aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-caelo 2.6
6 Περὶ δὲ τῆς κινήσεως αὐτοῦ , ὅτι ὁμαλής ἐστι καὶ οὐκ ἀνώμαλος , ἐφεξῆς ἂν εἴη τῶν εἰρημένων διελθεῖν . λέγω δὲ τοῦτο περὶ τοῦ πρώτου οὐρανοῦ καὶ περὶ τῆς πρώτης φορὰς · ἐν γὰρ τοῖς ὑποκάτω πλείους ἤδη αἱ φοραὶ συνεληλύθασιν εἰς ἕν . εἰ γὰρ ἀνωμάλως κινήσεται , δῆλον ὅτι ἐπίτασις ἔσται καὶ ἀκμὴ καὶ ἄνεσις τῆς φορὰς · ἅπασα γὰρ ἡ ἀνώμαλος φορὰ καὶ ἄνεσιν ἔχει καὶ ἐπίτασιν καὶ ἀκμήν . ἀκμὴ δʼ ἐστὶν ἢ ὅθεν φέρεται ἢ οἱ ἢ ἀνὰ μέσον , οἷον ἴσως τοῖς μὲν κατὰ φύσιν οἷ φέρονται , τοῖς δὲ παρὰ φύσιν ὅθεν , τοῖς δὲ ῥιπτουμένοις ἀνὰ μέσον . τῆς δὲ κύκλῳ φορᾶς οὐκ ἔστιν οὔτε ὅθεν οὕτε οἱ οὕτε μέσον · οὔτε γὰρ ἀρχὴ οὔτε πέρας οὔτε μέσον ἐστὶν αὐτῆς ἀπλῶς · τῷ τε γὰρ χρόνῳ ἀΐδιος καὶ τῷ μήκει συνηγμένη καὶ ἄκλαστος · ὥστʼ εἰ μή ἐστιν ἀκμὴ αὐτοῦ τῆς φορὰς , οὐδʼ ἂν ἀνωμαλία εἴη · ἡ γὰρ ἀνωμαλία γίγνεται διὰ τὴν ἄνεσιν καὶ ἐπίτασιν , ἔτι δʼ ἐπεὶ πᾶν τὸ κινούμενον ὑπό τινος κινεῖται , ἀνάγκη τὴν ἀνωμαλίαν γίγνεσθαι τῆς κινήσεως ἢ διὰ τὸ κινοῦν ἢ διὰ τὸ κινούμενον ἢ διʼ ἄμφω · εἴτε γὰρ τὸ κινοῦν μὴ τῇ αὐτῇ δυνάμει κινοῖ , εἴτε τὸ κινούμενον ἀλλοιοῖτο καὶ μὴ διαμένοι τὸ αὐτό , εἴτε ἄμφω μεταβάλλοι , οὐθὲν κωλύει ἀνωμάλως κινεῖσθαι τὸ κινούμενον . οὐθὲν δὲ τούτων δυνατὸν περὶ τὸν οὐρανὸν γενέσθαι · τὸ μὲν γὰρ κινούμενον δέδεικται ὅτι πρῶτον καὶ ἁπλοῦν καὶ ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον καὶ ὅλως ἀμετάβλητον , τὸ δὲ κινοῦν πολύ μᾶλλον εὔλογον εἶναι τοιοῦτον · τὸ γὰρ πρῶτον τοῦ πρώτου καὶ τὸ ἀπλοῦν τοῦ ἁπλοῦ καὶ τὸ ἄφθαρτον καὶ ἀγένητον τοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀγενήτου κινητικόν . ἐπεὶ οὖν τὸ κινούμενον οὐ μεταβάλλει σῶμα ὄν , οὐδʼ ἂν τὸ κινοῦν μεταβάλλοι ἀσώματον ὄν . ὥστε καὶ τὴν φορὰν ἀδύνατον ἀνώμαλον εἶναι . καὶ γὰρ εἰ γίνεται ἀνώμαλος , ἤτοι ὅλη μεταβάλλει καὶ ὁτὲ μὲν γίνεται θάττων ὁτὲ δὲ βραδυτέρα πάλιν , ἢ τὰ μέρη αὐτῆς . τὰ μὲν οὖν μέρη ὅτι οὐκ ἔστιν ἀνώμαλα , φανερόν · ἤδη γὰρ ἂν γεγόνει διάστασις τῶν ἄστρων ἐν τῷ ἀπείρῳ χρόνῳ , τοῦ μὲν θᾶττον κινουμένου τοῦ δὲ βραδύτερον . οὐ φαίνεται δʼ οὐθὲν ἄλλως ἔχον τοῖς διαστήμασιν . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὴν ὅλην ἐγχωρεῖ μεταβάλλειν · ἡ γὰρ ἄνεσις ἑκάστου γίνεται διʼ ἀδυναμίαν , ἡ δʼ ἀδυναμία παρὰ φύσιν · καὶ γὰρ αἱ ἐν τοῖς ζώοις ἀδυναμίαι πᾶσαι παρὰ φύσιν εἰσίν , οἷον γῆρας καὶ φθίσις . ὅλη γὰρ ἴσως ἡ σύστασις τῶν ζώων ἐκ τοιούτων συνέστηκεν ἃ διαφέρει τοῖς οἰκείοις τόποις · οὐθὲν γὰρ τῶν μερῶν ἔχει τὴν αὑτοῦ χώραν . εἰ οὖν ἐν τοῖς πρώτοις μή ἐστι τὸ παρὰ φύσιν ( ἁπλᾶ γὰρ καὶ ἄμικτα καὶ ἐν τῇ οἰκείᾳ χώρᾳ , καὶ οὐθὲν αὐτοῖς ἐναντίον ) , οὐδʼ ἂν ἀδυναμία εἴη , ὥστʼ οὐδʼ ἄνεσις οὐδʼ ἐπίτασις · εἰ γὰρ ἐπίτασις , καὶ ἄνεσις . ἔτι δὲ καὶ ἄλογον ἄπειρον χρόνον ἀδύνατον εἶναι τὸ κινοῦν , καὶ πάλιν ἄλλον ἄπειρον δυνατόν · οὐθὲν γὰρ φαίνεται ὂν ἄπειρον χρόνον παρὰ φύσιν ( ἡ δʼ ἀδυναμία παρὰ φύσιν ) , οὐδὲ τὸν ἴσον χρόνον παρὰ φύσιν καὶ κατὰ φύσιν , οὐδ’ ἄλλως δυνατὸν καὶ ἀδύνατον . ἀνάγκη δʼ , εἰ ἀνίησιν ἡ κίνησις , ἄπειρον ἀνιέναι χρόνον . ἀλλὰ μὴν οὐδʼ ἐπιτείνειν ἀεὶ ἢ πάλιν ἀνιέναι δυνατόν · ἄπειρος γὰρ ἂν εἴη καὶ ἀόριστος ἡ κίνησις , ἅπασαν δέ φαμεν ἔκ τινος εἴς τι εἶναι καὶ ὡρισμένην . ἔτι δʼ εἴ τις λάβοι εἶναί τινα χρόνον ἐλάχιστον , οὗ οὐκ ἐνδέχεται ἐν ἐλάττονι κινηθῆναι τὸν οὐρανόν ( ὥσπερ γὰρ οὐδὲ βαδίσαι οὐδὲ κιθαρίσαι ἐν ὁτῳοῦν χρόνῳ δυνατόν , ἀλλʼ ἑκάστης ἐστὶ πράξεως ὡρισμένος ὁ ἐλάχιστος χρόνος κατὰ τὸ μὴ ὑπερβάλλειν , οὕτως οὐδὲ κινηθῆναι τὸν οὐρανὸν ἐν ὁτῳοῦν χρόνῳ δυνατόν ) · εἰ οὖν τοῦτʼ ἀληθές , οὐκ ἂν εἴη ἀεὶ ἐπίτασις τῆς φορᾶς , εἰ δὲ μὴ ἐπίτασις , οὐδʼ ἄνεσις · ὁμοίως γὰρ ἄμφω καὶ θάτερον , εἴπερ τῷ αὐτῷ τε ἐπιτείνεται τάχει ἢ μείζονι , καὶ ἄπειρον χρόνον . λείπεται δὴ λέγειν ἐναλλάξ εἶναι τῇ κινήσει τὸ θᾶττον καὶ τὸ βρδύτερον · τοῦτο δὲ παντελῶς ἄλογον καὶ πλάσματι ὅμοιον . ἔτι δὲ καὶ τὸ μὴ λανθάνειν ἐπὶ τούτων εὐλογώτερον · εὐαισθητότερα γὰρ τὰ παῤ ἄλληλα τιθέμενα . ὅτι μὲν οὖν εἷς τε μόνος ἐστὶν οὐρανός , καὶ οὗτος ἀγένητος καὶ ἀΐδιος , ἔτι δὲ κινούμενος ὁμαλῶς , ἐπὶ τοσοῦτον ἡμῖν εἰρήσθω .
