aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-anima 1.2
Ἐπισκοποῦντας δὲ περὶ ψυχῆς ἀναγκαῖον ἅμα διαποροῦντας περὶ ὧν εὐπορεῖν δεῖ , προελθόντας τὰς τῶν προτέρων δόξας συμπαραλαμβάνειν ὅσοι τι περὶ αὐτῆς ἀπεφήναντο , ὅπως τὰ μὲν καλῶς εἰρημένα λάβωμεν , εἰ δέ τι μὴ καλῶς , τοῦτ’ εὐλαβηθῶμεν . Ἀρχὴ δὲ τῆς ζητήσεως προθέσθαι τὰ μάλιστα δοκοῦνθ’ ὑπάρχειν αὐτῇ κατὰ φύσιν . Τὸ ἔμψυχον δὴ τοῦ ἀψύχου δυοῖν μάλιστα διαφέρειν δοκεῖ , κινήσει τε καὶ τῷ αἰσθάνεσθαι . Παρειλήφαμεν δὲ καὶ παρὰ τῶν προγενεστέρων σχεδὸν δύο ταῦτα περὶ ψυχῆς · φασὶ γὰρ ἔνιοι καὶ μάλιστα καὶ πρώτως ψυχὴν εἶναι τὸ κινοῦν . Οἰηθέντες δὲ τὸ μὴ κινούμενον αὐτὸ μὴ ἐνδέχεσθαι κινεῖν ἕτερον , τῶν κινουμένων τι τὴν ψυχὴν ὑπέλαβον εἶναι . Ὅθεν Δημόκριτος μὲν πῦρ τι καὶ θερμόν φησιν αὐτὴν εἶναι · ἀπείρων γὰρ ὄντων σχημάτων καὶ ἀτόμων τὰ σφαιροειδῆ πῦρ καὶ ψυχὴν λέγει , οἷον ἐν τῷ ἀέρι τὰ καλούμενα ξύσματα , α φαίνεται ἐν ταῖς διὰ τῶν θυρίδων ἀκτῖσιν , ὧν τὴν πανσπερμίαν στοιχεῖα λέγει τῆς ὅλης φύσεως . Ὁμοίως δὲ καὶ Λεύκιππος . Τούτων δὲ τὰ σφαιροειδῆ ψυχήν , διὰ τὸ μάλιστα διὰ παντὸς δύνασθαι διαδύνειν τοὺς τοιούτους ῥυσμούς , καὶ κινεῖν τὰ λοιπὰ κινούμενα καὶ αὐτά , ὑπολαμβάνοντες τὴν ψυχὴν εἶναι τὸ παρέχον τοῖς ζῴοις τὴν κίνησιν . Διὸ καὶ τοῦ ζῆν ὅρον εἶναι τὴν ἀναπνοήν · συνάγοντος γὰρ τοῦ περιέχοντος τὰ σώματα , καὶ ἐκθλίβοντος τῶν σχημάτων τὰ παρέχοντα τοῖς ζῴοις τὴν κίνησιν διὰ τὸ μηδ’ αὐτὰ ἠρεμεῖν μηδέποτε , βοήθειαν γίγνεσθαι θύραθεν ἐπεισιόντων ἄλλων τοιούτων ἐν τῷ ἀναπνεῖν · κωλύειν γὰρ αὐτὰ καὶ τὰ ἐνυπάρχοντα ἐν τοῖς ζῴοις ἐκκρίνεσθαι , συνανείργοντα τὸ συνάγον καὶ πηγνύον · καὶ ζῆν δὲ ἕως ἂν δύνωνται τοῦτο ποιεῖν . Ἔοικε δὲ καὶ τὸ παρὰ τῶν Πυθαγορείων λεγόμενον τὴν αὐτὴν ἔχειν διάνοιαν · ἔφασαν γάρ τινες αὐτῶν ψυχὴν εἶναι τὰ ἐν τῷ ἀέρι ξύσματα , οἱ δὲ τὸ ταῦτα κινοῦν . Περὶ δὲ τούτων εἴρηται , διότι συνεχῶς φαίνεται κινούμενα , κἂν ᾖ νηνεμία παντελής . Ἐπὶ ταὐτὸ δὲ φέρονται καὶ ὅσοι λέγουσι τὴν