aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-caelo 2.8
8 Ἐπεὶ δὲ φαίνεται καὶ τὰ ἄστρα μεθιστάμενα καὶ ὅλος ὁ οὐρανός , ἀναγκαῖον ἤτοι ἠρεμούντων ἀμφοτέρων γίγνεσθαι τὴν μεταβολήν , ἢ κινουμένων , ἢ τοῦ μὲν ἠρεμοῦντος τοῦ δὲ κινουμένου . ἀμφότερα μὲν τοίνυν ἠρεμεῖν ἀδύνατον ἠρεμούσης γε τῆς γῆς · οὐ γὰρ ἂν ἐγίγνετο τὰ φαινόμενα . τὴν δὲ γῆν ὑποκείσθω ἠρεμεῖν . λείπεται δὴ ἢ ἀμφότερα κινεῖσθαι , τὸ μὲν κινεῖσθαι τὸ δʼ ἠρεμεῖν . εἰ μὲν οὖν ἀμφότερα κινήσεται , ἄλογον τὸ ταὐτὰ τάχη τῶν ἄστρων εἶναι καὶ τῶν κύκλων · ἕκαστον γὰρ δὴ ὁμοταχὲς ἔσται τῷ κύκλῳ καθʼ ὃν φέρεται . φαίνεται γὰρ ἅμα τοῖς κύκλοις καθιστάμενα πάλιν εἰς τὸ αὐτό . συμβαίνει οὖν ἅμα τό τε ἄστρον διεληλυθέναι τὸν κύκλον καὶ τὸν κύκλον ἐνηνέχθαι τὴν αὑτοῦ φοράν , διεληλυθότα τὴν αὑτοῦ περιφέρειαν . οὐκ ἔστι δʼ εὔλογον τὸ τὸν αὐτὸν λόγον ἔχειν τὰ τάχη τῶν ἄστρων καὶ τὰ μεγέθη τῶν κύκλων . τοὺς μὲν γὰρ κύκλους οὐθὲν ἄτοπον ἀλλʼ ἀναγκαῖον ἀνάλογον ἔχειν τὰ τάχη τοῖς μεγέθεσι , τῶν δʼ ἄστρων ἕκαστον τῶν ἐν τούτοις οὐδαμῶς εὔλογον · εἴτε γὰρ ἐξ ἀνάγκης τὸ τὸν μείζω κύκλον φερόμενον θᾶττον ἔσται , δῆλον ὅτι κἂν μετατεθῇ τὰ ἄστρα εἰς τοὺς ἀλλήλων κύκλους , τὸ μὲν ἔσται θᾶττον τὸ δὲ βραδύτερον · οὕτω δʼ οὐκ ἂν ἔχοιεν οἰκείαν κίνησιν , ἀλλὰ φέροιντʼ ἂν ὑπὸ τῶν κύκλων . εἴτε ἀπὸ ταὐτομάτου συνέπεσεν , οὐδʼ οὕτως εὔλογον ὥστʼ ἐν ἅπασιν ἅμα τόν τε κύκλον εἶναι μείζω καὶ τὴν φορὰν θάττω τοῦ ἐν αὐτῷ ἄστρου · τὸ μὲν γὰρ ἓν ἢ δύο τοῦτον τὸν τρόπον ἔχειν οὐθὲν ἄτοπον , τὸ δὲ πάνθʼ ὁμοίως πλάσματι ἔοικεν . ἄμα δὲ καὶ οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς φύσει τὸ ὡς ἔτυχεν , οὐδὲ τὸ πανταχοῦ καὶ πᾶσιν ὑπάρχον τὸ ἀπὸ τύχης . ἀλλὰ μὴν πάλιν εἰ οἱ μὲν κύκλοι μένουσιν , αὐτὰ δὲ τὰ ἄστρα κινεῖται , ταὕτα καὶ ὁμοίως ἔσται ἄλογα · συμβήσεται γὰρ θᾶττον κινεῖσθαι τὰ ἔξω , καὶ τὰ τάχη