aristoteles-et-corpus-aristotelicum.de-anima 2.4
Ἀναγκαῖον δὲ τὸν μέλλοντα περὶ τούτων σκέψιν ποιεῖσθαι λαβεῖν ἕκαστον αὐτῶν τί ἐστιν , εἶθ’ οὕτως περὶ τῶν ἐχομένων ἢ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἐπιζητεῖν . Εἰ δὲ χρὴ λέγειν τί ἕκαστον αὐτῶν , οἷον τί τὸ νοητικὸν ἢ τὸ αἰσθητικὸν ἢ τὸ θρεπτικόν , πρότερον ἔτι λεκτέον τί τὸ νοεῖν καὶ τί τὸ αἰσθάνεσθαι · πρότερον γάρ εἰσι τῶν δυνάμεων αἱ ἐνέργειαι καὶ αἱ πράξεις κατὰ τὸν λόγον . Εἰ δ’ οὕτως , τούτων δ’ ἔτι πρότερα τὰ ἀντικείμενα δεῖ τεθεωρηκέναι , περὶ ἐκείνων πρῶτον ἂν δέοι διορίσαι διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν , οἷον περὶ τροφῆς καὶ αἰσθητοῦ καὶ νοητοῦ . Ὥστε πρῶτον περὶ τροφῆς καὶ γεννήσεως λεκτέον · ἡ γὰρ θρεπτικὴ ψυχὴ καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει , καὶ πρώτη καὶ κοινοτάτη δύναμίς ἐστι ψυχῆς , καθ’ ἣν ὑπάρχει τὸ ζῆν ἅπασιν . Ἧς ἐστὶν ἔργα γεννῆσαι καὶ τροφῇ χρῆσθαι · φυσικώτατον γὰρ τῶν ἔργων τοῖς ζῶσιν , ὅσα τέλεια καὶ μὴ πηρώματα , ἢ τὴν γένεσιν αὐτομάτην ἔχει , τὸ ποιῆσαι ἕτερον οἷον αὐτό , ζῷον μὲν ζῷον , φυτὸν δὲ φυτόν , ἵνα τοῦ ἀεὶ καὶ τοῦ θείου μετέχωσιν ᾗ δύνανται · πάντα γὰρ ἐκείνου ὀρέγεται , κἀκείνου ἕνεκα πράττει ὅσα πράττει κατὰ φύσιν . Τὸ δ’ οὗ ἕνεκα , διττόν , τὸ μὲν οὗ , τὸ δὲ ᾧ . Ἐπεὶ οὖν κοινωνεῖν ἀδυνατεῖ τοῦ ἀεὶ καὶ τοῦ θείου τῇ συνεχείᾳ , διὰ τὸ μηδὲν ἐνδέχεσθαι τῶν φθαρτῶν ταὐτὸ καὶ ἓν ἀριθμῷ διαμένειν , ᾗ δύναται μετέχειν ἕκαστον , κοινωνεῖ ταύτῃ , τὸ μὲν μᾶλλον τὸ δ’ ἧττον · καὶ διαμένει οὐκ αὐτὸ ἀλλ’ οἷον αὐτό , ἀριθμῷ μὲν οὐχ ἕν , εἴδει δ’ ἕν . Ἔστι δὲ ἡ ψυχὴ τοῦ ζῶντος σώματος αἰτία καὶ ἀρχή . Ταῦτα δὲ πολλαχῶς λέγεται . Ὁμοίως δ’ ἡ ψυχὴ κατὰ τοὺς διωρισμένους τρόπους τρεῖς αἰτία · καὶ γὰρ ὅθεν ἡ κίνησις αὐτή , καὶ οὗ ἕνεκα , καὶ ὡς ἡ οὐσία τῶν ἐμψύχων σωμάτων ἡ ψυχὴ αἰτία . Ὅτι μὲν οὖν ὡς οὐσία , δῆλον · τὸ γὰρ αἴτιον τοῦ εἶναι πᾶσιν ἡ οὐσία , τὸ δὲ ζῆν τοῖς ζῶσι τὸ εἶναί ἐστιν , αἰτία δὲ καὶ ἀρχὴ τούτων ἡ ψυχή . Ἔτι τοῦ δυνάμει ὄντος λόγος ἡ ἐντελέχεια . Φανερὸν δ’ ὡς καὶ οὗ ἕνεκεν ἡ ψυχὴ αἰτία · ὥσπερ γὰρ ὁ νοῦς ἕνεκά του ποιεῖ , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ φύσις , καὶ τοῦτ’ ἔστιν αὐτῇ τέλος . Τοιοῦτον δ’ ἐν τοῖς ζῴοις ἡ ψυχὴ καὶ κατὰ φύσιν · πάντα γὰρ τὰ φυσικὰ σώματα τῆς ψυχῆς ὄργανα , καὶ καθάπερ τὰ τῶν ζῴων , οὕτω καὶ τὰ τῶν φυτῶν , ὡς ἕνεκα τῆς ψυχῆς ὄντα . Διττῶς δὲ τὸ οὗ ἕνεκα , τό τε οὗ καὶ τὸ ᾧ . Ἀλλὰ μὴν καὶ ὅθεν πρῶτον ἡ κατὰ τόπον κίνησις , ψυχή · οὐ πᾶσι δ’ ὑπάρχει τοῖς ζῶσιν ἡ δύναμις αὕτη . Ἔστι δὲ καὶ ἀλλοίωσις καὶ αὔξησις κατὰ ψυχήν · ἡ μὲν γὰρ αἴσθησις ἀλλοίωσίς τις εἶναι δοκεῖ , αἰσθάνεται δ’ οὐθὲν ὃ μὴ ἔχει ψυχήν . Ὁμοίως δὲ καὶ περὶ αὐξήσεώς τε καὶ φθίσεως ἔχει · οὐδὲν γὰρ φθίνει οὐδ’ αὔξεται φυσικῶς μὴ τρεφόμενον , τρέφεται δ’ οὐθὲν ὃ μὴ κοινωνεῖ ζωῆς . Ἐμπεδοκλῆς δ’ οὐ καλῶς εἴρηκε τοῦτο , προστιθεὶς τὴν αὔξησιν συμβαίνειν τοῖς φυτοῖς κάτω μὲν συρριζουμένοις διὰ τὸ τὴν γῆν οὕτω φέρεσθαι κατὰ φύσιν , ἄνω δὲ διὰ τὸ πῦρ ὡσαύτως . Οὔτε γὰρ τὸ ἄνω καὶ κάτω καλῶς λαμβάνει · οὐ γὰρ ταὐτὸ πᾶσι τὸ ἄνω καὶ κάτω καὶ τῷ παντί , ἀλλ’ ὡς ἡ κεφαλὴ τῶν ζῴων , οὕτως αἱ ῥίζαι τῶν φυτῶν , εἰ χρὴ τὰ ὄργανα λέγειν ἕτερα καὶ ταὐτὰ τοῖς ἔργοις . Πρὸς δὲ τούτοις τί τὸ συνέχον εἰς τἀναντία φερόμενα τὸ πῦρ καὶ τὴν γῆν ; Διασπασθήσεται γάρ , εἰ μή τι ἔσται τὸ κωλῦσον · εἰ δ’ ἔσται , τοῦτ’ ἐστὶν ἡ ψυχὴ καὶ τὸ αἴτιον τοῦ αὐξάνεσθαι καὶ τρέφεσθαι . Δοκεῖ δέ τισιν ἡ τοῦ πυρὸς φύσις ἁπλῶς αἰτία τῆς τροφῆς καὶ τῆς αὐξήσεως εἶναι · καὶ γὰρ αὐτὸ φαίνεται μόνον τῶν σωμάτων ἢ τῶν στοιχείων τρεφόμενον καὶ αὐξόμενον . Διὸ καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς καὶ ἐν τοῖς ζῴοις ὑπολάβοι τις ἂν τοῦτο εἶναι τὸ ἐργαζόμενον . Τὸ δὲ συναίτιον μέν πώς ἐστιν , οὐ μὴν ἁπλῶς γε αἴτιον , ἀλλὰ μᾶλλον ἡ ψυχή · ἡ μὲν γὰρ τοῦ πυρὸς αὔξησις εἰς ἄπειρον , ἕως ἂν ᾖ τὸ καυστόν , τῶν δὲ φύσει συνισταμένων πάντων ἐστὶ πέρας καὶ λόγος μεγέθους τε καὶ αὐξήσεως · ταῦτα δὲ ψυχῆς , ἀλλ’ οὐ πυρός , καὶ λόγου μᾶλλον ἢ ὕλης . Ἐπεὶ δ’ ἡ αὐτὴ δύναμις τῆς ψυχῆς θρεπτικὴ καὶ γεννητική , περὶ τροφῆς ἀναγκαῖον διωρίσθαι πρῶτον · ἀφορίζεται γὰρ πρὸς τὰς ἄλλας δυνάμεις τῷ ἔργῳ τούτῳ . Δοκεῖ δ’ εἶναι ἡ τροφὴ τὸ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ , οὐ πᾶν δὲ παντί , ἀλλ’ ὅσα τῶν ἐναντίων μὴ μόνον γένεσιν ἐξ ἀλλήλων ἔχουσιν ἀλλὰ καὶ αὔξησιν · γίνεται γὰρ πολλὰ ἐξ ἀλλήλων , ἀλλ’ οὐ πάντα ποσά , οἷον ὑγιὲς ἐκ κάμνοντος . Φαίνεται δ’ οὐδ’ ἐκεῖνα τὸν αὐτὸν τρόπον ἀλλήλοις εἶναι τροφή , ἀλλὰ τὸ μὲν ὕδωρ τῷ πυρὶ τροφή , τὸ δὲ πῦρ οὐ τρέφει τὸ ὕδωρ . Ἐν μὲν οὖν τοῖς ἁπλοῖς σώμασι ταῦτ’ εἶναι δοκεῖ μάλιστα τὸ μὲν τροφὴ τὸ δὲ τρεφόμενον . Ἀπορίαν δ’ ἔχει · φασὶ γὰρ οἱ μὲν τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ τρέφεσθαι , καθάπερ καὶ αὐξάνεσθαι , τοῖς δ’ ὥσπερ εἴπομεν τοὔμπαλιν δοκεῖ , τὸ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ , ὡς ἀπαθοῦς ὄντος τοῦ ὁμοίου ὑπὸ τοῦ ὁμοίου , τὴν δὲ τροφὴν μεταβάλλειν καὶ πέττεσθαι · ἡ δὲ μεταβολὴ πᾶσιν εἰς τὸ ἀντικείμενον ἢ τὸ μεταξύ . Ἔτι πάσχει τι ἡ τροφὴ ὑπὸ τοῦ τρεφομένου , ἀλλ’ οὐ τοῦτο ὑπὸ τῆς τροφῆς , ὥσπερ οὐδ’ ὁ τέκτων ὑπὸ τῆς ὕλης , ἀλλ’ ὑπ’ ἐκείνου αὕτη · ὁ δὲ τέκτων μεταβάλλει μόνον εἰς ἐνέργειαν ἐξ ἀργίας . Πότερον δ’ ἐστὶν ἡ τροφὴ τὸ τελευταῖον προσγινόμενον ἢ τὸ πρῶτον , ἔχει διαφοράν . Εἰ δ’ ἄμφω , ἀλλ’ ἡ μὲν ἄπεπτος ἡ δὲ πεπεμμένη , ἀμφοτέρως ἂν ἐνδέχοιτο τὴν τροφὴν λέγειν · ᾗ μὲν γὰρ ἄπεπτος , τὸ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ τρέφεται , ᾗ δὲ πεπεμμένη , τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ . Ὥστε φανερὸν ὅτι λέγουσί τινα τρόπον ἀμφότεροι καὶ ὀρθῶς καὶ οὐκ ὀρθῶς . Ἐπεὶ δ’ οὐθὲν τρέφεται μὴ μετέχον