ψυχὴν τὸ αὑτὸ κινοῦν · ἐοίκασι γὰρ οὗτοι πάντες ὑπειληφέναι τὴν κίνησιν οἰκειότατον εἶναι τῇ ψυχῇ , καὶ τὰ μὲν ἄλλα πάντα κινεῖσθαι διὰ τὴν ψυχήν , ταύτην δ’ ὑφ’ ἑαυτῆς , διὰ τὸ μηθὲν ὁρᾶν κινοῦν ὃ μὴ καὶ αὐτὸ κινεῖται . Ὁμοίως δὲ καὶ Ἀναξαγόρας ψυχὴν εἶναι λέγει τὴν κινοῦσαν , καὶ εἴ τις ἄλλος εἴρηκεν ὡς τὸ πᾶν ἐκίνησε νοῦς , οὐ μὴν παντελῶς γ’ ὥσπερ Δημόκριτος . Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἁπλῶς ταὐτὸν ψυχὴν καὶ νοῦν · τὸ γὰρ ἀληθὲς εἶναι τὸ φαινόμενον · διὸ καλῶς ποιῆσαι τὸν Ὅμηρον ὡς Ἕκτωρ κεῖτ’ ἀλλοφρονέων . Οὐ δὴ χρῆται τῷ νῷ ὡς δυνάμει τινὶ περὶ τὴν ἀλήθειαν , ἀλλὰ ταὐτὸ λέγει ψυχὴν καὶ νοῦν . Ἀναξαγόρας δ’ ἦττον διασαφεῖ περὶ αὐτῶν · πολλαχοῦ μὲν γὰρ τὸ αἴτιον τοῦ καλῶς καὶ ὀρθῶς τὸν νοῦν λέγει , ἑτέρωθι δὲ τοῦτον εἶναι τὴν ψυχήν · ἐν ἅπασι γὰρ ὑπάρχειν αὐτὸν τοῖς ζῴοις , καὶ μεγάλοις καὶ μικροῖς , καὶ τιμίοις καὶ ἀτιμοτέροις . Οὐ φαίνεται δ’ ὅ γε κατὰ φρόνησιν λεγόμενος νοῦς πᾶσιν ὁμοίως ὑπάρχειν τοῖς ζῴοις , ἀλλ’ οὐδὲ τοῖς ἀνθρώποις πᾶσιν . Ὅσοι μὲν οὖν ἐπὶ τὸ κινεῖσθαι τὸ ἔμψυχον ἀπέβλεψαν , οὗτοι τὸ κινητικώτατον ὑπέλαβον τὴν ψυχήν · ὅσοι δ’ ἐπὶ τὸ γινώσκειν καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι τῶν ὄντων , οὗτοι δὲ λέγουσι τὴν ψυχὴν τὰς ἀρχάς , οἱ μὲν πλείους ποιοῦντες , οἱ δὲ μίαν ταύτην , ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς μὲν ἐκ τῶν στοιχείων πάντων εἶναι δὲ καὶ ἕκαστον ψυχὴν τούτων , λέγων οὕτω γαίῃ μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν , ὕδατι δ’ ὕδωρ , αἰθέρι δ’ αἰθέρα δῖαν , ἀτὰρ πυρὶ πῦρ ἀΐδηλον , στοργῇ δὲ στοργήν , νεῖκος δέ τε νείκεϊ λυγρῷ . Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων ποιεῖ · γινώσκεσθαι γὰρ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον , τὰ δὲ πράγματα ἐκ τῶν ἀρχῶν εἶναι . