aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-animalium 1.23
Ἐν μὲν οὖν τοῖς ζῴοις πᾶσι τοῖς πορευτικοῖς κεχώρισται τὸ θῆλυ τοῦ ἄρρενος , καὶ ἔστιν ἕτερον ζῷον θῆλυ καὶ ἕτερον ἄρρεν , τῷ δὲ εἴδει ταὐτόν , οἷον ἄνθρωπος ἀμφότερα · ἐν δὲ τοῖς φυτοῖς μεμιγμέναι αὗται αἱ δυνάμεις εἰσί , καὶ οὐ κεχώρισται τὸ θῆλυ τοῦ ἄρρενος . διὸ καὶ γέννᾷ αὐτὰ ἐξ αὑτῶν , καὶ προΐεται οὐ γονὴν ἀλλὰ κύημα τὰ καλούμενα σπέρματα . καὶ τοῦτο καλῶς λέγει Ἐμπεδοκλῆς ποιήσας " οὕτω δ᾽ ᾠοτοκεῖ μακρὰ δένδρεα πρῶτον ἐλαίας . " τὸ τε γὰρ ᾠὸν κύημά ἐστι , καὶ ἔκ τινος αὐτοῦ γίγνεται τὸ ζῷον , τὸ δὲ λοιπὸν τροφή , καὶ ἐκ τοῦ σπέρματος καὶ ἐκ μέρους γίγνεται τὸ φυόμενον , τὸ δὲ λοιπὸν τροφὴ γίγνεται τῷ βλαστῷ καὶ τῇ ῥίζῃ τῇ πρώτῃ . τρόπον δέ τινα ταῦτα συμπερ ἐν τοῖς φυτοῖς , καὶ βούλεται ἡ φύσις αὐτῶν ἓν γίνεσθαι · ὅπερ ἐμφαίνεται κατὰ τὴν ὄψιν μιγνυμένων καὶ συνδυαζομένων , ἕν τι ζῷον γίγνεσθαι ἐξ ἀμφοῖν . καὶ τὰ μὲν κεν , ἕως ἂν συστήσῃ τὸ κύημα , οἷον τὰ συνδυαζόμενα τῶν ἐντόμων · τὰ δ’ , ἕως ἂν ἀποπέμψῃ τι τῶν ἐπεισάκτων αὐτοῦ μορίων , ὃ συστήσει τὸ κύημα ἐν πλείονι χρόνῳ , οἷον ἐπὶ τῶν ἐναίμων . τὰ μὲν γὰρ ἡμέρας τι μόριον συνέχεται , ἡ δὲ γονὴ ἐν ἡμέραις συνίστησι πλείοσιν · προϊέμενα δὲ τὸ τοιοῦτον ἀπολύεται . καὶ ἀτεχνῶς ἔοικε τὰ ζῷα ὥσπερ φυτὰ εἶναι διαιρετά , οἷον εἴ τις κἀκεῖνα , ὅτε σπέρμα ἐξενέγκειεν , διαλύσειε καὶ χωρίσειεν εἰς τὸ ἐνυπάρχον θῆλυ καὶ ἄρρεν . καὶ ταῦτα πάντα εὐλόγως ἡ φύσις δημιουργεῖ . τῆς μὲν γὰρ τῶν φυτῶν οὐσίας οὐθέν ἐστιν ἄλλο ἔργον οὐδὲ πρᾶξις οὐδεμία πλὴν ἡ τοῦ σπέρματος γένεσις , ὥστ’ ἐπεὶ τοῦτο διὰ τοῦ θήλεος γίνεται καὶ τοῦ ἄρρενος συνδεδυασμένων , μίξασα ταῦτα διέθηκε μετ’ ἀλλήλων · διὸ ἐν τοῖς φυτοῖς ἀχώριστον τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν . ἀλλὰ περὶ μὲν φυτῶν ἐν ἑτέροις ἐπέσκεπται , τοῦ δὲ ζῴου οὐ μόνον τὸ γεννῆσαι ἔργον ( τοῦτο μὲν γὰρ κοινὸν τῶν ζώντων πάντων ) , ἀλλὰ καὶ γνώσεώς τινος πάντα μετέχουσι , τὰ μὲν πλείονος , τὰ δ’ ἐλάττονος , τὰ δὲ πάμπαν μικρᾶς . αἴσθησιν γὰρ ἔχουσιν , ἡ δ’ αἴσθησις γνῶσίς τις . ταύτης δὲ τὸ τίμιον καὶ ἄτιμον πολὺ διαφέρει σκοποῦσι πρὸς φρόνησιν καὶ πρὸς τὸ τῶν ἀψύχων γένος . πρὸς μὲν γὰρ τὸ φρονεῖν ὥσπερ οὐδὲν εἶναι δοκεῖ τὸ κοινωνεῖν ἁφῆς καὶ γεύσεως μόνον , πρὸς δὲ ἀναισθησίαν βέλτιστον · ἀγαπητὸν γὰρ ἂν δόξειε καὶ ταύτης τυχεῖν τῆς γνώσεως , ἀλλὰ μὴ κεῖσθαι τεθνεὸς καὶ μὴ ὄν . διαφέρει δ’ αἰσθήσει τὰ ζῷα τῶν ζώντων μόνον . ἐπεὶ δ’ ἀνάγκη καὶ ζῆν , ἐὰν ᾗ ζῷον , ὅταν δεήσῃ ἀποτελεῖν τὸ τοῦ ζῶντος ἔργον , τότε συνδυάζεται καὶ μίγνυται καὶ γίγνεται ὡσπερανεὶ φυτόν , καθάπερ εἴπομεν . τὰ δ’ ὀστρακόδερμα τῶν ζῴων μεταξὺ ὄντα τῶν ζῴων καὶ τῶν φυτῶν , ὡς ἐν ἀμφοτέροις ὄντα τοῖς γένεσιν , οὐδετέρων ποιεῖ τὸ ἔργον · ὡς μὲν γὰρ φυτὸν ὂν οὐκ ἔχει τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν καὶ οὐ γεννᾷ εἰς ἕτερον , ὡς δὲ ζῷον οὐ φέρει ἐξ αὐτοῦ καρπὸν ὥσπερ τὰ φυτά , ἀλλὰ συνίσταται καὶ γέννᾶται ἔκ τινος συστάσεως γεοειδοῦς καὶ ὑγρᾶς . ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς τούτων γενέσεως ὕστερον λεκτέον .
Lemmas: ἐν μέν οὖν ὁ ζῷον πᾶς ὁ πορευτικός χωρίζω ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην , καί εἰμί ἕτερος ζῷον θῆλυς καί ἕτερος ἄρσην , ὁ δέ εἶδος αὐτός , οἷος ἄνθρωπος ἀμφότερος · ἐν δέ ὁ φυτόν μείγνυμι οὗτος ὁ δύναμις εἰμί , καί οὐ χωρίζω ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην . διό καί γεννάω αὐτός ἐκ ἑαυτοῦ , καί προίημι οὐ γονή ἀλλά κύημα ὁ καλέω σπέρμα . καί οὗτος καλός λέγω Ἐμπεδοκλῆς ποιέω " οὕτως δέ ᾠοτοκέω μακρός δένδρον πρῶτος ἐλαία . " ὁ τε γάρ ᾠόν κύημα εἰμί , καί ἐκ τις αὐτός γίγνομαι ὁ ζῷον , ὁ δέ λοιπός τροφή , καί ἐκ ὁ σπέρμα καί ἐκ μέρος γίγνομαι ὁ φύω , ὁ δέ λοιπός τροφή γίγνομαι ὁ βλαστός καί ὁ ῥίζα ὁ πρῶτος . τρόπος δέ τις αὐτός συμ ἐν ὁ φυτόν , καί βούλομαι ὁ φύσις αὐτός εἷς γίγνομαι · ὅς ἐμφαίνω κατά ὁ ὄψις μείγνυμι καί συνδυάζω , εἷς τις