aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-generatione-animalium 4.2
Διὰ τίνα μὲν οὖν αἰτίαν γίνεται τὸ μὲν θῆλυ τὸ δ’ ἄρρεν , εἴρηται . τεκμήρια δὲ τὰ συμβαίνοντα τοῖς εἰρημένοις . τά τε γὰρ νέα θηλυτόκα μᾶλλον τῶν ἀκμαζόντων , καὶ γηράσκοντα μᾶλλον · τοῖς μὲν γὰρ οὔπω τέλειον τὸ θερμόν , τοῖς δ’ ἀπολείπει . καὶ τὰ μὲν ὑγρότερα τῶν σωμάτων καὶ γυναικικώτερα θηλυγόνα μᾶλλον , καὶ τὰ σπέρματα τὰ ὑγρὰ τῶν συνεστηκότων · πάντα γὰρ ταῦτα γίνεται δι’ ἔνδειαν θερμότητος φυσικῆς . καὶ τὸ βορείοις ἀρρενοτοκεῖν μᾶλλον ἢ νοτίοις · ὥστε καὶ περιττωματικώτερα . τὸ δὲ πλεῖον περίττωμα δυσπεπτότερον · διὸ τοῖς μὲν ἄρρεσιν ὑγρότερον τὸ σπέρμα , ταῖς δὲ γυναιξὶν ἡ τῶν καταμηνίων ἔκκρισις . καὶ τὸ γίνεσθαι δὲ τὰ καταμήνια τὰ κατὰ φύσιν φθινόντων τῶν μηνῶν μᾶλλον διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν συμβαίνει . ψυχρότερος γὰρ ὁ χρόνος οὗτος τοῦ μηνὸς καὶ ὑγρότερος διὰ τὴν φθίσιν καὶ τὴν ἀπόλειψιν τῆς σελήνης · ὁ μὲν γὰρ ἥλιος ἐν ὅλῳ τῷ ἐνιαυτῷ ποιεῖ χειμῶνα καὶ θέρος , ἡ δὲ σελήνη ἐν τῷ μηνί . τοῦτο δ’ οὐ διὰ τὰς τροπάς , ἀλλὰ τὸ μὲν αὐξανομένου συμβαίνει τοῦ φωτός , τὸ δὲ φθίνοντος . φασὶ δὲ καὶ οἱ νομεῖς διαφέρειν πρὸς θηλυγονίαν καὶ ἀρρενογονίαν οὐ μόνον ἐὰν συμβαίνῃ τὴν ὀχείαν γίνεσθαι βορείοις ἢ νοτίοις , ἀλλὰ κἂν ὀχευόμενα βλέπῃ πρὸς νότον ἢ βορέαν · οὕτω μικρὰν ἐνίοτε ῥοπὴν αἰτίαν γίνεσθαι τῆς ψυχρότητος καὶ θερμότητος , ταῦτα δὲ τῆς γενέσεως . διέστηκε μὲν οὖν ὅλως πρὸς ἄλληλα τό τε θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν πρὸς τὴν ἀρρενογονίαν καὶ θηλυγονίαν διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ δεῖ συμμετρίας πρὸς ἄλληλα · πάντα γὰρ τὰ γινόμενα κατὰ τέχνην ἢ φύσιν λόγῳ τινί ἐστιν . τὸ δὲ θερμὸν λίαν μὲν κρατοῦν ξηραίνει τὰ ὑγρά , πολὺ δὲ ἐλλεῖπον οὐ συνίστησιν , ἀλλὰ δεῖ πρὸς τὸ δημιουργούμενον ἔχειν τὸν τοῦ μέσου λόγον . εἰ δὲ μή , καθάπερ ἐν τοῖς ἑψομένοις προσκάει μὲν τὸ πλεῖον πῦρ , οὐχ ἕψει δὲ τὸ ἔλαττον , ἀμφοτέρως δὲ συμβαίνει μὴ τελειοῦσθαι τὸ γινόμενον , οὕτω καὶ ἐν τῇ τοῦ ἄρρενος μίζει καὶ τοῦ θήλεος δεῖ τῆς συμμετρίας . καὶ διὰ τοῦτο πολλοῖς καὶ πολλαῖς συμβαίνει μετ’ ἀλλήλων μὲν μὴ γεννᾶν , διαζευχθεῖσι δὲ γεννᾶν , καὶ ὁτὲ μὲν νέοις ὁτὲ δὲ πρεσβυτέροις οὖσι ταύτας γίνεσθαι τὰς ὑπεναντιώσεις , ὁμοίως περί τε γένεσιν καὶ ἀγονίαν καὶ ἀρρενογονίαν καὶ θηλυγονίαν . διαφέρει δὲ καὶ χώρα χώρας εἰς ταῦτα καὶ ὕδωρ ὕδατος διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας . ποιὰ γάρ τις ἡ τροφὴ γίνεται μάλιστα , καὶ τοῦ σώματος ἡ διάθεσις , διά τε τὴν κρᾶσιν τοῦ περιεστῶτος ἀέρος καὶ τῶν εἰσιόντων , μάλιστα δὲ διὰ τὴν τοῦ ὕδατος τραφήν · τοῦτο γὰρ πλεῖστον εἰσφέρονται , καὶ ἐν πᾶσίν ἐστὶ τροφὴ τοῦτο , καὶ ἐν τοῖς ξηροῖς . διὸ καὶ τὰ ἀτέραμνα ὕδατα καὶ ψυχρὰ τὰ μὲν ἀτεκνίαν ποιεῖ τὰ δὲ θηλυτοκίαν .