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς περὶ φιλοσοφίας λεγομένοις διωρίσθη , αὐτὸ μὲν τὸ ζῷον ἐξ αὐτῆς τῆς τοῦ ἑνὸς ἰδέας καὶ τοῦ πρώτου μήκους καὶ πλάτους καὶ βάθους , τὰ δ’ ἄλλα ὁμοιοτρόπως . Ἔτι δὲ καὶ ἄλλως , νοῦν μὲν τὸ ἕν , ἐπιστήμην δὲ τὰ δύο · μοναχῶς γὰρ ἐφ’ ἕν · τὸν δὲ τοῦ ἐπιπέδου ἀριθμὸν δόξαν , αἴσθησιν δὲ τὸν τοῦ στερεοῦ · οἱ μὲν γὰρ ἀριθμοὶ τὰ εἴδη αὐτὰ καὶ αἱ ἀρχαὶ ἐλέγοντο , εἰσὶ δ’ ἐκ τῶν στοιχείων . Κρίνεται δὲ τὰ πράγματα τὰ μὲν νῷ , τὰ δ’ ἐπιστήμῃ , τὰ δὲ δόξῃ , τὰ δ’ αἰσθήσει · εἴδη δ’ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι τῶν πραγμάτων . Ἐπεὶ δὲ καὶ κινητικὸν ἐδόκει ἡ ψυχὴ εἶναι καὶ γνωριστικόν , οὕτως ἔνιοι συνέπλεξαν ἐξ ἀμφοῖν , ἀποφηνάμενοι τὴν ψυχὴν ἀριθμὸν κινοῦνθ’ ἑαυτόν . Διαφέρονται δὲ περὶ τῶν ἀρχῶν , τίνες καὶ πόσαι , μάλιστα μὲν οἱ σωματικὰς ποιοῦντες τοῖς ἀσωμάτοις , τούτοις δ’ οἱ μίξαντες καὶ ἀπ’ ἀμφοῖν τὰς ἀρχὰς ἀποφηνάμενοι . Διαφέρονται δὲ καὶ περὶ τὸ πλῆθος · οἱ μὲν γὰρ μίαν οἱ δὲ πλείους λέγουσιν . Ἑπομένως δὲ τούτοις καὶ τὴν ψυχὴν ἀποδιδόασιν · τό τε γὰρ κινητικὸν τὴν φύσιν τῶν πρώτων ὑπειλήφασιν , οὐκ ἀλόγως . Ὅθεν ἔδοξέ τισι πῦρ εἶναι · καὶ γὰρ τοῦτο λεπτομερέστατόν τε καὶ μάλιστα τῶν στοιχείων ἀσώματον , ἔτι δὲ κινεῖταί τε καὶ κινεῖ τὰ ἄλλα πρώτως . Δημόκριτος δὲ καὶ γλαφυρωτέρως εἴρηκεν ἀποφηνάμενος διὰ τί τούτων ἑκάτερον · ψυχὴν μὲν γὰρ εἶναι ταὐτὸ καὶ νοῦν , τοῦτο δ’ εἶναι τῶν πρώτων καὶ ἀδιαιρέτων σωμάτων , κινητικὸν δὲ διὰ μικρομέρειαν καὶ τὸ σχῆμα · τῶν δὲ σχημάτων εὐκινητότατον τὸ σφαιροειδὲς λέγει · τοιοῦτον δ’ εἶναι τόν τε νοῦν καὶ τὸ πῦρ . Ἀναξαγόρας δ’ ἔοικε μὲν ἕτερον λέγειν ψυχήν τε καὶ νοῦν , ὥσπερ εἴπομεν καὶ πρότερον , χρῆται δ’ ἀμφοῖν ὡς μιᾷ φύσει , πλὴν ἀρχήν γε τὸν νοῦν τίθεται μάλιστα πάντων · μόνον γοῦν φησὶν αὐτὸν τῶν ὄντων ἁπλοῦν εἶναι καὶ ἀμιγῆ τε καὶ καθαρόν . Ἀποδίδωσι δ’ ἄμφω τῇ αὐτῇ ἀρχῇ , τό τε γινώσκειν καὶ τὸ κινεῖν , λέγων νοῦν κινῆσαι τὸ πᾶν . Ἔοικε δὲ καὶ Θαλῆς ἐξ ὧν ἀπομνημονεύουσι κινητικόν τι τὴν ψυχὴν ὑπολαβεῖν , εἴπερ τὸν λίθον ἔφη ψυχὴν ἔχειν , ὅτι τὸν σίδηρον κινεῖ . Διογένης δ’ ὥσ περ καὶ ἕτεροί τινες , ἀέρα τοῦτον