aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-animalium 2.1
Τὸ δὲ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν ὅτι μέν εἰσιν ἀρχαὶ γενέσεως εἴρηται πρότερον , καὶ τίς ἡ δύναμις καὶ ὁ λόγος τῆς οὐσίας αὐτῶν · διὰ τί δὲ γίνεται καὶ ἔστι τὸ μὲν θῆλυ τὸ δ’ ἄρρεν , ὡς μὲν ἐξ ἀνάγκης καὶ τοῦ πρώτου κινοῦντος καὶ ὁποίας ὕλης , προϊόντα πειρᾶσθαι δεῖ φράζειν τὸν λόγον , ὡς δὲ διὰ τὸ βέλτιον καὶ τὴν αἰτίαν τὴν ἕνεκά τινος , ἄνωθεν ἔχει τὴν ἀρχήν . ἐπεὶ γάρ ἐστι τὰ μὲν ἀΐδια καὶ θεῖα τῶν ὄντων , τὰ δ’ ἐνδεχόμενα καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι , τὸ δὲ καλὸν καὶ τὸ θεῖον αἴτιον ἀεὶ κατὰ τὴν αὑτοῦ φύσιν τοῦ βελτίονος ἐν τοῖς ἐνδεχομένοις , τὸ δὲ μὴ ἀΐδιον ἐνδεχόμενόν ἐστι καὶ εἶναι καὶ μεταλαμβάνειν καὶ τοῦ χείρονος καὶ τοῦ βελτίονος , βέλτιον δὲ ψυχὴ μὲν σώματος , τὸ δ’ ἔμψυχον τοῦ ἀψύχου διὰ τὴν ψυχήν , καὶ τὸ εἶναι τοῦ μὴ εἶναι καὶ τὸ ζῆν τοῦ μὴ ζῆν , διὰ ταύτας τὰς αἰτίας γένεσις ζῴων ἐστίν . ἐπεὶ γὰρ ἀδύνατος ἡ φύσις τοῦ τοιούτου γένους ἀΐδιος εἶναι , καθ’ ὃν ἐνδέχεται τρόπον , κατὰ τοῦτόν ἐστιν ἀΐδιον τὸ γινόμενον . ἀριθμῷ μὲν οὖν ἀδύνατον ( ἡ γὰρ οὐσία τῶν ὄντων ἐν τῷ καθ’ ἕκαστον · τοιοῦτον δ’ εἴπερ ἦν , ἀΐδιον ἂν ἦν ) , εἴδει δ’ ἐνδέχεται . διὸ γένος ἀεὶ ἀνθρώπων καὶ ζῴων ἐστὶ καὶ φυτῶν . ἐπεὶ δὲ τούτων ἀρχὴ τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν , ἕνεκα τῆς γενέσεως ἂν εἴη τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν ἐν τοῖς οὖσιν . βελτίονος δὲ καὶ θειοτέρας τὴν φύσιν οὔσης τῆς αἰτίας τῆς κινούσης πρώτης , ᾗ ὁ λόγος ὑπάρχει καὶ τὸ εἶδος τῆς ὕλης , βέλτιον καὶ τὸ κεχωρίσθαι τὸ κρεῖτἐνδέχεται , τον τοῦ χείρονος . διὰ τοῦτ’ ἐν ὅσρισ ἐνδέχεται καὶ καθ’ ὅσον κεχώρισται τοῦ θήλεος τὸ ἄρρεν . βέλτιον γὰρ καὶ θειότερον ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , ἣ ἄρρεν ὑπάρχει τοῖς γινομένοις · ὕλη δὲ τὸ ἣ θῆλυ . συνέρχεται δὲ καὶ μίγνυται πρὸς τὴν ἐργασίαν τῆς γενέσεως τῷ θήλει τὸ ἄρρεν · αὕτη γὰρ κοινὴ ἀμφοτέροις . κατὰ μὲν οὖν τὸ μετέχειν τοῦ θήλεος καὶ τοῦ ἄρρενος ζῇ , διὸ καὶ τὰ φυτὰ μετέχει ζωῆς · κατὰ δὲ τὴν αἴσθησιν τὸ τῶν ζῴων ἐστὶ γένος . τούτων δὲ σχεδὸν ἐν πᾶσι τοῖς πορευτικοῖς κεχώρισται τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας · καὶ τούτων τὰ μέν , ὥσπερ ἐλέχθη , προΐεται σπέρμα , τὰ δ’ οὐ προΐεται ἐν τῷ συνδυασμῷ . τούτου δ’ αἴτιον ὅτι τὰ τιμιώτερα καὶ αὐταρκέστερα τὴν φύσιν ἐστίν , ὥστε μεγέθους μετειληφέναι . τοῦτο δ’ ὀυκ ἄνευ θερμότητος ψυχικῆς · ἀνάγκη γὰρ τὸ μεῖζον ὑπὸ πλείονος κινεῖσθαι δυνάμεως , τὸ δὲ θερμὸν κινητικόν . διόπερ , ὡς ἐπὶ τὸ πᾶν βλέψαντας εἰπεῖν , τὰ ἔναιμα μείζω τῶν ἀναίμων καὶ τὰ πορευτικὰ τῶν μονίμων ζῴων · ἅπερ προΐεται σπέρμα διὰ τὴν θερμότητα καὶ τὸ μέγεθος . Καὶ περὶ μὲν ἄρρενος καὶ θήλεος , δι’ ἣν αἰτίαν ἐστὶν ἑκάτερον , εἴρηται . τῶν δὲ ζῴων τὰ μὲν τελεσιουργεῖ καὶ ἐκπέμπει θύραζε ὅμοιον ἑαυτῷ , οἷον ὅσα ζῳοτοκεῖ εἰς τοὐμφάνες , τὰ δὲ ἀδιάρθρωτον ἐκτίκτει καὶ οὐκ ἀπειληφὸς τὴν αὑτοῦ μορφήν . τῶν δὲ τοιούτων τὰ μὲν ἔναιμα ᾠοτοκεῖ , τὰ δ’ ἄναιμα σκωληκοτοκεῖ . διαφέρει δ’ ᾠὸν καὶ σκώληξ · ᾠὸν μὲν γάρ ἐστιν ἐξ οὗ γίνεται τὸ γινόμενον ἐκ μέρους , τὸ δὲ λοιπόν ἐστι τροφὴ τῷ γινομένῳ , σκώληξ δ’ ἐξ οὗ τὸ γινόμενον ὅλου ὅλον γίνεται . τῶν δὲ εἰς τὸ φανερὸν ὅμοιον ἀποτελούντων ζῷον καὶ ζῳοτοκούντων τὰ μὲν εὐθὺς ἐν αὑτοῖς ζῳοτοκεῖ , οἷον ἄνθρωπος καὶ ἵππος καὶ βοῦς καὶ τῶν θαλαττίων δὲ δελφὶς καὶ τἆλλα τὰ τοιαῦτα , τὰ δ’ ἐν αὑτοῖς ᾠοτοκήσαντα πρῶτον οὕτω ζῳοτοκεῖ θύραζε , οἷον τὰ σελάχη καλούμενα . τῶν δ’ ᾠοτοκούντων τὰ μὲν τέλειον προΐεται τὸ ᾠόν , οἷον ὄρνιθες καὶ ὅσα τετράποδα ᾠοτοκεῖ καὶ ὅσα ἄποδα , οἷον σαῦραι καὶ χελῶναι καὶ τῶν ὄφεων τὸ πλεῖστον γένος ( τὰ γὰρ τούτων ᾠὰ ὅταν ἐξέλθῃ , οὐκέτι λαμβάνει