ζωῆς , τὸ ἔμψυχον ἂν εἴη σῶμα τὸ τρεφόμενον , ᾗ ἔμψυχον , ὥστε καὶ ἡ τροφὴ πρὸς ἔμψυχόν ἐστι καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκός . Ἔστι δ’ ἕτερον τροφῇ καὶ αὐξητικῷ εἶναι · ᾗ μὲν γὰρ ποσόν τι τὸ ἔμψυχον , αὐξητικόν , ᾗ δὲ τόδε τι καὶ οὐσία , τροφή · σώζει γὰρ τὴν οὐσίαν , καὶ μέχρι τούτου ἐστὶν ἕως ἂν καὶ τρέφηται · καὶ γενέσεως ποιητικὸν οὐ τοῦ τρεφομένου , ἀλλ’ οἷον τὸ τρεφόμενον · ἤδη γάρ ἐστιν αὐτὴ ἡ οὐσία , γεννᾷ δ’ οὐθὲν αὐτὸ ἑαυτό , ἀλλὰ σώζει . Ὥσθ’ ἡ μὲν τοιαύτη τῆς ψυχῆς ἀρχὴ δύναμίς ἐστιν οἵα σώζειν τὸ ἔχον αὐτὴν ᾗ τοιοῦτον , ἡ δὲ τροφὴ παρασκευάζει ἐνεργεῖν . Διὸ στερηθὲν τροφῆς οὐ δύναται εἶναι . Ἐπεὶ δ’ ἐστὶ τρία , τὸ τρεφόμενον καὶ ᾧ τρέφεται καὶ τὸ τρέφον , τὸ μὲν τρέφον ἐστὶν ἡ πρώτη ψυχή , τὸ δὲ τρεφόμενον τὸ ἔχον αὐτὴν σῶμα , ᾧ δὲ τρέφεται , ἡ τροφή . Ἐπεὶ δὲ ἀπὸ τοῦ τέλους ἅπαντα προσαγορεύειν δίκαιον , τέλος δὲ τὸ γεννῆσαι οἷον αὐτό , εἴη ἂν ἡ πρώτη ψυχὴ γεννητικὴ οἷον αὐτό . Ἔστι δὲ ᾧ τρέφεται διττόν , ὥσπερ καὶ ᾦ κυβερνᾷ , ἡ χεὶρ καὶ τὸ πηδάλιον , τὸ μὲν κινοῦν καὶ κινούμενον , τὸ δὲ κινοῦν μόνον . Πᾶσαν δ’ ἀναγκαῖον τροφὴν δύνασθαι πέττεσθαι , ἐργάζεται δὲ τὴν πέψιν τὸ θερμόν · διὸ πᾶν ἔμψυχον ἔχει θερμότητα . Τύπῳ μὲν οὖν ἡ τροφὴ τί ἐστιν εἴρηται · διασαφητέον δ’ ἐστὶν ὕστερον περὶ αὐτῆς ἐν τοῖς οἰκείοις λόγοις .
Lemmas: ἀναγκαῖος δέ ὁ μέλλω περί οὗτος σκέψις ποιέω λαμβάνω ἕκαστος αὐτός τίς εἰμί , εἶτα οὕτως περί ὁ ἔχω ἤ καί περί ὁ ἄλλος ἐπιζητέω . εἰ δέ χρή λέγω τίς ἕκαστος αὐτός , οἷος τίς ὁ νοητικός ἤ ὁ αἰσθητικός ἤ ὁ θρεπτικός , πρότερος ἔτι λεκτέος τίς ὁ νοέω καί τίς ὁ αἰσθάνομαι · πρότερος γάρ εἰμί ὁ δύναμις ὁ ἐνέργεια καί ὁ πρᾶξις κατά ὁ λόγος . εἰ δέ οὕτως , οὗτος δέ ἔτι πρότερος ὁ ἀντίκειμαι δέω θεωρέω , περί ἐκεῖνος πρῶτος ἄν δέω διορίζω διά ὁ αὐτός αἰτία , οἷος περί τροφή καί αἰσθητός καί νοητός . ὥστε πρῶτος περί τροφή καί γέννησις