aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-animalium 5.1
Περὶ δὲ τῶν παθημάτων οἷς διαφέρουσι τὰ μόρια τῶν ζῴων θεωρητέον νῦν . λέγω δὲ τὰ τοιαῦτα παθήματα τῶν μορίων , οἷον γλαυκότητα ὀμμάτων καὶ μελανίαν , καὶ φωνῆς ὀξύτητα καὶ βαρύτητα , καὶ χρώματος [ ἢ σώματος ] καὶ τριχῶν ἢ πτερῶν διαφοράν . τυγχάνει δὲ τῶν τοιούτων ἔνια μὲν ὅλοις ὑπάρχοντα τοῖς γένεσιν , ἐνίοις δ᾽ ὅπως ἔτυχεν , οἷον μάλιστ᾽ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων τοῦτο συμβέβηκεν . ἔτι δὲ κατὰ τὰς τῆς ἡλικίας μεταβολὰς τὰ μὲν πᾶσιν ὁμοίως ὑπάρχει τοῖς ζῴοις , τὰ δ᾽ ὑπεναντίως , ὥσπερ περί τε φωνὰς καὶ περὶ τριχῶν χρόαν · τὰ μὲν γὰρ οὐ πολιοῦται πρὸς τὸ γῆρας ἐπιδήλως , ὁ δ᾽ ἄνθρωπος μάλιστα τοῦτο πάσχει τῶν ἄλλων ζῴων . καὶ τὰ μὲν εὐθὺς ἀκολουθεῖ γενομένοις , τὰ δε προϊούσης τῆς ἡλικίας γίνεται δῆλα καὶ γηρασκόντων . περὶ δὲ τούτων καὶ τῶν τοιούτων πάντων οὐκέτι τὸν αὐτὸν τρόπον δεῖ νομίζειν εἶναι τῆς αἰτίας . ὅσα γὰρ μὴ τῆς φύσεως ἔργα κοινῇ μηδ᾽ ἴδια τοῦ γένους ἑκάστου , τούτων οὐθὲν ἕνεκά του τοιοῦτον οὔτ᾽ ἔστιν οὔτε γίνεται . ὀφθαλμὸς μὲν γὰρ ἕνεκά του , γλαυκὸς δ᾽ οὐχ ἕνεκά του , πλὴν ἂν ἴδιον ιἦ τοῦ γένους τοῦτο τὸ πάθος . οὔτε δ᾽ ἐπ᾽ ἐνίων πρὸς τὸν λόγον συντείνει τὸν τῆς οὐσίας , ἀλλ᾽ ὡς ἐξ ἀνάγκης γιγνομένων εἰς τὴν ὕλην καὶ τὴν κινήσασαν ἀρχὴν ἀνακτέον τὰς αἰτίας . ὥσπερ γὰρ ἐλέχθη κατ᾽ ἀρχὰς ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις , οὐ διὰ τὸ γίγνεσθαι ἕκαστον ποιόν τι , διὰ τοῦτο ποιόν τι ἐστίν , ὅσα τεταγμένα καὶ ὡρισμένα ἔργα τῆς φύσεώς ἐστιν , ἀλλὰ μᾶλλον διὰ τὸ εἶναι τοιαδὶ γίγνεται τοιαῦτα · τῇ γὰρ οὐσίᾳ ἡ γένεσις ἀκολουθεῖ καὶ τῆς οὐσίας ἕνεκά ἐστιν , ἀλλ᾽ οὐχ αὕτη τῇ γενέσει . οἱ δ᾽ ἀρχαῖοι φυσιολόγοι τοὐναντίον ᾠήθησαν . τούτου δ᾽ αἴτιον ὅτι οὐχ ἑώρων πλείους οὔσας τὰς αἰτίας , ἀλλὰ μόνον τὴν τῆς ὕλης καὶ τὴν τῆς κινήσεως , καὶ ταύτας ἀδιορίστως , τῆς δὲ τοῦ λόγου καὶ τῆς τοῦ τέλους ἀνεπισκέπτως εἶχον . ἔστι μὲν οὖν ἕκαστον ἕνεκά του , γίνεται δ᾽ ἤδη διά τε ταύτην τὴν αἰτίαν καὶ διὰ τὰς λοιπάς , ὅσαπερ ἐν τῷ λόγῳ ἐνυπάρχει τῷ ἑκάστου ἤ ἐστιν ἕνεκά του ἢ οὗ ἕνεκα . τῶν δὲ μὴ τοιούτων , ὅσων ἐστὶ γένεσις , ἤδη τούτων τὸ αἴτιον ἐν τῇ κινήσει δεῖ καὶ τῇ γενέσει ζητεῖν , ὡς ἐν αὐτῇ τῇ συστάσει τὴν διαφορὰν λαμβανόντων . ὀφθαλμὸν μὲν γὰρ ἐξ ἀνάγκης ἕξει ( τοιόνδε γὰρ ζῷον ὑπόκειται ὄν ) , τοιόνδε δὲ ὀφθαλμὸν ἐξ ἀνάγκης μέν , οὐ τοιαύτης δ᾽ ἀνάγκης , ἀλλ᾽ ἄλλον τρόπον , ὅτι τοιονδὶ οὒ τοιονδὶ ποιεῖν πέφυκε καὶ πάσχειν . διωρισμένων δὲ τούτων λέγωμεν περὶ τῶν ἐφεξῆς συμβαινόντων . πρῶτον μὲν οὖν ὅταν γένωνται τὰ παιδία πάντων , μάλιστα τῶν ἀτελῶν , καθεύδειν εἴωθε , διὰ τὸ καὶ ἐν τῇ μητρί , ὅταν λάβῃ πρῶτον αἴσθησιν , καθεύδοντα διατελεῖν . ἔχει δ᾽ ἀπορίαν περὶ τῆς ἐξ ἀρχῆς γενέσεως , πότερον ἐγρήγορσις ὑπάρχει τοῖς ζῴοις πρότερον ἢ ὕπνος . διὰ γὰρ τὸ φαίνεσθαι προϊούσης τῆς ἡλικίας ἐγειρόμενα μᾶλλον , εὔλογον τοὐναντίον ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς γενέσεως ὑπάρχειν , τὸν ὕπνον . ἔτι δὲ διὰ τὸ τὴν μετάβασιν ἐκ τοῦ μὴ εἶναι εἰς τὸ εἶναι διὰ τοῦ μεταξὺ γίνεσθαι · ὁ δ᾽ ὕπνος εἶναι δοκεῖ τὴν φύσιν τῶν τοιούτων , οἷον τοῦ ζῆν καὶ τοῦ μὴ ζῆν μεθόριον , καὶ οὔτε μὴ εἶναι παντελῶς ὁ καθεύδων οὔτ᾽ εἶναι . τῷ γὰρ ἐγρηγορέναι τὸ ζῆν μάλισθ᾽ ὑπάρχει διὰ τὴν αἴσθησιν . εἰ δ᾽ ἐστὶν ἀναγκαῖον ἔχειν αἴσθησιν τὸ ζῷον , καὶ τότε πρῶτόν ἐστι ζῷον ὅταν αἴσθησις γένηται πρῶτον , τὴν μὲν ἐξ ἀρχῆς διάθεσιν οὐχ ὕπνον ἀλλ᾽ ὅμοιον ὕπνῳ δεῖ νομίζειν , οἵανπερ ἔχει καὶ τὸ τῶν φυτῶν γένος · καὶ γὰρ συμβέβηκε κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον τὰ ζῷα φυτοῦ βίον ζῆν . τοῖς δὲ φυτοῖς ὑπάρχειν ὕπνον ἀδύνατον · οὐθεὶς γὰρ ὕπνος ἀνέγερτος , τὸ δὲ τῶν φυτῶν πάθος τὸ ἀνάλογον τῷ ὕπνῳ ἀνέγερτον . καθεύδειν μὲν οὖν τὰ ζῷα τὸν πλείω χρόνον ἀναγκαῖον διὰ τὸ τὴν αὔξησιν καὶ τὸ βάρος ἐπικεῖσθαι τοῖς ἄνω τόποις ( εἰρήκαμεν δὲ τὴν αἰτίαν τοῦ καθεύδειν τοιαύτην οὖσαν ἐν ἑτέροις ) · ἀλλ᾽ ὅμως ἐγειρόμενα φαίνεται καὶ ἐν τῇ μήτρᾳ ( δῆλον δὲ γίνεται τοῦτο ἐν ταῖς ἀνατομαῖς καὶ ἐν τοῖς ᾠοτοκοῦσιν ) , εἶτ᾽ εὐθὺς καθεύδουσι καὶ καταφέρονται πάλιν . διόπερ καὶ ἐξελθόντα τὸν πολὺν διάγει χρόνον καθεύδοντα . καὶ ἐγρηγορότα μὲν οὐ γελᾷ τὰ παιδία , καθεύδοντα δὲ καὶ δακρύει καὶ γελᾷ . συμβαίνουσι γὰρ καὶ καθεύδουσιν αἰσθήσεις τοῖς ζῴοις , οὐ μόνον τὰ καλούμενα ἐνύπνια , ἀλλὰ καὶ παρὰ τὸ ἐνύπνιον , καθάπερ τοῖς ἀνισταμένοις καθεύδουσι καὶ πολλὰ πράττειν ἄνευ τοῦ ἐνυπνιάζειν . εἰσὶ γάρ τινες ὃ καθεύδοντες ἀνίστανται καὶ πορεύονται βλέποντες ὥσπερ οἱ ἐγρηγορότες . τούτοις γὰρ γίνεται τῶν συμβαινόντων αἴσθησις , οὐκ ἐγρηγορόσι μέν , οὐ μέντοι ὡς ἐνύπνιον . τὰ δὲ παιδία ἐοίκασιν , ὥσπερ ἀνεπιστήμονα τοῦ ἐγρηγορέναι , διὰ συνήθειαν ἐν τῷ καθεύδειν αἰσθάνεσθαι καὶ ζῆν . προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου , καὶ τῆς αὐξήσεως εἰς τὸ κάτω μεταβαινούσης , ἐγείρονταί τε μᾶλλον ἤδη , καὶ τὸν πλείω χρόνον οὕτω διάγουσιν . μᾶλλον δὲ τῶν ἄλλων ζῴων ἐν ὕπνῳ τὸ πρῶτον διατελοῦσιν · ἀτελέστατα γὰρ γεννᾶται τῶν τετελεσμένων , καὶ τὴν αὔξησιν ἔχοντα μάλιστα ἐπὶ τὸ ἄνω μέρος τοῦ σώματος . γλαυκότερα δὲ τὰ ὄμματα τῶν παιδίων εὐθὺς γεννωμένων ἐστὶ πάντων , ὕστερον δὲ μεταβάλλει πρὸς τὴν ὑπάρχειν μέλλουσαν φύσιν αὐτοῖς · ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων ζῴων οὐ συμβαίνει τοῦτ᾽ ἐπιδήλως . τούτου μὲν οὖν αἴτιον τὸ μονόχροα τὰ ὄμματα τῶν ἄλλων εἶναι μᾶλλον , οἷον οἱ βόες μελανόφθαλμοι , τὸ δὲ τῶν προβάτων ὑδαρὲς πάντων , τῶν δὲ χαροπὸν ὅλον τὸ γένος ἢ γλαυκόν , ἔνια δ᾽ αἰγωπά , καθάπερ καὶ τὸ τῶν αἰγῶν αὐτὸ πλῆθος . τὰ δὲ τῶν ἀνθρώπων ὄμματα πολύχροα συμβέβηκεν εἶναι · καὶ γὰρ γλαυκοὶ καὶ χαροποὶ καὶ μελανόφθαλμοί τινές εἰσιν , οἱ δ᾽ αἰγωποί . διὸ καὶ ὥσπερ οὐδ᾽ ἀλλήλων διαφέρουσιν , οὕτως οὐδ᾽ αὐτὰ αὑτῶν · οὐ γὰρ πέφυκε πλείω μιᾶς ἴσχειν . μάλιστα δὲ τῶν ἄλλων ζῴων ἵππος πολύχρων ἐστίν · καὶ γὰρ ἑτερόγλαυκοί τινες αὐτῶν