aretaeus.de-curatione-diuturnorum-morborum-libri-duo 2.7
τῶν νούσων μέζονα χρὴ τὰ ἄκεα ἐς λύσιν αὐτέων ἔμμεναι . ἐλέφαντος δὲ τηλίκου κακοῦ τίς ἀξιόνικος γίγνοιτʼ ἂν ἰητρείη ; οὐ γὰρ μέρεϊ , ἢ σπλάγχνῳ ἑνὶ , ἢ ἔνδον ἐνσκήπτει μοῦνον , ἢ ἔξω τὸ κακὸν ἕρπει , ἀλλὰ ἔνδοθί τε ὅλῳ τῷ ἀνθρώπῳ ἐνοικέει , καὶ ὅλον ἔξωθεν ἀμπέχει . ἀτερπὲς μὲν καὶ φοβερὸν ἰδεῖν · θηρίου γὰρ ἰδέη · δέος δὲ ξυμβιοῦν τε καὶ ξυνδιαιτᾶσθαι , οὐ μεῖον ἢ λοιμῷ . ἀναπνοῆς γὰρ ἐς μετάδοσιν Ῥηϊδίη βαφή . τί ἂν ὦν εὕροι τις ἐν ἰητρικῇ τοῦδε ἄξιον ἔχον ἄκος ; ἀλλὰ γὰρ πάντα χρὴ ξυμφέρειν φάρμακα , καὶ διαίτην , καὶ σίδηρα , καὶ πῦρ · καὶ τάδε κἢν μὲν ἔτι νεοτόκῳ τῷ πάθεϊ προσβάλῃς , ἐλπὶς ἰήσιος · ἢν δὲ ἐς ἀκμὴν ἥκῃ γενέσιος , καὶ ἐν τοῖσι σπλάγχνοισι ἑδραῖον ἵζῃ , ποτὶ καὶ ἐς τὰ πρόσωπα προσβάλλῃ , ἀνέλπιστος ὁ νοσέων . τάμνειν ὦν τὰς ἐπʼ ἀγκῶνι φλέβας · ἄμφω δέ · τάμνειν δὲ καὶ τὰς ἐπὶ σφυροῖσι μὴ αὐτῆμαρ · κρέσσον γὰρ ἡ διάστασις ἔς τε πολλὴν τὴν τοῦ αἵματος Ῥοὴν , καὶ ἐς ἀνάκλησιν τῆς δυνάμιος . χρεὼν γὰρ αἷμα πολλάκις καὶ πολλὸν ἐκχέαι , τοῦ πάθεος τὴν τροφήν . σμικρὸν δὲ ἐν αὐτέῳ τὸ χρηστὸν , τῆς φύσιος ἡ τροφή . ξυντεκμ αίρεσθαι ὦν , ἀφαιρέοντα τὸ πονηρὸν , καὶ ἔντηκτον μεσηγὺ τὸ οἰκεῖον , μέσφι ἂν προαπαυδήσῃ ἀτροφίῃ ἡ νοῦσος . ἡ γὰρ νεαρὴ , ξυμπλακεῖσα τῷ σώματι , χρόνῳ μακρῷ ἠμαύρωσε τὴν παλαιήν · ἔπειτα τὴν ἱερὴν πιπίσκειν μὴ ἐσάπαξ · ἀλλὰ γιγνέσθω πάντα πολλάκις ἐξ ἀναλήψιος καὶ παλινδρομίης . ἔστω καὶ ἡ ἄλλη κάθαρσις φαρμακώδης ἐν σιτίῳ · ἡ ἐπὶ τῷ ἰσχίῳ , ἥν ἔλεξα , ἔστω . ἠδὲ γάλα ἀδιάκρτον — πολλὸν δὲ ἔστω τόδε — ἐς διαχώρησιν πιεῖν . ἐχέτω δὲ μοίρην τὴν πέμπτην ὕδωρ , ὡς πᾶν τὸ γάλα διεκθέειν . ἐς ἐμέτους δὲ θᾶσσον ἄγειν , νήστιας τὸ πρῶτον , ἀπὸ σίτων δʼ αὖθις , ἔπειτα ἀπὸ Ῥαφανίδων · πολλάκις δὲ καὶ ξυνεχέως πάντα γιγνέσθω . ἐς ἐλλέβορον ἄγοντα καιρῷ παντὶ , μᾶλλον δὲ ἔαρος καὶ φθινοπώρου διδόναι , ἡμέραν ἀφʼ ἡμέρας , καὶ αὖθις ἐς