῦρ εἰμί ἤ γῆ πᾶς · καί ὁ αὐτός λόγος ὁ φημί ἐκ πῦρ ἤ γῆ εἰμί πᾶς . ὅτι δέ οὐδέ μέσος , ὥσπερ δοκέω τις ἀήρ μέν καί εἰς πῦρ μεταβάλλω καί εἰς ὕδωρ , ὕδωρ δέ καί εἰς ἀήρ καί εἰς γῆ · ὁ δέ ἔσχατος οὐκέτι εἰς ἀλλήλων · δέω μέν γάρ ἵστημι καί μή εἰς ἄπειρος οὗτος ἔρχομαι ἐπί εὐθεῖα ἐπί ἑκάτερος . ἄπειρος γάρ ἐναντιότης ἐπί ὁ εἷς εἰμί . γῆ ἐπί ὅς Γ , ὕδαρ ἐπί ὅς 7 , ἀήρ ἐπί ὅς Α , πῦρ ἐπί ὅς Π . εἰ δή ὁ Α μεταβάλλω εἰς ὁ Π καί Υ , ἐναντιότης εἰμί ὁ ΑΠ . εἰμί οὗτος λευκότης καί μελανία . πάλιν εἰ εἰς ὁ Υ ὁ Α , εἰμί ἄλλος · οὐ γάρ αὐτός ὁ υἱός καί Π . εἰμί δέ ξηρότης καί ὑγρότης , ὁ μέν Ξ ξηρότης , ὁ δέ Υ · ὑγρότης . οὐκοῦν εἰ μέν μένω ὁ λευκός , ὑπάρχω ὁ ὕδωρ ὑγρός καί λευκός , εἰ δέ μή , μέλας εἰμί ὁ ὕδωρ εἰς ἐναντίος γάρ ὁ μεταβολή . ἀνάγκη ἄρα ἤ λευκός ἤ μέλας εἰμί ὁ ὕδωρ . εἰμί δή ὁ πρῶτος . ὅμοιος τοίνυν καί ὁ Π ὁ Ξ ὑπάρχω ὁ ξηρότης . εἰμί ἄρα καί ὁ ὁ πῦρ μεταβολή εἰς ὁ ὕδωρ · ἐναντίος γάρ ὑπάρχω · ὁ μέν γάρ πῦρ ὁ πρῶτος μέλας εἰμί , ἔπειτα δέ ξηρός , ὁ δέ ὅδωρ ὑγρός , ἔπειτα δέ λευκός . φανερός δή ὅτι πᾶς ἐκ ἀλλήλων εἰμί ὁ μεταβολή , καί ἐπί γε οὗτος , ὅτι καί ἐν ὁ ʼ ὁ γξ ὑπάρχω ὁ λοιπός , καί δύο σύμβολον ὁ μέλας καί ὁ ὑγρός · οὗτος γάρ οὐ συνδυάζω πω . ὅτι δέ εἰς ἄπειρος οὐ οἷος τε ἔρχομαι , ὅς μέλλω δείκνυμι ἐπί οὗτος ἔμπροσθεν ἔρχομαι , δῆλος ἐκ ὅδε . εἰ γάρ πάλιν ὁ πῦρ , ἐπί ὅς Π , εἰς ἄλλος μεταβάλλω καί μή ἀνακάμπτω , οἷος εἰς ὁ Ψ , ἐναντιότης τις ὁ πῦρ καί ὁ Ψ ἄλλος ὑπάρχω ὁ λέγω · οὐδείς γάρ ὁ αὐτός ὑπόκειμαι ὁ ΥΠ ὁ Ψ . εἰμί δή ὁ μέν Π ὁ Κ , ὁ δέ Ψ ὁ Φ . ὁ δή Κ πᾶς ὑπάρχω ὁ ΥΠ · μεταβάλλω γάρ εἰς ἀλλήλων . ἀλλά γάρ οὗτος μέν εἰμί μήπω δείκνυμι · ἀλλά ἐκεῖνος δῆλος , ὅτι εἰ πάλιν ὁ Ψ εἰς ἄλλος , ἄλλος ἐναντιότης καί ὁ Ψ ὑπάρχω καί ὁ πῦρ ὁ Π . ὅμοιος δέ ἀεί μετά ὁ προστίθημι ἐναντιότης τις ὑπάρχω ἔμπροσθεν , ὥστε εἰ ἄπειρος , καί ἐναντιότης ἄπειρος ὁ εἷς ὑπάρχω . εἰ δέ οὗτος , οὐ εἰμί οὔτε ὁρίζω οὐδείς ἵημι γίγνομαι · δέω γάρ , εἰ ἄλλος εἰμί ἐκ ἄλλος , τοσοῦτος διεξέρχομαι ἐναντιότης , καί ἔτι πολύς , ὥστε εἰς ἔνιοι μέν οὐδέποτε εἰμί μεταβολή , οἷος εἰ ἄπειρος ὁ μεταξύ · ἀνάγκη δέ , εἴπερ ἄπειρος ὁ στοιχεῖον · ἔτι δέ ὄζω ἐκ ἀήρ εἰς πῦρ , εἰ ἄπειρος ὁ ἐναντιότης . γίγνομαι δέ καί πᾶς εἷς · ἀνάγκη γάρ πᾶς ὑπάρχω ὁ μέν κάτω ὁ Π ὁ ὁ ἄνωθεν , οὗτος δέ ὁ ὁ κάτωθεν , ὥστε πᾶς εἷς εἰμί .