ζῷον γίγνομαι ἐκ ἄμφω . καί ὁ μέν ἄν , ἕως ἄν συνίστημι ὁ κύημα , οἷος ὁ συνδυάζω ὁ ἔντομος · ὁ δέ , ἕως ἄν ἀποπέμπω τις ὁ ἐπείσακτος αὐτός μόριον , ὅς συνίστημι ὁ κύημα ἐν πολύς χρόνος , οἷος ἐπί ὁ ἔναιμος . ὁ μέν γάρ ἡμέρα τις μόριον συνέχω , ὁ δέ γονή ἐν ἡμέρα συνίστημι πολύς · προίημι δέ ὁ τοιοῦτος ἀπολύω . καί ἄτεχνος ἔοικα ὁ ζῷον ὥσπερ φυτόν εἰμί διαιρετός , οἷος εἰ τις ἐκεῖνος , ὅτε σπέρμα ἐκφέρω , διαλύω καί χωρίζω εἰς ὁ ἐνυπάρχω θῆλυς καί ἄρσην . καί οὗτος πᾶς εὔλογος ὁ φύσις δημιουργέω . ὁ μέν γάρ ὁ φυτόν οὐσία οὐδείς εἰμί ἄλλος ἔργον οὐδέ πρᾶξις οὐδείς πλήν ὁ ὁ σπέρμα γένεσις , ὥστε ἐπεί οὗτος διά ὁ θῆλυς γίγνομαι καί ὁ ἄρσην συνδυάζω , μείγνυμι οὗτος διατίθημι μετά ἀλλήλων · διό ἐν ὁ φυτόν ἀχώριστος ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην . ἀλλά περί μέν φυτόν ἐν ἕτερος ἐπισκοπέω , ὁ δέ ζῷον οὐ μόνος ὁ γεννάω ἔργον ( οὗτος μέν γάρ κοινός ὁ ζάω πᾶς ) , ἀλλά καί γνῶσις τις πᾶς μετέχω , ὁ μέν πολύς , ὁ δέ ἐλαχύς , ὁ δέ πάμπαν μικρός . αἴσθησις γάρ ἔχω , ὁ δέ αἴσθησις γνῶσις τις . οὗτος δέ ὁ τίμιος καί ἄτιμος πολύς διαφέρω σκοπέω πρός φρόνησις καί πρός ὁ ὁ ἄψυχος γένος . πρός μέν γάρ ὁ φρονέω ὥσπερ οὐδείς εἰμί δοκέω ὁ κοινωνέω ἁφή καί γεῦσις μόνος , πρός δέ ἀναισθησία ἀγαθός · ἀγαπητός γάρ ἄν δοκέω καί οὗτος τυγχάνω ὁ γνῶσις , ἀλλά μή κεῖμαι θνῄσκω καί μή εἰμί . διαφέρω δέ αἴσθησις ὁ ζῷον ὁ ζάω μόνος . ἐπεί δέ ἀνάγκη καί ζάω , ἐάν εἰμί ζῷον , ὅταν δέω ἀποτελέω ὁ ὁ ζάω ἔργον , τότε συνδυάζω καί μείγνυμι καί γίγνομαι ὥσπερ φυτόν , καθά λέγω . ὁ δέ ὀστρακόδερμος ὁ ζῷον μεταξύ εἰμί ὁ ζῷον καί ὁ φυτόν , ὡς ἐν ἀμφότερος εἰμί ὁ γένεσις , οὐδέτερος ποιέω ὁ ἔργον · ὡς μέν γάρ φυτόν εἰμί οὐ ἔχω ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην καί οὐ γεννάω εἰς ἕτερος , ὡς δέ ζῷον οὐ φέρω ἐκ ἑαυτοῦ καρπός ὥσπερ ὁ φυτόν , ἀλλά συνίστημι καί γεννάω ἐκ τις σύστασις γεοειδής καί ὑγρός . ἀλλά περί μέν ὁ οὗτος γένεσις ὕστερον λεκτέος .