λεκτέος · ὁ γάρ θρεπτικός ψυχή καί ὁ ἄλλος ὑπάρχω , καί πρῶτος καί κοινός δύναμις εἰμί ψυχή , κατά ὅς ὑπάρχω ὁ ζάω ἅπας . ὅς εἰμί ἔργον γεννάω καί τροφή χράω · φυσικός γάρ ὁ ἔργον ὁ ζάω , ὅσος τέλειος καί μή πήρωμα , ἤ ὁ γένεσις αὐτόματος ἔχω , ὁ ποιέω ἕτερος οἷος αὐτός , ζῷον μέν ζῷον , φυτόν δέ φυτόν , ἵνα ὁ ἀεί καί ὁ θεῖος μετέχω ᾗ δύναμαι · πᾶς γάρ ἐκεῖνος ὀρέγω , ἐκεῖνος ἕνεκα πράσσω ὅσος πράσσω κατά φύσις . ὁ δέ ὅς ἕνεκα , δισσός , ὁ μέν ὅς , ὁ δέ ὅς . ἐπεί οὖν κοινωνέω ἀδυνατέω ὁ ἀεί καί ὁ θεῖος ὁ συνέχεια , διά ὁ μηδείς ἐνδέχομαι ὁ φθαρτός αὐτός καί εἷς ἀριθμός διαμένω , ὅς δύναμαι μετέχω ἕκαστος , κοινωνέω οὗτος , ὁ μέν μάλα ὁ δέ ἥσσων · καί διαμένω οὐ αὐτός ἀλλά οἷος αὐτός , ἀριθμός μέν οὐ εἷς , εἶδος δέ εἷς . εἰμί δέ ὁ ψυχή ὁ ζάω σῶμα αἰτία καί ἀρχή . οὗτος δέ πολλαχῶς λέγω . ὅμοιος δέ ὁ ψυχή κατά ὁ διορίζω τρόπος τρεῖς αἰτία · καί γάρ ὅθεν ὁ κίνησις αὐτός , καί ὅς ἕνεκα , καί ὡς ὁ οὐσία ὁ ἔμψυχος σῶμα ὁ ψυχή αἴτιος . ὅτι μέν οὖν ὡς οὐσία , δῆλος · ὁ γάρ αἴτιος ὁ εἰμί πᾶς ὁ οὐσία , ὁ δέ ζάω ὁ ζάω ὁ εἰμί εἰμί , αἴτιος δέ καί ἀρχή οὗτος ὁ ψυχή . ἔτι ὁ δύναμις εἰμί λόγος ὁ ἐντελέχεια . φανερός δέ ὡς καί ὅς ἕνεκα ὁ ψυχή αἴτιος · ὥσπερ γάρ ὁ νόος ἕνεκα τις ποιέω , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ φύσις , καί οὗτος εἰμί αὐτός τέλος . τοιοῦτος δέ ἐν ὁ ζῷον ὁ ψυχή καί κατά φύσις · πᾶς γάρ ὁ φυσικός σῶμα ὁ ψυχή ὄργανον , καί καθά ὁ ὁ ζῷον , οὕτως καί ὁ ὁ φυτόν , ὡς ἕνεκα ὁ ψυχή εἰμί . δισσός δέ ὁ ὅς ἕνεκα , ὁ τε ὅς καί ὁ ὅς . ἀλλά μήν καί ὅθεν πρῶτος ὁ κατά τόπος κίνησις , ψυχή · οὐ πᾶς δέ ὑπάρχω ὁ ζάω ὁ δύναμις οὗτος . εἰμί δέ καί ἀλλοίωσις καί αὔξησις κατά ψυχή · ὁ μέν γάρ αἴσθησις ἀλλοίωσις τις εἰμί δοκέω , αἰσθάνομαι δέ οὐδείς ὅς μή ἔχω ψυχή . ὅμοιος δέ καί περί αὔξησις τε καί φθίσις ἔχω · οὐδείς γάρ φθίω οὐδέ αὐξάνω φυσικός μή τρέφω , τρέφω δέ οὐδείς ὅς μή κοινωνέω