aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-anima 1.3
Ἐπισκεπτέον δὲ πρῶτον μὲν περὶ κινήσεως · ἴσως γὰρ οὐ μόνον ψεῦδός ἐστι τὸ τὴν οὐσίαν αὐτῆς τοιαύτην εἶναι οἵαν φασὶν οἱ λέγοντες ψυχὴν εἶναι τὸ κινοῦν ἑαυτὸ ἢ δυνάμενον κινεῖν , ἀλλ’ ἕν τι τῶν ἀδυνάτων τὸ ὑπάρχειν αὐτῇ κίνησιν . Ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἀναγκαῖον τὸ κινοῦν καὶ αὐτὸ κινεῖσθαι , πρότερον εἴρηται . Διχῶς δὲ κινουμένου παντός ( ἢ γὰρ καθ’ ἕτερον ἢ καθ’ αὑτό · καθ’ ἕτερον δὲ λέγομεν , ὅσα κινεῖται τῷ ἐν κινουμένῳ εἶναι , οἷον πλωτῆρες · οὐ γὰρ ὁμοίως κινοῦνται τῷ πλοίῳ · τὸ μὲν γὰρ καθ’ αὑτὸ κινεῖται , οἱ δὲ τῷ ἐν κινουμένῳ εἶναι . Δῆλον δ’ ἐπὶ τῶν μορίων · οἰκεία μὲν γάρ ἐστι κίνησις ποδῶν βάδισις , αὕτη δὲ καὶ ἀνθρώπων · οὐχ ὑπάρχει δὲ τοῖς πλωτῆρσι τότε ) διχῶς δὲ λεγομένου τοῦ κινεῖσθαι , νῦν ἐπισκοποῦμεν περὶ τῆς ψυχῆς εἰ καθ’ αὑτὴν κινεῖται καὶ μετέχει κινήσεως . Τεσσάρων δὲ κινήσεων οὐσῶν , φορᾶς ἀλλοιώσεως φθίσεως αὐξήσεως , ἢ μίαν τούτων κινοῖτ’ ἂν ἢ πλείους ἢ πάσας . Εἰ δὲ κινεῖται μὴ κατὰ συμβεβηκός , φύσει ἂν ὑπάρχοι κίνησις αὐτῇ · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τόπος · πᾶσαι γὰρ αἱ λεχθεῖσαι κινήσεις ἐν τόπῳ . Εἰ δ’ ἐστὶν ἡ οὐσία τῆς ψυχῆς τὸ κινεῖν ἑαυτήν , οὐ κατὰ συμβεβηκὸς αὐτῇ τὸ κινεῖσθαι ὑπάρξει , ὥσπερ τῷ λευκῷ ἢ τῷ τριπήχει · κινεῖται γὰρ καὶ ταῦτα , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · ᾧ γὰρ ὑπάρχουσιν , ἐκεῖνο κινεῖται τὸ σῶμα . Διὸ καὶ οὐκ ἔστι τόπος αὐτῶν · τῆς δὲ ψυχῆς ἔσται , εἴπερ φύσει κινήσεως μετέχει . Ἔτι δ’ εἰ φύσει κινεῖται , κἂν βίᾳ κινηθείη · κἂν εἰ βίᾳ , καὶ φύσει . Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἔχει καὶ περὶ ἠρεμίας · εἰς ὃ γὰρ κινεῖται φύσει , καὶ ἠρεμεῖ ἐν τούτῳ φύσει · ὁμοίως δὲ καὶ εἰς ὃ κινεῖται βίᾳ , καὶ ἠρεμεῖ ἐν τούτῳ βίᾳ . Ποῖαι δὲ βίαιοι τῆς ψυχῆς κινήσεις ἔσονται καὶ ἠρεμίαι , οὐδὲ πλάττειν βουλομένοις ῥᾴδιον ἀποδοῦναι . Ἔτι δ’ εἰ μὲν ἄνω κινήσεται , πῦρ ἔσται , εἰ δὲ κάτω , γῆ · τούτων γὰρ τῶν σωμάτων αἱ κινήσεις αὗται . Ὁ δ’ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ τῶν μεταξύ . Ἔτι δ’ ἐπεὶ φαίνεται κινοῦσα τὸ σῶμα , ταύτας εὔλογον κινεῖν τὰς κινήσεις ἃς καὶ αὐτὴ κινεῖται . Εἰ δὲ τοῦτο , καὶ ἀντιστρέψασιν εἰπεῖν ἀληθὲς ὅτι ἣν τὸ σῶμα κινεῖται , ταύτην καὶ αὐτή . Τὸ δὲ σῶμα κινεῖται φορᾷ · ὥστε καὶ ἡ ψυχὴ μεταβάλλοι ἂν κατὰ τὸ σῶμα ἢ ὅλη ἢ κατὰ μόρια μεθισταμένη . Εἰ δὲ τοῦτ’ ἐνδέχεται , καὶ ἐξελθοῦσαν εἰσιέναι πάλιν ἐνδέχοιτ’ ἄν · τούτῳ δ’ ἕποιτ’ ἂν τὸ ἀνίστασθαι τὰ τεθνεῶτα τῶν ζῴων . Τὴν δὲ κατὰ συμβεβηκὸς κίνησιν κἂν ὑφ’ ἑτέρου κινοῖτο · ὠσθείη γὰρ ἂν βίᾳ τὸ ζῷον . Οὐ δεῖ δὲ ᾧ τὸ ὑφ’ ἑαυτοῦ κινεῖσθαι ἐν τῇ οὐσίᾳ , τοῦθ’ ὑπ’ ἄλλου κινεῖσθαι , πλὴν εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός , ὥσπερ οὐδὲ τὸ καθ’ αὑτὸ ἀγαθὸν ἢ δι’ αὑτό , τὸ μὲν δι’ ἄλλο εἶναι , τὸ δ’ ἑτέρου ἕνεκεν . Τὴν δὲ ψυχὴν μάλιστα φαίη τις ἂν ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν κινεῖσθαι , εἴπερ κινεῖται . Ἀλλὰ μὴν καὶ εἰ κινεῖ γε αὐτὴ αὑτήν , καὶ αὐτὴ κινοῖτ’ ἄν , ὥστ’ εἰ πᾶσα κίνησις ἔκστασίς ἐστι τοῦ κινουμένου ᾗ κινεῖται , καὶ ἡ ψυχὴ ἐξίσταιτ’ ἂν ἐκ τῆς οὐσίας , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς αὑτὴν κινεῖ . Ἀλλ’ ἔστιν ἡ κίνησις τῆς οὐσίας αὐτῆς καθ’ αὑτήν . Ἔνιοι δὲ καὶ κινεῖν φασὶ τὴν ψυχὴν τὸ σῶμα ἐν ᾧ ἐστίν , ὡς αὐτὴ κινεῖται , οἷον Δημόκριτος , παραπλησίως λέγων Φιλίππῳ τῷ κωμῳδοδιδασκάλῳ . Φησὶ γὰρ τὸν Δαίδαλον κινουμένην ποιῆσαι τὴν ξυλίνην Ἀφροδίτην , ἐγχέαντ’ ἄργυρον χυτόν . Ὁμοίως δὲ καὶ Δημόκριτος λέγει · κινουμένας γάρ φησι τὰς ἀδιαιρέτους σφαίρας διὰ τὸ πεφυκέναι μηδέποτε μένειν , συνεφέλκειν καὶ κινεῖν τὸ σῶμα πᾶν . Ἡμεῖς δ’ ἐρωτήσομεν εἰ καὶ ἠρέμησιν ποιεῖ ταὐτὰ ταῦτα . Πῶς δὲ ποιήσει , χαλεπὸν ἢ καὶ ἀδύνατον εἰπεῖν . Ὅλως δ’ οὐχ οὕτω φαίνεται κινεῖν ἡ ψυχὴ τὸ ζῷον , ἀλλὰ διὰ προαιρέσεώς τινος καὶ νοήσεως . Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ὁ Τίμαιος φυσιολογεῖ τὴν ψυχὴν κινεῖν τὸ σῶμα · τῷ γὰρ κινεῖσθαι αὐτὴν καὶ τὸ σῶμα κινεῖν διὰ τὸ συμπεπλέχθαι πρὸς αὐτό . Συνεστηκυῖαν γὰρ ἐκ τῶν στοιχείων , καὶ μεμερισμένην κατὰ τοὺς ἁρμονικοὺς ἀριθμούς , ὅπως αἴσθησίν τε σύμφυτον ἁρμονίας ἔχῃ καὶ τὸ πᾶν φέρηται συμφώνους φοράς , τὴν εὐθυωρίαν εἰς κύκλον κατέκαμψεν · καὶ διελὼν ἐκ τοῦ ἑνὸς δύο κύκλους δισσαχῇ συνημμένους πάλιν τὸν ἕνα διεῖλεν εἰς ἑπτὰ κύκλους , ὡς οὔσας τὰς τοῦ οὐρανοῦ φορὰς τὰς τῆς ψυχῆς κινήσεις . Πρῶτον μὲν οὖν οὐ καλῶς τὸ λέγειν τὴν ψυχὴν μέγεθος εἶναι · τὴν γὰρ τοῦ παντὸς δῆλον ὅτι τοιαύτην εἶναι βούλεται οἷόν ποτ’ ἐστὶν ὁ καλούμενος νοῦς · οὐ γὰρ δὴ οἷόν γ’ ἡ αἰσθητική , οὐδ’ οἷον ἡ ἐπιθυμητική · τούτων γὰρ ἡ κίνησις οὐ κυκλοφορία . Ὁ δὲ νοῦς εἷς καὶ συνεχής , ὥσπερ καὶ ἡ νόησις · ἡ δὲ νόησις τὰ νοήματα · ταῦτα δὲ τῷ ἐφεξῆς ἕν , ὡς ἀριθμός , ἀλλ’ οὐχ ὡς τὸ μέγεθος . Διόπερ οὐδ’ ὁ νοῦς οὕτω συνεχής , ἀλλ’ ἤτοι ἀμερὴς ἢ οὐχ ὡς μέγεθός τι συνεχής · πῶς γὰρ δὴ καὶ νοήσει μέγεθος ὢν ὁτῳοῦν τῶν μορίων τῶν αὑτοῦ ; μορίων δ’ ἤτοι κατὰ μέγεθος ἢ κατὰ στιγμήν , εἰ δεῖ καὶ τοῦτο μόριον εἰπεῖν . Εἰ μὲν οὖν κατὰ στιγμήν , αὗται δ’ ἄπειροι , δῆλον ὡς οὐδέποτε διέξεισιν , εἰ δὲ κατὰ μέγεθος , πολλάκις ἢ ἀπειράκις νοήσει τὸ αὐτό . Φαίνεται δὲ καὶ ἅπαξ ἐνδεχόμενον . Εἰ δ’ ἱκανὸν θιγεῖν ὁτῳοῦν τῶν μορίων , τί δεῖ κύκλῳ κινεῖσθαι ἢ καὶ ὅλως μέγεθος ἔχειν ; Εἰ δ’ ἀναγκαῖον νοῆσαι τῷ ὅλῳ κύκλῳ θιγόντα , τίς ἐστιν ἡ τοῖς μορίοις θίξις ; Ἔτι δὲ πῶς νοήσει τὸ μεριστὸν ἀμερεῖ καὶ τὸ ἀμερὲς μεριστῷ ; Ἀναγκαῖον δὲ τὸν νοῦν εἶναι τὸν κύκλον τοῦτον . Νοῦ μὲν γὰρ κίνησις νόησις , κύκλου δὲ περιφορά . Εἰ οὖν ἡ νόησις περιφορά , καὶ νοῦς ἂν εἴη ὁ κύκλος , οὗ ἡ τοιαύτη περιφορὰ νόησις . Ἀεὶ δὲ δή τι νοήσει · δεῖ γάρ , εἴπερ ἀΐδιος ἡ περιφορά · τῶν μὲν γὰρ πρακτικῶν νοήσεων ἔστι πέρατα ( πᾶσαι γὰρ ἑτέρου χάριν ) , αἱ δὲ θεωρητικαὶ τοῖς λόγοις ὁμοίως ὁρίζονται . Λόγος δὲ πᾶς ὁρισμὸς ἢ ἀπόδειξις . Αἱ δ’ ἀποδείξεις καὶ ἀπ’ ἀρχῆς , καὶ ἔχουσί πως τέλος τὸν συλλογισμὸν ἢ τὸ συμπέρασμα · εἰ δὲ μὴ περατοῦνται , ἀλλ’ οὐκ ἀνακάμπτουσί γε πάλιν ἐπ’ ἀρχήν , προσλαμβάνουσαι δ’ ἀεὶ μέσον καὶ ἄκρον εὐθυποροῦσιν · ἡ δὲ περιφορὰ πάλιν ἐπ’ ἀρχὴν ἀνακάμπτει . Οἱ δ’ ὁρισμοὶ πάντες πεπερασμένοι . Ἔτι εἰ ἡ αὐτὴ περιφορὰ πολλάκις , δεήσει πολλάκις νοεῖν τὸ αὐτό . Ἔτι δ’ ἡ νόησις ἔοικεν ἠρεμήσει τινὶ καὶ ἐπιστάσει μᾶλλον ἢ κινήσει · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ὁ συλλογισμός . Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ μακάριόν γε τὸ μὴ ῥᾴδιον ἀλλὰ βίαιον · εἰ δ’ ἐστὶν ἡ κίνησις αὐτῆς μὴ οὐσία , παρὰ φύσιν ἂν κινοῖτο . Ἐπίπονον δὲ καὶ τὸ μεμῖχθαι τῷ σώματι μὴ δυνάμενον ἀπολυθῆναι , καὶ προσέτι φευκτόν , εἴπερ βέλτιον τῷ νῷ μὴ μετὰ σώματος εἶναι , καθάπερ εἴωθέ τε λέγεσθαι καὶ πολλοῖς συνδοκεῖ . Ἄδηλος δὲ καὶ τοῦ κύκλῳ φέρεσθαι τὸν οὐρανὸν ἡ αἰτία · οὔτε γὰρ τῆς ψυχῆς ἡ οὐσία αἰτία τοῦ κύκλῳ φέρεσθαι , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς οὕτω κινεῖται , οὔτε τὸ σῶμα αἴτιον , ἀλλ’ ἡ ψυχὴ μᾶλλον ἐκείνῳ . Ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ὅτι βέλτιον λέγεται · καίτοι γ’ ἐχρῆν διὰ τοῦτο τὸν θεὸν κύκλῳ ποιεῖν φέρεσθαι τὴν ψυχήν , ὅτι βέλτιον αὐτῇ τὸ κινεῖσθαι τοῦ μένειν , κινεῖσθαι δ’ οὕτως ἢ ἄλλως . Ἐπεὶ δ’ ἐστὶν ἡ τοιαύτη σκέψις ἑτέρων λόγων οἰκειοτέρα , ταύτην μὲν ἀφῶμεν τὸ νῦν . Ἐκεῖνο δὲ ἄτοπον συμβαίνει καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ καὶ τοῖς πλείστοις τῶν περὶ ψυχῆς · συνάπτουσι γὰρ καὶ τιθέασιν εἰς σῶμα τὴν ψυχήν , οὐθὲν προσδιορίσαντες διὰ τίν’ αἰτίαν καὶ πῶς ἔχοντος τοῦ σώματος . Καίτοι δόξειεν ἂν τοῦτ’ ἀναγκαῖον εἶναι · διὰ γὰρ τὴν κοινωνίαν τὸ μὲν ποιεῖ τὸ δὲ πάσχει καὶ τὸ μὲν κινεῖται τὸ δὲ κινεῖ , τούτων δ’ οὐθὲν ὑπάρχει πρὸς ἄλληλα τοῖς τυχοῦσιν . Οἱ δὲ μόνον ἐπιχειροῦσι λέγειν ποῖόν τι ἡ ψυχή , περὶ δὲ τοῦ δεξομένου σώματος οὐθὲν ἔτι προσδιορίζουσιν , ὥσπερ ἐνδεχόμενον κατὰ τοὺς Πυθαγορικοὺς μύθους τὴν τυχοῦσαν ψυχὴν εἰς τὸ τυχὸν ἐνδύεσθαι σῶμα · δοκεῖ γὰρ ἕκαστον ἴδιον ἔχειν εἶδος καὶ μορφήν . Παραπλήσιον δὲ λέγουσιν ὥσπερ εἴ τις φαίη τὴν τεκτονικὴν εἰς αὐλοὺς ἐνδύεσθαι · δεῖ γὰρ τὴν μὲν τέχνην χρῆσθαι τοῖς ὀργάνοις , τὴν δὲ ψυχὴν τῷ σώματι .
Lemmas: ἐπισκοπέω δέ πρῶτος μέν περί κίνησις · ἴσως γάρ οὐ μόνος ψεῦδος εἰμί ὁ ὁ οὐσία αὐτός τοιοῦτος εἰμί οἷος φημί ὁ λέγω ψυχή εἰμί ὁ κινέω ἑαυτοῦ ἤ δύναμαι κινέω , ἀλλά εἷς τις ὁ ἀδύνατος ὁ ὑπάρχω αὐτός κίνησις . ὅτι μέν οὖν οὐ ἀναγκαῖος ὁ κινέω καί αὐτός κινέω , πρότερος λέγω . διχῶς δέ κινέω πᾶς ( ἤ γάρ κατά ἕτερος ἤ κατά ἑαυτοῦ · κατά ἕτερος δέ λέγω , ὅσος κινέω ὁ ἐν κινέω εἰμί , οἷος πλωτήρ · οὐ γάρ ὅμοιος κινέω ὁ πλοῖον · ὁ μέν γάρ κατά ἑαυτοῦ κινέω , ὁ δέ ὁ ἐν κινέω εἰμί . δῆλος δέ ἐπί ὁ μόριον · οἰκεῖος μέν γάρ εἰμί κίνησις πούς βάδισις , οὗτος δέ καί ἄνθρωπος · οὐ ὑπάρχω δέ ὁ πλωτήρ τότε ) διχῶς δέ λέγω ὁ κινέω , νῦν ἐπισκοπέω περί ὁ ψυχή εἰ κατά ἑαυτοῦ κινέω καί μετέχω κίνησις . τέσσαρες δέ κίνησις εἰμί , φορά ἀλλοίωσις φθίσις αὔξησις , ἤ εἷς οὗτος κινέω ἄν ἤ πολύς ἤ πᾶς . εἰ δέ κινέω μή κατά συμβαίνω , φύσις ἄν ὑπάρχω κίνησις αὐτός · εἰ δέ οὗτος , καί τόπος · πᾶς γάρ ὁ λέγω κίνησις ἐν τόπος . εἰ δέ εἰμί ὁ οὐσία ὁ ψυχή ὁ κινέω ἑαυτοῦ , οὐ κατά συμβαίνω αὐτός ὁ κινέω ὑπάρχω , ὥσπερ ὁ λευκός ἤ ὁ τρίπηχυς · κινέω γάρ καί οὗτος , ἀλλά κατά συμβαίνω · ὅς γάρ ὑπάρχω , ἐκεῖνος κινέω ὁ σῶμα . διό καί οὐ εἰμί τόπος αὐτός · ὁ δέ ψυχή εἰμί , εἴπερ φύσις κίνησις μετέχω . ἔτι δέ εἰ φύσις κινέω , ἄν βία κινέω · ἄν εἰ βία , καί φύσις . ὁ αὐτός δέ τρόπος ἔχω καί