aretaeus.de-causis-et-signis-acutorum-morborum-lib-2 1.5
Μέλαιναχολὴ , ἐν μὲν ὀξέσι ἄνωθεν φανεῖσα , κάρτα ὀλέθριον · κάτω δὲ ἐξιοῦσα οὐ κάρτα ἀνώλεθρον · ἐν δὲ τοῖσι χρονίοισι , ἢν μὲν ὑπίῃ κάτω , ἐς δυσεντερίην καὶ ἥπατος πόνον τελευτᾷ · γυναιξὶ δὲ κάθαρσις ἀντὶ τῶν ἐπιμηνίων , ἢν τὰ ἄλλα ἀνώλεθροι ἔωσι · ἢν δὲ ἄνω Ῥέπῃ ἐς στόμαχον , ἢ ἐς φρένας , μελαγχολίην τεύχει . φῦσάν τε γὰρ ἐμποιέει καὶ ἐρυγὰς κακώδεας , ἰχθυώδεας · διαπέμπει δὲ καὶ κάτω φύσας ψοφώδεας , συντρέπει δὲ καὶ τὴν γνώμην . διὰ τόδε καὶ μελαγχολικοὺς καὶ φυσώδεας τούσδε ἐκίκλησκον οἱ πρόσθεν · μετεξετέροισι δὲ οὔτε φῦσα οὔτε μέλαινα χολὴ ἐγγίγνεται , ὀργὴ δὲ ἄκρητος καὶ λύπη καὶ κατηφείη δεινή . καὶ τούσδε οὖν μελαγχολικοὺς καλέομεν , χολῇ μὲν τῆς ὀργῆς συμφραζομένης · μελαίνῃ δὲ , πολλῆς καὶ θηριώδεος · τέκμαρ δὲ Ὅμηρος , ἔνθα φησὶ , Τοῖσι δʼ ἀνέστη Ἥρως Ἀτρείδης εὐρυκρείων Ἀγαμέμνων Ἀχνύμενος · μενεος δὲ μέγα φρένες ἀμφὶ μελαιναι Πίμπλαντʼ , ὄσσε δέ οἱ πυρὶ λαμπετόωντι ἐΐκτην . τοιοίδε γιγνονται οἱ μελαγχολώδεες , εὖτʼ ἂν ὑπὸ τοῦ κακοῦ κτεινέωνται . ἔστι δὲ ἀθυμίη ἐπὶ μιῇ φαντασίῃ , ἄνευ τε πυρετοῦ · δοκέει τε δέ μοι μανίης τε ἔμμεναι ἀρχὴ καὶ μέρος ἡ μελαγχολίη . τοῖσι μὲν γὰρ μαινομένοισι ἄλλοτε μὲν ἐς ὀργὴν , ἄλλοτε δʼ ἐς θυμηδίην ἡ γνώμη τρέπεται , τοῖσι δὲ μελαγχολῶσι ἐς λύπην καὶ ἀθυμίην μοῦνον . ἀτὰρ καὶ μαίνονται μὲν ἐς τὰ πλεῖστα τοῦ βίου , ἀφρονέοντες καὶ δεινὰ καὶ αἰσχρὰ πρήσσοντες · μελαγχολῶσι δὲ οὐκ ἐπὶ ἑνὶ εἴδεϊ ἕκαστοι · ἀλλʼ ἢ πρὸς φαρμακίην ὕποπτοι , ἢ ἐς ἐρημίην φεύγουσι μισανθρωπίῃ , ἢ ἐς δεισιδαιμονίην τρέπονται , ἢ μῖσός ἐστι τοῦ ζῆν τουτέοισι . ἢν δὲ ἐξ ἀθυμίης ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε διάχυσις γένηται , ἡδονὴ προσγίγνεται ἐπὶ τοῖσι πλείστοισι · οἱ δὲ μαίνονται . ὅκως δὲ , καὶ ἀπὸ κοίων χωρίων τὰ πολλὰ γίγνονται φράσω . ἢν μὲν ἐν τοῖσι ὑποχονδρίοισι μίμνῃ ἡ αἰτίη , ἀμφὶ τὰς φρένας εἱλέεται , καὶ διεξίει χολὴ ἄνωθεν , ἢ κάτωθεν μελαγχο λῶσιν · ἢν δὲ καὶ κεφαλὴν ἐς ξυμπαθείην ἄγῃ , καὶ ἀμείβεται τὸ παράλογον τῆς ὀξυθυμίης ἐς γέλωτα καὶ ἡδονὴν ἐς