γίνονται . τοῦτο δὲ τῶν μὲν ἄλλων οὐθὲν πάσχει ζῴων ἐπιδήλως , ἄνθρωποι δὲ γίνονταί τινες ἑτερόγλαυκοι . τοῦ μὲν οὖν τἆλλα ζῷα νέα ὄντα καὶ πρεσβύτερα μηθὲν ἐπίδηλον μεταβάλλειν , ἐπὶ δὲ τῶν παιδίων τοῦτο συμβαίνειν , ἱκανὴν οἰητέον αἰτίαν εἶναι καὶ ταύτην , ὅτι τῶν μὲν μονόχρων τῶν δὲ πολύχρων τὸ μόριόν ἐστιν · τοῦ δὲ γλαυκότερα καὶ μὴ χρόαν ἄλλην ἴσχειν αἴτιον ὅτι ἀσθενέστερα τὰ μόρια τῶν νέων , ἀσθένεια δέ τις ἡ γλαυκότης . δεῖ δὲ λαβεῖν καθόλου περὶ τῆς διαφορᾶς τῶν ὀμμάτων , διὰ τίν᾽ αἰτίαν τὰ μὲν γλαυκὰ τὰ δὲ χαροπὰ τὰ δ᾽ αἰγωπὰ τὰ δὲ μελανόμματ᾽ ἐστίν . τὸ μὲν οὖν ὑπολαμβάνειν τὰ μὲν γλαυκὰ πυρώδη , καθάπερ Ἐμπεδοκλῆς φησί , τὰ δὲ μέλανα πλεῖον ὕδατος ἔχειν ἢ πυρός , καὶ διὰ τοῦτο τὰ μὲν ἡμέρας οὐκ ὀξὺ βλέπειν , τὰ γλαυκά , δι᾽ ἔνδειαν ὕδατος , θάτερα δὲ νύκτωρ δι᾽ ἔνδειαν πυρός , οὐ λέγεται καλῶς , εἴπερ μὴ πυρὸς τὴν ὄψιν θετέον ἀλλ᾽ ὕδατος πᾶσιν . ἔτι δ᾽ ἐνδέχεται τῶν χρωμάτων τὴν αἴτιαν ἀποδοῦναι καὶ κατ᾽ ἄλλον τρόπον · ἀλλ᾽ εἴπερ ἐστὶν ὥσπερ ἐλέχθη πρότερον ἐν τοῖς περὶ τὰς αἰσθήσεις καὶ τούτων ἔτι πρότερον ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς διωρισμένοις , καὶ ὅτι ὕδατος , καὶ δι᾽ ἣν αἰτίαν ὕδατος ἀλλ᾽ οὐκ ἀέρος ἢ πυρὸς τὸ αἰσθητήριον τοῦτ᾽ ἐστί , ταύτην αἰτίαν ὑποληπτέον εἶναι τῶν εἰρημένων . οἱ μὲν γὰρ ἔχουσι τῶν ὀφθαλμῶν πλέον ὑγρόν , οἱ δ᾽ ἔλαττον τῆς συμμέτρου κινήσεως , οἱ δὲ σύμμετρον . τὰ μὲν οὖν ἔχοντα τῶν ὀμμάτων πολὺ τὸ ὑγρὸν μελανόμματά ἐστι διὰ τὸ μὴ εὐδίοπτ᾽ εἶναι τὰ πολλά , γλαυκὰ δὲ τὰ ὀλίγον , καθάπερ φαίνεται καὶ ἐπὶ τῆς θαλάττης · τὸ μὲν γὰρ εὐδίοπτον αὐτῆς γλαυκὸν φαίνεται , τὸ δ᾽ ἧττον ὑδατῶδες , τὸ δὲ μὴ διωρισμένον διὰ βάθος μέλαν καὶ κυανοειδές . τὰ δὲ μεταξὺ τῶν ὀμμάτων τούτων τῷ μᾶλλον ἤδη διαφέρει καὶ ἧττον . τὴν δ᾽ αὐτὴν αἰτίαν οἰητέον καὶ τοῦ τὰ μὲν γλαυκὰ μὴ εἶναι ὀξυωπὰ τῆς ἡμέρας , τὰ δὲ μελανόμματα τῆς νυκτός . τὰ μὲν γὰρ γλαυκὰ δι᾽ ὀλιγότητα τοῦ ὑγροῦ κινεῖται μᾶλλον ὑπὸ τοῦ φωτὸς καὶ τῶν ὁρατῶν , ᾗ ὑγρὸν καὶ ᾗ διαφανές . ἔτι δ᾽ ἡ τούτου τοῦ μορίου κίνησις ὅρασις , ᾗ διαφανές , ἀλλ᾽ ούχ ιἧ ὑγρόν . τὰ δὲ μελανόμματα διὰ πλῆθος τοῦ ὑγροῦ ἧττον κινεῖται . ἀσθενὲς γὰρ τὸ νυκτερινὸν φῶς · ἅμα γὰρ καὶ δυσκίνητον ἐν τῇ νυκτὶ ὅλως γίγνεται τὸ ὑγρόν . δεῖ δὲ οὔτε μὴ κινεῖσθαι αὐτό , οὔτε μᾶλλον ἢ ᾗ διαφανές · ἐκκρούει γὰρ ἡ ἰσχυροτέρα κίνησις τὴν ἀσθενεστέραν . διὸ καὶ ἀπὸ τῶν ἰσχυρῶν χρωμάτων μεταβάλλοντες οὐχ ὁρῶσι , καὶ ἐκ τοῦ ἡλίου εἰς τὸ σκότος ἰόντες · ἰσχυρὰ γὰρ οὖσα ἡ ἐνυπάρχουσα κίνησις κωλύει τὴν θύραθεν , καὶ ὅλως οὔτε σθένουσα οὔτε ἀσθενὴς ὄψις τὰ λαμπρὰ δύναται ὁρᾶν διὰ τὸ πάσχειν τι μᾶλλον καὶ κινεῖσθαι τὸ ὑγρόν , δηλοῖ δὲ καὶ τὰ ἀρρωστήματα τῆς ὄψεως ἑκατέρας . τὸ μὲν γὰρ γλαύκωμα γίνεται μᾶλλον τοῖς γλαυκοῖς , οἱ δὲ νυκτάλωπες καλούμενοι τοῖς μελανοφθάλμοις . ἔστι δὲ τὸ μὲν γλαύκωμα ξηρότης τις μᾶλλον τῶν ὀμμάτων , διὸ καὶ συμβαίνει μᾶλλον γηράσκουσιν · ξηραίνεται γάρ , ὥσπερ καὶ τὸ ἄλλο σῶμα , καὶ ταῦτα τὰ μόρια