aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-et-corruptione 2.6
6 θαυμάσειε δʼ ἄν τις τῶν λεγόντων πλείω ἑνὸς τὰ στοιχεῖα τῶν σωμάτων ὥστε μὴ μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα , καθάπερ Σμπεδοκλῆς φησί , πῶς ἐνδέχεται λέγειν αὐτοῖς εἶναι συμβλητὰ τὰ στοιχεῖα . καίτοι λέγει οὕτω · ταῦτα γὰρ σά τε πάντα . εἰ μὲν οὖν κατὰ τὸ ποσόν , ἀνάγκη ταὐτό τι εο εἶναι ὑπάρχον ἄπασι τοῖς συμβλητοῖς ᾧ μετροῦνται , οἷον εἰ ἐξ ὥδατος κοτύλης εἶεν ἀέρος δέκα · τὸ αὐτό τι ἧν ἄρα ἄμφω , εἰ μετρεῖται τῷ αὐτῷ . εἰ δὲ μὴ οὕτω κατὰ τὸ ποσὸν συμβλητὰ ὡς ποσὸν ἐκ ποσοῦ , ἀλλʼ ὅσον δύναται , οἷον εἰ κοτύλη ὕδατος ἴσον δύναται ψύχειν καὶ δέκα ἀἐροςι καὶ οὕτως κατὰ τὸ ποσὸν οὖχ ἧ ποσὸν συμβλητά , ἀλλʼ ὴ δύναταί τι . εἴη δʼ ἂν καὶ μὴ τῷ τοῦ ποσοῦ μέτρῳ συμβάλλεσθαι τὰς δυνάμεις , ἀλλὰ κατʼ ἀναλογίαν , οἷον ὡς τόδε λευκὸν τόδε θερμόν . τὸ δʼ ὡς τόδε σημαίνει ἐν μὲν ποιῷ τὸ ὅμοιον , ἐν δὲ ποσῷ τὸ ἴσον . ἄτοπον δὴ φαίνεται , εἰ τὰ σώματα ἀμετάβλητα ὄντα μὴ ἀναλογίᾳ συμβλητά ἐστιν , ἀλλὰ μέτρῳ τῶν δυνάμεων καὶ τῷ εἶναι ἴσον θερμὸν ἢ ὅμοιον πυρὸς τοσονδὶ καὶ ἀέρος πολλαπλάσιον · τὸ γὰρ αὐτὸ πλεῖον τῷ ὁμογενὲς εἶναι τοιοῦτον ἕξει τὸν λόγον . ἀλλὰ μὴν οὐδʼ αὔξησις ἂν εἴη κατʼ Ἐμπεδοκλέα , ἀλλʼ ἢ κατὰ πρόσθεσιν · πυρὶ γὰρ αὔξει τὸ πῦρ · “ αὔξει δὲ χθὼν μὲν σφέτερον γένος , αἰθέρα δʼ αἰθήρ . ” ταῦτα δὲ προστίθεται · δοκεῖ δʼ οὐχ οὕτως αὔξεσθαι τὰ αὐξανόμενα . πολύ δὲ χαλεπώτερον ἀποδοῦναι περὶ γενέσεως τῆς κατὰ φύσιν . τὰ γὰρ γινόμενα φύσει πάντα γίγνεται ἢ ἀεὶ ἢ ὡς ἐπὶ το πολύ , τὰ δὲ παρὰ τὸ ἀεὶ καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ἀπὸ ταὐτομάτου καὶ ἀπὸ τύχης . τί οὖν τὸ αἴτιον τοῦ ἐξ ἀνθρώπου ἄνθρωπον ἢ ἀεὶ ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , καὶ ἐκ τοῦ πυροῦ πυρὸν ἀλλὰ μὴ ἐλαίαν ; ἢ καὶ ἐὰν ὡδὶ συντεθῇ ὀστοῦν ; οὐ γὰρ ὅπως ἔτυχε συνελθόντων οὐδὲν γίγνεται , καθάπερ ἐκεῖνός φησιν , ἀλλὰ λόγῳ τινί . τί οὖν τούτων αἴτιον ; οὐ γὰρ δὴ πῦρ γε ἢ γῆ . ἀλλὰ μὴν οὐδʼ φιλία καὶ τὸ νεῖκος · συγκρίσεως γὰρ μόνον , τὸ δὲ διακρίσεως αἴτιον . τοῦτο δʼ ἐστὶν ἡ οὐσία ἡ ἑκάστου , ἀλλʼ οὐ μόνον “ μίξις τε διάλλαξίς τε μι γέντων ” , ὥσπερ ἐκεῖνός φησιν . τύχη δʼ ἐπὶ τούτων ὀνομάζεται , ἀλλʼ οὐ λόγος · ἔστι γὰρ μιχθῆναι ὡς ἔτυχεν . τῶν δὴ φύσει ὄντων αἴτιον τὸ οὕτως ἔχειν , καὶ ἡ ἑκάστου φύσις αὕτη , περὶ ἧς οὐδὲν λέγει . οὐδὲν ἄρα περὶ φύσεως λέγει . ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ εὖ τοῦτο καὶ ἀγαθόν · ὁ δὲ τὴν μίξιν μόνον ἐπαινεῖ . καίτοι τά γε στοιχεῖα διακρίνει οὐ τὸ νεῖκος , ἀλλʼ ἡ φιλία τὰ φύσει πρότερα τοῦ θεοῦ · θεοὶ δὲ καὶ ταῦτα . ἔτι δὲ περὶ κινήσεως ἀπλῶς λέγει · οὐ γὰρ ἱκανὸν εἰπεῖν διότι ἡ φιλία καὶ τὸ νεῖκος κινεῖ , εἰ μὴ τοῦτʼ ἦν φιλίᾳ εἶναι τὸ κινήσει τοιᾳδί , νείκει δὲ τὸ τοιᾳδί , ἔδει οὖν ἢ ὁρίσασθαι ἢ ὑποθέσθαι ἢ ἀποδεῖξαι , ἢ ἀκριβῶς ἢ μαλα κῶς , ἢ ἀμῶς γέ πως . ἔτι δʼ ἐπεὶ φαίνεται καὶ βίᾳ καὶ παρὰ φύσιν κινούμενα τὰ σώματα καὶ κατὰ φύσιν , οἷον τὸ πῦρ ἄνω μὲν οὐ βίᾳ , κάτω δὲ βίᾳ , τῷ δὲ βίᾳ τὸ κατὰ φύσιν ἐναντίον , ἔστι δὲ τὸ βίᾳ · ἔστιν ἄρα καὶ τὸ κατὰ φύσιν κινεῖσθαι . ταύτην οὖν ἡ φιλία κινεῖ ; ἢ οὕ ; τοὐναντίον γὰρ τὴν γῆν ἄνω καὶ βίᾳ κινεῖν ἔοικεν , καὶ μᾶλλον τὸ νεῖκος αἴτιον τῆς κατὰ φύσιν κινήσεως ἢ ἡ φιλία . ὥστε καὶ ὅλως παρὰ φύσιν ἡ φιλία ἂν εἴη μᾶλλον . ἀπλῶς δὲ εἰ μὴ ἡ φιλία ἢ τὸ νεῖκος κινοῖ , αὐτῶν τῶν σωμάτων οὐδεμία κίνησίς ἐστιν οὐδὲ μονή . ἀλλʼ ἄτοπον . ἔτι δὲ καὶ φαίνεται κινούμενα · διέκρινε μὲν γὰρ τὸ νεῖκος , ἠνέχθη δʼ ἄνω ὁ αἰθὴρ οὐχ ὑπὸ τοῦ νείκους , ἀλλʼ ὁτὲ μέν φησιν ὥσπερ ἀπὸ τύχης ( “ οὕτω γὰρ συνέκυρσε θέων τότε , πολλάκι δʼ ἄλλως ” ) , ὁτὲ δέ φησι πεφυκέναι τὸ πῦρ ἄνω φέρεσθαι , ὁ δʼ αἰθῄρ , φησι , “ μακρῇσι κατὰ χθόνα δύετο ῥίζαις . ” ἅμα δὲ καὶ τὸν κόσμον ὁμοίως ἔχειν φησὶν ἐπί τε τοῦ νείκους νῶν καὶ πρότερον ἐπὶ τῆς φιλίας . τί οὖν ἐστὶ τὸ κινοῦν πρῶτον καὶ αἴτιον τῆς κινήσεως ; οὐ γὰρ δὴ ἡ φιλία καὶ τὸ νεῖκος , ἀλλά τινος κινήσεως ταῦτα αἴτια · εἰ δʼ ἔστιν , ἐκεῖνο ἀρχή . ἄτοπον δὲ καὶ εἰ ἡ ψυχὴ ἐκ τῶν στοιχείων ἢ ἕν τι αὐτῶν · αἱ γὰρ ἀλλοιώσεις αἱ τῆς ψυχῆς πῶς ἔσονται , οἷον τὸ μουσικὸν εἶναι καὶ πάλιν ἄμουσον , ἢ μνήμη ἢ λήθη ; δῆλον γὰρ ὅτι εἰ μὲν πῦρ ἡ ψυχή , τὰ πάθη ὑπάρξει αὐτῇ ὅσα πυρὶ ᾗ πῦρ · εἰ δὲ μικτόν , τὰ σωματικά · τούτων δʼ οὐδὲν σωματικόν .