τὰ πολλὰ τοῦ βίου , οἱ δὲ μαίνονται αὔξῃ τῆς νούσου μᾶλλον ἢ ἀλλαγῇ πάθεος . ἐπʼ ἀμφοῖν δὲ ξηρότης αἰτίη . ἄνδρες μὲν οὖν μαίνονται καὶ μελαγχολῶσι , ἢ καὶ ἀνδρῶν ἐλάσσους · κάκιον δὲ ἀνδρῶν αἱ γυναῖκες ἐκμαίνονται · ἡλικίη , πρὸς ἀκμὴν , καὶ οἱ ἀκμάζοντες · ὥρη θέρος μὲν καὶ φθινόπωρον τίκτει , ἔαρ δὲ κρίνει . τεκμήρια μὲν οὖν οὐκ ἄσημα . ἢ γὰρ ἥσυχοι , ἢ στυγνοὶ , κατηφέες , νωθροὶ ἔασι ἀλόγως , οὔ τινι ἐπʼ αἰτίῃ , μελαγχολίης ἀρχή . ἔτι δὲ καὶ ὀργίλοι προσγίγνονται , δύσθυμοι , ἄγρυπνοι , ἐκ τῶν ὕπνων ἐκθορυβούμενοι . ἔχει δὲ αὐτέους καὶ τάρβος ἔκτοπον , ἢν ἐς αὔξησιν τὸ νόσημα φοιτῇ , εὖτε καὶ ὄνειροι ἀληθέες , δειματώδεες , ἐναργέες . ὁκόσα γὰρ ὑπὰρ ἐκτρέπονται ὁποίου ὦν κακοῦ , τάδε ἐνύπνιον ὁρέουσι ὥρμησε · πρὸς τὸ Ῥηΐδιον μεταγνῶναι εὔκολοι , αἰσχροὶ , σμικρολόγοι , ἄδωροι , καὶ μετʼ οὐ πολὺ ἁπλοῖ , ἄσωτοι , πολύδωροι , οὐκ ἀρετῇ ψυχῆς , ἀλλὰ ποικιλίῃ νοσήματος · ἢν δὲ ἐπὶ μᾶλλον τὸ κακὸν πιέζῃ , μῖσος , φυγανθρωπίη , ὀλόφυρσοι ἐς κενεὰ , ζωῆς κακήγοροι · ἔρανται δὲ θανάτου . πολλοῖσι δὲ ἐς ἀναισθησίην καὶ μώρωσιν ἡ γνώμη Ῥέπει , ὄκως ἀγνῶτες ἁπάντων , ἢ ἐπιλήσμονες ἑωυτέων , βίον ζώωσι ζωώδεα · ξυντρέπεται δὲ καὶ τοῦ σκήνεος ἐς πονηρὸν ἡ ἕξις · χροιὴ μελάγχλωρος , ἢν μὴ διεξίῃ κάτω ἡ χολὴ , ἀλλὰ ἀναχέηται ξὺν τῷ αἵματι ἐς τὸ πᾶν · βοροὶ μὲν , ἰσχνοὶ δέ · ὕπνος γὰρ αὐτέοισι τε πόσει οὔτε βρωτῷ συγκρατέει τὰ μέλεα · ἀγρυπνίη δὲ σκίδνησι ἐς τὴν ἔξω φορήν · τοιγαρο ῦν κοιλίη ξηρὴ οὐδὲν διεῖσα . ἢν δέ κοτε ἐκδιδῷ , ξηρὰ , στρογγύλα , ξὺν περιρρόῳ μέλανι , χολώδεα , οὖρα σμικρὰ , δριμέα , χολόβαφα · φυσώδεες καθʼ ὑποχόνδριον , ἐρυγαὶ κακώδεες , βρωμώδεες , ὡς ἐξ ἁλὸς ὀρυγμίη · ἀνέπλω κοτὲ καὶ ὑγρὸν δριμὺ ξὺν χολῇ . σφυγμοὶ ὡς ἐπίπαν σμικροὶ , νωθροὶ , ἀδρανέες , πυκνοὶ , ἴκελοι τῷ ψύχεϊ . λόγος ὅτι τῶν τοιῶνδέ τις ἀνηκέστως ἔχων , κούρης ἤρα τε καὶ τῶν ἰητρῶν οὐδὲν ὠφελούν των , ὁ ἔρως μιν ἰήσατο · δοκέω δʼ ἔγωγε ἐρᾶν μὲν αὐτὸν ἀρχῆθεν , κατηφέα δὲ καὶ δύσθυμον ὑπʼ ἀτυχίης τῆς κούρης ἔμμεναι , καὶ μελαγχολικὸν δοκέειν τοῖσι δημότῃσιν · οὗτος οὔτε μὴν ἦν ἔρωτα ἐγγιγνώσκων · ἐπεὶ δὲ τὴν ἔρωτα ξυνῆψε τῇ κούρῃ , παύεται τῆς κατηφείης , καὶ διασκίδνησι ὀργήν τε καὶ λύπην , χάρμῃ δὲ ἐξένηψε τῆς δυσθυμίης · καθίσταται γὰρ τὴν γνώμην ἔρωτι ἰητρῷ .