οἰηθεὶς πάντων λεπτομερέστατον εἶναι καὶ ἀρχήν · καὶ διὰ τοῦτο γινώσκειν τε καὶ κινεῖν τὴν ψυχήν , ᾗ μὲν πρῶτόν ἐστι , καὶ ἐκ τούτου τὰ λοιπά , γινώσκειν , ᾗ δὲ λεπτότατον , κινητικὸν εἶναι . Καὶ Ἡράκλειτος δὲ τὴν ἀρχὴν εἶναί φησι ψυχήν , εἴπερ τὴν ἀναθυμίασιν , ἐξ ἧς τἆλλα συνίστησιν · καὶ ἀσωματώτατον δὴ καὶ ῥέον ἀεί · τὸ δὲ κινούμενον κινουμένῳ γινώσκεσθαι . Ἐν κινήσει δ’ εἶναι τὰ ὄντα κἀκεῖνος ᾤετο καὶ οἱ πολλοί . Παραπλησίως δὲ τούτοις καὶ Ἀλκμαίων ἔοικεν ὑπολαβεῖν περὶ ψυχῆς · φησὶ γὰρ αὐτὴν ἀθάνατον εἶναι διὰ τὸ ἐοικέναι τοῖς ἀθανάτοις , τοῦτο δ’ ὑπάρχειν αὐτῇ ὡς ἀεὶ κινουμένῃ · κινεῖσθαι γὰρ καὶ τὰ θεῖα πάντα συνεχῶς ἀεί , σελήνην , ἥλιον , τοὺς ἀστέρας καὶ τὸν οὐρανὸν ὅλον . Τῶν δὲ φορτικωτέρων καὶ ὕδωρ τινὲς ἀπεφήναντο , καθάπερ Ἵππων . Πεισθῆναι δ’ ἐοίκασιν ἐκ τῆς γονῆς , ὅτι πάντων ὑγρά · καὶ γὰρ ἐλέγχει τοὺς αἷμα φάσκοντας τὴν ψυχήν , ὅτι ἡ γονὴ οὐχ αἷμα · ταύτην δ’ εἶναι τὴν πρώτην ψυχήν . Ἕτεροι δ’ αἷμα , καθάπερ Κριτίας , τὸ αἰσθάνεσθαι ψυχῆς οἰκειότατον ὑπολαμβάνοντες , τοῦτο δ’ ὑπάρχειν διὰ τὴν τοῦ αἵματος φύσιν . Πάντα γὰρ τὰ στοιχεῖα κριτὴν εἴληφε , πλὴν τῆς γῆς · ταύτην δ’ οὐθεὶς ἀποπέφανται , πλὴν εἴ τις αὐτὴν εἴρηκεν ἐκ πάντων εἶναι τῶν στοιχείων ἢ πάντα . Ὁρίζονται δὲ πάντες τὴν ψυχὴν τρισὶν ὡς εἰπεῖν , κινήσει , αἰσθήσει , τῷ ἀσωμάτῳ · τούτων δ’ ἕκαστον ἀνάγεται πρὸς τὰς ἀρχάς . Διὸ καὶ οἱ τῷ γινώσκειν ὁριζόμενοι αὐτὴν ἢ στοιχεῖον ἢ ἐκ τῶν στοιχείων ποιοῦσι , λέγοντες παραπλησίως ἀλλήλοις , πλὴν ἑνός · φασὶ γὰρ γινώσκεσθαι τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ · ἐπειδὴ γὰρ ἡ ψυχὴ πάντα γιγνώσκει , συνιστᾶσιν αὐτὴν ἐκ πασῶν τῶν ἀρχῶν . Ὅσοι μὲν οὖν μίαν τινὰ λέγουσιν αἰτίαν καὶ στοιχεῖον ἕν , καὶ τὴν ψυχὴν ἓν τιθέασιν , οἷον πῦρ ἢ ἀέρα · οἱ δὲ πλείους λέγοντες τὰς ἀρχὰς καὶ τὴν ψυχὴν πλείω ποιοῦσιν . Ἀναξαγόρας δὲ μόνος ἀπαθῆ φησὶν εἶναι τὸν νοῦν , καὶ κοινὸν οὐθὲν οὐθενὶ τῶν ἄλλων ἔχειν . Τοιοῦτος δ’ ὢν πῶς γνωριεῖ καὶ διὰ τίν’ αἰτίαν , οὔτ’ ἐκεῖνος εἴρηκεν οὔτ’ ἐκ τῶν εἰρημένων συμφανές ἐστιν . Ὅσοι δ’ ἐναντιώσεις ποιοῦσιν ἐν ταῖς ἀρχαῖς , καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν ἐναντίων συνιστᾶσιν · οἱ δὲ θάτερον τῶν ἐναντίων , οἷον θερμὸν ἢ ψυχρὸν ἤ τι τοιοῦτον ἄλλο , καὶ τὴν ψυχὴν ὁμοίως ἕν τι τούτων τιθέασιν . Διὸ καὶ τοῖς ὀνόμασιν ἀκολουθοῦσιν , οἱ μὲν τὸ θερμὸν λέγοντες , ὅτι διὰ τοῦτο καὶ τὸ ζῆν ὠνόμασται , οἱ δὲ τὸ ψυχρὸν διὰ τὴν ἀναπνοὴν καὶ τὴν κατάψυξιν καλεῖσθαι ψυχήν . Τὰ μὲν οὖν παραδεδομένα περὶ ψυχῆς , καὶ δι’ ἃς αἰτίας λέγουσιν οὕτω , ταῦτ’ ἐστίν .
Lemmas: ἐπισκοπέω δέ περί ψυχή ἀναγκαῖος ἅμα διαπορέω περί ὅς εὐπορέω δέω , προέρχομαι ὁ ὁ πρότερος δόξα συμπαραλαμβάνω ὅσος τις περί αὐτός ἀποφαίνω , ὅπως ὁ μέν καλός λέγω λαμβάνω , εἰ δέ τις μή καλός , οὗτος εὐλαβέομαι . ἀρχή δέ ὁ ζήτησις προτίθημι ὁ μάλα δοκέω ὑπάρχω αὐτός κατά φύσις . ὁ ἔμψυχος δή ὁ ἄψυχος δύο μάλα διαφέρω δοκέω , κίνησις τε καί ὁ αἰσθάνομαι . παραλαμβάνω δέ καί παρά ὁ προγενής σχεδόν δύο οὗτος περί ψυχή · φημί γάρ ἔνιοι καί μάλα καί πρῶτος ψυχή εἰμί ὁ κινέω . οἴομαι δέ ὁ μή κινέω αὐτός μή ἐνδέχομαι κινέω ἕτερος , ὁ κινέω τις ὁ ψυχή ὑπολαμβάνω εἰμί . ὅθεν Δημόκριτος μέν πῦρ τις καί θερμός φημί αὐτός εἰμί · ἄπειρος γάρ εἰμί σχῆμα καί ἄτομος ὁ σφαιροειδής πῦρ καί ψυχή λέγω , οἷος ἐν ὁ ἀήρ ὁ καλέω ξύσμα , α φαίνω ἐν ὁ διά ὁ θυρίς ἀκτίς , ὅς ὁ πανσπερμία στοιχεῖον λέγω ὁ ὅλος φύσις . ὅμοιος δέ καί Λεύκιππος . οὗτος δέ ὁ σφαιροειδής ψυχή , διά ὁ μάλα διά πᾶς δύναμαι διαδύνω ὁ τοιοῦτος ῥυθμός , καί κινέω ὁ λοιπός κινέω καί αὐτός , ὑπολαμβάνω ὁ ψυχή εἰμί ὁ παρέχω ὁ ζῷον ὁ κίνησις . διό καί ὁ ζάω ὅρος εἰμί ὁ ἀναπνοή · συνάγω γάρ ὁ περιέχω ὁ σῶμα , καί ἐκθλίβω ὁ σχῆμα ὁ παρέχω ὁ ζῷον ὁ κίνησις διά ὁ μηδέ αὐτός ἠρεμέω μηδέποτε , βοήθεια γίγνομαι θύραθεν ἐπεισέρχομαι ἄλλος τοιοῦτος ἐν ὁ ἀναπνέω · κωλύω γάρ αὐτός καί ὁ ἐνυπάρχω ἐν ὁ ζῷον ἐκκρίνω , συνανείργω ὁ συνάγω καί πήγνυμι · καί ζάω δέ ἕως ἄν δύναμαι οὗτος ποιέω . ἔοικα δέ καί ὁ παρά ὁ Πυθαγόρειος λέγω ὁ αὐτός ἔχω διάνοια · φημί γάρ τις αὐτός ψυχή εἰμί ὁ ἐν ὁ ἀήρ ξύσμα , ὁ δέ ὁ οὗτος κινέω . περί δέ οὗτος λέγω , διότι συνεχής φαίνω κινέω , ἐάν εἰμί νηνεμία παντελής . ἐπί αὐτός δέ φέρω καί ὅσος λέγω ὁ ψυχή ὁ ἑαυτοῦ κινέω · ἔοικα γάρ οὗτος πᾶς ὑπολαμβάνω ὁ κίνησις οἰκεῖος εἰμί ὁ ψυχή , καί ὁ μέν ἄλλος πᾶς κινέω διά ὁ ψυχή , οὗτος δέ ὑπό ἑαυτοῦ , διά ὁ μηδείς ὁράω κινέω ὅς μή καί αὐτός κινέω . ὅμοιος δέ καί Ἀναξαγόρας ψυχή εἰμί λέγω ὁ κινέω , καί εἰ τις ἄλλος λέγω ὡς ὁ πᾶς κινέω νόος , οὐ μήν παντελής γε ὥσπερ Δημόκριτος . ἐκεῖνος μέν γάρ ἁπλῶς αὐτός ψυχή καί νόος · ὁ γάρ ἀληθής εἰμί ὁ φαίνω · διό καλός ποιέω ὁ Ὅμηρος ὡς Ἕκτωρ κεῖμαι ἀλλοφρονέω . οὐ δή χράω ὁ νόος ὡς δύναμις τις περί ὁ ἀλήθεια , ἀλλά αὐτός λέγω ψυχή καί νόος . Ἀναξαγόρας δέ ἀίσσω διασαφέω περί αὐτός · πολλαχοῦ μέν γάρ ὁ αἴτιος ὁ καλός καί ὀρθός ὁ νόος λέγω , ἑτέρωθι δέ οὗτος εἰμί ὁ ψυχή · ἐν ἅπας γάρ ὑπάρχω αὐτός ὁ ζῷον , καί μέγας καί μικρός , καί τίμιος καί ἄτιμος . οὐ φαίνω δέ ὁ γε κατά φρόνησις λέγω νόος πᾶς ὅμοιος ὑπάρχω ὁ ζῷον , ἀλλά οὐδέ ὁ ἄνθρωπος πᾶς . ὅσος μέν οὖν ἐπί ὁ κινέω ὁ ἔμψυχος ἀποβλέπω , οὗτος ὁ κινητικός ὑπολαμβάνω ὁ ψυχή · ὅσος δέ ἐπί ὁ γιγνώσκω καί ὁ αἰσθάνομαι ὁ εἰμί , οὗτος δέ λέγω ὁ ψυχή ὁ ἀρχή , ὁ μέν πολύς ποιέω , ὁ δέ εἷς οὗτος , ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς μέν ἐκ ὁ στοιχεῖον πᾶς εἰμί δέ καί ἕκαστος ψυχή οὗτος , λέγω οὕτως γῆ μέν γάρ γῆ ὁράω , ὕδωρ δέ ὕδωρ , αἰθήρ δέ αἰθήρ δῖος , ἀτάρ πῦρ πῦρ ἀίδηλος , στοργή δέ στοργή , νεῖκος δέ τε νεῖκος λυγρός . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί Πλάτων ἐν ὁ Τίμαιος ὁ ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω · γιγνώσκω γάρ ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος , ὁ δέ πρᾶγμα ἐκ ὁ ἀρχή εἰμί . ὅμοιος δέ καί ἐν ὁ περί φιλοσοφία λέγω διορίζω , αὐτός μέν ὁ ζῷον ἐκ αὐτός ὁ ὁ εἷς ἰδέα καί ὁ πρῶτος μῆκος καί πλάτος καί βάθος , ὁ δέ ἄλλος