appianus.mithridatica 12.85
καὶ Σεξτίλιος μὲν ἀμφὶ ταῦτα ἐγίγνετο , Τιγράνης δέ , πεζῶν ἐς πέντε καὶ εἴκοσι μυριάδας ἀγείρας καὶ ἱππέας ἐς πεντακισμυρίους , προύπεμψεν αὐτῶν ἐς Τιγρανόκερτα περὶ ἑξακισχιλίους , οἳ διὰ μέσων Ῥωμαίων ἐς τὸ φρούριον ὠσάμενοί τε καὶ τὰς παλλακὰς τοῦ βασιλέως ἐξαρπάσαντες ἐπανῆλθον . τῷ δὲ λοιπῷ στρατῷ Τιγράνης αὐτὸς ἤλαυνεν ἐπὶ Λεύκολλον . καὶ αὐτῷ τότε πρῶτον Μιθριδάτης ἐς ὄψιν ἐλθὼν συνεβούλευε μὴ συμπλέκεσθαι Ῥωμαίοις , ἀλλὰ τῷ ἱππικῷ μόνῳ περιτρέχοντα καὶ τὴν γῆν λυμαινόμενον ἐς λιμὸν αὐτούς , εἰ δύναιτο , περικλεῖσαι , ᾧ τρόπῳ καὶ αὐτὸς ὑπὸ Λευκόλλου περὶ Κύζικον ἀμαχὶ κάμνων τὸν στρατὸν ἀπολέσαι . ὁ δὲ γελάσας αὐτοῦ τὴν στρατηγίαν , προῄει συνεσκευασμένος ἐς μάχην · καὶ τὴν Ῥωμαίων ὀλιγότητα ἰδὼν ἐπέσκωψεν οὕτως · εἰ μὲν πρέσβεις εἰσὶν οἵδε , πολλοί , εἰ δὲ πολέμιοι , πάμπαν ὀλίγοι . Λεύκολλος δὲ λόφον εὔκαιρον ἰδὼν ὄπισθεν τοῦ Τιγράνους , τοὺς μὲν ἱππέας ἐκ μετώπου προσέτασσεν ἐνοχλεῖν αὐτῷ καὶ περισπᾶν ἐφʼ ἑαυτοὺς καὶ ὑποχωρεῖν ἑκόντας , ἵνα τῶν βαρβάρων διωκόντων ἡ τάξις παραλυθείη · τοῖς δὲ πεζοῖς αὐτὸς ἐς τὸν λόφον περιοδεύσας ἀνῄει λαθών . καὶ ὡς εἶδε τοὺς πολεμίους ὑπὸ τῆς διώξεως οἷα νικῶντας ἐς πολλὰ διεσκεδασμένους , τὰ δὲ σκευοφόρα αὐτῶν πάντα ὑποκείμενα , ἀνεβόησε · νικῶμεν , ὦ ἄνδρες , καὶ ἐπὶ τὰ σκευοφόρα πρῶτος ἵετο δρόμῳ . τὰ δὲ αὐτίκα σὺν θορύβῳ φεύγοντα τοῖς πεζοῖς ἐνέπιπτε , καὶ τοῖς ἱππεῦσιν οἱ πεζοί . τροπή τε ἦν εὐθὺς ὁλοσχερής · οἵ τε γὰρ ἐν τῇ διώξει μακρὰν ἀπεσπασμένοι τῶν Ῥωμαϊκῶν ἱππέων ἐπιστρεψάντων ἐς αὐτοὺς ἀπώλλυντο , καὶ τὰ σκευοφόρα τοῖς ἄλλοις ἐνέπιπτεν ὡς ἐνοχλούμενα . πάντων τε ὡς ἐν τοσῷδε πλήθει θλιβομένων , καὶ τὸ ἀκριβὲς οὐκ εἰδότων , ὁπόθεν ἡ ἧσσα αὐτοῖς ἄρχοιτο , πολὺς ἦν φόνος , οὐδενὸς σκυλεύοντος οὐδέν · ἀπηγόρευτο γὰρ ἐκ Λευκόλλου μετʼ ἀπειλῆς , ὥστε καὶ ψέλια καὶ περιαυχένια παροδεύοντες ἔκτεινον ἐπὶ σταδίους ἑκατὸν καὶ εἴκοσιν , ἔστε νὺξ ἐπέλαβε . τότε δʼ ἀναστρέφοντες ἐσκύλευον · ἐδίδου γὰρ ὁ Λεύκολλος ἤδη .
