appianus.mithridatica 3.18
ἐν δὲ πεδιῳ πλατεῖ παρὰ τὸν Αμνειον ποταμὸν κατιδόντες ἀλλήλους ὅ τε Νικομήδης καὶ οἱ τοῦ Μιθριδάτου στρατηγοὶ παρέταττον ἐς μάχην , Νικομήδης μὲν ἅπαντας τοὺς ἑαυτοῦ , Νεοπτόλεμος δὲ καὶ Ἀρχέλαος τοὺς εὐζώνους μόνους , καὶ οὓς Ἀρκαθίας εἶχεν ἱππέας καί τινα τῶν ἁρμάτων · ἡ γὰρ φάλαγξ ἔτι προσῄει . ἐς δέ τινα γήλοφον τοῦ πεδίου πετρώδη προλαβόντες ἀνέπεμψαν ὀλίγους , ἵνα μὴ κυκλωθεῖεν ὑπὸ τῶν Βιθυνῶν πολὺ πλειόνων ὄντων . ὡς δὲ ἐξωθουμένους εἶδον αὐτοὺς ἐκ τοῦ γηλόφου , δείσας ὁ Νεοπτόλεμος περὶ τῇ κυκλώσει προσεβοήθει μετὰ σπουδῆς , καλῶν ἅμα καὶ τὸν Ἀρκαθίαν . Νικομήδης δʼ ὁρῶν ἀντιπαρῄει · καὶ γίγνεται πολὺς ἐνταῦθα ἀγὼν καὶ φόνος . βιασαμένου δὲ τοῦ Νικομηδους ἔφευγον οἱ Μιθριδάτειοι , ἕως ὁ Ἀρχέλαος ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ μετελθὼν ἐνέβαλεν ἐς τοὺς διώκοντας . οἱ δʼ ἐς αὐτὸν ἐπεστράφησαν . ὁ δʼ ὑπεχώρει κατʼ ὀλίγον , ἵνʼ ἔχοιεν ἐκ τῆς φυγῆς ἐπανελθεῖν οἱ περὶ Νεοπτόλεμον . ὡς δὲ εἴκασεν αὐτάρκως ἔχειν , ἐπέστρεφε , καὶ τοῖς Βιθυνοῖς τὰ δρεπανηφόρα ἅρματα ἐμπίπτοντα μετὰ ῥύμης διέκοπτε καὶ διέτεμνε τοὺς μὲν ἀθρόως ἐς δύο τοὺς δʼ ἐς μέρη πολλά . τό τε γιγνόμενον ἐξέπληττε τὴν στρατιὰν τοῦ Νικομήδους , ὅτε ἴδοιεν ἡμιτόμους ἄνδρας ἔτι ἔμπνους , ἢ ἐς πολλὰ διερριμμένους , ἢ τῶν δρεπάνων ἀπηρτημένους . ἀηδίᾳ τε μᾶλλον ὄψεως ἢ μάχης ἥσσῃ τὴν τάξιν ὑπὸ φόβου συνέχεαν . ταραχθεῖσι δʼ αὐτοῖς ὁ μὲν Ἀρχέλαος ἐκ τοῦ μετώπου , Νεοπτόλεμος δὲ καὶ Ἀρκαθίας ἐκ τῆς φυγῆς ἀναστρέφοντες ἐπέκειντο ὄπισθεν . οἱ δʼ ἐπὶ πολὺ μὲν ἠμύνοντο , ἐς ἑκατέρους ἐπιστρεφόμενοι · ὡς δὲ τὸ πλεῖστον ἐπεπτώκει , Νικομήδης μὲν ἔφευγε μετὰ τῶν ὑπολοίπων ἐς Παφλαγονίαν , οὐδʼ ἐς χεῖρας ἐλθούσης πω τῆς Μιθριδατείου φάλαγγος , ἑάλω δʼ αὐτοῦ τὸ χαράκωμα καὶ τὰ χρήματα πολλὰ ὄντα καὶ πλῆθος αἰχμαλώτων . οὓς πάντας ὁ Μιθριδάτης φιλανθρωπευσάμενός τε καὶ ἐφόδια δοὺς ἀπέλυσεν ἐς τὰ οἰκεῖα ἀπιέναι , δόξαν ἐμποιῶν τοῖς πολεμίοις φιλανθρωπίας .
