aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-et-corruptione 2.3
3 Ἐπεὶ δὲ τέτταρα τὰ στοιχεῖα , τῶν δὲ τεττάρων ἓξ αἱ συζεύξεις , τὰ δʼ ἐναντία οὐ πέφυκε συνδυάζεσθαι ( θερμὸν γὰρ καὶ ψυχρὸν εἶναι τὸ αὐτὸ καὶ πάλιν ξηρὸν καὶ ὑγρὸν ἀδύνατον ) , φανερὸν ὅτι τέτταρες ἔσονται αἱ τῶν στοιχείων συζεύξεις , θερμοῷ καὶ ξηροῦ , καὶ θερμοῦ καὶ ὑγροῦ , καὶ πάλιν ψυχροῦ καὶ ὑγροῦ , καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῶ . καὶ ήκολούθηκε κατὰ λόγον τοῖς ἁπλοῖς φαινομένοις σώμασι , πυρὶ καὶ ἀέρι καὶ ὕδατι καὶ γῇ · τὸ μὲν γὰρ πῦρ θερμὸν καὶ ξηρόν , ὁ δʼ ἀὴρ θερμὸν καὶ ὑγρόν ( οἷον ἀτμὶς γὰρ ὁ ἀήρ ) , τὸ δʼ ὕδωρ ψυχρὸν καὶ ὑγρόν , ἡ δὲ γῇ ψυχρὸν καὶ ξηρόν , ὥστʼ εὐλόγως διανέμεσθαι τὰς διαφορὰς τοῖς πρώτοις σώμασι , καὶ τὸ πλῆθος αὐτῶν εἶναι κατὰ λόγον . ἅπαντες γὰρ οἱ τὰ ἀπλᾶ σώματα στοιχεῖα ποιοῦντες οἱ μὲν ἕν , οἱ δὲ δύο , οἱ δὲ τρία , οἱ δὲ τέτταρα ποιοῦσιν . ὅσοι μὲν οὖν ὲν μόνον λέγουσιν , εἶτα πυκνώσει καὶ μανώσει τἆλλα γεννῶσι , τούτοις συμβαίνει δύο ποιεῖν τὰς ἀρχάς , τὸ τε μανὸν καὶ τὸ πυκνὸν ἢ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρόν · ταῦτα γὰρ τὰ δημιουργοῦντα , τὸ δʼ ἓν ὑπόκειται καθάπερ ὕλη . οἱ δʼ εὐθύς δύο ποιοῦντες , ὥσπερ Παρμενίδης πῦρ καὶ γῆν , τὰ μεταξύ μίγματα ποιοῦσι τούτων , οἷον ἀέρα καὶ ὕδωρ . ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ τρία λέγοντες , καθάπερ λάτων ἐν ταῖς διαιρέσεσιν · τὸ γὰρ μέσον μῖγμα ποιεῖ . καὶ σχεδὸν ταὐτὰ λέγουσιν οἳ τε δύο καὶ οἱ τρία ποιοῦντες · πλὴν οἱ μὲν τέμνουσιν εἰς δύο τὸ μέσον , οἱ δʼ ἓν μόνον ποιοῦσιν . ἔνιοι δʼ εὐθὺς τέτταρα λέγουσιν , οἷον λμπεδοκλῆς . συνάγει δὲ καὶ οὗτος εἰς τὰ δύο · τῷ γὰρ πυρὶ τἆλλα πάντα ἀντιτίθησιν . οὐκ ἔστι δὲ τὸ πῦρ καὶ ὁ ἀὴρ καὶ ἕκαστον τῶν εἰρημένων ἀπλοῦν , ἀλλὰ μικτόν . τὰ δʼ πλᾶ τοιαῦτα μέν ἐστιν , οὐ μέντοι ταὐτά , οἷον εἴ τι τῷ πυρὶ ὅμοιον , πυροειδές , οὐ πῦρ , καὶ τὸ τῷ ἀέρι ἀεροειδές · ὁμοίως cὲ κἀπὶ τῶν ἄλλων . τὸ δὲ πῦρ ἐστὶν ὑπερβολὴ θερμότητος , ὥσπερ καὶ κρύσταλλος ψυχρότητος · ἡ γὰρ πῆξις καὶ ἡ ζέσις ὑπερβολαί τινές εἰσιν , ἡ μὲν ψυχρότητος , γῆ δὲ θερμότητος . εἰ οὖν ὁ κρύσταλλός ἐστι πῆξις ὑγροῦ ψυχροῦ , καὶ τὸ πῦρ ἔσται ζέσις ξηροῦ θερμοῦ . διὸ καὶ οὐδὲν οὔτ᾿ ἐκ κρυστάλλου γίγνεται οὔτʼ ἐκ πυρός . ὄντων δὲ τεττάρων τῶν ἁπλῶν σωμάτων , ἑκάτερα τοῖν δυοῖν ἑκατέρου τῶν τόπων ἐστίν · πῦρ μὲν γὰρ καὶ ἀἠρ τοῦ πρὸς τὸν ὅρον φερομένου , γῇ δὲ καὶ ὅδωρ τού πρὸς τὸ μέσον . καὶ ἄκρα μὲν καὶ εἰλικρινέστατα πῦρ καὶ γῆ , μέσα δὲ καὶ μεμιγμένα μᾶλλον ὕδωρ καὶ ἀήρ . καὶ ἑκάτερα ἑκατέροις ἐναντίαʼ πυρὶ μὲν γὰρ ἐναντίον ὕδωρ , ἀέρι δὲ γῆ · ταῦτα γὰρ ἐκ τῶν ἐναντίων παθημάτων συνέστηκεν . οὐ μὴν ἀλλʼ ἀπλῶς γε τέτταρα ὄντα ενὸς ἕκαστόν ἐστι , γῆ μὲν ξηροῦ μᾶλλον ἢ ψυχροῦ , ὕδωρ δὲ ψυχροῦ μᾶλλον ἢ ὑγροῦ , ἀὴρ δʼ ὑγροῦ μᾶλλον ἢ θερμοῦ , πῦρ δὲ θερμοῦ μᾶλλον ἢ ξηροῦ .
