aristoteles-et-corpus-aristotelicum.analytica-priora-et-posteriora posteriora.2.5
Ἀλλὰ μὴν οὐδ᾿ ἡ διὰ τῶν διαιρέσεων ὁδὸς συλλογίζεται , καθάπερ ἐν τῇ ἀναλύσει τῇ περὶ τὰ σχήματα εἴρηται . Οὐδαμοῦ γὰρ ἀνάγκη γίνεται τὸ πρᾶγμα ἐκεῖνο εἶναι τωνδὶ ὄντων , ἀλλ᾿ ὥσπερ οὐδ᾿ ὁ ἐπάγων ἀποδείκνυσιν . Οὐ γὰρ δεῖ τὸ συμπέρασμα ἐρωτᾶν , οὐδὲ τῷ δοῦναι εἶναι · ἀλλ᾿ ἀνάγκη εἶναι ἐκείνων ὄντων , κἂν μὴ φῇ ὁ ἀποκρινόμενος . Ἂρ᾿ ὁ ἄνθρωπος ζῷον ἢ ἄψυχον ; εἶτ᾿ ἔλαβε ζῷον , οὐ συλλελόγισται . Πάλιν ἅπαν ζῷον ἢ πεζὸν ἢ ἔνυδρον · ἔλαβε πεζόν . Καὶ τὸ εἶναι τὸν ἄνθρωπον , τὸ ὅλον , ζῷον πεζόν , οὐκ ἀνάγκη ἐκ τῶν εἰρημένων , ἀλλὰ λαμβάνει καὶ τοῦτο . Διαφέρει δ᾿ οὐδὲν ἐπὶ πολλῶν ἢ ὀλίγων οὕτω ποιεῖν · τὸ αὐτὸ γάρ ἐστιν . Ἀσυλλόγιστος μὲν οὖν καὶ ἡ χρῆσις γίνεται τοῖς οὕτω μετιοῦσι καὶ τῶν ἐνδεχομένων συλλογισθῆναι . Τί γὰρ κωλύει τοῦτο ἀληθὲς μὲν τὸ πᾶν εἶναι κατὰ τοῦ ἀνθρώπου , μὴ μέντοι τὸ τί ἐστι μηδὲ τὸ τί ἦν εἶναι δηλοῦν ; ἔτι τί κωλύει ἢ προσθεῖναί τι ἢ ἀφελεῖν ἢ ὑπερβεβηκέναι τῆς οὐσίας ; Ταῦτα μὲν οὖν παρίεται μέν , ἐνδέχεται δὲ λῦσαι τῷ λαμβάνειν ἐν τῷ τί ἐστι πάντα , καὶ τὸ ἐφεξῆς τῇ διαιρέσει ποιεῖν , αἰτούμενον τὸ πρῶτον , καὶ μηδὲν παραλείπειν . Τοῦτο δ᾿ ἀναγκαῖον , εἰ ἅπαν εἰς τὴν διαίρεσιν ἐμπίπτει καὶ μηδὲν ἐλλείπει · τοῦτο δ᾿ ἀναγκαῖον , ἄτομον γὰρ ἤδη δεῖ εἶναι . Ἀλλὰ συλλογισμὸς ὅμως οὐκ ἔνεστιν , ἀλλ᾿ εἴπερ , ἄλλον τρόπον γνωρίζειν ποιεῖ . Καὶ τοῦτο μὲν οὐδὲν ἄτοπον · οὐδὲ γὰρ ὁ ἐπάγων ἴσως ἀποδείκνυσιν , ἀλλ᾿ ὅμως δηλοῖ τι . Συλλογισμὸν δ᾿ οὐ λέγει ὁ ἐκ τῆς διαιρέσεως λέγων τὸν ὁρισμόν . Ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς συμπεράσμασι τοῖς ἄνευ τῶν μέσων , ἐάν τις εἴπῃ ὅτι τούτων ὄντων ἀνάγκη τοδὶ εἶναι , ἐνδέχεται ἐρωτῆσαι διὰ τί , οὕτως καὶ ἐν τοῖς διαιρετικοῖς ὅροις . Τί ἐστιν ἄνθρωπος ; ζῷον θνητόν , ὑπόπουν , δίπουν , ἄπτερον . Διὰ τί ; παρ᾿ ἑκάστην πρόσθεσιν · ἐρεῖ γάρ , καὶ δείξει τῇ διαιρέσει , ὡς οἴεται , ὅτι πᾶν ἢ θνητὸν ἢ ἀθάνατον . Ὁ δὲ τοιοῦτος λόγος ἅπας οὐκ ἔστιν ὁρισμός . Ὥστ᾿ εἰ καὶ ἀπεδείκνυτο τῇ διαιρέσει , ἀλλ᾿ ὅ γ᾿ ὁρισμὸς οὐ συλλογισμὸς γίνεται .