Lemmas: 6 θαυμάζω δέ ἄν τις ὁ λέγω πολύς εἷς ὁ στοιχεῖον ὁ σῶμα ὥστε μή μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , καθά σμπεδοκλεις φημί , πῶς ἐνδέχομαι λέγω αὐτός εἰμί συμβλητός ὁ στοιχεῖον . καίτοι λέγω οὕτως · οὗτος γάρ σός τε πᾶς . εἰ μέν οὖν κατά ὁ ποσός , ἀνάγκη αὐτός τις εἰμί εἰμί ὑπάρχω ἅπας ὁ συμβλητός ὅς μετρέω , οἷος εἰ ἐκ ὁδάω κοτύλη εἰμί ἀήρ δέκα · ὁ αὐτός τις εἰμί ἄρα ἄμφω , εἰ μετρέω ὁ αὐτός . εἰ δέ μή οὕτως κατά ὁ ποσός συμβλητός ὡς ποσός ἐκ πός , ἀλλά ὅσος δύναμαι , οἷος εἰ κοτύλη ὕδωρ ἴσος δύναμαι ψύχω καί δέκα ἀείρω καί οὕτως κατά ὁ ποσός οὐ ἧ ποσός συμβλητός , ἀλλά ἤ δύναμαι τις . εἰμί δέ ἄν καί μή ὁ ὁ πός μέτρον συμβάλλω ὁ δύναμις , ἀλλά κατά ἀναλογία , οἷος ὡς ὅδε λευκός ὅδε θερμός . ὁ δέ ὡς ὅδε σημαίνω ἐν μέν ποιός ὁ ὅμοιος , ἐν δέ πός ὁ ἴσος . ἄτοπος δή φαίνω , εἰ ὁ σῶμα ἀμετάβλητος εἰμί μή ἀναλογία συμβλητός εἰμί , ἀλλά μέτρον ὁ δύναμις καί ὁ εἰμί ἴσος θερμός ἤ ὅμοιος πῦρ τοσονδί καί ἀήρ πολλαπλάσιος · ὁ γάρ αὐτός πολύς ὁ ὁμογενής εἰμί τοιοῦτος ἔχω ὁ λόγος . ἀλλά μήν οὐδέ αὔξησις ἄν εἰμί κατά Ἐμπεδοκλῆς , ἀλλά ἤ κατά πρόσθεσις · πῦρ γάρ αὐξάνω ὁ πῦρ · “ αὐξάνω δέ χθών μέν σφέτερος γένος , αἰθήρ δέ αἰθήρ . ” οὗτος δέ προστίθημι · δοκέω δέ οὐ οὕτως αὐξάνω ὁ αὐξάνω . πολύς δέ χαλεπός ἀποδίδωμι περί γένεσις ὁ κατά φύσις . ὁ γάρ γίγνομαι φύσις πᾶς γίγνομαι ἤ ἀεί ἤ ὡς ἐπί ὁ πολύς , ὁ δέ παρά ὁ ἀεί καί ὡς ἐπί ὁ πολύς ἀπό αὐτόματος καί ἀπό τύχη . τίς οὖν ὁ αἴτιος ὁ ἐκ ἄνθρωπος ἄνθρωπος ἤ ἀεί ἤ ὡς ἐπί ὁ πολύς , καί ἐκ ὁ πυρός πυρός ἀλλά μή ἐλαία ; ἤ καί ἐάν ὡδί συντίθημι ὀστέον ; οὐ γάρ ὅπως τυγχάνω συνέρχομαι οὐδείς γίγνομαι , καθά ἐκεῖνος φημί , ἀλλά λόγος τις . τίς οὖν οὗτος αἴτιος ; οὐ γάρ δή πῦρ γε ἤ γῆ . ἀλλά μήν οὐδέ φιλία καί ὁ νεῖκος · σύγκρισις γάρ μόνος , ὁ δέ διάκρισις αἴτιος . οὗτος δέ εἰμί ὁ οὐσία ὁ ἕκαστος , ἀλλά οὐ μόνος “ μίξις τε διάλλαξις τε μι Γέντων ” , ὥσπερ ἐκεῖνος φημί . τύχη δέ ἐπί οὗτος ὀνομάζω , ἀλλά οὐ λόγος · εἰμί γάρ μείγνυμι ὡς τυγχάνω . ὁ δή φύσις εἰμί αἴτιος ὁ οὕτως ἔχω , καί ὁ ἕκαστος φύσις οὗτος , περί ὅς οὐδείς λέγω . οὐδείς ἄρα περί φύσις λέγω . ἀλλά μήν καί ὁ εὖ οὗτος καί ἀγαθός · ὁ δέ ὁ μίξις μόνος ἐπαινέω . καίτοι ὁ γε στοιχεῖον διακρίνω οὐ ὁ νεῖκος , ἀλλά ὁ φιλία ὁ φύσις πρότερος ὁ θεός · θεός δέ καί οὗτος . ἔτι δέ περί κίνησις ἁπλῶς λέγω · οὐ γάρ ἱκανός λέγω διότι ὁ φιλία καί ὁ νεῖκος κινέω , εἰ μή οὗτος εἰμί φιλία εἰμί ὁ κίνησις οιᾳδ̔ , νεῖκος δέ ὁ οιᾳδ̔ , δέω οὖν ἤ ὁρίζω ἤ ὑποτίθημι ἤ ἀποδείκνυμι , ἤ ἀκριβής ἤ μάλα πῶς , ἤ ἁμός γε πως . ἔτι δέ ἐπεί φαίνω καί βία καί παρά φύσις κινέω ὁ σῶμα καί κατά φύσις , οἷος ὁ πῦρ ἄνω μέν οὐ βία , κάτω δέ βία , ὁ δέ βία ὁ κατά φύσις ἐναντίος , εἰμί δέ ὁ βία · εἰμί ἄρα καί ὁ κατά φύσις κινέω . οὗτος οὖν ὁ φιλία κινέω ; ἤ οὐ ; ἐναντίος γάρ ὁ γῆ ἄνω καί βία κινέω ἔοικα , καί μάλα ὁ νεῖκος αἴτιος ὁ κατά φύσις κίνησις ἤ ὁ φιλία . ὥστε καί ὅλος παρά φύσις ὁ φιλία ἄν εἰμί μάλα . ἁπλῶς δέ εἰ μή ὁ φιλία ἤ ὁ νεῖκος κινέω , αὐτός ὁ σῶμα οὐδείς κίνησις εἰμί οὐδέ μονή . ἀλλά ἄτοπος . ἔτι δέ καί φαίνω κινέω · διακρίνω μέν γάρ ὁ νεῖκος , φέρω δέ ἄνω ὁ αἰθήρ οὐ ὑπό ὁ νεῖκος , ἀλλά ὅτε μέν φημί ὥσπερ ἀπό τύχη ( “ οὕτως γάρ συγκυρέω θέω τότε , πολλάκις δέ ἄλλος ” ) , ὅτε δέ φημί φύω ὁ πῦρ ἄνω φέρω , ὁ δέ αἰθήρ , φημί , “ μακρός κατά χθών δύω ῥίζα . ” ἅμα δέ καί ὁ κόσμος ὅμοιος ἔχω φημί ἐπί τε ὁ νεῖκος νόος καί πρότερος ἐπί ὁ φιλία . τίς οὖν εἰμί ὁ κινέω πρῶτος καί αἴτιος ὁ κίνησις ; οὐ γάρ δή ὁ φιλία καί ὁ νεῖκος , ἀλλά τις κίνησις οὗτος αἴτιος · εἰ δέ εἰμί , ἐκεῖνος ἀρχή . ἄτοπος δέ καί εἰ ὁ ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον ἤ εἷς τις αὐτός · ὁ γάρ ἀλλοίωσις ὁ ὁ ψυχή πῶς εἰμί , οἷος ὁ μουσικός εἰμί καί πάλιν ἄμουσος , ἤ μνήμη ἤ λήθη ; δῆλος γάρ ὅτι εἰ μέν πῦρ ὁ ψυχή , ὁ πάθος ὑπάρχω αὐτός ὅσος πῦρ ᾗ πῦρ · εἰ δέ μικτός , ὁ σωματικός · οὗτος δέ οὐδείς σωματικός .