νέωτα · κἢν ἡ νοῦσος κρατυνθῇ , φαρμάκων ποτῶν ὁκόσα τις γιγνώσκει πιπίσκειν · ἀγαθὸν γὰρ φαρμακεύειν πολλὸν ἐς ὄνησιν . κἀγὼ δὲ ὁκόσα γιγνώσκω γράφω · κεδρίης κύαθον ἕνα , κράμβης δύο μίσγοντα , διδόναι . ἄλλο · σιδηρίτιδος τοῦ χυλοῦ κύαθος εἶς , τριφυλλίου εἷς , οἴνου καὶ μέλιτος κύαθοι δύο . ἄλλο · ἐλέφαντος τοῦ ὀδόντος Ῥινήματος ὁλκῆς δραχμὴ , ξὺν οἴνῳ Κρητὶ ἐς κυάθους δύο · ἀτὰρ καὶ τῶν ἔχεων τῶν ἑρπετῶν θηρίων αἱ σάρκες , καὶ αἵδε ἐς ἀρτίσκους πεπλασμέναι πίνονται · ἀποτάμνοντα δὲ χρὴ τῆς κεφαλῆς καὶ τῆς οὐραίης ἑκάστου , ὁκόσον δακτύλους τέσσαρας , τὸ λοιπὸν ἑψεῖν ἐς διάκρισιν τῶν ἀκανθῶν . τὰς δὲ σάρκας , ἀρτίσκους διαπλάσαντας , ψύχειν ἐν σκιῇ · πιπίσκειν δὲ τούσδε , ὅκως καὶ τὴν σκίλλην · καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ ἔχιες ὄψον ἐν δείπνῳ · ὡς ἰχθύας δὲ χρὴ τούτους σκευάσαι · ἢν δὲ τὸ διʼ ἐχιδνῶν , τὸ ποικίλον , παρέῃ φάρμακον , ἀντὶ πάντων πίνειν τόδε · ἴσχει γὰρ πάντα ὁμοῦ · Ῥύπτειν δὲ καὶ τὸ σκῆνος , καὶ τοὺς ὄχθους λεαίνειν . φάρμακα δὲ ἄλλα μυρία τῶν Κελτέων , οἳ νῦν καλέονται Γάλλοι , τὰς λιτρώδεις τὰς ποιητὰς σφαίρας , ᾗσι Ῥύπτουσι τὰς ὀθόνας , σάπων ἐπίκλην , τῇσι Ῥύπτειν τὸ σκῆνος ἐν λουτρῷ ἄριστον · καὶ ἀνδράχνη καὶ ἀείζωον ξὺν ὄξεϊ , ἀτὰρ καὶ λαπάθου Ῥιζέων ἀφέψημα ξὺν ἀπύρῳ θείῳ Ῥύπτει καλῶς . ποικίλον δὲ , ἁλκυονίου τοῦ λείου , καὶ νίτρου , καὶ τρυγὸς ὄξεος κεκαυμένης , καὶ στυπτηρίης σχιστῆς , καὶ θείου τοῦ ἀπύρου , καὶ κόστου , καὶ ἴριδος , καὶ πεπέριος · τάδε χρὴ πάντα μίσγειν , ἑκάστῳ τὸ πρὸς δύναμιν , ἄλλο δὲ ἄλλῳ ἶσον · καὶ τόδε καταπάσσοντα ἀνατρίβειν . ἐς δὲ τοὺς ὄχθους τοῦ προσώπου , κλημάτων τὴν σποδιὴν ξύν τινι θηρίων στέατι μίσγοντα χρίειν , λέοντος , ἢ παρδάλιος , ἢ ἄρκτου , ἢν δὲ μὴ , χηναλώπεκος . ὅμοιον γὰρ ἐν ἀνομοίῳ , ὅκως πίθηκος ἀνθρώπῳ , ἄριστον · καὶ ἀμμωνιακὸν τὸ θυμίημα ξὺν ὄξεϊ , καὶ ἀρνογλώσσου χυλῷ , ἢ πολυγόνου , καὶ ὑποκιστὶς καὶ λύκιον · ἢν δὲ πελιδναὶ ἔωσι αἱ σάρκες , προεγχαράσσειν ἐκχυλώσιος εἵνεκεν · ἢν δʼ ἐπὶ τοῖσι δριμέσι Ῥεύμασι ἀναδαρέντα πρηο̈́νειν τὰ μέρεα ἐθέλῃς , τήλιος ἀφέψημα , ἢ πτισάνης χυλὸς , Ῥύμμα μαλθακόν · λιπας δὲ Ῥόδινον , ἢ σχίνινον . λουτρὰ δὲ ξυνεχέα ξύμφορα ἐς ὑγρασμὸν καὶ ἐς διαπνοὴν τῶν κακῶν χυμῶν . τροφὴ δὲ καθαρὴ , εὔχυμος , εὔπεπτος , ἁπλῆ · καὶ δίαιτα εὐκρινὴς πάντη , καὶ ἐν ὕπνοισι , καὶ περιπάτοισι , καὶ χώρῃσι · γυμνάσια , δρόμοι , καὶ ἀνειλήσιες , καὶ κωρυκοβολίαι · ἅπαντα ἀκάματα ξὺν ἐμμελεῖ ἐπιτάσι · ἔστω δὲ καὶ ἀναφώνησις , τοῦ πνεύματος γυμνάσιον τὸ καίριον . ἐσθὴς ἔστω καθαρὴ , οὐχ ὡς ὁρῆσθαι μοῦνον ἥδε , ἀλλʼ ὅτι καὶ τὰ πινόεντα ὀδαξώδεα τῷ δέρματι . πιπίσκειν ἀψινθίου τοῦ οἴνου νήστιας . ἄριστον δὲ ἄρτος ἐκ κριθῶν , καὶ τάριχος ὡραῖος , καὶ σμικρόν τι μαλάχης ἢ κράμβης ἡμίεφθον , ξὺν κυμίνου ἐμβάμματι · ἐς δὲ δεῖπνον , σταφυλίνου ἡ Ῥίζα , καὶ χόνδροι , ξὺν τῷ οἴνῳ καὶ τῷ μέλιτι παλαίῳ τὴν μῖξιν , καὶ τὰ θαλάσσια , ὁκόσα τὴν γαστέρα ὑπολύει , τελλίνων ζωμοὶ , ὄστρεα , ἐχῖνοι καὶ τῶν ἰχθύων οἱ πετραῖοι · χερσαίων δὲ , τὰ θηρία , λαγώς , ἢ σῦς . πετεινῶν , πέρδικες πᾶσαι , φάσσαι , πελειάδες , καὶ ὁκόσα ἡ χώρη ἄριστα ἴσχει . ἀκροδρύων τὰ ὡραῖα · οἶνοι γλυκεῖς οἰνωδέων κρείσσονες . λουτρὰ φύσι θερμὰ , θειώδη · καὶ βίος ἐν ὕδασι μακρὸς , ἠδὲ καὶ θάλασσα , καὶ πλοῦς . Ἐλλεβορισμοί · ἐλλέβορος λευκὸς μὲν τῆς ἄνω κοιλίης κάθαρσις · μέλας δὲ τῆς κάτω · καὶ ἔστιν ὁ λευκὸς οὐκ ἐμετήριον μοῦνον , ἀλλὰ καὶ ξυμπάντων ὁμοῦ καθαρτηρίων ὁ δυνατώτατος , οὐ τῷ πλήθεϊ καὶ τῇ ποικιλίῃ τῆς ἐκκρίσιος · τόδε γὰρ καὶ χολέρη πρήσσει · — οὐδʼ ἐντάσεσι καὶ βίῃ τῇσι ἐπὶ τοῖσι ἐμέτοισὶ , — ἐς τόδε γὰρ ναυτίη καὶ θάλασσα κρέσσον · ἀλλὰ δυνάμι καὶ ποιότητι οὔτι φαύλῃ , τῇπερ καὶ ὑγιέας τοὺς κάμνοντας ποιέει , καὶ ἐπʼ ὀλίγῃ τῇ καθάρσι , καὶ ἐπὶ σμικρῇ τῇ ἐντάσι · ἀτὰρ καὶ πάντων τῶν χρονίων νοσημάτων ἐς Ῥίξαν ἱδρυμέν ων , ἢν ἀπαυδήσῃ τὰ λοιπὰ ἄκεα , τόδε μοῦνον ἰητήριο ν . πυρὶ ἴκελον γὰρ ἐς δύναμιν λευκὸς ἐλλέβορος · καὶ ὅ τί περ πῦρ ἐργάζεται ἐκκαῖον , τοῦδε πλέον ἐλλέβορος εἴσω παρεκθέων πρήσσει , εὔπνοιαν μὲν ἐκ δυσπνοίης , ἐξ ἀχροίης δὲ εὐχροίην , καὶ ἀπὸ σκελετίης εὐσαρκίην .
