aretaeus.de-causis-et-signis-acutorum-morborum-lib-1 1.6
σπασμοὶ οἱ τέτανοι , κάρτα μὲν ἐπίπονοι , ὀξύτατοι δὲ κτεῖναι , ἀτὰρ οὐδὲ Ῥηΐδιοι λυθῆναι . μυῶν τῶν ἐν γνάθοισι καὶ τενόντων τάδε πάθεα · ξυνδιδοῖ δὲ τὸ κακὸν εἰς τὸ πᾶν · ἅπαντα γὰρ ξυμπαθέα τῇσι ἀρχῇσι γίγνεται · ἰδέαι δὲ τῆς ξυνολκῆς ἔασι τρεῖς · ἐς εὐθὺ , ἐς τὸ κατόπιν , ἐς τοὔμπροσθεν . ἐς εὐθὺ μὲν ὁ τέτανος , εὖτε ἀστραβὴς ὥνθρωπος καὶ ἀκαμπὴς ἐντεταται · αἱ δὲ ἐς τοὐπίσω , ἢ ἐς τοὔμπρος θεν ξυνολκαὶ ξὺν τῇ τάσι καὶ τῷ χωρίῳ ἴσχουσι τὴν ἐπίκλησιν . τὴν μὲν γὰρ κατόπιν τοῦ νοσέοντος ἀνάκλισιν ὀπισθότονον καλέομεν , τῶν τῇδε πεπονθότων νεύρων . ἐμπροσθότονον δὲ , ἢν ἐς τοὔμπροσθεν καμπύλληται ὥνθρωπος ἐπὶ τοῖσι πρόσθεν νεύροισι · τόνος γὰρ νεύρων καὶ ἐντάσιος οὔνομα . προφάσιες δὲ τῶνδε μυρίαι . καὶ γὰρ ἐπὶ τρώματι φιλέουσι γίγνεσθαι ὑμένος , ἢ μυῶν , ἢ νεύρων νυγέντων , εὖτε τὰ πολλὰ θνήσκουσι , ἐπὶ τρώματι γὰρ σπασμὸς θανάσιμον · σπᾶται δὲ καὶ ἐπὶ ἀμβλώμα τι ἡ γυνὴ , ἀτὰρ καὶ ἥδε οὐ μάλα περιγίγνεται . καί τευ πατάξαντος μεγάλως τὸν αὐχένα μετεξέτεροι σπῶνται . καὶ ψύξις δὲ κάρτα ἰσχυρὴ γίγνεται αἰτίη . διὰ τόδε χεῖμα μὲν μάλιστα πάντων τίκτει τάδε τὰ πάθεα , δεύτερον δὲ ἦρ σὺν τῷ μετοπώρῳ , θέρος δὲ ἥκιστα , εἰ μὴ κατάρξῃ τρῶμα ἢ νούσων ἀλλοδαπῶν ἐπιδημίη · γυναῖκες δὲ ἀνδρῶν σπῶνται μὲν μᾶλλον , ὅτι ψυχραί · ἀτὰρ αἵδε περιγίγνονται μᾶλλον , ὅτι ὑγραί . ἡλικίαι δὲ , παῖδες μὲν συνεχὲς , ἀλλʼ οὐ μᾶλλον θνήσκου σι , ὅτι ξύνηθες καὶ οἰκεῖον πάθος · νέοι δὲ τουτέων ἧσσον πάσχουσι , μᾶλλον δὲ θνήσκουσι , ἀκμάζοντες ἥκιστα · γέροντες δὲ πάντων μᾶλλον καὶ πάσχουσι καὶ θνήσκου σι . αἰτίη γὰρ ψύξις καὶ ξηρότης γήραος , καὶ θανάτου ἥδε φύσις . ἢν δὲ ἡ ψύξις ἔῃ σὺν ὑγρῷ , ἀσινέστεροί τε καὶ ἀσφαλέστεροι εἰς κίνδυνον οἱ σπασμοί . ξύνεστι μὲν αὐτέοισι , ἀθρόον μὲν εἰρῆσθαι , ἅπασι πόνος καὶ ἔντασις τενόντων καὶ Ῥάχεος , καὶ μυῶν τῶν ἐν γνάθοισι καὶ θώρηκι , ἐρείδουσι γὰρ τὴν κάτω γένυν πρὸς τὴν ἄνω , ὡς μηδὲ μοχλοῖσιν ἢ σφηνὶ διὰ Ῥηϊδίως στῆσαι δύνασθα ι . ἢν δὲ καὶ βίῃ διαγαγὼν τοὺς ὀδόντας ἐνστάξῃ τις ὑγρὸν , οὐ καταπίνουσι , ἀλλʼ ἐκχέουσι , ἢ ἐν τῷ στόματι ἴσχουσι , ἤ ἐς τὰς Ῥῖνας ἀνακόπτεται . ὅ τε γὰρ ἰσθμὸς συνερείδεται καὶ τὰ παρίσθμια σκληρὰ καὶ ἐντεταμένα ἐόντα οὐ ξυμπίπτει εἰς τὴν ἔνθλιψιν τοῦ καταπινομένου . πρόσωπα ἐρυθρὰ , πεποικιλμένα , ὀφθαλμοὶ μικροῦ δεῖν ἀτενέες , μόλις περιδινούμενοι , πνὶξ ἰσχυρὴ , ἀναπνοὴ κακὴ , χειρῶν καὶ σκελέων τάσις , μύες παλλόμενοι , πρόσωπα ποικίλως διάστροφα , μῆλα καὶ χείλεα τρομώδεα , γένυς παλλομένη , ὀδόντων ἄραβος · ἐπʼ ἄλλῳ δʼ ἄν τινι καὶ τὰ ὦτα , ἐγὼ δὲ ἐθηεύμην καὶ ἐθωύμαζον . οὖρα ἐπισχόμε να μέχρι δυσουρίης καρτερῆς , ἢ αὐτομάτως ἐκχεόμενα θλιβομένης τῆς κύστεος . τάδε μὲν οὖν ξὺν πάσῃ ἰδέῃ σπασμῶν . ἴδια δὲ ἑκάστης , τετάνου μὲν ἡ ἐς εὐθὺ ἀπότασις ὅλου ἀστραβὴς πάντη καὶ ἀκλινὴς , εὐθέα δὲ καὶ σκέλεα καὶ χεῖρες . Ὀπισθότονος δὲ κατόπιν ἀγκύλλει τὸν ἄνθρωπον , ὡς τὴν κεφαλὴν ἀνακεκλασμένην μεσσηγὺ τῶν ὠμοπλατέων κέεσθαι , βρόγχος ἐξέχει , γένυς τὰ πολλὰ διΐσταται , σπάνιον δὲ εὖτε ξυνερεί δει τῇ ἄνω , Ῥωχμὸς ἡ ἀναπνοὴ , προπετέες κοιλίην καὶ θώρηκα . οὖρον τουτέοισι μᾶλλον ἀκρατές . ἐπιγάστριον ἐπιτεταμένον καὶ , εἰ ἐπικρούοις , ἐνηχοῦν · χεῖρες ἐν ἐκτάσι κατόπιν κεκλασμέναι , σκέλεα ξυγκεκαμμένα · ἐναντίως γὰρ ἰγνύῃ κατόπιν κάμπτεται . ἢν δὲ ἐς τὸ ἔμπροσθεν ἕλκωνται , κυρτοὶ μὲν τὰ νῶτα , ἐπʼ ἶσον τοῖσι μεταφρένοισι τῶν ἰσχίων ἐξωθευμένων · ῥάχις ὅλη ἐς εὐθύ · κορυφὴ πρηνὴς , κεφαλὴ ἐς θώρηκα συννενευκυῖα , γένυς ἐπὶ τοῖσι στέρνοισι πεπηγυῖα , χεῖρες συνηρεισμέναι , σκέλεα ἐκτεταμένα . πόνοι καρτεροὶ , φωνὴ ἁπάντων κλαυθμώδης · στενάζουσι δὲ μύζοντες βύθιον . ἢν μὲν οὖν τοῦ θώρηκος καὶ τῆς ἀναπνοῆς λάβηται τὸ κακὸν , Ῥηϊδίως τοῦ ζῆν ἀπήγαγε · ἀγαθὸν μὲν τῷ νοσέοντι ἐς πόνων καὶ διαστροφῆς καὶ αἰσχύνης ἀπαλλαγὴ ν , ἀλυπότερον δὲ καὶ τοῖσι παρεοῦσι , κἢν υἱὸς , ἢ πατὴρ ἔῃ . ἢν δὲ ἐς τὸ ζῆν ἔτι διαρκέῃ , τῆς ἀναπνοῆς , εἰ καὶ κακῆς , συντελουμένης δʼ οὖν , ἐς τὸ πρόσθεν οὐ τοξοῦνται μόνον , ἀλλὰ καὶ σφαιροῦνται , ὡς τὴν κεφαλὴν ἐπὶ τοῖσι γούνασι ἔχειν , καὶ τὰ σκέλεα καὶ τὰ νῶτα ἐς τὸ πρόσθεν κεκλάσθαι , ὡς δοκέειν ἐς ἰγνύην κατὰ γόνυ τὸ ἄρθρον ἐξῶσθαι . Ἐξάνθρωπος ἡ συμφορὴ , καὶ ἀτερπὴς μὲν ἡ ὄψις , ὀδυνηρὴ δὲ καὶ τῷ ὀρέοντι θέη · ἀνήκεστον δὲ τὸ δεινόν · ἀγνωσία δὲ ὑπὸ διαστροφῆς καὶ τοῖς φιλτάτοις ἀνθρώποις · εὐχὴ δὲ τοῖσι παρεοῦσι ἡ πρόσθεν οὐχ ὁσίη , νῦν ἀγαθὴ γίγνετα ι , ἀπελθέμεναι τοῦ βίου τὸν κάμνοντα , ἐς ἀπαλλαγὴν ξὺν τῷ ζῆν καὶ τῶν πόνων καὶ τῶν ἀτερπέων κακῶν . ἀτὰρ οὐδὲ ἰητρὸς παρεὼν καὶ ὁρέων , οὔτε ἐς ζωὴν , οὔτε ἐς ἀπονίην , ἀτὰρ οὔτε ἐς μορφὴν ἔτι ἐπαρκέει . εἰ γὰρ καὶ ἐπευθῦναι ἐθέλοι τὰ μέλη , ζῶντα ἄν διατμήξαι καὶ κατάξαι τὸν ἄνθρωπον . τοῖσι οὖν κεκρατη μέν οισι οὐκέτι ἐγχειρέ ων ξυνάχθε ται μοῦνον . ἥδε ἐστὶ τοῦ ἰητροῦ μεγάλη ξυμφορή .
Lemmas: σπασμός ὁ τέτανος , κάρτα μέν ἐπίπονος , ὀξύς δέ κτείνω , ἀτάρ οὐδέ ῥᾴδιος λύω . μῦς ὁ ἐν γνάθος καί τένων ὅδε πάθος · συνδίδωμι δέ ὁ κακός εἰς ὁ πᾶς · ἅπας γάρ συμπαθής ὁ ἀρχή γίγνομαι · ἰδέα δέ ὁ συνολκάζω εἰμί τρεῖς · εἰς εὐθύς , εἰς ὁ κατόπιν , εἰς ἔμπροσθεν . εἰς εὐθύς μέν ὁ τέτανος , εὖτε ἀστραβής ἄνθρωπος καί ἀκαμπής ἐντετημι · ὁ δέ εἰς ὀπίσω , ἤ εἰς ἔμπρος θεν συνολκή σύν ὁ τάσις καί ὁ χωρίον ἴσχω ὁ ἐπίκλησις . ὁ μέν γάρ κατόπιν ὁ νοσέω ἀνάκλισις ὀπισθότονος καλέω , ὁ τῇδε πάσχω νεῦρον . ἐμπροσθότονος δέ , ἐάν εἰς ἔμπροσθεν καμπύλλω ἄνθρωπος ἐπί ὁ πρόσθεν νεῦρον · τόνος γάρ νεῦρον καί ἔντασις ὄνομα . πρόφασις δέ ὅδε μυρίος . καί γάρ ἐπί τραῦμα φιλέω γίγνομαι ὑμήν , ἤ μῦς , ἤ νεῦρον νύσσω , εὖτε ὁ πολύς θνῄσκω , ἐπί τραῦμα γάρ σπασμός θανάσιμος · σπάω δέ καί ἐπί ἄμβλωμα τις ὁ γυνή , ἀτάρ καί ὅδε οὐ μάλα περιγίγνομαι . καί τις πατάσσω μέγας ὁ αὐχήν μετεξέτεροι σπάω . καί ψῦξις δέ κάρτα ἰσχυρός γίγνομαι αἰτία . διά ὅδε χεῖμα μέν μάλα πᾶς τίκτω ὅδε ὁ πάθος , δεύτερος δέ ἔαρ σύν ὁ μετόπωρον , θέρος δέ ἦκα , εἰ μή κατάρχω τραῦμα ἤ νόσος ἀλλοδαπός ἐπιδημία · γυνή δέ ἀνήρ σπάω μέν μάλα , ὅτι ψυχρός · ἀτάρ ὅδε περιγίγνομαι μάλα , ὅτι ὑγρός . ἡλικία δέ , παῖς μέν συνεχής , ἀλλά οὐ μάλα θνῄσκω σι , ὅτι συνηθέω καί οἰκεῖος πάθος · νέος δέ οὗτος ἥσσων πάσχω , μάλα δέ θνῄσκω , ἀκμάζω ἦκα · γέρων δέ πᾶς μάλα καί πάσχω καί θνῄσκω σϊ . αἰτία γάρ ψῦξις καί ξηρότης γῆρας , καί θάνατος ὅδε φύσις . ἐάν δέ ὁ ψῦξις εἰμί σύν ὑγρός , ἀσινής τε καί ἀσφαλής εἰς κίνδυνος ὁ σπασμός . σύνειμι μέν αύ̓τεος , ἀθρόος μέν λέγω , ἅπας πόνος καί ἔντασις τένων καί ῥᾶχος , καί μῦς ὁ ἐν γνάθος καί θώραξ , ἐρείδω γάρ ὁ κάτω γένυς πρός ὁ ἄνω , ὡς μηδέ μοχλός ἤ σφήν διά ῥᾴδιος ἵστημι δύναδα ι̅ . ἐάν δέ καί βία διάγω ὁ ὀδούς ἐνστάζω τις ὑγρός , οὐ καταπίνω , ἀλλά ἐκχέω , ἤ ἐν ὁ στόμα ἴσχω , ἤ εἰς ὁ ῥίς ἀνακόπτω . ὁ τε γάρ ἰσθμός συνερείδω καί ὁ παρίσθμιον σκληρός καί ἐντείνω εἰμί οὐ συμπίπτω εἰς ὁ ἔνθλιψις ὁ καταπίνω . πρόσωπον ἐρυθρός , ποικίλλω , ὀφθαλμός μικρός δέω ἀτενής , μόλις περιδινέω , πνίξ ἰσχυρός , ἀναπνοή κακός , χείρ καί σκέλος τάσις , μῦς πάλλω , πρόσωπον ποικίλος διάστροφος , μῆλον καί χεῖλος τρομώδης , γένυς πάλλω , ὀδούς ἄραβος · ἐπί ἄλλος δέ ἄν τις καί ὁ οὖς , ἐγώ δέ θεάομαι καί θαυμάζω . οὖρον ἐπισχόμω νειμι μέχρι δυσουρία καρτερός , ἤ αὐτόματος ἐκχέω θλίβω ὁ κύστις . ὅδε μέν οὖν σύν πᾶς ἰδέα σπασμός . ἴδιος δέ ἕκαστος , τέτανος μέν ὁ εἰς εὐθύς