aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-anima 3.2
Ἐπεὶ δ’ αἰσθανόμεθα ὅτι ὁρῶμεν καὶ ἀκούομεν , ἀνάγκη ἢ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαι ὅτι ὁρᾷ , ἢ ἑτέρᾳ . Ἀλλ’ ἡ αὐτὴ ἔσται τῆς ὄψεως καὶ τοῦ ὑποκειμένου χρώματος . Ὥστε ἢ δύο τοῦ αὐτοῦ ἔσονται ἢ αὐτὴ αὑτῆς . Ἔτι δ’ εἰ καὶ ἑτέρα εἴη τῆς ὄψεως αἴσθησις , ἢ εἰς ἄπειρον εἶσιν ἢ αὐτή τις ἔσται αὑτῆς . Ὥστ’ ἐπὶ τῆς πρώτης τοῦτο ποιητέον . Ἔχει δ’ ἀπορίαν · εἰ γὰρ τὸ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαί ἐστιν ὁρᾶν , ὁρᾶται δὲ χρῶμα ἢ τὸ ἔχον , εἰ ὄψεταί τις τὸ ὁρῶν , καὶ χρῶμα ἕξει τὸ ὁρῶν πρῶτον . Φανερὸν τοίνυν ὅτι οὐχ ἓν τὸ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαι · καὶ γὰρ ὅταν μὴ ὁρῶμεν , τῇ ὄψει κρίνομεν καὶ τὸ σκότος καὶ τὸ φῶς , ἀλλ’ οὐχ ὡσαύτως . Ἔτι δὲ καὶ τὸ ὁρῶν ἔστιν ὡς κεχρωμάτισται · τὸ γὰρ αἰσθητήριον δεκτικὸν τοῦ αἰσθητοῦ ἄνευ τῆς ὕλης ἕκαστον . Διὸ καὶ ἀπελθόντων τῶν αἰσθητῶν ἔνεισιν αἱ αἰσθήσεις καὶ φαντασίαι ἐν τοῖς αἰσθητηρίοις . Ἡ δὲ τοῦ αἰσθητοῦ ἐνέργεια καὶ τῆς αἰσθήσεως ἡ αὐτὴ μέν ἐστι καὶ μία , τὸ δ’ εἶναι οὐ ταὐτὸν αὐταῖς · λέγω δ’ οἷον ψόφος ὁ κατ’ ἐνέργειαν καὶ ἀκοὴ ἡ κατ’ ἐνέργειαν · ἔστι γὰρ ἀκοὴν ἔχοντα μὴ ἀκούειν , καὶ τὸ ἔχον ψόφον οὐκ ἀεὶ ψοφεῖ . Ὅταν δ’ ἐνεργῇ τὸ δυνάμενον ἀκούειν καὶ ψοφῇ τὸ δυνάμενον ψοφεῖν , τότε ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἀκοὴ ἅμα γίνεται καὶ ὁ κατ’ ἐνέργειαν ψόφος , ὧν εἴπειεν ἄν τις τὸ μὲν εἶναι ἄκουσιν τὸ δὲ ψόφησιν . Εἰ δ’ ἔστιν ἡ κίνησις καὶ ἡ ποίησις καὶ τὸ πάθος ἐν τῷ ποιουμένῳ , ἀνάγκη καὶ τὸν ψόφον καὶ τὴν ἀκοὴν τὴν κατ’ ἐνέργειαν ἐν τῇ κατὰ δύναμιν εἶναι · ἡ γὰρ τοῦ ποιητικοῦ καὶ κινητικοῦ ἐνέργεια ἐν τῷ πάσχοντι ἐγγίνεται . Διὸ οὐκ ἀνάγκη τὸ κινοῦν κινεῖσθαι . Ἡ μὲν οὖν τοῦ ψοφητικοῦ ἐνέργειά ἐστι ψόφος ἢ ψόφησις , ἡ δὲ τοῦ ἀκουστικοῦ ἀκοὴ ἢ ἄκουσις · διττὸν γὰρ ἡ ἀκοή , καὶ διττὸν ὁ ψόφος . Ὁ δ’ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων καὶ αἰσθητῶν . Ὥσπερ γὰρ ἡ ποίησις