Lemmas: ἐν δέ πεδιος πλατύς παρά ὁ Αμνειος ποταμός καθοράω ἀλλήλων ὁ τε Νικομήδης καί ὁ ὁ Μιθριδάτης στρατηγός παρατάσσω εἰς μάχη , Νικομήδης μέν ἅπας ὁ ἑαυτοῦ , Νεοπτόλεμος δέ καί Ἀρχέλαος ὁ εὔζωνος μόνος , καί ὅς Ἀρκαθίας ἔχω ἱππεύς καί τις ὁ ἅρμα · ὁ γάρ φάλαγξ ἔτι προσέρχομαι . εἰς δέ τις γήλοφον ὁ πεδίον πετρώδης προλαμβάνω ἀναπέμπω ὀλίγος , ἵνα μή κυκλόω ὑπό ὁ Βιθυνός πολύς πολύς εἰμί . ὡς δέ ἐξωθέω ὁράω αὐτός ἐκ ὁ γήλοφος , δείδω ὁ Νεοπτόλεμος περί ὁ κύκλωσις προσβοηθέω μετά σπουδή , καλέω ἅμα καί ὁ Ἀρκαθίας . Νικομήδης δέ ὁράω ἀντιπάρειμι · καί γίγνομαι πολύς ἐνταῦθα ἀγών καί φόνος . βιάζω δέ ὁ Νικομηδης φεύγω ὁ Μιθριδάτειος , ἕως ὁ Ἀρχέλαος ἀπό ὁ δεξιός μετέρχομαι ἐμβάλλω εἰς ὁ διώκω . ὁ δέ εἰς αὐτός ἐπιστρέφω . ὁ δέ ὑποχωρέω κατά ὀλίγος , ἵνα ἔχω ἐκ ὁ φυγή ἐπανέρχομαι ὁ περί Νεοπτόλεμος . ὡς δέ εἰκάζω αὔταρκος ἔχω , ἐπιστρέφω , καί ὁ Βιθυνός ὁ δρεπανηφόρος ἅρμα ἐμπίπτω μετά ῥύμη διακόπτω καί διατέμνω ὁ μέν ἀθρόος εἰς δύο ὁ δέ εἰς μέρος πολύς . ὁ τε γίγνομαι ἐκπλήσσω ὁ στρατιά ὁ Νικομήδης , ὅτε ὁράω ἡμίτομος ἀνήρ ἔτι ἔμπνους , ἤ εἰς πολύς διαρρίπτω , ἤ ὁ δρέπανον ἀπαρτάω . ἀηδία τε μάλα ὄψις ἤ μάχη ἧσσα ὁ τάξις ὑπό φόβος συγχέω . ταράσσω δέ αὐτός ὁ μέν Ἀρχέλαος ἐκ ὁ μέτωπον , Νεοπτόλεμος δέ καί Ἀρκαθίας ἐκ ὁ φυγή ἀναστρέφω ἐπίκειμαι ὄπισθεν . ὁ δέ ἐπί πολύς μέν ἀμύνω , εἰς ἑκάτερος ἐπιστρέφω · ὡς δέ ὁ πολύς πίπτω , Νικομήδης μέν φεύγω μετά ὁ ὑπόλοιπος εἰς Παφλαγονία , οὐδέ εἰς χείρ ἔρχομαι πω ὁ Μιθριδάτειος φάλαγξ , ἁλίσκομαι δέ αὐτός ὁ χαράκωμα καί ὁ χρῆμα πολύς εἰμί καί πλῆθος αἰχμάλωτος . ὅς πᾶς ὁ Μιθριδάτης φιλανθρωπεύομαι τε καί ἐφόδια δίδωμι ἀπολύω εἰς ὁ οἰκεῖος ἀπέρχομαι , δόξα ἐμποιόω ὁ πολέμιος φιλανθρωπία .