aretaeus.de-causis-et-signis-acutorum-morborum-lib-2 1.13
Ἥπαρ σπληνὶ ἐς γένεσιν μὲν ἰσόρροπον · δεξιὰ γὰρ ἠδὲ ἐπʼ ἀριστερὰ τὰ σπλάγχνα ἰσάριθμα τῇ φύσι · ἄνισοι δὲ ἐς δύναμιν καὶ ἐν ὑγείῃ καὶ ἐν νούσοισι . ἐν ὑγείῃ μὲν , ὅτιπερ τὸ κράτος τῆς τροφῆς τὸ ἧπαρ ἴσχει · Ῥίζωσις γὰρ φλεβῶν ἧπαρ · ἀτὰρ ἐν νούσοισι καὶ ἐς ὑγείην πολλόν τι ἰσχυροτέρην ἔχει καὶ τοῦ θανάτου τὴν αἰτίην . ὁκόσον οὖν ἧπαρ ἐς ὑγείην κρέσσον , τοσόνδε κάκιον ἐν νούσοισι . καὶ γὰρ ἐπιφλεγμαίνει θᾶσσόν τε καὶ βιαιότερον , καὶ ἀφίσταται ξυνεχέστερόν τε καὶ ὀλεθριώτερον . ἐπὶ σκίρρῳ δὲ ὠκύτερον σπληνὸς καὶ περιαλγέστερον κτείνει . τὰ μὲν οὖν τῆς φλεγμασίης ἐν τοῖσι ὀξέσι ἔλεξα . ἢν δὲ ἐς πῦον τρέπηται , ὀδύνη ὁξεῖα ἴσχει μέσφι κλειδὸς , ἢ ἄκρου ὤμου . ὑπὸ γὰρ τοῦ ἄχθεος ἕλκεται τὸ διάφραγμα , ἐξ οὗ τὸ ἧπαρ ἤρτηται · τὸ δὲ διάφραγμα τὸν ὑπὸ τῇσι πλευρῇσι ὑμένα βρίθει · ξυνῆπται γὰρ αὐτέῳ · ὁ δὲ ἐπὶ τὴν κληῖ¨δα ἠδὲ ἄκρω τῶν ὤμων ἀποτέταται , καὶ τάδε ξυνεφέλκεται κάτω . πῦρ δριμὺ ξὺν Ῥίγεσι ἐπὶ τῇ ἀποστάσει , βὴξ ξηρὴ , οὐ μάλα πυκινὴ , χροιὴ χλοήβαφος . ἢν δὲ κατακορ έως ἔωσιν ἰκτερώδεες , τοῦ λευκοχρόου εἴδεος · ὕπνοι καθαροὶ φαντασίης οὐ μάλα . νηφαλέοι μὲν ἐς πάντα · ἐς ἓν δέ τι τῶν προσκαίρων ἐξαπίνης παρακοπαὶ , καὶ κατεστάθησαν εὐθέως · ὄγκος ὑπὸ τιτθῇσι ἢ πλευρῇσι , ἀπάτη δὲ πολλοῖσι ὅκως περιτοναίου γίγνεται . ἀλλʼ ἢν μὲν ᾖ ὑπὸ τὰς νόθας ὄγκος καὶ ὀδύνη πιεζευμένοις , τὸ ἧπαρ οἰδέει · ἔμπλεων γὰρ ὑγρασίης · ἢν δὲ μὴ ὑπὸ τὸ ὀστέον μίμνωσι οἰδέει [ ] , τοῦ ὑμένος τὸ σημεῖον · καὶ τοῦ μὲν περιγραφῇ καὶ τὰ ὅρια δῆλα · μετὰ γὰρ τὴν περιαγωγὴν τῶν λοβῶν ἐς λαγαρὸν τὸ ἐπιγάστριον πιέζουσα χεὶρἱζάνει · περιτοναίου δὲ ἀόριστος ἡ σκληρίη καὶ τοῦ πέρατος ἡ ἀπόφυσις ἀφανής . ἢν μὲν εἴσω ἡ ἀπόστασις Ῥέπῃ , πολλόν τι κρέσσον ἡ φύσις