aristoteles-et-corpus-aristotelicum.analytica-priora-et-posteriora posteriora.2.17
Πότερον δ᾿ ἐνδέχεται μὴ τὸ αὐτὸ αἴτιον εἶναι τοῦ αὐτοῦ πᾶσιν ἀλλ᾿ ἕτερον , ἢ οὔ ; ἢ εἰ μὲν καθ᾿ αὑτὸ ἀποδέδεικται καὶ μὴ κατὰ σημεῖον ἢ συμβεβηκός , οὐχ οἷόν τε · ὁ γὰρ λόγος τοῦ ἄκρου τὸ μέσον ἐστίν · εἰ δὲ μὴ οὕτως , ἐνδέχεται . Ἔστι δὲ καὶ οὗ αἴτιον καὶ ᾧ σκοπεῖν κατὰ συμβεβηκός · οὐ μὴν δοκεῖ προβλήματα εἶναι . Εἰ δὲ μή , ὁμοίως ἕξει τὸ μέσον · εἰ μὲν ὁμώνυμα , ὁμώνυμον τὸ μέσον , εἰ δ᾿ ὡς ἐν γένει , ὁμοίως ἕξει . Οἷον διὰ τί καὶ ἐναλλὰξ ἀνάλογον ; ἄλλο γὰρ αἴτιον ἐν γραμμαῖς καὶ ἀριθμοῖς · καὶ τὸ αὐτό γε , ᾗ μὲν γραμμαί , ἄλλο , ᾗ δ᾿ ἔχον αὔξησιν τοιανδί , τὸ αὐτό . Οὕτως ἐπὶ πάντων . Τοῦ δ᾿ ὅμοιον εἶναι χρῶμα χρώματι καὶ σχῆμα σχήματι ἄλλο ἄλλῳ . Ὁμώνυμον γὰρ τὸ ὅμοιον ἐπὶ τούτων · ἔνθα μὲν γὰρ ἴσως τὸ ἀνάλογον ἔχειν τὰς πλευρὰς καὶ ἴσας τὰς γωνίας , ἐπὶ δὲ χρωμάτων τὸ τὴν αἴσθησιν μίαν εἶναι ἤ τι ἄλλο τοιοῦτον . Τὰ δὲ κατ᾿ ἀναλογίαν τὰ αὐτὰ καὶ τὸ μέσον ἕξει κατ᾿ ἀναλογίαν . Ἔχει δ᾿ οὕτω τὸ παρακολουθεῖν τὸ αἴτιον ἀλλήλοις καὶ οὗ αἴτιον καὶ ᾧ αἴτιον . Καθ᾿ ἕκαστον μὲν λαμβάνοντι τὸ οὗ αἴτιον ἐπὶ πλέον , οἷον τὸ τέτταρσιν ἴσας τὰς ἔξω ἐπὶ πλέον ἢ τρίγωνον ἢ τετράγωνον , ἅπασι δὲ ἐπ᾿ ἴσον · ὅσα γὰρ τέτταρσιν ὀρθαῖς ἴσας τὰς ἔξω , καὶ τὸ μέσον ὁμοίως . Ἔστι δὲ τὸ μέσον λόγος τοῦ πρώτου ἄκρου , διὸ πᾶσαι αἱ ἐπιστῆμαι δι᾿ ὁρισμοῦ γίγνονται . Οἷον τὸ φυλλορροεῖν ἅμα ἀκολουθεῖ τῇ ἀμπέλῳ καὶ ὑπερέχει , καὶ συκῇ , καὶ ὑπερέχει · ἀλλ᾿ οὐ πάντων , ἀλλ᾿ ἴσον . Εἰ δὴ λάβοις τὸ πρῶτον μέσον , λόγος τοῦ φυλλορροεῖν ἐστίν . Ἔσται γὰρ πρῶτον μὲν ἐπὶ θάτερα μέσον , ὅτι τοιαδὶ ἅπαντα · εἶτα τούτου μέσον , ὅτι ὀπὸς πήγνυται ἤ τι ἄλλο τοιοῦτον . Τί δ᾿ ἐστὶ τὸ φυλλορροεῖν ; τὸ πήγνυσθαι τὸν ἐν τῇ συνάψει τοῦ σπέρματος ὀπόν . Ἐπὶ δὲ τῶν σχημάτων