aristoteles-et-corpus-aristotelicum.analytica-priora-et-posteriora posteriora.2.7
Πῶς οὖν δὴ ὁ ὁριζόμενος δείξει τὴν οὐσίαν ἢ τὸ τί ἐστιν ; οὔτε γὰρ ὡς ἀποδεικνὺς ἐξ ὁμολογουμένων εἶναι δῆλον ποιήσει ὅτι ἀνάγκη ἐκείνων ὄντων ἕτερόν τι εἶναι , ἀπόδειξις γὰρ τοῦτο , οὔθ᾿ ὡς ὁ ἐπάγων διὰ τῶν καθ᾿ ἕκαστα δήλων ὄντων , ὅτι πᾶν οὕτως τῷ μηδὲν ἄλλως · οὐ γὰρ τί ἐστι δείκνυσιν , ἀλλ᾿ ὅτι ἢ ἔστιν ἢ οὐκ ἔστιν . Τίς οὖν ἄλλος τρόπος λοιπός ; οὐ γὰρ δὴ δείξει γε τῇ αἰσθήσει ἢ τῷ δακτύλῳ . Ἔτι πῶς δείξει τὸ τί ἐστιν ; ἀνάγκη γὰρ τὸν εἰδότα τὸ τί ἐστιν ἄνθρωπος ἢ ἄλλο ὁτιοῦν , εἰδέναι καὶ ὅτι ἔστιν · τὸ γὰρ μὴ ὂν οὐδεὶς οἶδεν ὅ τι ἐστίν , ἀλλὰ τί μὲν σημαίνει ὁ λόγος ἢ τὸ ὄνομα , ὅταν εἴπω τραγέλαφος , τί δ᾿ ἔστι τραγέλαφος , ἀδύνατον εἰδέναι . Ἀλλὰ μὴν εἰ δείξει τί ἐστι καὶ ὅτι ἔστι , πῶς τῷ αὐτῷ λόγῳ δείξει ; ὅ τε γὰρ ὁρισμὸς ἕν τι δηλοῖ καὶ ἡ ἀπόδειξις · τὸ δὲ τί ἐστιν ἄνθρωπος καὶ τὸ εἶναι ἄνθρωπον ἄλλο . Εἶτα καὶ δι᾿ ἀποδείξεώς φαμεν ἀναγκαῖον εἶναι δείκνυσθαι ἅπαν ὅτι ἔστιν , εἰ μὴ οὐσία εἴη . Τὸ δ᾿ εἶναι οὐκ οὐσία οὐδενί · οὐ γὰρ γένος τὸ ὄν . Ἀπόδειξις ἄρ᾿ ἔσται ὅτι ἔστιν . Ὅπερ καὶ νῦν ποιοῦσιν αἱ ἐπιστῆμαι . Τί μὲν γὰρ σημαίνει τὸ τρίγωνον , ἔλαβεν ὁ γεωμέτρης , ὅτι δ᾿ ἔστι , δείκνυσιν . Τί οὖν δείξει ὁ ὁριζόμενος τί ἐστιν ; ἢ τὸ τρίγωνον ; εἰδὼς ἄρα τις ὁρισμῷ τί ἐστιν , εἰ ἔστιν οὐκ εἴσεται . Ἀλλ᾿ ἀδύνατον . Φανερὸν δὲ καὶ κατὰ τοὺς νῦν τρόπους τῶν ὅρων ὡς οὐ δεικνύουσιν οἱ ὁριζόμενοι ὅτι ἔστιν . Εἰ γὰρ καὶ ἔστιν ἐκ τοῦ μέσου τὸ ἴσον , ἀλλὰ διὰ τί ἐστι τὸ ὁρισθέν ; καὶ διὰ τί τοῦτ᾿ ἔστι κύκλος ; εἴη γὰρ ἂν καὶ ὀρειχάλκου φάναι εἶναι αὐτόν . Οὔτε γὰρ ὅτι δυνατὸν εἶναι τὸ λεγόμενον προσδηλοῦσιν οἱ ὅροι , οὔτε ὅτι ἐκεῖνο οὗ φασὶν εἶναι ὁρισμοί . Ἀλλ᾿ ἀεὶ ἔξεστι λέγειν τὸ διὰ τί . Εἰ ἄρα ὁ ὁριζόμενος δείκνυσιν ἢ τί ἐστιν ἢ τί σημαίνει τοὔνομα , εἰ μή ἐστι μηδαμῶς τοῦ τί ἐστιν , εἴη ἂν ὁ ὁρισμὸς λόγος ὀνόματι τὸ αὐτὸ σημαίνων . Ἀλλ᾿ ἄτοπον . Πρῶτον μὲν γὰρ καὶ μὴ οὐσιῶν ἂν εἴη καὶ τῶν μὴ ὄντων · σημαίνειν γὰρ ἔστι καὶ τὰ μὴ ὄντα . Ἔτι πάντες οἱ λόγοι ὁρισμοὶ ἂν εἶεν · εἴη γὰρ ἂν ὄνομα θέσθαι ὁποιῳοῦν λόγῳ , ὥστε ὅρους ἂν διαλεγοίμεθα πάντες καὶ ἡ Ἰλιὰς ὁρισμὸς ἂν εἴη . Ἔτι οὐδεμία ἐπιστήμη ἀποδείξειεν ἂν ὅτι τοῦτο τοὔνομα τουτὶ δηλοῖ · οὐδ᾿ οἱ ὁρισμοὶ τοίνυν τοῦτο προσδηλοῦσιν . Ἐκ μὲν τοίνυν τούτων οὔτε ὁρισμὸς καὶ συλλογισμὸς φαίνεται ταὐτὸν ὄν , οὔτε ταὐτοῦ συλλογισμὸς καὶ ὁρισμός · πρὸς δὲ τούτοις , ὅτι οὔτε ὁ ὁρισμὸς οὐδὲν οὔτε ἀποδείκνυσιν οὔτε δείκνυσιν , οὔτε τὸ τί ἐστιν οὔθ᾿ ὁρισμῷ οὔτ᾿ ἀποδείξει ἔστι γνῶναι .