Lemmas: Μέλαιναχολὴ , ἐν μέν ὀξύς ἄνωθεν φαίνω , κάρτα ὀλέθριος · κάτω δέ ἐξέρχομαι οὐ κάρτα ἀνώλεθρος · ἐν δέ ὁ χρόνιος , ἐάν μέν ὑπέρχομαι κάτω , εἰς δυσεντερία καί ἧπαρ πόνος τελευτάω · γυνή δέ κάθαρσις ἀντί ὁ ἐπιμήνιος , ἐάν ὁ ἄλλος ἀνώλεθρος εἰμί · ἐάν δέ ἄνω ῥέπω εἰς στόμαχος , ἤ εἰς φρήν , μελαγχολία τεύχω . φῦσα τε γάρ ἐμποιέω καί ἐρυγή κακώδης , ἰχθυώδης · διαπέμπω δέ καί κάτω φῦσα ψοφώδης , συντρέπω δέ καί ὁ γνώμη . διά ὅδε καί μελαγχολικός καί φυσώδης ὅδε κικλήσκω ὁ πρόσθεν · μετεξέτεροι δέ οὔτε φῦσα οὔτε μέλας χολή ἐγγίγνομαι , ὀργή δέ ἄκρατος καί λύπη καί κατήφεια δεινός . καί ὅδε οὖν μελαγχολικός καλέω , χολή μέν ὁ ὀργή συμφράζομαι · μέλας δέ , πολύς καί θηριώδης · τέκμαρ δέ Ὅμηρος , ἔνθα φημί , ὅς δέ ανέστη Ἥρως Ἀτρείδης εὐρυκρείων Ἀγαμέμνων ἄχνυμαι · μένος δέ μέγας φρήν ἀμφί μέλας πίμπλημι , ὄσσε δέ ἕ πῦρ λαμπετάω ἔοικα . τοιόσδε γιγνομαι ὁ μελαγχολώδης , εὖτε ἄν ὑπό ὁ κακός κταινέω . εἰμί δέ ἀθυμία ἐπί εἷς φαντασία , ἄνευ τε πυρετός · δοκέω τε δέ ἐγώ μανία τε εἰμί ἀρχή καί μέρος ὁ μελαγχολία . ὁ μέν γάρ μαίνομαι ἄλλοτε μέν εἰς ὀργή , ἄλλοτε δέ εἰς θυμηδία ὁ γνώμη τρέπω , ὁ δέ μελαγχολάω εἰς λύπη καί ἀθυμία μόνος . ἀτάρ καί μαίνομαι μέν εἰς ὁ πολύς ὁ βίος , ἀφρονέω καί δεινός καί αἰσχρός πράσσω · μελαγχολάω δέ οὐ ἐπί εἷς εἶδος ἕκαστος · ἀλλά ἤ πρός φαρμακία ὕποπτος , ἤ εἰς ἐρημία φεύγω μισανθρωπία , ἤ εἰς δεισιδαιμονία τρέπω , ἤ μῖσος εἰμί ὁ ζάω οὗτος . ἐάν δέ ἐκ ἀθυμία ἄλλοτε καί ἄλλοτε διάχυσις γίγνομαι , ἡδονή προσγίγνομαι ἐπί ὁ πολύς · ὁ δέ μαίνομαι . ὅπως δέ , καί ἀπό κοῖος χωρίον ὁ πολύς γίγνομαι φράζω . ἐάν μέν ἐν ὁ ὑποχόνδριος μίμνω ὁ αἰτία , ἀμφί ὁ φρήν εἱλέω , καί διεξίημι χολή ἄνωθεν , ἤ κάτωθεν μελαγχο λάω · ἐάν δέ καί κεφαλή εἰς συμπαθεία ἄγω , καί ἀμείβω ὁ παράλογος ὁ ὀξυθυμία εἰς γέλως καί ἡδονή εἰς ὁ πολύς ὁ βίος , ὁ δέ μαίνομαι αὔξη ὁ νόσος μάλα ἤ ἀλλαγή