aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-animalium 5.8
Περὶ δὲ ὀδόντων , ὅτι μὲν οὐχ ἑνὸς χάριν , οὐδὲ πάντα τοῦ αὐτοῦ ἕνεκεν τὰ ζῷα ἔχουσιν , ἀλλὰ τὰ μὲν διὰ τὴν τροφήν , τὰ δὲ καὶ πρὸς ἀλκὴν καὶ πρὸς τὸν ἐν τῇ φωνῇ λόγον , εἴρηται πρότερον · διότι δ᾽ οἱ μὲν πρόσθιοι γίνονται πρότερον οἱ δὲ γόμφιοι ὕστερον , καὶ οὗτοι μὲν οὐκ ἐκπίπτουσιν , ἐκεῖνοι δ᾽ ἐκπίπτουσι καὶ φύονται πάλιν , τοῖς περὶ γενέσεως λόγοις τὴν αἰτίαν συγγενῆ δεῖ νομίζειν . εἴρηκε μὲν οὖν περὶ αὐτῶν καὶ Δημόκριτος , οὐ καλῶς δ᾽ εἴρηκεν . οὐ γὰρ ἐπὶ πάντων σκεψάμενος καθόλου λέγει τὴν αἰτίαν . φησὶ γὰρ ἐκπίπτειν μὲν διὰ τὸ πρὸ ὥρας γίνεσθαι τοῖς ζῴοις · ἀκμαζόντων γὰρ ὡς εἰπεῖν φύεσθαι κατά γε φύσιν . τοῦ δὲ πρὸ ὥρας γίνεσθαι τὸ θηλάζειν αἰτιᾶται . καίττοι θηλάζει γε καὶ ὗς , οὐκ ἐκβάλλει δὲ τοὺς ὀδόντας · ἔτι δὲ τὰ καρχαρόδοντα θηλάζει μὲν πάντα , οὐκ ἐκβάλλει δ᾽ ἔνια αὐτῶν πλὴν τοὺς κυνόδοντας , οἷον οἱ λέοντες . τοῦτο μὲν οὖν ἥμαρτε καθόλου λέγων , οὐ σκεψάμενος τὸ συμβαῖνον ἐπὶ πάντων , δεῖ δὲ τοῦτο ποιεῖν · ἀνάγκη γὰρ τὸν λέγοντα καθόλου τι λέγειν περὶ πάντων . ἐπεὶ δὲ τὴν φύσιν ὑποτιθέμεθα , ἐξ ὧν ὁρῶμεν ὑποτιθέμενοι , οὔτ᾽ ἐλλείπουσαν οὔτε μάταιον οὐθὲν ποϊοῦσαν τῶν ἐνδεχομένων περὶ ἕκαστον , ἀνάγκη δὲ τοῖς μέλλουσι λαμβάνειν τροφὴν μετὰ τὴν τοῦ γάλακτος ἀπόλαυσιν ἔχειν ὄργανα πρὸς τὴν ἐργασίαν τῆς τροφῆς · εἰ οὖν συνέβαινεν , ὡς ἐκεῖνος λέγει , πρὸς ἤβην , ἐνέλειπεν ἂν ἡ φύσις τῶν ἐνδεχομένων αὐτῇ τι ποιεῖν , καὶ τὸ τῆς φύσεως ἔργον ἐγίγνετ’ ἂν παρὰ φύσιν . τὸ γὰρ βία παρὰ φύσιν , βίᾳ δέ φησι συμβαίνειν τὴν γένεσιν τῶν ὀδόντων . ὅτι μὲν οὖν τοῦτ᾽ οὐκ ἀληθές , φανερὸν ἐκ τούτων καὶ τοιούτων ἄλλων . γίνονονται δὲ πρότερον οὗτοι τῶν πλατέων πρῶτον μὲν ὅτι καὶ τὸ ἔργον τὸ τούτων πρότερον ( πρότερον γάρ ἐστι τοῦ λεᾶναι τὸ διελεῖν , εἰσὶ δ᾽ ἐκεῖνοι μὲν ἐπὶ τῷ λεαίνειν , οὗτοι δ᾽ ἐπὶ τῷ διαιρεῖν ) , ἔπειθ᾽ ὅτι τὸ ἔλαττον , κἂν ἅμα ὁρμηθῇ , θᾶττον γίνεσθαι πέφυκε τοῦ μείζονος . εἰσὶ δ᾽ ἐλάττους οὗτοι τῷ μεγέθει τῶν γομφίων , καὶ τὸ ὀστοῦν τῆς