ἰητροῦ · ἢ γὰρ ἐς ἔντερα , ἢ ἐπὶ κύστιν τρέψει τὸ πῦον · ἀσινεστέρη δὲ πολλὸν ἡ ἐς κύστιν ὁδός . ἢν δὲ ἔξω Ῥέπῃ , κακὸν μὲν μὴ τάμνειν . ἤν τε γὰρ οὕτως ἔῃ , ἀνεσθίε ται ὑπὸ τοῦ πύου τὸ ἧπαρ , καὶ οὐκ ἐς ἀμβολὴν ὁ θάνατος . ἢν δὲ θέλῃς τάμνειν , αἱμορραγῆσαι κίνδυνος , καὶ αὐτίκα τὸν ἄνθρωπον ἐκθανεῖν . ἄσχετος γὰρ αἱμορραγίη ἐφʼ ἥπατι . ἢν οὖν ἐς ἀνάγκην τομῆς κατίῃς κοτὲ , καυτῆρα ἔμπυρον διαφανέα πυρῶσαι , καὶ διῶσαι μέσφι τοῦ πύου . τωὐτὸ γάρ σοι τέμνει τε καὶ καίει . καὶ ἢν περιγίγνηται , πῦον ἐκρεύσει λευκὸν , πέπον , λεῖον , κακῶδες , ὅτι παχύ · τοῖσδε καὶ πυρετοὶ καὶ τὰ δεινὰ ξυνδιδοῖ · Ῥηϊδίως τε ἀλθέξεται πάντα . ἢν δὲ ἐς ἔντερον τὸ πῦον ἐγχέηται , ἡ γαστὴρ πρώτιστα μὲν ὑδατώδεα διαρρέει · ἔπειτα κρεῶν πλύμασι ἴκελα · αὖθις αὖ δυσεντεριώδεα ὁκοῖα ἐφʼ ἕλκεσι . ἀτὰρ καὶ αἱμάλωψ κοτὲ καὶ θρόμβος ἠνέχθη . φέρεται καὶ χολὴ ξανθὴ κατακορὴς , ἢ πρασοειδὴς , καὶ ὑστάτη ἐς ὄλεθρον μέλαινα . ἢν δὲ ἀνεκπύητον τὸ ἕλκος γίγνηται , καὶ κακώδεα ἡ γαστὴρ ὁκοῖόν τι σηπεδόνα ὑπάγει , τροφὴ ἄπεπτος διεκθέει ὑπʼ ἀκρασίη ς κοιλίης τε καὶ ἐντέρων . οὐ πέπτει γὰρ αὖθις εὖ ἔχον τὸ ἧπαρ · πῦρ τε ἐπὶ τοῖσδε δριμὺ , καὶ πάντως ἐς κακὸν ἡ τροπή . σαρκῶν ξυντήξιες , σφυγμοὶ σμικροὶ , δύσπνοοι , εὖτε οὐκ εἰς μακρὸν ἐτελεύτ ησαν τὸν βίον . μετεξετέροισι δὲ ἡ δυσεντερίη μὲν καὶ τὸ ἕλκος ἰήθη , ἐς ὕδρωπα δὲ κατέστρεψε ἡ νοῦσος . ἢν δὲ ἅπαντα ξυνδιδῷ , πῦον λευκὸν , λεῖον , ὁμαλὸν , ἄνοσμον γὰρ ἐκρέει , ἡ γαστὴρ πέττειτε τὰ σιτία , εὔελπις ὥνθρωπος . ἄριστον δὲ διʼ οὔρων κεκρίσθαι · ἀσφαλεστέρη δὲ καὶ ἀσινεστέρη ἡ τῇδε τοῦ πύου ὁδός . ἢν δὲ ἀπὸ τῆς φλεγμονῆς ἀνεκπύητον ᾖ τὸ ἧπαρ , ἄπονον μὲν οὐ γίγνεται , τὸν ὄγκον τε τὸν σκληρὸν ἷζον εἰς σκίρρον ἱδρύεται . εὖτε πόνος μὲν οὐ ξυνεχὴς , νωθὴς δὲ κἢν παρῇ · ἀραιὴ δὲ καὶ θέρμη · ἀποσιτίη , πικρῶν γευμάτων ἡδονὴ , γλυκέων ἀηδίη , Ῥιγώδεες , ὑπόλευκοι , χλωροὶ , οἰδαλέοι ὀσφὺν καὶ πόδας . πρόσωπα Ῥυσὰ , γαστὴρ ξηρὴ , διαχωρήσιες πυκιναί . κορυφὴ γὰρ τῶν κακῶν ὕδρωψ . ἐπὶ τῷ ὕδρωπι , ἢν μὲν οὖρα πολλὰ , παχέα , ἐπίδοσιν ἔχοντα πολλὴν ἰλυώδεα καταρραγῇ , ἐλπὶς ἐκρεῦσαι τὸν ὕδερον · ἢν δε λεπτὰ καὶ ἀνυπόστα τα καὶ ὀλίγα , τῷ ὕδρωπι τιμωρέει · ἢν δὲ μεταβάλλῃ εἰς τὸ ἀρχαῖον ἡ φύσις , καὶ καταρρα γῇ κοτε εἰς κοιλίην , ἐπὶ πολλοῖσι ὑδατώδεσι καὶ τὸν ὕδρωπα ἰησατο · σφαλερὴ δὲ ἡ τοιαύτη ἐπικουρίη · ἐπὶ γὰρ τῇσι ἀθρόῃσι κενώσεσι ἠδὲ τῇσι ἐσχάτῃσι ξυμπτώσεσι ἐξέθανόν κοτε ὑπʼ ἀδυναμίης οἱ κάμνοντες , ὅκως ἐξ αἱμορραγίης . ἀσινέστερον δὲ λύει ἱδρὼς , ἢν πολὺς ἐκρυῇ . οὐ πάνυ γὰρ ἰκμαλέοι οἱ ὑδρωπιώδεες . ἥδε τῶν ἐν ἥπατι παθέων ἡ τελευτὴ γίγνεται . ἢν δὲ ἐμπυέῃ τὸ ἧπαρ , μείρακες καὶ οἱ μέσφι ἀκμῆς , ἧσσον γυναῖκες · προφάσιες δὲ ἀκρασίη καὶ νοῦσος μακρὴ , μάλιστα ἐπὶ δυσεντερίῃ καὶ ξυντήξεσι . καὶ γὰρ δὴ καὶ τούσδε ἐκίκλησκον ξυντηκτικοὺς , τοὺς ἐπὶ ἕλκεσι ἥπατος ἰσχνοὺς ἀποθνήσκοντας .
Lemmas: ἧπαρ σπλήν εἰς γένεσις μέν ἰσόρροπος · δεξιός γάρ ἠδέ ἐπί ἀριστερός ὁ σπλάγχνον ἰσάριθμος ὁ φύσις · ἄνισος δέ εἰς δύναμις καί ἐν ὑγεία καί ἐν νόσος . ἐν ὕγειος μέν , ὅστις ὁ κράτος ὁ τροφή ὁ ἧπαρ ἴσχω · ῥίζωσις γάρ φλέψ ἧπαρ · ἀτάρ ἐν νόσος καί εἰς ὑγεία πολύς τις ἰσχυρός ἔχω καί ὁ θάνατος ὁ αἰτία . ὁπόσος οὖν ἧπαρ εἰς ὕγειος κρατύς , τοσόσδε κακός ἐν νόσος . καί γάρ ἐπιφλεγμαίνω ταχύς τε καί βίαιος , καί ἀφίστημι συνεχής τε καί ὀλέθριος . ἐπί σκίρρος δέ ὠκύς σπλήν καί περιαλγής κτείνω . ὁ μέν οὖν ὁ φλεγμασία ἐν ὁ ὀξύς λέγω . ἐάν δέ εἰς πυός τρέπω , ὀδύνη ὁξύς ἴσχω μέσφι κλείς , ἤ ἄκρος ὦμος . ὑπό γάρ ὁ ἄχθος ἕλκω ὁ διάφραγμα , ἐκ ὅς ὁ ἧπαρ ἀρτέομαι · ὁ δέ διάφραγμα ὁ ὑπό ὁ πλευρά ὑμήν βρίθω · συνάπτω γάρ αὐτός · ὁ δέ ἐπί ὁ κληῖ¨δα ἠδέ ἄκρος ὁ ὦμος ἀποτείνω , καί ὅδε συνεφέλκω κάτω . πῦρ δριμύς σύν ῥῖγος ἐπί ὁ ἀπόστασις , βήξ ξηρός , οὐ μάλα πυκνός , χροιά χλοήβαφος . ἐάν δέ κατακορ ε͂ος εἰμί ἰκτερώδης , ὁ λευκόχροος εἶδος · ὕπνος καθαρός φαντασία οὐ μάλα . νηφαλέω μέν εἰς πᾶς · εἰς εἷς δέ τις ὁ πρόσκαιρος ἐξαπίνης παρακοπή , καί καθίστημι εὐθύς · ὄγκος ὑπό τιτθή ἤ πλευρά , ἀπάτη δέ πολύς ὅπως περιτόναιον γίγνομαι . ἀλλά ἐάν μέν εἰμί ὑπό ὁ νόθος ὄγκος καί ὀδύνη πιέζω , ὁ ἧπαρ οἰδέω · ἔμπλεος γάρ ὑγρασία · ἐάν δέ μή ὑπό ὁ ὀστέον μίμνω οἰδέω [ ] , ὁ ὑμήν ὁ σημεῖον · καί ὁ μέν περιγραφή καί ὁ ὅριον δῆλος · μετά γάρ ὁ περιαγωγή ὁ λοβός εἰς λαγαρός ὁ ἐπιγάστριος πιέζω χειρίζω · περιτόναιον δέ ἀόριστος ὁ σκληρία καί ὁ πέρας ὁ ἀπόφυσις ἀφανής . ἐάν μέν εἴσω ὁ ἀπόστασις ῥέπω , πολύς τις κρατύς ὁ φύσις ἰατρός · ἤ γάρ εἰς ἔντερον , ἤ ἐπί κύστις τρέπω ὁ πυός · ἀσινής δέ πολύς ὁ εἰς κύστις ὁδός . ἐάν δέ ἔξω ῥέπω , κακός μέν μή τέμνω . ἐάν τε γάρ οὕτως εἰμί , ἀνεσθίω ται ὑπό ὁ πύον ὁ ἧπαρ , καί οὐ εἰς ἀναβολή ὁ θάνατος . ἐάν δέ ἐθέλω τέμνω , αἱμορραγέω κίνδυνος , καί αὐτίκα ὁ ἄνθρωπος ἐκθνῄσκω . ἄσχετος γάρ αἱμορραγία ἐπί ἧπαρ . ἐάν οὖν εἰς ἀνάγκη τομή κατέρχομαι ποτέ , καυτήρ ἔμπυρος διαφανής πυρόω , καί διωθέω μέσφι ὁ πύον . αὐτός γάρ σύ τέμνω τε καί καίω . καί ἐάν περιγίγνομαι , πυός ἐκρέω λευκός , πέπων , λεῖος , κακώδης , ὅτι παχύς · ὅδε καί πυρετός καί ὁ δεινός συνδίδωμι · ῥᾴδιος τε ἀλτέχω πᾶς . ἐάν δέ εἰς ἔντερον ὁ πυός ἐγχέω , ὁ γαστήρ πρῶτος μέν ὑδατώδης διαρρέω · ἔπειτα κρέας πλύμα ἴκελος · αὖθις αὖ δυσεντεριώδης ὁποῖος ἐπί ἕλκος . ἀτάρ καί αἱμάλωψ ποτέ καί θρόμβος φέρω . φέρω καί χολή ξανθός κατακορής , ἤ πρασοειδής , καί ὕστατος εἰς ὄλεθρος μέλας . ἐάν δέ ἀνεκπύητος