aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-et-corruptione 2.4
4 Ἐπεὶ δὲ διώρισται πρότερον ὅτι τοῖς ἁπλοῖς σώμασιν ἐξ ἀλλήλων ἡ γένεσις , ἅμα δὲ καὶ κατὰ τὴν αἴσθησιν φαίνεται γινόμενα ( οὐ γὰρ ἂν ἦν ἀλλοίωσις · κατὰ γὰρ τὰ τῶν ἁπτῶν πάθη ἀλλοίωσίς ἐστιν ) , λεκτέον τίς ὁ τρόπος τῆς εἰς ἄλληλα μεταβολῆς , καὶ πότερον ὅπαν ἐξ ἅπόντος γίγνεσθαι δυνατὸν ἢ τὰ μὲν δυνατὸν τὰ δʼ ἀδύνατον . ὅτι 33 ἑκάτερα cod . E et Philop . , ἑκάτερον cum ceteris Bekker . 331a 10 . ἀλλοίωσις ] ἡ ἀλλοίωσις al . μὲν οὖν ἅπόντα πέφυκεν εἰς ἄλληλα μεταβάλλειν , φανερόν · ἡ γὰρ γένεσις εἰς ἐναντία καὶ ἐξ ἐναντίων , τὰ δὲ στοιχεῖα πάντα ἔχει ἐναντίωσιν πρὸς ἄλληλα διὰ τὸ τὰς διαφορὰς ἐναντίας εἶναι · τοῖς μὲν γὰρ ἀμφότεραι ἐναντίαι , οἷον πυρὶ καὶ ὕδατι ( τὸ μὲν γὰρ ξηρὸν καὶ θερμόν , τὸ δʼ ὑγρὸν καὶ ψυχρόν ) , τοῖς δʼ ἡ ἑτέρα μόνον , οἷον ἀέρι καὶ ὕδατι ( τὸ μὲν γὰρ ὑγρὸν καὶ θερμόν , τὸ δὲ ὑγρὸν καὶ ψυχρόν ) . ὥστε καθόλου μὲν φανερὸν ὅτι πᾶν ἐκ παντὸς γίνεσθαι πέφυκεν , ἥδῃ δὲ καθʼ ἕκαστον οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν πῶς · ἅπόντα μὲν γὰρ ἐξ ἀπάντων ἔσται , διόσει δὲ τῷ θᾶττον καὶ βραδύτερον καὶ τῷ ῥᾷον καὶ χαλεπώτερον . ὅσα μὲν γὰρ ἔχει σύμβολα πρὸς ἄλληλα , ταχεῖα τούτων ἡ μετάβασις , ὅσα δὲ μὴ ἔχει , βραδεῖα , διὰ τὸ ῥᾷον εἶναι τὸ ἓν ἢ τὰ πολλὰ μεταβάλλειν , οἷον ἐκ πυρὸς μὲν ἔσται ἀὴρ θατέρου μεταβάλλοντος ( τὸ μὲν γὰρ ἦν θερμὸν καὶ ξηρόν , τὸ δὲ θερμὸν καὶ ὑγρόν , ὥστε ἂν κρατηθῇ τὸ ξηρὸν ὑπὸ τοῦ ὑγροῦ , ἀὴρ ἔσται ) , πάλιν δὲ ἐξ ἀέρος ὕδωρ , ἐἀν κρατηθῇ τὸ θερμὸν ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ ( τὸ μὲν γὰρ ἦν θερμὸν καὶ ὑγρόν , τὸ δὲ ψυχρὸν καὶ ὑγρόν , ὥστε μεταβάλλοντος τοῦ θερμοῦ ὅδωρ ἔσται ) . