aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-caelo 1.9
9 Ὅτι δʼ οὐ μόνον εἷς ἐστὶν οὐρανός , ἀλλὰ καὶ ἀδύνατον γενέσθαι πλείους , ἔτι δʼ ὡς ἀΐδιος ἄφθαρτος ὢν καὶ ἀγένητος , λέγωμεν , πρῶτον διαπορήσαντες περὶ αὐτοῦ . δόξειε γὰρ ἂν ὡδὶ σκοπουμένοις ἀδύνατον ἕνα καὶ μόνον εἶναι αὐτόν · ἐν ἅπασι γὰρ καὶ τοῖς φύσει καὶ τοῖς ἀπὸ τέχνης συνεστῶσι καὶ γεγενημένοις ἕτερόν ἐστιν αὐτὴ καθʼ αὑτὴν ἡ μορφὴ καὶ μεμιγμένη μετὰ τῆς ὕλης , οἷον τῆς σφαίρας ἕτερον τὸ εἶδος καὶ ἡ χρυσῇ καὶ ἡ χαλκῆ σφαῖρα , καὶ πάλιν τοῦ κύκλου ἑτέρα ἡ μορφὴ καὶ ὁ χαλκοῦς καὶ ὁ ξύλινος κύκλος · τὸ γάρ τί ἦν εἶναι λέγοντες σφαίρᾳ ἢ κύκλῳ οὐκ ἐροῦμεν ἐν τῷ λόγῳ χρυσὸν ἢ χαλκόν , ὡς οὐκ ὄντα ταῦτα τῆς οὐσίας · ἐὰν δὲ τὴν χαλκῆν ἢ χρυσῆν , ἐροῦμεν , καὶ ἐὰν μὴ δυνώμεθα νοῆσαι μηδὲ λαβεῖν ἄλλο τι παρὰ τὸ καθʼ ἕκαστον . ἐνίοτε γὰρ οὐθὲν κωλύει τοῦτο συμβαίνειν , οἷον εἰ μόνος εἷς ληφθείη κύκλος · οὐθὲν γὰρ ἧττον ἄλλο ἔσται τὸ κύκλῳ εἶναι καὶ τῷδε τῷ κύκλῳ , καὶ τὸ μὲν εἶδος , τὸ δʼ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ καὶ τῶν καθ᾿ ἕκαστον . ἐπεὶ οὖν ἐστὶν ὁ οὐρανὸς αἰσθητός , τῶν καθ᾿ ἕκαστον ἂν εἴη · τὸ γὰρ αἰσθητὸν ἅπαν ἐν τῇ ὕλῃ ὑπῆρχεν . εἰ δὲ τῶν καθʼ ἕκαστον , ἕτερον ἂν εἴη τῷδε τῷ οὐρανῷ εἶναι καὶ οὐρανῷ ἀπλῶς . ἕτερον ἄρα ὅδε ὁ οὐρανὸς καὶ οὐρανὸς ἁπλῶς , καὶ τὸ μὲν ὡς εἶδος καὶ μορφὴ τὸ δʼ ὡς τῇ ὕλῃ μεμιγμένον . ὧν δʼ ἐστὶ μορφή τις καὶ εἶδος , ἤτοι ἔστιν ἢ ἐνδέχεται πλείω γενέσθαι τὰ καθʼ ἕκαστα . εἴτε γὰρ ἔστιν εἴδη , καθάπερ φασί τινες , ἀνάγκη τοῦτοσυμβαίνειν , εἴτε καὶ μὴ χωριστὸν μηθὲν τῶν τοιούτων , οὐθὲν ἦττον · ἐπὶ πάντων γὰρ οὕτως ὁρὼμεν , ὅσων ἡ οὐσία ἐν ὕλῃ ἐστίν , πλείω καὶ ἄπειρα ὄντα τὰ ὁμοιοειδῆ . ὥστε ἤτοι εἰσὶ πλείους οἱ οὐρανοὶ ἢ ἐνδέχεται πλείους εἶναι . ἐκ μὲν οὖν τούτων ὑπολάβοι τις ἂν καὶ εἶναι καὶ ἐνδέχεσθαι πλείους εἶναι οὐρανούς · σκεπτέον δὲ πάλιν τί τούτων λέγεται καλῶς καὶ τί οὐ καλῶς . τὸ μὲν οὖν ἕτερον εἶναι τὸν λόγον