Lemmas: 3 ἐπεί δέ τέσσαρες ὁ στοιχεῖον , ὁ δέ τέσσαρες ἕξ ὁ σύζευξις , ὁ δέ ἐναντίος οὐ φύω συνδυάζω ( θερμός γάρ καί ψυχρός εἰμί ὁ αὐτός καί πάλιν ξηρός καί ὑγρός ἀδύνατος ) , φανερός ὅτι τέσσαρες εἰμί ὁ ὁ στοιχεῖον σύζευξις , θερμόω καί ξηρός , καί θερμός καί ὑγρός , καί πάλιν ψυχρός καί ὑγρός , καί ψυχρός καί ἐξαιρέω . καί ἀκολουθέω κατά λόγος ὁ ἁπλόος φαίνω σῶμα , πῦρ καί ἀήρ καί ὕδωρ καί γῆ · ὁ μέν γάρ πῦρ θερμός καί ξηρός , ὁ δέ ἀήρ θερμός καί ὑγρός ( οἷος ἀτμίς γάρ ὁ ἀήρ ) , ὁ δέ ὕδωρ ψυχρός καί ὑγρός , ὁ δέ γῆ ψυχρός καί ξηρός , ὥστε εὔλογος διανέμω ὁ διαφορά ὁ πρῶτος σῶμα , καί ὁ πλῆθος αὐτός εἰμί κατά λόγος . ἅπας γάρ ὁ ὁ ἁπλόος σῶμα στοιχεῖον ποιέω ὁ μέν εἷς , ὁ δέ δύο , ὁ δέ τρεῖς , ὁ δέ τέσσαρες ποιέω . ὅσος μέν ἐν εἷς μόνος λέγω , εἶτα πύκνωσις καί μάνωσις ἄλλος γεννάω , οὗτος συμβαίνω δύο ποιέω ὁ ἀρχή , ὁ τε μανός καί ὁ πυκνός ἤ ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός · οὗτος γάρ ὁ δημιουργέω , ὁ δέ εἷς ὑπόκειμαι καθά ὕλη . ὁ δέ εὐθύς δύο ποιέω , ὥσπερ Παρμενίδης πῦρ καί γῆ , ὁ μεταξύ μίγμα ποιέω οὗτος , οἷος ἀήρ καί ὕδωρ . ὡσαύτως δέ καί ὁ τρεῖς λέγω , καθά λάτος ἐν ὁ διαίρεσις · ὁ γάρ μέσος μῖγμα ποιέω . καί σχεδόν αὐτός λέγω ὁ τε δύο καί ὁ τρεῖς ποιέω · πλήν ὁ μέν τέμνω εἰς δύο ὁ μέσος , ὁ δέ εἷς μόνος ποιέω . ἔνιοι δέ εὐθύς τέσσαρες λέγω , οἷος λμπεδοκλεις . συνάγω δέ καί οὗτος εἰς ὁ δύο · ὁ γάρ πῦρ ἄλλος πᾶς ἀντιτίθημι . οὐ εἰμί δέ ὁ πῦρ καί ὁ ἀήρ καί ἕκαστος ὁ λέγω ἁπλόος , ἀλλά μικτός . ὁ δέ πλάν τοιοῦτος μέν εἰμί , οὐ μέντοι αὐτός , οἷος εἰ τις ὁ πῦρ ὅμοιος , πυροειδής , οὐ πῦρ , καί ὁ ὁ ἀήρ ἀεροειδής · ὅμοιος ὅς ἐπί ὁ ἄλλος . ὁ δέ πῦρ εἰμί ὑπερβολή θερμότης , ὥσπερ καί κρύσταλλος ψυχρότης · ὁ γάρ πῆξις καί ὁ ζέσις ὑπερβολή τις εἰμί , ὁ μέν ψυχρότης , γῆ δέ θερμότης . εἰ οὖν ὁ κρύσταλλος εἰμί πῆξις ὑγρός ψυχρός , καί ὁ πῦρ εἰμί ζέσις ξηρός θερμός . διό καί οὐδείς οὔτε ἐκ κρύσταλλος γίγνομαι οὔτε ἐκ πῦρ . εἰμί δέ τέσσαρες ὁ ἁπλόος σῶμα , ἑκάτερος ὁ δύο ἑκάτερος ὁ τόπος εἰμί · πῦρ μέν γάρ καί ἀήρ ὁ πρός ὁ ὅρος φέρω , γῆ δέ καί ὅδωρ ὁ πρός ὁ μέσος . καί ἄκρος μέν καί εἰλικρινής πῦρ καί γῆ , μέσος δέ καί μίγνυμι μάλα ὕδωρ καί ἀήρ . καί ἑκάτερος ἑκάτερος ἐναντίος πῦρ μέν γάρ ἐναντίον ὕδωρ , ἀήρ δέ γῆ · οὗτος γάρ ἐκ ὁ ἐναντίος πάθημα συνίστημι . οὐ μήν ἀλλά ἁπλῶς γε τέσσαρες εἰμί εἷς ἕκαστος εἰμί , γῆ μέν ξηρός μάλα ἤ ψυχρός , ὕδωρ δέ ψυχρός μάλα ἤ ὑγρός , ἀήρ δέ ὑγρός μάλα ἤ θερμός , πῦρ δέ θερμός μάλα ἤ ξηρός .