aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-caelo 1.11
11 Πρῶτον δὲ διαιρετέον πῶς ἀγένητα καὶ γενητά φαμεν καὶ φθαρτὰ καὶ ἄφθαρτα · πολλαχῶς γὰρ λεγομένων , κἂν μηδὲν διαφέρῃ πρὸς τὸν λόγον , ἀνάγκη τὴν διάνοιαν ἀορίστως ἔχειν , ἄν τις τῷ διαιρουμένῳ πολλαχῶς ὡς ἀδιαιρέτῳ χρῆται · ἄδηλον γὰρ κατὰ ποίαν φύσιν αὐτῷ συμβαίνει τὸ λεχθέν . λέγεται δʼ ἀγένητον ἕνα μὲν τρόπον ἐὰν ᾖ τι νῦν πρότερον μὴ ὂν ἄνευ γενέσεως καὶ μεταβολῆς , καθάπερ ἔνιοι τὸ ἅπτεσθαι καὶ τὸ κινεῖσθαι λέγουσιν · οὐ γὰρ εἶναι γίνεσθαί φασιν ἁπτόμενον , οὐδὲ κινούμενον . ἕνα δʼ εἴ τι ἐνδεχόμενον γίνεσθαι ἢ γενέσθαι μή ἐστιν · ὁμοίως γὰρ καὶ τοῦτο ἀγένητον , ὅτι ἐνδέχεται γενέσθαι . ἕνα δʼ εἴ τι ὅλως ἀδύνατον γενέσθαι , ὥσθʼ ὁτὲ μὲν εἶναι ὁτὲ δὲ μή . τὸ δʼ ἀδύνατον λέγεται διχῶς . ἢ γὰρ τῷ μὴ ἀληθὲς εἶναι εἰπεῖν ὅτι γένοιτʼ ἄν , ἢ τῷ μὴ ῥᾳδίως μηδὲ ταχὺ ἢ καλῶς . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ τὸ γενητὸν ἕνα μὲν εἰ μὴ ὂν πρότερον ὕστερον ἔστιν , εἴτε γενόμενον εἴτʼ ἄνευ τοῦ γίνεσθαι , ὁτὲ μὲν μὴ ὄν , πάλιν δʼ ὄν · ἕνα δʼ εἰ δυνατόν , εἴτε τῷ ἀληθεῖ διορισθέντος τοῦ δυνατοῦ εἴτε τῷ ῥᾳδίως · ἕνα δ᾿ ἐὰν ἡ γένεσις αὐτοῦ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὄν , εἴτʼ ἤδη ὄντος , διὰ τοῦ γίνεσθαι δʼ ὄντος , εἴτε καὶ μήπω ὄντος , ἀλλ᾿ ἐνδεχομένου . καὶ φθαρτὸν δὲ καὶ ἄφθαρτον ὡσαύτως · εἴτε γὰρ πρότερόν τι ὂν ὕστερον ἢ μή ἐστιν ἢ ἐνδέχεται με` εἶναι , φθαρτὸν εἶναί φαμεν , εἴτε φθειρόμενόν ποτε καὶ μεταβάλλον , εἴτε μή . ἔστι δʼ ὅτε καὶ τὸ διὰ τοῦ φθείρεσθαι ἐνδεχόμενον μὴ εἶναι φθαρτὸν εἶναί φαμεν , καὶ ἔτι ἄλλως τὸ ῥᾳδίως φθειρόμενον , ὃ εἴποι ἄν τις εὔφθαρτον . καὶ περὶ τοῦ ἀφθάρτου ὁ αὐτὸς λόγος · ἢ γὰρ τὸ ἄνευ φθορᾶς ὁτὲ μὲν ὂν ὁτὲ δὲ μὴ ὄν , οἷον τὰς ἁφάς , ὅτι ἄνευ τοῦ φθείρεσθαι πρότερον