aretaeus.de-causis-et-signis-acutorum-morborum-lib-1 2.1
δυοῖσι τοῖσι πρώτοισι , τροφῇ καὶ πνεύματι , τὰ ζῷα ζῆ , τουτέων δὲ πολλὸν ἐπικαιροτέρη ἡ ἀναπνοή . ἢν γὰρ ἐπίσχῃ τις ὠυτὴν , οὐκ εἰς μακρὰν διαρκέσει , ἀλλʼ αὐτίκα θνήσκει ὥνθρωπος . ὄργανα δὲ μυρία , ἀρχὴ μὲν Ῥῖνες , ὁδὸς ἀρτηριη , χώρη δὲ πνεύμων , θώρηξ δὲ πνεύμονος ἔρυμα καὶ δοχή · ἀλλὰ τἄλλα μὲν ὅκως ὄργανα μοῦνον διακονέεται τῷ ζῴῳ · πνεύμων δὲ καὶ τὴν αἰτίην ἴσχει τῆς ὁλκῆς . ἐνίζει γὰρ αὐτέου μέσον σπλάγχον θερμὸν ἡ καρδία , ζωῆς καὶ ἀναπνοῆς ἀρχή . ἥδε καὶ τῷ πνεύμονι τῆς ὁλκῆς τοῦ ψυχροῦ ἠέρος τὴν ποθὴν ἐνδιδοῖ · ἐκφλέγει γὰρ αὐτὸν , ἕλκει δὲ καρδίη . πρῶτον τοιγαροῦν ἢν μὲν ἡ καρδίη πάθῃ , οὐκ εἰς μακρὸν τοῦ θανάτου ἡ ἐμβολή . ἢν δὲ πνεύμων , ἐπὶ μὲν σμικρῇ τῇ αἰτίῃ , δύσπνοια · ζώει κακῶς , θάνατος μήκιστος , ἢν μή τις ἀκέηται · ἐπὶ δὲ μεγάλῳ πάθεϊ , ὁκοῖον ἡ φλεγμον ὴ , πνιγμὸς , ἀφωνίη , ἄπνοια , ὄλεθρος αὐτίκα · ἥδε ἐστὶν ἥν καλέομεν περιπνευμονίην , φλεγμονὴ τοῦ πνεύμονος , ξὺν ὀξέϊ πυρετῷ , εὖτε ξύνεστιν αὐτέοισι βάρος τοῦ θώρηκος , ἀπονίη , ἢν μοῦνος φλεγμήνῃ ὁ πνεύμων , ἄπονος γὰρ ἡ φύσις αὐτέου · μανὸς μὲν γὰρ τὴν οὐσίην , εἰρίοισιν ἴκελος . ἀρτηρίαι δὲ διελήλανται τρηχεῖαι , χονδρώδεες , καὶ αἵδε ἄπονοι · μύες δὲ οὐδαμῆ , σμικρὰ δὲ νεῦρα , λεπτὰ , ἐς κίνησιν ἐπίκαιρα . ἥδε τῆς ἀπονίης αὐτὴ ἡ αἰτίη . ἢν δὲ καί τις τῶν ἀμφʼ αὐτὸν ὑμένων ἐπιφλεγμήνῃ , οἷσι πρὸς τὸν θώρηκα προσέρχεται , ξύνεστι καὶ πόνος , ἀναπνοὴ κακὴ , θερμὴ , ἀνακαθίγνυσθαι ἐθέλουσι σχῆμα ὄρθιον ἐς ἀναπνοήν . τόδε γὰρ Ῥήϊστον τῶν σχημάτων . ἐρυθροὶ τὰ πρόσωπα · ἐπὶ δὲ μᾶλλον τὰ μῆλα · τὰ λευκὰ τῶν ὀφθαλμῶν λαμυρώτατα καὶ πίονα . Ῥὶς ἄκρη σιμὴ , φλέβες ἐν κροτάφοισιν ἢ καὶ τραχήλῳ διηρμέναι , ἀποσιτίη , σφυγμοὶ τὰ πρῶτα μεγάλοι , κενοὶ , πυκνότατοι , ὁκοῖόν τι συνεληλαμένοι · θερμασίη ἡ μὲν ἐς τὸ ἔξω ἀμυδρὴ , ὑγροτέρη · ἡ δὲ ἐς τὸ ἔνδον ξηρὴ , θερμοτάτη · ἐφʼ ᾗ ἀναπνοὴ θερμὴ , δίψος , γλώσσης ξηρότης , ἐπιθυμίη ψυχροῦ ἠέρος , γνώμης ἀπορίη , βὴξ ξηρὰ τὰ πολλά . ἢν δέ τι ἀνάγηται , φλέγμα ἀφρῶδες , ἢ ὑπόχολον κατακορὲς , ἢ δίαιμον ἀνθηρὸν σφόδρα · τόδε ἔστι τὸ δίαιμον τῶν ἄλλων κάκιον . Ἠν δὲ ἐπὶ τὸ θανατῶδες ἐπιδιδοῖ , ἀγρυπνίη , ὕπνοι σμικροὶ , νωθροὶ , κωματώδεες , φαντασίαι ἀξύνετοι · παράληροι τὴν γνώμην , ἐκστατικοὶ οὐ μάλα . ἀγνωσίη τῶν παρεόντων κακῶν . ἢν γοῦν ἐπανείρῃ περὶ τῆς νούσου , οὐδὲν ὁμολογέουσι δεινόν · ἄκρεα ψυχρὰ , ὄνυχες πελιδνοὶ , γρυποί · σφυγμοὶ μικροὶ , πυκνότατοι , ἐκλείποντες , εὖτε ἀγχοῦ τουτέου ὄλεθρος . ἑβδομαῖοι γὰρ τὸ πλέον θνήσκουσιν . ἢν δέ κοτε ἐπαναφέρῃ ἡ νοῦσος , καί τι ἐς ἀγαθὸν τρέπηται , αἱμορραγίη λάβρως ἐκ Ῥινῶν , κοιλίης ἐκτάραξις πολλῶν χολωδέων , ἐπάφρων , οἷα δοκέειν ἀπὸ πνεύμονος εἰς τὴν νειαιρὴν γαστέρα ἐξεῶσθαι , ἢν ἀγάγῃ πολλὸν ὑγρότερον Ῥηϊδίως . ἔστι δὲ ὅτε καὶ ἐς οὖρα ἐτράπετο . ὁκόσοισι δὲ πάντα ὁμοῦ ξυμπίπτει , οἵδε ὀξύτατοι Ῥηΐζουσι . μετεξετέροισι δὲ πῦον πολλὸν γίγνεται ἐν πνεύμονι , ἢ μετάστασις ἀπὸ τοῦ πλευρέου , ἢν μέζον τὸ ἀγαθὸν ὑπογίγνηται . κἢν μὲν ἐς ἔντερον ἢ κύστιν τὸ ἀπὸ τῆς πλευρῆς παρωχετεύθῃ πῦον , ἐς μὲν τὸ παραυτίκα ἐρήϊσαν ἀπὸ τῆς περιπνευμονίης · ἕλκος δὲ μακροχρόνιον ἴσχουσιν ἐν πλευρῇ , ἀλλὰ περιγίγνονται . ἢν δὲ ἐς τὸν πνεύμονα ὁρμήσῃ τὸ πῦον , εἰσὶν οἳ ἀπεπνίγησαν καὶ ἀθρόῃ ἐκχύσι , καὶ ἀναγωγῆς ἀπορίῃ . ὁκόσοι δὲ διαδιδράσκουσι τὴν ἐκ τῆς ἀπορρήξεως πνίγα , ἕλκος οἵδε πολλὸν ἴσχουσι ἐν πνεύμονι , καὶ ἐς φθόην μεθίστανται · καὶ ἀπὸ μὲν τῆς ἀποστάσιος καὶ τῆς φθόης γέροντες οὐ πάνυ τοι περιγίγνον ται · ἀπὸ δὲ τῆς περιπνευμονίης νέοι καὶ ἀκμάζοντες .
Lemmas: δύο ὁ πρῶτος , τροφή καί πνεῦμα , ὁ ζῷον ζάω , οὗτος δέ πολύς ἐπίκαιρος ὁ ἀναπνοή . ἐάν γάρ ἐπίσχω τις ἀυτή , οὐ εἰς μακρός διαρκέω , ἀλλά αὐτίκα θνῄσκω ἄνθρωπος . ὄργανον δέ μυρίος , ἀρχή μέν ῥίς , ὁδός ἁρτηριος , χώρα δέ πνεύμων , θώραξ δέ πνεύμων ἔρυμα καί δοχή · ἀλλά ἄλλος μέν ὅπως ὄργανον μόνος διακονέω ὁ ζῷον · πνεύμων δέ καί ὁ αἰτία ἴσχω ὁ ὁλκή . ἐνίζω γάρ αὔτεος μέσος σπλάγχνον θερμός ὁ καρδία , ζωή καί ἀναπνοή ἀρχή . ὅδε καί ὁ πνεύμων ὁ ὁλκή ὁ ψυχρός ἀήρ ὁ ποθή ἐνδίδωμι · ἐκφλέγω γάρ αὐτός , ἕλκω δέ καρδία . πρῶτος τοιγαροῦν ἐάν μέν ὁ καρδία πάσχω , οὐ εἰς μακρός ὁ θάνατος ὁ ἐμβολή . ἐάν δέ πνεύμων , ἐπί μέν μικρός ὁ αἰτία , δύσπνοια · ζάω κακός , θάνατος μήκιστος , ἐάν μή τις ἀκέομαι · ἐπί δέ μέγας πάθος , ὁποῖος ὁ φλεγμον ή , πνιγμός , ἀφωνία , ἄπνοια , ὄλεθρος αὐτίκα · ὅδε εἰμί ὅς καλέω περιπνευμονία , φλεγμονή ὁ πνεύμων , σύν ὀξύς πυρετός , εὖτε σύνειμι αύ̓τεος βάρος ὁ θώραξ , ἀπονία , ἐάν μόνος φλεγμαίνω ὁ πνεύμων , ἄπονος γάρ ὁ φύσις αύ̓τος · μανός μέν γάρ ὁ οὐσία , ἔριον ἴκελος . ἀρτηρία δέ διελαύνω τραχύς , χονδρώδης , καί ὅδε ἄπονος · μῦς δέ οὐδαμῆ , μικρός δέ νεῦρον , λεπτός , εἰς κίνησις ἐπίκαιρος . ὅδε ὁ ἀπονία αὐτός ὁ αἰτία . ἐάν δέ καί τις ὁ ἀμφί αὐτός ὑμήν ἐπιφλεγμαίνω , ὅς πρός ὁ θώραξ προσέρχομαι , σύνειμι καί πόνος , ἀναπνοή κακός , θερμός , ἀνακαθίγνυμαι ἐθέλω σχῆμα ὄρθιος εἰς ἀναπνοή . ὅδε γάρ ῥᾴδιος ὁ σχῆμα . ἐρυθρός ὁ πρόσωπον · ἐπί δέ μάλα ὁ μῆλον · ὁ λευκός ὁ ὀφθαλμός λαμυρός καί πίων . ῥίς ἄκρος σιμός , φλέψ ἐν κρόταφος ἤ καί τράχηλος διαίρω , ἀποσιτία , σφυγμός ὁ πρῶτος μέγας , κενός , πυκνός , ὁποῖος τις συνελαύνω · θερμασία ὁ μέν εἰς ὁ ἔξω ἀμυδρός , ὑγρός · ὁ δέ εἰς ὁ ἔνδον ξηρός , θερμός · ἐπί ὅς ἀναπνοή θερμός , δίψος , γλῶσσα ξηρότης , ἐπιθυμία ψυχρός ἀήρ , γνώμη ἀπορία , βήξ ξηρός ὁ πολύς . ἐάν δέ τις ἀνάγω , φλέγμα ἀφρώδης , ἤ ὑπόχολος κατακορής , ἤ δίαιμος ἀνθηρός σφόδρα · ὅδε εἰμί ὁ δίαιμος ὁ ἄλλος κακός . ἐάν δέ ἐπί ὁ θανατώδης ἐπιδίδωμι , ἀγρυπνία , ὕπνος μικρός , νωθρός , κωματώδης , φαντασία ἀσύνετος · παράληρος ὁ γνώμη , ἐκστατικός οὐ μάλα . ἀγνωσία ὁ πάρειμι κακός . ἐάν γοῦν ἐπανείρω περί ὁ νόσος , οὐδείς ὁμολογέω δεινός · ἄκρις ψυχρός , ὄνυξ πελιδνός , γρυπός · σφυγμός μικρός , πυκνός , ἐκλείπω , εὖτε ἀγχοῦ οὗτος ὄλεθρος . ἑβδομαῖος γάρ ὁ πολύς θνῄσκω . ἐάν δέ ποτέ ἐπαναφέρω ὁ νόσος , καί τις εἰς ἀγαθός τρέπω , αἱμορραγία λάβρος ἐκ ῥίς , κοιλία ἐκτάραξις πολύς χολώδης , ἔπαφρος , οἷος δοκέω ἀπό πνεύμων εἰς ὁ νειαιρός γαστήρ ἐξίημι , ἐάν ἄγω πολύς ὑγρός ῥᾴδιος . εἰμί δέ ὅτε καί εἰς οὖρον τρέπω . ὁπόσος δέ πᾶς ὁμοῦ συμπίπτω , ὅδε ὀξύς ῥαίζω . μετεξέτεροι δέ πυός πολύς γίγνομαι ἐν πνεύμων , ἤ μετάστασις ἀπό ὁ πλεύρεον , ἐάν μέγας ὁ ἀγαθός ὑπογίγνομαι . ἐάν μέν εἰς ἔντερον ἤ κύστις ὁ ἀπό ὁ πλευρά παρωχετευνθάνομαι πυός , εἰς μέν ὁ παραυτίκα ῥαίζω ἀπό ὁ περιπνευμονία · ἕλκος δέ μακροχρόνιος ἴσχω ἐν πλευρά , ἀλλά περιγίγνομαι . ἐάν δέ εἰς ὁ πνεύμων ὁρμάω ὁ πυός , εἰμί ὅς ἀποπνίγω καί ἀθρόος ἔκχυσις , καί ἀναγωγή ἀπορία . ὁπόσος δέ διαδιδράσκω ὁ ἐκ ὁ ἀπόρρηξις πνῖγος , ἕλκος ὅδε πολύς ἴσχω ἐν πνεύμων , καί εἰς φθόη μεθίστημι · καί ἀπό μέν ὁ ἀπόστασις καί ὁ φθόη γέρων οὐ πάνυ τοι περιγίγνομαι ται · ἀπό δέ ὁ περιπνευμονία νέος καί ἀκμάζω .