appianus.mithridatica 3.19
ἔργον δὴ τόδε πρῶτον τοῦ Μιθριδατείου πολέμου καὶ οἱ στρατηγοὶ τῶν Ῥωμαίων κατεπεπλήγεσαν , ὡς οὐκ εὐβουλίᾳ μᾶλλον ἢ προπετῶς , ἄνευ τοῦ κοινοῦ , τοσόνδε πόλεμον ἅψαντες . ὀλίγοι τε γὰρ πολὺ πλειόνων ἐκεκρατήκεσαν , καὶ οὐδεμιᾷ συντυχίᾳ χωρίων ἢ πολεμίου σφάλματος , ἀλλʼ ἀρετῇ στρατηγῶν καὶ ἀνδρείᾳ στρατοῦ . Νικομήδης μὲν οὖν Μανίῳ παρεστρατοπέδευε , Μιθριδάτης δʼ ἐπὶ τὸ Σκορόβαν ὄρος ἀνῄει , ὃ τέλος ἐστὶ Βιθυνῶν καὶ τῆς Ποντικῆς χώρας . πρόδρομοί τε αὐτοῦ , Σαυροματῶν ἑκατὸν ἱππεῖς , ὀκτακοσίοις ἱππεῦσι τοῦ Νικομήδους ἐντυχόντες αἱροῦσι καὶ τούτων τινάς · οὓς πάλιν ὁ Μιθριδάτης σὺν ἐφοδίοις μεθῆκεν ἐς τὰς πατρίδας ἀπιέναι . Μάνιον δʼ ὑποφεύγοντα Νεοπτόλεμός τε καὶ Νεμάνης ὁ Ἀρμένιος ἀμφὶ τὸ πρῶτον Πάχιον χωρίον ἑβδόμης ὥρας καταλαβόντες , οἰχομένου πρὸς Κάσσιον Νικομήδους , ἠνάγκασαν ἐς μάχην ἱππέας ἔχοντα τετρακισχιλίους καὶ πεζοὺς ἔτι τούτων δεκαπλασίονας . κτείναντες δʼ αὐτοῦ περὶ μυρίους , ἐζώγρησαν ἐς τριακοσίους · οὓς ὁμοίως ὁ Μιθριδάτης ἐς αὐτὸν ἀναχθέντας ἀπέλυσε , καταδημοκοπῶν τοὺς πολεμίους . Μανίου δʼ ἐλήφθη καὶ τὸ στρατόπεδον , καὶ φεύγων αὐτὸς ἐπὶ τὸν Σαγγάριον ποταμὸν νυκτὸς γενομένης ἐπέρασέ τε καὶ ἐς Πέργαμον ἐσώθη . Κάσσιος δὲ καὶ Νικομήδης , καὶ ὅσοι ἄλλοι Ῥωμαίων πρέσβεις παρῆσαν , ἐς Λεόντων κεφαλήν , ὃ τῆς Φρυγίας ἐστὶν ὀχυρώτατον χωρίον , μετεστρατοπέδευον · καὶ τὸ πλῆθος ὅσον εἶχον , οὐ πάλαι συνειλεγμένον , χειροτεχνῶν ἢ γεωργῶν ἢ ἰδιωτῶν , ἐγύμναζον , καὶ τοὺς Φρύγας αὐτοῖς προσκατέλεγον . ὀκνούντων δὲ ἑκατέρων ἀπέγνωσαν πολεμεῖν ἀνδράσιν ἀπολέμοις , καὶ διαλύσαντες αὐτοὺς ἀνεχώρουν , Κάσσιος μὲν ἐς Ἀπάμειαν σὺν τῷ ἑαυτοῦ στρατῷ , Νικομήδης δὲ ἐς Πέργαμον , Μάνιος δὲ ἐπὶ Ῥόδου . ὧν , ὅσοι τὸ στόμα τοῦ Πόντου κατεῖχον , πυθόμενοι διελύθησαν , καὶ τάς τε κλεῖς τοῦ Πόντου , καὶ ναῦς ὅσας εἶχον , τῷ Μιθριδάτῃ παρέδοσαν .
Lemmas: ἔργον δή ὅδε πρῶτος ὁ Μιθριδάτειος πόλεμος καί ὁ στρατηγός ὁ Ῥωμαῖος καταπλήσσω , ὡς οὐ εὐβουλία μάλα ἤ προπετής , ἄνευ ὁ κοινός , τοσόσδε πόλεμος ἅπτω . ὀλίγος τε γάρ πολύς πολύς κρατέω , καί οὐδείς συντυχία χωρίον ἤ πολέμιος σφάλμα , ἀλλά ἀρετή στρατηγός καί ἀνδρεία στρατός . Νικομήδης μέν οὖν Μάνιος παραστρατοπεδεύω , Μιθριδάτης δέ ἐπί ὁ Σκορόβαν ὄρος ἀνέρχομαι , ὅς τέλος εἰμί Βιθυνός καί ὁ Ποντικός χώρα . πρόδρομος τε αὐτός , Σαυρομάται ἑκατόν ἱππεύς , ὀκτακόσιοι ἱππεύς ὁ Νικομήδης ἐντυγχάνω αἱρέω καί οὗτος τις · ὅς πάλιν ὁ Μιθριδάτης σύν ἐφόδιον μεθήκω εἰς ὁ πατρίς ἀπέρχομαι . Μάνιος δέ ὑποφεύγω Νεοπτόλεμος τε καί Νεμάνης ὁ Ἀρμένιος ἀμφί ὁ πρῶτος Πήχιον χωρίον ἕβδομος ὥρα καταλαμβάνω , οἴχομαι πρός Κάσσιος Νικομήδης , ἀναγκάζω εἰς μάχη ἱππεύς ἔχω τετρακισχίλιοι καί πεζός ἔτι οὗτος δεκαπλασίων . κτείνω δέ αὐτοῦ περί μυρίος , ζωγρέω εἰς τριακόσιοι · ὅς ὅμοιος ὁ Μιθριδάτης εἰς αὐτός ἀνάγω ἀπολύω , καταδημοκοπέω ὁ πολέμιος . Μάνιος δέ λαμβάνω καί ὁ στρατόπεδον , καί φεύγω αὐτός ἐπί ὁ Σαγγάριος ποταμός νύξ γίγνομαι περάω τε καί εἰς Πέργαμον σῴζω . Κάσσιος δέ καί Νικομήδης , καί ὅσος ἄλλος Ῥωμαῖος πρέσβυς πάρειμι , εἰς Λέων κεφαλή , ὅς ὁ Φρυγία εἰμί ὀχυρός χωρίον , μεταστρατοπεδεύω · καί ὁ πλῆθος ὅσος ἔχω , οὐ πάλαι συλλέγω , χειροτέχνης ἤ γεωργός ἤ ἰδιώτης , γυμνάζω , καί ὁ Φρύξ αὐτός προσκαταλέγω . ὀκνέω δέ ἑκάτερος ἀπογιγνώσκω πολεμέω ἀνήρ ἀπόλεμος , καί διαλύω αὐτός ἀναχωρέω , Κάσσιος μέν εἰς Ἀπάμεια σύν ὁ ἑαυτοῦ στρατός , Νικομήδης δέ εἰς Πέργαμος , Μάνιος δέ ἐπί Ῥόδος . ὅς , ὅσος ὁ στόμα ὁ Πόντος κατέχω , πυνθάνομαι διαλύω , καί ὁ τε κλείς ὁ Πόντος , καί ναῦς ὅσος ἔχω , ὁ Μιθριδάτης παραδίδωμι .