ζωή . Ἐμπεδοκλῆς δέ οὐ καλός λέγω οὗτος , προστίθημι ὁ αὔξησις συμβαίνω ὁ φυτόν κάτω μέν συρριζόομαι διά ὁ ὁ γῆ οὕτως φέρω κατά φύσις , ἄνω δέ διά ὁ πῦρ ὡσαύτως . οὔτε γάρ ὁ ἄνω καί κάτω καλός λαμβάνω · οὐ γάρ αὐτός πᾶς ὁ ἄνω καί κάτω καί ὁ πᾶς , ἀλλά ὡς ὁ κεφαλή ὁ ζῷον , οὕτως ὁ ῥίζα ὁ φυτόν , εἰ χρή ὁ ὄργανον λέγω ἕτερος καί αὐτός ὁ ἔργον . πρός δέ οὗτος τίς ὁ συνέχω εἰς ἐναντίος φέρω ὁ πῦρ καί ὁ γῆ ; διασπάω γάρ , εἰ μή τις εἰμί ὁ κωλύω · εἰ δέ εἰμί , οὗτος εἰμί ὁ ψυχή καί ὁ αἴτιος ὁ αὐξάνω καί τρέφω . δοκέω δέ τις ὁ ὁ πῦρ φύσις ἁπλῶς αἰτία ὁ τροφή καί ὁ αὔξησις εἰμί · καί γάρ αὐτός φαίνω μόνος ὁ σῶμα ἤ ὁ στοιχεῖον τρέφω καί αὐξάνω . διό καί ἐν ὁ φυτόν καί ἐν ὁ ζῷον ὑπολαμβάνω τις ἄν οὗτος εἰμί ὁ ἐργάζομαι . ὁ δέ συναίτιος μέν πως εἰμί , οὐ μήν ἁπλῶς γε αἴτιος , ἀλλά μάλα ὁ ψυχή · ὁ μέν γάρ ὁ πῦρ αὔξησις εἰς ἄπειρος , ἕως ἄν εἰμί ὁ καυστός , ὁ δέ φύσις συνίστημι πᾶς εἰμί πέρας καί λόγος μέγεθος τε καί αὔξησις · οὗτος δέ ψυχή , ἀλλά οὐ πῦρ , καί λόγος μάλα ἤ ὕλη . ἐπεί δέ ὁ αὐτός δύναμις ὁ ψυχή θρεπτικός καί γεννητικός , περί τροφή ἀναγκαῖος διορίζω πρῶτος · ἀφορίζω γάρ πρός ὁ ἄλλος δύναμις ὁ ἔργον οὗτος . δοκέω δέ εἰμί ὁ τροφή ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος , οὐ πᾶς δέ πᾶς , ἀλλά ὅσος ὁ ἐναντίος μή μόνος γένεσις ἐκ ἀλλήλων ἔχω ἀλλά καί αὔξησις · γίγνομαι γάρ πολύς ἐκ ἀλλήλων , ἀλλά οὐ πᾶς ποσός , οἷος ὑγιής ἐκ κάμνω . φαίνω δέ οὐδέ ἐκεῖνος ὁ αὐτός τρόπος ἀλλήλων εἰμί τροφή , ἀλλά ὁ μέν ὕδωρ ὁ πῦρ τροφή , ὁ δέ πῦρ οὐ τρέφω ὁ ὕδωρ . ἐν μέν οὖν ὁ ἁπλόος σῶμα οὗτος εἰμί δοκέω μάλα ὁ μέν τροφή ὁ δέ τρέφω . ἀπορία δέ ἔχω · φημί γάρ ὁ μέν ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος τρέφω , καθά καί αὐξάνω , ὁ δέ ὥσπερ λέγω ἔμπαλιν δοκέω , ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος , ὡς ἀπαθής εἰμί ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὅμοιος , ὁ δέ τροφή μεταβάλλω καί πέσσω · ὁ δέ μεταβολή πᾶς εἰς ὁ ἀντίκειμαι ἤ ὁ μεταξύ . ἔτι πάσχω τις ὁ τροφή ὑπό ὁ τρέφω , ἀλλά οὐ οὗτος ὑπό ὁ τροφή , ὥσπερ οὐδέ ὁ τέκτων ὑπό ὁ ὕλη , ἀλλά ὑπό ἐκεῖνος οὗτος · ὁ δέ τέκτων μεταβάλλω μόνος εἰς ἐνέργεια ἐκ ἀργία . πότερος δέ εἰμί ὁ τροφή ὁ τελευταῖος προσγίγνομαι ἤ ὁ πρῶτος , ἔχω διαφορά . εἰ δέ ἄμφω , ἀλλά ὁ μέν ἄπεπτος ὁ δέ πέμπω , ἀμφοτέρως ἄν ἐνδέχομαι ὁ τροφή λέγω · ᾗ μέν γάρ ἄπεπτος , ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος τρέφω , ᾗ δέ πέμπω , ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος . ὥστε φανερός ὅτι λέγω τις τρόπος ἀμφότερος καί ὀρθός καί οὐ ὀρθός . ἐπεί δέ οὐδείς τρέφω μή μετέχω ζωή , ὁ ἔμψυχος ἄν εἰμί σῶμα ὁ τρέφω , ᾗ ἔμψυχος , ὥστε καί ὁ τροφή πρός ἔμψυχος εἰμί καί οὐ κατά συμβαίνω . εἰμί δέ ἕτερος τροφή καί αὐξητικός εἰμί · ᾗ μέν γάρ ποσός τις ὁ ἔμψυχος , αὐξητικός , ᾗ δέ ὅδε τις καί οὐσία , τροφή · σῴζω γάρ ὁ οὐσία , καί μέχρι οὗτος εἰμί ἕως ἄν καί τρέφω · καί γένεσις ποιητικός οὐ ὁ τρέφω , ἀλλά οἷος ὁ τρέφω · ἤδη γάρ εἰμί αὐτός ὁ οὐσία , γεννάω δέ οὐδείς αὐτός ἑαυτοῦ , ἀλλά σῴζω . ὥστε ὁ μέν τοιοῦτος ὁ ψυχή ἀρχή δύναμις εἰμί οἷος σῴζω ὁ ἔχω αὐτός ᾗ τοιοῦτος , ὁ δέ τροφή παρασκευάζω ἐνεργέω . διό στερέω τροφή οὐ δύναμαι εἰμί . ἐπεί δέ εἰμί τρεῖς , ὁ τρέφω καί ὅς τρέφω καί ὁ τρέφω , ὁ μέν τρέφω εἰμί ὁ πρῶτος ψυχή , ὁ δέ τρέφω ὁ ἔχω αὐτός σῶμα , ὅς δέ τρέφω , ὁ τροφή . ἐπεί δέ ἀπό ὁ τέλος ἅπας προσαγορεύω δίκαιος , τέλος δέ ὁ γεννάω οἷος αὐτός , εἰμί ἄν ὁ πρῶτος ψυχή γεννητικός οἷος αὐτός . εἰμί δέ ὅς τρέφω δισσός , ὥσπερ καί ὄϊς κυβερνάω , ὁ χείρ καί ὁ πηδάλιον , ὁ μέν κινέω καί κινέω , ὁ δέ κινέω μόνος . πᾶς δέ ἀναγκαῖος τροφή δύναμαι πέσσω , ἐργάζομαι δέ ὁ πέψις ὁ θερμός · διό πᾶς ἔμψυχος ἔχω θερμότης . τύπος μέν οὖν ὁ τροφή τις εἰμί λέγω · διασαφητέον δέ εἰμί ὕστερον περί αὐτός ἐν ὁ οἰκεῖος λόγος .