aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-et-corruptione 1.2
2 Ὅλως τε δὴ περὶ γενέσεως καὶ φθορὰς τῆς ἁπλῆς λεκτέον , πότερον ἔστιν ἢ οὐκ ἔστι καὶ πῶς ἐστίν , καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἁπλῶν κινήσεων , οἷον περὶ αὐξήσεως καὶ ἀλλοιώσεως . λάτων μὲν οὖν μόνον περὶ γενέσεως ἐσκέψατο καὶ φθορᾶς , ὅπως ὑπάρχει τοῖς πράγμασι , καὶ περὶ γενέσεως οὐ πάσης ἀλλὰ τῆς τῶν στοιχείων · πῶς δὲ σάρκες ἢ ὀστᾶ ἢ τῶν ἄλλων τι τῶν τοιούτων , οὐδέν · ἔτι οὔτε περὶ ἀλλοιώσεως οὔτε περὶ αὐξήσεως , τίνα τρόπον ὑπάρχουσι τοῖς πράγμασιν . ὅλως δὲ παρὰ τὰ ἐπιπολῆς περὶ οὐδενὸς οὐδεὶς ἐπέστησεν ἔξω Δημοκρίτου . οὗτος δʼ ἔοικε μὲν περὶ ἁπάντων φροντίσαι , ἤδη δὲ ἐν τῷ πῶς διαφέρειν . οὔτε γὰρ περὶ αὐξήσεως οὐδεὶς οὐδὲν διώρισεν , ὥσπερ λέγομεν , ὅ τι μὴ κἂν ὁ τυχῶν εἴπειεν , ὅτι προσιόντος αὐξάνονται τῷ ὁμοίῳ ( πῶς δὲ τοῦτο , οὐκέτι ) , οὐδὲ περὶ μίξεως , οὐδὲ περὶ τῶν ἄλλων ὡς εἰπεῖν οὐδενός , οἷον τοῦ ποιεῖν καὶ τοῦ πάσχειν , τίνα τρόπον τὸ μὲν ποιεῖ τὸ δὲ πάσχει τὰς φυσικὰς ποιήσεις . Δημόκριτος δὲ καὶ Λεύκιππος ποιήσαντες τὰ σχήματα τὴν ἀλλοίωσιν καὶ τὴν γένεσιν ἐκ τούτων ποιοῦσι , διακρίσει μὲν καὶ συγκρίσει γένεσιν καὶ φθοράν , τάξει δὲ καὶ θέσει ἀλλοίωσιν . ἐπεὶ δʼ ᾤοντο τἀληθὲς ἐν τῷ φαίνεσθαι , ἐναντία δὲ καὶ ἄπειρα τὰ φαινόμενα , τὰ σχήματα ἄπειρα ἐποίησαν , ὥστε ταῖς μεταβολαῖς τοῦ συγκειμένου τὸ αὐτὸ ἐναντίον δοκεῖν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ , καὶ μετακινεῖσθαι μικροῦ ἐμμιγνυμένου , καὶ ὅλως ἕτερον φαίνεσθαι ἑνὸς μετακινηθέντος · ἐκ τῶν αὐτῶν γὰρ τραγῳδία καὶ κωμῳδία γίνεται γραμμάτων . ἐπεὶ δὲ δοκεῖ σχεδὸν πᾶσιν ἕτερον εἶναι γένεσις καὶ ἀλλοίωσις , καὶ γίνεσθαι μὲν καὶ φθείρεσθαι συγκρινόμενα καὶ διακρινόμενα , ἀλλοιοῦσθαι δὲ μεταβαλλόντων τῶν παθημάτων , περὶ τούτων ἐπιστήσασι θεωρητέον . ἀπορίας γὰρ ἔχει ταῦτα καὶ πολλὰς καὶ εὐλόγους . εἰ μὲν γάρ ἐστι σύγκρισις ἡ γένεσις , πολλά ἀδύνατα συμβαίνει · εἰσὶ δʼ αὖ λόγοι ἕτεροι ἀναγκαστικοὶ καὶ οὐκ εὔποροι διαλύειν ὡς οὐκ ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν . εἴτε μή ἐστι σύγκρισις ἡ γένεσις , ἢ ὅλως οὐκ ἔστι γένεσις ἢ ἀλλοίωσις ἢ εἰ καὶ τοῦτο διαλῦσαι χαλεπὸν ὂν πειρατέον . ἀρχὴ δὲ τούτων πάντων , πότερον οὕτω γίνεται καὶ ἀλλοιοῦται καὶ αὐξάνεται τὰ ὄντα καὶ τἀναντία τούτοις πάσχει , τῶν πρώτων ὑπαρχόντων μεγεθῶν ἀδιαιρέτων , ἢ οὐθέν ἐστι μέγεθος ἀδιαίρετον · διαφέρει γὰρ τοῦτο πλεῖστον . καὶ πάλιν εἰ μεγέθη , πότερον , ὡς Δημόκριτος καὶ Λεύκιππος , σώματα ταῦτʼ ἐστίν , ἢ ὥσπερ ἐν τῷ Τιμαίῳ , ἐπίπεδα . τοῦτο μὲν οὖν αὐτό , καθάπερ καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν , ἄλογον μέχρι ἐπιπέδων διαλῦσαι . διὸ μᾶλλον εὔλογον σώματα εἶναι ἀδιαίρετα . ἀλλὰ καὶ ταῦτα πολλὴν ἔχει ἀλογίαν . ὅμως δὲ τούτοις ἀλλοίωσιν καὶ γένεσιν ἐνδέχεται ποιεῖν , καθάπερ εἴρηται , τροπῇ καὶ διαθιγῇ μετακινοῦντα τὸ αὐτὸ καὶ ταῖς τῶν σχημάτων διαφοραῖς , ὅπερ ποιεῖ Δημόκριτος . διὸ καὶ χροιὰν οὔ φησιν εἶναι · τροπῇ γὰρ χρωματίζεσθαι . τοῖς δʼ εἰς ἐπίπεδα διαιροῦσιν οὐκέτι · οὐδὲν γὰρ γίνεται πλὴν στερεὰ συντιθεμένων · πάθος γὰρ οὐδʼ ἐγχειροῦσι γεννᾶν οὐδὲν ἐξ αὐτῶν . αἴτιον δὲ τοῦ ἐπʼ ἔλαττον δύνασθαι τὰ ὁμολογούμενα συνορᾶν ἡ ἀπειρία . διὸ ὅσοι ἐνῳκήκασι μᾶλλον ἐν τοῖς φυσικοῖς , μᾶλλον δύνανται ὑποτίθεσθαι τοιαύτας ἀρχὰς αἳ ἐπὶ πολὺ δύνανται συνείρειν · οἱ δʼ ἐκ τῶν πολλῶν λόγων ἀθεώρητοι τῶν ὑπαρχόντων ὄντες , πρὸς ὀλίγα βλέψαντες , ἀποφαίνονται ῥᾷον . ἴδοι δʼ ἄν τις καὶ ἐκ τούτων ὅσον διαφέρουσιν οἱ φυσικῶς καὶ λογικῶς σκοποῦντες · περὶ γὰρ τοῦ ἄτομα εἶναι μεγέθη οἱ μέν φασιν ὅτι τὸ αὐτοτρίγωνον πολλὰ ἔσται , Δημόκριτος δʼ ἂν φανείη οἰκείοις καὶ φυσικοῖς λόγοις πεπεῖσθαι . δῆλον δʼ ἔσται ὃ λέγομεν προιοῦσιν . ἔχει γὰρ ἀπορίαν , εἴ τις θείη σῶμά τι εἶναι καὶ μέγεθος πάντῃ διαιρετόν , καὶ τοῦτο δυνατόν . τί γὰρ ἔσται ὅπερ τὴν διαίρεσιν διαφεύγει ; εἰ γὰρ πάντη διαιρετόν , καὶ τοῦτο δυνατόν , κἂν ἅμα εἴη τοῦτο πάντῃ διῃρημένον , καὶ εἰ μὴ ἅμα διῄρηται · κἂν εἰ τοῦτο γένοιτο , οὐδὲν ἂν εἴη ἀδύνατον . οὐκοῦν καὶ κατὰ τὸ μέσον ὡσαύτως . καὶ ὅλως δὲ εἰ πάντῃ πέφυκε διαιρετόν , κἂν διαιρεθῇ , οὐδὲν ἔσται ἀδύνατον γεγονός , ἐπεὶ οὐδʼ ἂν εἰς μυρία μυριάκις διῃρημένα ᾖ , οὐδὲν ἀδύνατον · καίτοι ἴσως οὐδεὶς ἂν διέλοι . ἐπεὶ τοίνυν πάντῃ τοιοῦτόν ἐστι τὸ σῶμα , διῃρήσθω . τί οὖν ἔσται λοιπόν ; μέγεθος ; οὐ γὰρ οἷόν τε · ἔσται γάρ τι οὐ διῃρημένον , ἦν δὲ πάντη διαιρετόν . ἀλλὰ μὴν εἰ μηδὲν ἔσται σῶμα μηδὲ μέγεθος , διαίρεσις δʼ ἔσται , ἢ ἐκ στιγμῶν ἔσται , καὶ ἀμεγέθη ἐξ ὧν σύγκειται , ἢ οὐδὲν παντάπασιν , ὥστε κἂν γίνοιτο ἐκ μηδενὸς κἂν εἴη συγκείμενον , καὶ τὸ πᾶν δὴ οὐδὲν ἀλλʼ ἢ φαινόμενον . ὁμοίως δὲ κἂν ᾖ ἐκ στιγμῶν , οὐκ ἔσται ποσόν . ὁπότε γὰρ ἥπτοντο καὶ ἓν ἦν μέγεθος καὶ ἅμα ἦσαν , οὐδὲν ἐποίουν μεῖζον τὸ πᾶν . διαιρεθέντος γὰρ εἰς δύο καὶ πλείω , οὐδὲν ἔλαττον οὐδὲ μεῖζον τὸ πᾶν τοῦ πρότερον , ὥστε κἂν πὰσαι συντεθῶσιν , οὐδὲνποιήσουσι μέγεθος . ἀλλὰ μὴν καὶ εἴ τι διαιρουμένου οἷον ἔκπρισμα γίνεται τοῦ σώματος , καὶ οὕτως ἐκ τοῦ μεγέθους σῶμά τι ἀπέρχεται , ὁ αὐτὸς λόγος , ἐκεῖνο πῶς διαιρετόν . εἰ δὲ μὴ σῶμα ἀλλʼ εἶδός τι χωριστὸν ἢ πάθος ὃ ἀπῆλθεν , καὶ ἔστι τὸ μέγεθος στιγμαὶ ἢ ἁραὶ τοδὶ παθοῦσαι , ἄτοπον ἐκ μὴ μεγεθῶν μέγεθος εἶναι . ἔτι δὲ ποῦ ἔσονται καὶ ἀκίνητοι ἢ κινούμεναι αἱ στιγμαί ; ἁρή τε ἀεὶ μία δυοῖν τινῶν , ὡς ὄντος τινὸς παρὰ τὴν ἁρὴν καὶ τὴν διαίρεσιν καὶ τὴν στιγμήν . εἰ δή τις θήσεται ὁτιοῦν ἢ ὁπηλικονοῦν σῶμα εἶναι πάντῃ διαιρετόν , πάντα ταῦτα συμβαίνει . ἔτι ἐὰν διελὼν συνθῶ τὸ ξύλον ἤ τι ἄλλο , πάλιν ἴσον τε καὶ ἕν . οὐκοῦν οὕτως ἔχει δηλονότι κἂν τέμω τὸ ξύλον καθʼ ὁτιοῦν σημεῖον . πάντῃ ἄρα διήρηται δυνάμει . τί οὖν ἔστι παρὰ τὴν διαίρεσιν ; εἰ γὰρ καὶ ἔστι τι πάθος , ἀλλὰ πῶς εἰς ταῦτα διαλύεται καὶ γίνεται ἐκ τούτων ; ἢ πῶς χωρίζεται ταῦτα ; ὥστʼ εἴπερ ἀδύνατον ἐξ ἁφῶν ἢ στιγμῶν εἶναι τὰ μεγέθη , ἀνάγκη εἶναι σώματα ἀδιαίρετα καὶ μεγέθη . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ταῦτα θεμένοις οὐχ ἧττον συμβαίνει ἀδύνατα . ἔσκεπται δὲ περὶ αὐτῶν ἐν ἑτέροις . ἀλλὰ ταῦτα πειρατέον λύειν · διὸ πάλιν ἐξ ἀρχῆς τὴν ἀπορίαν λεκτέον , τὸ μὲν οὖν ἅπαν σῶμα αἰσθητὸν εἶναι διαιρετὸν καθʼ ὁτιοῦν σημεῖον καὶ ἀδιαίρετον οὐδὲν ἄτοπον · τὸ μὲν γὰρ δυνάμει διαιρετόν , τὸ δʼ ἐντελεχείᾳ ὑπάρξει . τὸ δʼ εἶναι ἅμα πάντῃ διαιρετὸν δυνάμει ἀδύνατον δόξειεν ἂν εἶναι . εἰ γὰρ δυνατόν , κἂν γένοιτο , οὐχ ὥστε εἶναι ἅμα ἄμφω ἐντελεχείᾳ ἀδιαίρετον καὶ διῃρημένον , ἀλλὰ διῃρημένον καθʼ ὁτιοῦν σημεῖον . οὐδὲν ἄρα ἔσται λοιπόν , καὶ εἰς ἀσώματον ἐφθαρμένον τὸ σῶμα . καὶ γένοιτο δʼ ἂν πάλιν ἤτοι ἐκ στιγμῶν ἢ ὅλως ἐξ οὐδενός . καὶ τοῦτο πῶς δυνατόν ; ἀλλὰ μὴν ὅτι γε διαιρεῖται εἰς χωριστὰ καὶ ἀεὶ εἰς ἐλάττω μεγέθη καὶ εἰς ἀπέχοντα καὶ κεχωρισμένα , φανερόν . οὔτε δὴ κατὰ μέρος διαιροῦντι εἴη ἂν ἄπειρος ἡ θρύψας , οὔτε ἅμα οἷόν τε διαιρεθῆναι κατὰ πᾶν σημεῖον ( οὐ γὰρ δυνατόν ) ἀλλὰ μέχρι του . ἀνάγκη ἄρα ἄτομα ἐνυπάρχειν μεγέθη ἀόρατα , ἄλλως τε καὶ εἴπερ ἔσται γένεσις καὶ φθορὰ ἡ μὲν διακρίσει ἡ δὲ συγκρίσει . ὁ μὲν οὖν ἀναγκάζειν δοκῶν λόγος εἶναι μεγέθη ἄτομα οὗτος ἐστίν · ὅτι δὲ λανθάνει παραλογιζόμενος , καὶ ᾖ λανθάνει , λέγωμεν . ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἔστι στιγμὴ στιγμῆς ἐχομένη , τὸ πάντη εἶναι διαιρετὸν ἔστι μὲν ὡς ὑπάρχει τοῖς μεγέθεσιν , ἔστι δʼ ὡς οὔ . δοκεῖ δʼ ὅταν τοῦτο τεθῇ , καὶ ὁπῃοῦν , καὶ πάντῃ στιγμὴν εἶναι , ὥστʼ ἀναγκαῖον εἶναι διαιρεθῆναι τὸ μέγεθος εἰς μηδέν · πάντῃ γὰρ εἶναι στιγμήν · ὥστε ἢ ἐξ ἁφῶν ἢ ἐκ στιγμῶν εἶναι . τὸ δʼ ἔστιν ὡς ὑπάρχει πάντη , ὅτι μία ὁπῃοῦν ἐστί , καὶ πᾶσαι ὡς ἑκάστη , πλείους δὲ μιᾶς οὐκ εἰσίν · ἐφεξῆς γὰρ οὐκ εἰσίν , ὥστʼ οὐ πάντῃ ( εἰ γὰρ κατὰ μέσον διαιρετόν , καὶ κατʼ ἐχομένην στιγμὴν ἔσται διαιρετόν · οὐ γάρ ἐστιν ἐχόμενον σημεῖον σημείου ἢ στιγμὴ στιγμῆς ) . οὕτω δʼ ἐστὶ διαίρεσις ἢ σύνθεσις . ὥστʼ ἔστι καὶ διάκρισις καὶ σύγκρισις , ἀλλʼ οὔτʼ εἰς ἄτομα καὶ ἐξ ἀτόμων ( πολλὰ γὰρ τὰ ἀδύνατα ) οὔτε οὕτως ὥστε πάντῃ διαίρεσιν γενέσθαι ( εἰ γὰρ ἦν ἐχομένη στιγμὴ στιγμῆς , τοῦτʼ ἂν ἦν ) , ἀλλʼ εἰς μικρὰ καὶ ἐλάττω ἐστί , καὶ σύγκρισις ἐξ ἐλαττόνων . ἀλλʼ οὐχ ἡ ἁπλῆ καὶ τελεία γένεσις συγκρίσει καὶ διακρίσει ὥρισται , ὥς τινές φασιν , τὴν δʼ ἐν τῷ συνεχεῖ μεταβολὴν ἀλλοίωσιν . ἀλλὰ τοῦτʼ ἐστὶν ἐν ᾧ σφάλλεται πάντα . ἔστι γὰρ γένεσις ἁπλῆ καὶ φθορὰ οὐ συγκρίσει καὶ διακρίσει , ἀλλʼ ὅταν μεταβάλλῃ ἐκ τοῦδε εἰς τόδε ὅλον . οἱ δὲ οἴονται ἀλλοίωσιν πᾶσαν εἶναι τὴν τοιαύτην μεταβολήν · τὸ δὲ διαφέρει . ἐν γὰρ τῷ ὑποκειμένῳ τὸ μέν ἐστι κατὰ τὸν λόγον , τὸ δὲ κατὰ τὴν ὕλην . ὅταν μὲν οὖν