Lemmas: πῶς οὖν δή ὁ ὁρίζω δείκνυμι ὁ οὐσία ἤ ὁ τίς εἰμί ; οὔτε γάρ ὡς ἀποδείκνυμι ἐκ ὁμολογέω εἰμί δῆλος ποιέω ὅτι ἀνάγκη ἐκεῖνος εἰμί ἕτερος τις εἰμί , ἀπόδειξις γάρ οὗτος , οὔτε ὡς ὁ ἐπάγω διά ὁ κατά ἕκαστος δῆλος εἰμί , ὅτι πᾶς οὕτως ὁ μηδείς ἄλλος · οὐ γάρ τις εἰμί δείκνυμι , ἀλλά ὅτι ἤ εἰμί ἤ οὐ εἰμί . τίς οὖν ἄλλος τρόπος λοιπός ; οὐ γάρ δή δείκνυμι γε ὁ αἴσθησις ἤ ὁ δάκτυλος . ἔτι πῶς δείκνυμι ὁ τίς εἰμί ; ἀνάγκη γάρ ὁ οἶδα ὁ τις εἰμί ἄνθρωπος ἤ ἄλλος ὁστισοῦν , οἶδα καί ὅτι εἰμί · ὁ γάρ μή εἰμί οὐδείς οἶδα ὅς τις εἰμί , ἀλλά τίς μέν σημαίνω ὁ λόγος ἤ ὁ ὄνομα , ὅταν λέγω τραγέλαφος , τίς δέ εἰμί τραγέλαφος , ἀδύνατος οἶδα . ἀλλά μήν εἰ δείκνυμι τίς εἰμί καί ὅστις εἰμί , πῶς ὁ αὐτός λόγος δείκνυμι ; ὁ τε γάρ ὁρισμός εἷς τις δηλόω καί ὁ ἀπόδειξις · ὁ δέ τις εἰμί ἄνθρωπος καί ὁ εἰμί ἄνθρωπος ἄλλος . εἶτα καί διά ἀπόδειξις φημί ἀναγκαῖος εἰμί δείκνυμι ἅπας ὅτι εἰμί , εἰ μή οὐσία εἰμί . ὁ δέ εἰμί οὐ οὐσία οὐδείς · οὐ γάρ γένος ὁ εἰμί . ἀπόδειξις ἄρα εἰμί ὅτι εἰμί . ὅς καί νῦν ποιέω ὁ ἐπιστήμη . τίς μέν γάρ σημαίνω ὁ τρίγωνον , λαμβάνω ὁ γεωμέτρης , ὅτι δέ εἰμί , δείκνυμι . τίς οὖν δείκνυμι ὁ ὁρίζω τίς εἰμί ; ἤ ὁ τρίγωνος ; οἶδα ἄρα τις ὁρισμός τίς εἰμί , εἰ εἰμί οὐ οἶδα . ἀλλά ἀδύνατος . φανερός δέ καί κατά ὁ νῦν τρόπος ὁ ὅρος ὡς οὐ δείκνυμι ὁ ὁρίζω ὅτι εἰμί . εἰ γάρ καί εἰμί ἐκ ὁ μέσος ὁ ἴσος , ἀλλά διά τίς εἰμί ὁ ὁρίζω ; καί διά τίς οὗτος εἰμί κύκλος ; εἰμί γάρ ἄν καί ὀρείχαλκος φημί εἰμί αὐτός . οὔτε γάρ ὅτι δυνατός εἰμί ὁ λέγω προσδηλόω ὁ ὅρος , οὔτε ὅτι ἐκεῖνος ὅς φημί εἰμί ὁρισμός . ἀλλά ἀεί ἔξεστι λέγω ὁ διά τίς . εἰ ἄρα ὁ ὁρίζω δείκνυμι ἤ τίς εἰμί ἤ τίς σημαίνω ὄνομα , εἰ μή εἰμί μηδαμῶς ὁ τίς εἰμί , εἰμί ἄν ὁ ὁρισμός λόγος ὄνομα ὁ αὐτός σημαίνω . ἀλλά ἄτοπος . πρῶτος μέν γάρ καί μή οὐσία ἄν εἰμί καί ὁ μή εἰμί · σημαίνω γάρ εἰμί καί ὁ μή εἰμί . ἔτι πᾶς ὁ λόγος ὁρισμός ἄν εἰμί · εἰμί γάρ ἄν ὄνομα τίθημι ὁποῖος λόγος , ὥστε ὅρος ἄν διαλέγω πᾶς καί ὁ Ἰλιάς ὁρισμός ἄν εἰμί . ἔτι οὐδείς ἐπιστήμη ἀποδείκνυμι ἄν ὅτι οὗτος ὄνομα οὗτος δηλόω · οὐδέ ὁ ὁρισμός τοίνυν οὗτος προσδηλόω . ἐκ μέν τοίνυν οὗτος οὔτε ὁρισμός καί συλλογισμός φαίνω αὐτός εἰμί , οὔτε αὐτός συλλογισμός καί ὁρισμός · πρός δέ οὗτος , ὅτι οὔτε ὁ ὁρισμός οὐδείς οὔτε ἀποδείκνυμι οὔτε δείκνυμι , οὔτε ὁ τις εἰμί οὔτε ὁρισμός οὔτε ἀπόδειξις εἰμί γιγνώσκω .