ἀπότασις ὅλος ἀστραβής πάντῃ καί ἀκλινής , εὐθύς δέ καί σκέλος καί χείρ . ὀπισθότονος δέ κατόπιν ἀγκύλλω ὁ ἄνθρωπος , ὡς ὁ κεφαλή ἀνακλάω μεσηγύ ὁ ὠμοπλάτη κεῖμαι , βρόγχος ἐκχέω , γένυς ὁ πολύς διίστημι , σπάνιος δέ εὖτε συνιρείμι δομαι ὁ ἄνω , ῥωχμός ὁ ἀναπνοή , προπετής κοιλία καί θώραξ . οὖρος οὗτος μάλα ἀκρατής . ἐπιγάστριος ἐπιτείνω καί , εἰ ἐπικρούω , ἐνηχέω · χείρ ἐν ἔκτασις κατόπιν κλάω , σκέλος συγκάπτω · ἐναντίος γάρ ἰγνύα κατόπιν κάμπτω . ἐάν δέ εἰς ὁ ἔμπροσθεν ἕλκω , κυρτός μέν ὁ νῶτον , ἐπί ἴσος ὁ μετάφρενον ὁ ἴσχιον ἐξωθέω · ῥάχις ὅλος εἰς εὐθύς · κορυφή πρηνής , κεφαλή εἰς θώραξ συννεύω , γένυς ἐπί ὁ στέρνον πήγνυμι , χείρ συνερείδω , σκέλος ἐκτείνω . πόνος καρτερός , φωνή ἅπας κλαυθμώδης · στενάζω δέ μύζω βύθιος . ἐάν μέν οὖν ὁ θώραξ καί ὁ ἀναπνοή λαμβάνω ὁ κακός , ῥᾴδιος ὁ ζάω ἀπάγω · ἀγαθός μέν ὁ νοσέω εἰς πόνος καί διαστροφή καί αἰσχύνη ἀπαλλαγή ν , ἄλυπος δέ καί ὁ πάρειμι , ἐάν υἱός , ἤ πατήρ εἰμί . ἐάν δέ εἰς ὁ ζάω ἔτι διαρκέω , ὁ ἀναπνοή , εἰ καί κακός , συντελέω δέ οὖν , εἰς ὁ πρόσθεν οὐ τοξόομαι μόνος , ἀλλά καί σφαιρόω , ὡς ὁ κεφαλή ἐπί ὁ γόνυ ἔχω , καί ὁ σκέλος καί ὁ νῶτον εἰς ὁ πρόσθεν κλάω , ὡς δοκέω εἰς ἰγνύα κατά γόνυ ὁ ἄρθρον ἐξωθέω . ἐξάνθρωπος ὁ συμφορά , καί ἀτερπής μέν ὁ ὄψις , ὀδυνηρός δέ καί ὁ ὀρέω θέα · ἀνήκεστος δέ ὁ δεινός · ἀγνωσία δέ ὑπό διαστροφή καί ὁ φίλος ἄνθρωπος · εὐχή δέ ὁ πάρειμι ὁ πρόσθεν οὐ ὅσιος , νῦν ἀγαθός γίγναμαι ι̅ , ἀπέρχομαι ὁ βίος ὁ κάμνω , εἰς ἀπαλλαγή σύν ὁ ζάω καί ὁ πόνος καί ὁ ἀτερπής κακός . ἀτάρ οὐδέ ἰατρός πάρειμι καί ὁράω , οὔτε εἰς ζωή , οὔτε εἰς ἀπονία , ἀτάρ οὔτε εἰς μορφή ἔτι ἐπαρκέω . εἰ γάρ καί ἐπευθύνω ἐθέλω ὁ μέλος , ζάω ἄν διατμήγω καί κατάσσω ὁ ἄνθρωπος . ὁ οὖν κεκρατη μέν οι οὐκέτι ἐγχειρέ ω̅ν̅ συνάχθε ει μόνος . ὅδε εἰμί ὁ ἰατρός μέγας συμφορά .