Lemmas: 6 περί δέ ὁ κίνησις αὐτός , ὅτι ὁμαλής εἰμί καί οὐ ἀνώμαλος , ἐφεξῆς ἄν εἰμί ὁ λέγω διέρχομαι . λέγω δέ οὗτος περί ὁ πρῶτος οὐρανός καί περί ὁ πρῶτος φορά · ἐν γάρ ὁ ὑποκάτω πολύς ἤδη ὁ φορά συνέρχομαι εἰς εἷς . εἰ γάρ ἀνώμαλος κινέω , δῆλος ὅτι ἐπίτασις εἰμί καί ἀκμή καί ἄνεσις ὁ φορά · ἅπας γάρ ὁ ἀνώμαλος φορά καί ἄνεσις ἔχω καί ἐπίτασις καί ἀκμή . ἀκμή δέ εἰμί ἤ ὅθεν φέρω ἤ οἷ ἤ ἀνά μέσος , οἷος ἴσως ὁ μέν κατά φύσις οἷ φέρω , ὁ δέ παρά φύσις ὅθεν , ὁ δέ ῥίπτω ἀνά μέσος . ὁ δέ κύκλος φορά οὐ εἰμί οὔτε ὅθεν ἵημι ἕ ἵημι μέσος · οὔτε γάρ ἀρχή οὔτε πέρας οὔτε μέσος εἰμί αὐτός ἁπλῶς · ὁ τε γάρ χρόνος ἀδΐος καί ὁ μῆκος σύνειμι καί ἄκλαστος · ὥστε εἰ μή εἰμί ἀκμή αὐτός ὁ φορά , οὐδέ ἄν ἀνωμαλία εἰμί · ὁ γάρ ἀνωμαλία γίγνομαι διά ὁ ἄνεσις καί ἐπίτασις , ἔτι δέ ἐπεί πᾶς ὁ κινέω ὑπό τις κινέω , ἀνάγκη ὁ ἀνωμαλία γίγνομαι ὁ κίνησις ἤ διά ὁ κινέω ἤ διά ὁ κινέω ἤ διά ἄμφω · εἴτε γάρ ὁ κινέω μή ὁ αὐτός δύναμις κινέω , εἴτε ὁ κινέω ἀλλοιόω καί μή διαμένω ὁ αὐτός , εἴτε ἄμφω μεταβάλλω , οὐδείς κωλύω ἀνώμαλος κινέω ὁ κινέω . οὐδείς δέ οὗτος δυνατός περί ὁ οὐρανός γίγνομαι · ὁ μέν γάρ κινέω δείκνυμι ὅτι πρῶτος καί ἁπλόος καί ἀγένητος καί ἄφθαρτος καί ὅλος ἀμετάβλητος , ὁ δέ κινέω πολύς μάλα εὔλογος εἰμί τοιοῦτος · ὁ γάρ πρῶτος ὁ πρῶτος καί ὁ ἁπλόος ὁ ἁπλόος καί ὁ ἄφθαρτος καί ἀγένητος ὁ ἄφθαρτος καί ἀγένητος κινητικός . ἐπεί οὖν ὁ κινέω οὐ μεταβάλλω σῶμα εἰμί , οὐδέ ἄν ὁ κινέω μεταβάλλω ἀσώματος εἰμί . ὥστε καί ὁ φορά ἀδύνατος ἀνώμαλος εἰμί . καί γάρ εἰ γίγνομαι ἀνώμαλος , ἤτοι ὅλος μεταβάλλω καί ὅτε μέν γίγνομαι ταχύς ὅτε δέ βραδύς πάλιν , ἤ ὁ μέρος αὐτός . ὁ μέν οὖν μέρος ὅτι οὐ εἰμί ἀνώμαλος , φανερός · ἤδη