εἶναι κατὰ τὰ μεγέθη τῶν κύκλων . ἐπεὶ τοίνυν οὕτʼ ἀμφότερα κινεῖσθαι εὔλογον οὕτε τὸ ἄστρον μόνον , λείπεται τούς μὲν κύκλους κινεῖσθαι , τὰ δὲ ἄστρα ἠρεμεῖν καὶ ἐνδεδεμένα τοῖς κύκλοις φέρεσθαι · μόνως γὰρ οὕτως οὐθὲν ἄλογον συμβαίνει · τό τε γὰρ θᾶττον εἶναι τοῦ μείζονος κύκλου κλουτὸ τάχος εὔλογον περὶ τὸ αὐτὸ κέντρον ἐνδεδεμένων ( ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς ἄλλοις τὸ μεῖζον σῶμα θᾶττον φέρεται τὴν οἰκείαν φοράν , οὕτως καὶ ἐν τοῖς ἐγκυκλίοις · μεῖζον γὰρ τῶν ἀφαιρουμένων ὑπὸ τῶν ἐκ τοῦ κέντρου τὸ τοῦ μείζονος κύκλου τμῆμα , ὥστʼ εὐλόγως ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ ὁ μείζων περιοισθήσεται κύκλος ) , τό τε μὴ διασπᾶσθαι τὸν οὐρανὸν διά τε τοῦτο συμβήσεται καὶ ὅτι δέδεικται συνεχὲς ὄν τὸ ὅλον . ἔτι δʼ ἐπεὶ σφαιροειδῆ τὰ ἄστρα , καθάπερ οἵ τʼ ἄλλοι φασὶ καὶ ἡμῖν ὁμολογούμενον εἰπεῖν , ἐξ ἐκείνου γε τοῦ σώματος γεννῶσιν , τοῦ δὲ σφαιροειδοῦς δύο κινήσεις εἰσὶ καθʼ αὑτό , κύλισις καὶ δίνησις , εἴπερ οὖν κινοῖτο τὰ ἄστρα διʼ αὑτῶν , τὴν ἑτέραν ἂν κινοῖτο τούτων · ἀλλʼ οὐδετέραν φαίνεται . δινούμενα μὲν γὰρ ἔμενεν ἄν ἐν ταὐτῷ καὶ οὐ μετέβαλλε τὸν τόπον , ὅπερ φαίνεταί τε καὶ πάντες φασίν . ἔτι δὲ πάντα μὲν εὔλογον τὴν αὐτὴν κίνησιν κινεῖσθαι , μόνος δὲ δοκεῖ τῶν ἄστρων ὁ ἥλιος τοῦτο δρᾶν , ἀνατέλλων ἢ καὶ οὗτος οὐ διʼ αὑτὸν ἀλλὰ διὰ τὴν ἀπόστασιν τῆς ἡμετέρας ὄψεως · ἡ γὰρ ὄψις ἀποτεινομένη μακρὰν ἑλίσσεται διὰ τὴν ἀσθένειαν . ὅπερ αἴτιον ἴσως καὶ τοῦ στίλβειν φαίνεσθαι τούς ἀστέρας τοὺς ἐνδεδεμένους , τούς δὲ πλάνητας μὴ στίλβειν · οἱ μὲν γὰρ πλάνητες ἐγγύς εἰσιν , ὥστʼ ἐγκρατὴς οὖσα πρὸς αὐτοὺς ἀφικνεῖται ἡ ὄψις · πρὸς δὲ τοὺς μένοντας κραδαίνεται διὰ τὸ μῆκος , ἀποτεινομένη πόρρω λίαν . ὁ δὲ τρόμος αὐτῆς ποιεῖ τοῦ ἄστρου δοκεῖν εἶναι τὴν κίνησιν · οὐθὲν γὰρ διαφέρει κινεῖν τὴν ὄψιν ἢ τὸ ὁρώμενον . ἀλλὰ μὴν ὅτι οὐδὲ κυλίεται τὰ ἄστρα , φανερόν · τὸ μὲν γὰρ κυλιόμενον στρέφεσθαι ἀνάγκη , τῆς δὲ σελήνης ἀεὶ δῆλόν ἐστι τὸ καλούμενον πρόσωπον . ὥστʼ ἐπεὶ κινούμενα μὲν διʼ αὑτῶν τὰς οἰκείας κινεῖσθαι κινήσεις εὔλογον , ταύτας δʼ οὐ φαίνεται κινούμενα , δῆλον ὅτι οὐκ ἂν κινοῖτο διʼ οὑτῶν . πρὸς δὲ τούτοις ἄλογον τὸ μηθὲν ὄργανον αὐτοῖς ἀποδοῦναι τὴν φύσιν πρὸς τὴν κίνησιν · οὐθὲν γὰρ ὡς ἔτυχε ποιεῖ ἡ φύσις , οὐδὲ τῶν μὲν ζώων φροντίσαι , τῶν δʼ οὕτω τιμίων ὑπεριδεῖν , ἀλλʼ ἔοικεν ὥσπερ ἐπίτηδες ἀφελεῖν πάντα διʼ ὧν ἐνεδέχετο προϊέναι καθʼ οὑτά , καὶ ὅτι πλεῖστον ἀποστῆσαι τῶν ἐχόντων ὄργανα πρὸς κίνησιν . διὸ καὶ εὐλόγως ἂν δόξειεν ὅ τε ὅλος οὐρανὸς σφαιροειδὴς εἶναι καὶ ἕκαστον τῶν ἄστρων . πρὸς μὲν γὰρ τὴν ἐν τῷ αὐτῷ κίνησιν ἡ σφαῖρα τῶν σχημάτων χρησιμώτατον ( οὕτω γὰρ ἂν καὶ τάχιστα κινοῖτο καὶ μάλιστα κατέχοι τὸν αὐτὸν τόπον ) , πρὸς δὲ τὴν εἰς τὸ πρόσθεν ἀχρηστότατον · ἥκιστα γὰρ ὅμοιον τοῖς διʼ αὐτῶν κινητικοῖς · οὐδὲν γὰρ ἀπηρτημένον ἔχει οὐδὲ προέχον , ὥςπερ τὸ εὐθύγραμμον , ἀλλὰ πλεῖστον ἀφέστηκε τῷ σχήματι τῶν πορευτικῶν σωμάτων . ἐπεὶ οὖν δεῖ τὸν μὲν οὐρανὸν κινεῖσθαι τὴν ἐν ταὐτῷ κίνησιν , τὰ ἄλλα δʼ ἄστρα μὴ προιέναι διʼ αὑτῶν , εὐλόγως ἄν ἑκάτερον εἴη σφαιροειδές · οὕτω γὰρ μάλιστα τὸ μὲν κινήσεται τὸ δʼ ἠρεμήσει .
Lemmas: 8 ἐπεί δέ φαίνω καί ὁ ἄστρον μεθίστημι καί ὅλος ὁ οὐρανός , ἀναγκαῖος ἤτοι ἠρεμέω ἀμφότερος γίγνομαι ὁ μεταβολή , ἤ κινέω , ἤ ὁ μέν ἠρεμέω ὁ δέ κινέω . ἀμφότερος μέν τοίνυν ἠρεμέω ἀδύνατος ἠρεμέω γε ὁ γῆ · οὐ γάρ ἄν γίγνομαι ὁ φαίνω . ὁ δέ γῆ ὑπόκειμαι ἠρεμέω . λείπω δή ἤ ἀμφότερος κινέω , ὁ μέν κινέω ὁ δέ ἠρεμέω . εἰ μέν οὖν ἀμφότερος κινέω , ἄλογος ὁ αὐτός τάχος ὁ ἄστρον εἰμί καί ὁ κύκλος · ἕκαστος γάρ δή ὁμοταχής εἰμί ὁ κύκλος κατά ὅς φέρω . φαίνω γάρ ἅμα ὁ κύκλος καθίστημι πάλιν εἰς ὁ αὐτός . συμβαίνω οὖν ἅμα ὁ τε ἄστρον διέρχομαι ὁ κύκλος καί ὁ κύκλος φέρω ὁ ἑαυτοῦ φορά , διέρχομαι ὁ αὐτός περιφέρεια . οὐ εἰμί δέ εὔλογος ὁ ὁ αὐτός λόγος ἔχω ὁ τάχος ὁ ἄστρον καί ὁ μέγεθος ὁ κύκλος . ὁ μέν γάρ κύκλος οὐδείς ἄτοπος ἀλλά ἀναγκαῖος ἀνάλογος ἔχω ὁ τάχος ὁ μέγεθος , ὁ δέ ἄστρον ἕκαστος ὁ ἐν οὗτος οὐδαμῶς εὔλογος · εἴτε γάρ ἐκ ἀνάγκη ὁ ὁ μέγας κύκλος φέρω ταχύς εἰμί , δῆλος ὅτι ἐάν μετατίθημι ὁ ἄστρον εἰς ὁ ἀλλήλων κύκλος , ὁ μέν εἰμί ταχύς ὁ δέ βραδύς · οὕτως δέ οὐ ἄν ἔχω οἰκεῖος κίνησις , ἀλλά φέρω ἄν ὑπό ὁ κύκλος . εἴτε ἀπό αὐτόματος συμπίπτω , οὐδέ οὕτως εὔλογος ὥστε ἐν ἅπας ἅμα ὁ τε κύκλος εἰμί μέγας καί ὁ φορά ταχύς ὁ ἐν αὐτός ἄστρον · ὁ μέν γάρ εἷς ἤ δύο οὗτος ὁ τρόπος ἔχω οὐδείς ἄτοπος , ὁ δέ πᾶς ὅμοιος πλάσμα ἔοικα . ἅμα δέ καί οὐ εἰμί ἐν ὁ φύσις ὁ ὡς τυγχάνω , οὐδέ ὁ πανταχοῦ καί πᾶς ὑπάρχω ὁ ἀπό τύχη . ἀλλά μήν πάλιν εἰ ὁ μέν κύκλος μένω , αὐτός δέ ὁ ἄστρον κινέω , οὗτος καί ὅμοιος εἰμί ἄλογος · συμβαίνω γάρ ταχύς κινέω ὁ ἔξω , καί ὁ τάχος εἰμί κατά ὁ μέγεθος ὁ κύκλος . ἐπεί τοίνυν ὅτε ἀμφότερος κινέω εὔλογος ἵημι ὁ ἄστρον μόνος , λείπω ὁ μέν κύκλος κινέω , ὁ δέ ἄστρον ἠρεμέω καί ἐνδέω ὁ κύκλος φέρω · μόνος γάρ οὕτως οὐδείς ἄλογος συμβαίνω · ὁ τε γάρ ταχύς εἰμί ὁ μέγας κύκλος καλέω τάχος εὔλογος περί ὁ αὐτός κέντρον ἐνδέω ( ὥσπερ γάρ ἐν ὁ ἄλλος ὁ μέγας σῶμα ταχύς φέρω ὁ οἰκεῖος φορά , οὕτως καί ἐν ὁ ἐγκύκλιος · μέγας γάρ ὁ ἀφαιρέω ὑπό ὁ ἐκ ὁ κέντρον ὁ ὁ μέγας κύκλος τμῆμα , ὥστε εὔλογος ἐν ὁ ἴσος χρόνος ὁ μέγας περιφέρω κύκλος ) , ὁ τε μή διασπάω ὁ οὐρανός διά τε οὗτος συμβαίνω καί ὅτι δείκνυμι συνεχής εἰμί ὁ ὅλος . ἔτι δέ ἐπεί σφαιροειδής ὁ ἄστρον , καθά ὁ τε ἄλλος φημί καί ἐγώ ὁμολογέω λέγω , ἐκ ἐκεῖνος γε ὁ σῶμα γεννάω , ὁ δέ σφαιροειδής δύο κίνησις εἰμί κατά ἑαυτοῦ , κύλισις καί δίνησις , εἴπερ οὖν κινέω ὁ ἄστρον διά ἑαυτοῦ , ὁ ἕτερος ἄν