aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-et-corruptione 1.5
5 Περὶ δὲ αὐξήσεως λοιπὸν εἰπεῖν , τί τε διαφέρει γενέσεως καὶ ἀλλοιώσεως , καὶ πῶς αὐξάνεται τῶν αὐξανομένων ἕκαστον καὶ φθίνει ὁτιοῦν τῶν φθινόντων . σκεπτέον δὴ πρῶτον πότερον μόνως ἐν τῷ περὶ ὅ ἐστιν αὐτῶν ἡ πρὸς ἄλληλα διαφορά , οἷον ὅτι ἡ μὲν ἐκ τοῦδε εἰς τόδε μεταβολή , οἷον ἐκ δυνάμει οὐσίας εἰς ἐντελεχείᾳ οὐσίαν , γένεσίς ἐστιν , ἡ δὲ περὶ μέγεθος αὔξησις καὶ φθίσις , ἡ δὲ περὶ πάθος ἀλλοίωσις · ἀμφότερα δὲ ἐκ δυνάμει ὄντων εἰς ἐντελέχειαν μεταβολὴ τῶν εἰρημένων ἐστίν , ἢ καὶ ὁ τρόπος διαφέρει τῆς μεταβολῆς · φαίνεται γὰρ τὸ μὲν ἀλλοιούμενον οὐκ ἐξ ἀνάγκης μεταβάλλον κατὰ τόπον , οὐδὲ τὸ γινόμενον , τὸ δʼ αὐξανόμενον καὶ τὸ φθῖνον , ἄλλον δὲ τρόπον τοῦ φερομένου . τὸ μὲν γάρ φερόμενον ὅλον ἀλλάττει τόπον , τὸ δʼ αὐξανόμενον ὥσπερ τὸ ἐλαυνόμενον · τούτου γὰρ μένοντος τὰ μόρια μεταβάλλει κατὰ τόπον , οὐχ ὥσπερ τὰ τῆς σφαίρας · τὰ μὲν γὰρ ἐν τῷ ἴσῳ τόπῳ μεταβάλλει τοῦ ὅλου μένοντος , τὰ δὲ τοῦ αὐξανομένου ἀεὶ ἐπὶ πλείω τόπον , ἐπʼ ἐλάττω δὲ τὰ τοῦ φθίνοντος . ὅτι μὲν οὖν ἡ μεταβολὴ διαφέρει οὐ μόνον περὶ ὁ ἀλλὰ καὶ ὥς τοῦ τε γινομένου καὶ ἀλλοιουμένου καὶ αὐξανομένου , δῆλον . περὶ δὲ ὅ ἐστιν ἡ μεταβολὴ ἡ τῆς αὐξήσεως καὶ ἡ τῆς φθίσεως ( περὶ μέγεθος δὲ δοκεῖ εἶναι τὸ αὐξάνεσθαι καὶ φθίνειν ) , ποτέρως ὑποληπτέον , πότερον ἐκ δυνάμει μὲν μεγέθους καὶ σώματος , ἐντελεχείᾳ δʼ ἀσωμάτου καὶ ἀμεγέθους γίνεσθαι σῶμα καὶ μέγεθος , καὶ τούτου διχῶς ἐνδεχομένου λέγειν , ποτέρως ἡ αὔξησις γίγνεται ; πότερον ἐκ κεχωρισμένης ⟨ ἢ ⟩ αὐτῆς καθʼ αὑτὴν τῆς ὕλης , ἢ ἐνυπαρχούσης ἐν ἄλλῳ σώματι ; ἢ ἀδύνατον ἀμφοτέροως . χωριστὴ μὲν γὰρ οὖσα ἢ οὐδένα καθέξει τόπον , ἢ οἷον στιγμή τις ἢ κενὸν ἔσται καὶ σῶμα οὐκ αἰσθητόν . τούτων δὲ τὸ μὲν οὐκ ἐνδέχεται , το δὲ ἀναγκαῖον ἔν τινι εἶναι · ἀεὶ γάρ που ἔσται τὸ γιγνόμενον ἐξ αὐτοῦ , ὥστε κἀκεῖνο , ἢ καθʼ αὑτὸ ἢ κατὰ συμβεβηκός . ἀλλὰ μὴν εἴ γʼ ἔν τινι ὑπάρξει , εἰ μὲν κεχαρισμένον οὕτως ὥστε μὴ ἐκείνου καθʼ αὐτὸ ἢ κατὰ συμβεβηκός τι εἶναι , συμβήσεται πολλὰ καὶ ἀδύνατα . λέγω δʼ οἷον εἰ γίγνεται ἀὴρ ἐξ ὕδατος , οὐ τοῦ ὕδατος ἔσται μεταβάλλοντος , ἀλλὰ διά τὸ ὥσπερ ἐν ἀγγείῳ τῷ ὕδατι εἷναι τὴν ὕλην αὐτοῦ . ἀπείρους γὰρ οὐδὲν κωλύει ὕλας εἶναι , ὥστε καὶ γίγνεσθαι ἐντελεχείᾳ . ἔτι δʼ οὐδʼ οὕτω φαίνεται γιγνόμενος ἀὴρ ἐξ ὕδατος , οἷον ἐξιὼν ὑπομένοντος . βέλτιον τοίνυν ποιεῖν πᾶσιν ἀχώριστον τὴν ὕλην ὡς οὖσαν τὴν αὐτὴν καὶ μίαν τῷ ἀριθμῷ , τῷ λόγῳ δὲ μὴ μίαν . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ στιγμὰς θετέον οὐδὲ γραμμὰς τὴν τοῦ σώματος ὕλην διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας . ἐκεῖνο δὲ οὗ ταῦτα ἔσχατα , ἡ ὕλη , ἣν οὐδέποτʼ ἄνευ πάθους οἷόν τε εἶναι οὐδʼ ἄνευ μορφῆς . γίγνεται μὲν οὖν ἁπλῶς ἕτερον ἐξ ἑτέρου , ὥσπερ καὶ ἐν ἄλλοις διώρισται , καὶ ὑπό τινος δὲ ἀεὶ ἐντελεχείᾳ ὄντος , ἢ ὁμοιοειδοῦς ἢ ὁμογενοῦς , οἷον πῦρ ὑπὸ πυρὸς ἢ ἄνθρωπος ὑπʼ ἀνθρώπου , ἢ ὑπʼ ἐντελεχείας · σκληρὸν γὰρ οὐχ ὑπὸ σκληροῦ γίνεται . ἐπεὶ δʼ ἐστὶ καὶ οὐσίας ὕλη σωματικῆς , σώματος δʼ ἤδη τοιουδί ( σῶμα γὰρ κοινὸν οὐδέν ) , ἡ αὐτὴ καὶ μεγέθους καὶ πάθους ἐστί , τῷ μὲν λόγῳ χωριστή , τόπῳ δʼ οὐ χωριστή , εἰ μὴ καὶ τὰ πάθη χωριστά . φανερὸν δὴ ἐκ τῶν διηπορημένων ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ αὔξησις μεταβολὴ ἐκ δυνάμει μεγέθους , ἐντελεχείᾳ δὲ μηδὲν ἔχοντος μέγεθος · χωριστὸν γὰρ ἂν εἴη τὸ κενόν , τοῦτο δʼ ὅτι ἀδύνατον , εἴρηται ἐν ἑτέροις πρότερον . ἔτι δʼ ἥ γε τοιαύτη μεταβολὴ οὐκ αὐξήσεως ἴδιος ἀλλὰ γενέσεως · ἡ γὰρ αὔξησίς ἐστι τοῦ ἐνυπάρχοντος μεγέθους ἐπίδοσις , ἡ δὲ φθίσις μείωσις . διὸ δὴ ἔχειν τι δεῖ μέγεθος τὸ αὐξανόμενον . ὥστʼ οὐκ ἐξ ἀμεγέθους ὕλης δεῖ εἶναι τὴν αὔξησιν εἰς ἐντελέχειαν μεγέθους · γένεσις γὰρ ἂν εἴη σώματος μᾶλλον , οὐκ αὔξησις . ληπτέον δὴ μᾶλλον οἷον ἁπτομένους τῆς ζητήσεως ἐξ ἀρχῆς , ποίου τινὸς ὄντος τοῦ αὐξάνεσθαι ἢ τοῦ φθίνειν τὰ αἴτια ζητοῦμεν . φαίνεται δὴ τοῦ αὐξανομένου ὁτιοῦν μέρος ηὐξῆσθαι , ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τῷ φθίνειν ἔλαττον γεγονέναι , ἔτι δὲ προσιόντος τινὸς αὐξάνεσθαι καὶ ἀπιόντος φθίνειν . ἀναγκαῖον δὴ ἢ ἀσωμάτῳ αὐξάνεσθαι ἢ σώματι . εἰ μὲν οὖν ἀσωμάτῳ , ἔσται χωριστὸν τὸ κενόν · ἀδύνατον δὲ μεγέθους ὕλην εἶναι χωριστήν , ὥσπερ εἴρηται πρότερον . εἰ δὲ σώματι , δύο ἐν τῷ αὐτῷ σώματα τόπῳ ἔσται , τό τε αὐξόμενον καὶ τὸ αὖξον · ἔστι δὲ καὶ τοῦτο ἀδύνατον . ἀλλὰ μὴν οὐδʼ οὕτως ἐνδέχεται λέγειν γίνεσθαι τὴν αὔξησιν ἢ τὴν φθίσιν , ὥσπερ ὅταν ἐξ ὕδατος ἀήρ · τότε γὰρ μείζων ὁ ὄγκος γέγονεν · οὐ γὰρ αὔξησις τοῦτο ἀλλά γένεσις μὲν τοῦ εἰς ὃ μετέβαλεν ἔσται , φθορὰ δὲ τοῦ ἐναντίου · αὔξησις δὲ οὐδετέρου , ἀλλʼ ἢ οὐδενὸς ἢ εἴ τι κοινὸν ἀμφοῖν ὑπάρχει , τῷ γινομένῳ καὶ τῷ φθαρέντι , οἷον εἰ σῶμα . τὸ δʼ ὕδωρ οὐκ ηὔξηται οὐδʼ ὁ ἀήρ , ἀλλὰ τὸ μὲν ἀπόλωλε τὸ δὲ γέγονεν · τὸ σῶμα δέ , εἴπερ , ηὔξηται . ἀλλὰ καὶ τοῦτʼ ἀδύνατον . δεῖ γὰρ σώζειν τῷ λόγῳ τὰ ὑπάρχοντα τῷ αὐξανομένῳ καὶ φθίνοντι . ταῦτα δὲ τρία ἐστίν , ὧν ἓν μέν ἐστι τὸ ὁτιοῦν μέρος μεῖζον γίγνεσθαι τοῦ αὐξανομένου μεγέθους , οἷον εἰ σὰρξ τῆς σαρκός , καὶ προσιόντος τινός , καὶ τρίτον σωζομένου τοῦ αὐξανομένου καὶ ὑπομένοντος · ἐν μὲν γὰρ τῷ γίγνεσθαί τι ἀπλῶς ἢ φθείρεσθαι οὐχ ὑπομένει , ἐν δὲ τῷ ἀλλοιοῦσθαι ἢ αὐξάνεσθαι ἢ φθίνειν ὑπομένει τὸ αὐτὸ τὸ αὐξανόμενον ἢ ἀλλοιούμενον · ἀλλʼ ἔνθα μὲν τὸ πάθος ἔνθα δὲ τὸ μέγεθος τὸ αὐτὸ οὐ μένει . εἰ δὴ ἔσται ἡ εἰρημένη αὔξησις , ἐνδέχοιτʼ ἂν μηδενός γε προσιόντος μηδὲ ὑπομένοντος αὐξάνεσθαι καὶ μηδενὸς ἀπιόντος φθίνειν καὶ μὴ ὑπομένειν τὸ αὐξανόμενον . ἀλλὰ δεῖ τοῦτο σώζειν · ὑπόκειται γὰρ ἡ αὔξησις τοιοῦτον . ἀπορήσειε δʼ ἄν τις καὶ τί ἐστι τὸ αὐξανόμενον , πότερον ᾧ προστίθεταί τι , οἷον εἰ τὴν κνήμην αὐξάνει , αὕτη μείζων , ᾧ δὲ αὐξάνει , ἡ τροφή , οὔ . διὰ τί δὴ οὖν οὐκ ἄμφω ηὔξηται ; μεῖζον γὰρ καὶ ὃ καὶ ᾧ , ὥσπερ ὅταν μίξῃς οἶνον ὕδατι · ὁμοίως γὰρ πλεῖον ἑκάτερον . ἢ ὅτι τοῦ μὲν μένει ἡ οὐσία , τοῦ δʼ οὔ , οἷον τῆς τροφῆς , ἐπεὶ καὶ ἐνταῦθα τὸ ἐπικρατοῦν λέγεται ἐν τῇ μίξει , οἷον ὅτι οἶνος · ποιεῖ γὰρ τὸ τοῦ οἴνου ἔργον ἀλλʼ οὐ τὸ τοῦ ὕδατος τὸ σύνολον μῖγμα . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπʼ ἀλλοιώσεως , εἰ μένει σὰρξ οὖσα καὶ τὸ τί ἐστι , πάθος δέ τι ὑπάρχει τῶν καθʼ αὑτό , ὃ πρότερον οὐχ ὑπῆρχεν , ἠλλοίωται τοῦτο · ᾧ δʼ ἠλλοίωται , ὁτὲ μὲν οὐδὲν πέπονθεν , ὁτὲ δὲ κἀκεῖνο . ἀλλὰ τὸ ἀλλοιοῦν καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως ἐν τῷ αὐξανομένῳ καὶ τῷ ἀλλοιουμένῳ · ἐν τούτοις γὰρ τὸ κινοῦν , ἐπεὶ καὶ τὸ εἰσελθὸν γένοιτʼ ἄν ποτε μεῖζον , καὶ τὸ ἀπολαῦσαν αὐτοῦ σῶμα , οἷον εἰ εἰσελθὸν γένοιτο πνεῦμα . ἀλλʼ ἔφθαρταί γε τοῦτο παθόν , καὶ τὸ κινοῦν οὐκ ἐν τούτῳ . ἐπεὶ δὲ διηπόρηται περὶ αὐτῶν ἱκανῶς , δεῖ καὶ τῆς ἀπορίας πειρᾶσθαι λύσιν εὐρεῖν , σώζοντας τὸ ὑπομένοντός τε τοῦ αὐξανομένου καὶ προσιόντος τινὸς αὐξάνεσθαι , ἀπιόντος δὲ φθίνειν , ἔτι δὲ τὸ ὁτιοῦν σημεῖον αἰσθητὸν ἢ μεῖζον ἢ ἔλαττον γεγονέναι , καὶ μήτε κενὸν εἶναι τὸ σῶμα μήτε δύο ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ μεγέθη μήτε ἀσωμάτῳ αὐξάνεσθαι . ληπτέον δὲ τὸ αἴτιον διορισαμένοις πρῶτον ἓν μὲν ὅτι τὰ ἀνομοιομερῆ οὐκ om . Bekker errore typogr . αὐξάνεται τῷ τὰ ὁμοιομερῆ αὐξάνεσθαι ( σύγκειται γὰρ ἐκ τούτων ἕκαστον ) , ἔπενθʼ ὅτι σὰρξ καὶ ὀστοῦν καὶ ἕκαστον τῶν τοιούτων μορίων ἐστὶ διττόν , ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐν ὕλῃ εἶδος ἐχόντων · καὶ γὰρ ἡ ὕλη λέγεται καὶ τὸ εἶδος σὰρξ ἢ ὀστοῦν . τὸ οὖν ὁτιοῦν μέρος αὐξάνεσθαι καὶ προσιόντος τινὸς κατὰ μὲν τὸ εἶδός ἐστιν ἐνδεχόμενον , κατὰ δὲ τὴν ὕλην οὐκ ἔστιν . δεῖ γὰρ νοῆσαι ὥσπερ εἴ τις μετροίη τῷ αὐτῷ μέτρῳ ὕδωρ · ἀεὶ γὰρ ἄλλο καὶ ἄλλο τὸ γινόμενον . οὕτω δʼ αὐξάνεται ἡ ὕλη τῆς σαρκός , καὶ οὐχ ὁτῳοῦν παντὶ προσγίνεται , ἀλλὰ τὸ μὲν ὑπεκρεῖ τὸ δὲ προσέρχεται · τοῦ δὲ σχήματος καὶ τοῦ εἴδους ὁτῳοῦν μορίῳ . ἐπὶ δὲ τῶν ἀνομοιομερῶν τοῦτο μᾶλλον δῆλον , οἷον χειρός , ὅτι ἀνάλογον ηὔξηται · ἡ γὰρ ὕλη ἑτέρα οὖσα δήλη μᾶλλον τοῦ εἴδους ἐνταῦθα ἢ ἐπὶ σαρκὸς καὶ τῶν ὁμοιομερῶν · διὸ καὶ τεθνεῶτος μᾶλλον ἂν δόξειεν εἶναι ἔτι σὰρξ καὶ ὀστοῦν ἢ χεὶρ καὶ βραχίων . ὥστε ἔστι μὲν ὡς ὁτιοῦν τῆς σαρκὸς ηὔξηται , ἔστι δʼ ὡς οὔ . κατὰ μὲν γὰρ τὸ εἶδος ὁτῳοῦν προσελήλυθεν , κατὰ δὲ τὴν ὕλην οὔ . μεῖζον μέντοι τὸ ὅλον γέγονε προσελθόντος μέν τινος , ὃ καλεῖται τροφὴ καὶ ἐναντίον , μεταβάλλοντος δὲ εἰς τὸ αὐτὸ εἶδος , οἷον εἰ ξηρῷ προσίοι ὑγρόν , προσελθὸν δὲ μεταβάλοι καὶ γένοιτο ξηρόν · ἔστι μὲν γὰρ ὡς τὸ ὅμοιον ὁμοίῳ αὐξάνεται , ἔστι δʼ ὡς ἀνομοίῳ . ἀπορήσειε δʼ ἄν τις ποῖόν τι δεῖ εἶναι τὸ ᾧ αὐξάνεται . φανερὸν δὴ ὅτι δυνάμει ἐκεῖνο , οἷον εἰ σάρξ , δυνάμει σάρκα . ἐντελεχείᾳ ἄρα ἄλλο · φθαρὲν δὴ τοῦτο σὰρξ γέγονεν . οὐκοῦν οὐ τοῦτʼ αὐτὸ καθʼ αὑτό · γένεσις γὰρ ἂν ἦν , οὐκ αὔξησις · ἀλλὰ τὸ αὐξανόμενον τούτῳ . τί οὖν παθὸν ὑπὸ τούτου ηὐξήθη ; ἢ μιχθέν , ὥσπερ οἴνῳ εἴ τις ἐπιχέοι ὕδωρ , ὁ δὲ δύναιτο οἶνον ποιεῖν τὸ μιχθέν . καὶ ὥσπερ τὸ πῦρ ἁψάμενον τοῦ καυστοῦ , οὕτως ἐν τῷ αὐξανομένῳ καὶ ὄντι ἐντελεχείᾳ σαρκὶ τὸ ἐνὸν αὐξητικὸν προσελθόντος δυνάμει σαρκὸς ἐποίησεν ἐντελεχείᾳ σάρκα . οὐκοῦν ἄμα ὄντος · εἰ γὰρ χωρίς , γένεσις . ἔστι μὲν γὰρ οὕτω πῦρ ποιῆσαι ἐπὶ τὸ ὑπάρχον ἐπιθέντα ξύλα . ἀλλʼ οὕτω μὲν αὔξησις , ὅταν δὲ αὐτὰ τὰ ξύλα ἀφθῇ , γένεσις . ποσὸν . δὲ τὸ μὲν καθόλου οὐ γίνεται , ὥσπερ οὐδὲ ζῷον ὃ μήτʼ ἄνθρωπος μήτε τῶν καθʼ ἕκαστα · ἀλλʼ ὡς ἐνταῦθα τὸ καθόλου , κἀκεῖ τὸ ποσόν . σὰρξ δὲ ἢ ὀστοῦν ἢ χεὶρ καὶ τούτων τὰ ὁμοιομερῆ . προσελθόντος μὲν δή τινος ποσοῦ οὔκ , ἀλλὰ σαρκὸς ποσῆς . ᾗ μὲν οὖν δυνάμει τὸ συναμφότερον , οἷον ποσὴ σάρξ , ταύτῃ μὲν αὔξει · καὶ γὰρ ποσὴν δεῖ γενέσθαι καὶ σάρκα · ᾗ δὲ μόνον σάρξ , τρέφει · ταύτῃ γὰρ διαφέρει τροφὴ καὶ αὔξησις τῷ λόγῳ . διὸ τρέφεται μὲν ἕως ἂν σώζηται καὶ φθῖνον , αὐξάνεται δὲ οὐκ ἀεί . καὶ ἡ τροφὴ τῇ αὐξήσει τὸ αὐτὸ μέν , τὸ δʼ εἶναι ἄλλο · ᾗ μὲν γάρ ἐστι τὸ προσιὸν δυνάμει ποσὴ σάρξ , ταύτῃ μὲν αὐξητικὸν σαρκός , ᾗ δὲ μόνον δυνάμει σάρξ , τροφή . τοῦτο δὲ τὸ εἶδος ἄνευ ὕλης , οἷον ἄϋλος δύναμίς τις ἐν ὕλῃ ἐστίν . ἐὰν δέ τις προσίῃ ὕλη , οὖσα δυνάμει ἄϋλος , ἔχουσα καὶ τὸ ποσὸν δυνάμει , οὕτως ἔσονται μείζους ἄϋλοι . ἐὰν δὲ μηκέτι ποιεῖν δύνηται , ἀλλʼ οἷον ὕδωρ οἴνῳ ἀεὶ πλεῖον μιγνύμενον τέλος ὑδαρῆ ποιεῖ καὶ ὕδωρ , τότε φθίσις τοῦ ποσοῦ , οὐδὲ τὸ εἶδος μένει .
Lemmas: 5 περί δέ αὔξησις λοιπός λέγω , τίς τε διαφέρω γένεσις καί ἀλλοίωσις , καί πῶς αὐξάνω ὁ αὐξάνω ἕκαστος καί φθίω ὁστισοῦν ὁ φθίω . σκοπέω δή πρῶτος πότερος μόνος ἐν ὁ περί ὅς εἰμί αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά , οἷος ὅτι ὁ μέν ἐκ ὅδε εἰς ὅδε μεταβολή , οἷος ἐκ δύναμις οὐσία εἰς ἐντελέχεια οὐσία , γένεσις εἰμί , ὁ δέ περί μέγεθος αὔξησις καί φθίσις , ὁ δέ περί πάθος ἀλλοίωσις · ἀμφότερος δέ ἐκ δύναμις εἰμί εἰς ἐντελέχεια μεταβολή ὁ λέγω εἰμί , ἤ καί ὁ τρόπος διαφέρω ὁ μεταβολή · φαίνω γάρ ὁ μέν ἀλλοιόω οὐ ἐκ ἀνάγκη μεταβάλλω κατά τόπος , οὐδέ ὁ γίγνομαι , ὁ δέ αὐξάνω καί ὁ φθίω , ἄλλος δέ τρόπος ὁ φέρω . ὁ μέν γάρ φέρω ὅλος ἀλλάσσω τόπος , ὁ δέ αὐξάνω ὥσπερ ὁ ἐλαύνω · οὗτος γάρ μένω ὁ μόριον μεταβάλλω κατά τόπος , οὐ ὥσπερ ὁ ὁ σφαῖρα · ὁ μέν γάρ ἐν ὁ ἴσος τόπος μεταβάλλω ὁ ὅλος μένω , ὁ δέ ὁ αὐξάνω ἀεί ἐπί πολύς τόπος , ἐπί ἐλαχύς δέ ὁ ὁ φθίω . ὅτι μέν οὖν ὁ μεταβολή διαφέρω οὐ μόνος περί ὅς ἀλλά καί ὡς ὁ τε γίγνομαι καί ἀλλοιόω καί αὐξάνω , δῆλος . περί δέ ὅς εἰμί ὁ μεταβολή ὁ ὁ αὔξησις καί ὁ ὁ φθίσις ( περί μέγεθος δέ δοκέω εἰμί ὁ αὐξάνω καί φθίω ) , ποτέρως ὑπολαμβάνω , πότερος ἐκ δύναμις μέν μέγεθος καί σῶμα , ἐντελέχεια δέ ἀσώματος καί ἀμεγέθης γίγνομαι σῶμα καί μέγεθος , καί οὗτος διχῶς ἐνδέχομαι λέγω , ποτέρως ὁ αὔξησις γίγνομαι ; πότερος ἐκ χωρίζω ⟨ ἤ ⟩ αὐτός κατά αὐτός ὁ ὕλη , ἤ ἐνυπάρχω ἐν ἄλλος σῶμα ; ἤ ἀδύνατος ἀμφότερος . χωριστός μέν γάρ εἰμί ἤ οὐδείς κατέχω τόπος , ἤ οἷος στιγμή τις ἤ κενός εἰμί καί σῶμα οὐ αἰσθητός . οὗτος δέ ὁ μέν οὐ ἐνδέχομαι , ὁ δέ ἀναγκαῖος ἐν τις εἰμί · ἀεί γάρ που εἰμί ὁ γίγνομαι ἐκ αὐτός , ὥστε ἐκεῖνος , ἤ κατά αὐτός ἤ κατά συμβαίνω . ἀλλά μήν εἰ γε ἐν τις ὑπάρχω , εἰ μέν χαρίζω οὕτως ὥστε μή ἐκεῖνος κατά ἑαυτοῦ ἤ κατά συμβαίνω τις εἰμί , συμβαίνω πολύς καί ἀδύνατος . λέγω δέ οἷος εἰ γίγνομαι ἀήρ ἐκ ὕδωρ , οὐ ὁ ὕδωρ εἰμί μεταβάλλω , ἀλλά διά ὁ ὥσπερ ἐν ἀγγεῖον ὁ ὕδωρ ἔρχομαι ὁ ὕλη αὐτός . ἄπειρος γάρ οὐδείς κωλύω ὕλη εἰμί , ὥστε καί γίγνομαι ἐντελέχεια . ἔτι δέ οὐδέ οὕτως φαίνω γίγνομαι ἀήρ ἐκ ὕδωρ , οἷος ἐξέρχομαι ὑπομένω . ἀγαθός τοίνυν ποιέω πᾶς ἀχώριστος ὁ ὕλη ὡς ὕω ὁ αὐτός καί εἷς ὁ ἀριθμός , ὁ λόγος δέ μή εἷς . ἀλλά μήν οὐδέ στιγμή τίθημι οὐδέ γραμμή ὁ ὁ σῶμα ὕλη διά ὁ αὐτός αἰτία . ἐκεῖνος δέ ὅς οὗτος ἔσχατος , ὁ ὕλη , ὅς οὐδέποτε ἄνευ πάθος οἷος τε εἰμί οὐδέ ἄνευ μορφή . γίγνομαι μέν οὖν ἀπλόος ἕτερος ἐκ ἕτερος , ὥσπερ καί ἐν ἄλλος διορίζω , καί ὑπό τις δέ ἀεί ἐντελέχεια εἰμί , ἤ ὁμοιοειδής ἤ ὁμογενής , οἷος πῦρ ὑπό πῦρ ἤ ἄνθρωπος ὑπό ἄνθρωπος , ἤ ὑπό ἐντελέχεια · σκληρός γάρ οὐ ὑπό σκληρός γίγνομαι . ἐπεί δέ εἰμί καί οὐσία ὕλη σωματικός , σῶμα δέ ἥδη τοιοσδί ( σῶμα γάρ κοινός οὐδείς ) , ὁ αὐτός καί μέγεθος καί πάθος εἰμί , ὁ μέν λόγος χωριστός , τόπος δέ οὐ χωριστός , εἰ μή καί ὁ πάθος χωριστός . φανερός δή ἐκ ὁ διαπορέω ὅτι οὐ εἰμί ὁ αὔξησις μεταβολή ἐκ δύναμις μέγεθος , ἐντελέχεια δέ μηδείς ἔχω μέγεθος · χωριστός γάρ ἄν εἰμί ὁ κενός , οὗτος δέ ὅτι ἀδύνατος , λέγω ἐν ἕτερος πρότερος . ἔτι δέ ὁ γε τοιοῦτος μεταβολή οὐ αὔξησις ἴδιος ἀλλά γένεσις · ὁ γάρ αὔξησις εἰμί ὁ ἐνυπάρχω μέγεθος ἐπίδοσις , ὁ δέ φθίσις μείωσις . διό δή ἔχω τις δέω μέγεθος ὁ αὐξάνω . ὥστε οὐ ἐκ ἀμεγέθης ὕλη δέω εἰμί ὁ αὔξησις εἰς ἐντελέχεια μέγεθος · γένεσις γάρ ἄν εἰμί σῶμα μάλα , οὐ αὔξησις . λαμβάνω δή μάλα οἷος ἅπτω ὁ ζήτησις ἐκ ἀρχή , ποῖος τις εἰμί ὁ αὐξάνω ἤ ὁ φθίω ὁ αἴτιος ζητέω . φαίνω δή ὁ αὐξάνω ὁστισοῦν μέρος αὐξάνω , ὅμοιος δέ καί ἐν ὁ φθίω ἐλαχύς γίγνομαι , ἔτι δέ προσέρχομαι τις αὐξάνω καί ἀπέρχομαι φθίω . ἀναγκαῖος δή ἤ ἀσώματος αὐξάνω ἤ σῶμα . εἰ μέν οὖν ἀσώματος , εἰμί χωριστός ὁ κενός · ἀδύνατος δέ μέγεθος ὕλη εἰμί χωριστός , ὥσπερ λέγω πρότερος . εἰ δέ σῶμα , δύο ἐν ὁ αὐτός σῶμα τόπος εἰμί , ὁ τε αὐξάνω καί ὁ αὐξάνω · εἰμί δέ καί οὗτος ἀδύνατος . ἀλλά μήν οὐδέ οὕτως ἐνδέχομαι λέγω γίγνομαι ὁ αὔξησις ἤ ὁ φθίσις , ὥσπερ ὅταν ἐκ ὕδωρ ἀήρ · τότε γάρ μέγας ὁ ὄγκος γίγνομαι · οὐ γάρ αὔξησις οὗτος ἀλλά γένεσις μέν ὁ εἰς ὅς μεταβάλλω εἰμί , φθορά δέ ὁ ἐναντίος · αὔξησις δέ οὐδέτερος , ἀλλά ἤ οὐδείς ἤ εἰ τις κοινός ἄμφω ὑπάρχω , ὁ γίγνομαι καί ὁ φθείρω , οἷος εἰ σῶμα . ὁ δέ ὕδωρ οὐ αὐξάνω οὐδέ ὁ ἀήρ , ἀλλά ὁ μέν ἀπόλλυμι ὁ δέ γίγνομαι · ὁ σῶμα δέ , εἴπερ , αὐξάνω . ἀλλά καί οὗτος ἀδύνατος . δέω γάρ σῴζω ὁ λόγος ὁ ὑπάρχω ὁ αὐξάνω καί φθίω . οὗτος δέ τρεῖς εἰμί , ὅς εἷς μέν εἰμί ὁ ὁστισοῦν μέρος μέγας γίγνομαι ὁ αὐξάνω μέγεθος , οἷος εἰ σάρξ ὁ σάρξ , καί προσέρχομαι τις , καί τρίτος σῴζω ὁ αὐξάνω καί ὑπομένω · ἐν μέν γάρ ὁ γίγνομαι τις ἀπλόος ἤ φθείρω οὐ ὑπομένω , ἐν δέ ὁ ἀλλοιόω ἤ αὐξάνω ἤ φθίω ὑπομένω ὁ αὐτός ὁ αὐξάνω ἤ ἀλλοιόω · ἀλλά ἔνθα μέν ὁ πάθος ἔνθα δέ ὁ μέγεθος ὁ αὐτός οὐ μένω . εἰ δή εἰμί ὁ λέγω αὔξησις , ἐνδέχομαι ἄν μηδείς γε προσέρχομαι μηδέ ὑπομένω αὐξάνω καί μηδείς ἀπέρχομαι φθίω καί μή ὑπομένω ὁ αὐξάνω . ἀλλά δέω οὗτος σῴζω · ὑπόκειμαι γάρ ὁ αὔξησις τοιοῦτος . ἀπορέω δέ ἄν τις καί τίς εἰμί ὁ αὐξάνω , πότερος ὅς προστίθημι τις , οἷος εἰ ὁ κνήμη αὐξάνω , οὗτος μέγας , ὅς δέ αὐξάνω , ὁ τροφή , οὐ . διά τίς δή οὖν οὐ ἄμφω αὐξάνω ; μέγας γάρ καί ὅς καί ὅς , ὥσπερ ὅταν μείγνυμι οἷνον ὕδωρ · ὅμοιος γάρ πολύς ἑκάτερος . ἤ ὅτι ὁ μέν μένω ὁ οὐσία , ὁ δέ οὐ , οἷος ὁ τροφή , ἐπεί καί ἐνταῦθα ὁ ἐπικρατέω λέγω ἐν ὁ μίξις , οἷος ὅτι οἶνος · ποιέω γάρ ὁ ὁ οἶνος ἔργον ἀλλά οὐ ὁ ὁ ὕδωρ ὁ σύνολος μῖγμα . ὅμοιος δέ καί ἐπί ἀλλοίωσις , εἰ μένω σάρξ ὕω καί ὁ τις εἰμί , πάθος δέ τις ὑπάρχω ὁ κατά ἑαυτοῦ , ὅς πρότερος οὐ ὑπάρχω , ἀλλοιόω οὗτος · ὅς δέ ἀλλοιόω , ὅτε μέν οὐδείς πάσχω , ὅτε δέ ἐκεῖνος . ἀλλά ὁ ἀλλοιόω καί ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ἐν ὁ αὐξάνω καί ὁ ἀλλοιόω · ἐν οὗτος γάρ ὁ κινέω , ἐπεί καί ὁ εἰσέρχομαι γίγνομαι ἄν ποτέ μέγας , καί ὁ ἀπολαύω αὐτός σῶμα , οἷος εἰ εἰσέρχομαι γίγνομαι πνεῦμα . ἀλλά φθείρω γε οὗτος πάσχω , καί ὁ κινέω οὐ ἐν οὗτος . ἐπεί δέ διαπορέω περί αὐτός ἱκανός , δέω καί ὁ ἀπορία πειράω λύσις εὑρίσκω , σῴζω ὁ ὑπομένω τε ὁ αὐξάνω καί προσέρχομαι τις αὐξάνω , ἀπέρχομαι δέ φθίω , ἔτι δέ ὁ ὁστισοῦν σημεῖον αἰσθητός ἤ μέγας ἤ ἐλαχύς γίγνομαι , καί μήτε κενός εἰμί ὁ σῶμα μήτε δύο ἐν ὁ αὐτός τόπος μέγεθος μήτε ἀσώματος αὐξάνω . λαμβάνω δέ ὁ αἴτιος διορίζω πρῶτος ἐν μέν ὅτι ὁ ἀνομοιομερής Οὐκ om . Bekker errore typogr . αὐξάνω ὁ ὁ ὁμοιομερής αὐξάνω ( σύγκειμαι γάρ ἐκ οὗτος ἕκαστος ) , ἐπεντίθημι ὅτι σάρξ καί ὀστέον καί ἕκαστος ὁ τοιοῦτος μόριον εἰμί δισσός , ὥσπερ καί ὁ ἄλλος ὁ ἐν ὕλη εἶδος ἔχω · καί γάρ ὁ ὕλη λέγω καί ὁ εἶδος σάρξ ἤ ὀστέον . ὁ οὖν ὁστισοῦν μέρος αὐξάνω καί προσέρχομαι τις κατά μέν ὁ εἶδος εἰμί ἐνδέχομαι , κατά δέ ὁ ὕλη οὐ εἰμί . δέω γάρ νοέω ὥσπερ εἰ τις μετρέω ὁ αὐτός μέτρον ὕδωρ · ἀεί γάρ ἄλλος καί ἄλλος ὁ γίγνομαι . οὕτως δέ αὐξάνω ὁ ὕλη ὁ σάρξ , καί