Lemmas: ὁ νόσος μέγας χρή ὁ ἄκος εἰς λύσις αὐτός εἰμί . ἐλέφας δέ τηλίκος κακός τίς ἀξιόνικος γίγνομαι ἄν ἰατρεία ; οὐ γάρ μέρος , ἤ σπλάγχνον εἷς , ἤ ἔνδον ἐνσκήπτω μόνος , ἤ ἔξω ὁ κακός ἕρπω , ἀλλά ἔνδοθι τε ὅλος ὁ ἄνθρωπος ἐνοικέω , καί ὅλος ἔξωθεν ἀμπέχω . ἀτερπής μέν καί φοβερός ὁράω · θηρίον γάρ ἰδέα · δέος δέ συμβιόω τε καί συνδιαιτάομαι , οὐ μείων ἤ λοιμός . ἀναπνοή γάρ εἰς μετάδοσις ῥᾴδιος βαφή . τίς ἄν οὖν εὑρίσκω τις ἐν ἰατρικός ὅδε ἄξιος ἔχω ἄκος ; ἀλλά γάρ πᾶς χρή συμφέρω φάρμακον , καί διαιτάω , καί σίδηρον , καί πῦρ · καί ὅδε ἐάν μέν ἔτι νεότοκος ὁ πάθος προσβάλλω , ἐλπίς ἴασις · ἐάν δέ εἰς ἀκμή ἥκω γένεσις , καί ἐν ὁ σπλάγχνον ἑδραῖος ἵζω , πρός καί εἰς ὁ πρόσωπον προσβάλλω , ἀνέλπιστος ὁ νοσέω . τέμνω οὖν ὁ ἐπί ἀγκών φλέψ · ἄμφω δέ · τέμνω δέ καί ὁ ἐπί σφυρόν μή αὐτῆμαρ · κρατύς γάρ ὁ διάστασις εἰς τε πολύς ὁ ὁ αἷμα ῥοή , καί εἰς ἀνάκλησις ὁ δύναμις . χρεών γάρ αἷμα πολλάκις καί πολύς ἐκχέω , ὁ πάθος ὁ τροφή . μικρός δέ ἐν αὐτός ὁ χρηστός , ὁ φύσις ὁ τροφή . ξυντεκμ αίρω οὖν , ἀφαιρέω ὁ πονηρός , καί ἔντηκτος μεσηγύ ὁ οἰκεῖος , μέσφι ἄν προαπαυδάω ἀτροφία ὁ νόσος . ὁ γάρ νεαρός , συμπλέκω ὁ σῶμα , χρόνος μακρός ἀμαυρόω ὁ παλαιός · ἔπειτα ὁ ἱερός πιπίσκω μή εἰσάπαξ · ἀλλά γίγνομαι πᾶς πολλάκις ἐκ ἀνάληψις καί παλινδρομία . εἰμί καί ὁ ἄλλος κάθαρσις φαρμακώδης ἐν σιτίον · ὁ ἐπί ὁ ἴσχιον , ὅς λέγω , εἰμί . ἠδέ γάλα ἀδιάκριτος — πολύς δέ εἰμί ὅδε — εἰς διαχώρησις πίνω . ἔχω δέ μοῖρα ὁ πέμπτος ὕδωρ , ὡς πᾶς ὁ γάλα διεκθέω . εἰς ἔμετος δέ ταχύς ἄγω , νῆστις ὁ πρῶτος , ἀπό σῖτος δέ αὖθις , ἔπειτα ἀπό ῥαφανίς · πολλάκις δέ καί συνεχής πᾶς γίγνομαι . εἰς ἑλλέβορος