καὶ ἡ πάθησις ἐν τῷ πάσχοντι ἀλλ’ οὐκ ἐν τῷ ποιοῦντι , οὕτω καὶ ἡ τοῦ αἰσθητοῦ ἐνέργεια καὶ ἡ τοῦ αἰσθητικοῦ ἐν τῷ αἰσθητικῷ . Ἀλλ’ ἐπ’ ἐνίων μὲν ὠνόμασται , οἷον ἡ ψόφησις καὶ ἡ ἄκουσις , ἐπὶ δ’ ἐνίων ἀνώνυμον θάτερον · ὅρασις γὰρ λέγεται ἡ τῆς ὄψεως ἐνέργεια , ἡ δὲ τοῦ χρώματος ἀνώνυμος , καὶ γεῦσις ἡ τοῦ γευστικοῦ , ἡ δὲ τοῦ χυμοῦ ἀνώνυμος . Ἐπεὶ δὲ μία μέν ἐστιν ἐνέργεια ἡ τοῦ αἰσθητοῦ καὶ ἡ τοῦ αἰσθητικοῦ , τὸ δ’ εἶναι ἕτερον , ἀνάγκη ἅμα φθείρεσθαι καὶ σώζεσθαι τὴν οὕτω λεγομένην ἀκοὴν καὶ ψόφον , καὶ χυμὸν δὴ καὶ γεῦσιν καὶ τὰ ἄλλα ὁμοίως · τὰ δὲ κατὰ δύναμιν λεγόμενα οὐκ ἀνάγκη , ἀλλ’ οἱ πρότερον φυσιολόγοι τοῦτο οὐ καλῶς ἔλεγον , οὐθὲν οἰόμενοι οὔτε λευκὸν οὔτε μέλαν εἶναι ἄνευ ὄψεως , οὐδὲ χυμὸν ἄνευ γεύσεως . Τῇ μὲν γὰρ ἔλεγον ὀρθῶς , τῇ δ’ οὐκ ὀρθῶς · διχῶς γὰρ λεγομένης τῆς αἰσθήσεως καὶ τοῦ αἰσθητοῦ , τῶν μὲν κατὰ δύναμιν τῶν δὲ κατ’ ἐνέργειαν , ἐπὶ τούτων μὲν συμβαίνει τὸ λεχθέν , ἐπὶ δὲ τῶν ἑτέρων οὐ συμβαίνει . Ἀλλ’ ἐκεῖνοι ἁπλῶς ἔλεγον περὶ τῶν λεγομένων οὐχ ἁπλῶς . Εἰ δ’ ἡ συμφωνία φωνή τίς ἐστιν , ἡ δὲ φωνὴ καὶ ἡ ἀκοὴ ἔστιν ὡς ἕν ἐστι καὶ ἔστιν ὡς οὐχ ἓν τὸ αὐτό , λόγος δ’ ἡ συμφωνία , ἀνάγκη καὶ τὴν ἀκοὴν λόγον τινὰ εἶναι . Καὶ διὰ τοῦτο καὶ φθείρει ἕκαστον ὑπερβάλλον , καὶ τὸ ὀξὺ καὶ τὸ βαρύ , τὴν ἀκοήν · ὁμοίως δὲ καὶ ἐν χυμοῖς τὴν γεῦσιν , καὶ ἐν χρώμασι τὴν ὄψιν τὸ σφόδρα λαμπρὸν ἢ ζοφερόν , καὶ ἐν ὀσφρήσει ἡ ἰσχυρὰ ὀσμὴ καὶ γλυκεῖα καὶ πικρά , ὡς λόγου τινὸς ὄντος τῆς αἰσθήσεως . Διὸ καὶ ἡδέα μέν , ὅταν εἰλικρινῆ καὶ ἀμιγῆ ἄγηται εἰς τὸν λόγον , οἷον τὸ ὀξὺ ἢ γλυκὺ ἢ ἁλμυρόν · ἡδέα γὰρ τότε . Ὅλως δὲ μᾶλλον τὸ μικτὸν συμφωνία ἢ τὸ ὀξὺ ἢ βαρύ . Ἁφὴ δὲ τὸ θερμαντὸν ἢ ψυκτόν · ἡ δ’ αἴσθησις ὁ λόγος · ὑπερβάλλοντα δὲ λυπεῖ ἢ φθείρει . Ἑκάστη μὲν οὖν αἴσθησις τοῦ ὑποκειμένου αἰσθητοῦ ἐστίν , ὑπάρχουσα ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ ᾗ αἰσθητήριον , καὶ κρίνει τὰς τοῦ ὑποκειμένου αἰσθητοῦ διαφοράς , οἷον λευκὸν μὲν καὶ μέλαν ὄψις , γλυκὺ δὲ καὶ πικρὸν