aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-animalium 3.9
Περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων ζῴων τῆς γενέσεως εἴρηται , καὶ πεζῶν καὶ πτηνῶν καὶ πλωτῶν . περὶ δὲ τῶν ἐντόμων καὶ τῶν ὀστρακοδέρμων λεκτέον κατὰ τὴν ὑφηγημένην μέθοδον . εἴπωμεν δὲ πρῶτον περὶ τῶν ἐντόμων . ὅτι μὲν οὖν τὰ μὲν ἐξ ὀχείας γίνεται τῶν τοιούτων τὰ δ᾽ αὐτόματα , πρότερον ἐλέχθη , πρὸς δὲ τούτοις ὅτι σκωληκοτοκεῖ καὶ διὰ τίν᾽ αἰτίαν σκωληκοτοκεῖ . σχεδὸν γὰρ ἔοικε πάντα τρόπον τινὰ σκωληκοτοκεῖν πρῶτον · τὸ γὰρ ἀτελέστατον κύημα τοιοῦτόν ἐστιν . ἐν πᾶσι δὲ καὶ τοῖς ζῳοτοκοῦσι καὶ τοῖς ᾠοτοκοῦσι τέλειον ᾠὸν τὸ κύημα τὸ πρῶτον ἀδιόριστον ὂν λαμβάνει τὴν αὔξησιν · τοιαύτη δ᾽ ἐστὶν ἡ τοῦ σκώληκος φύσις . μετὰ δὲ τοῦτο τὰ μὲν ᾠοτοκεῖ τὸ κύημα τέλειον , τὰ δ᾽ ἀτελές , ἔξ δὲ γίγνεται τέλειον , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἰχθύων εἴρηται πολάκις . τὰ δ᾽ ἐν αὑτοῖς ζῳοτοκοῦντα τρόπον τινὰ μετὰ τὸ σύστημα τὸ ἐξ ἀρχῆς ᾠοειδὲς γίνεται · περιέχεται γὰρ τὸ ὑγρὸν ὑμένι λεπτῷ , καθάπερ ἂν εἴ τις ἀφέλοι τὸ τῶν ᾠῶν ὄστρακον · διὸ καὶ καλοῦσι τὰς τότε γιγνομένας τῶν κυημάτων φθορὰς ἐκρύσεις . τὰ δ᾽ ἔντομα καὶ γεννᾷ τὰ γεννῶντα σκώληκας , καὶ τὰ γιγνόμενα μὴ δι᾽ ὀχείας ἀλλ᾽ αὐτόματα ἐκ τοιαύτης γίγνεται πρῶτον συστάσεως . δεῖ γὰρ καὶ τὰς κάμπας εἶδος τιθέναι σκώληκος , καὶ τὰ τῶν ἀραχνίων . καίτοι δόξειεν ἂν ᾠοῖς ἐοικέναι διὰ τὴν τοῦ σχήματος περιφέρειαν καὶ τούτων ἔνια καὶ πολλὰ τῶν ἄλλων · ἀλλ᾽ οὐ τῷ σχήματι λεκτέον οὐδὲ τῇ μαλακότητι καὶ σκληρότητι καὶ γὰρ σκληρὰ τὰ κυήματα γίγνεται ἐνίων ) ἀλλὰ τῷ ὅλον μεταβάλλειν καὶ μὴ ἐκ μορίου τινὸς γίνεσθαι τὸ ζῷον . προελθόντα δὲ πάντα τὰ σκωληκώδη καὶ τοῦ μεγέθους λαβόντα τέλος οἷον ᾠὸν γίγνεται · σκληρύνεταί τε γὰρ περὶ αὐτὰ τὸ κέλυφος , καὶ ἀκινητίζουσι κατὰ τοῦτον τὸν καιρόν . δῆλον δὲ τοῦτο ἐν τοῖς σκώληξι τοῖς τῶν μελίττῶν καὶ σφηκῶν καὶ ταῖς κάμπαις . τούτου δ᾽ αἴτιον ὅτι ἡ φύσις ὡσπερανεὶ πρὸ ὥρας ᾠοτοκεῖ διὰ τὴν ἀτέλειαν τὴν αὑτῆς , ὡς ὄντος τοῦ σκώληκος ἔτι ἐν αὐξήσει ᾠοῦ μαλακοῦ . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων συμβαίνει πάντων τῶν μὴ ἐξ ὀχείας γιγνομένων ἐν ἐρίοις ἤ τισιν ἄλλοις τοιούτοις , καὶ τῶν ἐν τοῖς ὕδασιν . πάντα γὰρ μετὰ τὴν τοῦ σκώληκος φύσιν ἀκινητίσαντα , καὶ τοῦ κελύφους περιξηρανθέντος , μετὰ ταῦτα τούτου ῥαγέντος ἐξέρχεται καθάπερ ἐξ ᾠοῦ ζῷον ἐπιτελεσθὲν ἐπὶ τῆς τρίτης γενέσεως , ὧν τὰ πλεῖστα πτερωτὰ τῶν πεζῶν ἐστίν . κατὰ λόγον δὲ συμβαίνει καὶ τὸ θαυμασθὲν ἂν δικαίως ὑπὸ πολλῶν . αἵ τε γὰρ κάμπαι λαμβάνουσαι τὸ πρῶτον τροφὴν μετὰ ταῦτα οὐκέτι λαμβάνουσιν , ἀλλ᾽ ἀκινητίζουσιν αἱ καλούμεναι ὑπό τινων χρυσαλλίδες , καὶ τῶν σφηκῶν οἱ σκώληκες καὶ τῶν μελιττῶν . μετὰ ταῦτα αἱ καλούμεναι νύμφαι γίνονται , καὶ τοιοῦτον οὐδὲν ἔχουσιν · καὶ γὰρ ἡ τῶν ᾠῶν φύσις ὅταν λάβῃ τέλος , ἀναυξής ἐστι , τὸ δὲ πρῶτον αὐξάνεται καὶ λαμβάνει τροφήν , ἕως ἂν διορισθῇ καὶ γένηται τέλειον ᾠόν . τῶν δὲ σκωλήκων οἱ μὲν ἔχουσιν ἐν ἑαυτοῖς τὸ τοιοῦτον ὅθεν τρεφομένοις ἐπιγίγνεται τοιοῦτον περίττωμα , οἷ τε τῶν μελιττῶν καὶ σφηκῶν · οἱ δὲ λαμβάνουσι θύραθεν , ὥσπερ αἵ τε κάμπαι καὶ τῶν ἄλλων τινὲς σκωλήκων . διότι μὲν οὖν τριγενῆ τε γίγνεται τὰ τοιαῦτα , καὶ δι᾽ ἣν αἰτίαν ἐκ κινουμένων ἀκινητίζει πάλιν , εἴρηται γίγνεται δὲ τὰ μὲν ἐξ ὀχείας αὐτῶν , καθάπερ οἵ τε ὄρνιθες καὶ τὰ ζῳοτόκα καὶ τῶν ἰχθύων οἱ πλεῖστοι , τὰ δ᾽ αὐτόματα , καθάπερ ἔνια τῶν φυομένων .
Lemmas: περί μέν οὖν ὁ ἄλλος ζῷον ὁ γένεσις λέγω , καί πεζός καί πτηνός καί πλωτός . περί δέ ὁ ἔντομος καί ὁ ὀστρακόδερμος λεκτέος κατά ὁ ὑφηγέομαι μέθοδος . λέγω δέ πρῶτος περί ὁ ἔντομος . ὅτι μέν οὖν ὁ μέν ἐκ ὀχεία γίγνομαι ὁ τοιοῦτος ὁ δέ αὐτόματος , πρότερος λέγω , πρός δέ οὗτος ὅτι σκωληκοτοκέω καί διά τίς αἰτία σκωληκοτοκέω . σχεδόν γάρ ἔοικα πᾶς τρόπος τις σκωληκοτοκέω πρῶτος · ὁ γάρ ἀτελής κύημα τοιοῦτος εἰμί . ἐν πᾶς δέ καί ὁ ζωοτοκέω καί ὁ ᾠοτοκέω τέλειος ᾠόν ὁ κύημα ὁ πρῶτος ἀδιόριστος εἰμί λαμβάνω ὁ αὔξησις · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ὁ σκώληξ φύσις . μετά δέ οὗτος ὁ μέν ᾠοτοκέω ὁ κύημα τέλειος , ὁ δέ ἀτελής , ἐκ δέ γίγνομαι τέλειος , καθά ἐπί ὁ ἰχθῦς λέγω Πολάκις . ὁ δέ ἐν ἑαυτοῦ ζωοτοκέω τρόπος τις μετά ὁ σύστημα ὁ ἐκ ἀρχή ᾠοειδής γίγνομαι · περιέχω γάρ ὁ ὑγρός ὑμήν