οὐ ὅστις πᾶς προσγίγνομαι , ἀλλά ὁ μέν ὑπεκρέω ὁ δέ προσέρχομαι · ὁ δέ σχῆμα καί ὁ εἶδος ὅστις μόριον . ἐπί δέ ὁ ἀνομοιομερής οὗτος μάλα δῆλος , οἷος χείρ , ὅτι ἀνάλογος αὐξάνω · ὁ γάρ ὕλη ἕτερος εἰμί δῆλος μάλα ὁ εἶδος ἐνταῦθα ἤ ἐπί σάρξ καί ὁ ὁμοιομερής · διό καί θνῄσκω μάλα ἄν δοκέω εἰμί ἔτι σάρξ καί ὀστέον ἤ χείρ καί βραχίων . ὥστε εἰμί μέν ὡς ὁστισοῦν ὁ σάρξ αὐξάνω , εἰμί δέ ὡς οὐ . κατά μέν γάρ ὁ εἶδος ὅστις προσέρχομαι , κατά δέ ὁ ὕλη οὐ . μέγας μέντοι ὁ ὅλος γίγνομαι προσέρχομαι μέν τις , ὅς καλέω τροφή καί ἐναντίος , μεταβάλλω δέ εἰς ὁ αὐτός εἶδος , οἷος εἰ ξηρός προσέρχομαι ὑγρός , προσέρχομαι δέ μεταβάλλω καί γίγνομαι ξηρός · εἰμί μέν γάρ ὡς ὁ ὅμοιος ὅμοιος αὐξάνω , εἰμί δέ ὡς ἀνόμοιος . ἀπορέω δέ ἄν τις ποῖος τις δέω εἰμί ὁ ὅς αὐξάνω . φανερός δή ὅτι δύναμις ἐκεῖνος , οἷος εἰ σάρξ , δύναμις σάρξ . ἐντελέχεια ἄρα ἄλλος · φθείρω δή οὗτος σάρξ γίγνομαι . οὐκοῦν οὐ οὗτος αὐτός κατά ἑαυτοῦ · γένεσις γάρ ἄν εἰμί , οὐ αὔξησις · ἀλλά ὁ αὐξάνω οὗτος . τίς οὖν πάσχω ὑπό οὗτος αὐξάνω ; ἤ μείγνυμι , ὥσπερ οἶνος εἰ τις ἐπιχέω ὕδωρ , ὁ δέ δύναμαι οἶνος ποιέω ὁ μείγνυμι . καί ὥσπερ ὁ πῦρ ἅπτω ὁ καυστός , οὕτως ἐν ὁ αὐξάνω καί εἰμί ἐντελέχεια σάρξ ὁ ἔνειμι αὐξητικός προσέρχομαι δύναμις σάρξ ποιέω ἐντελέχεια σάρξ . οὐκοῦν ἅμα εἰμί · εἰ γάρ χωρίς , γένεσις . εἰμί μέν γάρ οὕτως πῦρ ποιέω ἐπί ὁ ὑπάρχω ἐπιτίθημι ξύλον . ἀλλά οὕτως μέν αὔξησις , ὅταν δέ αὐτός ὁ ξύλον ἅπτω , γένεσις . ποσός . δέ ὁ μέν καθόλου οὐ γίγνομαι , ὥσπερ οὐδέ ζῷον ὅς μήτε ἄνθρωπος μήτε ὁ κατά ἕκαστος · ἀλλά ὡς ἐνταῦθα ὁ καθόλου , ἐκεῖ ὁ ποσός . σάρξ δέ ἤ ὀστέον ἤ χείρ καί οὗτος ὁ ὁμοιομερής . προσέρχομαι μέν δή τις πός οὐ , ἀλλά σάρξ ποσός . ᾗ μέν οὖν δύναμις ὁ συναμφότεροι , οἷος ποσός σάρξ , ταύτῃ μέν αὐξάνω · καί γάρ ποσός δέω γίγνομαι καί σάρξ · ᾗ δέ μόνος σάρξ , τρέφω · οὗτος γάρ διαφέρω τροφή καί αὔξησις ὁ λόγος . διό τρέφω μέν ἕως ἄν σῴζω καί φθίω , αὐξάνω δέ οὐ ἀεί . καί ὁ τροφή ὁ αὔξησις ὁ αὐτός μέν , ὁ δέ εἰμί ἄλλος · ᾗ μέν γάρ εἰμί ὁ προσέρχομαι δύναμις ποσός σάρξ , ταύτῃ μέν αὐξητικός σάρξ , ᾗ δέ μόνος δύναμις σάρξ , τροφή . οὗτος δέ ὁ εἶδος ἄνευ ὕλη , οἷος αὐλός δύναμις τις ἐν ὕλη εἰμί . ἐάν δέ τις προσέρχομαι ὕλη , εἰμί δύναμις αὐλός , ἔχω καί ὁ ποσός δύναμις , οὕτως εἰμί μέγας αὐλός . ἐάν δέ μηκέτι ποιέω δύναμαι , ἀλλά οἷος ὕδωρ οἶνος ἀεί πολύς μείγνυμι τέλος ὑδαρής ποιέω καί ὕδωρ , τότε φθίσις ὁ πός , οὐδέ ὁ εἶδος μένω .