γεῦσις . Ὁμοίως δ’ ἔχει τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Ἐπεὶ δὲ καὶ τὸ λευκὸν καὶ τὸ γλυκὺ καὶ ἕκαστον τῶν αἰσθητῶν πρὸς ἕκαστον κρίνομεν , τινὶ καὶ αἰσθανόμεθα ὅτι διαφέρει . Ἀνάγκη δὴ αἰσθήσει · αἰσθητὰ γάρ ἐστιν . Ἧι καὶ δῆλον ὅτι ἡ σὰρξ οὐκ ἔστι τὸ ἔσχατον αἰσθητήριον · ἀνάγκη γὰρ ἦν ἁπτόμενον αὐτοῦ κρίνειν τὸ κρῖνον . Οὔτε δὴ κεχωρισμένοις ἐνδέχεται κρίνειν ὅτι ἕτερον τὸ γλυκὺ τοῦ λευκοῦ , ἀλλὰ δεῖ ἑνί τινι ἄμφω δῆλα εἶναι . Οὕτω μὲν γὰρ κἂν εἰ τοῦ μὲν ἐγὼ τοῦ δὲ σὺ αἴσθοιο , δῆλον ἂν εἴη ὅτι ἕτερα ἀλλήλων . Δεῖ δὲ τὸ ἓν λέγειν ὅτι ἕτερον · ἕτερον γὰρ τὸ γλυκὺ τοῦ λευκοῦ . Λέγει ἄρα τὸ αὐτό . Ὥστε ὡς λέγει , οὕτω καὶ νοεῖ καὶ αἰσθάνεται . Ὅτι μὲν οὖν οὐχ οἷόν τε κεχωρισμένοις κρίνειν τὰ κεχωρισμένα , δῆλον · ὅτι δ’ οὐδ’ ἐν κεχωρισμένῳ χρόνῳ , ἐντεῦθεν . Ὥσπερ γὰρ τὸ αὐτὸ λέγει ὅτι ἕτερον τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν , οὕτω καὶ ὅτε θάτερον λέγει ὅτι ἕτερον , καὶ θάτερον , οὐ κατὰ συμβεβηκὸς τὸ ὅτε · λέγω δ’ , οἷον νῦν λέγω ὅτι ἕτερον , οὐ μέντοι ὅτι νῦν ἕτερον . Ἀλλ’ οὕτω λέγει , καὶ νῦν , καὶ ὅτι νῦν · ἅμα ἄρα . Ὥστε ἀχώριστον καὶ ἐν ἀχωρίστῳ χρόνῳ . Ἀλλὰ μὴ ἀδύνατον ἅμα τὰς ἐναντίας κινήσεις κινεῖσθαι τὸ αὐτὸ ᾗ ἀδιαίρετον καὶ ἐν ἀδιαιρέτῳ χρόνῳ . Εἰ γὰρ τὸ γλυκύ , ὡδὶ κινεῖ τὴν αἴσθησιν ἢ τὴν νόησιν , τὸ δὲ πικρὸν ἐναντίως , καὶ τὸ λευκὸν ἑτέρως . Ἆρ’ οὖν ἅμα μὲν καὶ ἀριθμῷ ἀδιαίρετον καὶ ἀχώριστον τὸ κρῖνον , τῷ εἶναι δὲ κεχωρισμένον ; Ἔστι δή πως ὡς τὸ διαιρετὸν τῶν διῃρημένων αἰσθάνεται , ἔστι δ’ ὡς ᾗ ἀδιαίρετον · τῷ εἶναι μὲν γὰρ διαιρετόν , τόπῳ δὲ καὶ ἀριθμῷ ἀδιαίρετον . Ἣ οὐχ οἷόν τε ; Δυνάμει μὲν γὰρ τὸ αὐτὸ καὶ ἀδιαίρετον τἀναντία , τῷ δ’ εἶναι οὔ , ἀλλὰ τῷ ἐνεργεῖσθαι διαιρετόν , καὶ οὐχ οἷόν τε · ἅμα λευκὸν καὶ μέλαν εἶναι . Ὥστ’ οὐδὲ τὰ εἴδη πάσχειν αὐτῶν , εἰ τοιοῦτον ἡ αἴσθησις καὶ ἡ νόησις , ἀλλ’ ὥσπερ ἣν καλοῦσί τινες στιγμήν , ᾗ μία καὶ ᾗ δύο , ταύτῃ καὶ διαιρετή . Ἧι μὲν οὖν ἀδιαίρετον , ἓν τὸ κρῖνόν ἐστι καὶ ἅμα , ᾗ δὲ διαιρετὸν ὑπάρχει , δὶς τῷ αὐτῷ χρῆται σημείῳ ἅμα . Ἧι μὲν οὖν δυσὶ χρῆται , τῷ πέρατι δύο κρίνει , καὶ κεχωρισμένα ἐστὶν ὡς κεχωρισμένων · ᾗ δ’ ἕν , ἑνὶ καὶ ἅμα . Περὶ μὲν οὖν τῆς ἀρχῆς ᾗ φαμὲν τὸ ζῷον αἰσθητικὸν εἶναι , διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον .
Lemmas: ἐπεί δέ αἰσθάνομαι ὅτι ὁράω καί ἀκούω , ἀνάγκη ἤ ὁ ὄψις αἰσθάνομαι ὅτι ὁράω , ἤ ἕτερος . ἀλλά ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὄψις καί ὁ ὑπόκειμαι χρῶμα . ὥστε ἤ δύο ὁ αὐτός εἰμί ἤ αὐτός ἑαυτοῦ . ἔτι δέ εἰ καί ἕτερος εἰμί ὁ ὄψις αἴσθησις , ἤ εἰς ἄπειρος ἔρχομαι ἤ αὐτός τις εἰμί ἑαυτοῦ . ὥστε ἐπί ὁ πρῶτος οὗτος ποιέω . ἔχω δέ ἀπορία · εἰ γάρ ὁ ὁ ὄψις αἰσθάνομαι εἰμί ὁράω , ὁράω δέ χρῶμα ἤ ὁ ἔχω , εἰ ὁράω τις ὁ ὁράω , καί χρῶμα ἔχω ὁ ὁράω πρῶτος . φανερός τοίνυν ὅτι οὐ εἷς ὁ ὁ ὄψις αἰσθάνομαι · καί γάρ ὅταν μή ὁράω , ὁ ὄψις κρίνω καί ὁ σκότος καί ὁ φάος , ἀλλά οὐ ὡσαύτως . ἔτι δέ καί ὁ ὁράω εἰμί ὡς χρωματίζω · ὁ γάρ αἰσθητήριον δεκτικός ὁ αἰσθητός ἄνευ ὁ ὕλη ἕκαστος . διό καί ἀπέρχομαι ὁ αἰσθητός ἔνειμι ὁ αἴσθησις καί φαντασία ἐν ὁ αἰσθητήριον . ὁ δέ ὁ αἰσθητός ἐνέργεια καί ὁ αἴσθησις ὁ αὐτός μέν εἰμί καί εἷς , ὁ δέ εἰμί οὐ αὐτός αὐτός · λέγω δέ οἷος ψόφος ὁ κατά ἐνέργεια καί ἀκοή ὁ κατά ἐνέργεια · εἰμί γάρ ἀκοή ἔχω μή ἀκούω , καί ὁ ἔχω ψόφος οὐ ἀεί ψοφέω . ὅταν δέ ἐνεργέω ὁ δύναμαι ἀκούω καί ψοφέω ὁ δύναμαι ψοφέω , τότε ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή ἅμα γίγνομαι καί ὁ κατά ἐνέργεια ψόφος , ὅς λέγω ἄν τις ὁ μέν εἰμί ἄκουσις ὁ δέ ψόφησις . εἰ δέ εἰμί ὁ κίνησις καί ὁ ποίησις καί ὁ πάθος ἐν ὁ ποιέω , ἀνάγκη καί ὁ ψόφος καί ὁ ἀκοή ὁ κατά ἐνέργεια ἐν ὁ κατά δύναμις εἰμί · ὁ γάρ ὁ ποιητικός καί κινητικός ἐνέργεια ἐν ὁ πάσχω ἐγγίγνομαι . διό οὐ ἀνάγκη ὁ κινέω κινέω . ὁ μέν οὖν ὁ ψοφητικός ἐνέργεια εἰμί ψόφος ἤ ψόφησις , ὁ δέ ὁ ἀκουστικός ἀκοή ἤ ἄκουσις · δισσός γάρ ὁ ἀκοή , καί δισσός ὁ ψόφος . ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ ἄλλος αἴσθησις καί αἰσθητός . ὥσπερ γάρ ὁ ποίησις καί ὁ πάθησις ἐν ὁ πάσχω ἀλλά οὐ ἐν ὁ ποιέω , οὕτως καί ὁ ὁ αἰσθητός ἐνέργεια καί ὁ ὁ αἰσθητικός ἐν ὁ αἰσθητικός . ἀλλά ἐπί ἔνιοι μέν ὀνομάζω , οἷος ὁ ψόφησις καί ὁ ἄκουσις , ἐπί δέ ἔνιοι ἀνώνυμος ἕτερος · ὅρασις γάρ λέγω ὁ ὁ ὄψις ἐνέργεια , ὁ δέ ὁ χρῶμα ἀνώνυμος , καί γεῦσις ὁ ὁ γευστικός , ὁ δέ ὁ χυμός ἀνώνυμος . ἐπεί δέ εἷς μέν εἰμί ἐνέργεια ὁ ὁ αἰσθητός καί ὁ ὁ αἰσθητικός , ὁ δέ εἰμί ἕτερος , ἀνάγκη ἅμα φθείρω καί σῴζω ὁ οὕτως λέγω ἀκοή καί ψόφος , καί χυμός δή καί γεῦσις καί ὁ ἄλλος ὅμοιος · ὁ δέ κατά δύναμις λέγω οὐ ἀνάγκη , ἀλλά ὁ πρότερος φυσιόλογος οὗτος οὐ καλός λέγω , οὐδείς οἴομαι οὔτε λευκός οὔτε μέλας εἰμί ἄνευ ὄψις , οὐδέ χυμός ἄνευ γεῦσις . ὁ μέν γάρ λέγω ὀρθός , ὁ δέ οὐ ὀρθός · διχῶς γάρ λέγω ὁ αἴσθησις καί ὁ αἰσθητός , ὁ μέν κατά δύναμις ὁ δέ κατά ἐνέργεια , ἐπί οὗτος μέν συμβαίνω ὁ λέγω , ἐπί δέ ὁ ἕτερος οὐ συμβαίνω . ἀλλά ἐκεῖνος ἁπλῶς λέγω περί ὁ λέγω οὐ ἁπλῶς . εἰ δέ ὁ συμφωνία φωνή τις εἰμί , ὁ δέ φωνή καί ὁ ἀκοή εἰμί ὡς εἷς εἰμί καί εἰμί ὡς οὐ εἷς ὁ αὐτός , λόγος δέ ὁ συμφωνία , ἀνάγκη καί ὁ ἀκοή λόγος τις εἰμί . καί διά οὗτος καί φθείρω ἕκαστος ὑπερβάλλω , καί ὁ ὀξύς καί ὁ βαρύς , ὁ ἀκοή · ὅμοιος δέ καί ἐν χυμός ὁ γεῦσις , καί ἐν χρῶμα ὁ ὄψις ὁ σφόδρα λαμπρός ἤ ζοφερός , καί ἐν ὄσφρησις ὁ ἰσχυρός ὀσμή καί γλυκύς καί πικρός , ὡς λόγος τις εἰμί ὁ αἴσθησις . διό καί ἡδύς μέν , ὅταν εἰλικρινής καί ἀμιγής ἄγω εἰς ὁ λόγος , οἷος ὁ ὀξύς ἤ γλυκύς ἤ ἁλμυρός · ἡδύς γάρ τότε . ὅλος δέ μάλα ὁ μικτός συμφωνία ἤ ὁ ὀξύς ἤ βαρύς . ἁφή δέ ὁ θερμαντός ἤ ψυκτός · ὁ δέ αἴσθησις ὁ λόγος · ὑπερβάλλω δέ λυπέω ἤ φθείρω . ἕκαστος μέν οὖν αἴσθησις ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητός εἰμί , ὑπάρχω ἐν ὁ αἰσθητήριον ᾗ αἰσθητήριον , καί κρίνω ὁ ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητός διαφορά , οἷος λευκός μέν καί μέλας ὄψις , γλυκύς δέ καί πικρός γεῦσις . ὅμοιος δέ ἔχω οὗτος καί ἐπί ὁ ἄλλος . ἐπεί δέ καί ὁ λευκός καί ὁ γλυκύς καί