Lemmas: ἀλλά μήν οὐδέ ὁ διά ὁ διαίρεσις ὁδός συλλογίζομαι , καθά ἐν ὁ ἀνάλυσις ὁ περί ὁ σχῆμα λέγω . οὐδαμοῦ γάρ ἀνάγκη γίγνομαι ὁ πρᾶγμα ἐκεῖνος εἰμί ὅδε εἰμί , ἀλλά ὥσπερ οὐδέ ὁ ἐπάγω ἀποδείκνυμι . οὐ γάρ δέω ὁ συμπέρασμα ἐρωτάω , οὐδέ ὁ δίδωμι εἰμί · ἀλλά ἀνάγκη εἰμί ἐκεῖνος εἰμί , ἐάν μή φημί ὁ ἀποκρίνω . ἄρα ὁ ἄνθρωπος ζῷον ἤ ἄψυχος ; εἶτα λαμβάνω ζῷον , οὐ συλλογίζομαι . πάλιν ἅπας ζῷον ἤ πεζός ἤ ἔνυδρος · λαμβάνω πεζός . καί ὁ εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ὁ ὅλος , ζῷον πεζός , οὐ ἀνάγκη ἐκ ὁ λέγω , ἀλλά λαμβάνω καί οὗτος . διαφέρω δέ οὐδείς ἐπί πολύς ἤ ὀλίγος οὕτως ποιέω · ὁ αὐτός γάρ εἰμί . ἀσυλλόγιστος μέν οὖν καί ὁ χρῆσις γίγνομαι ὁ οὕτως μετέρχομαι καί ὁ ἐνδέχομαι συλλογίζομαι . τίς γάρ κωλύω οὗτος ἀληθής μέν ὁ πᾶς εἰμί κατά ὁ ἄνθρωπος , μή μέντοι ὁ τίς εἰμί μηδέ ὁ τίς εἰμί εἰμί δηλόω ; ἔτι τίς κωλύω ἤ προστίθημι τις ἤ ἀφαιρέω ἤ ὑπερβαίνω ὁ οὐσία ; οὗτος μέν οὖν παρίημι μέν , ἐνδέχομαι δέ λύω ὁ λαμβάνω ἐν ὁ τίς εἰμί πᾶς , καί ὁ ἐφεξῆς ὁ διαίρεσις ποιέω , αἰτέω ὁ πρῶτος , καί μηδείς παραλείπω . οὗτος δέ ἀναγκαῖος , εἰ ἅπας εἰς ὁ διαίρεσις ἐμπίπτω καί μηδείς ἐλλείπω · οὗτος δέ ἀναγκαῖος , ἄτομος γάρ ἤδη δέω εἰμί . ἀλλά συλλογισμός ὅμως οὐ ἔνειμι , ἀλλά εἴπερ , ἄλλος τρόπος γνωρίζω ποιέω . καί οὗτος μέν οὐδείς ἄτοπος · οὐδέ γάρ ὁ ἐπάγω ἴσως ἀποδείκνυμι , ἀλλά ὅμως δηλόω τις . συλλογισμός δέ οὐ λέγω ὁ ἐκ ὁ διαίρεσις λέγω ὁ ὁρισμός . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ συμπέρασμα ὁ ἄνευ ὁ μέσος , ἐάν τις λέγω ὅτι οὗτος εἰμί ἀνάγκη ὅδε εἰμί , ἐνδέχομαι ἐρωτάω διά τίς , οὕτως καί ἐν ὁ διαιρετικός ὅρος . τίς εἰμί ἄνθρωπος ; ζῷον θνητός , ὑπόπους , δίπους , ἄπτερος . διά τίς ; παρά ἕκαστος πρόσθεσις · λέγω γάρ , καί δείκνυμι ὁ διαίρεσις , ὡς οἴομαι , ὅτι πᾶς ἤ θνητός ἤ ἀθάνατος . ὁ δέ τοιοῦτος λόγος ἅπας οὐ εἰμί ὁρισμός . ὥστε εἰ καί ἀποδείκνυμι ὁ διαίρεσις , ἀλλά ὁ γε ὁρισμός οὐ συλλογισμός γίγνομαι .