aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-et-corruptione 2.2
2 Ἐπεὶ οὖν ζητοῦμεν αἰσθητοῦ σώματος ἀρχάς , τοῦτο δʼ ἐστὶν ἁπίου , ἁπιὸν δʼ οὗ ἡ αἴσθησις ἁρή , φανερὸν ὅτι οὐ πᾶσαι αἱ ἐναντιώσεις σώματος εἴδη καὶ ἀρχὰς ποιούσιν , ἀλλὰ μόνον αἱ κατὰ τὴν ἁρήν · κατʼ ἐναντίωσίν τε γὰρ διαφέρουσι , καὶ κατὰ ἁπτὴν ἐναντίωσιν . διὸ οὕτε λευκότης καὶ μελανία οὔτε γλυκύτης καὶ πικρότης , ὁμοίως δʼ οὐδὲ τῶν ἄλλων τῶν αἰσθητῶν ἐναντιώσεων οὐδὲν ποιεῖ στοιχεῖον . καίτοι πρότερον ὄψις ἁρῆς , ὥστε καὶ τὸ ὑποκείμενον πρότερον . ἀλλʼ οὐκ ἔστι σώματος ἁπίου πάθος ᾗ ἁπιόν , ἀλλὰ καθʼ ἕτερον , καὶ εἰ ἔτυχε τῇ φύσει πρότερον . αὐτῶν δὴ πρῶτον τῶν ἁπτῶν διαιρετέον ποῖαι πρῶται διαφοραὶ καὶ ἐναντιώσεις . εἰσὶ δʼ ἐναντιώσεις κατὰ τὴν ἁρὴν αἴθε , θερμὸν ψυχρόν , ξηρὸν ὑγρόν , βαρύ κοῦφον , σκληρὸν μαλακίν , γλίσχρον κραῦρον , τραχύ λεῖον , παχύ λεπτόν . τούτων δὲ βαρύ μὲν καὶ κούφον οὐ ποιητικὰ οὐδὲ παθητικά · οὐ γὰρ τῷ ποιεῖν τι ἕτερον ἢ πάσχειν ὑφʼ ἑτέρου λέγονται . δεῖ δὲ ποιητικὰ καὶ παθητικὰ εἶναι ἀλλήλων τὰ στοιχεῖα · μίγνυτσι γὰρ καὶ . μεταβάλλει εἰς ἄλληλα . θερμὸν δὲ καὶ ψυχρὸν καὶ ὑγρὸν καὶ ξηρὸν τὰ μὲν τῷ ποιητικὰ εἶναι τὰ δὲ τῷ παθητικὰ λέγεται · θερμὸν γάρ ἐστι τὸ συγκρῖνον τὰ ὁμογενῆ ( τὸ γὰρ διακρίνειν , ὅπερ φασὶ ποιεῖν τὸ πῦρ , συγκρίνειν ἐστὶ τὰ ὁμόφυλαʼ συμβαίνει γὰρ ἐξαιρεῖν τὰ ἀλλότρια ) , ψυχρὸν δὲ τὸ συνάγον καὶ συγκρῖνον ὁμοίως τά τε συγγενῆ καὶ τὰ μὴ ὁμόφυλα , ὑγρὸν δὲ τὸ ἀόριστον οἰκείῳ ὅρῳ εὐόριστον ὅν , ξηρὸν δὲ τὸ εὐόριστον μὲν οἰκείῳ όρῳ , δυσόριστον δέ . τὸ δὲ λεπτὸν καὶ παχύ καὶ γλίσχρον καὶ κραῦρον καὶ σκληρὸν καὶ μαλακὸν καὶ αἱ ἄλλαι διαφοραὶ ἐκ τούτων · ἐπεὶ γὰρ τὸ ἀναπληστικόν ἐστι τοῦ ὑγροῦ διὰ τὸ μὴ ὡρίσθαι μὲν εὐόριστον δʼ εἶναι καὶ ἀκολουθεῖν τῷ ἁπτομένῳ τὸ δὲ λεπτὸν ἀναπληστικόν ( λεπτομερὲς γάρ , καὶ τὸ μικρομερὲς ἀναπληστικόν · ὅλον γὰρ ὅλου ἄπτεται · τὸ δὲ λεπτὸν μάλιστα τοιοῦτον ) , φανερὸν ὅτι τὸ μὲν λεπτὸν ἔσται τοῦ ὑγροῦ , τὸ δὲ παχὺ τοῦ ξηροῦ . πάλιν δὲ τὸ μὲν γλίσχρον τοῦ ὑγροῦ ( τὸ γὰρ γλίσχρον ὑγρὸν πεπονθός τί ἐστιν , οἷον τὸ ἔλαιον ) , τὸ δὲ κραῦρον τοῦ ξηροῦ · κραῦρον γὰρ τὸ τελέως ξηρόν , ὥστε καὶ πεπηγέναι διʼ ἔλειψαν ὑγρότητος . ἔτι τὸ μὲν μαλακὸν τοῦ ὑγροῦ ( μαλακὸν γὰρ τὸ ὑπεῖκον εἰς ἑαυτὸ καὶ μὴ μεθιστάμενον , ὅπερ ποιεῖ τὸ ὑγρόν · διὸ καὶ οὐκ ἔστι τὸ ὑγρὸν μαλακόν , ἀλλὰ τὸ μαλακὸν τοῦ ὑγροῦ ) , τὸ δὲ σκληρὸν τοῦ ξηροῶ · σκληρὸν γάρ ἐστι τὸ πεπηγός , τὸ δὲ πεπηγὸς ξηρόν . λέγεται δὲ ξηρὸν καὶ ὑγρὸν πλεοναχῶς · ἀντίκειται γὰρ τῷ ξηρῷ καὶ τὸ ὑγρὸν καὶ τὸ διερόν , καὶ πάλιν τῷ ὑγρῷ καὶ τὸ ξηρὸν καὶ τὸ πεπηγός · ἀπόντα δὲ ταῦτʼ ἐστὶ τοῦ ξηροῦ καὶ τοῦ ὑγροῷ τῶν πρώτως λεχθέντων . ἐπεὶ γὰρ ἀντίκειται τῷ διερῷ τὸ ξηρόν , καὶ διερὸν μέν ἐστι τὸ ἔχον ἀλλοτρίαν ὑγρότητα ἐπιπολῆς , βεβρεγμένον δὲ τὸ εἰς βάθος , ξηρὸν δὲ τὸ ἐστερημένον ταύτης , φανερὸν ὅτι τὸ μὲν διερὸν ἔσται τοῦ ὑγροῦ , τὸ δʼ ἀντικείμενον ξηρὸν τοῦ πρώτως ξηροῦ . πάλιν δὲ τὸ ὑγρὸν καὶ τὸ πεπηγὸς ὡσαύτως · ὑγρὸν μὲν γάρ ἐστι τὸ ἔχον οἰκείαν ὑγρότητα , βεβρεγμένον δὲ τὸ ἔχον ἀλλοτρίαν ὑγρότητα ἐν τῷ βάθει , πεπηγὸς δὲ τὸ ἐστερημένον ταύτης . ὥστε καὶ τούτων ἔσται τὸ μὲν ξηροῷ τὸ δὲ ὑγροῦ . δῆλον τοίνυν ὅτι πᾶσαι αἱ ἄλλαι διαφοραὶ ἀνάγονται εἰς τὰς πρώτας τέτταρας . αὗται δὲ οὐκέτι εἰς ἐλάττους · οὕτε γὰρ τὸ θερμὸν ὅπερ ὑγρὸν ἤ ὅπερ ξηρόν , οὔτε τὸ ὑγρὸν ὅπερ θερμὸν ἢ ὅπερ ψυχρόν , οὔτε τὸ ψυχρὸν καὶ τὸ ξηρὸν οὔθ᾿ ὑπ’ ἄλληλʼ οὔθʼ ὑπὸ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ὑγρόν εἰσιν · ὥστʼ ἀνάγκη τέτταρας εἶναι ταύτας .
Lemmas: 2 ἐπεί οὖν ζητέω αἰσθητός σῶμα ἀρχή , οὗτος δέ εἰμί ἄπιος , ἔπειμι δέ ὅς ὁ αἴσθησις ἀρή , φανερός ὅτι οὐ πᾶς ὁ ἐναντίωσις σῶμα εἶδος καί ἀρχή ποιέω , ἀλλά μόνος ὁ κατά ὁ ἀρή · κατά ἐναντίωσις τε γάρ διαφέρω , καί κατά ἁπτός ἐναντίωσις . διό ἵημι λευκότης καί μελανία οὔτε γλυκύτης καί πικρότης , ὅμοιος δέ οὐδέ ὁ ἄλλος ὁ αἰσθητός ἐναντίωσις οὐδείς ποιέω στοιχεῖον . καίτοι πρότερος ὄψις ἀρή , ὥστε καί ὁ ὑπόκειμαι πρότερος . ἀλλά οὐ εἰμί σῶμα ἄπιος πάθος ᾗ ἄπιος , ἀλλά κατά ἕτερος , καί εἰ τυγχάνω ὁ φύσις πρότερος . αὐτός ἐπειδή πρῶτος ὁ ἁπτός διαιρετέον ποῖος πρῶτος διαφορά καί ἐναντίωσις . εἰμί δέ ἐναντίωσις κατά ὁ ἀρά εἴθε , θερμός ψυχρός , ξηρός ὑγρός , βαρύς κοῦφος , σκληρός μαλακό-πους , γλίσχρος κραῦρος , τραχύς λεῖος , παχύς λεπτός . οὗτος δέ βαρύς μέν καί κοῦφος οὐ ποιητικός οὐδέ παθητικός · οὐ γάρ ὁ ποιέω τις ἕτερος ἤ πάσχω ὑπό ἕτερος λέγω . δέω δέ ποιητικός καί παθητικός ἔρχομαι ἀλλήλων ὁ στοιχεῖον · μίγνυμι γάρ καί . μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων . θερμός δέ καί ψυχρός καί ὑγρός καί ξηρός ὁ μέν ὁ ποιητικός ἔρχομαι ὁ δέ ὁ παθητικός λέγω · θερμός γάρ εἰμί ὁ συγκρίνω ὁ ὁμογενής ( ὁ γάρ διακρίνω , ὅς φημί ποιέω ὁ πῦρ , συγκρίνω εἰμί ὁ ὁμόφυλος συμβαίνω γάρ ἐξαιρέω ὁ ἀλλότριος ) , ψυχρός δέ ὁ συνάγω καί συγκρίνω ὅμοιος ὁ τε συγγενής καί ὁ μή ὁμόφυλος , ὑγρός δέ ὁ ἀόριστος οἰκεῖος ὅρος εὐόριστος εἰμί , ξηρός δέ ὁ εὐόριστος μέν οἰκεῖος ὅρος , δυσόριστος δέ . ὁ δέ λεπτός καί παχύς καί γλίσχρος καί κραῦρος καί σκληρός καί μαλακός καί ὁ ἄλλος διαφορά ἐκ οὗτος · ἐπεί γάρ ὁ ἀναπληστικός εἰμί ὁ ὑγρός διά ὁ μή ὁρίζω μέν εὐόριστος δέ εἰμί καί ἀκολουθέω ὁ ἅπτω ὁ δέ λεπτός ἀναπληστικός ( λεπτομερής γάρ , καί ὁ μικρομερής ἀναπληστικός · ὅλος γάρ ὅλος ἅπτω · ὁ δέ λεπτός μάλα τοιοῦτος ) , φανερός ὅτι ὁ μέν λεπτός εἰμί ὁ ὑγρός , ὁ δέ παχύς ὁ ξηρός . πάλιν δέ ὁ μέν γλίσχρος ὁ ὑγρός ( ὁ γάρ γλίσχρος ὑγρός πάσχω τις εἰμί , οἷος ὁ ἔλαιον ) , ὁ δέ κραῦρος ὁ ξηρός · κραῦρος γάρ ὁ τέλειος ξηρός , ὥστε καί πήγνυμι διά λείβω ὑγρότης . ἔτι ὁ μέν μαλακός ὁ ὑγρός ( μαλακός γάρ ὁ ὑπείκω εἰς ἑαυτοῦ καί μή μεθίστημι , ὅς ποιέω ὁ ὑγρός · διό καί οὐ εἰμί ὁ ὑγρός μαλακός , ἀλλά ὁ μαλακός ὁ ὑγρός ) , ὁ δέ σκληρός ὁ ἐξαιρέω · σκληρός γάρ εἰμί ὁ πήγνυμι , ὁ δέ πήγνυμι ξηρός . λέγω δέ ξηρός καί ὑγρός πλεοναχός · ἀντίκειμαι γάρ ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός καί ὁ διερός , καί πάλιν ὁ ὑγρός καί ὁ ξηρός καί ὁ πήγνυμι · ἄπειμι δέ οὗτος εἰμί ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρόω ὁ πρῶτος λέγω . ἐπεί γάρ ἀντίκειμαι ὁ διερός ὁ ξηρός , καί διερός μέν εἰμί ὁ ἔχω ἀλλότριος ὑγρότης ἐπιπολή , βρέχω δέ ὁ εἰς βάθος , ξηρός δέ ὁ στερέω οὗτος , φανερός ὅτι ὁ μέν διερός εἰμί ὁ ὑγρός , ὁ δέ ἀντίκειμαι ξηρός ὁ πρῶτος ξηρός . πάλιν δέ ὁ ὑγρός καί ὁ πήγνυμι ὡσαύτως · ὑγρός μέν γάρ εἰμί ὁ ἔχω οἰκεῖος ὑγρότης , βρέχω δέ ὁ ἔχω ἀλλότριος ὑγρότης ἐν ὁ βάθος , πήγνυμι δέ ὁ στερέω οὗτος . ὥστε καί οὗτος εἰμί ὁ μέν ξηρός ὁ δέ ὑγρός . δῆλος τοίνυν ὅτι πᾶς ὁ ἄλλος διαφορά ἀνάγω εἰς ὁ πρῶτος τέσσαρες . οὗτος δέ οὐκέτι εἰς ἐλαχύς · ἵημι γάρ ὁ θερμός ὅς ὑγρός ἤ ὅς ξηρός , οὔτε ὁ ὑγρός ὅς θερμός ἤ ὅς ψυχρός , οὔτε ὁ ψυχρός καί ὁ ξηρός οὔτε ὑπό ἀλλήλων οὔτε ὑπό ὁ θερμός καί ὁ ὑγρός εἰμί · ὥστε ἀνάγκη τέσσαρες εἰμί οὗτος .