ὁ ἕλκος γίγνομαι , καί κακώδης ὁ γαστήρ ὁποῖος τις σηπεδών ὑπάγω , τροφή ἄπεπτος διεκθέω ὑπό ἀκρασία σ̅ κοιλία τε καί ἔντερον . οὐ πέσσω γάρ αὖθις εὖ ἔχω ὁ ἧπαρ · πῦρ τε ἐπί ὅδε δριμύς , καί πάντως εἰς κακός ὁ τροπή . σάρξ σύντηξις , σφυγμός μικρός , δύσπνοος , εὖτε οὐ εἰς μακρός ἐτελευτά ημι ὁ βίος . μετεξέτεροι δέ ὁ δυσεντερία μέν καί ὁ ἕλκος ἰάομαι , εἰς ὕδρωψ δέ καταστρέφω ὁ νόσος . ἐάν δέ ἅπας συνδίδωμι , πυός λευκός , λεῖος , ὁμαλός , ἄνοσμος γάρ ἐκρέω , ὁ γαστήρ πειττέιτω ὁ σιτίον , εὔελπις ἄνθρωπος . ἀγαθός δέ διά ὅρος κρίνω · ἀσφαλής δέ καί ἀσινής ὁ ὅδε ὁ πύον ὁδός . ἐάν δέ ἀπό ὁ φλεγμονή ἀνεκπύητος εἰμί ὁ ἧπαρ , ἄπονος μέν οὐ γίγνομαι , ὁ ὄγκος τε ὁ σκληρός ἵζω εἰς σκίρρος ἱδρύω . εὖτε πόνος μέν οὐ συνεχής , νωθής δέ ἐάν παρέρχομαι · ἀραιός δέ καί θέρμη · ἀποσιτία , πικρός γεῦμα ἡδονή , γλυκύς ἀηδία , ῥιγώδης , ὑπόλευκος , χλωρός , οἰδαλέος ὀσφῦς καί πούς . πρόσωπον ῥυσός , γαστήρ ξηρός , διαχώρησις πυκνός . κορυφή γάρ ὁ κακός ὕδρωψ . ἐπί ὁ ὕδρωψ , ἐάν μέν οὖρον πολύς , παχύς , ἐπίδοσις ἔχω πολύς ἰλυώδης καταρρήγνυμι , ἐλπίς ἐκρέω ὁ ὕδερος · ἐάν δε λεπτός καί ἀνυφίστημι τοι καί ὀλίγος , ὁ ὕδρωψ τιμωρέω · ἐάν δέ μεταβάλλω εἰς ὁ ἀρχαῖος ὁ φύσις , καί εἰμταρρα γῆ ποτέ εἰς κοιλία , ἐπί πολύς ὑδατώδης καί ὁ ὕδρωψ ἰθεηω · σφαλερός δέ ὁ τοιοῦτος ἐπικουρία · ἐπί γάρ ὁ ἀθρόος κένωσις ἠδέ ὁ ἔσχατος σύμπτωσις ἐκθνῄσκω ποτέ ὑπό ἀδυναμία ὁ κάμνω , ὅπως ἐκ αἱμορραγία . ἀσινής δέ λύω ἱδρώς , ἐάν πολύς ἐκρέω . οὐ πάνυ γάρ ἰκμαλέος ὁ ὑδρωπιώδης . ὅδε ὁ ἐν ἧπαρ πάθος ὁ τελευτή γίγνομαι . ἐάν δέ ἐμπυέω ὁ ἧπαρ , μεῖραξ καί ὁ μέσφι ἀκμή , ἥσσων γυνή · πρόφασις δέ ἀκρασία καί νόσος μακρός , μάλα ἐπί δυσεντερία καί σύντηξις . καί γάρ δή καί ὅδε κικλήσκω συντηκτικός , ὁ ἐπί ἕλκος ἧπαρ ἰσχνός ἀποθνῄσκω .