ὁμοιότροπος . ἔτι δέ καί ἄλλος , νόος μέν ὁ εἷς , ἐπιστήμη δέ ὁ δύο · μοναχῶς γάρ ἐπί εἷς · ὁ δέ ὁ ἐπίπεδος ἀριθμός δόξα , αἴσθησις δέ ὁ ὁ στερεός · ὁ μέν γάρ ἀριθμός ὁ εἶδος αὐτός καί ὁ ἀρχή λέγω , εἰμί δέ ἐκ ὁ στοιχεῖον . κρίνω δέ ὁ πρᾶγμα ὁ μέν νόος , ὁ δέ ἐπιστήμη , ὁ δέ δόξα , ὁ δέ αἴσθησις · εἶδος δέ ὁ ἀριθμός οὗτος ὁ πρᾶγμα . ἐπεί δέ καί κινητικός δοκέω ὁ ψυχή εἰμί καί γνωριστικός , οὕτως ἔνιοι συμπλέκω ἐκ ἄμφω , ἀποφαίνω ὁ ψυχή ἀριθμός κινέω ἑαυτοῦ . διαφέρω δέ περί ὁ ἀρχή , τίς καί πόσος , μάλα μέν ὁ σωματικός ποιέω ὁ ἀσώματος , οὗτος δέ ὁ μείγνυμι καί ἀπό ἄμφω ὁ ἀρχή ἀποφαίνω . διαφέρω δέ καί περί ὁ πλῆθος · ὁ μέν γάρ εἷς ὁ δέ πολύς λέγω . ἑπομένως δέ οὗτος καί ὁ ψυχή ἀποδίδωμι · ὁ τε γάρ κινητικός ὁ φύσις ὁ πρῶτος ὑπολαμβάνω , οὐ ἄλογος . ὅθεν δοκέω τις πῦρ εἰμί · καί γάρ οὗτος λεπτομερής τε καί μάλα ὁ στοιχεῖον ἀσώματος , ἔτι δέ κινέω τε καί κινέω ὁ ἄλλος πρῶτος . Δημόκριτος δέ καί γλαφυρός λέγω ἀποφαίνω διά τίς οὗτος ἑκάτερος · ψυχή μέν γάρ εἰμί αὐτός καί νόος , οὗτος δέ εἰμί ὁ πρῶτος καί ἀδιαίρετος σῶμα , κινητικός δέ διά μικρομέρεια καί ὁ σχῆμα · ὁ δέ σχῆμα εὐκίνητος ὁ σφαιροειδής λέγω · τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ τε νόος καί ὁ πῦρ . Ἀναξαγόρας δέ ἔοικα μέν ἕτερος λέγω ψυχή τε καί νόος , ὥσπερ λέγω καί πρότερος , χράω δέ ἄμφω ὡς εἷς φύσις , πλήν ἀρχή γε ὁ νόος τίθημι μάλα πᾶς · μόνος γοῦν φημί αὐτός ὁ εἰμί ἁπλόος εἰμί καί ἀμιγής τε καί καθαρός . ἀποδίδωμι δέ ἄμφω ὁ αὐτός ἀρχή , ὁ τε γιγνώσκω καί ὁ κινέω , λέγω νόος κινέω ὁ πᾶς . ἔοικα δέ καί Θαλῆς ἐκ ὅς ἀπομνημονεύω κινητικός τις ὁ ψυχή ὑπολαμβάνω , εἴπερ ὁ λίθος φημί ψυχή ἔχω , ὅτι ὁ σίδηρος κινέω . Διογένης δέ ὡς περ καί ἕτερος τις , ἀήρ οὗτος οἴομαι πᾶς λεπτομερής εἰμί καί ἀρχή · καί διά οὗτος γιγνώσκω τε καί κινέω ὁ ψυχή , ᾗ μέν πρῶτος εἰμί , καί ἐκ οὗτος ὁ λοιπός , γιγνώσκω , ᾗ δέ λεπτός , κινητικός εἰμί . καί Ἡράκλειτος δέ ὁ ἀρχή εἰμί φημί ψυχή , εἴπερ ὁ ἀναθυμίασις , ἐκ ὅς