αὔξησιν ) , τὰ δ’ ἀτελῆ , οἷον οἵ τ’ ἰχθύες καὶ τὰ μαλακόστρακα καὶ τὰ μαλάκια καλούμενα · τούτων γὰρ τὰ ᾠὰ αὐξάνεται ἐξελθόντα . πάντα δὲ τὰ ζῳοτοκοῦντα ἢ ᾠοτοκοῦντα ἔναιμά ἐστιν , καὶ τὰ ἔναιμα ἢ ζῳοτοκεῖ ἢ ᾠοτοκεῖ , ὅσα μὴ ὅλως ἄγονά ἐστιν . τῶν δ’ ἀναίμων τὰ ἔντομα σκωληκοτοκεῖ , ὅσα ἢ ἐκ συνδυασμοῦ γίνεται ἢ αὐτὰ συνδυάζεται . ἔστι γὰρ ἔνια τοιαῦτα τῶν ἐντόμων , ἃ γίνεται μὲν αὐτόματα , ἔστι δὲ θήλεα καὶ ἄρρενα , καὶ ἐκ συνδυαζομένων γίνεταί τι αὐτῶν , ἀτελὲς μέντοι τὸ γιγνόμενον · ἡ δ’ αἰτία εἴρηται πρότερον ἐν ἑτέροις . συμβαίνει δὲ πολλὴ ἐπάλλαξις τοῖς γένεσιν . οὔτε γὰρ τὰ δίποδα πάντα ζῳοτοκεῖ ( οἱ γὰρ ὄρνιθες ᾠοτοκοῦσιν ) οὔτ’ ᾠοτοκεῖ πάντα ( ὁ γὰρ ἄνθρωπος ζῳοτοκεῖ ) , οὔτε τὰ τετράποδα πάντα ᾠοτοκεῖ ( ἵππος γὰρ καὶ βοῦς καὶ ἄλλα μυρία ζῳοτοκεῖ ) οὔτε ζῳοτοκεῖ πάντα ( σαῦραι γὰρ καὶ κροκόδειλοι καὶ ἄλλα πολλὰ ᾠοτοκοῦσιν ) . οὐδ’ ἐν τῷ πόδας ἔχειν ἢ μὴ ἔχειν διαφέρει · καὶ γὰρ ἄποδα ζῳοτοκεῖ , οἷον οἱ ἔχεις καὶ τὰ σελάχη , τὰ δ’ ᾠοτοκεῖ , οἷον τὸ τῶν ἰχθύων γένος καὶ τὸ τῶν ἄλλων ὄφεων · καὶ τῶν πόδας ἐχόντων καὶ ᾠοτοκεῖ πολλὰ καὶ ζῳοτοκεῖ , οἷον τὰ εἰρημένα τετράποδα . καὶ ἐν αὐτοῖς δὲ ζῳοτοκεῖ καὶ πόδας ἔχοντα , οἷον ἄνθρωπος , καὶ ἄποδα , οἷον φάλαινα καὶ δελφίς . ταύτῃ μὲν οὖν οὐκ ἔστι διελεῖν , οὐδ’ αἴτιον τῆς διαφορᾶς ταύτης οὐθὲν τῶν πορευτικῶν ὀργάνων , ἀλλὰ ζῳοτοκεῖ μὲν τὰ τελεώτερα τὴν φύσιν τῶν ζῴων καὶ μετέχοντα καθαρωτέρας ἀρχῆς · οὐθὲν γὰρ ζῳοτοκεῖ ἐν αὑτῷ , μὴ δεχόμενον τὸ πνεῦμα καὶ ἀναπνέον . τελεώτερα δὲ τὰ θερμότερα τὴν φύσιν καὶ ὑγρότερα καὶ μὴ γεώδη . τῆς δὲ θερμότητος τῆς φυσικῆς ὅρος ὁ πλεύμων , ὅσων ἔναιμός ἐστιν · ὅλως μὲν γὰρ τὰ ἔχοντα πλεύμονα τῶν μὴ ἐχόντων θερμότερα , τούτων δ’ αὐτῶν τὰ μὴ σομφὸν ἔχοντα μηδὲ στιφρὸν μηδ’ ὀλίγαιμον ἀλλ’ ἔναιμον καὶ μαλακόν . ὥσπερ δὲ τὸ μὲν ζῷον τέλεον , ὁ δὲ σκώληξ καὶ τὸ ᾠὸν ἀτελές , οὕτως τὸ τέλειον ἐκ τοῦ τελειοτέρου γίνεσθαι πέφυκεν . τὰ δὲ θερμότερα μὲν διὰ τὸ ἔχειν πλεύμονα , ξηρότερα δὲ τὴν φύσιν , ἢ τὰ ψυχρότερα μὲν ὑγρότερα δέ , τὰ μὲν ᾠοτοκεῖ τέλειον ᾠόν , τὰ δ’ ᾠοτοκήσαντα ζῳοτοκεῖ ἐν αὑτοῖς . οἱ μὲν γὰρ ὄρνιθες καὶ τὰ φολιδωτὰ διὰ μὲν θερμότητα τελεσιουργοῦσι , διὰ δὲ ξηρότητα ᾠοτοκοῦσι , τὰ δὲ σελάχη θερμὰ μὲν ἧττον τούτων , ὑγρὰ δὲ μᾶλλον , ὥστε μετέχει ἀμφοτέρων · καὶ γὰρ ᾠοτοκεῖ καὶ ζῳοτοκεῖ ἐν αὑτοῖς , ᾠοτοκεῖ μὲν ὅτι ψυχρά , ζῳοτοκεῖ δ’ ὅτι ὑγρά · ζωτικὸν γὰρ τὸ ὑγρόν , πορρωτάτω δὲ τοῦ ἐμψύχου τὸ ξηρόν . ἐπεὶ δ’ οὔτε πτερωτὰ οὔτε φολιδωτὰ οὔτε λεπιδωτά ἐστιν , ἃ σημεῖα ξηρᾶς μᾶλλον καὶ γεώδους φύσεως , μαλακὸν τὸ ᾠὸν γεννῶσιν · ὥσπερ γὰρ οὐδ’ ἐν αὐτῷ , οὐδ’ ἐν τῷ ᾠῷ ἐπιπολάζει τὸ γεηρόν . καὶ διὰ τοῦτο εἰς αὑτὸ ᾠοτοκεῖ · θύραζε γὰρ ἂν ἰὸν διεφθείρετο τὸ ᾠόν , οὐκ ἔχον προβολήν . τὰ δὲ ψυχρὰ καὶ ξηρὰ μᾶλλον ᾠοτοκεῖ μέν , ἀτελὲς δὲ τὸ ᾠόν , καὶ σκληρόδερμον δὲ διὰ τὸ γεηρὰ εἶναι καὶ ἀτελὲς προΐεσθαι , ἶνα σώζηται φυλακὴν ἔχον τὸ ὀστρακῶδες . οἱ μὲν οὖν ἰχθύες λεπιδωτοὶ ὄντες καὶ τὰ μαλακόστρακα γεηρὰ ὄντα σκληρόδερμα τὰ ᾠὰ γεννᾷ . τὰ δὲ μαλάκια , ὥσπερ αὐτὰ γλίσχρα τὴν τοῦ σώματός ἐστι φύσιν , οὕτως σώζει ἀτελῆ προϊέμενα τὰ ᾠά · προΐεται γὰρ γλισχρότητα περὶ τὸ κύημα πολλήν . τὰ δ’ ἔντομα πάντα σκωληκοτοκεῖ . ἔστι δ’ ἅπαντα ἄναιμα τὰ ἔντομα , διὸ καὶ σκωληκοτοκοῦντα θύραζε . τὰ δ’ ἄναιμα οὐ πάντα σκωληκοτοκεῖ ἀπλῶς · ἐπαλλάττουσι γὰρ ἀλλήλοις τά τ’ ἔντομα καὶ τὰ ἀτελὲς τίκτοντα τὸ ᾠόν , οἷον οἵ τ’ ἰχθύες οἱ λεπιδωτοὶ καὶ τὰ μαλακόστρακα καὶ τὰ μαλάκια . τούτων μὲν γὰρ τὰ ᾠὰ σκωληκώδη ἐστίν ( αὔξησιν γὰρ λαμβάνει θύραζε ) , ἐκείνων δ’ οἱ σκώληκες γίνονται προϊόντες ᾠοειδεῖς · ὃν δὲ τρόπον , ἐν τοῖς ὕστερον διοριοῦμεν . δεῖ δὲ νοῆσαι ὡς εὗ καὶ ἐφεξῆς τὴν γένεσιν ἀποδίδωσιν ἡ φύσις . τὰ μὲν γὰρ τελεώτερα καὶ θερμότερα τῶν ζῴων τέλειον ἀποδίδωσι τὸ τέκνον κατὰ τὸ ποιόν ( κατὰ δὲ τὸ ποσὸν ὅλως οὐθὲν τῶν ζῴων · πάντα γὰρ γενόμενα λαμβάνει αὔξησιν ) , καὶ γεννᾷ δὴ ταῦτα ζῷα ἐν αὑτοῖς εὐθύς . τὰ δὲ δεύτερα ἐν αὑτοῖς μὲν οὐ γεννᾷ τέλεια εὐθύς ( ζῳοτοκεῖ γὰρ ᾠοτοκήσαντα πρῶτὸν ) , θύραζε δὲ ζῳοτοκεῖ τὰ δὲ ζῷον μὲν οὐ τέλειον γεννᾷ , ᾠὸν δὲ γεννᾷ , καὶ τοῦτο τέλειον τὸ ᾠόν . τὰ δ’ ἔτι τούτων ψυχροτέραν ἔχοντα τὴν φύσιν ᾠὸν μὲν γεννᾳ οὐ τέλειον δὲ ᾠόν , ἀλλ’ ἔξω τελειοῦται , καθάπερ τὸ τῶν λεπιδωτῶν ἰχθύων γένος καὶ τὰ μαλακόστρακα καὶ τὰ μαλάκια . τὸ δὲ πέμπτον γένος καὶ ψυχρότατον οὐδ’ ᾠοτοκεῖ ἐξ αὑτοῦ , ἀλλὰ καὶ τὸ τοιοῦτον ἔξω συμβαίνει πάθος αὐτῷ , ὥσπερ εἴρηται . τὰ γὰρ ἔντομα σκωληκοτοκεῖ τὸ πρῶτον · προελθὼν δ’ ᾠώδης γίνεται ὁ σκώληξ ( ἡ γὰρ χρυσαλλὶς καλουμένη δύναμιν ᾠοῦ ἔχει ) · εἶτ’ ἐκ τούτου γίνεται ζῷον , ἐν τῇ τρίτῃ μεταβολῇ λαβὸν τὸ τῆς γενέσεως τέλος . τὰ μὲν οὖν οὐ γίνεται τῶν ζῴων ἀπὸ σπέρματος , ὥσπερ ἐλέχθη καὶ πρότερον · τὰ δ’ ἔναιμα πάντα γίνεται ἀπὸ σπέρματος , ὅσα ἐκ συνδυασμοῦ γίνεται , προϊεμένου τοῦ ἄρρενος εἰς τὸ θῆλυ γονήν , ἧς εἰσελθούσης τὰ ζῷα συνίσταται καὶ λαμβάνει τὴν οἰκείαν μορφήν , τὰ μὲν ἐν αὐτοῖς τοῖς ζῴοις ὅσα ζῳοτοκεῖ , τὰ δ’ ἐν ᾠοῖς καὶ σπέρμασι καὶ τοιαύταις ἄλλαις ἀποκρίσεσιν . περὶ ὧν ἐστὶν ἀπορία πλείων , πῶς ποτὲ γίνεται ἐκ τοῦ σπέρματος τὸ φυτὸν ἢ τῶν ζῴων ὁτιοῦν . ἀνάγκη γὰρ τὸ γιγνόμενον καὶ ἔκ τινος γίνεσθαι καὶ ὑπό τινος καὶ τί . ἐξ οὗ μὲν οὖν ἐστὶν ὕλη , ἣν ἔνια μὲν ζῷα ἔχει πρώτην ἐν αὑτοῖς , λαμβάνοντα ἐκ τοῦ θήλεος , οἷον ὅσα μὴ ζῳοτοκεῖται ἀλλὰ σκωληκοτοκεῖται ἢ ᾠοτοκεῖται , τὰ δὲ μέ χρι πόρρω ἐκ τοῦ θήλεος λαμβάνει διὰ τὸ θηλάζειν , ὥσπερ ὅσα ζῳοτοκεῖται μὴ μόνον ἐκτὸς ἀλλὰ καὶ ἐντός . ἐξ ποιεῖ , ἢ ἐνυπάρχει τι ἐν τῇ γονῇ καὶ σπέρματι · καὶ τοῦτ’ ἐστὶν ἢ μέρος τι ψυχῆς ἢ ψυχὴ ἢ ἔχον ἂν εἴη ψυχήν . τῶν μὲν οὖν ἔξωθέν τι ποιεῖν ἕκαστον ἢ τῶν σπλάγχνων ἢ τῶν ἄλλων μερῶν ἄλογον ἂν δόξειεν · κινεῖν τε γὰρ μὴ ἁπτόμενον ἀδύνατον καὶ μὴ κινοῦντος πάσχειν τι ὑπὸ τούτου . ἐν αὐτῷ ἄρα τῷ κυήματι ἐνυπάρχει τι , ἢ δὴ αὐτοῦ μόριον ἢ κεχωρισμένον . τὸ μὲν οὖν ἄλλο τι εἶναι κεχωρισμένον ἄλογον . γεννηθέντος γὰρ τοῦ ζῴου πότερον φθείρεται ἢ ἐμμένει ; ἀλλ’ οὐδὲν τοιοῦτον φαίνεται ἐνὸν ὃ οὐ μόριον τοῦ ὅλου ἢ φυτοῦ ἢ ζῴου ἐστίν . ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ φθείρεσθαί γε ποιῆσαν εἴτε πάντα τὰ μέρη εἴτε τινὰ ἄτοπον · τὰ λοιπὰ γὰρ τί ποιήσει ; εἰ γὰρ ἐκεῖνο μὲν τὴν καρδίαν , εἶτ’ ἐφθάρη , αὕτη δ’ ἕτερον , τοῦ αὐτοῦ λόγου ἢ πάντα φθείρεσθαι ἢ πάντα μένειν . σώζεται ἄρα . αὐτοῦ ἄρα μόριόν ἐστιν , ὃ εὐθὺς ἐνυπάρχει ἐν τῷ σπέρματι . εἰ δὲ δὴ μή ἐστι τῆς ψυχῆς μηθὲν ὃ μὴ τοῦ σώματός ἐστιν ἔν τινι μορίῳ , καὶ ἔμψυχον ἄν τι εἴη μόριον εὐθύς . τὰ οὗν ἄλλα πῶς ; ἢ γάρ τοι ἅμα πάντα γίγνεται τὰ μόρια , οἷον καρδία πλεύμων ἧπαρ ὀφθαλμὸς καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον , ἢ ἐφεξῆς , ὥσπερ ἐν τοῖς καλουμένοις Ὀρφέως ἔπεσιν · ἐκεῖ γὰρ ὁμοίως φησὶ γίγνεσθαι τὸ ζῷον τῇ τοῦ δικτύου πλοκῇ . ὅτι μὲν οὖν οὐχ ἅμα , καὶ τῇ αἰσθήσει ἐστὶ φανερόν · τὰ μὲν γὰρ φαίνεται ἐνόντα ἤδη τῶν μορίων , τὰ δ’ οὔ . ὅτι δ’ οὐ διὰ μικρότητα οὐ φαίνεται , δῆλον · μείζων γὰρ τὸ μέγεθος ὢν ὁ πνεύμων τῆς καρδίας ὕστερον φαίνεται τῆς καρδίας ἐν τῇ ἐξ ἀρχῆς γενέσει . ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν πρότερον τὸ δ’ ὕστερον , πότερον θάτερον ποιεῖ θάτερον , καὶ ἔστι διὰ τὸ ἐχόμενον , ἢ μᾶλλον μετὰ τόδε γίνεται τόδε ; λέγω δ’ οἷον οὐχ ἡ καρδία γενομένη ποιεῖ τὸ ἧπαρ , τοῦτο δ’ ἑτερόν τι , ἀλλὰ τόδε μετὰ τόδε , ὥσπερ μετὰ τὸ παῖς ἀνὴρ γίνεται , ἀλλ’ οὐχ ὑπ’ ἐκείνου . λόγος δὲ τούτου , ὅτι ὑπὸ τοῦ ἐντελεχείᾳ ὄντος τὸ δυνάμει ὂν γίνεται ἐν τοῖς φύσει ἢ τέχνῃ γινομένοις , ὥστε δέοι ἂν τὸ εἶδος καὶ τὴν μορφὴν ἐν ἐκείνῳ εἶναι , οἷον ἐν τῇ καρδίᾳ τὸ τοῦ ἥπατος . καὶ ἄλλως δ’ ἄτοπος καὶ πλασματίας ὁ λόγος . ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ ἐν τῷ σπέρματι εὐθὺς ἐνυπάρχειν τι μόριον τοῦ ζῴου ἢ φυτοῦ γεγενημένον , εἴτε δυνάμενον ποιεῖν τἆλλα εἴτε μή , ἀδύνατον , εἰ πᾶν ἐκ σπέρματος καὶ γονῆς γίγνεται . δῆλον γὰρ ὅτι ὑπὸ τοῦ τὸ σπέρμα ποιήσαντος ἐγένετο , εἴπερ εὐθὺς ἐνυπάρχει . ἀλλὰ σπέρμα δεῖ γενέσθαι πρότερον , καὶ τοῦτ’ ἔργον τοῦ γεννῶντος . οὐθὲν ἄρα οἶον τε μόριον ὑπάρχειν . οὐκ ἄρα ἔχει τὸ ποιοῦν τὰ μόρια ἐν αὐτῷ . ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ἔξω · ἀνάγκη δὲ τούτων εἶναι θάτερον , πειρατέον δὴ ταῦτα λύειν · ἴσως γάρ τι τῶν εἰρημένων ἐστὶν οὐχ ἁπλοῦν , οἷον πῶς ποτὲ ὑπὸ τοῦ ἔξω οὐκ ἐνδέχεται γίνεσθαι . ἔστι μὲν γὰρ ὡς ἐνδέχεται , ἔστι δ’ ὡς οὔ . τὸ μὲν οὖν τὸ σπέρμα λέγειν ἢ ἀφ’ οὗ τὸ σπέρμα οὐθὲν διαφέρει ᾗ ἔχει τὴν κίνησιν ἐν ἑαυτῷ , ἣν ἐκεῖνο ἐκίνει . ἐνδέχεται δὲ τόδε μὲν τόδε κινῆσαι , τόδε δὲ τόδε , καὶ εἶναι οἷον τὰ αὐτόματα τῶν θαυμάτων . ἔχοντα γάρ πως ὑπάρχει δύναμιν τὰ μόρια ἠρεμοῦντα · ὧν τὸ πρῶτον ὅταν τι κινήσῃ τῶν ἔξωθεν , εὐθὺς τὸ ἐχόμενον γίγνεται ἐνεργείᾳ . ὥσπερ οὖν ἐν τοῖς αὐτομάτοις , τρόπον μέν τινα ἐκεῖνο κινεῖ οὐχ ἁπτόμενον νῦν οὐθενός , ἁψάμενον μέντοι · ὁμοίως δὲ καὶ ἀφ’ οὗ τὸ σπέρμα ἢ τὸ ποιῆσαν τὸ σπέρμα , ἁψάμενον μέν τινος , οὐχ ἁπτόμενον δ’ ἔτι · τρόπον δέ τινα ἡ ἐνοῦσα κίνησις , ὥσπερ ἡ οἰκοδόμησις τὴν οἰκίαν . ὅτι μὲν οὗν ἔστι τι ὃ ποιεῖ , οὐχ οὕτως δὲ ὡς τόδε τι , οὐδ’ ἐνυπάρχει ὡς τετελεσμένον τὸ πρῶτον , δῆλον · πῶς δέ ποτε ἕκαστον γίγνεται , ἐντεῦθεν δεῖ λαβεῖν , ἀρχὴν ποιησαμένους πρῶτον μὲν ὅτι ὅσα φύσει γίγνεται ἢ τέχνη , ὑπ’ ἐνεργείᾳ ὄντος γίνεται ἐκ τοῦ δυνάμει τοιούτου . τὸ μὲν οὖν σπέρμα τοιοῦτον , καὶ ἔχει κίνησιν καὶ ἀρχὴν τοιαύτην , ὥστε παυομένης τῆς κινήσεως γίνεσθαι ἕκαστον τῶν μορίων καὶ ἔμψυχον . οὐ γάρ ἐστι πρόσωπον μὴ ἔχον ψυχήν , οὐδὲ σάρξ , ἀλλὰ φθαρέντα ὁμωνύμως λεχθήσεται τὸ μὲν εἶναι πρόσωπον τὸ δὲ σάρξ , ὥσπερ κἂν εἰ ἐγίγνετο λίθινα ἢ ξύλινα . ἅμα δὲ τὰ ὁμοιομερῆ γίνεται καὶ τὰ ὀργανικά · καὶ ὥσπερ οὐδ’ ἂν πέλεκυν οὐδ’ ἄλλο ὄργανον φήσαιμεν ἂν ποιῆσαι τὸ πῦρ μόνον , οὕτως οὐδὲ πόδα οὐδὲ χεῖρα . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον οὐδὲ σάρκα · καὶ γὰρ ταύτης ἔργόν τι ἐστίν . σκληρὰ μὲν οὖν καὶ μαλακὰ καὶ γλίσχρα καὶ κραῦρα , καὶ ὅσα ἄλλα πάθη ὑπάρχει τοῖς ἐμψύχοις μορίοις , θερμότης καὶ ψυχρότης ποιήσειεν ἄν , τὸν δὲ λόγον ᾧ ἤδη τὸ μὲν σὰρξ τὸ δ’ ὀστοῦν , οὐκέτι , ἀλλ ἡ κίνησις ἡ ἀπὸ τοῦ γεννήσαντος τοῦ ἐντελεχείια ὄντος ὅ ἐστι δυνάμει ἡ ἐξ οὗ γίνεται , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν γινομένων κατὰ τέχνην . σκληρὸν μὲν γὰρ καὶ μαλακὸν τὸν σίδηρον ποιεῖ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρόν , ἀλλὰ ξίφος ἡ κίνησις ἡ τῶν ὀργάνων ἔχουσα λόγον τὸν τῆς τέχνης . ἡ γὰρ τέχνη ἀρχὴ καὶ εἶδος τοῦ γινομένου , ἀλλ’ ἐν ἑτέριω · ἡ δὲ τῆς φύσεως κίνησις ἐν αὐτῷ ἀφ’ ἑτέρας οὖσα φύσεως τῆς ἐχούσης τὸ εἶδος ἐνεργέια . πότερον δ’ ἔχει ψυχὴν τὸ σπέρμα ἢ οὕ ; ὁ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ τῶν μορίων · οὔτε γὰρ ψυχὴ ἐν ἄλλιω οὐδεμία ἔσται πλὴν ἐν ἐκείνῳ οὗ γ’ ἐστίν , οὔτε μόριον ἔσται μὴ μετέχον ἀλλ’ ἢ ὁμωνύμως , ὥσπερ τεθνεῶτος ὀφθαλμός . δῆλον οὖν ὅτι καὶ ἔχει καὶ ἔστι δυνάμει . ἐγγυτέρω δὲ καὶ πορρωτέρω αὐτὸ αὑτοῦ ἐνδέχεται εἶναι δυνάμει , ὥσπερ ὁ καθεύδων γεωμέτρης τοῦ ἐγρηγορότος πορρωτέρω , καὶ οὗτος τοῦ θεωροῦντος . ταύτης μὲν οὖν οὐθὲν μόριον αἴτιον τῆς γενέσεως , ἀλλὰ τὸ πρῶτον κινῆσαν ἔξωθεν . οὐθὲν γὰρ αὐτὸ ἑαυτὸ γεννιᾶ · ὅταν δὲ γένηται , αὔξει ἤδη αὐτὸ ἑαυτό . διόπερ πρῶτόν τι γίγνεται , καὶ οὐχ ἅμα πάντα . τοῦτο δὲ γίγνεσθαι ἀνάγκη πρῶτον , ὃ αὐξήσεως ἀρχὴν ἔχει · εἴτε γὰρ φυτὸν εἴτε ζῷον , ὁμοίως τοῦτο πᾶσιν ὑπάρχει τὸ θρεπτικόν . τοῦτο δ’ ἔστι τὸ γεννητικὸν ἑτέρου οἷον αὐτό · τοῦτο γὰρ παντὸς φύσει τελείου ἔργον καὶ ζῴου καὶ φυτοῦ . ἀνάγκη δὲ διὰ τόδε , ὅτι ὅταν τι γένηται , αὐξάνεσθαι ἀνάγκη . ἐγέννησε μὲν τοίνυν τὸ συνώνυμον , οἷον ἄνθρωπος ἄνθρωπον , αὔξεται δὲ δι’ ἑαυτοῦ . αὐτὸ ἄρα τι ὂν αὔξει . εἰ δὴ ἕν τι καὶ τοῦτο πρῶτον , τοῦτο ἀνάγκη γίγνεσθαι πρῶτον . ὥστ’ εἰ ἡ καρδία πρῶτον ἔν τισι ζῴοις γίγνεται , ἐν δὲ τοῖς μὴ ἔχουσι καρδίαν τὸ ταύτῃ ἀνάλογον , ἐκ ταύτης ἄν εἴη ἡ ἀρχὴ τοῖς ἔχουσι , τοῖς δ’ ἄλλοις ἐκ τοῦ ἀνάλογον . Τί μὲν οὖν ἐστὶν αἴτιον ὡς ἀρχὴ τῆς περὶ ἕκαστον γενέσεως , κινοῦν πρῶτον καὶ δημιουργοῦν , εἴρηται πρὸς τὰ διαπορηθέντα πρότερον ·
Lemmas: ὁ δέ θῆλυς καί ὁ ἄρσην ὅτι μέν εἰμί ἀρχή γένεσις λέγω πρότερος , καί τίς ὁ δύναμις καί ὁ λόγος ὁ οὐσία αὐτός · διά τίς δέ γίγνομαι καί εἰμί ὁ μέν θῆλυς ὁ δέ ἄρσην , ὡς μέν ἐκ ἀνάγκη καί ὁ πρῶτος κινέω καί ὁποῖος ὕλη , προέρχομαι πειράω δέω φράζω ὁ λόγος , ὡς δέ διά ὁ ἀγαθός καί ὁ αἰτία ὁ ἕνεκα τις , ἄνωθεν ἔχω ὁ ἀρχή . ἐπεί γάρ εἰμί ὁ μέν ἀΐδιος καί θεῖος ὁ εἰμί , ὁ δέ ἐνδέχομαι καί εἰμί καί μή εἰμί , ὁ δέ καλός καί ὁ θεῖος αἴτιος ἀεί κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις ὁ ἀγαθός ἐν ὁ ἐνδέχομαι , ὁ δέ μή ἀίδιος ἐνδέχομαι εἰμί καί εἰμί καί μεταλαμβάνω καί ὁ κακός καί ὁ ἀγαθός , ἀγαθός δέ ψυχή μέν σῶμα , ὁ δέ ἔμψυχος ὁ ἄψυχος διά ὁ ψυχή , καί ὁ εἰμί ὁ μή εἰμί καί ὁ ζάω ὁ μή ζάω , διά οὗτος ὁ αἰτία γένεσις ζῷον εἰμί . ἐπεί γάρ ἀδύνατος ὁ φύσις ὁ τοιοῦτος γένος ἀδΐος εἰμί , κατά ὅς ἐνδέχομαι τρόπος , κατά οὗτος εἰμί ἀίδιος ὁ γίγνομαι . ἀριθμός μέν οὖν ἀδύνατος ( ὁ γάρ οὐσία ὁ εἰμί ἐν ὁ κατά ἕκαστος · τοιοῦτος δέ εἴπερ εἰμί , ἀίδιος ἄν εἰμί ) , εἶδος δέ ἐνδέχομαι . διό γένος ἀεί ἄνθρωπος καί ζῷον εἰμί καί φυτόν . ἐπεί δέ οὗτος ἀρχή ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην , ἕνεκα ὁ γένεσις ἄν εἰμί ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην ἐν ὁ εἰμί . ἀγαθός δέ καί θεῖος ὁ φύσις εἰμί ὁ αἰτία ὁ κινέω πρῶτος , ὅς ὁ λόγος ὑπάρχω καί ὁ εἶδος ὁ ὕλη , ἀγαθός καί ὁ χωρίζω ὁ κρεῖτἐνδέχεται , ὁ ὁ κακός . διά οὗτος ἐν ὅσρις ἐνδέχομαι καί κατά ὅσος χωρίζω ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην . ἀγαθός γάρ καί θεῖος ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ὅς ἄρσην ὑπάρχω ὁ γίγνομαι · ὕλη δέ ὁ ὅς θῆλυς . συνέρχομαι δέ καί μείγνυμι πρός ὁ ἐργασία ὁ γένεσις ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην · οὗτος γάρ κοινός ἀμφότερος . κατά μέν οὖν ὁ μετέχω ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην ζάω , διό καί ὁ φυτόν μετέχω ζωή · κατά δέ ὁ αἴσθησις ὁ ὁ ζῷον εἰμί γένος . οὗτος δέ σχεδόν ἐν πᾶς ὁ πορευτικός χωρίζω ὁ θῆλυς καί ὁ ἄρσην διά ὁ λέγω αἰτία · καί οὗτος ὁ μέν , ὥσπερ λέγω , προίημι σπέρμα , ὁ δέ οὐ προίημι ἐν ὁ συνδυασμός . οὗτος δέ αἴτιος ὅτι ὁ τίμιος καί αὐτάρκης ὁ φύσις εἰμί , ὥστε μέγεθος μεταλαμβάνω . οὗτος δέ οὐ ἄνευ θερμότης ψυχικός · ἀνάγκη γάρ ὁ μέγας ὑπό πολύς κινέω δύναμις , ὁ δέ θερμός κινητικός . διόπερ , ὡς ἐπί ὁ πᾶς βλέπω λέγω , ὁ ἔναιμος μέγας ὁ ἄναιμος καί ὁ πορευτικός ὁ μόνιμος ζῷον · ὅς προίημι σπέρμα διά ὁ θερμότης καί ὁ μέγεθος . καί περί μέν ἄρσην καί θῆλυς , διά ὅς αἰτία εἰμί ἑκάτερος , λέγω . ὁ δέ ζῷον ὁ μέν τελεσιουργέω καί ἐκπέμπω θύραζε ὅμοιος ἑαυτοῦ , οἷος ὅσος ζῳοτοκέω εἰς ἐμφανής , ὁ δέ ἀδιάρθρωτος ἐκτίκτω καί οὐ ἀπολαμβάνω ὁ ἑαυτοῦ μορφή . ὁ δέ τοιοῦτος ὁ μέν ἔναιμος ᾠοτοκέω , ὁ δέ ἄναιμος σκωληκοτοκέω . διαφέρω δέ ᾠόν καί σκώληξ · ᾠόν μέν γάρ εἰμί ἐκ ὅς γίγνομαι ὁ γίγνομαι ἐκ μέρος , ὁ δέ λοιπός εἰμί τροφή ὁ γίγνομαι , σκώληξ δέ ἐκ ὅς ὁ γίγνομαι ὅλος ὅλος γίγνομαι . ὁ δέ εἰς ὁ φανερός ὅμοιος ἀποτελέω ζῷον