ἐν τούτοις ᾖ ἡ μεταβολή , γένεσις ἔσται ἢ φθορά , ὅταν δʼ ἐν τοῖς πάθεσι καὶ κατὰ συμβεβηκός , ἀλλοίωσις . διακρινόμενα δὲ καὶ συγκρινόμενα εὔφθαρτα γίνεται . ἐὰν μὲν γὰρ εἰς ἐλάττω ὑδάτια διαιρεθῇ , θᾶττον ἀὴρ γίνεται , ἐάν δὲ συγκριθῇ , βραδύτερον . μᾶλλον δʼ ἔσται δῆλον ἐν τοῖς ὕστερον . νῦν δὲ τοσοῦτον διωρίσθω , ὅτι ἀδύνατον εἶναι τὴν γένεσιν σύγκρισιν , οἵαν δή τινές φασιν .
Lemmas: 2 ὅλος τε δή περί γένεσις καί φθορά ὁ ἁπλόος λεκτέος , πότερος εἰμί ἤ οὐ εἰμί καί πῶς εἰμί , καί περί ὁ ἄλλος ἁπλόος κίνησις , οἷος περί αὔξησις καί ἀλλοίωσις . λάτος μέν οὖν μόνος περί γένεσις σκοπέω καί φθορά , ὅπως ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα , καί περί γένεσις οὐ πᾶς ἀλλά ὁ ὁ στοιχεῖον · πῶς δέ σάρξ ἤ ὀστέον ἤ ὁ ἄλλος τις ὁ τοιοῦτος , οὐδείς · ἔτι οὔτε περί ἀλλοίωσις οὔτε περί αὔξησις , τίς τρόπος ὑπάρχω ὁ πρᾶγμα . ὅλος δέ παρά ὁ ἐπιπολή περί οὐδείς οὐδείς ἐφίστημι ἔξω Δημόκριτος . οὗτος δέ ἔοικα μέν περί ἅπας φροντίζω , ἤδη δέ ἐν ὁ πῶς διαφέρω . οὔτε γάρ περί αὔξησις οὐδείς οὐδείς διορίζω , ὥσπερ λέγω , ὅς τις μή ἄν ὁ τυγχάνω λέγω , ὅτι προσέρχομαι αὐξάνω ὁ ὅμοιος ( πῶς δέ οὗτος , οὐκέτι ) , οὐδέ περί μίξις , οὐδέ περί ὁ ἄλλος ὡς λέγω οὐδείς , οἷος ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω , τίς τρόπος ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πάσχω ὁ φυσικός ποίησις . Δημόκριτος δέ καί Λεύκιππος ποιέω ὁ σχῆμα ὁ ἀλλοίωσις καί ὁ γένεσις ἐκ οὗτος ποιέω , διάκρισις μέν καί σύγκρισις γένεσις καί φθορά , τάξις δέ καί θέσις ἀλλοίωσις . ἐπεί δέ οἴομαι ἀληθής ἐν ὁ φαίνω , ἐναντίος δέ καί ἄπειρος ὁ φαίνω , ὁ σχῆμα ἄπειρος ποιέω , ὥστε ὁ μεταβολή ὁ σύγκειμαι ὁ αὐτός ἐναντίος δοκέω ἄλλος καί ἄλλος , καί μετακινέω μικρός ἐμμίγνυμαι , καί ὅλος ἕτερος φαίνω εἷς μετακινέω · ἐκ ὁ αὐτός γάρ τραγῳδία καί κωμῳδία γίγνομαι γράμμα . ἐπεί δέ δοκέω σχεδόν πᾶς ἕτερος εἰμί γένεσις καί ἀλλοίωσις , καί γίγνομαι μέν καί φθείρω συγκρίνω καί διακρίνω , ἀλλοιόω δέ μεταβάλλω ὁ πάθημα , περί οὗτος ἐφίστημι θεωρέω . ἀπορία γάρ ἔχω οὗτος καί πολύς καί εὔλογος . εἰ μέν γάρ εἰμί σύγκρισις ὁ γένεσις , πολύς ἀδύνατος συμβαίνω · εἰμί δέ αὖ λόγος ἕτερος ἀναγκαστικός καί οὐ εὔπορος διαλύω ὡς οὐ ἐνδέχομαι ἄλλος ἔχω . εἴτε μή εἰμί σύγκρισις ὁ γένεσις , ἤ ὅλος οὐ εἰμί γένεσις ἤ ἀλλοίωσις ἤ εἰ καί οὗτος διαλύω χαλεπός ὅς πειράω . ἀρχή δέ οὗτος πᾶς , πότερος οὕτως γίγνομαι καί ἀλλοιόω καί αὐξάνω ὁ εἰμί καί ἐναντίος οὗτος πάσχω , ὁ πρῶτος ὑπάρχω μέγεθος ἀδιαίρετος , ἤ οὐδείς εἰμί μέγεθος ἀδιαίρετος · διαφέρω γάρ οὗτος πολύς . καί πάλιν εἰ μέγεθος , πότερος , ὡς Δημόκριτος καί Λεύκιππος , σῶμα οὗτος εἰμί , ἤ ὥσπερ ἐν ὁ Τίμαιος , ἐπίπεδος . οὗτος μέν οὖν αὐτός , καθά καί ἐν ἄλλος λέγω , ἄλογος μέχρι ἐπίπεδος διαλύω . διό μάλα εὔλογος σῶμα εἰμί ἀδιαίρετος . ἀλλά καί οὗτος πολύς ἔχω ἀλογία . ὅμως δέ οὗτος ἀλλοίωσις καί γένεσις ἐνδέχομαι ποιέω , καθά λέγω , τροπή καί διαθιγή μετακινέω ὁ αὐτός καί ὁ ὁ σχῆμα διαφορά , ὅς ποιέω Δημόκριτος . διό καί χροιά οὐ φημί εἰμί · τροπή γάρ χρωματίζω . ὁ δέ εἰς ἐπίπεδος διαιρέω οὐκέτι · οὐδείς γάρ γίγνομαι πλήν στερεός συντίθημι · πάθος γάρ οὐδέ ἐγχειρέω γεννάω οὐδείς ἐκ αὐτός . αἴτιος δέ ὁ ἐπί ἐλαχύς δύναμαι ὁ ὁμολογέω συνοράω ὁ ἀπειρία . διό ὅσος ἐνοικέω μάλα ἐν ὁ φυσικός , μάλα δύναμαι ὑποτίθημι τοιοῦτος ἀρχή ὅς ἐπί πολύς δύναμαι συνείρω · ὁ δέ ἐκ ὁ πολύς λόγος ἀθεώρητος ὁ ὑπάρχω εἰμί , πρός ὀλίγος βλέπω , ἀποφαίνω ῥᾴδιος . ὁράω δέ ἄν τις καί ἐκ οὗτος ὅσος διαφέρω ὁ φυσικός καί λογικός σκοπέω · περί γάρ ὁ ἄτομος εἰμί μέγεθος ὁ μέν φημί ὅτι ὁ αὐτοτρίγωνον πολύς εἰμί , Δημόκριτος δέ ἄν φαίνω οἰκεῖος καί φυσικός λόγος πείθω . δῆλος δέ εἰμί ὅς λέγω προέρχομαι . ἔχω γάρ ἀπορία , εἰ τις τίθημι σῶμα τις εἰμί καί μέγεθος πάντῃ διαιρετός , καί οὗτος δυνατός . τίς γάρ εἰμί ὅς ὁ διαίρεσις διαφεύγω ; εἰ γάρ πάντῃ διαιρετός , καί οὗτος δυνατός , ἄν ἅμα εἰμί οὗτος πάντῃ διαιρέω , καί εἰ μή ἅμα διερέω · κἀν εἰ οὗτος γίγνομαι , οὐδείς ἄν εἰμί ἀδύνατος . οὐκοῦν καί κατά ὁ μέσος ὡσαύτως . καί ὅλος δέ εἰ πάντῃ φύω διαιρετός , ἐάν διαιρέω , οὐδείς εἰμί ἀδύνατος γίγνομαι , ἐπεί οὐδέ ἄν εἰς μυρίος μυριάκις διαιρέω ἵημι , οὐδείς ἀδύνατος · καίτοι ἴσως οὐδείς ἄν διαιρέω . ἐπεί τοίνυν πάντῃ τοιοῦτος εἰμί ὁ σῶμα , διαιρέω . τίς οὖν εἰμί λοιπός ; μέγεθος ; οὐ γάρ οἶος τε · εἰμί γάρ τις οὐ διαιρέω , εἰμί δέ πάντῃ διαιρετός . ἀλλά μήν εἰ μηδείς εἰμί σῶμα μηδέ μέγεθος , διαίρεσις δέ εἰμί , ἤ ἐκ στιγμή εἰμί , καί ἀμεγέθης ἐκ ὅς σύγκειμαι , ἤ οὐδείς παντάπασι , ὥστε ἄν γίγνομαι ἐκ μηδείς ἄν εἰμί σύγκειμαι , καί ὁ πᾶς δή οὐδείς ἀλλά ἤ φαίνω . ὅμοιος δέ ἐάν ἵημι ἐκ στιγμή , οὐ εἰμί ποσός . ὁπότε γάρ ἅπτω καί εἷς εἰμί μέγεθος καί ἅμα εἰμί , οὐδείς ποιέω μέγας ὁ πᾶς . διαιρέω γάρ εἰς δύο καί πολύς , οὐδείς ἐλαχύς οὐδέ μέγας ὁ πᾶς ὁ πρότερος , ὥστε κἀν πᾶς συντίθημι , ουδενποιιημι μέγεθος . ἀλλά μήν καί εἰ τις διαιρέω οἷος ἔκπρισμα γίγνομαι ὁ σῶμα , καί οὕτως ἐκ ὁ μέγεθος σῶμα τις ἀπέρχομαι , ὁ αὐτός λόγος , ἐκεῖνος πῶς διαιρετός . εἰ δέ μή σῶμα ἀλλά εἶδος τις χωριστός ἤ πάθος ὅς ἀπέρχομαι , καί εἰμί ὁ μέγεθος στιγμή ἤ ἀρή ὅδε πάσχω , ἄτοπος ἐκ μή μέγεθος μέγεθος εἰμί . ἔτι δέ ποῦ εἰμί καί ἀκίνητος ἤ κινέω ὁ στιγμή ; ἀρή τε ἀεί εἷς δύο τις , ὡς εἰμί τις παρά ὁ ἀρά καί ὁ διαίρεσις καί ὁ στιγμή . εἰ δή τις τίθημι ὁστισοῦν ἤ ὁπηλίκος σῶμα εἰμί πάντῃ διαιρετός , πᾶς οὗτος συμβαίνω . ἔτι ἐάν διαιρέω συντίθημι ὁ ξύλον ἤ τις ἄλλος , πάλιν ἴσος τε καί εἷς . οὐκοῦν οὕτως ἔχω δηλονότι ἐάν τέμνω ὁ ξύλον κατά ὁστισοῦν σημεῖον . πάντῃ ἄρα διερέω δύναμις . τίς οὖν εἰμί παρά ὁ διαίρεσις ; εἰ γάρ καί εἰμί τις πάθος , ἀλλά πῶς εἰς οὗτος διαλύω καί γίγνομαι ἐκ οὗτος ; ἤ πῶς χωρίζω οὗτος ; ὥστε εἴπερ ἀδύνατος ἐκ ἁφή ἤ στιγμή εἰμί ὁ μέγεθος , ἀνάγκη εἰμί σῶμα ἀδιαίρετος καί μέγεθος . οὐ μήν ἀλλά καί οὗτος τίθημι οὐ ἥσσων συμβαίνω ἀδύνατος . σκοπέω δέ περί αὐτός ἐν ἕτερος . ἀλλά οὗτος πειράω λύω · διό πάλιν ἐκ ἀρχή ὁ ἀπορία λεκτέος , ὁ μέν οὖν ἅπας σῶμα αἰσθητός εἰμί διαιρετός κατά ὁστισοῦν σημεῖον καί ἀδιαίρετος οὐδείς ἄτοπος · ὁ μέν γάρ δύναμις διαιρετός , ὁ δέ ἐντελέχεια ὑπάρχω . ὁ δέ εἰμί ἅμα πάντῃ διαιρετός δύναμις ἀδύνατος δοκέω ἄν εἰμί . εἰ γάρ δυνατός , ἄν γίγνομαι , οὐ ὥστε εἰμί ἅμα ἄμφω ἐντελέχεια ἀδιαίρετος καί διαιρέω , ἀλλά διαιρέω κατά ὁστισοῦν σημεῖον . οὐδείς ἄρα εἰμί λοιπός , καί εἰς ἀσώματος φθείρω ὁ σῶμα . καί γίγνομαι δέ ἄν πάλιν ἤτοι ἐκ στιγμή ἤ ὅλος ἐκ οὐδείς . καί οὗτος πῶς δυνατός ; ἀλλά μήν ὅτι γε διαιρέω εἰς χωριστός καί ἀεί εἰς ἐλαχύς μέγεθος καί εἰς ἀπέχω καί χωρίζω , φανερός . οὔτε δή κατά μέρος διαιρέω εἰμί ἄν ἄπειρος ὁ θρύπτω , οὔτε ἅμα οἷος τε διαιρέω κατά πᾶς σημεῖον ( οὐ γάρ δυνατός ) ἀλλά μέχρι τις . ἀνάγκη ἄρα ἄτομος ἐνυπάρχω μέγεθος ἀόρατος , ἄλλος τε καί εἰ εἰμί γένεσις καί φθορά ὁ μέν διάκρισις ὁ δέ σύγκρισις . ὁ μέν οὖν ἀναγκάζω δοκέω λόγος εἰμί μέγεθος ἄτομος οὗτος εἰμί · ὅτι δέ λανθάνω παραλογίζομαι , καί ᾗ λανθάνω , λέγω . ἐπεί γάρ οὐ εἰμί στιγμή στιγμή ἔχω , ὁ πάντῃ εἰμί διαιρετός εἰμί μέν ὡς ὑπάρχω ὁ μέγεθος , εἰμί δέ ὡς οὐ . δοκέω δέ ὅταν οὗτος τίθημι , καί ὅπῃ , καί πάντῃ στιγμή εἰμί , ὥστε ἀναγκαῖος εἰμί διαιρέω ὁ μέγεθος εἰς μηδείς · πάντῃ γάρ εἰμί στιγμή · ὥστε ἤ ἐκ ἁφή ἤ ἐκ στιγμή εἰμί . ὁ δέ εἰμί ὡς ὑπάρχω πάντῃ , ὅτι εἷς ὅπῃ εἰμί , καί πᾶς ὡς ἕκαστος , πολύς δέ εἷς οὐ εἰμί · ἐφεξῆς γάρ οὐ εἰμί , ὥστε οὐ πάντῃ ( εἰ γάρ κατά μέσος διαιρετός , καί κατά ἔχω στιγμή εἰμί διαιρετός · οὐ γάρ εἰμί ἔχω σημεῖον σημεῖον ἤ στιγμή στιγμή ) . οὕτως δέ εἰμί διαίρεσις ἤ σύνθεσις . ὥστε εἰμί καί διάκρισις καί σύγκρισις , ἀλλά οὔτε εἰς ἄτομος καί ἐκ ἄτομος ( πολύς γάρ ὁ ἀδύνατος ) οὔτε οὕτως ὥστε πάντῃ διαίρεσις γίγνομαι ( εἰ γάρ εἰμί ἔχω στιγμή στιγμή , οὗτος ἄν ἧμαι ) , ἀλλά εἰς μικρός καί ἐλαχύς εἰμί , καί σύγκρισις ἐκ ἐλαχύς . ἀλλά οὐ ὁ ἁπλόος καί τέλειος γένεσις σύγκρισις καί διάκρισις ὁρίζω , ὡς τις φημί , ὁ δέ ἐν ὁ συνεχής μεταβολή ἀλλοίωσις . ἀλλά οὗτος εἰμί ἐν ὅς σφάλλω πᾶς . εἰμί γάρ γένεσις ἁπλόος καί φθορά οὐ σύγκρισις καί διάκρισις , ἀλλά ὅταν μεταβάλλω ἐκ ὅδε εἰς ὅδε ὅλος . ὁ δέ οἴομαι ἀλλοίωσις πᾶς εἰμί ὁ τοιοῦτος μεταβολή · ὁ δέ διαφέρω . ἐν γάρ ὁ ὑπόκειμαι ὁ μέν εἰμί κατά ὁ λόγος , ὁ δέ κατά ὁ ὕλη . ὅταν μέν οὖν ἐν οὗτος εἰμί ὁ μεταβολή , γένεσις εἰμί ἤ φθορά , ὅταν δέ ἐν ὁ πάθος καί κατά συμβαίνω , ἀλλοίωσις . διακρίνω δέ καί συγκρίνω εὔφθαρτος γίγνομαι . ἐάν μέν γάρ εἰς ἐλαχύς ὑδάτιον διαιρέω , ταχύς ἀήρ γίγνομαι , ἐάν δέ συγκρίνω , βραδύς . μάλα δέ εἰμί δῆλος ἐν ὁ ὕστερον . νῦν δέ τοσοῦτος διορίζω , ὅτι ἀδύνατος εἰμί ὁ γένεσις σύγκρισις , οἶος δή τις φημί .