λεπτός , καθά ἄν εἰ τις ἀφαιρέω ὁ ὁ ᾠόν ὄστρακον · διό καί καλέω ὁ τότε γίγνομαι ὁ κύημα φθορά ἔκρυσις . ὁ δέ ἔντομος καί γεννάω ὁ γεννάω σκώληξ , καί ὁ γίγνομαι μή διά ὀχεία ἀλλά αὐτόματος ἐκ τοιοῦτος γίγνομαι πρῶτος σύστασις . δέω γάρ καί ὁ κάμπη εἶδος τίθημι σκώληξ , καί ὁ ὁ ἀράχνιον . καίτοι δοκέω ἄν ᾠόν ἔοικα διά ὁ ὁ σχῆμα περιφέρεια καί οὗτος ἔνιοι καί πολύς ὁ ἄλλος · ἀλλά οὐ ὁ σχῆμα λεκτέος οὐδέ ὁ μαλακότης καί σκληρότης καί γάρ σκληρός ὁ κύημα γίγνομαι ἔνιοι ) ἀλλά ὁ ὅλος μεταβάλλω καί μή ἐκ μόριον τις γίγνομαι ὁ ζῷον . προέρχομαι δέ πᾶς ὁ σκωληκώδης καί ὁ μέγεθος λαμβάνω τέλος οἷος ᾠόν γίγνομαι · σκληρύνω τε γάρ περί αὐτός ὁ κέλυφος , καί ἀκινητίζω κατά οὗτος ὁ καιρός . δῆλος δέ οὗτος ἐν ὁ σκώληξ ὁ ὁ μέλισσα καί σφήξ καί ὁ κάμπη . οὗτος δέ αἴτιος ὅτι ὁ φύσις ὥσπερ πρό ὥρα ᾠοτοκέω διά ὁ ἀτέλεια ὁ ἑαυτοῦ , ὡς εἰμί ὁ σκώληξ ἔτι ἐν αὔξησις ᾠόν μαλακός . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ἐπί ὁ ἄλλος συμβαίνω πᾶς ὁ μή ἐκ ὀχεία γίγνομαι ἐν ἔριον ἤ τις ἄλλος τοιοῦτος , καί ὁ ἐν ὁ ὕδωρ . πᾶς γάρ μετά ὁ ὁ σκώληξ φύσις ἀκινητίζω , καί ὁ κέλυφος περιξηραίνω , μετά οὗτος οὗτος ῥήγνυμι ἐξέρχομαι καθά ἐκ ᾠόν ζῷον ἐπιτελέω ἐπί ὁ τρίτος γένεσις , ὅς ὁ πολύς πτερωτός ὁ πεζός εἰμί . κατά λόγος δέ συμβαίνω καί ὁ θαυμάζω ἄν δίκαιος ὑπό πολύς . ὁ τε γάρ κάμπη λαμβάνω ὁ πρῶτος τροφή μετά οὗτος οὐκέτι λαμβάνω , ἀλλά ἀκινητίζω ὁ καλέω ὑπό τις χρυσαλλίς , καί ὁ σφήξ ὁ σκώληξ καί ὁ μέλισσα . μετά οὗτος ὁ καλέω νύμφη γίγνομαι , καί τοιοῦτος οὐδείς ἔχω · καί γάρ ὁ ὁ ᾠόν φύσις ὅταν λαμβάνω τέλος , ἀναυξής εἰμί , ὁ δέ πρῶτος αὐξάνω καί λαμβάνω τροφή , ἕως ἄν διορίζω καί γίγνομαι τέλειος ᾠόν . ὁ δέ σκώληξ ὁ μέν ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ τοιοῦτος ὅθεν τρέφω ἐπιγίγνομαι τοιοῦτος περίσσωμα , ὁ τε ὁ μέλισσα καί σφήξ · ὁ δέ λαμβάνω θύραθεν , ὥσπερ ὁ τε κάμπη καί ὁ ἄλλος τις σκώληξ . διότι μέν οὖν τριγενής τε γίγνομαι ὁ τοιοῦτος , καί διά ὅς αἰτία ἐκ κινέω ἀκινητίζω πάλιν , λέγω γίγνομαι δέ ὁ μέν ἐκ ὀχεία αὐτός , καθά ὁ τε ὄρνις καί ὁ ζῳοτόκος καί ὁ ἰχθῦς ὁ πολύς , ὁ δέ αὐτόματος , καθά ἔνιοι ὁ φύω .