τὸν ἄνευ τῆς ὕλης καὶ τὸν ἐν τῇ ὕλη τῆς μορφῆς καλῶς τε λέγεται , καὶ ἔστω τοῦτʼ ἀληθές . ἀλλʼ οὐδὲν ἧττον οὐδεμία ἀνάγκη διὰ τοῦτο πλείους εἶναι κόσμους , οὐδʼ ἐνδέχεται γενέσθαι πλείους , εἴπερ οὗτος ἐξ ἀπάσης ἐστὶ τῆς ὕλης , ὥσπερ ἔστιν . ὡδὶ δὲ μᾶλλον ἴσως τὸ λεγόμενον ἔσται δῆλον . εἰ γάρ ἐστιν ἡ γρυπότης καμπυλότης ἐν ῥινὶ ἢ σαρκί , καὶ ἔστιν ὕλη τῇ γρυπότητι ἡ σάρξ , εἰ ἐξ ἀπασῶν τῶν σαρκῶν μία γένοιτο σὰρξ καὶ ὑπάρξειεν ταύτῃ τὸ γρυπόν , οὐθὲν ἂν ἄλλ᾿ οὔτ᾿ εἴη γρυπὸν οὔτ᾿ ἐνδέχοιτο γενέσθαι . ὁμοίως δὲ καὶ εἰ τῷ ἀνθρώπῳ ἐστὶν ὕλη σάρκες καὶ ὀστᾶ , εἰ ἐκ πάσης τῆς σαρκὸς καὶ πάντων τῶν ὀστῶν ἄνθρωπος γένοιτο ἀδυνάτων ὄντων διαλυθῆναι , οὐκ ἂν ἐνδέχοιτο εἶναι ἄλλον ἄνθρωπον . ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων · ὅλως γὰρ ὅσων ἐστὶν ἡ οὐσία ἐν ὑποκειμένῃ τινὶ ὕλῃ , τούτων οὐδὲν ἐνδέχεται γίγνεσθαι μὴ ὑπαρχούσης ὕλης . ὁ δʼ οὐρανὸς ἔστι μὲν τῶν καθʼ ἕκαστα καὶ τῶν ἐκ τῆς ὕλης · ἀλλʼ εἰ μὴ ἐκ μορίου αὐτῆς συνέστηκεν ἀλλʼ ἐξ ἀπάσης , τὸ μὲν εἶναι αὐτῷ οὐρανῷ καὶ τῷδε τῷ οὐρανῷ ἕτερόν ἐστιν , οὐ μέντοι οὕτʼ ἂν εἴη ἄλλος οὔτ᾿ ἂν ἐνδέχοιτο γενέσθαι πλείους διὰ τὸ πᾶσαν τὴν ὕλην περιειληφέναι τοῦτον . λείπεται ἄρα τοῦτο δεῖξαι , ὅτι ἐξ ἅπαντος τοῦ φυσικοῦ καὶ αἰσθητοῦ συνέστηκε σώματος . εἴπωμεν δὲ πρῶτον τί λέγομεν εἶναι τὸν οὐρανὸν καὶ ποσαχῶς , ἵνα μᾶλλον ἡμῖν δῆλον γένηται τὸ ζητούμενον . ἕνα μὲν οὖν τρόπον οὐρανὸν λέγομεν τὴν οὐσίαν τὴν τῆς ἐσχάτης τοῦ παντὸς περιφορᾶς , ἢ σῶμα φυσικὸν τὸ ἐν τῇ ἐσχάτῃ περιφορᾷ τοῦ παντός · εἰώθαμεν γὰρ τὸ ἔσχατον καὶ τὸ ἄνω μάλιστα καλεῖν οὐρανόν , ἐν ᾧ καὶ τὸ θεῖον πᾶν ἱδρῦσθαί φαμεν , ἄλλον δʼ αὖ τρόπον τὸ συνέχες σῶμα τῇ ἐσχάτῃ περιφορᾷ τοῦ παντός , ἐν ᾧ σελήνη καὶ ἥλιος καὶ ἔνια τῶν ἄστρων · καὶ γὰρ ταῦτα ἐν τῷ οὐρανῷ εἶναί φαμεν . ἔτι δʼ ἄλλως λέγομεν οὐρανὸν τὸ περιεχόμενον σῶμα ὑπὸ τῆς ἐσχάτης περιφορὰς · τὸ γὰρ ὅλον καὶ τὸ πᾶν εἰώθαμεν λέγειν οὐρανόν . τριχῶς δὴ λέγομένου τοῦ οὐρανοῦ , τὸ ὅλον τὸ ὑπὸ τῆς ἐσχάτης περιεχόμενον περιφορὰς ἐξ ἅπαντος ἀνάγκη συνεστάναι τοῦ φυσικοῦ καὶ αἰσθητοῦ σώματος διὰ τὸ μήτʼ εἶναι μηδὲν ἔξω σῶμα τοῦ οὐρανοῦ μήτʼ ἐνδέχεσθαι γενέσθαι . εἰ γὰρ ἔστιν ἔξω τῆς ἐσχάτης περιφορὰς σῶμα φυσικόν , ἀνάγκη αὐτὸ ἤτοι τῶν ἁπλῶν εἶναι σωμάτων ἢ τῶν συνθέτων , καὶ ἢ κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσιν ἔχειν . τῶν μὲν οὖν ἁπλῶν οὐθὲν ἂν εἴη . τὸ γὰρ κύκλῳ φερόμενον δέδεικται ὅτι οὐκ ἐνδέχεται μεταλλάξαι τὸν αὑτοῦ τόπον . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ ἀπὸ τοῦ μέσου δυνατόν , οὐδὲ τὸ ὑφιστάμενον . κατὰ φύσιν μὲν γὰρ οὐκ ἂν εἴησαν ( ἄλλοι γὰρ αὐτῶν οἰκεῖοι τόποι ) , παρὰ φύσιν δʼ εἴπερ εἰσίν , ἄλλῳ τινὶ ἔσται κατὰ φύσιν ὁ ἔξω τόπος · τὸν γὰρ τούτῳ παρὰ φύσιν ἀναγκαῖον ἄλλῳ εἶναι κατὰ φύσιν . ἀλλʼ οὐκ ἦν ἄλλο σῶμα παρὰ ταῦτα . οὐκ ἄῤ ἔσται δυνατὸν οὐθὲν τῶν ἁπλῶν ἔξω εἶναι τοῦ οὐρανοῦ σῶμα . εἰ δὲ μὴ τῶν ἁπλῶν , οὐδὲ τῶν μικτῶν · ἀνάγκη γὰρ εἶναι καὶ τά ἀπλᾶ τοῦ μικτοῦ ὄντος . ἀλλά μὴν οὐδὲ γενέσθαι δυνατόν · ἤτοι γὰρ κατὰ φύσιν ἔσται ἢ παρὰ φύσιν , καὶ ἢ ἀπλοῦν ἢ μικτόν , ὥστε πάλιν ὁ αὐτὸς ἥξει λόγος · οὐδὲν γὰρ διαφέρει σκοπεῖν εἰ ἔστιν ἢ εἰ γενέσθαι δυνατόν . φανερὸν τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι οὔτ᾿ ἔστιν ἔξω οὔτʼ ἐγχωρεῖ γενέσθαι σώματος ὄγκον οὐθενός · ἐξ ἀπάσης ἄῤ ἐστι τῆς οἰκείας ὕλης ὁ πᾶς κόσμος · ὕλη γὰρ ἦν αὐτῷ τὸ φυσικὸν σῶμα καὶ αἰσθητόν . ὥστʼ οὔτε νῦν εἰσὶ πλείους οὐρανοὶ οὔτʼ ἐγένοντο , οὔτʼ ἐνδέχεται γενέσθαι πλείους · ἀλλʼ εἷς καὶ μόνος καὶ τέλειος οὗτος οὐρανός ἐστιν . ἅμα δὲ δῆλον ὅτι οὐδὲ τόπος οὐδὲ κενὸν οὐδὲ χρόνος ἐστὶν ἔξω τοῦ οὐρανοῦ · ἐν ἅπαντι γὰρ τόπῳ δυνατὸν ὑπάρξαι σῶμα · κενὸν δʼ εἶναί φασιν ἐν ᾧ μὴ ἐνυπάρχει σῶμα , δυνατὸν δʼ ἐστὶ γενέσθαι · χρόνος δὲ ἀριθμὸς κινήσεως · κίνησις δʼ ἄνευ φυσικοῦ σώματος οὐκ ἔστιν . ἔξω δὲ τοῦ οὐρανοῦ δέδεικται ὅτι οὔτ᾿ ἔστιν οὔτ᾿ ἐνδέχεται γενέσθαι σῶμα . φανερὸν