aristocles-messanius.fragmenta-2 4
Ἑξῆς δ’ ἂν εἷεν οἱ λέγοντες μόνα τὰ πάθη καταληπτά . Τοῦτο δ’ εἶπον ἔνιοι τῶν ἐκ τῆς Κυρήνης . Οὗτοι δ’ ἠξίουν , ὥσπερ ὑπὸ κάρου πιεζόμενοί τινες , οὐδὲν εἶναι τὸ παράπαν , εἰ μή τις παραστὰς αὐτοὺς παίοι καὶ κεντῴη . Καιόμενοι γὰρ ἔλεγον καὶ τεμνόμενοι γνωρίζειν , ὅτι πάσχοιέν τι · πότερον δὲ τὸ καῖον εἴη πῦρ , ἡ τὸ τέμνον σίδηρος , οὐκ ἔχειν εἰπεῖν . Τοὺς δὲ ταῦτα λέγοντας εὐθὺς ἔροιτό τις ἄν , εἰ δὴ τοῦτο γοῦν ἴσασιν αὐτοί , διότι πάσχουσί τι καὶ αἰσθάνονται . Μὴ εἰδότες μὲν γὰρ οὐδ’ εἰπεῖν δυνηθεῖεν ἄν τι μόνον ἴσασι τὸ πάθος . Εἱ δ’ αὖ γνωρίζουσιν , οὐκ ἂν εἴη μόνα τὰ πάθη καταληπτά . Τὸ γάρ , ἐγὼ καίομαι , λόγος ἦν καὶ οὐ πάθος . Ἀλλὰ μὴν ἀνάγκη γε τρία ταῦτα συνυφίστασθαι , τό τε πάθος αὐτό , καὶ τὸ ποιοῦν , καὶ τὸ πάσχον . Ὁ τοίνυν ἀντιλαμβανόμενος τοῦ πάθους πάντως αἰσθάνοιτ’ ἄν . Οὐ γὰρ δὴ ὅτι μέν , εἰ τύχοι , θερμαίνεται γνωριεῖ , πότερον δ’ αὐτὸς ἢ ὁ γείτων , ἀγνοήσει · καὶ νῦν ἢ πέρυσι · καὶ Ἀθήνῃσιν ἢ ἐν Αἰγύπτῳ , καὶ ζῶν ἢ τεθνεώς , ἔτι δὲ ἄνθρωπος ὢν ἢ λίθος . Οὐκοῦν εἴσεται καὶ ὑφ’ οὖ πάσχει . Καὶ γὰρ ἀλλήλους γνωρίζουσι , καὶ ὁδούς , καὶ πόλεις , καὶ τὴν τροφήν . Ὁ δ’ αὖ τεχνῖται τὰ ἐργαλεῖα τὰ αὑτῶν οἴδασι . Καὶ οἱ ἰατροὶ καὶ ναυτικοὶ σημειοῦνται τὰ μέλλοντα . Καὶ τῶν θηρίων οἱ κύνες εὑρίσκουσι τοὺς στίβους . Ἔτι γε μὴν ὁ πάσχων τι , πάντως ἢ ὡς οἰκείου τινός , ἢ ὡς ἀλλοτρίου πάθους ἀντιλαμβάνεται . Πόθεν οὖν ἕξει λέγειν , ὅτι τοῦτο μέν ἐστιν ἡδονή , τοῦτο δὲ πόνος ; ἢ ὅτι γενόμενος ἢ ὁρῶν ἢ ἀκούων πάσχοι τι ; καὶ τῇ μὲν γλώσσῃ γευόμενος , τοῖς δ’ ὄμμασιν ὁρῶν , τοῖς δ’ ὠσὶν ἀκούων ἢ πῶς ἴσασιν , ὅτι τοδὶ μὲν αἱρεῖσθαι χρῆν , τοδὶ δὲ φεύγειν ; Εἰ δὲ μηδὲν τούτων γνοῖεν , οὐχ ἕξουσιν ὁρμήν , οὐδ’ ὄρεξιν · οὕτω δ’ οὐδ’ ἂν ζῷα εἶεν . Γελοῖοι γάρ εἰσιν , ὁπότε λέγοιεν , ὅτι ταῦτα μὲν αὐτοῖς συμβέβηκεν , οὐ μὴν ἴσασί γε πῶς καὶ τίνα