aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-caelo 2.3
3 Ἐπεὶ δʼ οὐκ ἔστιν ἐναντία κίνησις ἡ κύκλῳ τῇ κύκλῳ , σκεπτέον διὰ τί πλείους εἰσὶ φοραί , καίπερ πόρρωθεν πειρωμένοις ποιεῖσθαι τὴν ζήτησιν , πόρρω δʼ οὐχ οὕτω τῷ τόπῳ , πολύ δὲ μᾶλλον τῷ τῶν συμβεβηκότων αὐτοῖς περὶ πάμπαν ὀλίγων ἔχειν αἴσθησιν . ὅμως δὲ λέγωμεν . ἡ δʼ αἰτία περὶ αὐτῶν ἐνθένδεληπτέα . ἕκαστόνἐστιν , ὧν ἐστὶν ἔργον , ἕνεκα τοῦ ἔργου . θεοῦ δʼ ἐνέργεια ἀθανασία · τοῦτο δʼ ἐστὶ ζωὴ ἀΐδιος . ὥστʼ ἀνάγκη τῷ θείῳ κίνησιν ἀΐδιον ὑπάρχειν . ἐπεὶ δʼ ὁ οὐρανὸς τοιοῦτος ( σῶμα γάρ τι θεῖον ) , διὰ τοῦτο ἔχει τὸ ἐγκύκλιον σῶμα , ὃ φύσει κινεῖται κύκλῳ ἀεί . διὰ τί οὖν οὐχ ὅλον τὸ σῶμα τοῦ οὐρανοῦ τοιοῦτον ; ὅτι ἀνάγκη μένειν τι τοῦ σώματος τοῦ φερομένου κύκλῳ τὸ ἐπὶ τοῦ μέσου , τούτου δʼ οὐθὲν οἷόν τε μένειν μόριον , οὔθ᾿ ὅλως οὔτʼ ἐπὶ τοῦ μέσου . καὶ γὰρ ἂν ἡ κατὰ φύσιν κίνησις ἦν αὐτοῦ ἐπὶ τὸ μέσον · φύσει δὲ κύκλῳ κινεῖται · οὐ γὰρ ἂν ἦν ἀΐδιος ἡ κίνησις · οὐθὲν γὰρ παρὰ φύσιν ἀΐδιον . ὕστερον δὲ τὸ παρὰ φύσιν τοῦ κατὰ φύσιν , καὶ ἔκστασίς τίς ἐστιν ἐν τῇ γενέσει τὸ παρὰ φύσιν τοῦ κατὰ φύσιν . ἀνάγκη τοίνυν γῆν εἶναι · τοῦτο γὰρ ἠρεμεῖ ἐπὶ τοῦ μέσου . νῦν μὲν οὖν ὑποκείσθω τοῦτο , ὕστερον δὲ δειχθήσεται περὶ αὐτοῦ . ἀλλά μὴν εἰ γῆν , ἀνάγκη καὶ πῦρ εἶναι · τῶν γὰρ ἐναντίων εἰ θάτερον φύσει , ἀνάγκη καὶ θάτερον εἶναι φύσει , ἐάν περ ᾖ ἐναντίον , καὶ εἶναί τινα αὐτοῦ φύσιν ( ἡ γὰρ αὐτὴ ὕλη τῶν ἐναντίων ) · καὶ τῆς στερήσεως πρότερον ἡ κατάφασις ( λέγω δʼ οἷον τὸ θερμὸν τοῦ ψυχροῦ ) , ἡ δʼ ἠρεμία καὶ τὸ βαρύ λέγονται κοτὰ στέρησιν κουφότητος καὶ κινήσεως . ἀλλὰ μὴν εἴπερ ἔστι πῦρ καὶ γῆ , ἀνάγκη καὶ τὰ μεταξύ αὐτῶν εἶναι σώματα · ἐναντίωσιν γὰρ ἔχει ἕκαστον τῶν στοιχείων πρὸς ἕκαστον . ὑποκείσθω δὲ καὶ τοῦτο νῦν , ὕστερον δὲ πειρατέον δεῖξαι . τούτων δʼ ὑπαρχόντων φανερὸν ὅτι ἀνάγκη γένεσιν εἶναι διὰ τὸ μηδὲν οἷόν τʼ αὐτῶν εἶναι ἀΐδιον · πάσχει γὰρ καὶ ποιεῖ τἀναντία ὑπʼ ἀλλήλων , καὶ φθαρτικὰ ἀλλήλων ἐστίν . ἔτι δʼ οὐκ εὔλογον εἶναί τι κινητὸν ἀΐδιον , οὗ μὴ ἐνδέχεται εἶναι κατὰ φύσιν τὴν κίνησιν ἀΐδιον · τούτων δʼ εἴς τι ἡ κίνησις . ὅτι μὲν τοίνυν ἀναγκαῖον εἶναι γένεσιν , ἐκ τούτων δῆλον . εἰ δὲ γένεσιν , ἀναγκαῖον καὶ ἄλλην εἶναι φοράν , ἢ μίαν ἢ πλείους · κατὰ γὰρ τὴν τοῦ ὅλου ὡσαύτως ἀναγκαῖον ἔχειν τὰ στοιχεῖα τῶν σωμάτων πρὸς ἄλληλα . λεχθήσεται δὲ καὶ περὶ τούτου ἐν τοῖς ἑπομένοις σαφέστεροννῦν δὲ τοσοῦτόν ἐστι δῆλον , διὰ τίνα αἰτίαν πλείω τὰ ἐγκύκλιά ἐστι σώματα , ὅτι ἀνάγκη γένεσιν εἶναι , γένεσιν δʼ , εἴπερ καὶ πῦρ , τοῦτο δὲ καὶ τἆλλα , εἴπερ καὶ γῆν · ταύτην δʼ ὅτι ἀνάγκη μένειν τι ἀεί , εἴπερ κινεῖσθαί τι ἀεί .