ἄρα ὅτι οὔτε τόπος οὔτε κενὸν οὔτε χρόνος ἐστὶν ἔξωθεν · διόπερ οὔτʼ ἐν τόπῳ τἀκεῖ πέφυκεν , οὔτε χρόνος αὐτὰ ποιεῖ γηράσκειν , οὐδʼ ἐστίν οὐδενὸς οὐδεμία μεταβολὴ τῶν ὑπὲρ τὴν ἐξωτάτω τεταγμένων φοράν , ἀλλʼ ἀναλλοίωτα καὶ ἀπαθῆ τὴν ἀρίστην ἔχοντα ζωὴν καὶ αὐταρκεστάτην διατελεῖ τὸν ἅπαντα αἰῶκα . καὶ γὰρ τοῦτο τοὔνομα θείως ἔφθεγκται παρὰ τῶν ἀρχαίων . τὸ γὰρ τέλος τὸ περιέχον τὸν τῆς ἑκάστου ζωῆς χρόνον , οὗ μηθὲν ἔξω κατὰ φύσιν , αἰὼν ἑκάστου κέκληται . κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ λόγον καὶ τὸ τοῦ παντὸς οὐρανοῦ τέλος καὶ τὸ τὸν πάντα χρόνον καὶ τὴν ἀπειρίαν περιέχον τέλος αἰών ἐστιν , ἀπὸ τοῦ ἀεὶ εἶναι εἰληφὼς τὴν ἐπωνυμίαν , ἀθάνατος καὶ θεῖος . ὅθεν καὶ τοῖς ἄλλοις ἐξήρτηται , τοῖς μὲν ἀκριβέστερον τοῖς δʼ ἀμαυρῶς , τὸ εἶναί τε καὶ ζῆν . καὶ γὰρ καθάπερ ἐν τοῖς ἐγκυκλίοις φιλοσοφήμασι περὶ τὰ θεῖα πολλάκις προφαίνεται τοῖς λόγοις ὅτι τὸ θεῖον ἀμετάβλητον ἀναγκαῖον εἶναι πᾶν τὸ πρῶτον καὶ ἀκρότατον · ὃ οὕτως ἔχον μαρτυρεῖ τοῖς εἰρημένοις . οὔτε γὰρ ἄλλο κρεῖττόν ἐστιν ὅ τι κινήσει ( ἐκεῖνο γὰρ ἂν εἴη θειότερον ) οὔτʼ ἔχει φαῦλον οὐδέν , οὔτʼ ἐνδεὲς τῶν αὑτοῦ καλῶν οὐδενός ἐστιν . καὶ ἄπαυστον δὴ κίνησιν κινεῖται εὐλόγως · πάντα γὰρ παύεται κινούμενα ὅταν ἔλθῃ εἰς τὸν οἰκεῖον τόπον . τοῦ δὲ κύκλῳ σώματος ὁ αὐτὸς τόπος ὅθεν ἤρξατο καὶ εἰς ὸν τελευτᾷ .
Lemmas: 9 ὅτι δέ οὐ μόνος εἷς εἰμί οὐρανός , ἀλλά καί ἀδύνατος γίγνομαι πολύς , ἔτι δέ ὡς ἀδΐος ἄφθαρτος εἰμί καί ἀγένητος , λέγω , πρῶτος διαπορέω περί αὐτός . δοκέω γάρ ἄν ὡδί σκοπέω ἀδύνατος εἷς καί μόνος εἰμί αὐτός · ἐν ἅπας γάρ καί ὁ φύσις καί ὁ ἀπό τέχνη συνίστημι καί γίγνομαι ἕτερος εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ μορφή καί μείγνυμι μετά ὁ ὕλη , οἷος ὁ σφαῖρα ἕτερος ὁ εἶδος καί ὁ χρύσεος καί ὁ χάλκεος σφαῖρα , καί πάλιν ὁ κύκλος ἕτερος ὁ μορφή καί ὁ χάλκεος καί ὁ ξύλινος κύκλος · ὁ γάρ τίς εἰμί εἰμί λέγω σφαῖρα ἤ κύκλος οὐ λέγω ἐν ὁ λόγος χρυσός ἤ χαλκός , ὡς οὐ εἰμί οὗτος ὁ οὐσία · ἐάν δέ ὁ χάλκεος ἤ χρύσεος , λέγω , καί ἐάν μή δύναμαι νοέω μηδέ λαμβάνω ἄλλος τις παρά ὁ κατά ἕκαστος . ἐνίοτε γάρ οὐδείς κωλύω οὗτος συμβαίνω , οἷος εἰ μόνος εἷς λαμβάνω κύκλος · οὐδείς γάρ ἥσσων ἄλλος εἰμί ὁ κύκλος εἰμί καί ὅδε ὁ κύκλος , καί ὁ μέν εἶδος , ὁ δέ εἶδος ἐν ὁ ὕλη καί ὁ κατά ἕκαστος . ἐπεί οὖν εἰμί ὁ οὐρανός αἰσθητός , ὁ κατά ἕκαστος ἄν εἰμί · ὁ γάρ αἰσθητός ἅπας ἐν ὁ ὕλη ὑπάρχω . εἰ δέ ὁ κατά ἕκαστος , ἕτερος ἄν εἰμί ὅδε ὁ οὐρανός εἰμί καί οὐρανός ἁπλῶς . ἕτερος ἄρα ὅδε ὁ οὐρανός καί οὐρανός ἁπλῶς , καί ὁ μέν ὡς εἶδος καί μορφή ὁ δέ ὡς ὁ ὕλη μείγνυμι . ὅς δέ εἰμί μορφή τις καί εἶδος , ἤτοι εἰμί ἤ ἐνδέχομαι πολύς γίγνομαι ὁ κατά ἕκαστος . εἴτε γάρ εἰμί εἶδος , καθά φημί τις , ἀνάγκη τουτοσυμβαινω , εἴτε καί μή χωριστός μηδείς ὁ τοιοῦτος , οὐδείς ἥσσων · ἐπί πᾶς γάρ οὕτως ὁράω , ὅσος ὁ οὐσία ἐν ὕλη εἰμί , πολύς καί ἄπειρος εἰμί ὁ ὁμοιοειδής . ὥστε ἤτοι εἰμί πολύς ὁ οὐρανός ἤ ἐνδέχομαι πολύς εἰμί . ἐκ μέν οὖν οὗτος ὑπολαμβάνω τις ἄν καί εἰμί καί ἐνδέχομαι πολύς εἰμί οὐρανός · σκοπέω δέ πάλιν τίς οὗτος λέγω καλός καί τίς οὐ καλός . ὁ μέν οὖν ἕτερος εἰμί ὁ λόγος ὁ ἄνευ ὁ ὕλη καί ὁ ἐν ὁ ὕλη ὁ μορφή καλός τε λέγω , καί εἰμί οὗτος ἀληθής . ἀλλά οὐδείς ἥσσων οὐδείς ἀνάγκη διά οὗτος πολύς εἰμί κόσμος , οὐδέ ἐνδέχομαι γίγνομαι πολύς , εἴπερ οὗτος ἐκ ἅπας εἰμί ὁ ὕλη , ὥσπερ εἰμί . ὡδί δέ μάλα ἴσως ὁ λέγω εἰμί δῆλος . εἰ γάρ εἰμί ὁ γρυπότης καμπυλότης ἐν ῥίς ἤ σάρξ , καί εἰμί ὕλη ὁ γρυπότης ὁ σάρξ , εἰ ἐκ ἅπας ὁ σάρξ εἷς γίγνομαι σάρξ καί ὑπάρχω οὗτος ὁ γρυπός , οὐδείς ἄν ἄλλος οὔτε εἰμί γρυπός οὔτε ἐνδέχομαι γίγνομαι . ὅμοιος δέ καί εἰ ὁ ἄνθρωπος εἰμί ὕλη σάρξ καί ὀστέον , εἰ ἐκ πᾶς ὁ σάρξ καί πᾶς ὁ ὀστέον ἄνθρωπος γίγνομαι ἀδύνατος εἰμί διαλύω , οὐ ἄν ἐνδέχομαι εἰμί ἄλλος ἄνθρωπος . ὡσαύτως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος · ὅλος γάρ ὅσος εἰμί ὁ οὐσία ἐν ὑπόκειμαι τις