τρόπον . Οὗτοι γὰρ οὐδ’ εἰ ἄνθρωποι πεφύκασιν , οὐδ’ εἰ ζῶσιν , ἔχοιεν ἂν εἰπεῖν · οὐκοῦν οὐδ’ εἰ λέγουσί τι καὶ ἀποφαίνονται . Πρὸς δὴ τοὺς τοιούτους τίς ἃν εἴη λόγος ; θαυμάσαι μέν τις ἄν , εἰ ἀγνοοῦσι πότερον ἐπὶ τῆς γῆς εἰσιν , ἢ ἐν τῷ οὐρανῷ · πολλῷ δὲ θαυμασιώτερον , εἰ οὐκ οἴδασι , καὶ ταῦτα φάσκοντες φιλοσοφεῖν , ἆρά γε τὰ τέτταρα πλείονά ἐστιν ἢ τὰ τρία · καὶ τὸ ἓν καὶ τὰ δύο , πόσα ἐστίν . Οὐδὲ γὰρ ὁπόσους ἔχουσιν ἐπὶ τῶν χειρῶν δακτύλους οὗτοί γε δύνανται εἰπεῖν , οὐδὲ πότερον ἕκαστος αὐτῶν εἷς ἔστιν , ἡ πλείους . Ὥστε οὐδὲ τοὔνομα τὸ ἴδιον εἰδέναι ἄν,ᵃ οὐδὲ τὴν πατρίδα καὶ τὸν Ἀρίστιππον . Οὐκοῦν οὐδὲ τίνας φιλοῦσιν ἢ μισοῦσιν , οὐδὲ τίνων ἐπιθυμοῦσιν · οὐδ’ εἰ γελάσαιεν ἢ δακρύσαιεν , ἕξουσιν εἰπεῖν , οὐδ’ ὅτι τὸ μὲν εἴη γελοῖον , τὸ δὲ λυπηρόν . Δῆλον οὖν ὡς οὐδὲ τί νυνὶ λέγομεν ἡμεῖς , συνίασιν . Οὐδὲν οὖν οἵ γε τοιοῦτοι διαφέροιεν ἂν ἐμπίδων ἢ μυιῶν , καίτοι κἀκεῖνα γνωρίζει τὰ κατὰ φύσιν . Πρὸς δὴ τοὺς οὕτω διακειμένους , εἰ καὶ μυρία λέγειν ἔνεστιν , ἀλλ’ ἀρκεῖ γε καὶ ταῦτα . Ἕπεται τούτοις οὖν , συνεξετάσαι καὶ τοὺς τὴν ἐναντίαν βαδίζοντας , καὶ πάντα χρῆναι πιστεύειν ταῖς τοῦ σώματος αἰσθήσεσιν ὁρισαμένους , ὧν εἶναι Μητρόδωρον τὸν Χῖον καὶ Πρωταγόραν τὸν Ἀβδηρίτην . Τὸν μὲν οὖν Μητρόδωρον Δημοκρίτου ἔφασαν ἀκηκοέναι · ἀρχὰς δὲ ἀποφήνασθαι τὸ πλῆρες καὶ τὸ κενόν · ὧν τὸ μὲν ὅν , τὸ δὲ μὴ ὃν εἶναι . Γράφων γέ τοι περὶ φύσεως εἰσβολῇ ἐχρήσατο τοιαύτῃ · οὐδεὶς ἡμῶν οὐδὲν οἶδεν , οὐδ’ αὐτὸ τοῦτο πότερον οἴδαμεν , ἢ οὐκ οἴδαμεν . Ἥτις εἰσβολὴ κακὰς ἔδωκεν ἀφορμὰς τῷ μετὰ ταῦτα γενομένῳ Πύῤῥωνι . Προβὰς δέ φησιν , ὅτι πάντα ἐστίν , ὃ ἂν τις νοήσαι . Τὸν δὲ Πρωταγόραν λόγος ἔχει κεκλῆσθαι ἄθεον . Γράφων γέ τοι καὶ αὐτὸς περὶ θεῶν εἰσβολῇ τοιᾷδε ἐχρήσατο·ᵇ περὶ μὲν οὖν θεῶν οὐκ οἶδα οὔθ’ ὡς εἰσίν , οὔθ’ ὁποῖοί τινες ἀδέαν . Πολλὰ γάρ ἐστι τὰ κωλύοντά με ἕκαστον τούτων εἰδέναι . Τοῦτον Ἀθηναῖοι φυγῆ ζημιώσαντες , τὰς βίβλους αὐτοῦ δημοσίᾳ ἐν μέσῃ τῇ ἀγορᾷ κατέκαυσαν . Ἐπεὶ οὖν οἵδε μόναις δεῖν ἔφασαν ταῖς αἰ - σθήσεσι πιστεύειν , τὰς πρὸς αὐτοὺς ἀντιῤῥήσεις θεασώμεθα .
