archimedes.problema-bovinum 1
Πρόβλημα , ὅπερ Ἀρχιμήδης ἐν ἐπιγράμμασιν εὑρὼν τοῖς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ περὶ ταῦτα πραγματευομένοις ζητεῖν ἀπέστειλεν ἐν τῇ πρὸς Ἐρατοσθένην τὸν Κυρηναῖον ἐπιστολῇ . Πληθὺν Ἠελίοιο βοῶν , ὦ ξεῖνε , μέτρησον φροντίδʼ ἐπιστήσας , εἰ μετέχεις σοφίης , πόσση ἄῤ ἐν πεδίοις Σικελῆς ποτʼ ἐβόσκετο νήσου Θρινακίης τετραχῇ στίφεα δασσαμένη χροιὴν ἀλάσσοντα · τὸ μὲν λευκοῖο γάλακτος , κυανέῳ δʼ ἕτερον χρώματι λαμπόμενον , ἄλλο γε μὲν ξανθόν , τὸ δὲ ποικίλον . Ἐν δὲ ἑκάστῳ στίφει ἔσαν ταῦροι πλήθεσι βριθόμενοι συμμετρίης τοιῆσδε τετευχότες · ἀργότριχας μὲν κυανέων ταύρων ἡμίσει ἠδὲ τρίτῳ καὶ ξανθοῖς σύμπασιν ἴσους , ὧ ξεῖνε , νόησον , αὐτὰρ κυανέους τῷ τετράτῳ τε μέρει μικτοχρόων καὶ πέμπτῳ , ἔτι ξανθοῖσί τε πᾶσιν . Τοὺς δʼ ὑπολειπομένους ποικιλόχρωτας ἄθρει ἀργεννῶν ταύρων ἕκτῳ μέρει ἑβδομάτῳ τε καὶ ξανθοῖς αὐτοὺς πᾶσιν ἰσαζομένους . Θηλείαισι δὲ βουσὶ τάδʼ ἔπλετο · λευκότριχες μὲν ἧσαν συμπάσης κυανέης ἀγέλης τῷ τριτάτῳ τε μέρει καὶ τετράτῳ ἀτρεκὲς ἶσαι · αὐτὰρ κυάνεαι τῷ τετράτῳ τε πάλιν μικτοχρόων καὶ πέμπτῳ ὁμοῦ μέρει ἰσάζοντο σὺν ταύροις πάσαις εἰς νομὸν ἐρχομέναις . Ξανθοτρίχων δʼ ἀγέλης πέμπτῳ μέρει ἠδὲ καὶ ἕκτῳ ποικίλαι ἰσάριθμον πλῆθος ἔχον τετραχῇ . Ξανθαὶ δʼ ἠριθμεῦντο μέρους τρίτου ἡμίσει ἶσαι ἀργεννῆς ἀγέλης ἑβδομάτῳ τε μέρει . Ξεῖνε , σὺ δʼ Ἠελίοιο βόες πόσαι ἀτρεκὲς εἰπών , χωρὶς μὲν ταύρων ζατρεφέων ἀριθμόν , χωρὶς δʼ αὖ θήλειαι ὅσαι κατὰ χροιὰν ἕκασται , οὐκ ἄιδρίς κα λέγοι οὐδʼ ἀριθμῶν ἀδαής , οὐ μὴν πώ γε σοφοῖς ἐναρίθμιος . Ἀλλʼ ἴθι φράζευ καὶ τάδε πάντα βοῶν Ἠελίοιο πάθη . Ἀργότριχες ταῦροι μὲν ἐπεὶ μιξαίατο πληθὺν κυανέοις , ἵσταντ᾿ ἔμπεδον ἰσόμετροι εἰς βάθος εἰς εὖρός τε , τὰ δʼ αὖ περιμήκεα πάντη πίμπλαντο πλίνθου Θρινακίης πεδία . Ξανθοὶ δʼ αὖτʼ εἰς ἓν καὶ ποικίλοι ἀθροισθέντες ἵσταντ᾿ ἀμβολάδην ἐξ ἑνὸς ἀρχόμενοι σχῆμα τελειοῦντες τὸ τρικράσπεδον οὔτε προσόντων ἀλλοχρόων ταύρων οὔτ᾿ ἐπιλειπομένων . Ταῦτα συνεξευρὼν καὶ ἐνὶ πραπίδεσσιν ἀθροίσας καὶ πληθέων ἀποδούς , ξεῖνε , τὰ πάντα μέτρα ἔρχεο κυδιόων νικηφόρος ἴσθι τε πάντως κεκριμένος ταύτῃ γʼ ὄμπνιος ἐν σοφίῃ .