Lemmas: διά τίς μέν οὖν αἰτία γίγνομαι ὁ μέν θῆλυς ὁ δέ ἄρσην , λέγω . τεκμήριον δέ ὁ συμβαίνω ὁ λέγω . ὁ τε γάρ νέος θηλυτόκος μάλα ὁ ἀκμάζω , καί γηράσκω μάλα · ὁ μέν γάρ οὔπω τέλειος ὁ θερμός , ὁ δέ ἀπολείπω . καί ὁ μέν ὑγρός ὁ σῶμα καί γυναικικός θηλυγόνος μάλα , καί ὁ σπέρμα ὁ ὑγρός ὁ συνίστημι · πᾶς γάρ οὗτος γίγνομαι διά ἔνδεια θερμότης φυσικός . καί ὁ βόρειος ἀρρενοτοκέω μάλα ἤ νότιος · ὥστε καί περισσωματικός . ὁ δέ πολύς περίσσωμα δύσπεπτος · διό ὁ μέν ἄρσην ὑγρός ὁ σπέρμα , ὁ δέ γυνή ὁ ὁ καταμήνιος ἔκκρισις . καί ὁ γίγνομαι δέ ὁ καταμήνιος ὁ κατά φύσις φθίω ὁ μείς μάλα διά ὁ αὐτός αἰτία συμβαίνω . ψυχρός γάρ ὁ χρόνος οὗτος ὁ μείς καί ὑγρός διά ὁ φθίσις καί ὁ ἀπόλειψις ὁ σελήνη · ὁ μέν γάρ ἥλιος ἐν ὅλος ὁ ἐνιαυτός ποιέω χειμών καί θέρος , ὁ δέ σελήνη ἐν ὁ μείς . οὗτος δέ οὐ διά ὁ τροπή , ἀλλά ὁ μέν αὐξάνω συμβαίνω ὁ φώς , ὁ δέ φθίω . φημί δέ καί ὁ νομεύς διαφέρω πρός θηλυγονία καί ἀρρενογονία οὐ μόνος ἐάν συμβαίνω ὁ ὀχεία γίγνομαι βόρειος ἤ νότιος , ἀλλά ἐάν ὀχεύω βλέπω πρός νότος ἤ βορέας · οὕτως μικρός ἐνίοτε ῥοπή αἰτία γίγνομαι ὁ ψυχρότης καί θερμότης , οὗτος δέ ὁ γένεσις . διΐστημι μέν οὖν ὅλος πρός ἀλλήλων ὁ τε θῆλυς καί ὁ ἄρσην πρός ὁ ἀρρενογονία καί θηλυγονία διά ὁ λέγω αἰτία , οὐ μήν ἀλλά καί δέω συμμετρία πρός ἀλλήλων · πᾶς γάρ ὁ γίγνομαι κατά τέχνη ἤ φύσις λόγος τις εἰμί . ὁ δέ θερμός λίαν μέν κρατέω ξηραίνω ὁ ὑγρός , πολύς δέ ἐλλείπω οὐ συνίστημι , ἀλλά δέω πρός ὁ δημιουργέω ἔχω ὁ ὁ μέσος λόγος . εἰ δέ μή , καθά ἐν ὁ ἕψω προσκαίω μέν ὁ πολύς πῦρ , οὐ ἕψω δέ ὁ ἐλαχύς , ἀμφοτέρως δέ συμβαίνω μή τελειόω ὁ γίγνομαι , οὕτως καί ἐν ὁ ὁ ἄρσην μίζει καί ὁ θῆλυς δέω ὁ συμμετρία . καί διά οὗτος πολύς καί πολύς συμβαίνω μετά ἀλλήλων μέν μή γεννάω , διαζεύγνυμαι δέ γεννάω , καί ὅτε μέν νέος ὅτε δέ πρέσβυς εἰμί οὗτος γίγνομαι ὁ ὑπεναντίωσις , ὅμοιος περί τε γένεσις καί ἀγονία καί ἀρρενογονία καί θηλυγονία . διαφέρω δέ καί χώρα χώρα εἰς οὗτος καί ὕδωρ ὕδωρ διά ὁ αὐτός αἰτία . ποιός γάρ τις ὁ τροφή γίγνομαι μάλα , καί ὁ σῶμα ὁ διάθεσις , διά τε ὁ κρᾶσις ὁ περιίστημι ἀήρ καί ὁ εἰσέρχομαι , μάλα δέ διά ὁ ὁ ὕδωρ τρέφω · οὗτος γάρ πολύς εἰσφέρω , καί ἐν πᾶς εἰμί τροφή οὗτος , καί ἐν ὁ ξηρός . διό καί ὁ ἀτέραμνος ὕδωρ καί ψυχρός ὁ μέν ἀτεκνία ποιέω ὁ δέ θηλυτοκία .