πρὸς τὸ γῆρας · ὁ δὲ νυκτάλωψ ὑγρότητος πλεονασμός , διὸ τοῖς νεωτέροις γίνεται μᾶλλον · ὑγρότερος γὰρ ὁ ἐγκέφαλος ὁ τούτων . ἡ δὲ μέση τοῦ πολλοῦ καὶ τοῦ ὀλίγου ὑγροῦ βελτίστη ὄψις · οὔτε γὰρ ὡς ὀλίγη οὖσα διὰ τὸ ταράττεσθαι ἐμποδίζει τὴν τῶν χρωμάτων κίνησιν , οὔτε διὰ πλῆθος παρέχει δυσκινησίαν . οὐ μόνον δὲ τὰ εἰρημένα αἴτια τοῦ ἀμβλὺ ἢ ὀξὺ ὁρᾶν , ἀλλὰ καὶ ἡ τοῦ δέρματος φύσις τοῦ ἐπὶ τῇ κόρῃ καλουμένῃ . δεῖ γὰρ αὐτὸ διαφανὲς εἶναι , τοιοῦτον δ᾽ ἀναγκαῖον εἶναι τὸ λεπτὸν καὶ λευκὸν καὶ ὁμαλὸν δ᾽ ὅπως μὴ ἐπισκιάζῃ ῥυτιδούμενον ( καὶ γὰρ διὰ τοῦθ᾽ οἱ γέροντες οὐκ ὀξὺ ὁρῶσιν · ὥσπερ γὰρ καὶ τὸ ἄλλο δέρμα , καὶ τὸ τοῦ ὄμματος ῥυτιδοῦταί τε καὶ παχύτερον γίνεται γηράσκουσιν ) , λευκὸν δὲ διὰ τὸ τὸ μέλαν μὴ εἶναι διαφανές · αὐτὸ γὰρ τοῦτ᾽ ἐστὶ τὸ μέλαν , τὸ μὴ διαφαινόμενον . διόπερ οὐδ᾽ οἱ λαμπτῆρες δύνανται φαίνειν , ἐὰν ὦσιν ἐκ τοιούτου δέρματος . ἐν μὲν οὖν τῷ γήρᾳ καὶ ταῖς νόσοις διὰ ταύτας τὰς αἰτίας οὐκ ὀξὺ βλέπουσι , τὰ δὲ παιδία δι᾽ ὀλιγότητα τοῦ ὑγροῦ γλαυκὰ φαίνεται τὸ πρῶτον . ἑτερόγλαυκοι δὲ γίνονται μάλιστα οἱ ἄνθρωποι καὶ οἱ ἵπποι διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν δι᾽ ἥνπερ ὁ μὲν ἄνθρωπος πολιοῦται μόνος , τῶν δ᾽ ἄλλων ἵππος μόνον ἐπιδήλως γηράσκων λευκαίνεται τὰς τρίχας . ἥ τε γὰρ πολιότης ἀσθένειά τίς ἐστι τοῦ ὑγροῦ τοῦ ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ καὶ ἀπεψία καὶ ἡ γλαυκότης · τὸ γὰρ λίαν λεπτὸν ἢ λίαν παχὺ τὴν αὐτὴν ἔχει δύναμιν τὸ μὲν τῷ ὀλίγῳ τὸ δὲ τῷ πολλῷ ὑγρῷ . ὅταν οὖν μὴ δύνηται ἀπαρτίσαι ἡ φύσις ὁμοίως ἢ πέψασα τὸ ἐν ἀμφοτέροις ὑγρὸν ἢ μὴ πέψασα , ἀλλὰ τὸ μὲν τὸ δὲ μή , τότε συμβαίνει γίνεσθαι ἑτερογλαύκους . περὶ δὲ τοῦ τὰ μὲν ὀξυωπὰ εἶναι τῶν ζῴων τὰ δὲ μή , δύο τρόποι τῆς αἰτίας εἰσίν . διχῶς γὰρ λέγεται τὸ ὀξὺ σχεδόν , καὶ περὶ τὸ ἀκούειν καὶ τὸ ὀσφραίνεσθαι ὁμοίως τοῦτ᾽ ἔχει . λέγεται γὰρ ὀξὺ ὁρᾶν ἓν μὲν τὸ πόρρωθεν δύνασθαι ὁρᾶν , ἓν δὲ τὸ τὰς διαφορὰς ὅτι μάλιστα διαισθάνεσθαι τῶν ὁρωμένων . ταῦτα δ᾽ οὐχ ἅμα συμβαίνει τοῖς αὐτοῖς . ὁ γὰρ αὐτὸς ἐπηλυγισάμενος τὴν χεῖρα ἢ δι᾽ αὐλοῦ βλέπων τὰς μὲν διαφορὰς οὐθὲν μᾶλλον οὐδ᾽ ἧττον κρίνει τῶν χρωμάτων , ὄψεται δὲ πορρώτερον . οἱ γοῦν ἐκ τῶν ὀρυγμάτων καὶ φρεάτων ἐνίοτε ἀστέρας ὁρῶσιν . ὥστ᾽ εἴ τι τῶν ζῴων ἔχει μὲν προβολὴν τοῦ ὄμματος πολλήν , τὸ δ᾽ ἐν τῇ κόρῃ ὑγρὸν μὴ καθαρὸν μηδὲ σύμμετρον τῇ κινήσει τῇ θύραθεν , μηδὲ τὸ ἐπιπολῆς δέρμα λεπτόν , τοῦτο περὶ μὲν τὰς διαφορὰς οὐκ ἀκριβώσει τῶν χρωμάτων , πόρρωθεν δ᾽ ἔσται ὁρατικόν , ὥσπερ εἰ καὶ ἐγγύθεν , μᾶλλον τῶν τὸ μὲν ὑγρὸν καθαρὸν ἐχόντων καὶ τὸ σκέπασμα αὐτοῦ , μὴ ἐχόντων δ᾽ ἐπισκύνιον πρὸ τῶν ὀμμάτων μηθέν . τοῦ μὲν γὰρ οὕτως ὀξὺ ὁρᾶν ὥστε διαισθάνεσθαι τὰς διαφοράς , ἐν αὐτῷ τῷ ὄμματί ἐστιν ἡ αἰτία · ὥσπερ γὰρ ἐν ἱματίῳ καθαρῷ καὶ αἱ μικραὶ κηλῖδες ἔνδηλοι γίνονται , οὕτως καὶ ἐν τῇ καθαρᾷ ὄψει καὶ αἱ μικραὶ κινήσεις δῆλαι καὶ ποιοῦσιν αἴσθησιν . τοῦ δὲ τὰ πόρρωθεν ὁρᾶν καὶ τὴν ἀπὸ τῶν πόρρωθεν ὁρατῶν