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐξ ὕδατος γῆ καὶ ἐκ γῆς πῦρ · ἔχει γὰρ ἄμφω πρὸς ἄμω σύμβολα · τὸ μὲν γὰρ ὕδωρ ὑγρὸν καὶ ψυχρόν , ἡ δὲ γῆ ψυχρὸν καὶ ξηρόν , ὥστε κρατηθέντος τοῦ ὑγροῦ γῆ ἔσται . καὶ πάλιν ἐπεὶ τὸ μὲν πῦρ ξηρὸν καὶ θερμόν , ἢ δὲ γῆ ψυχρὸν καὶ ξηρόν , ἐὰν φθαρῇ τὸ ψυχρόν , πῦρ ἔσται ἐκ γῆς . ὥστε φανερὸν ὅτι κύκλῳ τε ἔσται ἡ γένεσις τοῖς ἁπίοῖς σώμασι , καὶ ῥᾷστος οὗτος ὁ τρόπος τῆς μεταβολῆς διὰ τὸ σύμβολα ἐνυπάρχειν τοῖς ἐφεξῆς . ἐκ πυρὸς δὲ ὕδωρ καὶ ἐξ ἀέρος γῆν καὶ πάλιν ἐξ ὥδατος καὶ γῆς ἀέρα καὶ πῦρ ἐνδέχεται μὲν γίνεσθαι , χαλεπώτερον δὲ διὰ τὸ πλειόνων εἶναι τὴν μεταβολήν · ἀνάγκη γάρ , εἰ ἔσται ἐξ δατος πῦρ ; φθαρῆναι καὶ τὸ ψυφρὰν καὶ τὸ ὑγρόν , καὶ πάλιν εἰ ἐκ γῆς ἀήρ , φθαρῆναι καὶ τὸ ψυχρὸν καὶ τὸ ξηρόν . ὡσαύτως δὲ καὶ εἰ ἐκ πυρὸς καὶ ἀέρος ὕδωρ καὶ γῆ , ἀνάγκη ἀμφότερα μεταβάλλειν . αὕτη μὲν οὖν χρονιωτέρα ἡ γένεσις · ἐὰν δʼ ἑκατέρου φθαρῇ θάτερον , ῥων μέν , οὐκ εἰς ἄλληλα δὲ ἡ μετάβασις , ἀλλʼ ἐκ πυρὸς μὲν καὶ ὕδατος ἔσται γῆ καὶ ἀήρ , ἐξ ἀέρος δὲ καὶ γῆς πῦρ καὶ ὕδαρ . ὅταν μὲν γὰρ τοῦ ὕδατος φθαρῇ τὸ ψυχρὸν τοῦ δὲ πυρὸς τὸ ξηρόν , ἀὴρ ἔσται ( λείπεται γὰρ τοῦ μὲν τὸ θερμὸν τοῦ δὲ τὸ ὑγρόν ) , ὅταν δὲ τοῦ μὲν πυρὸς τὸ θερμὸν τοῦ δʼ δατος τὸ ὑγρόν , γῆ διὰ τὸ λείπεσθαι τοῦ μὲν τὸ ξηρὸν τοῦ δὲ τὸ ψυχρόν . ὡσαύτως δὲ καὶ ἐξ ἀέρος καὶ γῆς πῦρ καὶ ὅδωρ · ὅταν μὲν γὰρ τοῦ ἀέρος φθαρῇ τὸ θερμὸν τῆς δὲ γῆς τὸ ξηρόν , ὕδωρ ἔσται ( λείπεται γὰρ τοῦ μὲν τὸ ὑγρὸν τῆς δὲ τὸ ψυχρόν ) , ὅταν δὲ τοῦ μὲν ἀέρος τὸ ὑγρὸν τῆς δὲ γῆς τὸ ψυχρόν , πῦρ διαὰ τὸ λείπεσθαι τοῦ μὲν τὸ θερμὸν τῆς δὲ τὸ ξηρόν , ἅπερ ἦν πυρός . ὁμολογουμένη δὲ καὶ τῇ αἰσθήσει ἡ τοῦ πυρὸς γένεσις · μάλιστα μὲν γὰρ πῦρ ἡ φλόξ , αὕτη δʼ ἐστὶ καπνὸς καιόμενος , ὁ δὲ καπνὸς ἐξ ἀέρος καὶ γῆς . ἐν δὲ τοῖς ἐφεξῆς οὐκ ἐνδέχεται φθαρέντος ἐν ἑκατέρῳ θατέρου τῶν στοιχείαν γενέσθαι μετάβασιν εἰς οὐδὲν τῶν σωμάτων διὰ τὸ λείπεσθαι ἐν ἀμφοῖν ἢ ταὐτὰ ἢ τἀναντία . ἐξ οὐδετέρων δὲ ἐγχωρεῖ γίγνεσθαι σῶμα , οἷον εἰ μὲν τοῦ πυρὸς φθαρείη τὸ ξηρόν , τοῦ δʼ ἀέρος τὸ ὑγρόν · λείπεται γὰρ ἐν ἀμφοῖν τὸ θερμόν · ἐὰν δʼ ἐξ ἑκατέρου τὸ θερμόν , λείπεται τἀναντία , ξηρὸν καὶ ὑγρόν . ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις · ἐν ἅπασι γὰρ τοῖς ἐφεξῆς ἐνυπάρχει τὸ μὲν ταὐτὸ τὸ δʼ ἐναντίον . ὥσθʼ ἄμα δῆλον ὅτι τὰ μὲν ἐξ ἔνὸς εἰς ἓν μεταβαίνοντα μὲν οὖν ὅπαντα ἐκ παντὸς γίγνεται , καὶ τίνα τρόπον εἰς ἄλληλα μετάβασις γίγνεται , εἴρηται .