ὕλη , οὗτος οὐδείς ἐνδέχομαι γίγνομαι μή ὑπάρχω ὕλη . ὁ δέ οὐρανός εἰμί μέν ὁ κατά ἕκαστος καί ὁ ἐκ ὁ ὕλη · ἀλλά εἰ μή ἐκ μόριον αὐτός συνίστημι ἀλλά ἐκ ἅπας , ὁ μέν εἰμί αὐτός οὐρανός καί ὅδε ὁ οὐρανός ἕτερος εἰμί , οὐ μέντοι ὅτε ἄν εἰμί ἄλλος οὔτε ἄν ἐνδέχομαι γίγνομαι πολύς διά ὁ πᾶς ὁ ὕλη περιλαμβάνω οὗτος . λείπω ἄρα οὗτος δείκνυμι , ὅτι ἐκ ἅπας ὁ φυσικός καί αἰσθητός συνίστημι σῶμα . λέγω δέ πρῶτος τίς λέγω εἰμί ὁ οὐρανός καί ποσαχῶς , ἵνα μάλα ἐγώ δῆλος γίγνομαι ὁ ζητέω . εἷς μέν οὖν τρόπος οὐρανός λέγω ὁ οὐσία ὁ ὁ ἔσχατος ὁ πᾶς περιφορά , ἤ σῶμα φυσικός ὁ ἐν ὁ ἔσχατος περιφορά ὁ πᾶς · εἴωθα γάρ ὁ ἔσχατος καί ὁ ἄνω μάλα καλέω οὐρανός , ἐν ὅς καί ὁ θεῖος πᾶς ἱδρύω φημί , ἄλλος δέ αὖ τρόπος ὁ συνεχής σῶμα ὁ ἔσχατος περιφορά ὁ πᾶς , ἐν ὅς σελήνη καί ἥλιος καί ἔνιοι ὁ ἄστρον · καί γάρ οὗτος ἐν ὁ οὐρανός εἰμί φημί . ἔτι δέ ἄλλος λέγω οὐρανός ὁ περιέχω σῶμα ὑπό ὁ ἔσχατος περιφορά · ὁ γάρ ὅλος καί ὁ πᾶς εἴωθα λέγω οὐρανός . τριχῶς δή λέγω ὁ οὐρανός , ὁ ὅλος ὁ ὑπό ὁ ἔσχατος περιέχω περιφορά ἐκ ἅπας ἀνάγκη συνίστημι ὁ φυσικός καί αἰσθητός σῶμα διά ὁ μήτε εἰμί μηδείς ἔξω σῶμα ὁ οὐρανός μήτε ἐνδέχομαι γίγνομαι . εἰ γάρ εἰμί ἔξω ὁ ἔσχατος περιφορά σῶμα φυσικός , ἀνάγκη αὐτός ἤτοι ὁ ἁπλόος εἰμί σῶμα ἤ ὁ σύνθετος , καί ἤ κατά φύσις ἤ παρά φύσις ἔχω . ὁ μέν οὖν ἁπλόος οὐδείς ἄν εἰμί . ὁ γάρ κύκλος φέρω δείκνυμι ὅτι οὐ ἐνδέχομαι μεταλλάσσω ὁ ἑαυτοῦ τόπος . ἀλλά μήν οὐδέ ὁ ἀπό ὁ μέσος δυνατός , οὐδέ ὁ ὑφίστημι . κατά φύσις μέν γάρ οὐ ἄν εἰμί ( ἄλλος γάρ αὐτός οἰκεῖος τόπος ) , παρά φύσις δέ εἴπερ εἰμί , ἄλλος τις εἰμί κατά φύσις ὁ ἔξω τόπος · ὁ γάρ οὗτος παρά φύσις ἀναγκαῖος ἄλλος εἰμί κατά φύσις . ἀλλά οὐ εἰμί ἄλλος σῶμα παρά οὗτος . οὐ ἄρα εἰμί δυνατός οὐδείς ὁ ἁπλόος ἔξω εἰμί ὁ οὐρανός σῶμα . εἰ δέ μή ὁ ἁπλόος , οὐδέ ὁ μικτός · ἀνάγκη γάρ εἰμί καί ὁ ἁπλόος ὁ μικτός εἰμί . ἀλλά μήν οὐδέ γίγνομαι δυνατός · ἤτοι γάρ κατά φύσις εἰμί ἤ παρά φύσις , καί