aretaeus.de-causis-et-signis-acutorum-morborum-lib-1 1.7
Ἡ συνάγχη κάτοξυ μέντοι πάθος · ἀναπνοῆς γὰρ ἡ πίεσις . δύο δὲ τὰ εἴδεα · ἢ γὰρ τῶν ὀργάνων τῶν τῆς ἀναπνοῆς ἐστι φλεγμον ὴ , ἢ μούνου τοῦ πνεύματος πάθος , ἐφʼ ὡυτέου την αἰτίην ἴσχοντος . ὀργάνων δὲ , παρισθμίων , ἐπιγλωσσίδος , φαρυγγέθρου , κίονος , ἄκρης ἀρτηρίης · ἢν δὲ ἐπινέμηται ἡ φλεγμονὴ , καὶ γλώττης καὶ γνάθων τῶν εἴσω · εὖτε προβάλλουσι τῶν ὀδόντων τὴν γλῶτταν ὑπερβολῇ μεγέθεος . πίμπλησι γὰρ τὴν χώρην τοῦ στόματος , καὶ τὸ περιττὸν αὐτέης ὑπὲρ τοὺς ὀδόντας ἐκχεῖται . κυνάγχη τόδε καλέεται , ἤτοι τῷ ξυνεχέϊ πάθεϊ τῶνδε τῶν ζώων , ἢ τῷ ξυνήθεϊ τῆς προβολῆς τῆς γλώσσης , καὶ ἐν ὑγείῃ . τῷ ἑτέρῳ δὲ εἴδεϊ τὰ ἐναντία ξύνεστι · ξύμπτωσις τῶν ὀργάνων , καὶ ἰσχνότης ἐπὶ μᾶλλον τῆς ἑκάστου φύσιος · καὶ πνὶξ καρτερὴ , ὡς δοκέειν σφίσι αὐτέοισι ἐς θώρηκα ἐς τὸ ἀφανὲς ἐγκεκρύφθαι τὴν φλεγμον ὴν ἀμφὶ καρδίην καὶ πνεύμονα · συνάγχην τήνδε καλέομεν , οἷον συνεύουσαν ἔνδον καὶ ἄγχουσαν . ἐμοὶ δὲ δοκέει αὐτέου τοῦ πνεύματος μούνου τὸ κακὸν ἔμμεναι , τροπὴν πονηρὴν ἐς τὸ θερμότα τον καὶ ξηρότατον τρεπομένου , ἄνευθεν τοῦ σώματός τινος φλεγμον ῆς . ἔστι δὲ οὐ μέγα τὸ θωῦμα . καὶ γὰρ ἐν Χαρωνίοισιν αἱ πνίξιες οὐ σωμάτων πάθεϊ ὀξυτάτῳ γίγνονται , ἀλλὰ καὶ μιᾷ εἰσπνοῇ θνήσκουσι ὥνθρωποι , πρὶν τὸ σῶμα κακόν τι παθέειν . ἀτὰρ καὶ ἀπὸ γλώσσης κυνὸς εἰσπνεύσαντος μοῦνον ἐς τὴν ἀναπνοὴν , οὔτι μὴν ἐνδακόντος , λυσσᾷ ὁ ἄνθρωπος . τοιήνδε οὖν τῆς ἀναπνοῆς τὴν τροπὴν οὐκ ἀδύνατον γίγνεσθαι ἔνδοθεν · ἐπεὶ καὶ ἄλλα μυρία τῶν ἐν ἀνθρώπῳ τὴν αὐτὴν ἰδέην τοῖς ἔξωθεν αἰτίοις ἴσχει . χυλοὶ φθείροντες ἔσωθεν καὶ ἔξωθεν · ἀτὰρ καὶ νοῦσοι φαρμάκοισι δηλητηρίοισι ἴκελαι , καὶ ἀπὸ φαρμάκων ἐμέουσι ὁκοῖα πυρετῶν εἵνεκα . ὅθεν οὐδʼ ἀπεοικὸς ἐν τῷ λοιμῷ τῷ ἐν Ἀθήνῃσι μετεξετέρους δοκέειν εἰς τὰ φρέατα ἐν τῷ Πειραιεῖ ὑπὸ Πελοποννησίων ἐμβεβλῆσθαι φάρμακα . οὐ γὰρ ξυνίεσαν ὥνθρωποι τὸ ξυνὸν τοῦ κακοῦ τοῦ λοιμώδεος πρὸς τὰ δηλητήρ ια . ξύνεστι δὲ τοῖσι μὲν κυναγχικοῖσι φλεγμονὴ παρισθμίων , φαρυγγέθρου , παντὸς τοῦ στόματος . γλῶσσα προπετὴς ὑπὲρ τοὺς ὀδόντας καὶ τὰ χείλεα · σιελοχόοι , φλέγμα παχύτατον , ἀπορρέον καὶ ψυχρόν · ἐρυθροὶ τὰ πρόσωπα , καὶ ἐπηρμένοι , ὀφθαλμοὶ ἐξίσχοντες , ἀναπετέες , ἐξέρυθροι · τὸ ποτὸν ἐς τὰς Ῥῖνας ἀνακόπτεται · πόνοι καρτεροὶ , ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῆς πνιγὸς συνδιωκόμενοι ἀμαυροῦνται . θώρηξ καὶ καρδίη φλέγεται · ποθὴ ψυχροῦ ἠέρος · εἰσπνέουσι δὲ μικρὸν πάνυ , ἔς τε καὶ ἀπεπνίχθησαν , ἐμφραγείσης τῆς ἐς τὸν θώρηκα διόδου . ἐνίοισι δὲ ἐς πνεύμονα ἡ ξύνδοσις Ῥηϊδίως · οἱ δὲ μεταστάσι θνήσκουσι · πυρετοὶ νωθροὶ , μαλακοὶ , οὐδὲν ὠφελέοντες . εἰ δέ τῳ ἐς ἀγαθὸν τρέποιτο , ἀποστάσιες γίγνονται ἔνθα καὶ ἔνθα παρʼ οὖς ἔξω , ἢ ἔνδον ἐς τὰ παρίσθμια · κἢν μὲν ξὺν νάρκῃ , μὴ κάρτα βραδέως , περιγίγνονται μὲν , ξὺν πόνῳ δὲ καὶ κινδύνῳ · ἢν δὲ τρεπομένων ἐς ἀπόστασιν ὄγκος μέζων ὑπογίγνηται , ἐς κορυφὴν τῆς ἀποστάσιος ἀνισταμένης , ἀθρόον πνίγονται . τάδε μὲν τὰ κυνάγχης εἴδεα . Ξυνάγχης δὲ , σύμπτωσις , ἰσχνότης , ὠχρότης σύνεστι · ὀφθαλμοὶ κοῖλοι , εἴσω δεδυκότες · φάρυγξ καὶ γαργαρέων ἀνεσπασμένοι , παρίσθμια ἐπὶ μᾶλλον προσίζοντα , ἀφωνίη · πνὶξ ἡ τοῦδε τοῦ εἴδεος τῆς πρόσθεν πολλόν τι κραταιοτέρη , ἐν θώρηκι ἐόντος τοῦ κακοῦ , ἔνθα ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναπνοῆς · οἱ δὲ ὀξύτατοι θνήσκουσι αὐτῆμαρ , ἔσθʼ ὅπη καὶ πρὶν καλέσασθαι τὸν ἰητρὸν , οἱ δὲ καὶ ἐσκαλεσάμενοι οὐδὲν ὤναντο . ἀπέθανον γὰρ πρὶν ἢ τὸν ἰητρὸν ἐπὶ τέχνῃ χρήσασθαι . ὁκόσος δὲ ἐς ἀγαθὸν τρέπεται , ἐπιφλεγμαίνει πάντα , ἐς ἅπερ ἐς τὸ ἔξω ἡ φλεγμον ὴ ἐξωκείλει , ὡς κυνάγχην ἀπὸ συνάγχης γίγνεσθαι ἀγαθὸν δὲ καὶ ἐν θώρηκι οἴδημα καρτερὸν , ἢ ἐρυσίπελας ἐμφανέως . καὶ ἰητρὸς δὲ ἀγαθὸς ἢ σικύῃ εἰς τὸν θώρηκα τὸ κακὸν ἀνήγαγε , ἢ σίνηπι ἐς τὰ στέρνα καὶ ἐς τὰ παρὰ γνάθους μέρεα ἐπιθεὶς , εἵλκυσε ἔξω καὶ διέπνευσε · μετεξετέροισι δὲ ἐς μὲν βραχὺ τὸ κακὸν ὑπὸ τουτέων ἀπελάθη ἔξω , ἀπεταθὲν δὲ ἀθρόως ἐπαλινδρόμησε καὶ ἔπνιξε . προφάσιες δὲ μυρίαι , ψύξιες μᾶλλον , ἧσσον ἐκκαύσιες , πληγαὶ , ὀστέων ἰχθύων διαπάρσιες ἐς τὰ παρίσθμια , ψυχροποσίαι , μέθαι , πλησμοναὶ , καὶ τὰ ἀπὸ τῆς ἀναπνοῆς κακά .
