aretaeus.de-causis-et-signis-acutorum-morborum-lib-2 1.14
σπληνὶ ξύνηθες χρόνιον νόσημα , σκίρρος . ἔμπυος δὲ οὐ Ῥηϊδίως , γίγνεται δʼ οὖν . εὖτε πόνος μὲν οὐ τρηχὺς , ὄγκος δὲ πουλὺς τῆς ἐπιπονίης μέζων · ἐπὶ δεξιὰ γὰρ ὤφθη μέσφι τοῦ ἥπατος ὅλῃ τῇ κοινωνί ῃ ἐποιδέων . τοὔνεκεν πολλοῖσι ἀπάτη γίγνεται , ὡς τοιοῦδε οὐκ ἐόντος σπληνὸς , ἀλλὰ τοῦ ὑμένος πάθεος . τὸ γὰρ περιτόναιον φλεγμάινειν σφίσι δοκέει . ἀπηνὴς δὲ καὶ ἀτέραμνος ὅκως λίθος . τοιόσδε τὰ πολλὰ ἐπὶ σκίρρῳ γίγνεται σπλὴν , εὖτε καὶ ἀπορίη ξύνεστι παντελής . ἢν δὲ καὶ ἐμπυΐσκῃ , εὐαφὴς μὲν , εἴκων ἐπὶ τῇ θίξι κατὰ κορυφὴν , ἔνθα ἡ τοῦ πύου γέννα · ὅπη δὲ ἀνεκπύητος , οὐκ εἴκει . ἄλλοτε δὲ τῇ κοιλίῃ ἅπας ἐπαιώρηται , τῇδε κἀκεῖσε πρὸς τὰς ἀπώσιας φερόμενος , ἔς τʼ ἂν σμικρότερος ἐὼν χώρην ἐς τὸ ἐμπλώειν ἴσχῃ . ναυτίη , ἀπορίη , μάλιστα πρὸς τῇσι Ῥήξεσι . ἐπὶ δὲ τάσιος σημήϊα , πυρετοὶ , πόνοι καὶ Ῥίγεα . τὰ πολλὰ γὰρ ἔασι ἄρριγοι δὲ ἐπὶ βραχείῃ θέρμῃ καὶ ἀνώδυνοι , τῇδε καὶ λέληθέ κοτε ἐς σπλῆνα ἀπόστασις . μανὸν γὰρ καὶ ἐπαναίσθητον καὶ ἐν ὑγείῃ τὸ σπλάγχνον · οἰδαλέοι , ὑδερώδεες , μελάγχλωροι , ξὺν δυσφορίῃ ἡ δύσπνοια ὡς ἀπὸ βάρεος τοῦ θώρηκος . ἐπίδηλον γὰρ τὸ κακόν · ἄχρι τῶν ἄνω γαστὴρ πίμπλαται ὑπὸ πνεύματος παχέος , ὁμιχλώδεος , ὑγροῦ ὡς δοκέειν , οὐκ ἔτʼ ἐόντος ὑγροῦ · βῆξαι πολλὸν θυμὸς ἐγγίγνεται , καὶ βραχέα ξηρὰ βήσσουσι . κοιλίη ἤν τι κάτω φέρῃ ὑδατώδεα , τὸ πρῶτον σμικρὸν ἐπικουφίζουσα · εἰ δὲ ἐπὶ μᾶλλον ἐκδιδῷ , ξυντήκει μὲν τὸν ἄνθρωπον · ὠφελέει δὲ οὐδὲν ἧττον . ἢν δὲ καὶ ἐκραγῇ , πῦον μὲν καθαρὸν , πέπον ὄυκοτε ἐσσύθη , ὑπόλευκον δὲ καὶ τεφροειδὲς , ἄλλοτε δὲ τρυγῶδες ἢ πελιδνόν · ἢν δὲ καὶ βαθυτέρη ἡ ἀπόστασις γένηται , καὶ μέλαν τὸ ὑγρόν · εὖτε καὶ τοῦ χυμοῦτι τοῦ σπληνὸς ἔξεισι συντακέντος . μετεξετέροισι δὲ καὶ ὅλα μέλεα τοῦ σπληνὸς ἠνέχθη · εὔλυτος γὰρ καὶ φύσι σπλήν · ἢν δὲ καὶ μὴ καθίστηται τὸ ἕλκος , μίμνῃ δὲ ἐς πολλὸν χρόνον , ἀπόσιτοι , καχέκται , οἰδαλέοι , ἰδεῖν ἀπρεπέες , πολυελκέες πάντη · μάλιστα δὲ ἐς κνήμας · στρογγύλα , πελιδνὰ , κοῖλα , Ῥυπαρὰ , δυσαλθέα τὰ ἕλκεα · τῇδε ἐπιξυντακέντες ὤλοντο . ἐπὶ δὲ σμικρῷ ὄγκῳ μετὰ σκληρίης , ἀντιτυπίης , ἀπονίη · διὰ τόδε πολλὸν χρόνον ζῶσι οἵδε · εἰ δὲ τοῦ πάθεος ἥττηντο , χρεὼν ὕδρωψ , ἢ φθίσις , καὶ τοῦ σκήνεος τηκεδὼν ἐπιγίγνεται · ἀτὰρ ἠδὲ οὗτος ὁ τρόπος τοῦ ὀλέθρου σφέας τοῦ ζῆν ἐξάγει . παιδία μὲν οὖν καὶ νέοι παθεῖν τε Ῥηΐτεροι καὶ ἀπαλλαγῆναι Ῥηΐτεροι · γέροντες δὲ οὐκ εὐπαθέες μὲν , διαδρῆναι δὲ ἀδύνατοι · ἀτὰρ καὶ πρεσβῦται ἔλαθόν τινες ὑπὸ σπληνὸς διαφθαρέντες . καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ σμικρῷ ὄγκῳ τοῦ ὀλίθρου σφίσιν ἡ Ῥοπή · φέρει δὲ καὶ νοῦσος μακρὴ , φθινώδης , καὶ νέοισι ἀργίη μάλιστα , ὁκόσοισι ἀπʼ ἀγωνίης , ἢ γυμνασίων πολλῶν , ἄπονοντὸ σῶμα . χωρία ἑλώδεα , ὕδατα παχέα , ἁλμυρὰ , βρωμώδεα · ὡρῶν , τὸ θηριῶδες μετόπωρον .
Lemmas: σπλήν συνηθέω χρόνιος νόσημα , σκίρρος . ἔμπυος δέ οὐ ῥᾴδιος , γίγνομαι δέ οὖν . εὖτε πόνος μέν οὐ τραχύς , ὄγκος δέ πολύς ὁ ἐπιπονία μέγας · ἐπί δεξιός γάρ ὁράω μέσφι ὁ ἧπαρ ὅλος ὁ κοινών ῃ ἐποιδέω . ἕνεκα πολύς ἀπάτη γίγνομαι , ὡς τοιόσδε οὐ εἰμί σπλήν , ἀλλά ὁ ὑμήν πάθος . ὁ γάρ περιτόναιον φλεγμάινω σφεῖς δοκέω . ἀπηνής δέ καί ἀτέραμνος ὅπως λίθος . τοιόσδε ὁ πολύς ἐπί σκίρρος γίγνομαι σπλήν , εὖτε καί ἀπορία σύνειμι παντελής . ἐάν δέ καί ἐμπυΐσκω , εὐαφής μέν , εἴκω ἐπί ὁ θίξις κατά κορυφή , ἔνθα ὁ ὁ πύον γέννα · ὅπῃ δέ ἀνεκπύητος , οὐ εἴκω . ἄλλοτε δέ ὁ κοιλία ἅπας ἐπαιωρέω , τῇδε ἐκεῖσε πρός ὁ ἄπωσις φέρω , εἰς τε ἄν μικρός εἰμί χώρα εἰς ὁ ἐμπλέω ἴσχω . ναυτία , ἀπορία , μάλα πρός ὁ ῥῆξις . ἐπί δέ τάσις σημεῖον , πυρετός , πόνος