ἤ ἁπλόος ἤ μικτός , ὥστε πάλιν ὁ αὐτός ἥκω λόγος · οὐδείς γάρ διαφέρω σκοπέω εἰ εἰμί ἤ εἰ γίγνομαι δυνατός . φανερός τοίνυν ἐκ ὁ λέγω ὅτι οὔτε εἰμί ἔξω οὔτε ἐγχωρέω γίγνομαι σῶμα ὄγκος οὐδείς · ἐκ ἅπας ἄρα εἰμί ὁ οἰκεῖος ὕλη ὁ πᾶς κόσμος · ὕλη γάρ εἰμί αὐτός ὁ φυσικός σῶμα καί αἰσθητός . ὥστε οὔτε νῦν εἰμί πολύς οὐρανός οὔτε γίγνομαι , οὔτε ἐνδέχομαι γίγνομαι πολύς · ἀλλά εἷς καί μόνος καί τέλειος οὗτος οὐρανός εἰμί . ἅμα δέ δῆλος ὅτι οὐδέ τόπος οὐδέ κενός οὐδέ χρόνος εἰμί ἔξω ὁ οὐρανός · ἐν ἅπας γάρ τόπος δυνατός ὑπάρχω σῶμα · κενός δέ εἰμί φημί ἐν ὅς μή ἐν-ὑπάρχω σῶμα , δυνατός δέ εἰμί γίγνομαι · χρόνος δέ ἀριθμός κίνησις · κίνησις δέ ἄνευ φυσικός σῶμα οὐ εἰμί . ἔξω δέ ὁ οὐρανός δείκνυμι ὅτι οὔτε εἰμί οὔτε ἐνδέχομαι γίγνομαι σῶμα . φανερός ἄρα ὅτι οὔτε τόπος οὔτε κενός οὔτε χρόνος εἰμί ἔξωθεν · διόπερ οὔτε ἐν τόπος ἐκεῖ φύω , οὔτε χρόνος αὐτός ποιέω γηράσκω , οὐδέ εἰμί οὐδείς οὐδείς μεταβολή ὁ ὑπέρ ὁ ἐξωτάτω τάσσω φορά , ἀλλά ἀναλλοίωτος καί ἀπαθής ὁ ἀγαθός ἔχω ζωή καί αὐτάρκης διατελέω ὁ ἅπας αἰῶκα . καί γάρ οὗτος ὄνομα θεῖος φθέγγομαι παρά ὁ ἀρχαῖος . ὁ γάρ τέλος ὁ περιέχω ὁ ὁ ἕκαστος ζωή χρόνος , ὅς μηδείς ἔξω κατά φύσις , αἰών ἕκαστος καλέω . κατά ὁ αὐτός δέ λόγος καί ὁ ὁ πᾶς οὐρανός τέλος καί ὁ ὁ πᾶς χρόνος καί ὁ ἀπειρία περιέχω τέλος αἰών εἰμί , ἀπό ὁ ἀεί εἰμί λαμβάνω ὁ ἐπωνυμία , ἀθάνατος καί θεῖος . ὅθεν καί ὁ ἄλλος ἐξαρτάω , ὁ μέν ἀκριβής ὁ δέ ἀμαυρός , ὁ εἰμί τε καί ζάω . καί γάρ καθά ἐν ὁ ἐγκύκλιος φιλοσόφημα περί ὁ θεῖος πολλάκις προφαίνω ὁ λόγος ὅτι ὁ θεῖος ἀμετάβλητος ἀναγκαῖος εἰμί πᾶς ὁ πρῶτος καί ἄκρος · ὅς οὕτως ἔχω μαρτυρέω ὁ λέγω . οὔτε γάρ ἄλλος κρατύς εἰμί ὅς τις κινέω ( ἐκεῖνος γάρ ἄν εἰμί θεῖος ) οὔτε ἔχω φαῦλος οὐδείς , οὔτε ἐνδεής ὁ ἑαυτοῦ καλός οὐδείς εἰμί . καί ἄπαυστος δή κίνησις κινέω εὔλογος · πᾶς γάρ παύω κινέω ὅταν ἔρχομαι εἰς ὁ οἰκεῖος τόπος . ὁ δέ κύκλος σῶμα ὁ αὐτός τόπος ὅθεν ἄρχω καί εἰς ὅς τελευτάω .