ἀφικνεῖσθαι κίνησιν ἡ θέσις αἰτία τῶν ὀφθαλμῶν · τὰ μὲν γὰρ ἐξόφθαλμα οὐκ εὐωπὰ πόρρωθεν , τὰ δ᾽ ἐντὸς ἔχοντα τὰ ὄμματα ἐν κοίλῳ κείμενα ὁρατικὰ τῶν πόρρωθεν διὰ τὸ τὴν κίνησιν μὴ σκεδάννυσθαι εἰς ἀχανὲς ἀλλ᾽ εὐθυπορεῖν . οὐθὲν γὰρ διαφέρει τὸ λέγειν ὁρᾶν , ὥσπερ τινές φασι , τῷ τὴν ὄψιν ἐξιέναι ( ἂν γὰρ μὴ ιἦ τι πρὸ τῶν ὀμμάτων , διασκεδαννυμένην ἀνάγκη ἐλάττω προσπίπτειν τοῖς ὁρωμένοις καὶ ἧττον τὰ πόρρωθεν ὁρᾶν ) , ἢ τὸ τῇ ἀπὸ τῶν ὁρωμένων κινήσει ὁρᾶν . ὁμοίως γὰρ ἀνάγκη καὶ τὴν ὄψιν τῇ κινήσει ὁρᾶν . μάλιστα μὲν οὖν ἑωρᾶτο ἂν τὰ πόρρωθεν , εἰ ἀπὸ τῆς ὄψεως εὐθὺς συνεχὴς ἦν πρὸς τὸ ὁρώμενον οἷον αὐλός · οὐ γὰρ ἂν διελύετο ἡ κίνησις ἡ ἀπὸ τῶν ὁρατῶν · εἰ δὲ μή , ὅσῳπερ ἂν ἐπὶ πλέον ἀπέχῃ , τοσούτῳ ἀκριβέστερον τὰ πόρρωθεν ὁρᾶν ἀνάγκη . καὶ τῆς μὲν τῶν ὀμμάτων διαφορᾶς ἔστωσαν αὗται αἱ αἰτίαι .
Lemmas: περί δέ ὁ πάθημα ὅς διαφέρω ὁ μόριον ὁ ζῷον θεωρέω νῦν . λέγω δέ ὁ τοιοῦτος πάθημα ὁ μόριον , οἷος γλαυκότης ὄμμα καί μελανία , καί φωνή ὀξύτης καί βαρύτης , καί χρῶμα [ ἤ σῶμα ] καί θρίξ ἤ πτερόν διαφορά . τυγχάνω δέ ὁ τοιοῦτος ἔνιοι μέν ὅλος ὑπάρχω ὁ γένεσις , ἔνιοι δέ ὅπως τυγχάνω , οἷος μάλα ἐπί ὁ ἄνθρωπος οὗτος συμβαίνω . ἔτι δέ κατά ὁ ὁ ἡλικία μεταβολή ὁ μέν πᾶς ὅμοιος ὑπάρχω ὁ ζῷον , ὁ δέ ὑπεναντίος , ὥσπερ περί τε φωνή καί περί θρίξ χροιά · ὁ μέν γάρ οὐ πολιόω πρός ὁ γῆρας ἐπίδηλος , ὁ δέ ἄνθρωπος μάλα οὗτος πάσχω ὁ ἄλλος ζῷον . καί ὁ μέν εὐθύς ἀκολουθέω γίγνομαι , ὁ δέ προέρχομαι ὁ ἡλικία γίγνομαι δῆλος καί γηράσκω . περί δέ οὗτος καί ὁ τοιοῦτος πᾶς οὐκέτι ὁ αὐτός τρόπος δέω νομίζω εἰμί ὁ αἰτία . ὅσος γάρ μή ὁ φύσις ἔργον κοινῇ μηδέ ἴδιος ὁ γένος ἕκαστος , οὗτος οὐδείς ἕνεκα τις τοιοῦτος οὔτε εἰμί οὔτε γίγνομαι . ὀφθαλμός μέν γάρ ἕνεκα τις , γλαυκός δέ οὐ ἕνεκα τις , πλήν ἐάν ἴδιος ΙΗΥ ὁ γένος οὗτος ὁ πάθος . οὔτε δέ ἐπί ἔνιοι πρός ὁ λόγος συντείνω ὁ ὁ οὐσία , ἀλλά ὡς ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι εἰς ὁ ὕλη καί ὁ κινέω ἀρχή ἀνακτέον ὁ αἰτία . ὥσπερ γάρ λέγω κατά ἀρχή ἐν ὁ πρῶτος λόγος , οὐ διά ὁ γίγνομαι ἕκαστος ποιός τις , διά οὗτος ποιός τις εἰμί , ὅσος τάσσω καί ὁρίζω ἔργον ὁ φύσις εἰμί , ἀλλά μάλα διά ὁ εἰμί τοιαδίͅς γίγνομαι τοιοῦτος · ὁ γάρ οὐσία ὁ γένεσις ἀκολουθέω καί ὁ οὐσία ἕνεκα εἰμί , ἀλλά οὐ οὗτος ὁ γένεσις . ὁ δέ ἀρχαῖος φυσιόλογος ἐναντίος οἴομαι . οὗτος δέ αἴτιος ὅτι οὐ ὁράω πολύς εἰμί ὁ αἰτία , ἀλλά μόνος ὁ ὁ ὕλη καί ὁ ὁ κίνησις , καί οὗτος ἀδιόριστος , ὁ δέ ὁ λόγος καί ὁ ὁ τέλος ἀνεπίσκεπτος ἔχω . εἰμί μέν οὖν ἕκαστος ἕνεκα τις , γίγνομαι δέ ἤδη διά τε οὗτος ὁ αἰτία καί διά ὁ λοιπός , ὅσος ἐν ὁ λόγος ἐν-ὑπάρχω ὁ ἕκαστος ἤ εἰμί ἕνεκα τις ἤ ὅς ἕνεκα . ὁ δέ μή τοιοῦτος , ὅσος εἰμί γένεσις , ἤδη οὗτος ὁ αἴτιος ἐν ὁ κίνησις δέω καί ὁ γένεσις ζητέω , ὡς ἐν αὐτός ὁ σύστασις ὁ διαφορά λαμβάνω . ὀφθαλμός μέν γάρ ἐκ ἀνάγκη ἔχω ( τοιόσδε γάρ ζῷον ὑπόκειμαι εἰμί ) , τοιόσδε δέ ὀφθαλμός ἐκ ἀνάγκη μέν , οὐ τοιοῦτος δέ ἀνάγκη , ἀλλά ἄλλος τρόπος , ὅτι τοονδ́ς οὐ τοονδ́ς ποιέω φύω καί πάσχω . διορίζω δέ οὗτος λέγω περί ὁ ἐφεξῆς συμβαίνω . πρῶτος μέν οὖν ὅταν γίγνομαι ὁ παιδίον πᾶς , μάλα ὁ ἀτελής , καθεύδω εἴωθα , διά ὁ καί ἐν ὁ μήτηρ , ὅταν λαμβάνω πρῶτος αἴσθησις , καθεύδω διατελέω . ἔχω δέ ἀπορία περί ὁ ἐκ ἀρχή γένεσις , πότερος ἐγρήγορσις ὑπάρχω ὁ ζῷον πρότερος ἤ ὕπνος . διά γάρ ὁ φαίνω προέρχομαι ὁ ἡλικία ἐγείρω μάλα , εὔλογος ἐναντίος ἐν ὁ ἀρχή ὁ γένεσις ὑπάρχω , ὁ ὕπνος . ἔτι δέ διά ὁ ὁ μετάβασις ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί διά ὁ μεταξύ γίγνομαι · ὁ δέ ὕπνος εἰμί δοκέω ὁ φύσις ὁ τοιοῦτος , οἷος ὁ ζάω καί ὁ μή ζάω μεθόριος , καί οὔτε μή εἰμί παντελής ὁ καθεύδω οὔτε εἰμί . ὁ γάρ ἐγείρω ὁ ζάω μάλα ὑπάρχω διά ὁ αἴσθησις . εἰ δέ εἰμί ἀναγκαῖος ἔχω αἴσθησις ὁ ζῷον , καί τότε πρῶτος εἰμί ζῷον ὅταν αἴσθησις γίγνομαι πρῶτος , ὁ μέν ἐκ ἀρχή διάθεσις οὐ ὕπνος ἀλλά ὅμοιος ὕπνος δέω νομίζω , οἷος ἔχω καί ὁ ὁ φυτόν γένος · καί γάρ συμβαίνω κατά οὗτος ὁ χρόνος ὁ ζῷον φυτόν βίος ζάω . ὁ δέ φυτόν ὑπάρχω ὕπνος ἀδύνατος · οὐδείς γάρ ὕπνος ἀνέγερτος , ὁ δέ ὁ φυτόν πάθος ὁ ἀνάλογος ὁ ὕπνος ἀνέγερτος . καθεύδω μέν οὖν ὁ ζῷον ὁ πολύς χρόνος ἀναγκαῖος διά ὁ ὁ αὔξησις καί ὁ βάρος ἐπίκειμαι ὁ ἄνω τόπος ( λέγω δέ ὁ αἰτία ὁ καθεύδω τοιοῦτος εἰμί ἐν ἕτερος ) · ἀλλά ὅμως ἐγείρω φαίνω καί ἐν ὁ μήτρα ( δῆλος δέ γίγνομαι οὗτος ἐν ὁ ἀνατομή καί ἐν ὁ ᾠοτοκέω ) , εἶτα εὐθύς καθεύδω καί καταφέρω πάλιν . διόπερ καί ἐξέρχομαι ὁ πολύς διάγω χρόνος καθεύδω . καί ἐγείρω μέν οὐ γελάω ὁ παιδίον , καθεύδω δέ καί δακρύω καί γελάω . συμβαίνω γάρ καί καθεύδω αἴσθησις ὁ ζῷον , οὐ μόνος ὁ καλέω ἐνύπνιον , ἀλλά καί παρά ὁ ἐνύπνιον , καθά ὁ ἀνίστημι καθεύδω καί πολύς πράσσω ἄνευ ὁ ἐνυπνιάζω . εἰμί γάρ τις ὁ καθεύδω ἀνίστημι καί πορεύω βλέπω ὥσπερ ὁ ἐγείρω . οὗτος γάρ γίγνομαι ὁ συμβαίνω αἴσθησις , οὐ ἐγείρω μέν , οὐ μέντοι ὡς ἐνύπνιον . ὁ δέ παιδίον ἔοικα , ὥσπερ ἀνεπιστήμων ὁ ἐγείρω , διά συνήθεια ἐν ὁ καθεύδω αἰσθάνομαι καί ζάω . προέρχομαι δέ ὁ χρόνος , καί ὁ αὔξησις εἰς ὁ κάτω μεταβαίνω , ἐγείρω τε μάλα ἤδη , καί ὁ πολύς χρόνος οὕτως διάγω . μάλα δέ ὁ ἄλλος ζῷον ἐν ὕπνος ὁ πρῶτος διατελέω · ἀτελής γάρ γεννάω ὁ τελέω , καί ὁ αὔξησις ἔχω μάλα ἐπί ὁ ἄνω μέρος ὁ σῶμα . γλαυκός δέ ὁ ὄμμα ὁ παιδίον εὐθύς γεννάω εἰμί πᾶς , ὕστερον δέ μεταβάλλω πρός ὁ ὑπάρχω μέλλω φύσις αὐτός · ἐπί δέ ὁ ἄλλος ζῷον οὐ συμβαίνω οὗτος ἐπίδηλος . οὗτος μέν οὖν αἴτιος ὁ μονόχροος ὁ ὄμμα ὁ ἄλλος εἰμί μάλα , οἷος ὁ βοῦς μελανόφθαλμος , ὁ δέ ὁ πρόβατον ὑδαρής πᾶς , ὁ δέ χαροπός ὅλος ὁ γένος ἤ γλαυκός , ἔνιοι δέ αἰγωπός , καθά καί ὁ ὁ αἴξ αὐτός πλῆθος . ὁ δέ ὁ ἄνθρωπος ὄμμα πολύχροος συμβαίνω εἰμί · καί γάρ γλαυκός καί χαροπός καί μελανόφθαλμος τις εἰμί , ὁ δέ αἰγωπός . διό καί ὥσπερ οὐδέ ἀλλήλων διαφέρω , οὕτως οὐδέ αὐτός ἑαυτοῦ · οὐ γάρ φύω πλείων εἷς ἴσχω . μάλα δέ ὁ ἄλλος ζῷον ἵππος πολύχροος εἰμί · καί γάρ ἑτερόγλαυκος τις αὐτός γίγνομαι . οὗτος δέ ὁ μέν ἄλλος οὐδείς