Lemmas: πρόβλημα , ὅς Ἀρχιμήδης ἐν ἐπίγραμμα εὑρίσκω ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια περί οὗτος πραγματεύομαι ζητέω ἀποστέλλω ἐν ὁ πρός Ἐρατοσθένης ὁ Κυρηναῖος ἐπιστολή . πληθύς Ἥλιος βοῦς , ὦ ξένος , μετρέω φροντίς ἐφίστημι , εἰ μετέχω σοφία , πόσος ἄρα ἐν πεδίον Σικελός ποτέ βόσκω νῆσος Θρινακίη τετραχῇ στῖφος δατέομαι χροιά ἀλάσσω · ὁ μέν λευκός γάλα , κυάνεος δέ ἕτερος χρῶμα λάμπω , ἄλλος γε μέν ξανθός , ὁ δέ ποικίλος . ἐν δέ ἕκαστος στῖφος εἰμί ταῦρος πλῆθος βρίθω συμμετρία τοιόσδε τυγχάνω · ἀργόθριξ μέν κυάνεος ταῦρος ἥμισυς ἠδέ τρίτος καί ξανθός σύμπας ἴσος , ὦ ξένος , νοέω , ἀτάρ κυάνεος ὁ τέταρτος τε μέρος μικτόχροος καί πέμπτος , ἔτι ξανθός τε πᾶς . ὁ δέ ὑπολείπω ποικιλόχρως ἀθρέω ἀργεννός ταῦρος ἕκτος μέρος ἑβδόματος τε καί ξανθός αὐτός πᾶς ἰσάζω . θῆλυς δέ βοῦς ὅδε πέλω · λευκόθριξ μέν εἰμί σύμπας κυάνεος ἀγέλη ὁ τρίτατος τε μέρος καί τέταρτος ἀτρεκής ἴσος · ἀτάρ κυάνεος ὁ τέταρτος τε πάλιν μικτόχροος καί πέμπτος ὁμοῦ μέρος ἰσάζω σύν ταῦρος πᾶς εἰς νομός ἔρχομαι . ξάνθοθριξ δέ ἀγέλη πέμπτος μέρος ἠδέ καί ἕκτος ποικίλος ἰσάριθμος πλῆθος ἔχω τετραχῇ . ξανθός δέ ἀριθμέω μέρος τρίτος ἥμισυς ἴσος ἀργεννός ἀγέλη ἑβδόματος τε μέρος . ξένος , σύ δέ Ἥλιος βοῦς πόσος ἀτρεκής λέγω , χωρίς μέν ταῦρος ζατρεφής ἀριθμός , χωρίς δέ αὖ θῆλυς ὅσος κατά χροιά ἕκαστος , οὐ ἄϊδρις ἄν λέγω οὐδέ ἀριθμός ἀδαής , οὐ μήν πω γε σοφός ἐναρίθμιος . ἀλλά ἴθι φράζω καί ὅδε πᾶς βοῦς Ἥλιος πάθος . ἀργόθριξ ταῦρος μέν ἐπεί μείγνυμι πληθύς κυάνεος , ἵστημι ἔμπεδος ἰσόμετρος εἰς βάθος εἰς εὖρος τε , ὁ δέ αὖ περιμήκης πάντῃ πίμπλημι πλίνθος Θρινακίη πεδίον . ξανθός δέ αὖτε εἰς εἷς καί ποικίλος ἀθροίζω ἵστημι ἀμβολάδην ἐκ εἷς ἄρχω σχῆμα τελειόω ὁ τρικράσπεδος οὔτε πρόσειμι ἀλλόχροος ταῦρος οὔτε ἐπιλείπω . οὗτος συνεξευρίσκω καί ἐν πραπίδες ἀθροίζω καί πλῆθος ἀποδίδωμι , ξένος , ὁ πᾶς μέτρον ἔρχομαι κυδιάω νικηφόρος οἶδα τε πάντως κρίνω οὗτος γε ὄμπνιος ἐν σοφία .