Lemmas: 3 ἐπεί δέ οὐ εἰμί ἐναντίος κίνησις ὁ κύκλος ὁ κύκλος , σκοπέω διά τίς πολύς εἰμί φορά , καίπερ πρόσωθεν πειράω ποιέω ὁ ζήτησις , πρόσω δέ οὐ οὕτως ὁ τόπος , πολύς δέ μάλα ὁ ὁ συμβαίνω αὐτός περί πάμπαν ὀλίγος ἔχω αἴσθησις . ὅμως δέ λέγω . ὁ δέ αἰτία περί αὐτός ἐνθένδεληπτέα . ἕκαστος , ὅς εἰμί ἔργον , ἕνεκα ὁ ἔργον . θεός δέ ἐνέργεια ἀθανασία · οὗτος δέ εἰμί ζωή ἀδΐος . ὥστε ἀνάγκη ὁ θεῖος κίνησις ἀίδιος ὑπάρχω . ἐπεί δέ ὁ οὐρανός τοιοῦτος ( σῶμα γάρ τις θεῖος ) , διά οὗτος ἔχω ὁ ἐγκύκλιος σῶμα , ὅς φύσις κινέω κύκλος ἀεί . διά τίς οὖν οὐ ὅλος ὁ σῶμα ὁ οὐρανός τοιοῦτος ; ὅτι ἀνάγκη μένω τις ὁ σῶμα ὁ φέρω κύκλος ὁ ἐπί ὁ μέσος , οὗτος δέ οὐδείς οἷος τε μένω μόριον , οὔτε ὅλος οὔτε ἐπί ὁ μέσος . καί γάρ ἄν ὁ κατά φύσις κίνησις εἰμί αὐτός ἐπί ὁ μέσος · φύσις δέ κύκλος κινέω · οὐ γάρ ἄν εἰμί ἀδΐος ὁ κίνησις · οὐδείς γάρ παρά φύσις ἀίδιος . ὕστερον δέ ὁ παρά φύσις ὁ κατά φύσις , καί ἔκστασις τις εἰμί ἐν ὁ γένεσις ὁ παρά φύσις ὁ κατά φύσις . ἀνάγκη τοίνυν γῆ εἰμί · οὗτος γάρ ἠρεμέω ἐπί ὁ μέσος . νῦν μέν οὖν ὑπόκειμαι οὗτος , ὕστερον δέ δείκνυμι περί αὐτός . ἀλλά μήν εἰ γῆ , ἀνάγκη καί πῦρ εἰμί · ὁ γάρ ἐναντίος εἰ ἕτερος φύσις , ἀνάγκη καί ἕτερος εἰμί φύσις , ἐάν περ εἰμί ἐναντίος , καί εἰμί τις αὐτός φύσις ( ὁ γάρ αὐτός ὕλη ὁ ἐναντίος ) · καί ὁ στέρησις πρότερος ὁ κατάφασις ( λέγω δέ οἷος ὁ θερμός ὁ ψυχρός ) , ὁ δέ ἠρεμία καί ὁ βαρύς λέγω κοτός στέρησις κουφότης καί κίνησις . ἀλλά μήν εἴπερ εἰμί πῦρ καί γῆ , ἀνάγκη καί ὁ μεταξύ αὐτός εἰμί σῶμα · ἐναντίωσις γάρ ἔχω ἕκαστος ὁ στοιχεῖον πρός ἕκαστος . ὑπόκειμαι δέ καί οὗτος νῦν , ὕστερον δέ πειράω δείκνυμι . οὗτος δέ ὑπάρχω φανερός ὅτι ἀνάγκη γένεσις εἰμί διά ὁ μηδείς οἷος τε αὐτός εἰμί ἀίδιος · πάσχω γάρ καί ποιέω ἐναντίος ὑπό ἀλλήλων , καί φθαρτικός ἀλλήλων εἰμί . ἔτι δέ οὐ εὔλογος εἰμί τις κινητός ἀίδιος , ὅς μή ἐνδέχομαι εἰμί κατά φύσις ὁ κίνησις ἀίδιος · οὗτος δέ εἰς τίς ὁ κίνησις . ὅτι μέν τοίνυν ἀναγκαῖος εἰμί γένεσις , ἐκ οὗτος δῆλος . εἰ δέ γένεσις , ἀναγκαῖος καί ἄλλος εἰμί φορά , ἤ εἷς ἤ πολύς · κατά γάρ ὁ ὁ ὅλος ὡσαύτως ἀναγκαῖος ἔχω ὁ στοιχεῖον ὁ σῶμα πρός ἀλλήλων . λέγω δέ καί περί οὗτος ἐν ὁ ἕπομαι σαφής δέ τοσοῦτος εἰμί δῆλος , διά τίς αἰτία πολύς ὁ ἐγκύκλιος εἰμί σῶμα , ὅτι ἀνάγκη γένεσις εἰμί , γένεσις δέ , εἴπερ καί πῦρ , οὗτος δέ καί ἄλλος , εἴπερ καί γῆ · οὗτος δέ ὅτι ἀνάγκη μένω τις ἀεί , εἴπερ κινέω τις ἀεί .