πάσχω ζῷον ἐπίδηλος , ἄνθρωπος δέ γίγνομαι τις ἑτερόγλαυκος . ὁ μέν οὖν ἄλλος ζῷον νέος εἰμί καί πρέσβυς μηδείς ἐπίδηλος μεταβάλλω , ἐπί δέ ὁ παιδίον οὗτος συμβαίνω , ἱκανός οἴομαι αἰτία εἰμί καί οὗτος , ὅτι ὁ μέν μονόχροος ὁ δέ πολύχροος ὁ μόριον εἰμί · ὁ δέ γλαυκός καί μή χροιά ἄλλος ἴσχω αἴτιος ὅτι ἀσθενής ὁ μόριον ὁ νέος , ἀσθένεια δέ τις ὁ γλαυκότης . δέω δέ λαμβάνω καθόλου περί ὁ διαφορά ὁ ὄμμα , διά τίς αἰτία ὁ μέν γλαυκός ὁ δέ χαροπός ὁ δέ αἰγωπός ὁ δέ μελανόμματος εἰμί . ὁ μέν οὖν ὑπολαμβάνω ὁ μέν γλαυκός πυρώδης , καθά Ἐμπεδοκλῆς φημί , ὁ δέ μέλας πολύς ὕδωρ ἔχω ἤ πῦρ , καί διά οὗτος ὁ μέν ἡμέρα οὐ ὀξύς βλέπω , ὁ γλαυκός , διά ἔνδεια ὕδωρ , ἕτερος δέ νύκτωρ διά ἔνδεια πῦρ , οὐ λέγω καλός , εἴπερ μή πῦρ ὁ ὄψις τίθημι ἀλλά ὕδωρ πᾶς . ἔτι δέ ἐνδέχομαι ὁ χρῶμα ὁ αἰτία ἀποδίδωμι καί κατά ἄλλος τρόπος · ἀλλά εἴπερ εἰμί ὥσπερ λέγω πρότερος ἐν ὁ περί ὁ αἴσθησις καί οὗτος ἔτι πρότερος ἐν ὁ περί ψυχή διορίζω , καί ὅτι ὕδωρ , καί διά ὅς αἰτία ὕδωρ ἀλλά οὐ ἀήρ ἤ πῦρ ὁ αἰσθητήριον οὗτος εἰμί , οὗτος αἰτία ὑπολαμβάνω εἰμί ὁ λέγω . ὁ μέν γάρ ἔχω ὁ ὀφθαλμός πολύς ὑγρός , ὁ δέ ἐλαχύς ὁ σύμμετρος κίνησις , ὁ δέ σύμμετρος . ὁ μέν οὖν ἔχω ὁ ὄμμα πολύς ὁ ὑγρός μελανόμματος εἰμί διά ὁ μή εὐδίοπτος εἰμί ὁ πολύς , γλαυκός δέ ὁ ὀλίγος , καθά φαίνω καί ἐπί ὁ θάλασσα · ὁ μέν γάρ εὐδίοπτος αὐτός γλαυκός φαίνω , ὁ δέ ἥσσων ὑδατώδης , ὁ δέ μή διορίζω διά βάθος μέλας καί κυανοειδής . ὁ δέ μεταξύ ὁ ὄμμα οὗτος ὁ μάλα ἤδη διαφέρω καί ἥσσων . ὁ δέ αὐτός αἰτία οἴομαι καί ὁ ὁ μέν γλαυκός μή εἰμί ὀξυωπός ὁ ἡμέρα , ὁ δέ μελανόμματος ὁ νύξ . ὁ μέν γάρ γλαυκός διά ὀλιγότης ὁ ὑγρός κινέω μάλα ὑπό ὁ φώς καί ὁ ὁρατός , ᾗ ὑγρός καί ᾗ διαφανής . ἔτι δέ ὁ οὗτος ὁ μόριον κίνησις ὅρασις , ᾗ διαφανής , ἀλλά οὐ εἷς ὑγρός . ὁ δέ μελανόμματος διά πλῆθος ὁ ὑγρός ἥσσων κινέω . ἀσθενής γάρ ὁ νυκτερινός φάος · ἅμα γάρ καί δυσκίνητος ἐν ὁ νύξ ὅλος γίγνομαι ὁ ὑγρός . δέω δέ οὔτε μή κινέω αὐτός , οὔτε μάλα ἤ ᾗ διαφανής · ἐκκρούω γάρ ὁ ἰσχυρός κίνησις ὁ ἀσθενής . διό καί ἀπό ὁ ἰσχυρός χρῶμα μεταβάλλω οὐ ὁράω , καί ἐκ ὁ ἥλιος εἰς ὁ σκότος ἔρχομαι · ἰσχυρός γάρ εἰμί ὁ ἐνυπάρχω κίνησις κωλύω ὁ θύραθεν , καί ὅλος οὔτε σθένω οὔτε ἀσθενής ὄψις ὁ λαμπρός δύναμαι ὁράω διά ὁ πάσχω τις μάλα καί κινέω ὁ ὑγρός , δηλόω δέ καί ὁ ἀρρώστημα ὁ ὄψις ἑκάτερος . ὁ μέν γάρ γλαύκωμα γίγνομαι μάλα ὁ γλαυκός , ὁ δέ νυκτάλωψ καλέω ὁ μελανόφθαλμος . εἰμί δέ ὁ μέν γλαύκωμα ξηρότης τις μάλα ὁ ὄμμα , διό καί συμβαίνω μάλα γηράσκω · ξηραίνω γάρ , ὥσπερ καί ὁ ἄλλος σῶμα , καί οὗτος ὁ μόριον πρός ὁ γῆρας · ὁ δέ νυκτάλωψ ὑγρότης πλεονασμός , διό ὁ νεώτερος γίγνομαι μάλα · ὑγρός γάρ ὁ ἐγκέφαλος ὁ οὗτος . ὁ δέ μέσος ὁ πολύς καί ὁ ὀλίγος ὑγρός ἀγαθός ὄψις · οὔτε γάρ ὡς ὀλίγος εἰμί διά ὁ ταράσσω ἐμποδίζω ὁ ὁ χρῶμα κίνησις , οὔτε διά πλῆθος παρέχω δυσκινησία . οὐ μόνος δέ ὁ λέγω αἴτιος ὁ ἀμβλύς ἤ ὀξύς ὁράω , ἀλλά καί ὁ ὁ δέρμα φύσις ὁ ἐπί ὁ κόρη καλέω . δέω γάρ αὐτός διαφανής