Lemmas: ὁ συνάγχη κάτοξυς μέντοι πάθος · ἀναπνοή γάρ ὁ πίεσις . δύο δέ ὁ εἶδος · ἤ γάρ ὁ ὄργανον ὁ ὁ ἀναπνοή εἰμί φλεγμον ή , ἤ μόνος ὁ πνεῦμα πάθος , ἐπί ωὕτεος την αἰτία ἴσχω . ὄργανον δέ , παρίσθμιον , ἐπιγλωσσίς , φαρύγγεθρον , κίων , ἄκρος ἀρτηρία · ἐάν δέ ἐπινέμω ὁ φλεγμονή , καί γλῶσσα καί γνάθων ὁ εἴσω · εὖτε προβάλλω ὁ ὀδούς ὁ γλῶσσα ὑπερβολή μέγεθος . πίμπλημι γάρ ὁ χώρα ὁ στόμα , καί ὁ περισσός αὐτε͂οι ὑπέρ ὁ ὀδούς ἐκχέω . κυνάγχη ὅδε καλέω , ἤτοι ὁ συνεχής πάθος ὅδε ὁ ζῷον , ἤ ὁ συνηθέω ὁ προβολή ὁ γλῶσσα , καί ἐν ὑγεία . ὁ ἕτερος δέ εἶδος ὁ ἐναντίος σύνειμι · σύμπτωσις ὁ ὄργανον , καί ἰσχνότης ἐπί μάλα ὁ ἕκαστος φύσις · καί πνίξ καρτερός , ὡς δοκέω σφεῖς αύ̓τεος εἰς θώραξ εἰς ὁ ἀφανής ἐγκρύπτω ὁ φλεγμος ή ἀμφί καρδία καί πνεύμων · συνάγχη ὅδε καλέω , οἷος συνεύω ἔνδον καί ἄγχω . ἐγώ δέ δοκέω αὔτεος ὁ πνεῦμα μόνος ὁ κακός εἰμί , τροπή πονηρός εἰς ὁ θερμός τον καί ξηρός τρέπω , ἄνευθε ὁ σῶμα τις φλεγμός ῆς . εἰμί δέ οὐ μέγας ὁ θωῦμα . καί γάρ ἐν Χαρώνιος ὁ πνῖξις οὐ σῶμα πάθος ὀξύς γίγνομαι , ἀλλά καί εἷς εἰσπνοή θνῄσκω ἄνθρωπος , πρίν ὁ σῶμα κακός τις πάσχω . ἀτάρ καί ἀπό γλῶσσα κύων εἰσπνέω μόνος εἰς ὁ ἀναπνοή , οὔτι μήν ἐνδάκνω , λυσσάω ὁ ἄνθρωπος . τοιόσδε οὖν ὁ ἀναπνοή ὁ τροπή οὐ ἀδύνατος γίγνομαι ἔνδοθεν · ἐπεί καί ἄλλος μυρίος ὁ ἐν ἄνθρωπος ὁ αὐτός ἰδέα ὁ ἔξωθεν αἴτιος ἴσχω . χυλός φθείρω ἔσωθεν καί ἔξωθεν · ἀτάρ καί νόσος φάρμακον δηλητήριος ἴκελος , καί ἀπό φάρμακον ἐμέω ὁποῖος πυρετός ἕνεκα . ὅθεν οὐδέ ἀπέοικα ἐν ὁ λοιμός ὁ ἐν Ἀθήνη μετεξέτεροι δοκέω εἰς ὁ φρέαρ ἐν ὁ Πειραιεύς ὑπό Πελοποννήσιος ἐμβάλλω φάρμακον . οὐ γάρ συνίημι ἄνθρωπος ὁ σύνειμι ὁ κακός ὁ λοιμώδης πρός