σιαγόνος ἐκεῖ μὲν πλατὺ εἶναι , πρὸς δὲ τῷ στόματι στενόν . ἐκ μὲν οὖν τοῦ μείζονος πλείω ἀναγκαῖον ἐπιρρεῖν τροφήν , ἐκ δὲ τοῦ ἐλάττονος στενωτέραν . τὸ δὲ θηλάζειν αὐτὸ μὲν οὐθὲν συμβάλλεται , ἡ δὲ τοῦ γάλακτος θερμότης ποιεῖ θᾶττον βλαστάνειν τοὺς ὀδόντας . σημεῖον δ᾽ ὅτι καὶ αὐτῶν τῶν θηλαζόντων τὰ θερμοτέρῳ γάλακτι χρώμενα τῶν παιδίων ὀδοντοφυεῖ θᾶττον · αὐξητικὸν γὰρ τὸ θερμόν . ἐκπίπτουσι δὲ γενόμενοι τοῦ μὲν βελτίονος χάριν , ὅτι ταχὺ ἀμβλύνεται τὸ ὀξύ · δεῖ οὖν ἑτέροῦς διαδέχεσθαι πρὸς τὸ ἔργον . τῶν δὲ πλατέων ἐκ ἔστιν ἀμβλύτης , ἀλλὰ τῷ χρόνῳ τριβόμενοι λεαίνονται μόνον . ἐξ ἀνάγκης δ᾽ ἐκπίπτουσιν , ὅτι τῶν μὲν ἐν πλατείᾳ τῇ σιαγόνι καὶ ἰσχυρῷ ὀστῷ αἱ ῥίζαι εἰσί , τῶν δὲ προσθίων ἐν λεπτῷ , διὸ ἀσθενεῖς καὶ εὐκίνητοι . φύονται δὲ πάλιν , ὅτι ἐν φυομένῳ ἔτι τῷ ὀστῷ ἡ ἐκβολὴ γίνεται καὶ ἔτι ὥρας οὔσης γίνεσθαι ὀδόντας . τούτου δὲ σημεῖον ὅτι καὶ οἱ πλατεῖς φύονται πολὺν χρόνον · οἱ γὰρ τελευταῖοι ἀνατέλλουσι περὶ τὰ εἴκοσιν ἔτη , ἐνίοις δ᾽ ἤδη καὶ γηράσκουσι γεγένηνται οἱ ἔσχατοι παντελῶς διὰ τὸ πολλὴν εἶναι τροφὴν ἐν τῇ εὐρυχχωρίᾳ τοῦ ὀστοῦ . τὸ δὲ πρόσθιον διὰ τὴν λεπτότητα ταχὺ λαμβάνει τέλος , καὶ οὐ γίνεται περίττωμα ἐν αὐτῷ , ἀλλ᾽ εἰς τὴν αὔξησιν ἀναλίσκεται ἡ τροφὴ τὴν οἰκείαν . Δημόκριτος δὲ τὸ οὗ ἕνεκα ἀφεὶς λέγειν , πάντα ἀνάγει εἰς ἀνάγκην οἷς χρῆται ἡ φύσις , οὖσι μὲν τοιούτοις , οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἕνεκά τινος οὖσι , καὶ τοῦ περὶ ἕκαστον βελτίονος χάριν . ὥστε γίνεσθαι μὲν οὐθὲν κωλύει οὕτω καὶ ἐκπίπτειν , ἀλλ᾽ οὐ διὰ ταῦτα , ἀλλὰ διὰ τὸ τέλος · ταῦτα δ᾽ ὡς κινοῦντα καὶ ὄργανα καὶ ὡς ὕλη αἴτια , ἐπεὶ καὶ τὸ τῷ πνεύματι ἐργάζεσθαι τὰ πολλὰ εἰκὸς ὡς ὀργάνῳ · οἷον γὰρ ἔνια πολύχρηστά ἐστι τῶν περὶ τὰς τέχνας , ὥσπερ ἐν τῇ χαλκευτικῇ ἡ σφύρα καὶ ὁ ἄκμων , οὕτως καὶ τὸ πνεῦμα ἐν τοῖς φύσει συνεστῶσιν . ὅμοιον δ᾽ ἔοικε τὸ λέγειν τὰ αἴτια ἐξ ἀνάγκης κἂν εἴ τις διὰ τὸ μαχαίριον οἴοιτο τὸ ὕδωρ ἐξεληλυθέναι μόνον τοῖς ὑδρωπιῶσιν , ἀλλ᾽ οὐ διὰ τὸ ὑγιαίνειν οὗ ἕνεκα τὸ μαχαίριον ἔτεμεν Περὶ μὲν οὖν ὀδόντων , διότι οἱ μὲν ἐκπίπτουσι καὶ γίνονται πάλιν , οἱ δ᾽ ὄυ , καὶ ὅλως διὰ τίν᾽ αἰτίαν γίνονται , εἴρηται . εἴρηται δὲ καὶ περὶ τῶν ἄλλων τῶν κατὰ τὰ μόρια παθημάτων , ὅσα γίνεσθαι συμβαίνει μὴ ἕνεκά του ἀλλ᾽ ἐξ ἀνάγκης καὶ διὰ τὴν αἰτίαν τὴν κινητικήν .
