aristoteles-et-corpus-aristotelicum.categoriae 8
Ποιότητα δὲ λέγω καθ᾿ ἣν ποιοί τινες εἶναι λέγονται . Ἔστι δὲ ἡ ποιότης τῶν πλεοναχῶς λεγομένων . Ἒν μὲν οὖν εἶδος ποιότητος ἕξις καὶ διάθεσις λεγέσθωσαν . Διαφέρει δὲ ἕξις διαθέσεως τῷ πολὺ χρονιώτερον εἶναι καὶ μονιμώτερον . Τοιαῦται δὲ αἵ τε ἐπιστῆμαι καὶ αἱ ἀρεταί · ἥ τε γὰρ ἐπιστήμη δοκεῖ τῶν παραμονίμων εἶναι καὶ δυσκινήτων , ἐὰν καὶ μετρίως τις ἐπιστήμην λάβῃ , ἐάν περ μὴ μεγάλη μεταβολὴ γένηται ὑπὸ νόσου ἢ ἄλλου τινὸς τοιούτου · ὡσαύτως δὲ καὶ ἡ ἀρετή , οἷον ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ σωφροσύνη καὶ ἕκαστον τῶν τοιούτων , οὐκ εὐκίνητον δοκεῖ εἶναι οὐδ᾿ εὐμετάβολον . Διαθέσεις δὲ λέγονται ἅ ἐστιν εὐκίνητα καὶ ταχὺ μεταβάλλοντα , οἷον θερμότης καὶ κατάψυξις καὶ νόσος καὶ ὑγίεια καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα · διάκειται μὲν γάρ πως κατὰ ταύτας ὁ ἄνθρωπος , ταχὺ δὲ μεταβάλλει ἐκ θερμοῦ ψυχρὸς γενόμενος καὶ ἐκ τοῦ ὑγιαίνειν εἰς τὸ νοσεῖν , ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων , εἰ μή τις καὶ αὐτῶν τούτων τυγχάνοι διὰ χρόνου πλῆθος ἤδη πεφυσιωμένη καὶ ἀνίατος ἢ πάνυ δυσκίνητος οὖσα , ἣν ἄν τις ἴσως ἕξιν ἤδη προσαγορεύοι . Φανερὸν δὲ ὅτι ταῦτα βούλονται ἕξεις λέγειν , ἅ ἐστι πολυχρονιώτερα καὶ δυσκινητότερα · τοὺς γὰρ τῶν ἐπιστημῶν μὴ πάνυ κατέχοντας ἀλλ᾿ εὐκινήτους ὄντας οὔ φασιν ἕξιν ἔχειν , καίτοι διάκεινταί γέ πως κατὰ τὴν ἐπιστήμην ἢ χεῖρον ἢ βέλτιον . Ὥστε διαφέρει ἕξις διαθέσεως τῷ τὴν μὲν εὐκίνητον εἶναι , τὴν δὲ πολυχρονιωτέραν τε καὶ δυσκινητοτέραν . Εἰσὶ δὲ αἱ μὲν ἕξεις καὶ διαθέσεις , αἱ δὲ διαθέσεις οὐκ ἐξ ἀνάγκης ἕξεις · οἱ μὲν γὰρ ἕξεις ἔχοντες καὶ διάκεινταί γέ πως κατ᾿ αὐτάς , οἱ δὲ διακείμενοι οὐ πάντως καὶ ἕξιν ἔχουσιν . Ἕτερον δὲ γένος ποιότητος καθ᾿ ὃ πυκτικοὺς ἢ δρομικοὺς ἢ ὑγιεινοὺς ἢ νοσώδεις λέγομεν , καὶ ἁπλῶς ὅσα κατὰ δύναμιν φυσικὴν ἢ ἀδυναμίαν λέγεται . Οὐ γὰρ τῷ διακεῖσθαί γέ πως ἕκαστον τῶν τοιούτων ποιὸν λέγεται , ἀλλὰ τῷ δύναμιν ἔχειν φυσικὴν ἢ ἀδυναμίαν τοῦ ποιῆσαί τι ῥᾳδίως ἢ μηδὲν πάσχειν , οἷον πυκτικοὶ ἢ δρομικοὶ οὐ τῷ διακεῖσθαί πως λέγονται ἀλλὰ τῷ δύναμιν ἔχειν φυσικὴν τοῦ ποιῆσαί τι ῥᾳδίως , ὑγιεινοὶ δὲ λέγονται τῷ δύναμιν ἔχειν φυσικὴν τοῦ μηδὲν πάσχειν ὑπὸ τῶν τυχόντων ῥᾳδίως , νοσώδεις δὲ τῷ ἀδυναμίαν ἔχειν φυσικὴν τοῦ μηδὲν πάσχειν ῥᾳδίως ὑπὸ τῶν τυχόντων . Ὁμοίως δὲ τούτοις καὶ τὸ σκληρὸν καὶ τὸ μαλακὸν ἔχει · τὸ μὲν γὰρ σκληρὸν λέγεται τῷ δύναμιν ἔχειν τοῦ μὴ ῥᾳδίως διαιρεῖσθαι , τὸ δὲ μαλακὸν τῷ ἀδυναμίαν ἔχειν τοῦ αὐτοῦ τούτου . Τρίτον δὲ γένος ποιότητος παθητικαὶ ποιότητες καὶ πάθη . Ἔστι δὲ τὰ τοιάδε οἶον γλυκύτης τε καὶ πικρότης καὶ στρυφνότης καὶ πάντα τὰ τούτοις συγγενῆ , ἔτι δὲ θερμότης καὶ ψυχρότης καὶ λευκότης