εἰμί , τοιοῦτος δέ ἀναγκαῖος εἰμί ὁ λεπτός καί λευκός καί ὁμαλός δέ ὅπως μή ἐπισκιάζω ῥυτιδόω ( καί γάρ διά οὗτος ὁ γέρων οὐ ὀξύς ὁράω · ὥσπερ γάρ καί ὁ ἄλλος δέρμα , καί ὁ ὁ ὄμμα ῥυτιδόω τε καί παχύς γίγνομαι γηράσκω ) , λευκός δέ διά ὁ ὁ μέλας μή εἰμί διαφανής · αὐτός γάρ οὗτος εἰμί ὁ μέλας , ὁ μή διαφαίνω . διόπερ οὐδέ ὁ λαμπτήρ δύναμαι φαίνω , ἐάν εἰμί ἐκ τοιοῦτος δέρμα . ἐν μέν οὖν ὁ γῆρας καί ὁ νόσος διά οὗτος ὁ αἰτία οὐ ὀξύς βλέπω , ὁ δέ παιδίον διά ὀλιγότης ὁ ὑγρός γλαυκός φαίνω ὁ πρῶτος . ἑτερόγλαυκος δέ γίγνομαι μάλα ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ἵππος διά ὁ αὐτός αἰτία διά ὅς ὁ μέν ἄνθρωπος πολιόω μόνος , ὁ δέ ἄλλος ἵππος μόνος ἐπίδηλος γηράσκω λευκαίνω ὁ θρίξ . ὁ τε γάρ πολιότης ἀσθένεια τις εἰμί ὁ ὑγρός ὁ ἐν ὁ ἐγκέφαλος καί ἀπεψία καί ὁ γλαυκότης · ὁ γάρ λίαν λεπτός ἤ λίαν παχύς ὁ αὐτός ἔχω δύναμις ὁ μέν ὁ ὀλίγος ὁ δέ ὁ πολύς ὑγρός . ὅταν οὖν μή δύναμαι ἀπαρτίζω ὁ φύσις ὅμοιος ἤ πέσσω ὁ ἐν ἀμφότερος ὑγρός ἤ μή πέσσω , ἀλλά ὁ μέν ὁ δέ μή , τότε συμβαίνω γίγνομαι ἑτερόγλαυκος . περί δέ ὁ ὁ μέν ὀξυωπός εἰμί ὁ ζῷον ὁ δέ μή , δύο τρόπος ὁ αἰτία εἰμί . διχῶς γάρ λέγω ὁ ὀξύς σχεδόν , καί περί ὁ ἀκούω καί ὁ ὀσφραίνομαι ὅμοιος οὗτος ἔχω . λέγω γάρ ὀξύς ὁράω εἷς μέν ὁ πρόσωθεν δύναμαι ὁράω , εἷς δέ ὁ ὁ διαφορά ὅτι μάλα διαισθάνομαι ὁ ὁράω . οὗτος δέ οὐ ἅμα συμβαίνω ὁ αὐτός . ὁ γάρ αὐτός ἐπηλυγάζω ὁ χείρ ἤ διά αὐλός βλέπω ὁ μέν διαφορά οὐδείς μάλα οὐδέ ἥσσων κρίνω ὁ χρῶμα , ὁράω δέ πρόσω . ὁ γοῦν ἐκ ὁ ὄρυγμα καί φρέαρ ἐνίοτε ἀστήρ ὁράω . ὥστε εἰ τις ὁ ζῷον ἔχω μέν προβολή ὁ ὄμμα πολύς , ὁ δέ ἐν ὁ κόρη ὑγρός μή καθαρός μηδέ σύμμετρος ὁ κίνησις ὁ θύραθεν , μηδέ ὁ ἐπιπολή δέρμα λεπτός , οὗτος περί μέν ὁ διαφορά οὐ ἀκριβόω ὁ χρῶμα , πρόσωθεν δέ εἰμί ὁρατικός , ὥσπερ εἰ καί ἐγγύθεν , μάλα ὁ ὁ μέν ὑγρός καθαρός ἔχω καί ὁ σκέπασμα αὐτός , μή ἔχω δέ ἐπισκύνιον πρό ὁ ὄμμα μηδείς . ὁ μέν γάρ οὕτως ὀξύς ὁράω ὥστε διαισθάνομαι ὁ διαφορά , ἐν αὐτός ὁ ὄμμα εἰμί ὁ αἰτία · ὥσπερ γάρ ἐν ἱμάτιον καθαρός καί ὁ μικρός κηλίς ἔνδηλος γίγνομαι , οὕτως καί ἐν ὁ καθαρός ὄψις καί ὁ μικρός κίνησις δῆλος καί ποιέω αἴσθησις . ὁ δέ ὁ πρόσωθεν ὁράω καί ὁ ἀπό ὁ πρόσωθεν ὁρατός ἀφικνέομαι κίνησις ὁ θέσις αἴτιος ὁ ὀφθαλμός · ὁ μέν γάρ ἐξόφθαλμος οὐ εὐωπός πρόσωθεν , ὁ δέ ἐντός ἔχω ὁ ὄμμα ἐν κοῖλος κεῖμαι ὁρατικός ὁ πρόσωθεν διά ὁ ὁ κίνησις μή σκεδάννυμι εἰς ἀχανής ἀλλά εὐθυπορέω . οὐδείς γάρ διαφέρω ὁ λέγω ὁράω , ὥσπερ τις φημί , ὁ ὁ ὄψις ἐξέρχομαι ( ἐάν γάρ μή ΙΗΥ τις πρό ὁ ὄμμα , διασκεδάννυμι ἀνάγκη ἐλαχύς προσπίπτω ὁ ὁράω καί ἥσσων ὁ πρόσωθεν ὁράω ) , ἤ ὁ ὁ ἀπό ὁ ὁράω κίνησις ὁράω . ὅμοιος γάρ ἀνάγκη καί ὁ ὄψις ὁ κίνησις ὁράω . μάλα μέν οὖν ὁράω ἄν ὁ πρόσωθεν , εἰ ἀπό ὁ ὄψις εὐθύς συνεχής εἰμί πρός ὁ ὁράω οἷος αὐλός · οὐ γάρ ἄν διαλύω ὁ κίνησις ὁ ἀπό ὁ ὁρατός · εἰ δέ μή , ὅσος ἄν ἐπί πολύς ἀπέχω , τοσοῦτος ἀκριβής ὁ πρόσωθεν ὁράω ἀνάγκη . καί ὁ μέν ὁ ὄμμα διαφορά εἰμί οὗτος ὁ αἰτία .