ἄλλος συνίστημι · καί ἀσώματος δή καί ῥέω ἀεί · ὁ δέ κινέω κινέω γιγνώσκω . ἐν κίνησις δέ εἰμί ὁ εἰμί ἐκεῖνος οἴομαι καί ὁ πολύς . παραπλήσιος δέ οὗτος καί Ἀλκμαίων ἔοικα ὑπολαμβάνω περί ψυχή · φημί γάρ αὐτός ἀθάνατος εἰμί διά ὁ ἔοικα ὁ ἀθάνατος , οὗτος δέ ὑπάρχω αὐτός ὡς ἀεί κινέω · κινέω γάρ καί ὁ θεῖος πᾶς συνεχής ἀεί , σελήνη , ἥλιος , ὁ ἀστήρ καί ὁ οὐρανός ὅλος . ὁ δέ φορτικός καί ὕδωρ τις ἀποφαίνω , καθά Ἵππων . πείθω δέ ἔοικα ἐκ ὁ γονή , ὅτι πᾶς ὑγρός · καί γάρ ἐλέγχω ὁ αἷμα φάσκω ὁ ψυχή , ὅτι ὁ γονή οὐ αἷμα · οὗτος δέ εἰμί ὁ πρῶτος ψυχή . ἕτερος δέ αἷμα , καθά Κριτίας , ὁ αἰσθάνομαι ψυχή οἰκεῖος ὑπολαμβάνω , οὗτος δέ ὑπάρχω διά ὁ ὁ αἷμα φύσις . πᾶς γάρ ὁ στοιχεῖον κριτής λαμβάνω , πλήν ὁ γῆ · οὗτος δέ οὐδείς ἀποφαίνω , πλήν εἰ τις αὐτός λέγω ἐκ πᾶς εἰμί ὁ στοιχεῖον ἤ πᾶς . ὁρίζω δέ πᾶς ὁ ψυχή τρεῖς ὡς λέγω , κίνησις , αἴσθησις , ὁ ἀσώματος · οὗτος δέ ἕκαστος ἀνάγω πρός ὁ ἀρχή . διό καί ὁ ὁ γιγνώσκω ὁρίζω αὐτός ἤ στοιχεῖον ἤ ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω , λέγω παραπλήσιος ἀλλήλων , πλήν εἷς · φημί γάρ γιγνώσκω ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος · ἐπειδή γάρ ὁ ψυχή πᾶς γιγνώσκω , συνίστημι αὐτός ἐκ πᾶς ὁ ἀρχή . ὅσος μέν οὖν εἷς τις λέγω αἰτία καί στοιχεῖον εἷς , καί ὁ ψυχή εἷς τίθημι , οἷος πῦρ ἤ ἀήρ · ὁ δέ πολύς λέγω ὁ ἀρχή καί ὁ ψυχή πολύς ποιέω . Ἀναξαγόρας δέ μόνος ἀπαθής φημί εἰμί ὁ νόος , καί κοινός οὐδείς οὐδείς ὁ ἄλλος ἔχω . τοιοῦτος δέ εἰμί πῶς γνωρίζω καί διά τίς αἰτία , οὔτε ἐκεῖνος λέγω οὔτε ἐκ ὁ λέγω συμφανής εἰμί . ὅσος δέ ἐναντίωσις ποιέω ἐν ὁ ἀρχή , καί ὁ ψυχή ἐκ ὁ ἐναντίος συνίστημι · ὁ δέ ἕτερος ὁ ἐναντίος , οἷος θερμός ἤ ψυχρός ἤ τις τοιοῦτος ἄλλος , καί ὁ ψυχή ὅμοιος εἷς τις οὗτος τίθημι . διό καί ὁ ὄνομα ἀκολουθέω , ὁ μέν ὁ θερμός λέγω , ὅτι διά οὗτος καί ὁ ζάω ὀνομάζω , ὁ δέ ὁ ψυχρός διά ὁ ἀναπνοή καί ὁ κατάψυξις καλέω ψυχή . ὁ μέν οὖν παραδίδωμι περί ψυχή , καί διά ὅς αἰτία λέγω οὕτως , οὗτος εἰμί .