ὧδε ἀποδώσει ζητοῦσι τὴν παρακολούθησιν τοῦ αἰτίου καὶ οὗ αἴτιον . Ἔστω τὸ Α τῷ Β ὑπάρχειν παντί , τὸ δὲ Β ἑκάστῳ τῶν Δ , ἐπὶ πλεῖον δέ . Τὸ μὲν δὴ Β καθόλου ἂν εἴη τοῖς Δ · τοῦτο γὰρ λέγω καθόλου ὃ μὴ ἀντιστρέφει , πρῶτον δὲ καθόλου ᾧ ἕκαστον μὲν μὴ ἀντιστρέφει , ἅπαντα δὲ ἀντιστρέφει καὶ παρεκτείνει . Τοῖς δὴ Δ αἴτιον τοῦ Α τὸ Β . Δεῖ ἄρα τὸ Α ἐπὶ πλέον τοῦ Β παρεκτείνειν · εἰ δὲ μή , τί μᾶλλον αἴτιον ἔσται τοῦτο ἐκείνου ; εἰ δὴ πᾶσιν ὑπάρχει τοῖς Ε τὸ Α , ἔσται τι ἐκεῖνα ἓν ἅπαντα ἄλλο τοῦ Β . Εἰ γὰρ μή , πῶς ἔσται εἰπεῖν ὅτι ᾧ τὸ Ε , τὸ Α παντί , ᾧ δὲ τὸ Α , οὐ παντὶ τὸ Ε ; διὰ τί γὰρ οὐκ ἔσται τι αἴτιον , οἷον τὸ Α ὑπάρχει πᾶσι τοῖς Δ ; ἀλλ᾿ ἆρα καὶ τὰ Ε ἔσται τι ἕν ; ἐπισκέψασθαι δεῖ τοῦτο , καὶ ἔστω τὸ Γ . Ἐνδέχεται δὴ τοῦ αὐτοῦ πλείω αἴτια εἶναι , ἀλλ᾿ οὐ τοῖς αὐτοῖς τῷ εἴδει , οἷον τοῦ μακρόβια εἶναι τὰ μὲν τετράποδα τὸ μὴ ἔχειν χολήν , τὰ δὲ πτηνὰ τὸ ξηρὰ εἶναι ἢ ἕτερόν τι . Εἰ δὲ εἰς τὸ ἄτομον μὴ εὐθὺς ἔρχονται , καὶ μὴ μόνον ἓν τὸ μέσον ἀλλὰ πλείω , καὶ τὰ αἴτια πλείω .
Lemmas: πότερος δέ ἐνδέχομαι μή ὁ αὐτός αἴτιος εἰμί ὁ αὐτός πᾶς ἀλλά ἕτερος , ἤ οὐ ; ἤ εἰ μέν κατά ἑαυτοῦ ἀποδείκνυμι καί μή κατά σημεῖον ἤ συμβαίνω , οὐ οἷος τε · ὁ γάρ λόγος ὁ ἄκρον ὁ μέσος εἰμί · εἰ δέ μή οὕτως , ἐνδέχομαι . εἰμί δέ καί ὅς αἴτιος καί ὅς σκοπέω κατά συμβαίνω · οὐ μήν δοκέω πρόβλημα εἰμί . εἰ δέ μή , ὅμοιος ἔχω ὁ μέσος · εἰ μέν ὁμώνυμος , ὁμώνυμος ὁ μέσος , εἰ δέ ὡς ἐν γένος , ὅμοιος ἔχω . οἷος διά τίς καί ἐναλλάξ ἀνάλογος ; ἄλλος γάρ αἴτιος ἐν γραμμή καί ἀριθμός · καί ὁ αὐτός γε , ᾗ μέν γραμμή , ἄλλος , ᾗ δέ ἔχω αὔξησις τοιανδί , ὁ αὐτός . οὕτως ἐπί πᾶς . ὁ δέ ὅμοιος εἰμί χρῶμα χρῶμα καί σχῆμα σχῆμα ἄλλος ἄλλος . ὁμώνυμος γάρ ὁ ὅμοιος ἐπί οὗτος · ἔνθα μέν γάρ ἴσως ὁ ἀνάλογος ἔχω ὁ πλευρά καί ἴσος ὁ γωνία , ἐπί