καὶ μελανία . Ὅτι μὲν οὖν αὗται ποιότητές εἰσι , φανερόν · τὰ γὰρ δεδεγμένα αὐτὰ ποιὰ λέγεται κατ᾿ αὐτάς , οἷον τὸ μέλι τῷ γλυκύτητα δεδέχθαι γλυκὺ λέγεται καὶ τὸ σῶμα λευκὸν τῷ λευκότητα δεδέχθαι · ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἔχει . Παθητικαὶ δὲ ποιότητες λέγονται οὐ τῷ αὐτὰ τὰ δεδεγμένα τὰς ποιότητας πεπονθέναι τι · οὔτε γὰρ τὸ μέλι τῷ πεπονθέναι τι λέγεται γλυκύ , οὔτε τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων οὐδέν . Ὁμοίως δὲ τούτοις καὶ ἡ θερμότης καὶ ἡ ψυχρότης παθητικαὶ ποιότητες λέγονται οὐ τῷ αὐτὰ τὰ δεδεγμένα πεπονθέναι τι , τῷ δὲ κατὰ τὰς αἰσθήσεις ἑκάστην τῶν εἰρημένων ποιοτήτων πάθους εἶναι ποιητικὴν παθητικαὶ ποιότητες λέγονται · ἥ τε γὰρ γλυκύτης πάθος τι κατὰ τὴν γεῦσιν ἐμποιεῖ καὶ ἡ θερμότης κατὰ τὴν ἁφήν . Ὁμοίως δὲ καὶ αἱ ἄλλαι . Λευκότης δὲ καὶ μελανία καὶ αἱ ἄλλαι χροιαὶ οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον τοῖς εἰρημένοις παθητικαὶ ποιότητες λέγονται , ἀλλὰ τῷ αὐτὰς ἀπὸ πάθους γεγονέναι . Ὅτι μὲν οὖν γίνονται διὰ πάθος πολλαὶ μεταβολαὶ χρωμάτων , δῆλον · αἰσχυνθεὶς γάρ τις ἐρυθρὸς ἐγένετο καὶ φοβηθεὶς ὠχρὸς καὶ ἕκαστον τῶν τοιούτων · ὥστε καὶ εἴ τις φύσει τῶν τοιούτων τι παθῶν πέπονθεν ἔκ τινων φυσικῶν συμπτωμάτων , τὴν ὁμοίαν χροιὰν εἰκός ἐστιν ἔχειν αὐτόν · ἥτις γὰρ νῦν ἐν τῷ αἰσχυνθῆναι διάθεσις τῶν περὶ τὸ σῶμα ἐγένετο , καὶ κατὰ φυσικὴν σύστασιν ἡ αὐτὴ γένοιτ᾿ ἄν , ὥστε φύσει καὶ τὴν χροιὰν ὁμοίαν γίγνεσθαι . Ὅσα μὲν οὖν τῶν τοιούτων συμπτωμάτων ἀπό τινων παθῶν δυσκινήτων καὶ παραμονίμων τὴν ἀρχὴν εἴληφε , παθητικαὶ ποιότητες λέγονται . Εἴτε γὰρ ἐν τῇ κατὰ φύσιν συστάσει ὠχρότης ἢ μελανία γεγένηται , ποιότητες λέγονται ( ποιοὶ γὰρ κατὰ ταύτας λεγόμεθα ) , εἴτε διὰ νόσον μακρὰν ἢ διὰ καῦμα τὸ αὐτὸ τοῦτο συμβέβηκεν ὠχρότης ἢ μελανία , καὶ μὴ ῥᾳδίως ἀποκαθίστανται ἢ καὶ διὰ βίου παραμένουσι , ποιότητες καὶ αὐταὶ λέγονται · ὁμοίως γὰρ ποιοὶ κατὰ ταύτας λεγόμεθα . Ὅσα δὲ ἀπὸ ῥᾳδίως διαλυομένων καὶ ταχὺ ἀποκαθισταμένων γίνεται , πάθη λέγεται , ποιότητες δὲ οὔ · οὐ γὰρ λέγονται ποιοί τινες κατὰ ταύτας . Οὔτε γὰρ ὁ ἐρυθριῶν διὰ τὸ αἰσχυνθῆναι ἐρυθρίας λέγεται , οὔτε ὁ ὠχριῶν διὰ τὸ φοβηθῆναι ὠχρίας , ἀλλὰ μᾶλλον πεπονθέναι τι . Ὥστε πάθη μὲν τὰ τοιαῦτα λέγεται , ποιότητες δὲ οὔ . Ὁμοίως δὲ τούτοις καὶ κατὰ τὴν ψυχὴν παθητικαὶ ποιότητες καὶ πάθη λέγεται . Ὅσα γὰρ ἐν τῇ γενέσει εὐθὺς ἀπό τινων παθῶν δυσκινήτων γεγένηται , ποιότητες λέγονται , οἷον ἥ τε μανικὴ ἔκστασις καὶ ἡ ὀργὴ καὶ τὰ τοιαῦτα · ποιοὶ γὰρ κατὰ ταύτας λέγονται , ὀργίλοι τε καὶ μανικοί . Ὁμοίως δὲ καὶ ὅσαι ἐκστάσεις μὴ φυσικαί , ἀλλ᾿ ἀπό τινων ἄλλων συμπτωμάτων γεγένηνται δυσαπάλλακτοι ἢ καὶ ὅλως ἀκίνητοι , ποιότητες καὶ τὰ τοιαῦτα · ποιοὶ γὰρ κατὰ ταύτας λέγονται . Ὅσα δὲ ἀπὸ ταχὺ ἀποκαθισταμένων γίνεται , πάθη λέγεται , οἷον εἰ λυπούμενός τις ὀργιλώτερός ἐστιν · οὐδὲ γὰρ λέγεται ὀργίλος ὁ ἐν τῷ τοιούτῳ πάθει ὀργιλώτερος ὤν , ἀλλὰ μᾶλλον πεπονθέναι τι . Ὥστε πάθη μὲν λέγεται τὰ τοιαῦτα , ποιότητες δ᾿ οὔ . Τέταρτον δὲ γένος ποιότητος σχῆμά τε καὶ ἡ περὶ ἕκαστον ὑπάρχουσα μορφή , ἔτι δὲ πρὸς τούτοις εὐθύτης καὶ καμπυλότης , καὶ εἴ τι τούτοις ὅμοιόν ἐστιν . Καθ᾿ ἕκαστον γὰρ τούτων ποιόν τι λέγεται · τὸ γὰρ τρίγωνον ἢ τετράγωνον εἶναι ποιόν τι λέγεται , καὶ τὸ εὐθὺ ἢ καμπύλον . Καὶ κατὰ τὴν μορφὴν δὲ ἕκαστον ποιόν τι λέγεται . Τὸ δὲ μανὸν καὶ τὸ πυκνὸν καὶ τὸ τραχὺ καὶ τὸ λεῖον δόξειε μὲν ἂν ποιόν τι σημαίνειν , ἔοικε δὲ ἀλλότρια τὰ τοιαῦτα εἶναι τῆς περὶ τὸ ποιὸν διαιρέσεως · θέσιν γὰρ μᾶλλόν τινα φαίνεται τῶν μορίων ἑκάτερον δηλοῦν . Πυκνὸν μὲν γὰρ τῷ τὰ μόρια σύνεγγυς εἶναι ἀλλήλοις , μανὸν δὲ τῷ διεστάναι ἀπ᾿ ἀλλήλων · καὶ λεῖον μὲν τῷ ἐπ᾿ εὐθείας πως τὰ μόρια κεῖσθαι , τραχὺ δὲ τῷ τὸ μὲν ὑπερέχειν τὸ δὲ ἐλλείπειν . Ἴσως μὲν οὖν καὶ ἄλλος ἄν τις φανείη τρόπος ποιότητος , ἀλλ᾿ οἵ γε μάλιστα λεγόμενοι σχεδὸν οὗτοί εἰσιν . Ποιότητες μὲν οὖν εἰσὶν αἱ εἰρημέναι , ποιὰ δὲ τὰ κατὰ ταύτας παρωνύμως λεγόμενα ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως ἀπ᾿ αὐτῶν . Ἐπὶ μὲν οὖν τῶν πλείστων καὶ σχεδὸν ἐπὶ πάντων παρωνύμως λέγεται , οἷον ἀπὸ τῆς λευκότητος λευκὸς καὶ ἀπὸ τῆς γραμματικῆς γραμματικὸς καὶ ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης δίκαιος , ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . Ἐπ᾿ ἐνίων δὲ διὰ τὸ μὴ κεῖσθαι ταῖς ποιότησιν ὀνόματα οὐκ ἐνδέχεται παρωνύμως ἀπ᾿ αὐτῶν λέγεσθαι οἷον δρομικὸς ἢ πυκτικὸς ὁ κατὰ δύναμιν φυσικὴν λεγόμενος ἀπ᾿ οὐδεμιᾶς ποιότητος παρωνύμως λέγεται · οὐ γὰρ κεῖται ὀνόματα ταῖς δυνάμεσι καθ᾿ ἃς οὗτοι ποιοὶ λέγονται , ὥσπερ ταῖς ἐπιστήμαις καθ᾿ ἃς πυκτικοὶ ἢ παλαιστρικοὶ κατὰ διάθεσιν λέγονται · πυκτικὴ γὰρ λέγεται ἐπιστήμη καὶ παλαιστρική , ποιοὶ δ᾿ ἀπὸ τούτων παρωνύμως οἱ διακείμενοι λέγονται . Ἐνίοτε δὲ καὶ ὀνόματος κειμένου οὐ λέγεται παρωνύμως τὸ κατ᾿ αὐτὴν ποιὸν λεγόμενον , οἷον ἀπὸ τῆς ἀρετῆς ὁ σπουδαῖος · τῷ γὰρ ἀρετὴν ἔχειν σπουδαῖος λέγεται , ἀλλ᾿ οὐ παρωνύμως ἀπὸ τῆς ἀρετῆς . Οὐκ ἐπὶ πολλῶν δὲ τὸ τοιοῦτόν ἐστιν . Ποιὰ τοίνυν λέγεται τὰ παρωνύμως ἀπὸ τῶν εἰρημένων ποιοτήτων λεγόμενα ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως ἀπ᾿ αὐτῶν . Ὑπάρχει δὲ καὶ ἐναντιότης κατὰ τὸ ποιόν , οἷον δικαιοσύνη ἀδικίᾳ ἐναντίον καὶ λευκότης μελανίᾳ καὶ τἆλλα δὲ ὡσαύτως , καὶ τὰ κατ᾿ αὐτὰς ποιὰ λεγόμενα , οἷον τὸ ἄδικον τῷ δικαίῳ καὶ τὸ λευκὸν τῷ μέλανι . Οὐκ ἐπὶ πάντων δὲ τὸ τοιοῦτο · τῷ γὰρ πυῤῥῷ ἢ ὠχρῷ ἢ ταῖς τοιαύταις χροιαῖς οὐδὲν ἐναντίον ποιοῖς οὖσιν . Ἔτι δέ , ἐὰν τῶν ἐναντίων θάτερον ᾖ ποιόν , καὶ τὸ λοιπὸν ἔσται ποιόν . Τοῦτο δὲ δῆλον προχειριζομένῳ τὰς ἄλλας κατηγορίας , οἷον εἰ ἔστιν ἡ δικαιοσύνη τῇ ἀδικίᾳ ἐναντίον , ποιὸν δὲ ἡ δικαιοσύνη , ποιὸν ἄρα καὶ ἡ ἀδικία · οὐδεμία γὰρ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν ἐφαρμόσει τῇ ἀδικίᾳ · οὔτε γὰρ τὸ ποσὸν οὔτε τὸ πρός τι οὔτε ποῦ οὔθ᾿ ὅλως τι τῶν τοιούτων οὐδέν , ἀλλ᾿ ἢ ποιόν . Ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν κατὰ τὸ ποιὸν ἐναντίων . Ἐπιδέχεται δὲ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἦττον τὰ ποιά . Λευκὸν γὰρ μᾶλλον καὶ ἧττον ἕτερον ἑτέρου λέγεται , καὶ δίκαιον ἕτερον ἑτέρου μᾶλλον . Καὶ αὐτὸ δὲ ἐπίδοσιν λαμβάνει · λευκὸν γὰρ ὂν ἔτι ἐνδέχεται λευκότερον γενέσθαι . Οὐ πάντα δέ , ἀλλὰ τὰ πλεῖστα . Δικαιοσύνη γὰρ δικαιοσύνης εἰ λέγεται μᾶλλον καὶ ἦττον , ἀπορήσειεν ἄν τις · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων διαθέσεων . Ἔνιοι γὰρ διαμφισβητοῦσι περὶ τῶν τοιούτων · δικαιοσύνην μὲν γὰρ δικαιοσύνης οὐ πάνυ φασὶ δεῖν λέγεσθαι μᾶλλον καὶ ἧττον , οὐδὲ ὑγίειαν ὑγιείας , ἧττον μέντοι ἔχειν ἕτερον ἑτέρου ὑγίειαν , καὶ δικαιοσύνην ἕτερον ἑτέρου , ὡσαύτως δὲ καὶ γραμματικὴν καὶ τὰς ἄλλας διαθέσεις . Ἀλλ᾿ οὖν τά γε κατὰ ταύτας λεγόμενα ἀναμφισβητήτως ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον · γραμματικώτερος γὰρ ἕτερος ἑτέρου λέγεται καὶ ὑγιεινότερος καὶ δικαιότερος , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . Τρίγωνον δὲ καὶ τετράγωνον οὐ δοκεῖ τὸ μᾶλλον ἐπιδέχεσθαι , οὐδὲ τῶν ἄλλων σχημάτων οὐδέν . Τὰ μὲν γὰρ ἐπιδεχόμενα τὸν τοῦ τριγώνου λόγον ἢ τὸν τοῦ κύκλου πάνθ᾿ ὁμοίως τρίγωνα ἢ κύκλοι εἰσί , τῶν δὲ μὴ ἐπιδεχομένων οὐδὲν μᾶλλον ἕτερον ἑτέρου ῥηθήσεται · οὐδὲν γὰρ μᾶλλον τὸ τετράγωνον τοῦ ἑτερομήκους κύκλος ἐστίν · οὐδέτερον γὰρ ἐπιδέχεται τὸν τοῦ κύκλου λόγον . Ἁπλῶς δέ , ἐὰν μὴ ἐπιδέχηται ἀμφότερα τὸν τοῦ προκειμένου λόγον , οὐ ῥηθήσεται τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου μᾶλλον . Οὐ πάντα οὖν τὰ ποιὰ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον . Τῶν μὲν οὖν εἰρημένων οὐδὲν ἴδιον ποιότητος , ὅμοια δὲ καὶ ἀνόμοια κατὰ μόνας τὰς ποιότητας λέγεται · ὅμοιον γὰρ ἕτερον ἑτέρῳ οὐκ ἔστι κατ᾿ ἄλλο οὐδὲν ἢ καθ᾿ ὃ ποιόν ἐστιν . Ὥστε ἴδιον ἂν εἴη τῆς ποιότητος τὸ ὅμοιον καὶ ἀνόμοιον λέγεσθαι κατ᾿ αὐτήν . Οὐ δεῖ δὲ ταράττεσθαι , μή τις ἡμᾶς φήσῃ ὑπὲρ ποιότητος τὴν πρόθεσιν ποιησαμένους πολλὰ τῶν πρός τι συγκαταριθμεῖσθαι · τὰς γὰρ ἕξεις καὶ διαθέσεις τῶν πρός τι εἶναι ἐλέγομεν . Σχεδὸν γὰρ ἐπὶ πάντων τῶν τοιούτων τὰ γένη πρός τι λέγεται , τῶν δὲ καθ᾿ ἕκαστα οὐδέν . Ἡ μὲν γὰρ ἐπιστήμη , γένος οὖσα , αὐτὸ ὅπερ ἐστὶν ἑτέρου λέγεται ( τινὸς γὰρ ἐπιστήμη λέγεται ) , τῶν δὲ καθ᾿ ἕκαστα οὐδὲν αὐτὸ ὅπερ ἐστὶν ἑτέρου λέγεται , οἷον ἡ γραμματικὴ οὐ λέγεται τινὸς γραμματικὴ οὐδ᾿ ἡ μουσικὴ τινὸς μουσική . Ἀλλ᾿ εἰ ἄρα , κατὰ τὸ γένος καὶ αὗται τῶν πρός τι λέγονται , οἶον ἡ γραμματικὴ λέγεται τινὸς ἐπιστήμη , οὐ τινὸς γραμματικὴ , καὶ ἡ μουσικὴ τινὸς ἐπιστήμη λέγεται , οὐ τινὸς μουσική . Ὥστε αἱ καθ᾿ ἕκαστα οὐκ εἰσὶ τῶν πρός τι . Λεγόμεθα δὲ ποιοὶ ταῖς καθ᾿ ἕκαστα · ταύτας γὰρ καὶ ἔχομεν · ἐπιστήμονες γὰρ λεγόμεθα τῷ ἔχειν τῶν καθ᾿ ἕκαστα ἐπιστημῶν τινά . Ὥστε αὗται ἂν καὶ ποιότητες εἴησαν , αἱ καθ᾿ ἕκαστα , καθ᾿ ἅς ποτε καὶ ποιοὶ λεγόμεθα · αὗται δὲ οὐκ εἰσὶ τῶν πρός τι . Ἔτι εἰ τυγχάνοι τὸ αὐτὸ πρός τι καὶ ποιὸν ὄν , οὐδὲν ἄτοπον ἐν ἀμφοτέροις τοῖς γένεσιν αὐτὸ καταριθμεῖσθαι .
Lemmas: ποιότης δέ λέγω κατά ὅς ποιός τις εἰμί λέγω . εἰμί δέ ὁ ποιότης ὁ πλεοναχός λέγω . ἐν μέν οὖν εἶδος ποιότης ἕξις καί διάθεσις λέγω . διαφέρω δέ ἕξις διάθεσις ὁ πολύς χρόνιος εἰμί καί μόνιμος . τοιοῦτος δέ ὁ τε ἐπιστήμη καί ὁ ἀρετή · ὁ τε γάρ ἐπιστήμη δοκέω ὁ παραμόνιμος εἰμί καί δυσκίνητος , ἐάν καί μέτριος τις ἐπιστήμη λαμβάνω , ἐάν περ μή μέγας μεταβολή γίγνομαι ὑπό νόσος ἤ ἄλλος τις τοιοῦτος · ὡσαύτως δέ καί ὁ ἀρετή , οἷος ὁ δικαιοσύνη καί ὁ σωφροσύνη καί ἕκαστος ὁ τοιοῦτος , οὐ εὐκίνητος δοκέω εἰμί οὐδέ εὐμετάβολος . διάθεσις δέ λέγω ὅς εἰμί εὐκίνητος καί ταχύς μεταβάλλω , οἷος θερμότης καί κατάψυξις καί νόσος καί ὑγίεια καί ὅσος ἄλλος τοιοῦτος · διάκειμαι μέν γάρ πως κατά οὗτος ὁ ἄνθρωπος , ταχύς δέ μεταβάλλω ἐκ θερμός ψυχρός γίγνομαι καί ἐκ ὁ ὑγιαίνω εἰς ὁ νοσέω , ὡσαύτως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος , εἰ μή τις καί αὐτός οὗτος τυγχάνω διά χρόνος πλῆθος ἤδη φυσιόω καί ἀνίατος ἤ πάνυ δυσκίνητος εἰμί , ὅς ἄν τις ἴσως ἕξις ἤδη προσαγορεύω . φανερός δέ ὅτι οὗτος βούλομαι ἔχω λέγω , ὅς εἰμί πολυχρόνιος καί δυσκίνητος · ὁ γάρ ὁ ἐπιστήμη μή πάνυ κατέχω ἀλλά εὐκίνητος εἰμί οὐ φημί ἕξις ἔχω , καίτοι διάκειμαι γε πως κατά ὁ ἐπιστήμη ἤ κακός ἤ ἀγαθός . ὥστε διαφέρω ἕξις διάθεσις ὁ ὁ μέν εὐκίνητος εἰμί , ὁ δέ πολυχρόνιος τε καί δυσκίνητος . εἰμί δέ ὁ μέν ἕξις καί διάθεσις , ὁ δέ διάθεσις οὐ ἐκ ἀνάγκη ἕξις · ὁ μέν γάρ ἕξις ἔχω καί διάκειμαι γε πως κατά αὐτός , ὁ δέ διάκειμαι οὐ πάντως καί ἕξις ἔχω . ἕτερος δέ γένος ποιότης κατά ὅς πυκτικός ἤ δρομικός ἤ ὑγιεινός ἤ νοσώδης λέγω , καί ἁπλῶς ὅσος κατά δύναμις φυσικός ἤ ἀδυναμία λέγω . οὐ γάρ ὁ διάκειμαι γε πως ἕκαστος ὁ τοιοῦτος ποιός λέγω , ἀλλά ὁ δύναμις ἔχω φυσικός ἤ ἀδυναμία ὁ ποιέω τις ῥᾴδιος ἤ μηδείς πάσχω , οἷος πυκτικός ἤ δρομικός οὐ ὁ διάκειμαι πως λέγω ἀλλά ὁ δύναμις ἔχω φυσικός ὁ ποιέω τις ῥᾴδιος , ὑγιεινός δέ λέγω ὁ δύναμις ἔχω φυσικός ὁ μηδείς πάσχω ὑπό ὁ τυγχάνω ῥᾴδιος , νοσώδης δέ ὁ ἀδυναμία ἔχω φυσικός ὁ μηδείς πάσχω ῥᾴδιος ὑπό ὁ τυγχάνω . ὅμοιος δέ οὗτος καί ὁ σκληρός καί ὁ μαλακός ἔχω · ὁ μέν γάρ σκληρός λέγω ὁ δύναμις ἔχω ὁ μή ῥᾴδιος διαιρέω , ὁ δέ μαλακός ὁ ἀδυναμία ἔχω ὁ αὐτός οὗτος . τρίτος δέ γένος ποιότης παθητικός ποιότης καί πάθος . εἰμί δέ ὁ τοιόσδε οἷος γλυκύτης τε καί πικρότης καί στρυφνότης καί πᾶς ὁ οὗτος συγγενής , ἔτι δέ θερμότης καί ψυχρότης καί λευκότης καί μελανία . ὅτι μέν οὖν οὗτος ποιότης εἰμί , φανερός · ὁ γάρ δέχομαι αὐτός ποιός λέγω κατά αὐτός , οἷος ὁ μέλι ὁ γλυκύτης δέχομαι γλυκύς λέγω καί ὁ σῶμα λευκός ὁ λευκότης δέχομαι · ὡσαύτως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος ἔχω . παθητικός δέ ποιότης λέγω οὐ ὁ αὐτός ὁ δέχομαι ὁ ποιότης πάσχω τις · οὔτε γάρ ὁ μέλι ὁ πάσχω τις λέγω γλυκύς , οὔτε ὁ ἄλλος ὁ τοιοῦτος οὐδείς . ὅμοιος δέ οὗτος καί ὁ θερμότης καί ὁ ψυχρότης παθητικός ποιότης λέγω οὐ ὁ αὐτός ὁ δέχομαι πάσχω τις , ὁ δέ κατά ὁ αἴσθησις ἕκαστος ὁ λέγω ποιότης πάθος εἰμί ποιητικός παθητικός ποιότης λέγω · ὁ τε γάρ γλυκύτης πάθος τις κατά ὁ γεῦσις ἐμποιέω καί ὁ θερμότης κατά ὁ ἁφή . ὅμοιος δέ καί ὁ ἄλλος . λευκότης δέ καί μελανία καί ὁ ἄλλος χροιά οὐ ὁ αὐτός τρόπος ὁ λέγω παθητικός ποιότης λέγω , ἀλλά ὁ αὐτός ἀπό πάθος γίγνομαι . ὅτι μέν οὖν γίγνομαι διά πάθος πολύς μεταβολή χρῶμα , δῆλος · αἰσχύνω γάρ τις ἐρυθρός γίγνομαι καί φοβέω ὠχρός καί ἕκαστος ὁ τοιοῦτος · ὥστε καί εἰ τις φύσις ὁ τοιοῦτος τις πάθος πάσχω ἐκ τις φυσικός σύμπτωμα , ὁ ὅμοιος χροιά ἔοικα εἰμί ἔχω αὐτός · ὅστις γάρ νῦν ἐν ὁ αἰσχύνω διάθεσις ὁ περί ὁ σῶμα γίγνομαι , καί κατά φυσικός σύστασις ὁ αὐτός γίγνομαι ἄν , ὥστε φύσις καί ὁ χροιά ὅμοιος γίγνομαι . ὅσος μέν οὖν ὁ τοιοῦτος σύμπτωμα ἀπό τις πάθος δυσκίνητος καί παραμόνιμος ὁ ἀρχή λαμβάνω , παθητικός ποιότης λέγω . εἴτε γάρ ἐν ὁ κατά φύσις σύστασις ὠχρότης ἤ μελανία γίγνομαι , ποιότης λέγω ( ποιός γάρ κατά οὗτος λέγω ) , εἴτε διά νόσος μακρός ἤ διά καῦμα ὁ αὐτός οὗτος συμβαίνω ὠχρότης ἤ μελανία , καί μή ῥᾴδιος ἀποκαθίστημι ἤ καί διά βίος παραμένω , ποιότης καί αὐτός λέγω · ὅμοιος γάρ ποιός κατά οὗτος λέγω . ὅσος δέ ἀπό ῥᾴδιος διαλύω καί ταχύς ἀποκαθίστημι γίγνομαι , πάθος λέγω , ποιότης δέ οὐ · οὐ γάρ λέγω ποιός τις κατά οὗτος . οὔτε γάρ ὁ ἐρυθριάω διά ὁ αἰσχύνω ἐρυθρίας λέγω , οὔτε ὁ ὠχριάω διά ὁ φοβέω ὠχρία , ἀλλά μάλα πάσχω τις . ὥστε πάθος μέν ὁ τοιοῦτος λέγω , ποιότης δέ οὐ . ὅμοιος δέ οὗτος καί κατά ὁ ψυχή παθητικός ποιότης καί πάθος λέγω . ὅσος γάρ ἐν ὁ γένεσις εὐθύς ἀπό τις πάθος δυσκίνητος γίγνομαι , ποιότης λέγω , οἷος ὁ τε μανικός ἔκστασις καί ὁ ὀργή καί ὁ τοιοῦτος · ποιός γάρ κατά οὗτος λέγω , ὀργίλος τε καί μανικός . ὅμοιος δέ καί ὅσος ἔκστασις μή φυσικός , ἀλλά ἀπό τις ἄλλος σύμπτωμα γίγνομαι δυσαπάλλακτος ἤ καί ὅλος