οὖσαι ὕστερον οὐκ εἰσίν , ἢ τὸ ὂν μὲν δυνατὸν δὲ μὴ εἶναι , ἢ οὐκ ἐσόμενόν ποτε , νῦν δʼ ὄν · σὺ γὰρ εἶ , καὶ ἡ ἁφὴ νῦν · ἀλλʼ ὅμως φθαρτόν , ὅτι ἔσται ποτὲ ὅτε οὐκ ἀληθές σε εἰπεῖν ὅτι εἶ , οὐδὲ ταῦτα ἅπτεσθαι . τὸ δὲ μάλιστα κυρίως , τὸ ὂν μέν , ἀδύνατον δὲ φθαρῆναι οὕτως ὥστε νῦν ὂν ὕστερον μὴ εἶναι ἢ ἐνδέχεσθαι μὴ εἶναι , ἢ καὶ τὸ μήπω ἐφθαρμένον , οὐκ ἐνδεχόμενον δʼ ὕστερον μὴ εἶναι . λέγεται δʼ ἄφθαρτον καὶ τὸ μὴ ῥᾳδίως φθειρόμενον . εἰ δὴ ταῦθʼ οὕτως ἔχει , σκεπτέον πῶς λέγομεν τὸ δυνατὸν καὶ ἀδύνατον · τό τε γὰρ κυριώτατα λεγόμενον ἄφθαρτον τῷ μὴ δύνασθαι φθαρῆναι ἄν , μηδʼ ὁτὲ μὲν εἶναι ὁτὲ δὲ μή · λέγεται δὲ καὶ τὸ ἀγένητον τὸ ἀδύνατον , καὶ τὸ μὴ δυνάμενον γενέσθαι οὕτως ὥστε πρότερον μὲν μὴ εἶναι ὕστερον δὲ εἶναι , οἷον τὴν διάμετρον σύμμετρον . εἰ δὴ τι δύναται κινηθῆναι στάδια ἑκατὸν ἢ ἆραι βάρος , ἀεὶ πρὸς τὸ πλεῖστον λέγομεν , οἷον τάλαντα ἆραι ἑκατὸν ἂ στάδια βαδίσαι ἑκατόν ( καίτοι καὶ τὰ μόρια δύναται τὰ ἐντός , εἴπερ καὶ τὴν ὑπεροχήν ) , ὡς δέον ὁρίζεσθαι πρὸς τὸ τέλος καὶ τὴν ὑπεροχὴν τὴν δύναμιν . ἀνάγκη μὲν οὖν τὸ δυνατὸν καθʼ ὑπεροχὴν τοσαδὶ καὶ τὰ ἐντὸς δύνασθαι , οἷον εἰ τάλαντα ἑκατὸν ἆραι , καὶ δύο , κἀν εἰ στάδια ἑκατόν , καὶ δύο δύνασθαι βαδίσαι . ἡ δὲ δύναμις τῆς ὑπεροχῆς ἐστίν · κἂν εἴ τι ἀδύνατον τοσονδὶ καθʼ ὑπερβαλὴν εἰπόντων , καὶ τὰ πλείω ἀδύνατον , οἷον ὁ χίλια βαδίσαι στάδια μὴ δυνάμενος δῆλον ὅτι καὶ χίλια καὶ ἕν . μηδὲν δʼ ἡμᾶς παρενοχλείτω · διωρίσθω γὰρ κατὰ τῆς ὑπεροχῆς τὸ τέλος λεγόμενον τὸ κυρίως δυνατόν . τάχα γὰρ ἐνσταίη τις ἂν ὡς οὐκ ἀνάγκη τὸ λεχθέν · ὁ γὰρ ὁρῶν στάδιον οὐ καὶ τὰ ἐντὸς ὄψεται μεγέθη , ἀλλά τοὐναντίον μᾶλλον ὁ δυνάμενος ἰδεῖν στιγμὴν ἢ ἀκοῦσαι μικροῦ ψόφου καὶ τῶν μειζόνων ἕξει αἴσθησιν . ἀλλʼ οὐδὲν διαφέρεὶ πρὸς τὸν λόγον · διωρίσθω γὰρ ἤτοι ἐπὶ τῆς δυνάμεως ἢ ἐπὶ τοῦ πράγματος ἡ ὑπερβολή . τὸ γὰρ λεγόμενον δῆλον · ἡ μὲν γὰρ ὄψις ἡ τοῦ ἐλάττονος ὑπερέχει , ἡ δὲ ταχυτὴς ἡ τοῦ πλείονος .
Lemmas: 11 πρῶτος δέ διαιρετέον πῶς ἀγένητος καί γενητός φημί καί φθαρτός καί ἄφθαρτος · πολλαχῶς γάρ λέγω , ἐάν μηδείς διαφέρω πρός ὁ λόγος , ἀνάγκη ὁ διάνοια ἀόριστος ἔχω , ἐάν τις ὁ διαιρέω πολλαχῶς ὡς ἀδιαίρετος χράω · ἄδηλος γάρ κατά ποῖος φύσις αὐτός συμβαίνω ὁ λέγω . λέγω δέ ἀγένητος εἷς μέν τρόπος ἐάν εἰμί τις νῦν πρότερος μή εἰμί ἄνευ γένεσις καί μεταβολή , καθά ἔνιοι ὁ ἅπτω καί ὁ κινέω λέγω · οὐ γάρ εἰμί γίγνομαι φημί ἅπτω , οὐδέ κινέω . εἷς δέ εἰ τις ἐνδέχομαι γίγνομαι ἤ γίγνομαι μή εἰμί · ὅμοιος γάρ καί οὗτος ἀγένητος , ὅτι ἐνδέχομαι γίγνομαι . εἷς δέ εἰ τις ὅλος ἀδύνατος γίγνομαι , ὥστε ὅτε μέν εἰμί ὅτε δέ μή . ὁ δέ ἀδύνατος λέγω διχῶς . ἤ γάρ ὁ μή ἀληθής εἰμί λέγω ὅτι γίγνομαι ἄν , ἤ ὁ μή ῥᾴδιος μηδέ ταχύς ἤ καλός . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ γενητός εἷς μέν εἰ μή εἰμί πρότερος ὕστερον εἰμί , εἴτε γίγνομαι εἴτε ἄνευ ὁ γίγνομαι , ὅτε μέν μή εἰμί , πάλιν δέ εἰμί · εἷς δέ εἰ δυνατός , εἴτε ὁ ἀληθής διορίζω ὁ δυνατός εἴτε ὁ ῥᾴδιος · εἷς δέ ἐάν ὁ γένεσις αὐτός ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί , εἴτε ἤδη εἰμί , διά ὁ γίγνομαι δέ εἰμί , εἴτε καί μήπω εἰμί , ἀλλά ἐνδέχομαι . καί φθαρτός δέ καί ἄφθαρτος ὡσαύτως · εἴτε γάρ πρότερος τις εἰμί ὕστερον ἤ μή εἰμί ἤ ἐνδέχομαι με` εἰμί , φθαρτός εἰμί φημί , εἴτε φθείρω ποτέ καί μεταβάλλω , εἴτε μή . εἰμί δέ ὅτε καί ὁ διά ὁ φθείρω ἐνδέχομαι μή εἰμί φθαρτός εἰμί φημί , καί ἔτι ἄλλος ὁ ῥᾴδιος φθείρω , ὅς λέγω ἄν τις εὔφθαρτος . καί περί ὁ ἄφθαρτος ὁ αὐτός λόγος · ἤ γάρ ὁ ἄνευ φθορά ὅτε μέν εἰμί ὅτε δέ μή εἰμί , οἷος ὁ ἁφή , ὅτι ἄνευ ὁ φθείρω πρότερος