καί ζωοτοκέω ὁ μέν εὐθύς ἐν ἑαυτοῦ ζῳοτοκέω , οἷος ἄνθρωπος καί ἵππος καί βοῦς καί ὁ θαλάσσιος δέ δελφίς καί ἄλλος ὁ τοιοῦτος , ὁ δέ ἐν ἑαυτοῦ ᾠοτοκέω πρῶτος οὕτως ζῳοτοκέω θύραζε , οἷος ὁ σέλαχος καλέω . ὁ δέ ᾠοτοκέω ὁ μέν τέλειος προίημι ὁ ᾠόν , οἷος ὄρνις καί ὅσος τετράπους ᾠοτοκέω καί ὅσος ἄπους , οἷος σαύρα καί χελώνη καί ὁ ὄφις ὁ πολύς γένος ( ὁ γάρ οὗτος ᾠόν ὅταν ἐξέρχομαι , οὐκέτι λαμβάνω αὔξησις ) , ὁ δέ ἀτελής , οἷος ὁ τε ἰχθῦς καί ὁ μαλακόστρακος καί ὁ μαλάκια καλέω · οὗτος γάρ ὁ ᾠόν αὐξάνω ἐξέρχομαι . πᾶς δέ ὁ ζωοτοκέω ἤ ᾠοτοκέω ἔναιμος εἰμί , καί ὁ ἔναιμος ἤ ζῳοτοκέω ἤ ᾠοτοκέω , ὅσος μή ὅλος ἄγονος εἰμί . ὁ δέ ἄναιμος ὁ ἔντομος σκωληκοτοκέω , ὅσος ἤ ἐκ συνδυασμός γίγνομαι ἤ αὐτός συνδυάζω . εἰμί γάρ ἔνιοι τοιοῦτος ὁ ἔντομος , ὅς γίγνομαι μέν αὐτόματος , εἰμί δέ θῆλυς καί ἄρσην , καί ἐκ συνδυάζω γίγνομαι τις αὐτός , ἀτελής μέντοι ὁ γίγνομαι · ὁ δέ αἰτία λέγω πρότερος ἐν ἕτερος . συμβαίνω δέ πολύς ἐπάλλαξις ὁ γένεσις . οὔτε γάρ ὁ δίπους πᾶς ζῳοτοκέω ( ὁ γάρ ὄρνις ᾠοτοκέω ) οὔτε ᾠοτοκέω πᾶς ( ὁ γάρ ἄνθρωπος ζῳοτοκέω ) , οὔτε ὁ τετράπους πᾶς ᾠοτοκέω ( ἵππος γάρ καί βοῦς καί ἄλλος μυρίος ζῳοτοκέω ) οὔτε ζῳοτοκέω πᾶς ( σαύρα γάρ καί κροκόδειλος καί ἄλλος πολύς ᾠοτοκέω ) . οὐδέ ἐν ὁ πούς ἔχω ἤ μή ἔχω διαφέρω · καί γάρ ἄπους ζῳοτοκέω , οἷος ὁ ἔχις καί ὁ σέλαχος , ὁ δέ ᾠοτοκέω , οἷος ὁ ὁ ἰχθῦς γένος καί ὁ ὁ ἄλλος ὄφις · καί ὁ πούς ἔχω καί ᾠοτοκέω πολύς καί ζῳοτοκέω , οἷος ὁ λέγω τετράπους . καί ἐν ἑαυτοῦ δέ ζῳοτοκέω καί πόδι ἔχω , οἷος ἄνθρωπος , καί ἄπους , οἷος φάλαινα καί δελφίς . οὗτος μέν οὖν οὐ εἰμί διαιρέω , οὐδέ αἴτιος ὁ διαφορά οὗτος οὐδείς ὁ πορευτικός ὄργανον , ἀλλά ζῳοτοκέω μέν ὁ τέλειος ὁ φύσις ὁ ζῷον καί μετέχω καθαρός ἀρχή · οὐδείς γάρ ζῳοτοκέω ἐν ἑαυτοῦ , μή δέχομαι ὁ πνεῦμα καί ἀναπνέω . τέλειος δέ ὁ θερμός ὁ φύσις καί ὑγρός καί μή γεώδης . ὁ δέ θερμότης ὁ φυσικός ὅρος ὁ πλεύμων , ὅσος ἔναιμος εἰμί · ὅλος μέν γάρ ὁ ἔχω πλεύμων ὁ μή ἔχω θερμός , οὗτος δέ αὐτός ὁ μή σομφός ἔχω μηδέ στιφρός μηδέ ὀλίγαιμος ἀλλά ἔναιμος καί μαλακός . ὥσπερ δέ ὁ μέν ζῷον τέλειος , ὁ δέ σκώληξ καί ὁ ᾠόν ἀτελής , οὗτος ὁ τέλειος ἐκ ὁ τέλειος γίγνομαι φύω . ὁ δέ θερμός μέν διά ὁ ἔχω πλεύμων , ξηρός δέ ὁ φύσις , ἤ ὁ ψυχρός μέν ὑγρός δέ , ὁ μέν ᾠοτοκέω τέλειος ᾠόν , ὁ δέ ᾠοτοκέω ζῳοτοκέω ἐν ἑαυτοῦ . ὁ μέν γάρ ὄρνις καί ὁ φολιδωτός διά μέν θερμότης τελεσιουργέω , διά δέ ξηρότης ᾠοτοκέω , ὁ δέ σέλαχος θερμός μέν ἥσσων οὗτος , ὑγρός δέ μάλα , ὥστε μετέχω ἀμφότερος · καί γάρ ᾠοτοκέω καί ζῳοτοκέω ἐν ἑαυτοῦ , ᾠοτοκέω μέν ὅτι ψυχρός , ζῳοτοκέω δέ ὅτι ὑγρός · ζωτικός γάρ ὁ ὑγρός , πόρρω δέ ὁ ἔμψυχος ὁ ξηρός . ἐπεί δέ οὔτε πτερωτός οὔτε φολιδωτός οὔτε λεπιδωτός εἰμί , ὅς σημεῖον ξηρός μάλα καί γεώδης φύσις , μαλακός ὁ ᾠόν γεννάω · ὥσπερ γάρ οὐδέ ἐν αὐτός , οὐδέ ἐν ὁ ᾠόν ἐπιπολάζω ὁ γεηρός . καί διά οὗτος εἰς ἑαυτοῦ ᾠοτοκέω · θύραζε γάρ ἄν ἔρχομαι διαφθείρω ὁ ᾠόν , οὐ ἔχω προβολή . ὁ δέ ψυχρός καί ξηρός μάλα ᾠοτοκέω μέν , ἀτελής δέ ὁ ᾠόν , καί σκληρόδερμος δέ διά ὁ γεηρός εἰμί καί ἀτελής προίημι , ἵνα σῴζω φυλακή ἔχω ὁ ὀστρακώδης . ὁ μέν οὖν ἰχθῦς λεπιδωτός εἰμί καί ὁ μαλακόστρακος γεηρός εἰμί σκληρόδερμος ὁ ᾠόν γεννάω . ὁ δέ μαλάκια , ὥσπερ αὐτός γλίσχρος ὁ ὁ σῶμα εἰμί φύσις , οὕτως σῴζω ἀτελής προίημι ὁ ᾠόν · προίημι γάρ γλισχρότης περί ὁ κύημα πολύς . ὁ δέ ἔντομος πᾶς σκωληκοτοκέω . εἰμί δέ ἅπας ἄναιμος ὁ ἔντομος , διό καί σκωληκοτοκέω θύραζε . ὁ δέ ἄναιμος οὐ πᾶς σκωληκοτοκέω ἁπλόω · ἐπαλλάσσω γάρ ἀλλήλων ὁ τε ἔντομος καί ὁ ἀτελής τίκτω ὁ ᾠόν , οἷος ὁ τε ἰχθῦς ὁ λεπιδωτός καί ὁ μαλακόστρακος καί ὁ μαλάκια . οὗτος μέν γάρ ὁ ᾠόν σκωληκώδης εἰμί ( αὔξησις γάρ λαμβάνω θύραζε ) , ἐκεῖνος δέ ὁ σκώληξ γίγνομαι προέρχομαι ᾠοειδής · ὅς δέ τρόπος , ἐν