ἄγω καιρός πᾶς , μάλα δέ ἔαρ καί φθινόπωρον δίδωμι , ἡμέρα ἀπό ἡμέρα , καί αὖθις εἰς νέωτα · ἐάν ὁ νόσος κρατύνω , φάρμακον ποτός ὁπόσος τις γιγνώσκω πιπίσκω · ἀγαθός γάρ φαρμακεύω πολύς εἰς ὄνησις . ἐγώ δέ ὁπόσος γιγνώσκω γράφω · κεδρία κύαθος εἷς , κράμβη δύο μείγνυμι , δίδωμι . ἄλλος · σιδηρίτης ὁ χυλός κύαθος εἷς , τριφύλλιον εἷς , οἶνος καί μέλι κύαθος δύο . ἄλλος · ἐλέφας ὁ ὀδούς ῥίνημα ὁλκή δραχμή , σύν οἶνος Κρής εἰς κύαθος δύο · ἀτάρ καί ὁ ἔχις ὁ ἑρπετός θηρίον ὁ σάρξ , καί ὅδε εἰς ἀρτίσκος πλάσσω πίνω · ἀποτέμνω δέ χρή ὁ κεφαλή καί ὁ οὐραία ἕκαστος , ὁπόσος δάκτυλος τέσσαρες , ὁ λοιπός ἑψέω εἰς διάκρισις ὁ ἄκανθα . ὁ δέ σάρξ , ἀρτίσκος διαπλάσσω , ψύχω ἐν σκιά · πιπίσκω δέ ὅδε , ὅπως καί ὁ σκίλλα · καί αὐτός δέ ὁ ἔχις ὄψον ἐν δεῖπνον · ὡς ἰχθῦς δέ χρή οὗτος σκευάζω · ἐάν δέ ὁ διά ἔχιδνα , ὁ ποικίλος , πάρειμι φάρμακον , ἀντί πᾶς πίνω ὅδε · ἴσχω γάρ πᾶς ὁμοῦ · ῥύπτω δέ καί ὁ σκῆνος , καί ὁ ὄχθος λεαίνω . φάρμακον δέ ἄλλος μυρίος ὁ Κελτός , ὅς νῦν καλέω Γάλλος , ὁ λιτρώδης ὁ ποιητός σφαῖρα , ὅς ῥύπτω ὁ ὀθόνη , σάπων ἐπίκλην , ὁ ῥύπτω ὁ σκῆνος ἐν λουτρόν ἀγαθός · καί ἀνδράχνη καί ἀείζωον σύν ὄξος , ἀτάρ καί λάπαθος ῥίζα ἀφέψημα σύν ἄπυρος θεῖος ῥύπτω καλός . ποικίλος δέ , ἁλκυόνιον ὁ λεῖος , καί νίτρον , καί τρύξ ὄξος καίω , καί στυπτηρία σχιστός , καί θεῖος ὁ ἄπυρος , καί κόστος , καί Ἶρις , καί πέπερι · ὅδε χρή πᾶς μείγνυμι , ἕκαστος ὁ πρός δύναμις , ἄλλος δέ ἄλλος ἴσος · καί ὅδε καταπάσσω ἀνατρίβω . εἰς δέ ὁ ὄχθος ὁ πρόσωπον , κλῆμα ὁ σποδιά σύν τις θηρίον στέαρ μείγνυμι χρίω , λέων , ἤ πάρδαλις , ἤ ἄρκτος , ἐάν δέ μή , χηναλώπηξ . ὅμοιος γάρ ἐν ἀνόμοιος , ὅπως πίθηκος ἄνθρωπος , ἀγαθός · καί ἀμμωνιακόν ὁ θυμίαμα σύν ὄξος , καί ἀρνόγλωσσον χυλός , ἤ πολύγονον , καί ὑποκιστίς καί λύκιον · ἐάν δέ πελιδνός εἰμί ὁ σάρξ , προεγχαράσσω ἐκχυλῶσις ἕνεκα · ἐάν δέ ἐπί ὁ δριμύς ῥεῦμα ἀναδέρω πραόνω ὁ μέρος ἐθέλω , τῆλις ἀφέψημα , ἤ πτισάνη χυλός , ῥύμμα μαλθακός · λιπλω δέ ῥόδινος , ἤ σχίνινος . λουτρόν δέ συνεχής σύμφορος εἰς ὑγρασμός καί εἰς διαπνοή ὁ κακός χυμός . τροφή δέ καθαρός , εὔχυμος , εὔπεπτος , ἁπλόος · καί δίαιτα εὐκρινής πάντῃ , καί ἐν ὕπνος , καί περίπατος , καί χώρα · γυμνάσιον , δρόμος , καί ἀνείλησις , καί κωρυκοβολία · ἅπας ἀκάματος σύν ἐμμελής ἐπίτασις · εἰμί δέ καί ἀναφώνησις , ὁ πνεῦμα γυμνάσιον ὁ καίριος . ἐσθής εἰμί καθαρός , οὐ ὡς ὁράω μόνος ὅδε , ἀλλά ὅτι καί ὁ πινόεις ὀδαξώδης ὁ δέρμα . πιπίσκω ἀψίνθιον ὁ οἶνος νῆστις . ἄριστον δέ ἄρτος ἐκ κριθή , καί τάριχος ὡραῖος , καί μικρός τις μαλάχη ἤ κράμβη ἡμίεφθος , σύν κύμινον ἔμβαμμα · εἰς δέ δεῖπνον , σταφυλῖνος ὁ ῥίζα , καί χόνδρος , σύν ὁ οἶνος καί ὁ μέλι παλαῖος ὁ μίξις , καί ὁ θαλάσσιος , ὁπόσος ὁ γαστήρ ὑπολύω , τέλλινον ζωμός , ὄστρεον , ἐχῖνος καί ὁ ἰχθῦς ὁ πετραῖος · χερσαῖος δέ , ὁ θηρίον , λαγώς , ἤ ὗς . πετεινόν , πέρδιξ πᾶς , φάσσα , πελειάς , καί ὁπόσος ὁ χώρα ἀγαθός ἴσχω . ἀκρόδρυα ὁ ὡραῖος · οἶνος γλυκύς οἰνώδης κρατύς . λουτρόν φύσις θερμός , θειώδης · καί βίος ἐν ὕδωρ μακρός , ἠδέ καί θάλασσα , καί πλόος . ἑλλεβορισμός · ἑλλέβορος λευκός μέν ὁ ἄνω κοιλία κάθαρσις · μέλας δέ ὁ κάτω · καί εἰμί ὁ λευκός οὐ ἐμετήριος μόνος , ἀλλά καί σύμπας ὁμοῦ καθαρτήριος ὁ δυνατός , οὐ ὁ πλῆθος καί ὁ ποικιλία ὁ ἔκκρισις · ὅδε γάρ καί χολέρα πράσσω · — οὐδέ ἔντασις καί βία ὁ ἐπί ὁ ἔμετος , — εἰς ὅδε γάρ ναυτία καί θάλασσα κρατύς · ἀλλά δύναμις καί ποιότης οὔτι φαῦλος , τῇ καί ὑγιής ὁ κάμνω ποιέω , καί ἐπί ὀλίγος ὁ κάθαρσις , καί ἐπί μικρός ὁ ἔντασις · ἀτάρ καί πᾶς ὁ χρόνιος νόσημα εἰς ῥίξα ἵδρυμε ω̅ν̅ , ἐάν ἀπαυδάω ὁ λοιπός ἄκος , ὅδε μόνος ἰητήριος ν . πῦρ ἴκελος γάρ εἰς δύναμις λευκός ἑλλέβορος · καί ὅς τις περ πῦρ ἐργάζομαι ἐκκαίω , ὅδε πολύς ἑλλέβορος εἴσω παρεκθέω πράσσω , εὔπνοια μέν ἐκ δύσπνοια , ἐκ ἄχροια δέ εὔχροια , καί ἀπό σκελετία εὐσαρκία .