κινέω οὗτος · ἀλλά οὐδέτερος φαίνω . δινεύω μέν γάρ μένω ἄν ἐν αὐτός καί οὐ μεταβάλλω ὁ τόπος , ὅς φαίνω τε καί πᾶς φημί . ἔτι δέ πᾶς μέν εὔλογος ὁ αὐτός κίνησις κινέω , μόνος δέ δοκέω ὁ ἄστρον ὁ ἥλιος οὗτος δράω , ἀνατέλλω ἤ καί οὗτος οὐ διά ἑαυτοῦ ἀλλά διά ὁ ἀπόστασις ὁ ἡμέτερος ὄψις · ὁ γάρ ὄψις ἀποτείνω μακρός ἑλίσσω διά ὁ ἀσθένεια . ὅς αἴτιος ἴσως καί ὁ στίλβω φαίνω ὁ ἀστήρ ὁ ἐνδέω , ὁ δέ πλάνης μή στίλβω · ὁ μέν γάρ πλάνης ἐγγύς εἰμί , ὥστε ἐγκρατής εἰμί πρός αὐτός ἀφικνέομαι ὁ ὄψις · πρός δέ ὁ μένω κραδαίνω διά ὁ μῆκος , ἀποτείνω πρόσω λίαν . ὁ δέ τρόμος αὐτός ποιέω ὁ ἄστρον δοκέω εἰμί ὁ κίνησις · οὐδείς γάρ διαφέρω κινέω ὁ ὄψις ἤ ὁ ὁράω . ἀλλά μήν ὅτι οὐδέ κυλίω ὁ ἄστρον , φανερός · ὁ μέν γάρ κυλίω στρέφω ἀνάγκη , ὁ δέ σελήνη ἀεί δῆλος εἰμί ὁ καλέω πρόσωπον . ὥστε ἐπεί κινέω μέν διά ἑαυτοῦ ὁ οἰκεῖος κινέω κίνησις εὔλογος , οὗτος δέ οὐ φαίνω κινέω , δῆλος ὅτι οὐ ἄν κινέω διά οὐτάω . πρός δέ οὗτος ἄλογος ὁ μηδείς ὄργανον αὐτός ἀποδίδωμι ὁ φύσις πρός ὁ κίνησις · οὐδείς γάρ ὡς τυγχάνω ποιέω ὁ φύσις , οὐδέ ὁ μέν ζῷον φροντίζω , ὁ δέ οὕτως τίμιος ὑπεροράω , ἀλλά ἔοικα ὥσπερ ἐπίτηδες ἀφαιρέω πᾶς διά ὅς ἐνδέχομαι προέρχομαι κατά οὐτάω , καί ὅτι πολύς ἀφίστημι ὁ ἔχω ὄργανον πρός κίνησις . διό καί εὔλογος ἄν δοκέω ὁ τε ὅλος οὐρανός σφαιροειδής εἰμί καί ἕκαστος ὁ ἄστρον . πρός μέν γάρ ὁ ἐν ὁ αὐτός κίνησις ὁ σφαῖρα ὁ σχῆμα χρήσιμος ( οὕτως γάρ ἄν καί ταχύς κινέω καί μάλα κατέχω ὁ αὐτός τόπος ) , πρός δέ ὁ εἰς ὁ πρόσθεν ἄχρηστος · ἦκα γάρ ὅμοιος ὁ διά ἑαυτοῦ κινητικός · οὐδείς γάρ ἀπαρτάω ἔχω οὐδέ προέχω , ὥσπερ ὁ εὐθύγραμμος , ἀλλά πολύς ἀφίστημι ὁ σχῆμα ὁ πορευτικός σῶμα . ἐπεί οὖν δέω ὁ μέν οὐρανός κινέω ὁ ἐν αὐτός κίνησις , ὁ ἄλλος δέ ἄστρον μή προέρχομαι διά ἑαυτοῦ , εὔλογος ἄν ἑκάτερος εἰμί σφαιροειδής · οὕτως γάρ μάλα ὁ μέν κινέω ὁ δέ ἠρεμέω .