ἕκαστος ὁ αἰσθητός πρός ἕκαστος κρίνω , τις καί αἰσθάνομαι ὅτι διαφέρω . ἀνάγκη δή αἴσθησις · αἰσθητός γάρ εἰμί . ὅς καί δῆλος ὅτι ὁ σάρξ οὐ εἰμί ὁ ἔσχατος αἰσθητήριον · ἀνάγκη γάρ εἰμί ἅπτω αὐτός κρίνω ὁ κρίνω . οὔτε δή χωρίζω ἐνδέχομαι κρίνω ὅτι ἕτερος ὁ γλυκύς ὁ λευκός , ἀλλά δέω εἷς τις ἄμφω δῆλος εἰμί . οὕτως μέν γάρ ἄν εἰ ὁ μέν ἐγώ ὁ δέ σύ αἰσθάνομαι , δῆλος ἄν εἰμί ὅτι ἕτερος ἀλλήλων . δέω δέ ὁ εἷς λέγω ὅτι ἕτερος · ἕτερος γάρ ὁ γλυκύς ὁ λευκός . λέγω ἄρα ὁ αὐτός . ὥστε ὡς λέγω , οὕτως καί νοέω καί αἰσθάνομαι . ὅτι μέν οὖν οὐ οἷος τε χωρίζω κρίνω ὁ χωρίζω , δῆλος · ὅτι δέ οὐδέ ἐν χωρίζω χρόνος , ἐντεῦθεν . ὥσπερ γάρ ὁ αὐτός λέγω ὅτι ἕτερος ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός , οὕτως καί ὅτε ἕτερος λέγω ὅτι ἕτερος , καί ἕτερος , οὐ κατά συμβαίνω ὁ ὅτε · λέγω δέ , οἷος νῦν λέγω ὅτι ἕτερος , οὐ μέντοι ὅτι νῦν ἕτερος . ἀλλά οὕτως λέγω , καί νῦν , καί ὅτι νῦν · ἅμα ἄρα . ὥστε ἀχώριστος καί ἐν ἀχώριστος χρόνος . ἀλλά μή ἀδύνατος ἅμα ὁ ἐναντίος κίνησις κινέω ὁ αὐτός ᾗ ἀδιαίρετος καί ἐν ἀδιαίρετος χρόνος . εἰ γάρ ὁ γλυκύς , ὡδί κινέω ὁ αἴσθησις ἤ ὁ νόησις , ὁ δέ πικρός ἐναντίος , καί ὁ λευκός ἕτερος . ἆρα οὖν ἅμα μέν καί ἀριθμός ἀδιαίρετος καί ἀχώριστος ὁ κρίνω , ὁ εἰμί δέ χωρίζω ; εἰμί δή πως ὡς ὁ διαιρετός ὁ διαιρέω αἰσθάνομαι , εἰμί δέ ὡς ᾗ ἀδιαίρετος · ὁ εἰμί μέν γάρ διαιρετός , τόπος δέ καί ἀριθμός ἀδιαίρετος . ὁ οὐ οἷος τε ; δύναμις μέν γάρ ὁ αὐτός καί ἀδιαίρετος ἐναντίος , ὁ δέ εἰμί οὐ , ἀλλά ὁ ἐνεργέω διαιρετός , καί οὐ οἷος τε · ἅμα λευκός καί μέλας εἰμί . ὥστε οὐδέ ὁ εἶδος πάσχω αὐτός , εἰ τοιοῦτος ὁ αἴσθησις καί ὁ νόησις , ἀλλά ὥσπερ ὅς καλέω τις στιγμή , ᾗ εἷς καί ᾗ δύο , ταύτῃ καί διαιρετός . ᾗ μέν οὖν ἀδιαίρετος , εἷς ὁ κρίνω εἰμί καί ἅμα , ᾗ δέ διαιρετός ὑπάρχω , δίς ὁ αὐτός χράω σημεῖον ἅμα . ὅς μέν οὖν δύο χράω , ὁ πέρας δύο κρίνω , καί χωρίζω εἰμί ὡς χωρίζω · ᾗ δέ εἷς , εἷς καί ἅμα . περί μέν οὖν ὁ ἀρχή ᾗ φημί ὁ ζῷον αἰσθητικός εἰμί , διορίζω ὁ τρόπος οὗτος .