aristoteles-et-corpus-aristotelicum.analytica-priora-et-posteriora priora.2.1
Ἐν πόσοις μὲν οὖν σχήμασι καὶ διὰ ποίων καὶ πόσων προτάσεων καὶ πότε καὶ πῶς γίνεται συλλογισμός , ἔτι δ᾿ εἰς ποῖα βλεπτέον ἀνασκευάζοντι καὶ κατασκευάζοντι , καὶ πῶς δεῖ ζητεῖν περὶ τοῦ προκειμένου καθ᾿ ὁποιανοῦν μέθοδον , ἔτι δὲ διὰ ποίας ὁδοῦ ληψόμεθα τὰς περὶ ἕκαστον ἀρχάς , ἤδη διεληλύθαμεν . Ἐπεὶ δ᾿ οἱ μὲν καθόλου τῶν συλλογισμῶν εἰσὶν οἱ δὲ κατὰ μέρος , οἱ μὲν καθόλου πάντες ἀεὶ πλείω συλλογίζονται , τῶν δ᾿ ἐν μέρει οἱ μὲν κατηγορικοὶ πλείω , οἱ δ᾿ ἀποφατικοὶ τὸ συμπέρασμα μόνον . Αἱ μὲν γὰρ ἄλλαι προτάσεις ἀντιστρέφουσιν , ἡ δὲ στερητικὴ οὐκ ἀντιστρέφει · τὸ δὲ συμπέρασμα τὶ κατά τινός ἐστιν · Ὥσθ᾿ οἱ μὲν ἄλλοι συλλογισμοὶ πλείω συλλογίζονται , οἷον εἰ τὸ Α δέδεικται παντὶ τῷ Β ἢ τινί , καὶ τὸ Β τινὶ τῷ Α ἀναγκαῖον ὑπάρχειν · καὶ εἰ μηδενὶ τῷ Β τὸ Α , οὐδὲ τὸ Β οὐδενὶ τῷ Α . Τοῦτο δ᾿ ἕτερον τοῦ ἔμπροσθεν . Εἰ δὲ τινὶ μὴ ὑπάρχει , οὐκ ἀνάγκη καὶ τὸ Β τινὶ τῷ Α μὴ ὑπάρχειν · ἐνδέχεται γὰρ παντὶ ὑπάρχειν . Αὕτη μὲν οὖν κοινὴ πάντων αἰτία , τῶν τε καθόλου καὶ τῶν κατὰ μέρος · ἔστι δὲ περὶ τῶν καθόλου καὶ ἄλλως εἰπεῖν . Ὅσα γὰρ ἢ ὑπὸ τὸ μέσον ἢ ὑπὸ τὸ συμπέρασμά ἐστιν , ἁπάντων ἔσται ὁ αὐτὸς συλλογισμός , ἐὰν τὰ μὲν ἐν τῷ μέσῳ τὰ δ᾿ ἐν τῷ συμπεράσματι τεθῇ , οἷον εἰ τὸ Α Β συμπέρασμα διὰ τοῦ Γ , ὅσα ὑπὸ τὸ Β ἢ τὸ Γ ἐστίν , ἀνάγκη κατὰ πάντων λέγεσθαι τὸ Α · εἰ γὰρ τὸ Δ ἐν ὅλῳ τῷ Β , τὸ δὲ Β ἐν τῷ Α , καὶ τὸ Δ ἔσται ἐν τῷ Α . Πάλιν εἰ τὸ Ε ἐν ὅλῳ τῷ Γ , τὸ δὲ Γ ἐν τῷ Α , καὶ τὸ Ε ἐν τῷ Α ἔσται . Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ στερητικὸς ὁ συλλογισμός . Ἐπὶ δὲ τοῦ δευτέρου σχήματος τὸ ὑπὸ τὸ συμπέρασμα μόνον ἔσται συλλογίσασθαι , οἷον εἰ τὸ Α τῷ Β μηδενί , τῷ δὲ Γ παντί · συμπέρασμα ὅτι οὐδενὶ τῷ Γ τὸ Β . Εἰ δὴ τὸ Δ ὑπὸ τὸ Γ ἐστί , φανερὸν ὅτι οὐχ ὑπάρχει αὐτῷ τὸ Β . Τοῖς δ᾿ ὑπὸ τὸ Α ὅτι οὐχ ὑπάρχει , οὐ δῆλον διὰ τοῦ συλλογισμοῦ . Καίτοι οὐχ ὑπάρχει τῷ Ε , εἰ ἔστιν ὑπὸ τὸ Α . Ἀλλὰ τὸ μὲν τῷ Γ μηδενὶ ὑπάρχειν τὸ Β διὰ τοῦ συλλογισμοῦ δέδεικται , τὸ δὲ τῷ Α μὴ ὑπάρχειν ἀναπόδεικτον εἴληπται , ὥστ᾿ οὐ διὰ τὸν συλλογισμὸν συμβαίνει τὸ Β τῷ Ε μὴ ὑπάρχειν . Ἐπὶ δὲ τῶν ἐν μέρει τῶν μὲν ὑπὸ τὸ συμπέρασμα οὐκ ἔσται τὸ ἀναγκαῖον ( οὐ γὰρ γίνεται συλλογισμός , ὅταν αὕτη ληφθῇ ἐν μέρει ) , τῶν δ᾿ ὑπὸ τὸ μέσον ἔσται πάντων , πλὴν οὐ διὰ τὸν συλλογισμόν , οἷον εἰ τὸ Α παντὶ τῷ Β , τὸ δὲ Β τινὶ τῷ Γ · τοῦ μὲν γὰρ ὑπὸ τὸ Γ τεθέντος οὐκ ἔσται συλλογισμός , τοῦ δ᾿ ὑπὸ τὸ Β ἔσται , ἀλλ᾿ οὐ διὰ τὸν προγεγενημένον . Ὁμοίως δὲ κἀπὶ τῶν ἄλλων σχημάτων · τοῦ μὲν γὰρ ὑπὸ τὸ συμπέρασμα οὐκ ἔσται , θατέρου δ᾿ ἔσται , πλὴν οὐ διὰ τὸν συλλογισμόν , ᾗ καὶ ἐν τοῖς καθόλου ἐξ ἀναποδείκτου τῆς προτάσεως τὰ ὑπὸ τὸ μέσον ἐδείκνυτο · ὥστ᾿ ἢ οὐδ᾿ ἐκεῖ ἔσται ἢ καὶ ἐπὶ τούτων .
Lemmas: ἐν πόσος μέν οὖν σχῆμα καί διά ποῖος καί πόσος πρότασις καί πότε καί πῶς γίγνομαι συλλογισμός , ἔτι δέ εἰς ποῖος βλεπτέον ἀνασκευάζω καί κατασκευάζω , καί πῶς δέω ζητέω περί ὁ πρόκειμαι κατά ὁποῖος μέθοδος , ἔτι δέ διά ποῖος ὁδός λαμβάνω ὁ περί ἕκαστος ἀρχή , ἤδη διέρχομαι . ἐπεί δέ ὁ μέν καθόλου ὁ συλλογισμός εἰμί ὁ δέ κατά μέρος , ὁ μέν καθόλου πᾶς ἀεί πολύς συλλογίζομαι , ὁ δέ ἐν μέρος ὁ μέν κατηγορικός πολύς , ὁ δέ ἀποφατικός ὁ συμπέρασμα μόνος . ὁ μέν γάρ ἄλλος πρότασις ἀντιστρέφω , ὁ δέ στερητικός οὐ ἀντιστρέφω · ὁ δέ συμπέρασμα τίς κατά τις εἰμί · ὥστε ὁ μέν ἄλλος συλλογισμός πολύς συλλογίζομαι , οἷος εἰ ὁ Α δείκνυμι πᾶς ὁ Β ἤ τις , καί ὁ Β τις