περί ἠρεμία · εἰς ὅς γάρ κινέω φύσις , καί ἠρεμέω ἐν οὗτος φύσις · ὅμοιος δέ καί εἰς ὅς κινέω βία , καί ἠρεμέω ἐν οὗτος βία . ποῖος δέ βίαιος ὁ ψυχή κίνησις εἰμί καί ἠρεμία , οὐδέ πλάσσω βούλομαι ῥᾴδιος ἀποδίδωμι . ἔτι δέ εἰ μέν ἄνω κινέω , πῦρ εἰμί , εἰ δέ κάτω , γῆ · οὗτος γάρ ὁ σῶμα ὁ κίνησις οὗτος . ὁ δέ αὐτός λόγος καί περί ὁ μεταξύ . ἔτι δέ ἐπεί φαίνω κινέω ὁ σῶμα , οὗτος εὔλογος κινέω ὁ κίνησις ὅς καί αὐτός κινέω . εἰ δέ οὗτος , καί ἀντιστρέφω λέγω ἀληθής ὅτι ὅς ὁ σῶμα κινέω , οὗτος καί αὐτός . ὁ δέ σῶμα κινέω φορά · ὥστε καί ὁ ψυχή μεταβάλλω ἄν κατά ὁ σῶμα ἤ ὅλος ἤ κατά μόριον μεθίστημι . εἰ δέ οὗτος ἐνδέχομαι , καί ἐξέρχομαι εἰσέρχομαι πάλιν ἐνδέχομαι ἄν · οὗτος δέ ἕπομαι ἄν ὁ ἀνίστημι ὁ θνῄσκω ὁ ζῷον . ὁ δέ κατά συμβαίνω κίνησις ἄν ὑπό ἕτερος κινέω · ὠθέω γάρ ἄν βία ὁ ζῷον . οὐ δέω δέ ὅς ὁ ὑπό ἑαυτοῦ κινέω ἐν ὁ οὐσία , οὗτος ὑπό ἄλλος κινέω , πλήν εἰ μή κατά συμβαίνω , ὥσπερ οὐδέ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός ἤ διά ἑαυτοῦ , ὁ μέν διά ἄλλος εἰμί , ὁ δέ ἕτερος ἕνεκα . ὁ δέ ψυχή μάλα φημί τις ἄν ὑπό ὁ αἰσθητός κινέω , εἴπερ κινέω . ἀλλά μήν καί εἰ κινέω γε αὐτός ἑαυτοῦ , καί αὐτός κινέω ἄν , ὥστε εἰ πᾶς κίνησις ἔκστασις εἰμί ὁ κινέω ᾗ κινέω , καί ὁ ψυχή ἐξίστημι ἄν ἐκ ὁ οὐσία , εἰ μή κατά συμβαίνω ἑαυτοῦ κινέω . ἀλλά εἰμί ὁ κίνησις ὁ οὐσία αὐτός κατά ἑαυτοῦ . ἔνιοι δέ καί κινέω φημί ὁ ψυχή ὁ σῶμα ἐν ὅς εἰμί , ὡς αὐτός κινέω , οἷος Δημόκριτος , παραπλήσιος λέγω Φίλιππος ὁ κωμῳδοδιδάσκαλος . φημί γάρ ὁ Δαίδαλος κινέω ποιέω ὁ ξύλινος Ἀφροδίτη , ἐγχύνω ἄργυρος χυτός . ὅμοιος δέ καί Δημόκριτος λέγω · κινέω γάρ φημί ὁ ἀδιαίρετος σφαῖρα διά ὁ φύω μηδέποτε μένω , συνεφέλκω καί κινέω ὁ σῶμα πᾶς . ἐγώ δέ ἐρωτάω εἰ καί ἠρέμησις ποιέω αὐτός οὗτος . πῶς δέ ποιέω , χαλεπός ἤ καί ἀδύνατος λέγω . ὅλος δέ οὐ οὕτως φαίνω κινέω ὁ ψυχή ὁ ζῷον , ἀλλά διά προαίρεσις τις καί νόησις . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ Τίμαιος φυσιολογέω ὁ ψυχή κινέω ὁ σῶμα · ὁ γάρ κινέω αὐτός καί ὁ σῶμα κινέω διά ὁ συμπλέκω πρός αὐτός . συνίστημι γάρ ἐκ ὁ στοιχεῖον , καί μερίζω κατά ὁ ἁρμονικός ἀριθμός , ὅπως αἴσθησις τε σύμφυτος ἁρμονία ἔχω καί ὁ πᾶς φέρω σύμφωνος φορά , ὁ εὐθυωρία εἰς κύκλος κατακάμπτω · καί διαιρέω ἐκ ὁ εἷς δύο κύκλος δισσαχῇ συνάπτω πάλιν ὁ εἷς διαιρέω εἰς ἑπτά κύκλος , ὡς εἰμί ὁ ὁ οὐρανός φορά ὁ ὁ ψυχή κίνησις . πρῶτος μέν οὖν οὐ καλός ὁ λέγω ὁ ψυχή μέγεθος εἰμί · ὁ γάρ ὁ πᾶς δῆλος ὅτι τοιοῦτος εἰμί βούλομαι οἷος ποτέ εἰμί ὁ καλέω νόος · οὐ γάρ δή οἷος γε ὁ αἰσθητικός , οὐδέ οἷος ὁ ἐπιθυμητικός · οὗτος γάρ ὁ κίνησις οὐ κυκλοφορία . ὁ δέ νόος εἷς καί συνεχής , ὥσπερ καί ὁ νόησις · ὁ δέ νόησις ὁ νόημα · οὗτος δέ ὁ ἐφεξῆς εἷς , ὡς ἀριθμός , ἀλλά οὐ ὡς ὁ μέγεθος . διόπερ οὐδέ ὁ νόος οὕτως συνεχής , ἀλλά ἤτοι ἀμερής ἤ οὐ ὡς μέγεθος τις συνεχής · πῶς γάρ δή καί νοέω μέγεθος εἰμί ὅστις ὁ μόριον ὁ ἑαυτοῦ ; μόριον δέ ἤτοι κατά μέγεθος ἤ κατά στιγμή , εἰ δέω καί οὗτος μόριον λέγω . εἰ μέν οὖν κατά στιγμή , οὗτος δέ ἄπειρος , δῆλος ὡς οὐδέποτε διεξέρχομαι , εἰ δέ κατά μέγεθος , πολλάκις ἤ ἀπειράκις νοέω ὁ αὐτός . φαίνω δέ καί ἅπαξ ἐνδέχομαι . εἰ δέ ἱκανός θιγγάνω ὅστις ὁ μόριον , τίς δέω κύκλος κινέω ἤ καί ὅλος μέγεθος ἔχω ; εἰ δέ ἀναγκαῖος νοέω ὁ ὅλος κύκλος θιγγάνω , τίς εἰμί ὁ ὁ μόριον θίξις ; ἔτι δέ πῶς νοέω ὁ μεριστός ἀμερής καί ὁ ἀμερής μεριστός ; ἀναγκαῖος δέ ὁ νόος εἰμί ὁ κύκλος οὗτος . νόος μέν γάρ κίνησις νόησις , κύκλος δέ περιφορά . εἰ οὖν ὁ νόησις περιφορά , καί νόος ἄν εἰμί ὁ κύκλος , ὅς ὁ τοιοῦτος περιφορά νόησις . ἀεί δέ δή τις νοέω · δέω γάρ , εἴπερ ἀδΐος ὁ περιφορά · ὁ μέν γάρ πρακτικός νόησις εἰμί πέρας ( πᾶς γάρ ἕτερος χάριν ) , ὁ δέ θεωρητικός ὁ λόγος ὅμοιος ὁρίζω . λόγος δέ πᾶς ὁρισμός ἤ ἀπόδειξις . ὁ δέ ἀπόδειξις καί ἀπό ἀρχή , καί ἔχω πως