aristoteles-et-corpus-aristotelicum.analytica-priora-et-posteriora posteriora.2.10
Ὁρισμὸς δ᾿ ἐπειδὴ λέγεται εἶναι λόγος τοῦ τί ἐστι , φανερὸν ὅτι ὁ μέν τις ἔσται λόγος τοῦ τί σημαίνει τὸ ὄνομα ἢ λόγος ἕτερος ὀνοματώδης , οἷον τὸ τί σημαίνει , τί ἐστιν ᾗ τρίγωνον . Ὅπερ ἔχοντες ὅτι ἔστι , ζητοῦμεν διὰ τί ἐστιν . Χαλεπὸν δ᾿ οὕτως ἐστὶ λαβεῖν ἃ μὴ ἴσμεν ὅτι ἔστιν . Ἡ δ᾿ αἰτία εἴρηται πρότερον τῆς χαλεπότητος , ὅτι οὐδ᾿ εἰ ἔστιν ἢ μὴ ἴσμεν , ἀλλ᾿ ἢ κατὰ συμβεβηκός . Λόγος δ᾿ εἷς ἐστὶ διχῶς , ὁ μὲν συνδέσμῳ , ὥσπερ ἡ Ἰλιάς , ὁ δὲ τῷ ἓν καθ᾿ ἑνὸς δηλοῦν μὴ κατὰ συμβεβηκός . Εἷς μὲν δὴ ὅρος ἐστὶν ὅρου ὁ εἰρημένος , ἄλλος δ᾿ ἐστὶν ὅρος λόγος ὁ δηλῶν διὰ τί ἐστιν . Ὥστε ὁ μὲν πρότερος σημαίνει μέν , δείκνυσι δ᾿ οὔ , ὁ δ᾿ ὕστερος φανερὸν ὅτι ἔσται οἷον ἀπόδειξις τοῦ τί ἐστι , τῇ θέσει διαφέρων τῆς ἀποδείξεως . Διαφέρει γὰρ εἰπεῖν διὰ τί βροντᾷ καὶ τί ἐστι βροντή · ἐρεῖ γὰρ οὕτω μὲν διότι ἀποσβέννυται τὸ πῦρ ἐν τοῖς νέφεσι · τί δ᾿ ἐστὶ βροντή ; ψόφος ἀποσβεννυμένου πυρὸς ἐν νέφεσιν . Ὥστε ὁ αὐτὸς λόγος ἄλλον τρόπον λέγεται , καὶ ὡδὶ μὲν ἀπόδειξις συνεχής , ὡδὶ δὲ ὁρισμός . Ἔτι ἐστὶν ὅρος βροντῆς ψόφος ἐν νέφεσι · τοῦτο δ᾿ ἐστὶ τῆς τοῦ τί ἐστιν ἀποδείξεως συμπέρασμα . Ὁ δὲ τῶν ἀμέσων ὁρισμὸς θέσις ἐστὶ τοῦ τί ἐστιν ἀναπόδεικτος . Ἔστιν ἄρα ὁρισμὸς εἷς μὲν λόγος τοῦ τί ἐστιν ἀναπόδεικτος , εἷς δὲ συλλογισμὸς τοῦ τί ἐστι , πτώσει διαφέρων τῆς ἀποδείξεως , τρίτος δὲ τῆς τοῦ τί ἐστιν ἀποδείξεως συμπέρασμα . Φανερὸν οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων καὶ πῶς ἔστι τοῦ τί ἐστιν ἀπόδειξις καὶ πῶς οὐκ ἔστι , καὶ τίνων ἔστι καὶ τίνων οὐκ ἔστιν , ἔτι δ᾿ ὁρισμὸς ποσαχῶς τε λέγεται καὶ πῶς τὸ τί ἐστι δείκνυσι καὶ πῶς οὔ , καὶ τίνων ἐστὶ καὶ τίνων οὔ , ἔτι δὲ πρὸς ἀπόδειξιν πῶς ἔχει , καὶ πῶς ἐνδέχεται τοῦ αὐτοῦ εἶναι καὶ πῶς οὐκ ἐνδέχεται .
Lemmas: ὁρισμός δέ ἐπειδή λέγω εἰμί λόγος ὁ τίς εἰμί , φανερός ὅτι ὁ μέν τις εἰμί λόγος ὁ τίς σημαίνω ὁ ὄνομα ἤ λόγος ἕτερος ὀνοματώδης , οἷος ὁ τίς σημαίνω , τίς εἰμί ᾗ τρίγωνος . ὅς ἔχω ὅτι εἰμί , ζητέω διά τίς εἰμί . χαλεπός δέ οὕτως εἰμί λαμβάνω ὅς μή οἶδα ὅτι εἰμί . ὁ δέ αἰτία λέγω πρότερος ὁ χαλεπότης , ὅτι οὐδέ εἰ εἰμί ἤ μή οἶδα , ἀλλά ἤ κατά συμβαίνω . λόγος δέ εἷς εἰμί διχῶς , ὁ μέν σύνδεσμος , ὥσπερ ὁ Ἰλιάς , ὁ δέ ὁ εἷς κατά εἷς δηλόω μή κατά συμβαίνω . εἷς μέν δή ὅρος εἰμί ὅρος ὁ λέγω , ἄλλος δέ εἰμί ὅρος λόγος ὁ δηλόω διά τίς εἰμί . ὥστε ὁ μέν πρότερος σημαίνω μέν , δείκνυμι δέ οὐ , ὁ δέ ὕστερος φανερός ὅτι εἰμί οἷος ἀπόδειξις ὁ τίς εἰμί , ὁ θέσις διαφέρω ὁ ἀπόδειξις . διαφέρω γάρ λέγω διά τίς βροντάω καί τίς εἰμί βροντή · λέγω γάρ οὕτως μέν διότι ἀποσβέννυμι ὁ πῦρ ἐν ὁ νέφος · τίς δέ εἰμί βροντή ; ψόφος ἀποσβέννυμι πῦρ ἐν νέφος . ὥστε ὁ αὐτός λόγος ἄλλος τρόπος λέγω , καί ὡδί μέν ἀπόδειξις συνεχής , ὡδί δέ ὁρισμός . ἔτι εἰμί ὅρος βροντή ψόφος ἐν νέφος · οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁ τίς εἰμί ἀπόδειξις συμπέρασμα . ὁ δέ ὁ ἄμεσος ὁρισμός θέσις εἰμί ὁ τίς εἰμί ἀναπόδεικτος . εἰμί ἄρα ὁρισμός εἷς μέν λόγος ὁ τίς εἰμί ἀναπόδεικτος , εἷς δέ συλλογισμός ὁ τίς εἰμί , πτῶσις διαφέρω ὁ ἀπόδειξις , τρίτος δέ ὁ ὁ τίς εἰμί ἀπόδειξις συμπέρασμα . φανερός οὖν ἐκ ὁ λέγω καί πῶς εἰμί ὁ τίς εἰμί ἀπόδειξις καί πῶς οὐ εἰμί , καί τίς εἰμί καί τίς οὐ εἰμί , ἔτι δέ ὁρισμός ποσαχῶς τε λέγω καί πῶς ὁ τίς εἰμί δείκνυμι καί πῶς οὐ , καί τίς εἰμί καί τίς οὐ , ἔτι δέ πρός ἀπόδειξις πῶς ἔχω , καί πῶς ἐνδέχομαι ὁ αὐτός εἰμί καί πῶς οὐ ἐνδέχομαι .