ὁ Α ἀναγκαῖος ὑπάρχω · καί εἰ μηδείς ὁ Β ὁ Α , οὐδέ ὁ Β οὐδείς ὁ Α . οὗτος δέ ἕτερος ὁ ἔμπροσθεν . εἰ δέ τις μή ὑπάρχω , οὐ ἀνάγκη καί ὁ Β τις ὁ Α μή ὑπάρχω · ἐνδέχομαι γάρ πᾶς ὑπάρχω . οὗτος μέν οὖν κοινός πᾶς αἰτία , ὁ τε καθόλου καί ὁ κατά μέρος · εἰμί δέ περί ὁ καθόλου καί ἄλλος λέγω . ὅσος γάρ ἤ ὑπό ὁ μέσος ἤ ὑπό ὁ συμπέρασμα εἰμί , ἅπας εἰμί ὁ αὐτός συλλογισμός , ἐάν ὁ μέν ἐν ὁ μέσος ὁ δέ ἐν ὁ συμπέρασμα τίθημι , οἷος εἰ ὁ Α Β συμπέρασμα διά ὁ Γ , ὅσος ὑπό ὁ Β ἤ ὁ Γ εἰμί , ἀνάγκη κατά πᾶς λέγω ὁ Α · εἰ γάρ ὁ Δ ἐν ὅλος ὁ Β , ὁ δέ Β ἐν ὁ Α , καί ὁ Δ εἰμί ἐν ὁ Α . πάλιν εἰ ὁ Ε ἐν ὅλος ὁ Γ , ὁ δέ Γ ἐν ὁ Α , καί ὁ Ε ἐν ὁ Α εἰμί . ὅμοιος δέ καί εἰ στερητικός ὁ συλλογισμός . ἐπί δέ ὁ δεύτερος σχῆμα ὁ ὑπό ὁ συμπέρασμα μόνος εἰμί συλλογίζομαι , οἷος εἰ ὁ Α ὁ Β μηδείς , ὁ δέ Γ πᾶς · συμπέρασμα ὅτι οὐδείς ὁ Γ ὁ Β . εἰ δή ὁ Δ ὑπό ὁ Γ εἰμί , φανερός ὅτι οὐ ὑπάρχω αὐτός ὁ Β . ὁ δέ ὑπό ὁ Α ὅτι οὐ ὑπάρχω , οὐ δῆλος διά ὁ συλλογισμός . καίτοι οὐ ὑπάρχω ὁ Ε , εἰ εἰμί ὑπό ὁ Α . ἀλλά ὁ μέν ὁ Γ μηδείς ὑπάρχω ὁ Β διά ὁ συλλογισμός δείκνυμι , ὁ δέ ὁ Α μή ὑπάρχω ἀναπόδεικτος λαμβάνω , ὥστε οὐ διά ὁ συλλογισμός συμβαίνω ὁ Β ὁ Ε μή ὑπάρχω . ἐπί δέ ὁ ἐν μέρος ὁ μέν ὑπό ὁ συμπέρασμα οὐ εἰμί ὁ ἀναγκαῖος ( οὐ γάρ γίγνομαι συλλογισμός , ὅταν οὗτος λαμβάνω ἐν μέρος ) , ὁ δέ ὑπό ὁ μέσος εἰμί πᾶς , πλήν οὐ διά ὁ συλλογισμός , οἷος εἰ ὁ Α πᾶς ὁ Β , ὁ δέ Β τις ὁ Γ · ὁ μέν γάρ ὑπό ὁ Γ τίθημι οὐ εἰμί συλλογισμός , ὁ δέ ὑπό ὁ Β εἰμί , ἀλλά οὐ διά ὁ προγίγνομαι . ὅμοιος δέ ἐπί ὁ ἄλλος σχῆμα · ὁ μέν γάρ ὑπό ὁ συμπέρασμα οὐ εἰμί , ἕτερος δέ εἰμί , πλήν οὐ διά ὁ συλλογισμός , ᾗ καί ἐν ὁ καθόλου ἐκ ἀναπόδεικτος ὁ πρότασις ὁ ὑπό ὁ μέσος δείκνυμι · ὥστε ἤ οὐδέ ἐκεῖ εἰμί ἤ καί ἐπί οὗτος .