Lemmas: περί δέ ὀδούς , ὅτι μέν οὐ εἷς χάριν , οὐδέ πᾶς ὁ αὐτός ἕνεκα ὁ ζῷον ἔχω , ἀλλά ὁ μέν διά ὁ τροφή , ὁ δέ καί πρός ἀλκή καί πρός ὁ ἐν ὁ φωνή λόγος , λέγω πρότερος · διότι δέ ὁ μέν πρόσθιος γίγνομαι πρότερος ὁ δέ γόμφος ὕστερον , καί οὗτος μέν οὐ ἐκπίπτω , ἐκεῖνος δέ ἐκπίπτω καί φύω πάλιν , ὁ περί γένεσις λόγος ὁ αἰτία συγγενής δέω νομίζω . λέγω μέν οὖν περί αὐτός καί Δημόκριτος , οὐ καλός δέ λέγω . οὐ γάρ ἐπί πᾶς σκοπέω καθόλου λέγω ὁ αἰτία . φημί γάρ ἐκπίπτω μέν διά ὁ πρό ὥρα γίγνομαι ὁ ζῷον · ἀκμάζω γάρ ὡς λέγω φύω κατά γε φύσις . ὁ δέ πρό ὥρα γίγνομαι ὁ θηλάζω αἰτιάομαι . καίττοι θηλάζω γε καί ὗς , οὐ ἐκβάλλω δέ ὁ ὀδούς · ἔτι δέ ὁ καρχαρόδους θηλάζω μέν πᾶς , οὐ ἐκβάλλω δέ ἔνιοι αὐτός πλήν ὁ κυνόδους , οἷος ὁ λέων . οὗτος μέν οὖν ἁμαρτάνω καθόλου λέγω , οὐ σκοπέω ὁ συμβαίνω ἐπί πᾶς , δέω δέ οὗτος ποιέω · ἀνάγκη γάρ ὁ λέγω καθόλου τις λέγω περί πᾶς . ἐπεί δέ ὁ φύσις ὑποτίθημι , ἐκ ὅς ὁράω ὑποτίθημι , οὔτε ἐλλείπω οὔτε μάταιος οὐδείς ποιέω ὁ ἐνδέχομαι περί ἕκαστος , ἀνάγκη δέ ὁ μέλλω λαμβάνω τροφή μετά ὁ ὁ γάλα ἀπόλαυσις ἔχω ὄργανον πρός ὁ ἐργασία ὁ τροφή · εἰ οὖν συμβαίνω , ὡς ἐκεῖνος λέγω , πρός ἥβη , ἐλλείπω ἄν ὁ φύσις ὁ ἐνδέχομαι αὐτός τις ποιέω , καί ὁ ὁ φύσις ἔργον γίγνομαι ἄν παρά φύσις . ὁ γάρ βία παρά φύσις , βία δέ φημί συμβαίνω ὁ γένεσις ὁ ὀδούς . ὅτι μέν οὖν οὗτος οὐ ἀληθής , φανερός ἐκ οὗτος καί τοιοῦτος ἄλλος . γίγνομαι δέ πρότερος οὗτος ὁ πλάτος πρῶτος μέν ὅτι καί ὁ ἔργον ὁ οὗτος πρότερος ( πρότερος γάρ εἰμί ὁ λεαίνω ὁ διαιρέω , εἰμί δέ ἐκεῖνος μέν ἐπί ὁ λεαίνω , οὗτος δέ ἐπί ὁ διαιρέω ) , ἔπειτα ὅτι ὁ ἐλαχύς , ἐάν ἅμα ὁρμάω , ταχύς γίγνομαι φύω ὁ μέγας . εἰμί δέ ἐλαχύς οὗτος ὁ μέγεθος ὁ γομφίος , καί ὁ ὀστέον ὁ σιαγών ἐκεῖ μέν πλατύς εἰμί , πρός δέ ὁ στόμα στενός . ἐκ μέν οὖν ὁ μέγας πολύς ἀναγκαῖος ἐπιρρέω τροφή , ἐκ δέ ὁ μικρός στενός . ὁ δέ θηλάζω αὐτός μέν οὐδείς συμβάλλω , ὁ δέ ὁ γάλα θερμότης ποιέω ταχύς βλαστάνω ὁ ὀδούς . σημεῖον δέ ὅτι καί αὐτός ὁ θηλάζω ὁ θερμός γάλα χράω ὁ παιδίον ὀδοντοφυέω ταχύς · αὐξητικός γάρ ὁ θερμός . ἐκπίπτω δέ γίγνομαι ὁ μέν ἀγαθός χάριν , ὅτι ταχύς ἀμβλύνω ὁ ὀξύς · δέω οὖν ἕτερος διαδέχομαι πρός ὁ ἔργον . ὁ δέ πλατύς ἐκ εἰμί ἀμβλύτης , ἀλλά ὁ χρόνος τρίβω λεαίνω μόνος . ἐκ ἀνάγκη δέ ἐκπίπτω , ὅτι ὁ μέν ἐν πλατύς ὁ σιαγών καί ἰσχυρός ὀστέον ὁ ῥίζα εἰμί , ὁ δέ πρόσθιος ἐν λεπτός , διό ἀσθενής καί εὐκίνητος . φύω δέ πάλιν , ὅτι ἐν φύω ἔτι ὁ ὀστέον ὁ ἐκβολή γίγνομαι καί ἔτι ὥρα εἰμί γίγνομαι ὀδούς . οὗτος δέ σημεῖον ὅτι καί ὁ πλατύς φύω πολύς χρόνος · ὁ γάρ τελευταῖος ἀνατέλλω περί ὁ εἴκοσι ἔτος , ἔνιοι δέ ἤδη καί γηράσκω γίγνομαι ὁ ἔσχατος παντελής διά ὁ πολύς εἰμί τροφή ἐν ὁ εὐρυχωρία ὁ ὀστέον . ὁ δέ πρόσθιος διά ὁ λεπτότης ταχύς λαμβάνω τέλος , καί οὐ γίγνομαι περίσσωμα ἐν αὐτός , ἀλλά εἰς ὁ αὔξησις ἀναλίσκω ὁ τροφή ὁ οἰκεῖος . Δημόκριτος δέ ὁ ὅς ἕνεκα ἀφίημι λέγω , πᾶς ἀνάγω εἰς ἀνάγκη ὅς χράω ὁ φύσις , εἰμί μέν τοιοῦτος , οὐ μήν ἀλλά ἕνεκα τις εἰμί , καί ὁ περί ἕκαστος ἀγαθός χάριν . ὥστε γίγνομαι μέν οὐδείς κωλύω οὕτως καί ἐκπίπτω , ἀλλά οὐ διά οὗτος , ἀλλά διά ὁ τέλος · οὗτος δέ ὡς κινέω καί ὄργανον καί ὡς ὕλη αἴτιος , ἐπεί καί ὁ ὁ πνεῦμα ἐργάζομαι ὁ πολύς ἔοικα ὡς ὄργανον · οἷος γάρ ἔνιοι πολύχρηστος εἰμί ὁ περί ὁ τέχνη , ὥσπερ ἐν ὁ χαλκευτικός ὁ σφῦρα καί ὁ ἄκμων , οὕτως καί ὁ πνεῦμα ἐν ὁ φύσις συνίστημι . ὅμοιος δέ ἔοικα ὁ λέγω ὁ αἴτιος ἐκ ἀνάγκη ἄν εἰ τις διά ὁ μαχαίριον οἴομαι ὁ ὕδωρ ἐξέρχομαι μόνος ὁ ὑδρωπιάω , ἀλλά οὐ διά ὁ ὑγιαίνω ὅς ἕνεκα ὁ μαχαίριον τέμνω περί μέν οὖν ὀδούς , διότι ὁ μέν ἐκπίπτω καί γίγνομαι πάλιν , ὁ δέ οὐ , καί ὅλος διά τίς αἰτία γίγνομαι , λέγω . λέγω δέ καί περί ὁ ἄλλος ὁ κατά ὁ μόριον πάθημα , ὅσος γίγνομαι συμβαίνω μή ἕνεκα τις ἀλλά ἐκ ἀνάγκη καί διά ὁ αἰτία ὁ κινητικός .