δέ χρῶμα ὁ ὁ αἴσθησις εἷς εἰμί ἤ τις ἄλλος τοιοῦτος . ὁ δέ κατά ἀναλογία ὁ αὐτός καί ὁ μέσος ἔχω κατά ἀναλογία . ἔχω δέ οὕτως ὁ παρακολουθέω ὁ αἴτιος ἀλλήλων καί ὅς αἴτιος καί ὅς αἴτιος . κατά ἕκαστος μέν λαμβάνω ὁ ὅς αἴτιος ἐπί πολύς , οἷος ὁ τέσσαρες ἴσος ὁ ἔξω ἐπί πολύς ἤ τρίγωνος ἤ τετράγωνος , ἅπας δέ ἐπί ἴσος · ὅσος γάρ τέσσαρες ὀρθός ἴσος ὁ ἔξω , καί ὁ μέσος ὅμοιος . εἰμί δέ ὁ μέσος λόγος ὁ πρῶτος ἄκρον , διό πᾶς ὁ ἐπιστήμη διά ὁρισμός γίγνομαι . οἷος ὁ φυλλορροέω ἅμα ἀκολουθέω ὁ ἄμπελος καί ὑπερέχω , καί συκῆ , καί ὑπερέχω · ἀλλά οὐ πᾶς , ἀλλά ἴσος . εἰ δή λαμβάνω ὁ πρῶτος μέσος , λόγος ὁ φυλλορροέω εἰμί . εἰμί γάρ πρῶτος μέν ἐπί ἕτερος μέσος , ὅτι τοιαδίͅς ἅπας · εἶτα οὗτος μέσος , ὅτι ὄψ πήγνυμι ἤ τις ἄλλος τοιοῦτος . τίς δέ εἰμί ὁ φυλλορροέω ; ὁ πήγνυμι ὁ ἐν ὁ σύναψις ὁ σπέρμα ὀπός . ἐπί δέ ὁ σχῆμα ὧδε ἀποδίδωμι ζητέω ὁ παρακολούθησις ὁ αἴτιος καί ὅς αἴτιος . εἰμί ὁ Α ὁ Β ὑπάρχω πᾶς , ὁ δέ Β ἕκαστος ὁ Δ , ἐπί πολύς δέ . ὁ μέν δή Β καθόλου ἄν εἰμί ὁ Δ · οὗτος γάρ λέγω καθόλου ὅς μή ἀντιστρέφω , πρῶτος δέ καθόλου ὅς ἕκαστος μέν μή ἀντιστρέφω , ἅπας δέ ἀντιστρέφω καί παρεκτείνω . ὁ δή Δ αἴτιος ὁ Α ὁ Β . δέω ἄρα ὁ Α ἐπί πολύς ὁ Β παρεκτείνω · εἰ δέ μή , τίς μάλα αἴτιος εἰμί οὗτος ἐκεῖνος ; εἰ δή πᾶς ὑπάρχω ὁ Ε ὁ Α , εἰμί τις ἐκεῖνος εἷς ἅπας ἄλλος ὁ Β . εἰ γάρ μή , πῶς εἰμί λέγω ὅτι ὅς ὁ Ε , ὁ Α πᾶς , ὅς δέ ὁ Α , οὐ πᾶς ὁ Ε ; διά τίς γάρ οὐ εἰμί τις αἴτιος , οἷος ὁ Α ὑπάρχω πᾶς ὁ Δ ; ἀλλά ἆρα καί ὁ Ε εἰμί τις εἷς ; ἐπισκοπέω δέω οὗτος , καί εἰμί ὁ Γ . ἐνδέχομαι δή ὁ αὐτός πολύς αἴτιος εἰμί , ἀλλά οὐ ὁ αὐτός ὁ εἶδος , οἷος ὁ μακρόβιος εἰμί ὁ μέν τετράπους ὁ μή ἔχω χολή , ὁ δέ πτηνός ὁ ξηρός εἰμί ἤ ἕτερος τις . εἰ δέ εἰς ὁ ἄτομος μή εὐθύς ἔρχομαι , καί μή μόνος εἷς ὁ μέσος ἀλλά πολύς , καί ὁ αἴτιος πολύς .