Lemmas: ἑξῆς δέ ἄν εἰμί ὁ λέγω μόνος ὁ πάθος καταληπτός . Τοῦτης δέ λέγω ἔνιοι ὁ ἐκ ὁ Κυρήνη . οὗτος δέ ἀξιόω , ὥσπερ ὑπό κάρο πιέζω τις , οὐδείς ἔρχομαι ὁ παράπαν , εἰμί μή τις παρίστημι αὐτός παίω καί κεντάω . καίω γάρ λέγω καί τέμνω γνωρίζω , ὅτι πάσχω τίς · πότερος δέ ὁ καίω εἰμί πῦρ , ὁ ὁ τέμνω σίδηρος , οὐ ἔχω λέγω . Τούς δέ οὗτος λέγω εὐθύς ἔρομαι τις ἄν , εἰμί δή οὗτος γοῦν οἶδα αὐτός , διότι πάσχω τίς καί αἰσθάνομαι . Μή οἶδα μέν γάρ οὐδέ λέγω δύναμαι ἄν τίς μόνος οἶδα ὁ πάθος . εἰ δέ αὖ γνωρίζω , οὐ ἄν εἰμί μόνος ὁ πάθος καταληπτός . Τέ γάρ , ἐγώ καίω , λόγος εἰμί καί οὐ πάθος . ἀλλά μήν ἀνάγκη γε τρεῖς οὗτος συνυφίστημι , ὁ τε πάθος αὐτός , καί ὁ ποιέω , καί ὁ πάσχω . ὁ τοίνυν ἀντιλαμβάνω ὁ πάθος πάντως αἰσθάνομαι ἄν . οὐ γάρ δή ὅτι μέν , εἰμί τυγχάνω , θερμαίνω γνωρίζω , πότερος δέ αὐτός ἢ ὁ γείτων , ἀγνοέω · καί νῦν ἢ πέρυσι · καί Ἀθῆναι ἢ ἐν Αἴγυπτος , καί ζάω ἢ θνῄσκω , ἔτι δέ ἄνθρωπος εἰμί ἢ λίθος . οὐκοῦν οἶδα καί ὑπό οὖον πάσχω . καί γάρ ἀλλήλων γνωρίζω , καί ὀδούς , καί πόλις , καί ὁ τροφή . ὁ δέ αὖ τεχνίτης ὁ ἐργαλεῖον ὁ αὐτός οἶδα . καί ὁ ἰατρός καί ναυτικός σημειόω ὁ μέλλω . καί ὁ θηρίον ὁ κύων εὑρίσκω ὁ στίβος . ἔτι γε μήν ὁ πάσχω τίς , πάντως ἢ ὡς οἰκεῖος τις , ἢ ὡς ἀλλότριος πάθος ἀντιλαμβάνω . πόθεν οὖν ἔχω λέγω , ὅτι οὗτος μέν εἰμί ἡδονή , οὗτος δέ πόνος ; ἢ ὅτι γίγνομαι ἢ ὁράω ἢ ἀκούω πάσχω τίς ; καί ὁ μέν γλῶσσα γεύω , ὁ δέ ὄμμα ὁράω , ὁ δέ οὖς ἀκούω ἢ πῶς οἶδα , ὅτι ὅδε μέν αἱρέω χρή , ὅδε δέ φεύγω ; εἰμί δέ μηδείς οὗτος γιγνώσκω , οὐ ἔχω ὁρμή , οὐδέ ὄρεξις · οὕτως δέ οὐδέ ἄν ζῷον εἰμί . γελοῖος γάρ εἰμί , ὁπότε λέγω , ὅτι οὗτος μέν αὐτός συμβαίνω , οὐ μήν