aristoteles-et-corpus-aristotelicum.analytica-priora-et-posteriora priora.1.29
Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἔχουσι καὶ οἱ εἰς τὸ ἀδύνατον ἄγοντες συλλογισμοὶ τοῖς δεικτικοῖς · καὶ γὰρ οὗτοι γίνονται διὰ τῶν ἑπομένων καὶ οἷς ἕπεται ἑκάτερον . Καὶ ἡ αὐτὴ ἐπίβλεψις ἐν ἀμφοῖν · ὃ γὰρ δείκνυται δεικτικῶς , καὶ διὰ τοῦ ἀδυνάτου ἔστι συλλογίσασθαι διὰ τῶν αὐτῶν ὅρων , καὶ ὃ διὰ τοῦ ἀδυνάτου , καὶ δεικτικῶς , οἷον ὅτι τὸ Α οὐδενὶ τῶν Ε ὑπάρχει . Κείσθω γὰρ τινὶ ὑπάρχειν · οὐκοῦν ἐπεὶ τὸ Β παντὶ τῷ Α , τὸ δὲ Α τινὶ τῶν Ε , τὸ Β τινὶ τῶν Ε ὑπάρξει · ἀλλ᾿ οὐδενὶ ὑπῆρχεν . Πάλιν ὅτι τινὶ ὑπάρχει · εἰ γὰρ μηδενὶ τῶν Ε τὸ Α , τὸ δὲ Ε παντὶ τῷ Η , οὐδενὶ τῶν Η ὑπάρξει τὸ Α · ἀλλὰ παντὶ ὑπῆρχεν . Ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων προβλημάτων · ἀεὶ γὰρ ἔσται καὶ ἐν ἅπασιν ἡ διὰ τοῦ ἀδυνάτου δεῖξις ἐκ τῶν ἑπομένων καὶ οἷς ἕπεται ἑκάτερον . Καὶ καθ᾿ ἕκαστον πρόβλημα ἡ αὐτὴ σκέψις δεικτικῶς τε βουλομένῳ συλλογίσασθαι καὶ εἰς ἀδύνατον ἀγαγεῖν · ἐκ γὰρ τῶν αὐτῶν ὅρων ἀμφότεραι αἱ ἀποδείξεις , οἷον εἰ δέδεικται μηδενὶ ὑπάρχειν τῷ Ε τὸ Α , ὅτι συμβαίνει καὶ τὸ Β τινὶ τῶν Ε ὑπάρχειν , ὅπερ ἀδύνατον · ἐὰν ληφθῇ τῷ μὲν Ε μηδενὶ τῷ δὲ Α παντὶ ὑπάρχειν τὸ Β , φανερὸν ὅτι οὐδενὶ τῷ Ε τὸ Α ὑπάρξει . Πάλιν εἰ δεικτικῶς συλλελόγισται τὸ Α τῷ Ε μηδενὶ ὑπάρχειν , ὑποθεμένοις ὑπάρχειν τινὶ διὰ τοῦ ἀδυνάτου δειχθήσεται οὐδενὶ ὑπάρχον . Ὁμοίως δὲ κἀπὶ τῶν ἄλλων · ἐν ἅπασι γὰρ ἀνάγκη κοινόν τινα λαβεῖν ὅρον ἄλλον τῶν ὑποκειμένων , πρὸς ὃν ἔσται τοῦ ψεύδους ὁ συλλογισμός , ὥστ᾿ ἀντιστραφείσης ταύτης τῆς προτάσεως , τῆς δ᾿ ἑτέρας ὁμοίως ἐχούσης , δεικτικὸς ἔσται ὁ συλλογισμὸς διὰ τῶν αὐτῶν ὅρων . Διαφέρει γὰρ ὁ δεικτικὸς τοῦ εἰς τὸ ἀδύνατον , ὅτι ἐν μὲν τῷ δεικτικῷ κατ᾿ ἀλήθειαν ἀμφότεραι τίθενται αἱ προτάσεις , ἐν δὲ τῷ εἰς τὸ ἀδύνατον ψευδῶς ἡ μία . Ταῦτα μὲν οὖν ἔσται μᾶλλον φανερὰ διὰ τῶν ἑπομένων , ὅταν περὶ τοῦ ἀδυνάτου λέγωμεν · νῦν δὲ τοσοῦτον ἡμῖν ἔστω δῆλον , ὅτι εἰς ταῦτα βλεπτέον δεικτικῶς τε βουλομένῳ συλλογίζεσθαι καὶ εἰς τὸ ἀδύνατον ἀγαγεῖν . Ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις συλλογισμοῖς τοῖς ἐξ ὑποθέσεως , οἷον ὅσοι κατὰ μετάληψιν ἢ κατὰ ποιότητα , ἐν τοῖς ὑποκειμένοις , οὐκ ἐν τοῖς ἐξ ἀρχῆς ἀλλ᾿ ἐν τοῖς μεταλαμβανομένοις ἔσται ἡ σκέψις , ὁ δὲ τρόπος ὁ αὐτὸς τῆς ἐπιβλέψεως . Ἐπισκέψασθαι δὲ δεῖ καὶ διελεῖν ποσαχῶς οἱ ἐξ ὑποθέσεως . Δείκνυται μὲν οὖν ἕκαστον τῶν προβλημάτων οὕτως , ἔστι δὲ καὶ ἄλλον τρόπον ἔνια συλλογίσασθαι τούτων , οἷον τὰ καθόλου διὰ τῆς κατὰ μέρος ἐπιβλέψεως ἐξ ὑποθέσεως . Εἰ γὰρ τὰ Γ καὶ τὰ Η ταὐτὰ εἴη , μόνοις δὲ ληφθείη τοῖς Η τὸ Ε ὑπάρχειν , παντὶ ἂν τῷ Ε τὸ Α ὑπάρχοι · καὶ πάλιν εἰ τὰ Δ καὶ Η ταὐτά , μόνων δὲ τῶν Η τὸ Ε κατηγοροῖτο , ὅτι οὐδενὶ τῶν Ε τὸ Α ὑπάρξει . Φανερὸν οὖν ὅτι καὶ οὕτως ἐπιβλεπτέον . Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἀναγκαίων καὶ τῶν ἐνδεχομένων · ἡ γὰρ αὐτὴ σκέψις , καὶ διὰ τῶν αὐτῶν ὅρων ἔσται τῇ τάξει τοῦ τ᾿ ἐνδέχεσθαι καὶ τοῦ ὑπάρχειν ὁ συλλογισμός . Ληπτέον δ᾿ ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων καὶ τὰ μὴ ὑπάρχοντα δυνατὰ δ᾿ ὑπάρχειν · δέδεικται γὰρ ὅτι καὶ διὰ τούτων γίνεται ὁ τοῦ ἐνδέχεσθαι συλλογισμός . Ὁμοίως δ᾿ ἕξει καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν . Φανερὸν οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων οὐ μόνον ὅτι ἐγχωρεῖ διὰ ταύτης τῆς ὁδοῦ γίνεσθαι πάντας τοὺς συλλογισμούς , ἀλλὰ καὶ ὅτι δι᾿ ἄλλης ἀδύνατον . Ἅπας μὲν γὰρ συλλογισμὸς δέδεικται διά τινος τῶν προειρημένων σχημάτων γινόμενος , ταῦτα δ᾿ οὐκ ἐγχωρεῖ δι᾿ ἄλλων συσταθῆναι πλὴν διὰ τῶν ἑπομένων καὶ οἷς ἕπεται ἕκαστον · ἐκ τούτων γὰρ αἱ προτάσεις καὶ ἡ τοῦ μέσου λῆψις , ὥστ᾿ οὐδὲ συλλογισμὸν ἐγχωρεῖ γίνεσθαι δι᾿ ἄλλων .
Lemmas: ὁ αὐτός δέ τρόπος ἔχω καί ὁ εἰς ὁ ἀδύνατος ἄγω συλλογισμός ὁ δεικτικός · καί γάρ οὗτος γίγνομαι διά ὁ ἕπομαι καί ὅς ἕπομαι ἑκάτερος . καί ὁ αὐτός ἐπίβλεψις ἐν ἄμφω · ὅς γάρ δείκνυμι δεικτικός , καί διά ὁ ἀδύνατος εἰμί συλλογίζομαι διά ὁ αὐτός ὅρος , καί ὅς διά ὁ ἀδύνατος , καί δεικτικός , οἷος ὅτι ὁ Α οὐδείς ὁ Ε ὑπάρχω . κεῖμαι γάρ τις ὑπάρχω · οὐκοῦν ἐπεί ὁ Β πᾶς ὁ Α , ὁ δέ Α τις ὁ Ε , ὁ Β τις ὁ Ε ὑπάρχω · ἀλλά οὐδείς ὑπάρχω . πάλιν ὅτι τις ὑπάρχω · εἰ γάρ μηδείς ὁ Ε ὁ Α , ὁ δέ Ε πᾶς ὁ Η , οὐδείς ὁ Η ὑπάρχω ὁ Α · ἀλλά πᾶς ὑπάρχω . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος πρόβλημα · ἀεί γάρ εἰμί καί ἐν ἅπας ὁ διά ὁ ἀδύνατος δεῖξις ἐκ ὁ ἕπομαι καί ὅς ἕπομαι ἑκάτερος . καί κατά ἕκαστος πρόβλημα ὁ αὐτός σκέψις δεικτικός τε βούλομαι συλλογίζομαι καί εἰς ἀδύνατος ἄγω · ἐκ γάρ ὁ αὐτός ὅρος ἀμφότερος ὁ ἀπόδειξις , οἷος εἰ δείκνυμι μηδείς ὑπάρχω ὁ Ε ὁ Α , ὅτι συμβαίνω καί ὁ Β τις ὁ Ε ὑπάρχω , ὅς ἀδύνατος · ἐάν λαμβάνω ὁ μέν Ε μηδείς ὁ δέ Α πᾶς ὑπάρχω ὁ Β , φανερός ὅτι οὐδείς ὁ Ε ὁ Α ὑπάρχω . πάλιν εἰ δεικτικός συλλογίζομαι ὁ Α ὁ Ε μηδείς ὑπάρχω , ὑποτίθημι ὑπάρχω τις διά ὁ ἀδύνατος δείκνυμι οὐδείς ὑπάρχω . ὅμοιος δέ ἐπί ὁ ἄλλος · ἐν ἅπας γάρ ἀνάγκη κοινός τις λαμβάνω ὅρος ἄλλος ὁ ὑπόκειμαι , πρός ὅς εἰμί ὁ ψεῦδος ὁ συλλογισμός , ὥστε ἀντιστρέφω οὗτος ὁ πρότασις , ὁ δέ ἕτερος ὅμοιος ἔχω , δεικτικός εἰμί ὁ συλλογισμός διά ὁ αὐτός ὅρος . διαφέρω γάρ ὁ δεικτικός ὁ εἰς ὁ ἀδύνατος , ὅτι ἐν μέν ὁ δεικτικός κατά ἀλήθεια ἀμφότερος τίθημι ὁ πρότασις , ἐν δέ ὁ εἰς ὁ ἀδύνατος ψευδής ὁ εἷς . οὗτος μέν οὖν εἰμί μάλα φανερός διά ὁ ἕπομαι , ὅταν περί ὁ ἀδύνατος λέγω · νῦν δέ τοσοῦτος ἐγώ εἰμί δῆλος , ὅτι εἰς οὗτος βλεπτέον δεικτικός τε βούλομαι συλλογίζομαι καί εἰς ὁ ἀδύνατος ἄγω . ἐν δέ ὁ ἄλλος συλλογισμός ὁ ἐκ ὑπόθεσις , οἷος ὅσος κατά μετάληψις ἤ κατά ποιότης , ἐν ὁ ὑπόκειμαι , οὐ ἐν ὁ ἐκ ἀρχή ἀλλά ἐν ὁ μεταλαμβάνω εἰμί ὁ σκέψις , ὁ δέ τρόπος ὁ αὐτός ὁ ἐπίβλεψις . ἐπισκοπέω δέ δέω καί διαιρέω ποσαχῶς ὁ ἐκ ὑπόθεσις . δείκνυμι μέν οὖν ἕκαστος ὁ πρόβλημα οὕτως , εἰμί δέ καί ἄλλος τρόπος ἔνιοι συλλογίζομαι οὗτος , οἷος ὁ καθόλου διά ὁ κατά μέρος ἐπίβλεψις ἐκ ὑπόθεσις . εἰ γάρ ὁ Γ καί ὁ Η αὐτός εἰμί , μόνος δέ λαμβάνω ὁ Η ὁ Ε ὑπάρχω , πᾶς ἄν ὁ Ε ὁ Α ὑπάρχω · καί πάλιν εἰ ὁ Δ καί Η αὐτός , μόνος δέ ὁ Η ὁ Ε κατηγορέω , ὅτι οὐδείς ὁ Ε ὁ Α ὑπάρχω . φανερός οὖν ὅτι καί οὕτως ἐπιβλεπτέον . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ἐπί ὁ ἀναγκαῖος καί ὁ ἐνδέχομαι · ὁ γάρ αὐτός σκέψις , καί διά ὁ αὐτός ὅρος εἰμί ὁ τάξις ὁ τε ἐνδέχομαι καί ὁ ὑπάρχω ὁ συλλογισμός . λαμβάνω δέ ἐπί ὁ ἐνδέχομαι καί ὁ μή ὑπάρχω δυνατός δέ ὑπάρχω · δείκνυμι γάρ ὅτι καί διά οὗτος γίγνομαι ὁ ὁ ἐνδέχομαι συλλογισμός . ὅμοιος δέ ἔχω καί ἐπί ὁ ἄλλος κατηγορία . φανερός οὖν ἐκ ὁ λέγω οὐ μόνος ὅτι ἐγχωρέω διά οὗτος ὁ ὁδός γίγνομαι πᾶς ὁ συλλογισμός , ἀλλά καί ὅτι διά ἄλλος ἀδύνατος . ἅπας μέν γάρ συλλογισμός δείκνυμι διά τις ὁ προλέγω σχῆμα γίγνομαι , οὗτος δέ οὐ ἐγχωρέω διά ἄλλος συνίστημι πλήν διά ὁ ἕπομαι καί ὅς ἕπομαι ἕκαστος · ἐκ οὗτος γάρ ὁ πρότασις καί ὁ ὁ μέσος λῆψις , ὥστε οὐδέ συλλογισμός ἐγχωρέω γίγνομαι διά ἄλλος .