εἰμί ὕστερον οὐ εἰμί , ἤ ὁ εἰμί μέν δυνατός δέ μή εἰμί , ἤ οὐ εἰμί ποτέ , νῦν δέ εἰμί · σύ γάρ εἰμί , καί ὁ ἁφή νῦν · ἀλλά ὅμως φθαρτός , ὅτι εἰμί ποτέ ὅτε οὐ ἀληθής σύ λέγω ὅτι εἰμί , οὐδέ οὗτος ἅπτω . ὁ δέ μάλα κύριος , ὁ εἰμί μέν , ἀδύνατος δέ φθείρω οὕτως ὥστε νῦν εἰμί ὕστερον μή εἰμί ἤ ἐνδέχομαι μή εἰμί , ἤ καί ὁ μήπω φθείρω , οὐ ἐνδέχομαι δέ ὕστερον μή εἰμί . λέγω δέ ἄφθαρτος καί ὁ μή ῥᾴδιος φθείρω . εἰ δή οὗτος οὕτως ἔχω , σκοπέω πῶς λέγω ὁ δυνατός καί ἀδύνατος · ὁ τε γάρ κύριος λέγω ἄφθαρτος ὁ μή δύναμαι φθείρω ἄν , μηδέ ὅτε μέν εἰμί ὅτε δέ μή · λέγω δέ καί ὁ ἀγένητος ὁ ἀδύνατος , καί ὁ μή δύναμαι γίγνομαι οὕτως ὥστε πρότερος μέν μή εἰμί ὕστερον δέ εἰμί , οἷος ὁ διάμετρος σύμμετρος . εἰ δή τις δύναμαι κινέω στάδιον ἑκατόν ἤ ἀείρω βάρος , ἀεί πρός ὁ πολύς λέγω , οἷος τάλαντον ἀείρω ἑκατόν ὅς στάδιον βαδίζω ἑκατόν ( καίτοι καί ὁ μόριον δύναμαι ὁ ἐντός , εἴπερ καί ὁ ὑπεροχή ) , ὡς δέω ὁρίζω πρός ὁ τέλος καί ὁ ὑπεροχή ὁ δύναμις . ἀνάγκη μέν οὖν ὁ δυνατός κατά ὑπεροχή τοσαδίον καί ὁ ἐντός δύναμαι , οἷος εἰ τάλαντον ἑκατόν ἀείρω , καί δύο , ἄν εἰ στάδιον ἑκατόν , καί δύο δύναμαι βαδίζω . ὁ δέ δύναμις ὁ ὑπεροχή εἰμί · ἄν εἰ τις ἀδύνατος τοσονδί κατά ὑπερβάλλω λέγω , καί ὁ πολύς ἀδύνατος , οἷος ὁ χίλιοι βαδίζω στάδιον μή δύναμαι δῆλος ὅτι καί χίλιοι καί εἷς . μηδείς δέ ἐγώ παρενοχλέω · διορίζω γάρ κατά ὁ ὑπεροχή ὁ τέλος λέγω ὁ κύριος δυνατός . τάχα γάρ ἐνίστημι τις ἄν ὡς οὐ ἀνάγκη ὁ λέγω · ὁ γάρ ὁράω στάδιον οὐ καί ὁ ἐντός ὁράω μέγεθος , ἀλλά ἐναντίος μάλα ὁ δύναμαι ὁράω στιγμή ἤ ἀκούω μικρός ψόφος καί ὁ μέγας ἔχω αἴσθησις . ἀλλά οὐδείς διαφέρω πρός ὁ λόγος · διορίζω γάρ ἤτοι ἐπί ὁ δύναμις ἤ ἐπί ὁ πρᾶγμα ὁ ὑπερβολή . ὁ γάρ λέγω δῆλος · ὁ μέν γάρ ὄψις ὁ ὁ ἐλαχύς ὑπερέχω , ὁ δέ ταχυτής ὁ ὁ πολύς .