τέλος ὁ συλλογισμός ἤ ὁ συμπέρασμα · εἰ δέ μή περατόω , ἀλλά οὐ ἀνακάμπτω γε πάλιν ἐπί ἀρχή , προσλαμβάνω δέ ἀεί μέσος καί ἄκρος εὐθυπορέω · ὁ δέ περιφορά πάλιν ἐπί ἀρχή ἀνακάμπτω . ὁ δέ ὁρισμός πᾶς περαίνω . ἔτι εἰ ὁ αὐτός περιφορά πολλάκις , δέω πολλάκις νοέω ὁ αὐτός . ἔτι δέ ὁ νόησις ἔοικα ἠρέμησις τις καί ἐπίστασις μάλα ἤ κίνησις · ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ συλλογισμός . ἀλλά μήν οὐδέ μακάριος γε ὁ μή ῥᾴδιος ἀλλά βίαιος · εἰ δέ εἰμί ὁ κίνησις αὐτός μή οὐσία , παρά φύσις ἄν κινέω . ἐπίπονος δέ καί ὁ μείγνυμι ὁ σῶμα μή δύναμαι ἀπολύω , καί προσέτι φευκτός , εἴπερ ἀγαθός ὁ νόος μή μετά σῶμα εἰμί , καθά εἴωθα τε λέγω καί πολύς συνδοκέω . ἄδηλος δέ καί ὁ κύκλος φέρω ὁ οὐρανός ὁ αἰτία · οὔτε γάρ ὁ ψυχή ὁ οὐσία αἴτιος ὁ κύκλος φέρω , ἀλλά κατά συμβαίνω οὕτως κινέω , οὔτε ὁ σῶμα αἴτιος , ἀλλά ὁ ψυχή μάλα ἐκεῖνος . ἀλλά μήν οὐδέ ὅτι ἀγαθός λέγω · καίτοι γε χρή διά οὗτος ὁ θεός κύκλος ποιέω φέρω ὁ ψυχή , ὅτι ἀγαθός αὐτός ὁ κινέω ὁ μένω , κινέω δέ οὕτως ἤ ἄλλος . ἐπεί δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος σκέψις ἕτερος λόγος οἰκεῖος , οὗτος μέν ἀφίημι ὁ νῦν . ἐκεῖνος δέ ἄτοπος συμβαίνω καί οὗτος ὁ λόγος καί ὁ πολύς ὁ περί ψυχή · συνάπτω γάρ καί τίθημι εἰς σῶμα ὁ ψυχή , οὐδείς προσδιορίζω διά τίς αἰτία καί πῶς ἔχω ὁ σῶμα . καίτοι δοκέω ἄν οὗτος ἀναγκαῖος εἰμί · διά γάρ ὁ κοινωνία ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πάσχω καί ὁ μέν κινέω ὁ δέ κινέω , οὗτος δέ οὐδείς ὑπάρχω πρός ἀλλήλων ὁ τυγχάνω . ὁ δέ μόνος ἐπιχειρέω λέγω ποῖος τις ὁ ψυχή , περί δέ ὁ δέχομαι σῶμα οὐδείς ἔτι προσδιορίζω , ὥσπερ ἐνδέχομαι κατά ὁ Πυθαγορικός μῦθος ὁ τυγχάνω ψυχή εἰς ὁ τυγχάνω ἐνδύω σῶμα · δοκέω γάρ ἕκαστος ἴδιος ἔχω εἶδος καί μορφή . παραπλήσιος δέ λέγω ὥσπερ εἰ τις φημί ὁ τεκτονικός εἰς αὐλός ἐνδύω · δέω γάρ ὁ μέν τέχνη χράω ὁ ὄργανον , ὁ δέ ψυχή ὁ σῶμα .