Lemmas: 4 ἐπεί δέ διορίζω πρότερος ὅτι ὁ ἁπλόος σῶμα ἐκ ἀλλήλων ὁ γένεσις , ἅμα δέ καί κατά ὁ αἴσθησις φαίνω γίγνομαι ( οὐ γάρ ἄν εἰμί ἀλλοίωσις · κατά γάρ ὁ ὁ ἁπτός πάθος ἀλλοίωσις εἰμί ) , λεκτέος τίς ὁ τρόπος ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή , καί πότερος ὁράω ἐκ ἄπειμι γίγνομαι δυνατός ἤ ὁ μέν δυνατός ὁ δέ ἀδύνατος . ὅτι 33 ἑκάτερος cod . E et Philop . , ἑκάτερος cum ceteris Bekker . 331a 10 . ἀλλοίωσις ] ὁ ἀλλοίωσις al . μέν οὖν ἅπων φύω εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω , φανερός · ὁ γάρ γένεσις εἰς ἐναντίος καί ἐκ ἐναντίος , ὁ δέ στοιχεῖον πᾶς ἔχω ἐναντίωσις πρός ἀλλήλων διά ὁ ὁ διαφορά ἐναντίος εἰμί · ὁ μέν γάρ ἀμφότερος ἐναντίος , οἷος πῦρ καί ὕδωρ ( ὁ μέν γάρ ξηρός καί θερμός , ὁ δέ ὑγρός καί ψυχρός ) , ὁ δέ ὁ ἕτερος μόνος , οἷος ἀήρ καί ὕδωρ ( ὁ μέν γάρ ὑγρός καί θερμός , ὁ δέ ὑγρός καί ψυχρός ) . ὥστε καθόλου μέν φανερός ὅτι πᾶς ἐκ πᾶς γίγνομαι φύω , οἶδα δέ κατά ἕκαστος οὐ χαλεπός ὁράω πῶς · ἅπων μέν γάρ ἐκ ἅπας εἰμί , δίω δέ ὁ ταχύς καί βραδύς καί ὁ ῥᾴδιος καί χαλεπός . ὅσος μέν γάρ ἔχω σύμβολον πρός ἀλλήλων , ταχύς οὗτος ὁ μετάβασις , ὅσος δέ μή ἔχω , βραδύς , διά ὁ ῥᾴδιος εἰμί ὁ εἷς ἤ ὁ πολύς μεταβάλλω , οἷος ἐκ πῦρ μέν εἰμί ἀήρ ἕτερος μεταβάλλω ( ὁ μέν γάρ εἰμί θερμός καί ξηρός , ὁ δέ θερμός καί ὑγρός , ὥστε ἐάν κρατέω ὁ ξηρός ὑπό ὁ ὑγρός , ἀήρ εἰμί ) , πάλιν δέ ἐκ ἀήρ ὕδωρ , ἐάν κρατέω ὁ θερμός ὑπό ὁ ψυχρός ( ὁ μέν γάρ εἰμί θερμός καί ὑγρός , ὁ δέ ψυχρός καί ὑγρός , ὥστε μεταβάλλω ὁ θερμός ὅδωρ εἰμί ) . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ἐκ ὕδωρ γῆ καί ἐκ γῆ πῦρ · ἔχω γάρ ἄμφω πρός Ἄμω σύμβολον · ὁ μέν γάρ ὕδωρ ὑγρός καί ψυχρός , ὁ δέ γῆ ψυχρός καί ξηρός , ὥστε κρατέω ὁ ὑγρός γῆ εἰμί . καί πάλιν ἐπεί ὁ μέν πῦρ ξηρός καί θερμός , ὁ δέ γῆ ψυχρός καί ξηρός , ἐάν φθείρω ὁ ψυχρός , πῦρ εἰμί ἐκ γῆ . ὥστε φανερός ὅτι κύκλος τε εἰμί ὁ γένεσις ὁ ἄπιος σῶμα , καί ῥᾴδιος οὗτος ὁ τρόπος ὁ μεταβολή διά ὁ σύμβολον ἐνυπάρχω ὁ ἐφεξῆς . ἐκ πῦρ δέ ὕδωρ καί ἐκ ἀήρ γῆ καί πάλιν ἐκ ὁδάω καί γῆ ἀήρ καί πῦρ ἐνδέχομαι μέν γίγνομαι , χαλεπός δέ διά ὁ πολύς εἰμί ὁ μεταβολή · ἀνάγκη γάρ , εἰ εἰμί ἐκ δατός πῦρ ; φθείρω καί ὁ ψυφρην καί ὁ ὑγρός , καί πάλιν εἰ ἐκ γῆ ἀήρ , φθείρω καί ὁ ψυχρός καί ὁ ξηρός . ὡσαύτως δέ καί εἰ ἐκ πῦρ καί ἀήρ ὕδωρ καί γῆ , ἀνάγκη ἀμφότερος μεταβάλλω . οὗτος μέν οὖν χρόνιος ὁ γένεσις · ἐάν δέ ἑκάτερος φθείρω ἕτερος , ῥόος μέν , οὐ εἰς ἀλλήλων δέ ὁ μετάβασις , ἀλλά ἐκ πῦρ μέν καί ὕδωρ εἰμί γῆ καί ἀήρ , ἐκ ἀήρ δέ καί γῆ πῦρ καί ὕδαρ . ὅταν μέν γάρ ὁ ὕδωρ φθείρω ὁ ψυχρός ὁ δέ πῦρ ὁ ξηρός , ἀήρ εἰμί ( λείπω γάρ ὁ μέν ὁ θερμός ὁ δέ ὁ ὑγρός ) , ὅταν δέ ὁ μέν πῦρ ὁ θερμός ὁ δέ δατός ὁ ὑγρός , γῆ διά ὁ λείπω ὁ μέν ὁ ξηρός ὁ δέ ὁ ψυχρός . ὡσαύτως δέ καί ἐκ ἀήρ καί γῆ πῦρ καί ὅδωρ · ὅταν μέν γάρ ὁ ἀήρ φθείρω ὁ θερμός ὁ δέ γῆ ὁ ξηρός , ὕδωρ εἰμί ( λείπω γάρ ὁ μέν ὁ ὑγρός ὁ δέ ὁ ψυχρός ) , ὅταν δέ ὁ μέν ἀήρ ὁ ὑγρός ὁ δέ γῆ ὁ ψυχρός , πῦρ διαὰ ὁ λείπω ὁ μέν ὁ θερμός ὁ δέ ὁ ξηρός , ὅς εἰμί πῦρ . ὁμολογέω δέ καί ὁ αἴσθησις ὁ ὁ πῦρ γένεσις · μάλα μέν γάρ πῦρ ὁ φλόξ , οὗτος δέ εἰμί καπνός καίω , ὁ δέ καπνός ἐκ ἀήρ καί γῆ . ἐν δέ ὁ ἐφεξῆς οὐ ἐνδέχομαι φθείρω ἐν ἑκάτερος ἕτερος ὁ Στοιχεία γίγνομαι μετάβασις εἰς οὐδείς ὁ σῶμα διά ὁ λείπω ἐν ἄμφω ἤ αὐτός ἤ ἐναντίος . ἐκ οὐδέτερος δέ ἐγχωρέω γίγνομαι σῶμα , οἷος εἰ μέν ὁ πῦρ φθείρω ὁ ξηρός , ὁ δέ ἀήρ ὁ ὑγρός · λείπω γάρ ἐν ἄμφω ὁ θερμός · ἐάν δέ ἐκ ἑκάτερος ὁ θερμός , λείπω ἐναντίος , ξηρός καί ὑγρός . ὅμοιος δέ καί ἐν ὁ ἄλλος · ἐν ἅπας γάρ ὁ ἐφεξῆς ἐν-ὑπάρχω ὁ μέν αὐτός ὁ δέ ἐναντίος . ὥστε ἅμα δῆλος ὅτι ὁ μέν ἐκ εἷς εἰς εἷς μεταβαίνω μέν οὖν ὅπαντα ἐκ πᾶς γίγνομαι , καί τίς τρόπος εἰς ἀλλήλων μετάβασις γίγνομαι , λέγω .