aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-caelo 1.3
3 Ἐπεὶ δὲ τὰ μὲν ὑπόκειται τὰ δʼ ἀποδέδεικται τῶν εἰρημένων , φανερὸν ὅτι οὕτε κουφότητα οὔτε βάρος ἔχει σῶμα ἅπαν . δεῖ δὲ ὑποθέσθαι τί λέγομεν τὸ βαρύ καὶ τὸ κοῦφον , νῦν μὲν ἱκανῶς πρὸς τὴν παροῦσαν χρείαν , ἀκριβέστερον δὲ πάλιν , ὅταν ἐπισκοπῶμεν περὶ τῆς οὐσίας αὐτῶν . βαρὺ μὲν οὖν ἔστω τὸ φέρεσθαι πεφυκὸς ἐπὶ τὸ μέσον , κοῦφον δὲ τὸ ἀπὸ τοῦ μέσου , βαρύτατον δὲ τὸ πᾶσιν ὑφιστάμενον τοῖς κάτω φερομένοις , κουφότατον δὲ τὸ πᾶσιν ἐπιπολάζον τοῖς ἄνω φερομένοις . ἀνάγκη δὲ πᾶν τὸ φερόμενον ἢ κάτα ἢ ἄνω ἢ κουφότητʼ ἔχειν ἢ βάρος ἢ ἄμφρω , μὴ πρὸς τὸ αὐτὸ δέ · πρὸς ἄλληλα γάρ ἐστι βαρέα καὶ κοῦφα , οἷον ἀὴρ πρὸς ὕδωρ , καὶ πρὸς γῆν ὕδωρ . τὸ δὴ κύκλῳ σῶμα φερόμενον ἀδύνατον ἔχειν βάρος ἢ κουφότητα · οὕτε γὰρ κατὰ φύσιν οὔτε παρὰ φύσιν ἐνδέχεται αὐτῷ κινηθῆναι ἐπὶ τὸ μέσον ἢ ἀπὸ τοῷ μέσου . κατὰ φύσιν μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν αὐτῷ ἡ ἐπʼ εὐθείας φορά · μία γὰρ ἦν ἑκάστου τῶν ἁπλῶν , ὥστʼ ἔσται τὸ αὐτὸ τῶν οὕτω τινὶ φερομένων . παρὰ φύσιν δʼ ἐνεχθέντος , εἰ μὲν ἡ κάτω παρὰ φύσιν , ἡ ἄνω ἔσται κατὰ φύσιν , εἰ δʼ ἄνω παρὰ φύσιν , ἡ κάτω κατὰ φύσιν · ἔθεμμεν γὰρ τῶν ἐναντίων ᾧ ἡ ἑτέρα παρὰ φύσιν , τὴν ἑτέραν εἶναι κατὰ φύσιν . ἐπεὶ δʼ εἰς τὸ αὐτὸ φέρεται τὸ ὅλον καὶ τὸ μόριον κατὰ φύσιν , οἷον πᾶσα γῆ καὶ μικρὰ βῶλος , συμβαίνει πρῶτον μὲν μήτε κουφότητʼ ἔχειν αὐτὸ μηδεμίαν μήτε βάρος ( ἢ γάρ ἂν πρὸς τὸ μέσον ἢ ἀπὸ τοῦ μέσου ἠδύνατο φέρεσθαι κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ) , ἕπεθ’ ὅτι ἀδύνατον κινηθῆναι τὴν κατὰ τόπον κίνησιν ἢ ἄνω ἢ κάτω κατασπώμενον · οὕτε γὰρ κατὰ φύσιν ἐνδέχεται κινηθῆναι κίνησιν αὗτῷ ἄλλην οὕτε παρὰ φύσιν , οὕτʼ αὐτῷ οὔτε τῶν μορίων οὐδενί · ὁ γὰρ αὐτὸς λόγος περὶ ὅλου καὶ μέρους . ὁμοίως δʼ εὔλογον ὑπολαβεῖν περὶ αὐτοῦ καὶ ὅτι ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον καὶ ἀναυξὲς καὶ ἀναλλοίωτον , διὰ τὸ γίγνεσθαι μὲν ἅπαν τὸ γιγνόμενον ἐξ ἐναντίου τε καὶ ὑποκειμένου τινός , καὶ φθείρεσθαι ὡσαύτως ὑποκειμένου τέ τινος καὶ ὑπʼ ἐναντίου καὶ εἰς ἐναντίον , καθάπερ ἐν τοῖς πρώτοις εἴρηται λόγοις · τῶν δʼ ἐναντίων καὶ αἱ φοραὶ ἐναντίαι . εἰ δὴ τούτῳ μηδὲν ἐναντίον ἐνδέχεται εἶναι διὰ τὸ καὶ τῇ φορᾷ τῇ κύκλῳ μὴ εἶναι ἄν τινʼ ἐναντίαν κίνησιν , ὀρθῶς ἔοικεν ἡ φύσις τὸ μέλλον ἔσεσθαι ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον ἐξελέσθαι ἐκ τῶν ἐναντίων · ἐν τοῖς ἐναντίοις γὰρ ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορά . ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ αὐξανόμενον ἅπαν αὐξάνεται καὶ τὸ φθῖνον φθίνει ὑπὸ συγγενοῦς προσιόντος καὶ ἀναλυομένου εἰς τὴν ὔλην · τούτῳ δʼ οὐκ ἔστιν ἐξ οὖ γέγονεν . εἰ δʼ ἐστὶ καὶ ἀναύξητον καὶ ἄφθιτον , τῆς αὐτῆς διανοίας ἐστὶν ὑπολαβεῖν καὶ ἀναλλοίωτον εἶναι . ἔστι μὲν γὰρ ἡ ἀλλοίωσις κίνησις κατὰ τὸ ποιόν , τοῦ δὲ ποιοῦ αἱ μὲν ἕξεις καὶ διαθέσεις οὐκ ἄνευ τῶν κατὰ πάθη γίγνονται μεταβολῶν , οἷον ὑγίειωα καὶ νόσος . κατὰ δὲ πάθος ὅσα μεταβάλλει τῶν φυσικῶν σωμάτων , ἔχονθ’ ὑρῶμεν πάντα καὶ αὔξησιν καὶ φθίσιν , οἷον τά τε τῶν ζῴων σώματα καὶ τὰ μόρια αὐτῶν καὶ τὰ τῶν φυτῶν , ὑμοίως δὲ καὶ τὰ τῶν στοιχείων · ὥστʼ εἴπερ τὸ κύκλῳ σῶμα μήτʼ οὕς . ιν ἔχειν ἐνδέχεται μήτε φθίσιν , εὔλογον καὶ ἀναλλοίωτον εἶναι . Διότι μὲν οὖν ἀῖδιον καὶ οὔτʼ αὔξησιν ἔχον οὔτε φθίσιν , ὀλλʼ ἀγήρατον καὶ ἀναλλοίωτον καὶ ἀπαθές ἐστι τὸ πρῶτον τῶν σωμάτων , εἴ τις τοῖς ὑποκειμένοις πιστεύει , φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων ἐστίν . ἔοικε δʼ ὅ τε λόγος τοῖς φαινομένοις μαρτυρεῖν καὶ τὰ χζφαινόμενα τῷ λόγῳ . πάντες γὰρ ἄνθρωποι περὶ θεῶν ἔχουσιν ὑπόληψιν , καὶ πάντες τὸν ἀνωτάτω τῷ θείῳ τόπον ἀποδιδόασι , καὶ βάρβαροι καὶ λλ . ληνες , ὅσοι περ εἶναι νομίζουσι θεούς , δῆλον ὅτι ὡς τῷ ἀθανάτῳ τὸ ἀθάνατον συνηρτημένον · ἀδύνατον γὰρ ἄλλως . εἴπεροὖν ἔστι τι θεῖον , ὥσπερ ἔστι , καὶ τὰ νῦν εἰρημένα περὶ τῆς πρώτης οὐσίας τῶν σωμάτων εἴρηται καλῶς . συμβαίνει δὲ τοῦτο καὶ διὰ τῆς αἰσθήσεως ἱκανῶς , ὥς γε πρὸς ἀνθρωπίνην εἰπεῖν πίστιν · ἐν ὅπαντι γὰρ τῷ παρεληλυθότι χρόνῳ κατὰ τὴν παραδεδομένην ἀλλήλοις μνήμην οὐθὲν φαίνεται μεταβεβληκὸς οὕτε καθʼ ὅλον τὸν ἔσχατον οὐρανὸν οὕτε κατὰ μόριον αὐτοῦ τῶν οἰκείων οὐθέν , ἔοωιε δὲ καὶ τοὔνομα παρὰ τῶν ἀρχαίων διαδεδόσθαι μέχρι καὶ τοῦ νῦν χρόνου , τοὕτον τὸν τρόπον ὑπολαμβανόντων ὅνπερ καὶ ἡμεῖς λέγομεν · οὐ γὰρ ἅπαξ οὐδὲ δὶς ἀλλὰ πλεονάκις δεῖ νομίζειν τὰς αὐτὰς ἀφικνεῖσθαι δόξας εἰς ἡμᾶς . διόπερ ὡς ἑτέρου τινὸς ὄντος τοῷ πρώτου σώματος παρὰ γῆν καὶ πῦρ καὶ ἀέρα καὶ ὕδωρ , αἰθέρα προσωνόμασαν τὸν ἀνωτάτω τόπον , ἀπὸ τοῦ θεῖν ἀεὶ τὸν ἀiδιον χρόκον θέμενοι τὴν ἐπωνυμίαν αὐτῷ . Ἀναξαγόρας δὲ καταχρῆται τῷ ὀνόματι τούτῳ οὐ καλῶς · ὀνομάζει γὰρ αἰθέρα ἀντὶ πυρός . Φανερὸν δʼ ἐκ τῶν εἰρημένων καὶ διότι τὸν ἀριθμὸν ἀδύνατον εἶναι πλείω τὸν τῶν λεγομένων σωμάτων ἁπλῶν · τοῦ μὲν γὰρ ἁπλοῦ σώματος ἀνάγκη τὴν κίνησιν ἀπλῆν εἶναι , μόνας δὲ ταύεας εἶναί φαμεν ἁπίᾶς , τήν τε κύκλῳ καὶ τὴν ἐπʼ εὐθείας , καὶ ταύτης δύο μόρια , τὴν μὲν ἀπὸ τοῦ μέσου , τὴν δʼ ἐπὶ τὸ μέσον .
Lemmas: 3 ἐπεί δέ ὁ μέν ὑπόκειμαι ὁ δέ ἀποδείκνυμι ὁ λέγω , φανερός ὅτι ἵημι κουφότης οὔτε βάρος ἔχω σῶμα ἅπας . δέω δέ ὑποτίθημι τίς λέγω ὁ βαρύς καί ὁ κοῦφος , νῦν μέν ἱκανός πρός ὁ πάρειμι χρεία , ἀκριβής δέ πάλιν , ὅταν ἐπισκοπέω περί ὁ οὐσία αὐτός . βαρύς μέν οὖν εἰμί ὁ φέρω φύω ἐπί ὁ μέσος , κοῦφος δέ ὁ ἀπό ὁ μέσος , βαρύς δέ ὁ πᾶς ὑφίστημι ὁ κάτω φέρω , κοῦφος δέ ὁ πᾶς ἐπιπολάζω ὁ ἄνω φέρω . ἀνάγκη δέ πᾶς ὁ φέρω ἤ κατά ἤ ἄνω ἤ κουφότης ἔχω ἤ βάρος ἤ ἄμφρω , μή πρός ὁ αὐτός δέ · πρός ἀλλήλων γάρ εἰμί βαρύς καί κοῦφος , οἷος ἀήρ πρός ὕδωρ , καί πρός γῆ ὕδωρ . ὁ δή κύκλος σῶμα φέρω ἀδύνατος ἔχω βάρος ἤ κουφότης · ἵημι γάρ κατά φύσις οὔτε παρά φύσις ἐνδέχομαι αὐτός κινέω ἐπί ὁ μέσος ἤ ἀπό τοώς μέσος . κατά φύσις μέν γάρ οὐ εἰμί αὐτός ὁ ἐπί εὐθεῖα φορά · εἷς γάρ εἰμί ἕκαστος ὁ ἁπλόος , ὥστε εἰμί ὁ αὐτός ὁ οὕτως τις φέρω . παρά φύσις δέ φέρω , εἰ μέν ὁ κάτω παρά φύσις , ὁ ἄνω εἰμί κατά φύσις , εἰ δέ ἄνω παρά φύσις , ὁ κάτω κατά φύσις · τίθημι γάρ ὁ ἐναντίος ὅς ὁ ἕτερος παρά φύσις , ὁ ἕτερος εἰμί κατά φύσις . ἐπεί δέ εἰς ὁ αὐτός φέρω ὁ ὅλος καί ὁ μόριον κατά φύσις , οἷος πᾶς γῆ καί μικρός βῶλος , συμβαίνω πρῶτος μέν μήτε κουφότης ἔχω αὐτός μηδείς μήτε βάρος ( ἤ γάρ ἄν πρός ὁ μέσος ἤ ἀπό ὁ μέσος δύναμαι φέρω κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις ) , ἕπομαι ὅτι ἀδύνατος κινέω ὁ κατά τόπος κίνησις ἤ ἄνω ἤ κάτω κατασπάω · ἵημι γάρ κατά φύσις ἐνδέχομαι κινέω κίνησις αὐτός ἄλλος ἵημι παρά φύσις , ὅτε αὐτός οὔτε ὁ μόριον οὐδείς · ὁ γάρ αὐτός λόγος περί ὅλος καί μέρος . ὅμοιος δέ εὔλογος ὑπολαμβάνω περί αὐτός καί ὅτι ἀγένητος καί ἄφθαρτος καί ἀναυξής καί ἀναλλοίωτος , διά ὁ γίγνομαι μέν ἅπας ὁ γίγνομαι ἐκ ἐναντίος τε καί ὑπόκειμαι τις , καί φθείρω ὡσαύτως ὑπόκειμαι τε τις καί ὑπό ἐναντίος καί εἰς ἐναντίος , καθά ἐν ὁ πρῶτος λέγω λόγος · ὁ δέ ἐναντίος καί ὁ φορά ἐναντίος . εἰ δή οὗτος μηδείς ἐναντίος ἐνδέχομαι εἰμί διά ὁ καί ὁ φορά ὁ κύκλος μή εἰμί ἄν τις ἐναντίος κίνησις , ὀρθός ἔοικα ὁ φύσις ὁ μέλλω εἰμί ἀγένητος καί ἄφθαρτος ἐξαιρέω ἐκ ὁ ἐναντίος · ἐν ὁ ἐναντίος γάρ ὁ γένεσις καί ὁ φθορά . ἀλλά μήν καί ὁ αὐξάνω ἅπας αὐξάνω καί ὁ φθίω φθίω ὑπό συγγενής προσέρχομαι καί ἀναλύω εἰς ὁ ὕλη · οὗτος δέ οὐ εἰμί ἐκ ὅς γίγνομαι . εἰ δέ εἰμί καί ἀναύξητος καί ἄφθιτος , ὁ αὐτός διάνοια εἰμί ὑπολαμβάνω καί ἀναλλοίωτος εἰμί . εἰμί μέν γάρ ὁ ἀλλοίωσις κίνησις κατά ὁ ποιός , ὁ δέ ποιός ὁ μέν ἕξις καί διάθεσις οὐ ἄνευ ὁ κατά πάθος γίγνομαι μεταβολή , οἷος ὑγίειωα καί νόσος . κατά δέ πάθος ὅσος μεταβάλλω ὁ φυσικός σῶμα , ἔχω ὑρῶμεν πᾶς καί αὔξησις καί φθίσις , οἷος ὁ τε ὁ ζῷον σῶμα καί ὁ μόριον αὐτός καί ὁ ὁ φυτόν , υμοιος δέ καί ὁ ὁ στοιχεῖον · ὥστε εἴπερ ὁ κύκλος σῶμα μήτε ὅς . ἴς ἔχω ἐνδέχομαι μήτε φθίσις , εὔλογος καί ἀναλλοίωτος εἰμί . διότι μέν οὖν ἀίδιος καί οὔτε αὔξησις ἔχω οὔτε φθίσις , ὄλλω ἀγήρατος καί ἀναλλοίωτος καί ἀπαθής εἰμί ὁ πρῶτος ὁ σῶμα , εἰ τις ὁ ὑπόκειμαι πιστεύω , φανερός ἐκ ὁ λέγω εἰμί . ἔοικα δέ ὁ τε λόγος ὁ φαίνω μαρτυρέω καί ὁ χζφαινόμενα ὁ λόγος . πᾶς γάρ ἄνθρωπος περί θεός ἔχω ὑπόληψις , καί πᾶς ὁ ἄνω ὁ θεῖος τόπος ἀποδίδωμι , καί βάρβαρος καί λλ . ληνεύς , ὅσος περ εἰμί νομίζω θεός , δῆλος ὅτι ὡς ὁ ἀθάνατος ὁ ἀθάνατος συναρτάω · ἀδύνατος γάρ ἄλλος . εἶπον εἰμί τις θεῖος , ὥσπερ εἰμί , καί ὁ νῦν λέγω περί ὁ πρῶτος οὐσία ὁ σῶμα λέγω καλός . συμβαίνω δέ οὗτος καί διά ὁ αἴσθησις ἱκανός , ὡς γε πρός ἀνθρώπινος λέγω πίστις · ἐν ὁράω γάρ ὁ παρέρχομαι χρόνος κατά ὁ παραδίδωμι ἀλλήλων μνήμη οὐδείς φαίνω μεταβάλλω ἵημι κατά ὅλος ὁ ἔσχατος οὐρανός ἵημι κατά μόριον αὐτός ὁ οἰκεῖος οὐδείς , ὠθέω δέ καί ὄνομα παρά ὁ ἀρχαῖος διαδίδωμι μέχρι καί ὁ νῦν χρόνος , οὗτος ὁ τρόπος ὑπολαμβάνω ὅς καί ἐγώ λέγω · οὐ γάρ ἅπαξ οὐδέ δίς ἀλλά πλεονάκις δέω νομίζω ὁ αὐτός ἀφικνέομαι δόξα εἰς ἐγώ . διόπερ ὡς ἕτερος τις εἰμί τοώς πρῶτος σῶμα παρά γῆ καί πῦρ καί ἀήρ καί ὕδωρ , αἰθήρ προσονομάζω ὁ ἄνω τόπος , ἀπό ὁ θέω ἀεί ὁ ἀiδιον κρόκος τίθημι ὁ ἐπωνυμία αὐτός . Ἀναξαγόρας δέ καταχράω ὁ ὄνομα οὗτος οὐ καλός · ὀνομάζω γάρ αἰθήρ ἀντί πῦρ . φανερός δέ ἐκ ὁ λέγω καί διότι ὁ ἀριθμός ἀδύνατος εἰμί πολύς ὁ ὁ λέγω σῶμα ἁπλόος · ὁ μέν γάρ ἁπλόος σῶμα ἀνάγκη ὁ κίνησις ἁπλόος εἰμί , μόνος δέ ταυεαω εἰμί φημί Ἀπιάς , ὁ τε κύκλος καί ὁ ἐπί εὐθεῖα , καί οὗτος δύο μόριον , ὁ μέν ἀπό ὁ μέσος , ὁ δέ ἐπί ὁ μέσος .