aristocles-messanius.fragmenta-2 5
Γεγόνασι δέ τινες , οἱ ἀξιοῦντες τῇ αἰσθήσει καὶ ταῖς φαντασίαις μόναις δεῖν πιστεύειν . Ἔνιοι δέ φασι καὶ τὸν Ὅμηρον αἰνίττεσθαι τὸ τοιοῦτο , πάντων ἀποφαίνοντα τὸν Ὠκεανὸν ἀρχήν , ὡς ἐν ῥύσει τῶν πραγμάτων ὄντων . Καὶ μὴν καὶ Μητρόδωρος ὁ Χῖος τὺ αὐτὸ τούτο λέγει . Οὐ μὴν ἀλλ’ ἄντικρύς γε Πρωταγόρα ὁ Ἀβδηρίτης . Οὗτος γὰρ ἔφη μέτρον εἶναι πάντων χρημάτων τὸν ἄνθρωπον · τῶν μὲν ὄντων , ὡς ἔστι · τῶν δ’ οὐκ ὄντων , ὡς οὐκ ἔστιν . ποῖα γὰρ ἑκάστῳ φαίνεται τὰ πράγματα , τοιαῦτα καὶ εἶναι . Περὶ δὲ τῶν ἄλλων μηδέν ἡμᾶς δύνασθαι διισχυρίσασθαι . Πρὸς δὲ τούτους εἴποι τις ἄν , ἃ καὶ ὁ Πλάτων ἐν Θεαιτήτῳ · πρῶτον μέν , τί δήποτε τοιούτων γε δὴ τῶν πραγμάτων ὄντων , ἠξίωσαν εἶναι μέτρον τῆς ἀληθείας τὸν ἄνθρωπον , ἀλλ’ οὐ συνῆκαν τὸ κεφάλαιον ; ἔπειτα δὲ πῶς ἔλεγον εἶναι σοφοὺς ἑαυτούς , εἰ δὴ πᾶς τις αὐτὸς ἑαυτῷ μέτρον ἐστὶ τῆς ἀληθείας ; ἢ πῶς ἐλέγχουσι τοὺς ἄλλους , εἴπερ ἑκάστῳ τὸ φαινόμενον ἀληθές ἐστιν ; ἀγνοοῦμέν τέ τινα , καίτοι πολλάκις αἰσθανόμενοι , καθάπερ ἐπειδὰν τῶν βαρβάρων ἀκούωμεν ; Ὅ γε μὴν θεασάμενος ὁτιοῦν , εἶτα μεμνημένος , οἶδε μέν , αἰσθάνεται δ’ οὐκέτι . Καὶ εἰ θατέρῳ μὲν ὀφθαλμῷ μύσαι , θατέρῳ δ’ ὁρῴη , δῆλον ὅτι ταὐτὸ εἴσεται καὶ οὐκ εἴσεται . Πρὸς δὲ τούτοις , εἰ τὸ φαινόμενον ἑκάστῳ καὶ ἀληθές ἐστιν , ἡμῖν δὲ οὐ φαίνεται τὰ ὑπ’ ἐκείνων λεγόμενα ἀληθῇ , καὶ τὸ μὴ εἶναι πάντων πραγμάτων μέτρον τὸν ἄνθρωπον ἀληθὲς ἂν εἴη . Καὶ μὴν οἵ γε τεχνῖται τῶν ἀτέχνων διαφέρουσι , καὶ οἱ ἔμπειροι τῶν ἀπείρων · καὶ διὰ τοῦτομᾶλλον προορᾷ τὸ μέλλον ἔσεσθαι κυβερνήτης , καὶ ἰατρός , καὶ στρατηγός . Ἁπλῶς τε ἀναιροῦσιν οὗτοί γε τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , καὶ τὸ ἐξ ἀνάγκης , καὶ τὸ ἐνδεχόμενον , καὶ τὸ κατὰ φύσιν , καὶ τὸ παρὰ φύσιν . Οὕτω δ’ ἂν εἴη ταὐτὸν καὶ ὂν καὶ οὐκ ὄν . Οὐδὲν γὰρ κωλύει ταὐτό , τοῖς μὲν εἶναι φαίνεσθαι , τοῖς δὲ μὴ εἶναι . Καὶ ταὐτὸ ἂν εἴη ἄνθρωπος καὶ ξύλον . Ἔσθ’ ὅτε γὰρ φαίνεται ταὐτό , τῷδε μὲν