ὁ ὕστερον διορίζω . δέω δέ νοέω ὡς εὖ καί ἐφεξῆς ὁ γένεσις ἀποδίδωμι ὁ φύσις . ὁ μέν γάρ τέλειος καί θερμός ὁ ζῷον τέλειος ἀποδίδωμι ὁ τέκνον κατά ὁ ποιός ( κατά δέ ὁ ποσός ὅλος οὐδείς ὁ ζῷον · πᾶς γάρ γίγνομαι λαμβάνω αὔξησις ) , καί γεννάω δή οὗτος ζῷον ἐν ἑαυτοῦ εὐθύς . ὁ δέ δεύτερος ἐν ἑαυτοῦ μέν οὐ γεννάω τέλειος εὐθύς ( ζῳοτοκέω γάρ ᾠοτοκέω πρῶτος ) , θύραζε δέ ζῳοτοκέω ὁ δέ ζῷον μέν οὐ τέλειος γεννάω , ᾠόν δέ γεννάω , καί οὗτος τέλειος ὁ ᾠόν . ὁ δέ ἔτι οὗτος ψυχρός ἔχω ὁ φύσις ᾠόν μέν γεννάω οὐ τέλειος δέ ᾠόν , ἀλλά ἔξω τελειόω , καθά ὁ ὁ λεπιδωτός ἰχθῦς γένος καί ὁ μαλακόστρακος καί ὁ μαλάκια . ὁ δέ πέμπτος γένος καί ψυχρός οὐδέ ᾠοτοκέω ἐκ ἑαυτοῦ , ἀλλά καί ὁ τοιοῦτος ἔξω συμβαίνω πάθος αὐτός , ὥσπερ λέγω . ὁ γάρ ἔντομος σκωληκοτοκέω ὁ πρῶτος · προέρχομαι δέ ᾠώδης γίγνομαι ὁ σκώληξ ( ὁ γάρ χρυσαλλίς καλέω δύναμις ᾠόν ἔχω ) · εἶτα ἐκ οὗτος γίγνομαι ζῷον , ἐν ὁ τρίτος μεταβολή λαμβάνω ὁ ὁ γένεσις τέλος . ὁ μέν οὖν οὐ γίγνομαι ὁ ζῷον ἀπό σπέρμα , ὥσπερ λέγω καί πρότερος · ὁ δέ ἔναιμος πᾶς γίγνομαι ἀπό σπέρμα , ὅσος ἐκ συνδυασμός γίγνομαι , προίημι ὁ ἄρσην εἰς ὁ θῆλυς γονή , ὅς εἰσέρχομαι ὁ ζῷον συνίστημι καί λαμβάνω ὁ οἰκεῖος μορφή , ὁ μέν ἐν αὐτός ὁ ζῷον ὅσος ζῳοτοκέω , ὁ δέ ἐν ᾠόν καί σπέρμα καί τοιοῦτος ἄλλος ἀπόκρισις . περί ὅς εἰμί ἀπορία πολύς , πῶς ποτέ γίγνομαι ἐκ ὁ σπέρμα ὁ φυτόν ἤ ὁ ζῷον ὁστισοῦν . ἀνάγκη γάρ ὁ γίγνομαι καί ἐκ τις γίγνομαι καί ὑπό τις καί τις . ἐκ ὅς μέν οὖν εἰμί ὕλη , ὅς ἔνιοι μέν ζῷον ἔχω πρῶτος ἐν ἑαυτοῦ , λαμβάνω ἐκ ὁ θῆλυς , οἷος ὅσος μή ζωοτοκέω ἀλλά σκωληκοτοκέω ἤ ᾠοτοκέω , ὁ δέ ἐγώ χρις πρόσω ἐκ ὁ θῆλυς λαμβάνω διά ὁ θηλάζω , ὥσπερ ὅσος ζωοτοκέω μή μόνος ἐκτός ἀλλά καί ἐντός . ἐκ ποιέω , ἤ ἐν-ὑπάρχω τις ἐν ὁ γονή καί σπέρμα · καί οὗτος εἰμί ἤ μέρος τις ψυχή ἤ ψυχή ἤ ἔχω ἄν εἰμί ψυχή . ὁ μέν οὖν ἔξωθεν τις ποιέω ἕκαστος ἤ ὁ σπλάγχνον ἤ ὁ ἄλλος μέρος ἄλογος ἄν δοκέω · κινέω τε γάρ μή ἅπτω ἀδύνατος καί μή κινέω πάσχω τις ὑπό οὗτος . ἐν αὐτός ἄρα ὁ κύημα ἐν-ὑπάρχω τις , ἤ δή αὐτός μόριον ἤ χωρίζω . ὁ μέν οὖν ἄλλος τις εἰμί χωρίζω ἄλογος . γεννάω γάρ ὁ ζῷον πότερος φθείρω ἤ ἐμμένω ; ἀλλά οὐδείς τοιοῦτος φαίνω ἔνειμι ὅς οὐ μόριον ὁ ὅλος ἤ φυτόν ἤ ζῷον εἰμί . ἀλλά μήν καί ὁ φθείρω γε ποιέω εἴτε πᾶς ὁ μέρος εἴτε τις ἄτοπος · ὁ λοιπός γάρ τίς ποιέω ; εἰ γάρ ἐκεῖνος μέν ὁ καρδία , εἶτα φθείρω , οὗτος δέ ἕτερος , ὁ αὐτός λόγος ἤ πᾶς φθείρω ἤ πᾶς μένω . σῴζω ἄρα . αὐτός ἄρα μόριον εἰμί , ὅς εὐθύς ἐν-ὑπάρχω ἐν ὁ σπέρμα . εἰ δέ δή μή εἰμί ὁ ψυχή μηδείς ὅς μή ὁ σῶμα εἰμί ἐν τις μόριον , καί ἔμψυχος ἄν τις εἰμί μόριον εὐθύς . ὁ οὖν ἄλλος πῶς ; ἤ γάρ τοι ἅμα πᾶς γίγνομαι ὁ μόριον , οἷος καρδία πλεύμων ἧπαρ ὀφθαλμός καί ὁ ἄλλος ἕκαστος , ἤ ἐφεξῆς , ὥσπερ ἐν ὁ καλέω Ὀρφεύς ἔπος · ἐκεῖ γάρ ὅμοιος φημί γίγνομαι ὁ ζῷον ὁ ὁ δίκτυον πλοκή . ὅτι μέν οὖν οὐ ἅμα , καί ὁ αἴσθησις εἰμί φανερός · ὁ μέν γάρ φαίνω ἔνειμι ἤδη ὁ μόριον , ὁ δέ οὐ . ὅτι δέ οὐ διά μικρότης οὐ φαίνω , δῆλος · μέγας γάρ ὁ μέγεθος εἰμί ὁ πνεύμων ὁ καρδία ὕστερον φαίνω ὁ καρδία ἐν ὁ ἐκ ἀρχή γένεσις . ἐπεί δέ ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερον , πότερος ἕτερος ποιέω ἕτερος , καί εἰμί διά ὁ ἔχω , ἤ μάλα μετά ὅδε γίγνομαι ὅδε ; λέγω δέ οἷος οὐ ὁ καρδία γίγνομαι ποιέω ὁ ἧπαρ , οὗτος δέ ἕτερος τις , ἀλλά ὅδε μετά ὅδε , ὥσπερ μετά ὁ παῖς ἀνήρ γίγνομαι , ἀλλά οὐ ὑπό ἐκεῖνος . λόγος δέ οὗτος , ὅτι ὑπό ὁ ἐντελέχεια εἰμί ὁ δύναμις εἰμί γίγνομαι ἐν ὁ φύσις ἤ τέχνη γίγνομαι , ὥστε δέω ἄν ὁ εἶδος καί ὁ μορφή ἐν ἐκεῖνος εἰμί , οἷος ἐν ὁ καρδία ὁ ὁ ἧπαρ . καί ἄλλος δέ ἄτοπος καί πλασματίας ὁ λόγος . ἀλλά μήν καί ὁ ἐν ὁ σπέρμα εὐθύς ἐνυπάρχω τις μόριον ὁ ζῷον ἤ φυτόν γίγνομαι , εἰμί δύναμαι ποιέω ἄλλος εἴτε μή , ἀδύνατος , εἰ πᾶς ἐκ σπέρμα