ὁ δηλητήρ ιαʹ . σύνειμι δέ ὁ μέν κυναγχικός φλεγμονή παρίσθμιον , φαρύγγεθρον , πᾶς ὁ στόμα . γλῶσσα προπετής ὑπέρ ὁ ὀδούς καί ὁ χεῖλος · σιελοχῶς , φλέγμα παχύς , ἀπορρέω καί ψυχρός · ἐρυθρός ὁ πρόσωπον , καί ἐπαίρω , ὀφθαλμός ἐξίσχω , ἀναπετής , ἐξέρυθρος · ὁ ποτόν εἰς ὁ ῥίς ἀνακόπτω · πόνος καρτερός , ἀλλά καί ὑπό ὁ πνίξ συνδιώκω ἀμαυρόω . θώραξ καί καρδία φλέγω · ποθή ψυχρός ἀήρ · εἰσπνέω δέ μικρός πάνυ , εἰς τε καί ἀποπνίγω , ἐμφράσσω ὁ εἰς ὁ θώραξ δίοδος . ἔνιοι δέ εἰς πνεύμων ὁ σύνδοσις ῥᾴδιος · ὁ δέ μετάστασις θνῄσκω · πυρετός νωθρός , μαλακός , οὐδείς ὠφελέω . εἰ δέ τις εἰς ἀγαθός τρέπω , ἀπόστασις γίγνομαι ἔνθα καί ἔνθα παρά οὖς ἔξω , ἤ ἔνδον εἰς ὁ παρίσθμιον · ἐάν μέν σύν νάρκη , μή κάρτα βραδύς , περιγίγνομαι μέν , σύν πόνος δέ καί κίνδυνος · ἐάν δέ τρέπω εἰς ἀπόστασις ὄγκος μέγας ὑπογίγνομαι , εἰς κορυφή ὁ ἀπόστασις ἀνίστημι , ἀθρόος πνίγω . ὅδε μέν ὁ κυνάγχη εἶδος . συναναχάω δέ , σύμπτωσις , ἰσχνότης , ὠχρότης σύνειμι · ὀφθαλμός κοῖλος , εἴσω δύω · φάρυγξ καί γαργαρής ἀνασπάω , παρίσθμιον ἐπί μάλα προσίζω , ἀφωνία · πνίξ ὁ ὅδε ὁ εἶδος ὁ πρόσθεν πολύς τις κραταιός , ἐν θώραξ εἰμί ὁ κακός , ἔνθα ὁ ἀρχή ὁ ἀναπνοή · ὁ δέ ὀξύς θνῄσκω αὐτῆμαρ , εἰμί ὅπῃ καί πρίν καλέω ὁ ἰατρός , ὁ δέ καί εἰσκαλέω οὐδείς ὀνίνημι . ἀποθνῄσκω γάρ πρίν ἤ ὁ ἰατρός ἐπί τέχνη χράω . ὁπόσος δέ εἰς ἀγαθός τρέπω , ἐπιφλεγμαίνω πᾶς , εἰς ὅς εἰς ὁ ἔξω ὁ φλεγμον ή ξωκειλέω , ὡς κυνάγχη ἀπό συνάγχη γίγνομαι ἀγαθός δέ καί ἐν θώραξ οἴδημα καρτερός , ἤ ἐρυσίπελας ἐμφανής . καί ἰατρός δέ ἀγαθός ἤ σικύα εἰς ὁ θώραξ ὁ κακός ἀνάγω , ἤ σίνηπι εἰς ὁ στέρνον καί εἰς ὁ παρά γνάθος μέρος ἐπιτίθημι , ἕλκω ἔξω καί διαπνέω · μετεξέτεροι δέ εἰς μέν βραχύς ὁ κακός ὑπό οὗτος ἀπελαύνω ἔξω , ἵἀπετημι δέ ἀθρόος παλινδρομέω καί πνίγω . πρόφασις δέ μυρίος , ψῦξις μάλα , ἥσσων ἔκκαυσις , πληγή , ὀστέον ἰχθῦς διάπαρσις εἰς ὁ παρίσθμιον , ψυχροποσία , μέθη , πλησμονή , καί ὁ ἀπό ὁ ἀναπνοή κακός .