πάθος . ἐπί ἄμφω δέ ξηρότης αἴτιος . ἀνήρ μέν οὖν μαίνομαι καί μελαγχολάω , ἤ καί ἀνήρ ἐλαχύς · κακός δέ ἀνήρ ὁ γυνή ἐκμαίνω · ἡλικία , πρός ἀκμή , καί ὁ ἀκμάζω · ὥρα θέρος μέν καί φθινόπωρον τίκτω , ἔαρ δέ κρίνω . τεκμήριον μέν οὖν οὐ ἄσημος . ἤ γάρ ἥσυχος , ἤ στυγνός , κατηφής , νωθρός εἰμί ἄλογος , οὐ τις ἐπί αἰτία , μελαγχολία ἀρχή . ἔτι δέ καί ὀργίλος προσγίγνομαι , δύσθυμος , ἄγρυπνος , ἐκ ὁ ὕπνος ἐκθορυβέω . ἔχω δέ αὔτεος καί τάρβος ἔκτοπος , ἐάν εἰς αὔξησις ὁ νόσημα φοιτάω , εὖτε καί ὄνειρος ἀληθής , δειματώδης , ἐναργής . ὁπόσος γάρ ὑπάρ ἐκτρέπω ὁποῖος οὖν κακός , ὅδε ἐνύπνιον ὁράω ὁρμάω · πρός ὁ ῥᾴδιος μεταγιγνώσκω εὔκολος , αἰσχρός , μικρολόγος , ἄδωρος , καί μετά οὐ πολύς ἁπλόος , ἄσωτος , πολύδωρος , οὐ ἀρετή ψυχή , ἀλλά ποικιλία νόσημα · ἐάν δέ ἐπί μάλα ὁ κακός πιέζω , μῖσος , φυγανθρωπία , ὀλοφύρσους εἰς κενός , ζωή κακήγορος · ἔραμαι δέ θάνατος . πολύς δέ εἰς ἀναισθησία καί μώρωσις ὁ γνώμη ῥέπω , ὅπως ἀγνώς ἅπας , ἤ ἐπιλήσμων ἑαυτοῦ , βίος ζάω ζωώδης · συντρέπω δέ καί ὁ σκῆνος εἰς πονηρός ὁ ἕξις · χροιά μελάγχλωρος , ἐάν μή διεξέρχομαι κάτω ὁ χολή , ἀλλά ἀναχέω σύν ὁ αἷμα εἰς ὁ πᾶς · βορός μέν , ἰσχνός δέ · ὕπνος γάρ αύ̓τεος τε πόσις οὔτε βρωτός συγκρατέω ὁ μέλεος · ἀγρυπνία δέ σκίδνημι εἰς ὁ ἔξω φορά · τοιγηρο υε͂͂ς κοιλία ξηρός οὐδείς διίημι . ἐάν δέ ποτέ ἐκδίδωμι , ξηρός , στρογγύλος , σύν περίρροος μέλας , χολώδης , οὖρον μικρός , δριμύς , χολόβαφος · φυσώδης κατά ὑποχόνδριος , ἐρυγή κακώδης , βρωμώδης , ὡς ἐκ ἅλς ὀρυγμίη · ἀναπλέω ποτέ καί ὑγρός δριμύς σύν χολή . σφυγμός ὡς ἐπίπαν μικρός , νωθρός , ἀδρανής , πυκνός , ἴκελος ὁ ψῦχος . λόγος ὅτι ὁ τοιόσδε τις ἀνήκεστος ἔχω , κόρη ἐράω τε καί ὁ ἰατρός οὐδείς ὠφείλουμαι των , ὁ ἔρως μιν ἰάομαι · δοκέω δέ ἐγώ ἐράω μέν αὐτός ἀρχῆθεν , κατηφής δέ καί δύσθυμος ὑπό ἀτυχία ὁ κόρη εἰμί , καί μελαγχολικός δοκέω ὁ δημότης · οὗτος οὔτε μήν εἰμί ἔρως ἐγγιγνώσκω · ἐπεί δέ ὁ ἔρως συνάπτω ὁ κόρη , παύω ὁ κατήφεια , καί διασκίδνημι ὀργή τε καί λύπη , χάρμη δέ ἐκνήφω ὁ δυσθυμία · καθίστημι γάρ ὁ γνώμη ἔρως ἰατρός .