ἀκίνητος , ποιότης καί ὁ τοιοῦτος · ποιός γάρ κατά οὗτος λέγω . ὅσος δέ ἀπό ταχύς ἀποκαθίστημι γίγνομαι , πάθος λέγω , οἷος εἰ λυπέω τις ὀργίλος εἰμί · οὐδέ γάρ λέγω ὀργίλος ὁ ἐν ὁ τοιοῦτος πάθος ὀργίλος εἰμί , ἀλλά μάλα πάσχω τις . ὥστε πάθος μέν λέγω ὁ τοιοῦτος , ποιότης δέ οὐ . τέταρτος δέ γένος ποιότης σχῆμα τε καί ὁ περί ἕκαστος ὑπάρχω μορφή , ἔτι δέ πρός οὗτος εὐθύτης καί καμπυλότης , καί εἰ τις οὗτος ὅμοιος εἰμί . κατά ἕκαστος γάρ οὗτος ποιός τις λέγω · ὁ γάρ τρίγωνος ἤ τετράγωνος εἰμί ποιός τις λέγω , καί ὁ εὐθύς ἤ καμπύλος . καί κατά ὁ μορφή δέ ἕκαστος ποιός τις λέγω . ὁ δέ μανός καί ὁ πυκνός καί ὁ τραχύς καί ὁ λεῖος δοκέω μέν ἄν ποιός τις σημαίνω , ἔοικα δέ ἀλλότριος ὁ τοιοῦτος εἰμί ὁ περί ὁ ποιός διαίρεσις · θέσις γάρ μάλα τις φαίνω ὁ μόριον ἑκάτερος δηλόω . πυκνός μέν γάρ ὁ ὁ μόριον σύνεγγυς εἰμί ἀλλήλων , μανός δέ ὁ διίστημι ἀπό ἀλλήλων · καί λεῖος μέν ὁ ἐπί εὐθεῖα πως ὁ μόριον κεῖμαι , τραχύς δέ ὁ ὁ μέν ὑπερέχω ὁ δέ ἐλλείπω . ἴσως μέν οὖν καί ἄλλος ἄν τις φαίνω τρόπος ποιότης , ἀλλά ὁ γε μάλα λέγω σχεδόν οὗτος εἰμί . ποιότης μέν οὖν εἰμί ὁ λέγω , ποιός δέ ὁ κατά οὗτος παρώνυμος λέγω ἤ ὁπωσοῦν ἄλλος ἀπό αὐτός . ἐπί μέν οὖν ὁ πολύς καί σχεδόν ἐπί πᾶς παρώνυμος λέγω , οἷος ἀπό ὁ λευκότης λευκός καί ἀπό ὁ γραμματικός γραμματικός καί ἀπό ὁ δικαιοσύνη δίκαιος , ὡσαύτως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . ἐπί ἔνιοι δέ διά ὁ μή κεῖμαι ὁ ποιότης ὄνομα οὐ ἐνδέχομαι παρώνυμος ἀπό αὐτός λέγω οἷος δρομικός ἤ πυκτικός ὁ κατά δύναμις φυσικός λέγω ἀπό οὐδείς ποιότης παρώνυμος λέγω · οὐ γάρ κεῖμαι ὄνομα ὁ δύναμις κατά ὅς οὗτος ποιός λέγω , ὥσπερ ὁ ἐπιστήμη κατά ὅς πυκτικός ἤ παλαιστρικός κατά διάθεσις λέγω · πυκτικός γάρ λέγω ἐπιστήμη καί παλαιστρικός , ποιός δέ ἀπό οὗτος παρώνυμος ὁ διάκειμαι λέγω . ἐνίοτε δέ καί ὄνομα κεῖμαι οὐ λέγω παρώνυμος ὁ κατά αὐτός ποιός λέγω , οἷος ἀπό ὁ ἀρετή ὁ σπουδαῖος · ὁ γάρ ἀρετή ἔχω σπουδαῖος λέγω , ἀλλά οὐ παρώνυμος ἀπό ὁ ἀρετή . οὐ ἐπί πολύς δέ ὁ τοιοῦτος εἰμί . ποιός τοίνυν λέγω ὁ παρώνυμος ἀπό ὁ λέγω ποιότης λέγω ἤ ὁπωσοῦν ἄλλος ἀπό αὐτός . ὑπάρχω δέ καί ἐναντιότης κατά ὁ ποιός , οἷος δικαιοσύνη ἀδικία ἐναντίος καί λευκότης μελανία καί ἄλλος δέ ὡσαύτως , καί ὁ κατά αὐτός ποιός λέγω , οἷος ὁ ἄδικος ὁ δίκαιος καί ὁ λευκός ὁ μέλας . οὐ ἐπί πᾶς δέ ὁ τοιοῦτος · ὁ γάρ πυρρός ἤ ὠχρός ἤ ὁ τοιοῦτος χροιά οὐδείς ἐναντίος ποιός εἰμί . ἔτι δέ , ἐάν ὁ ἐναντίος ἕτερος εἰμί ποιός , καί ὁ λοιπός εἰμί ποιός . οὗτος δέ δῆλος προχειρίζω ὁ ἄλλος κατηγορία , οἷος εἰ εἰμί ὁ δικαιοσύνη ὁ ἀδικία ἐναντίος , ποιός δέ ὁ δικαιοσύνη , ποιός ἄρα καί ὁ ἀδικία · οὐδείς γάρ ὁ ἄλλος κατηγορία ἐφαρμόζω ὁ ἀδικία · οὔτε γάρ ὁ ποσός οὔτε ὁ πρός τις οὔτε ποῦ οὔτε ὅλος τις ὁ τοιοῦτος οὐδείς , ἀλλά ἤ ποιός . ὡσαύτως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁ κατά ὁ ποιός ἐναντίος . ἐπιδέχομαι δέ ὁ μάλα καί ὁ ἀίσσω ὁ ποιός . λευκός γάρ μάλα καί ἥσσων ἕτερος ἕτερος λέγω , καί δίκαιος ἕτερος ἕτερος μάλα . καί αὐτός δέ ἐπίδοσις λαμβάνω · λευκός γάρ εἰμί ἔτι ἐνδέχομαι λευκός γίγνομαι . οὐ πᾶς δέ , ἀλλά ὁ πολύς . δικαιοσύνη γάρ δικαιοσύνη εἰ λέγω μάλα καί ἀίσσω , ἀπορέω ἄν τις · ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος διάθεσις . ἔνιοι γάρ διαμφισβητέω περί ὁ τοιοῦτος · δικαιοσύνη μέν γάρ δικαιοσύνη οὐ πάνυ φημί δέω λέγω μάλα καί ἥσσων , οὐδέ ὑγίεια ὑγίεια , ἥσσων μέντοι ἔχω ἕτερος ἕτερος ὑγίεια , καί δικαιοσύνη ἕτερος ἕτερος , ὡσαύτως δέ καί γραμματικός καί ὁ ἄλλος διάθεσις . ἀλλά οὖν ὁ γε κατά οὗτος λέγω ἀναμφισβήτητος ἐπιδέχομαι ὁ μάλα καί ὁ ἥσσων · γραμματικός γάρ ἕτερος ἕτερος λέγω καί ὑγιεινός καί δίκαιος , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . τρίγωνος δέ καί τετράγωνος οὐ δοκέω ὁ μάλα ἐπιδέχομαι , οὐδέ ὁ ἄλλος σχῆμα οὐδείς . ὁ μέν γάρ ἐπιδέχομαι ὁ ὁ τρίγωνον λόγος ἤ ὁ ὁ κύκλος πᾶς ὅμοιος τρίγωνος ἤ κύκλος εἰμί , ὁ δέ μή ἐπιδέχομαι οὐδείς μάλα ἕτερος ἕτερος λέγω · οὐδείς γάρ μάλα ὁ τετράγωνος ὁ ἑτερομήκης κύκλος εἰμί · οὐδέτερος γάρ ἐπιδέχομαι ὁ ὁ κύκλος λόγος . ἁπλῶς δέ , ἐάν μή ἐπιδέχομαι ἀμφότερος ὁ ὁ πρόκειμαι λόγος , οὐ λέγω ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος μάλα . οὐ πᾶς οὖν ὁ ποιός ἐπιδέχομαι ὁ μάλα καί ὁ ἥσσων . ὁ μέν οὖν λέγω οὐδείς ἴδιος ποιότης , ὅμοιος δέ καί ἀνόμοιος κατά μόνος ὁ ποιότης λέγω · ὅμοιος γάρ ἕτερος ἕτερος οὐ εἰμί κατά ἄλλος οὐδείς ἤ κατά ὅς ποιός εἰμί . ὥστε ἴδιος ἄν εἰμί ὁ ποιότης ὁ ὅμοιος καί ἀνόμοιος λέγω κατά αὐτός . οὐ δέω δέ ταράσσω , μή τις ἐγώ φημί ὑπέρ ποιότης ὁ πρόθεσις ποιέω πολύς ὁ πρός τις συγκαταριθμέω · ὁ γάρ ἕξις καί διάθεσις ὁ πρός τις εἰμί λέγω . σχεδόν γάρ ἐπί πᾶς ὁ τοιοῦτος ὁ γένος πρός τις λέγω , ὁ δέ κατά ἕκαστος οὐδείς . ὁ μέν γάρ ἐπιστήμη , γένος εἰμί , αὐτός ὅς εἰμί ἕτερος λέγω ( τις γάρ ἐπιστήμη λέγω ) , ὁ δέ κατά ἕκαστος οὐδείς αὐτός ὅς εἰμί ἕτερος λέγω , οἷος ὁ γραμματικός οὐ λέγω τις γραμματικός οὐδέ ὁ μουσικός τις μουσική . ἀλλά εἰ ἄρα , κατά ὁ γένος καί οὗτος ὁ πρός τις λέγω , οἷος ὁ γραμματικός λέγω τις ἐπιστήμη , οὐ τις γραμματικός , καί ὁ μουσικός τις ἐπιστήμη λέγω , οὐ τις μουσική . ὥστε ὁ κατά ἕκαστος οὐ εἰμί ὁ πρός τις . λέγω δέ ποιός ὁ κατά ἕκαστος · οὗτος γάρ καί ἔχω · ἐπιστήμων γάρ λέγω ὁ ἔχω ὁ κατά ἕκαστος ἐπιστήμη τις . ὥστε οὗτος ἄν καί ποιότης εἰμί , ὁ κατά ἕκαστος , κατά ὅς ποτέ καί ποιός λέγω · οὗτος δέ οὐ εἰμί ὁ πρός τις . ἔτι εἰ τυγχάνω ὁ αὐτός πρός τις καί ποιός εἰμί , οὐδείς ἄτοπος ἐν ἀμφότερος ὁ γένεσις αὐτός καταριθμέω .