γάρ ἄν γίγνομαι διάστασις ὁ ἄστρον ἐν ὁ ἄπειρος χρόνος , ὁ μέν ταχύς κινέω ὁ δέ βραδύς . οὐ φαίνω δέ οὐδείς ἄλλος ἔχω ὁ διάστημα . ἀλλά μήν οὐδέ ὁ ὅλος ἐγχωρέω μεταβάλλω · ὁ γάρ ἄνεσις ἕκαστος γίγνομαι διά ἀδυναμία , ὁ δέ ἀδυναμία παρά φύσις · καί γάρ ὁ ἐν ὁ ζῷον ἀδυναμία πᾶς παρά φύσις εἰμί , οἷος γῆρας καί φθίσις . ὅλος γάρ ἴσως ὁ σύστασις ὁ ζῷον ἐκ τοιοῦτος συνίστημι ὅς διαφέρω ὁ οἰκεῖος τόπος · οὐδείς γάρ ὁ μέρος ἔχω ὁ ἑαυτοῦ χώρα . εἰ οὖν ἐν ὁ πρῶτος μή εἰμί ὁ παρά φύσις ( ἁπλόος γάρ καί ἄμικτος καί ἐν ὁ οἰκεῖος χώρα , καί οὐδείς αὐτός ἐναντίος ) , οὐδέ ἄν ἀδυναμία εἰμί , ὥστε οὐδέ ἄνεσις οὐδέ ἐπίτασις · εἰ γάρ ἐπίτασις , καί ἄνεσις . ἔτι δέ καί ἄλογος ἄπειρος χρόνος ἀδύνατος εἰμί ὁ κινέω , καί πάλιν ἄλλος ἄπειρος δυνατός · οὐδείς γάρ φαίνω εἰμί ἄπειρος χρόνος παρά φύσις ( ὁ δέ ἀδυναμία παρά φύσις ) , οὐδέ ὁ ἴσος χρόνος παρά φύσις καί κατά φύσις , οὐδέ ἄλλως δυνατός καί ἀδύνατος . ἀνάγκη δέ , εἰ ἀνίημι ὁ κίνησις , ἄπειρος ἀνίημι χρόνος . ἀλλά μήν οὐδέ ἐπιτείνω ἀεί ἤ πάλιν ἀνίημι δυνατός · ἄπειρος γάρ ἄν εἰμί καί ἀόριστος ὁ κίνησις , ἅπας δέ φημί ἐκ τις εἰς τις εἰμί καί ὁρίζω . ἔτι δέ εἰ τις λαμβάνω εἰμί τις χρόνος ἐλαχύς , ὅς οὐ ἐνδέχομαι ἐν ἐλαχύς κινέω ὁ οὐρανός ( ὥσπερ γάρ οὐδέ βαδίζω οὐδέ κιθαρίζω ἐν ὅστις χρόνος δυνατός , ἀλλά ἕκαστος εἰμί πρᾶξις ὁρίζω ὁ ἐλαχύς χρόνος κατά ὁ μή ὑπερβάλλω , οὕτως οὐδέ κινέω ὁ οὐρανός ἐν ὅστις χρόνος δυνατός ) · εἰ οὖν οὗτος ἀληθής , οὐ ἄν εἰμί ἀεί ἐπίτασις ὁ φορά , εἰ δέ μή ἐπίτασις , οὐδέ ἄνεσις · ὅμοιος γάρ ἄμφω καί ἕτερος , εἴπερ ὁ αὐτός τε ἐπιτείνω τάχος ἤ μέγας , καί ἄπειρος χρόνος . λείπω δή λέγω ἐναλλάξ εἰμί ὁ κίνησις ὁ ταχύς καί ὁ βρδυτερος · οὗτος δέ παντελής ἄλογος καί πλάσμα ὅμοιος . ἔτι δέ καί ὁ μή λανθάνω ἐπί οὗτος εὔλογος · εὐαίσθητος γάρ ὁ παρά ἀλλήλων τίθημι . ὅτι μέν οὖν εἷς τε μόνος εἰμί οὐρανός , καί οὗτος ἀγένητος καί ἀδΐος , ἔτι δέ κινέω ὁμαλής , ἐπί τοσοῦτος ἐγώ λέγω .