οἶδα γε πῶς καί τίς τρόπος . οὗτος γάρ οὐδέ εἰμί ἄνθρωπος φύω , οὐδέ εἰμί ζάω , ἔχω ἄν λέγω · οὐκοῦν οὐδέ εἰμί λέγω τίς καί ἀποφαίνω . πρός δή ὁ τοιοῦτος τίς ἄν εἰμί λόγος ; θαυμάζω μέν τις ἄν , εἰμί ἀγνοέω πότερος ἐπί ὁ γῆ εἰμί , ἢ ἐν ὁ οὐρανός · πολύς δέ θαυμάσιος , εἰμί οὐ οἶδα , καί οὗτος φάσκω φιλοσοφέω , ἆρα γε ὁ τέσσαρες πολύς εἰμί ἢ ὁ τρεῖς · καί ὁ εἷς καί ὁ δύο , πόσος εἰμί . οὐδέ γάρ ὁπόσος ἔχω ἐπί ὁ χείρ δάκτυλος οὗτος γε δύναμαι λέγω , οὐδέ πότερος ἕκαστος αὐτός εἷς εἰμί , ὁ πολύς . Ὥστος οὐδέ ὄνομα ὁ ἴδιος οἶδα ἄν οὐδέ ὁ πατρίς καί ὁ Ἀρίστιππος . Οὐκοῦν οὐδέ τίς φιλέω ἢ μισέω , οὐδέ τίς ἐπιθυμέω · οὐδέ εἰμί γελάω ἢ δάκρυ , ἔχω λέγω , οὐδέ ὅτι ὁ μέν εἰμί γελοῖος , ὁ δέ λυπηρός . Δῆλος οὖν ὡς οὐδέ τίς νυνί λέγω ἐγώ , συνέρχομαι . οὐδείς οὖν ὁ γε τοιοῦτος διαφέρω ἄν ἐμπίς ἢ μυῖα , καίτοι κᾀκεῖνας γνωρίζω ὁ κατά φύσις . πρός δή ὁ οὕτως διάκειμαι , εἰμί καί μύριοι λέγω ἔνειμι , ἀλλά ἀρκέω γε καί οὗτος . ἕπομαι οὗτος οὖν , συνεξετάζω καί ὁ ὁ ἐναντίος βαδίζω , καί πᾶς χρή πιστεύω ὁ ὁ σῶμα αἴσθησις ὁρίζω , ὅς ἔρχομαι Μητρόδωρος ὁ Χῖος καί Πρωταγόρας ὁ Ἀβδηρίτης . ὁ μέν οὖν Μητρόδωρος Δημόκριτος φημί ἀκούω · ἀρχή δέ ἀποφαίνω ὁ πλήρης καί ὁ κενός · ὅς ὁ μέν ὅς , ὁ δέ μή ὅς ἔρχομαι . γράφω γε τοι περί φύσις εἰσβολή χράω τοιοῦτος · οὐδείς ἐγώ οὐδείς οἶδα , οὐδέ αὐτός οὗτος πότερος οἶδα , ἢ οὐ οἶδα . ἥτις εἰσβολή κακός δίδωμι ἀφορμή ὁ μετά οὗτος γίγνομαι Πύρων . Πρόβας δέ φημί , ὅτι πᾶς εἰμί , ὁ ἄν τις νοέω . Τώς δέ Πρωταγόρας λόγος ἔχω καλέω ἄθεος . γράφω γε τοι καί αὐτός περί θεός εἰσβολή τοιόσδε ἐχρήσατο·ᵇ περί μέν οὖν θεός οὐ οἶδα οὔτε ὡς εἰμί , οὔτε ὁποῖος τις ἀδέας . πολύς γάρ εἰμί ὁ κωλύω ἐγώ ἕκαστος οὗτος οἶδα . οὗτος Ἀθηναῖος φυγή ζημιόω , ὁ βίβλος αὐτός δημοσίᾳ ἐν μέσος ὁ ἀγορά κατακαίω . ἐπεί οὖν ὅδε μόνος δεῖ φημί ὁ ὁ - σθήσεσι πιστεύω , ὁ πρός αὐτός ἀντίρρησις θεάομαι .