καί ῥῖγος . ὁ πολύς γάρ εἰμί ἄρριγος δέ ἐπί βραχύς θέρμη καί ἀνώδυνος , τῇδε καί λανθάνω ποτέ εἰς σπλήν ἀπόστασις . μανός γάρ καί ἐπαναίσθω καί ἐν ὑγεία ὁ σπλάγχνον · οἰδαλέος , ὑδερώδης , μελάγχλωρος , σύν δυσφορία ὁ δύσπνοια ὡς ἀπό βάρος ὁ θώραξ . ἐπίδηλος γάρ ὁ κακός · ἄχρι ὁ ἄνω γαστήρ πίμπλημι ὑπό πνεῦμα παχύς , ὁμιχλώδης , ὑγρός ὡς δοκέω , οὐ ἔτι εἰμί ὑγρός · βήσσω πολύς θυμός ἐγγίγνομαι , καί βραχύς ξηρός βήσσω . κοιλία ἐάν τις κάτω φέρω ὑδατώδης , ὁ πρῶτος μικρός ἐπικουφίζω · εἰ δέ ἐπί μάλα ἐκδίδωμι , συντήκω μέν ὁ ἄνθρωπος · ὠφελέω δέ οὐδείς ἥσσων . ἐάν δέ καί ἐξαράσσω , πυός μέν καθαρός , πέπων ὄυποτε σεύω , ὑπόλευκος δέ καί τεφροειδής , ἄλλοτε δέ τρυγώδης ἤ πελιδνός · ἐάν δέ καί βαθύς ὁ ἀπόστασις γίγνομαι , καί μέλας ὁ ὑγρός · εὖτε καί ὁ χυμοῦτιτον ὁ σπλήν ἐξέρχομαι συντήκω . μετεξέτεροι δέ καί ὅλος μέλεος ὁ σπλήν φέρω · εὔλυτος γάρ καί φύσις σπλήν · ἐάν δέ καί μή καθίστημι ὁ ἕλκος , μίμνω δέ εἰς πολύς χρόνος , ἀπόσιτος , καχέκτης , οἰδαλέος , ὁράω ἀπρεπής , πολυελκής πάντῃ · μάλα δέ εἰς κνήμη · στρογγύλος , πελιδνός , κοῖλος , ῥυπαρός , δυσαλθής ὁ ἕλκος · ὅδε ἐπισυντήκω ὄλλυμι . ἐπί δέ μικρός ὄγκος μετά σκληρία , ἀντιτυπία , ἀπονία · διά ὅδε πολύς χρόνος ζάω ὅδε · εἰ δέ ὁ πάθος ἡσσάομαι , χρεών ὕδρωψ , ἤ φθίσις , καί ὁ σκῆνος τηκεδών ἐπιγίγνομαι · ἀτάρ ἠδέ οὗτος ὁ τρόπος ὁ ὄλεθρος σφεῖς ὁ ζάω ἐξάγω . παιδίον μέν οὖν καί νέος πάσχω τε ῥᾴδιος καί ἀπαλλάσσω ῥᾴδιος · γέρων δέ οὐ εὐπαθής μέν , διαδιδράσκω δέ ἀδύνατος · ἀτάρ καί πρεσβύτης λανθάνω τις ὑπό σπλήν διαφθείρω . καί γάρ καί ἐπί μικρός ὄγκος ὁ ὄλιθρον σφεῖς ὁ ῥοπή · φέρω δέ καί νόσος μακρός , φθινώδης , καί νέος ἀργία μάλα , ὁπόσος ἀπό ἀγωνία , ἤ γυμνάσιον πολύς , ἐόπονοντος σῶμα . χωρίον ἑλώδης , ὕδωρ παχύς , ἁλμυρός , βρωμώδης · ὥρα , ὁ θηριώδης μετόπωρον .