καί γονή γίγνομαι . δῆλος γάρ ὅτι ὑπό ὁ ὁ σπέρμα ποιέω γίγνομαι , εἴπερ εὐθύς ἐν-ὑπάρχω . ἀλλά σπέρμα δέω γίγνομαι πρότερος , καί οὗτος ἔργον ὁ γεννάω . οὐδείς ἄρα οἷος τε μόριον ὑπάρχω . οὐ ἄρα ἔχω ὁ ποιέω ὁ μόριον ἐν ἑαυτοῦ . ἀλλά μήν οὐδέ ἔξω · ἀνάγκη δέ οὗτος εἰμί ἕτερος , πειράω δή οὗτος λύω · ἴσως γάρ τις ὁ λέγω εἰμί οὐ ἁπλόος , οἷος πῶς ποτέ ὑπό ὁ ἔξω οὐ ἐνδέχομαι γίγνομαι . εἰμί μέν γάρ ὡς ἐνδέχομαι , εἰμί δέ ὡς οὐ . ὁ μέν οὖν ὁ σπέρμα λέγω ἤ ἀπό ὅς ὁ σπέρμα οὐδείς διαφέρω ᾗ ἔχω ὁ κίνησις ἐν ἑαυτοῦ , ὅς ἐκεῖνος κινέω . ἐνδέχομαι δέ ὅδε μέν ὅδε κινέω , ὅδε δέ ὅδε , καί εἰμί οἷος ὁ αὐτόματος ὁ θαῦμα . ἔχω γάρ πως ὑπάρχω δύναμις ὁ μόριον ἠρεμέω · ὅς ὁ πρῶτος ὅταν τις κινέω ὁ ἔξωθεν , εὐθύς ὁ ἔχω γίγνομαι ἐνέργεια . ὥσπερ οὖν ἐν ὁ αὐτόματος , τρόπος μέν τις ἐκεῖνος κινέω οὐ ἅπτω νῦν οὐδείς , ἅπτω μέντοι · ὅμοιος δέ καί ἀπό ὅς ὁ σπέρμα ἤ ὁ ποιέω ὁ σπέρμα , ἅπτω μέν τις , οὐ ἅπτω δέ ἔτι · τρόπος δέ τις ὁ ἔνειμι κίνησις , ὥσπερ ὁ οἰκοδόμησις ὁ οἰκία . ὅτι μέν οὖν εἰμί τις ὅς ποιέω , οὐ οὕτως δέ ὡς ὅδε τις , οὐδέ ἐν-ὑπάρχω ὡς τελέω ὁ πρῶτος , δῆλος · πῶς δέ ποτέ ἕκαστος γίγνομαι , ἐντεῦθεν δέω λαμβάνω , ἀρχή ποιέω πρῶτος μέν ὅτι ὅσος φύσις γίγνομαι ἤ τέχνη , ὑπό ἐνέργεια εἰμί γίγνομαι ἐκ ὁ δύναμις τοιοῦτος . ὁ μέν οὖν σπέρμα τοιοῦτος , καί ἔχω κίνησις καί ἀρχή τοιοῦτος , ὥστε παύω ὁ κίνησις γίγνομαι ἕκαστος ὁ μόριον καί ἔμψυχος . οὐ γάρ εἰμί πρόσωπον μή ἔχω ψυχή , οὐδέ σάρξ , ἀλλά φθείρω ὁμώνυμος λέγω ὁ μέν εἰμί πρόσωπον ὁ δέ σάρξ , ὥσπερ ἄν εἰ γίγνομαι λίθινος ἤ ξύλινος . ἅμα δέ ὁ ὁμοιομερής γίγνομαι καί ὁ ὀργανικός · καί ὥσπερ οὐδέ ἄν πέλεκυς οὐδέ ἄλλος ὄργανον φημί ἄν ποιέω ὁ πῦρ μόνος , οὕτως οὐδέ πούς οὐδέ χείρ . ὁ αὐτός δέ τρόπος οὐδέ σάρξ · καί γάρ οὗτος ἔργον τις εἰμί . σκληρός μέν οὖν καί μαλακός καί γλίσχρος καί κραῦρος , καί ὅσος ἄλλος πάθος ὑπάρχω ὁ ἔμψυχος μόριον , θερμότης καί ψυχρότης ποιέω ἄν , ὁ δέ λόγος ὅς ἤδη ὁ μέν σάρξ ὁ δέ ὀστέον , οὐκέτι , ἀλλά ὁ κίνησις ὁ ἀπό ὁ γεννάω ὁ ἐντελέχεια εἰμί ὅς εἰμί δύναμις ὁ ἐκ ὅς γίγνομαι , ὥσπερ καί ἐπί ὁ γίγνομαι κατά τέχνη . σκληρός μέν γάρ καί μαλακός ὁ σίδηρος ποιέω ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός , ἀλλά ξίφος ὁ κίνησις ὁ ὁ ὄργανον ἔχω λόγος ὁ ὁ τέχνη . ὁ γάρ τέχνη ἀρχή καί εἶδος ὁ γίγνομαι , ἀλλά ἐν ἑτέριος · ὁ δέ ὁ φύσις κίνησις ἐν αὐτός ἀπό ἕτερος εἰμί φύσις ὁ ἔχω ὁ εἶδος ἐνέργεια . πότερος δέ ἔχω ψυχή ὁ σπέρμα ἤ οὐ ; ὁ αὐτός λόγος καί περί ὁ μόριον · οὔτε γάρ ψυχή ἐν ἄλλιος οὐδείς εἰμί πλήν ἐν ἐκεῖνος ὅς γε εἰμί , οὔτε μόριον εἰμί μή μετέχω ἀλλά ἤ ὁμώνυμος , ὥσπερ θνῄσκω ὀφθαλμός . δῆλος οὖν ὅτι καί ἔχω καί εἰμί δύναμις . ἐγγύς δέ καί πρόσω αὐτός ἑαυτοῦ ἐνδέχομαι εἰμί δύναμις , ὥσπερ ὁ καθεύδω γεωμέτρης ὁ ἐγείρω πρόσω , καί οὗτος ὁ θεωρέω . οὗτος μέν οὖν οὐδείς μόριον αἴτιος ὁ γένεσις , ἀλλά ὁ πρῶτος κινέω ἔξωθεν . οὐδείς γάρ αὐτός ἑαυτοῦ Γεννιά · ὅταν δέ γίγνομαι , αὐξάνω ἤδη αὐτός ἑαυτοῦ . διόπερ πρῶτος τις γίγνομαι , καί οὐ ἅμα πᾶς . οὗτος δέ γίγνομαι ἀνάγκη πρῶτος , ὅς αὔξησις ἀρχή ἔχω · εἴτε γάρ φυτόν εἴτε ζῷον , ὅμοιος οὗτος πᾶς ὑπάρχω ὁ θρεπτικός . οὗτος δέ εἰμί ὁ γεννητικός ἕτερος οἷος αὐτός · οὗτος γάρ πᾶς φύσις τέλειος ἔργον καί ζῷον καί φυτόν . ἀνάγκη δέ διά ὅδε , ὅτι ὅταν τις γίγνομαι , αὐξάνω ἀνάγκη . γεννάω μέν τοίνυν ὁ συνώνυμος , οἷος ἄνθρωπος ἄνθρωπος , αὐξάνω δέ διά ἑαυτοῦ . αὐτός ἄρα τις εἰμί αὐξάνω . εἰ δή εἷς τις καί οὗτος πρῶτος , οὗτος ἀνάγκη γίγνομαι πρῶτος . ὥστε εἰ ὁ καρδία πρῶτος ἐν τις ζῷον γίγνομαι , ἐν δέ ὁ μή ἔχω καρδία ὁ ταύτῃ ἀνάλογος , ἐκ οὗτος ἄν εἰμί ὁ ἀρχή ὁ ἔχω , ὁ δέ ἄλλος ἐκ ὁ ἀνάλογος . τίς μέν οὖν εἰμί αἴτιος ὡς ἀρχή ὁ περί ἕκαστος γένεσις , κινέω πρῶτος καί δημιουργέω , λέγω πρός ὁ διαπορέω πρότερος ·