ἄνθρωπος , τῷδε δὲ ξύλον . Ἅπᾶς τε λόγος ἀληθὴς ἂν εἴη · διὰ τοῦτο δὲ καὶ ψευδής . Καὶ οἱ βουλευόμενοι καὶ δικάζοντες οὐκ ἂν ἔχοιεν οὐδὲν ποιεῖν . Καὶ τὸ δεινότατον , ἔσονται οἱ αὐτοὶ σπουδαῖοι καὶ μοχθηροί · καὶ ταὐτὸ κακία καὶ ἀρετή . Πολλὰ δὲ τοιαῦτα καὶ ἄλλα τις ἂν ἔχοι λέγειν . Ἀλλὰ γὰρ οὐδὲν δεῖ πλειόνων λόγων πρὸς τοὺς μὴ οἰομένους ἔχειν νοῦν καὶ λόγον . Εἶθ’ ἑξῇς ἐπιλέγει · ἐπεὶ δ’ ἔτι νῦν εἰσί τινες , οἱ πᾶσαν αἴσθησιν καὶ πᾶσαν φαντασίαν ἀληθῆ λέγοντες εἶναι , μικρὰ καὶ περὶ τούτων εἴπωμεν . Ἐοίκασι γὰρ οὗτοί γε δεδοικέναι , μήποτε εἰ ψευδεῖς εἴποιεν αἰσθήσεις εἶναί τινας , οὐκ ἂν σχοῖεν τὸ κριτήριον καὶ τὸν κανόνα βέβαιον , οὐδ’ ἐχέγγυον . Οὐχ ὁρῶσι δέ , ὡς οὐκ ἂν φθάνοιεν οὕτῳ γε , καὶ τὰς δόξας ἁπάσας ἀληθεῖς ἀποφαίνοντες · πολλὰ γὰρ δὴ ταύταις πεφύκαμεν κρίνειν , καὶ οὐδὲν ἧττον ἀξιοῦσιν αὐτῶν τὰς μὲν ἀληθεῖς εἶναι , τὰς δὲ ψευδεῖς . Ἔπειτα δὲ σκοπῶν ἴδοι τις ἄν , οὐδὲ τῶν ἄλλων κριτηρίων αἰεὶ καὶ διὰ παντὸς ἀψευδὲς οὐδέν , οἷον λέγω ζυγόν , ἢ τόρνον , τι τῶν τοιούτων · ἀλλ’ ἕκαστον αὐτῶν , ὡδὶ μὲν ἔχον , ὑγιές ἐστιν · ὡδὶ δέ , μοχθηρόν · καὶ τουτονὶ μὲν χρωμένων τὸν τρόπον , ἀληθεύει · τουτονὶ δέ , ψεύδεται . Καὶ μὴν εἴγε πᾶσα αἴσθησις ἀληθὴς ἦν , οὐκ ἔδει τοσοῦτον διαφέρειν αὐτάς . Ἄλλαι γάρ εἰσιν ἐγγύθεν καὶ πόῥῥωθεν , καὶ νοσούντων καὶ ἐῤῥωμένων , καὶ τεχνιτῶν καὶ ἀτέχνων , καὶ φρονίμων καὶ ἀφρόνων . Τὰς δέ δὴ τῶν μεμηνότων παντάπασιν ἂν εἴη ἄτοπον λέγειν ἀληθεῖς εἶναι , καὶ τὰς τῶν παρορώντων καὶ παρακουόντων . Εὔηθες γὰρ ἂν ἦν τὸ λεγόμενον , ὡς ὁ παρορῶν ἤτοι ὁρᾷ ἢ οὐχ ὁρᾷ . Φαίη γὰρ ἄν τις , ὅτι ὁρᾷ μέν , ἀλλ’ οὐκ ὀρθῶς . Ὁπόταν μέντοι φῶσιν , ὡς ἡ μὲν αἴσθησις οὖσα ἄλογος οὐδὲν προστίθησιν , οὐδ’ ἀφαιρεῖ , φαίνονται τἀμποδὼν οὐχ ὁρῶντες . Ἐπὶ γὰρ τοῦ ἐρετμοῦ τοῦ ἐν τῷ ὕδατι , κἀπὶ τῶν γραφῶν καὶ μυρίων ἄλλων ἡ αἴσθησίς ἐστιν ἡ ἀπατῶσα . Διὸ καὶ μεμφόμεθα πάντες ἐπὶ τῶν τοιούτων οὐ τὸν νοῦν ἡμῶν , ἀλλὰ τὴν φαντασίαν . Ἐλέγχει γὰρ ὁ λόγος αὐτὸς ἑαυτόν , ἀξιῶν ἅπασαν ἀληθῆ φαντασίαν εἶναι . Τὴν γὰρ ἡμετέραν , δι’ ἣν οὐκ οἰόμεθα πᾶσαν εἶναι τοιαύτην , ψευδῆ πάντως ἀποφαίνει . Συμβαίνει τοίνυν αὐτοῖς ἅπασαν φαντασίαν ἀληθῇ καὶ ψευδῆ λέγειν εἶναι . Καθόλου δὲ ἁμαρτάνουσιν , ἀξιοῦντες , ὁποῖα ἂν ἡμῖν φαίνηται τὰ πράγματα , τοιαῦτα καὶ εἶναι . Τοὐ . ναντίον γάρ , ὁποῖα πέφυκε , τοιαῦτα φαίνεται , καὶ οὐχ ἡμεῖς αὐτὰ ποιοῦμεν οὕτως ἔχειν , ἀλλ’ ὑπ’ ἐκείνων αὐτοὶ διατιθέμεθά πως . Ἐπεὶ καὶ γελοῖον εἴη ἄν , εἰ διανοηθείημεν ἡμεῖς , ὥσπερ οἱ ζωγράφοι καὶ πλάσται σκύλακας ἢ χιμαίρας , ἀξιοῦν εὐθὺς εἶναι ταῦτα , καὶ διὰ τοῦτο φαντάζεσθαι , καθάπερ εὐτρεπῆ παρέσται . Διότι μὲν οὖν οὐκ ὀρθῶς λέγουσιν , οἱ φάσκοντες εἶναι πᾶσαν αἴσθησιν καὶ πᾶσαν φαντασίαν ἀληθῆ , δῆλον ἐκ τούτων . Ἀλλὰ γὰρ καὶ τούτων οὕτως ἐχόντων , αὖθις οἱ περὶ τὸν Ἐπίκουρον ἐκ τῆς Ἀριστίππου διαδοχῆς ὁρμώμενοι , πάντα ἡδονῆς ἐξῆπτον καὶ αἰσθήσεως , μόνα τὰ πάθη καταληπτὰ καὶ τέλος ἀγαθῶν τὴν ἡδονὴν εἶναι ὁριζόμενοι . Λέγεται δὲ Ἐπίκουρος ὑπὸ μέν τινων μηδενὸς ἀκηκοέναι , ἐντυχεῖν δὲ τοῖς τῶν παλαιῶν συγγράμμασιν , ὑπό τινων δ’ ὅτι ἤκουε Ξενοκράτους , ὕστερον δὲ καὶ Nαυσιφάνους τοῦ Πύῤῥωνος γενομένου γνωρίμου . Τίνα δὴ οὐν καὶ τὰ πρὸς αὐτὸν ἀντειρημένα τυγχάνει , θεασώμεθα .
Lemmas: γίγνομαι δέ τις , ὁ ἄξιος ὁ αἴσθησις καί ὁ φαντασία μόνος δεῖ πιστεύω . ἔνιοι δέ φημί καί ὁ Ὅμηρος αἰνίσσομαι ὁ τοιοῦτος , πᾶς ἀποφαίνω ὁ Ὠκεανός ἀρχή , ὡς ἐν ῥύσις ὁ πρᾶγμα εἰμί . καί μήν καί Μητρόδωρος ὁ Χῖος σύ αὐτός τούτος λέγω . οὐ μήν ἀλλά ἄντικρυς γε Πρωταγόρας ὁ Ἀβδηρίτης . οὗτος γάρ φημί μέτρον ἔρχομαι πᾶς χρῆμα ὁ ἄνθρωπος · ὁ μέν εἰμί , ὡς εἰμί · ὁ δέ οὐ εἰμί , ὡς οὐ εἰμί . ποῖος γάρ ἕκαστος φαίνω ὁ πρᾶγμα , τοιοῦτος καί ἔρχομαι . περι δέ ὁ ἄλλος μηδείς ἐγώ δύναμαι διισχυρίζομαι . πρός δέ οὗτος λέγω τις ἄν , ὅς καί ὁ Πλάτων ἐν Θεαίτητος · πρῶτος μέν , τίς δήποτε τοιοῦτος γε δή ὁ πρᾶγμα εἰμί , ἀξιόω ἔρχομαι μέτρον ὁ ἀλήθεια ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά οὐ συνίημι ὁ κεφάλαιος ; ἔπειτα δέ πῶς λέγω ἔρχομαι σοφός ἑαυτοῦ , εἰμί δή πᾶς τις αὐτός ἑαυτοῦ μέτρον εἰμί ὁ ἀλήθεια ; ἢ πῶς ἐλέγχω ὁ ἄλλος , εἴπερ ἕκαστος ὁ φαίνω ἀληθής εἰμί ; ἀγνοέω τε τις , καίτοι πολλάκις αἰσθάνομαι , καθά ἐπειδάν ὁ βάρβαρος ἀκούω ; ὁ γε μήν θεάομαι ὁστισοῦν , εἶτα μιμνήσκω , οἶδα μέν , αἰσθάνομαι δέ οὐκέτι . καί εἰμί ἕτερος μέν ὀφθαλμός μύζω , ἕτερος δέ ὁράω , δῆλος ὅτι αὐτός οἶδα καί οὐ οἶδα . πρός δέ οὗτος , εἰμί ὁ φαίνω ἕκαστος καί ἀληθής εἰμί , ἐγώ δέ οὐ φαίνω ὁ ὑπό ἐκεῖνος λέγω ἀληθής , καί ὁ μή ἔρχομαι πᾶς πρᾶγμα μέτρον ὁ ἄνθρωπος ἀληθής ἄν εἰμί . καί μήν ὁ γε τεχνίτης ὁ ἄτεχνος διαφέρω , καί ὁ ἔμπειρος ὁ ἤπειρος · καί διά τοῦτομᾶλλον προοράω ὁ μέλλω εἰμί κυβερνήτης , καί ἰατρός , καί στρατηγός . ἁπλός τε ἀναιρέω οὗτος γε ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , καί ὁ ἐκ ἀνάγκη , καί ὁ ἐνδέχομαι , καί ὁ κατά φύσις , καί ὁ παρά φύσις . οὕτως δέ ἄν εἰμί αὐτός καί εἰμί καί οὐ εἰμί . οὐδείς γάρ κωλύω αὐτός , ὁ μέν ἔρχομαι φαίνω , ὁ δέ μή ἔρχομαι . καί αὐτός ἄν εἰμί ἄνθρωπος καί ξύλον . ἔστω ὅτε γάρ φαίνω αὐτός , ὅδε μέν ἄνθρωπος , ὅδε δέ ξύλον . ἅπας τε λόγος ἀληθής ἄν εἰμί · διά οὗτος δέ καί ψευδής . καί ὁ βουλεύω καί δικάζω οὐ ἄν ἔχω οὐδείς ποιέω . καί ὁ δεινός , εἰμί ὁ αὐτός σπουδαῖος καί μοχθηρός · καί αὐτός κακία καί ἀρετή . Πολύς δέ τοιοῦτος καί ἄλλος τις ἄν ἔχω λέγω . ἀλλά γάρ οὐδείς δέω πολύς λόγος πρός ὁ μή οἴομαι ἔχω νόος καί λόγος . εἶτα ἔξεστι ἐπιλέγω · ἐπεί δέ ἔτι νῦν εἰμί τις , ὁ πᾶς αἴσθησις καί πᾶς φαντασία ἀληθής λέγω ἔρχομαι , μικρός καί περί οὗτος λέγω . ἔοικα γάρ οὗτος γε δείδω , μήποτε εἰμί ψευδής λέγω αἴσθησις εἰμί τις , οὐ ἄν ἔχω ὁ κριτήριον καί ὁ κανών βέβαιος , οὐδέ ἐχέγγυος . οὐ ὁράω δέ , ὡς οὐ ἄν φθάνω οὕτϊω γε , καί ὁ δόξα ἅπας ἀληθής ἀποφαίνω · πολύς γάρ δή αὐτός φύω κρίνω , καί οὐδείς κακός ἀξιόω αὐτός ὁ μέν ἀληθής ἔρχομαι , ὁ δέ ψευδής . ἔπειτα δέ σκοπός ὁράω τις ἄν , οὐδέ ὁ ἄλλος κριτήριον ἀεί καί διά πᾶς ἀψευδής οὐδείς , οἷος λέγω ζυγός , ἢ τόρνος , τίς ὁ τοιοῦτος · ἀλλά ἕκαστος αὐτός , ὡδί μέν ἔχω , ὑγιής εἰμί · ὡδί δέ , μοχθηρός · καί οὗτος μέν χράω ὁ τρόπος , ἀληθεύω · οὗτος δέ , ψεύδω . καί μήν εἰ πᾶς αἴσθησις ἀληθής εἰμί , οὐ δέω τοσοῦτος διαφέρω αὐτός . ἄλλος γάρ εἰμί ἐγγύθεν καί πρόσωθεν , καί νοσέω καί ῥώννυμι , καί τεχνίτης καί ἄτεχνος , καί φρόνιμος καί ἄφρων . Τά δέ δή ὁ μαίνομαι παντάπασι ἄν εἰμί ἄτοπος λέγω ἀληθής ἔρχομαι , καί ὁ ὁ παροράω καί παρακούω . Εὐήθης γάρ ἄν εἰμί ὁ λέγω , ὡς ὁ παροράω ἤτοι ορά ἢ οὐ ορά . Φαίη γάρ ἄν τις , ὅτι ορά μέν , ἀλλά οὐ ὀρθός . ὁπόταν μέντοι φημί , ὡς ὁ μέν αἴσθησις εἰμί ἄλογος οὐδείς προστίθημι , οὐδέ ἀφαιρέω , φαίνω ταμποδηω οὐ ὁράω . ἐπί γάρ ὁ ἐρετμόν ὁ ἐν ὁ ὕδωρ , ἐπί ὁ γραφεύς καί μυρίος ἄλλος ὁ αἴσθησις εἰμί ὁ ἀπατάω . Διὸ καί μέμφομαι πᾶς ἐπί ὁ τοιοῦτος οὐ ὁ νόος ἐγώ , ἀλλά ὁ φαντασία . ἔλεγχος γάρ ὁ λόγος αὐτός ἑαυτοῦ , ἄξιος ἅπας ἀληθής φαντασία ἔρχομαι . Τά γάρ ἡμέτερος , διά ὅς οὐ οἴομαι πᾶς ἔρχομαι τοιοῦτος , ψευδής πάντως ἀποφαίνω . συμβαίνω τοίνυν αὐτός ἅπας φαντασία ἀληθής καί ψευδής λέγω ἔρχομαι . Κάθολος δέ ἁμαρτάνω , ἄξιος , ὁποῖος ἄν ἐγώ φαίνω ὁ πρᾶγμα , τοιοῦτος καί ἔρχομαι . ὁ . νηντίος γάρ , ὁποῖος φύω , τοιοῦτος φαίνω , καί οὐ ἐγώ αὐτός ποιέω οὕτως ἔχω , ἀλλά ὑπό ἐκεῖνος αὐτός διατίθημι πως . Ἐπεί καί γελοῖος εἰμί ἄν , εἰμί διανοέω ἐγώ , ὥσπερ ὁ ζωγράφος καί πλάστης σκύλαξ ἢ χίμαιρα , ἀξιόω εὐθύς ἔρχομαι οὗτος , καί διά οὗτος φαντάζω , καθά εὐτρεπής πάρειμι . διότι μέν οὖν οὐ ὀρθός λέγω , ὁ φάσκω ἔρχομαι πᾶς αἴσθησις καί πᾶς φαντασία ἀληθής , δῆλος ἐκ οὗτος . ἀλλά γάρ καί οὗτος οὕτως ἔχω , αὖθις ὁ περί ὁ Ἐπίκουρος ἐκ ὁ Ἀρίστιππος διαδοχή ὁρμάω , πᾶς ἡδονή ἐξάπτω καί αἴσθησις , μόνος ὁ πάθος καταληπτός καί τέλος ἀγαθός ὁ ἡδονή ἔρχομαι ὁρίζω . λέγω δέ Ἐπίκουρος ὑπό μέν τις μηδείς ἀκούω , ἐντυγχάνω δέ ὁ ὁ παλαιός σύγγραμμα , ὑπό τις δέ ὅτι ἀκούω Ξενοκράτης , ὕστερον δέ καί nαυσιφανος ὁ Πύῤῥωνος γίγνομαι γνώριμος . Τίνα δή οὖν καί ὁ πρός αὐτός ἀντερῶ τυγχάνω , θεάομαι .