Lemmas: καί Σεξτίλιος μέν ἀμφί οὗτος γίγνομαι , Τιγράνης δέ , πεζός εἰς πέντε καί εἴκοσι μυριάς ἀγείρω καί ἱππεύς εἰς πεντακισμύριοι , προπέμπω αὐτός εἰς Τιγρανόκερτα περί ἑξακισχίλιοι , ὅς διά μέσος Ῥωμαῖος εἰς ὁ φρούριον ὠθέω τε καί ὁ παλλακή ὁ βασιλεύς ἐξαρπάζω ἐπανέρχομαι . ὁ δέ λοιπός στρατός Τιγράνης αὐτός ἐλαύνω ἐπί Λεύκολλος . καί αὐτός τότε πρῶτος Μιθριδάτης εἰς ὄψις ἔρχομαι συμβουλεύω μή συμπλέκω Ῥωμαῖος , ἀλλά ὁ ἱππικός μόνος περιτρέχω καί ὁ γῆ λυμαίνομαι εἰς λιμός αὐτός , εἰ δύναμαι , περικλείω , ὅς τρόπος καί αὐτός ὑπό Λευκόλλος περί Κύζικος ἀμαχεί κάμνω ὁ στρατός ἀπόλλυμι . ὁ δέ γελάω αὐτός ὁ στρατηγία , προέρχομαι συσκευάζω εἰς μάχη · καί ὁ Ῥωμαῖος ὀλιγότης ὁράω ἐπισκώπτω οὕτως · εἰ μέν πρέσβυς εἰμί ὅδε , πολύς , εἰ δέ πολέμιος , πάμπαν ὀλίγος . Λεύκολλος δέ λόφος εὔκαιρος ὁράω ὄπισθεν ὁ Τιγράνης , ὁ μέν ἱππεύς ἐκ μέτωπον προστάσσω ἐνοχλέω αὐτός καί περισπάω ἐπί ἑαυτοῦ καί ὑποχωρέω ἑκών , ἵνα ὁ βάρβαρος διώκω ὁ τάξις παραλύω · ὁ δέ πεζός αὐτός εἰς ὁ λόφος περιοδεύω ἀνέρχομαι λανθάνω . καί ὡς ὁράω ὁ πολέμιος ὑπό ὁ δίωξις οἷος νικάω εἰς πολύς διασκεδάννυμι , ὁ δέ σκευοφόρος αὐτός πᾶς ὑπόκειμαι , ἀναβοάω · νικάω , ὦ ἀνήρ , καί ἐπί ὁ σκευοφόρος πρῶτος ἵημι δρόμος . ὁ δέ αὐτίκα σύν θόρυβος φεύγω ὁ πεζός ἐμπίπτω , καί ὁ ἱππεύς ὁ πεζός . τροπή τε εἰμί εὐθύς ὁλοσχερής · ὁ τε γάρ ἐν ὁ δίωξις μακρός ἀποσπάω ὁ Ῥωμαῖος ἱππεύς ἐπιστρέφω εἰς αὐτός ἀπόλλυμι , καί ὁ σκευοφόρος ὁ ἄλλος ἐμπίπτω ὡς ἐνοχλέω . πᾶς τε ὡς ἐν τοσόσδε πλῆθος θλίβω , καί ὁ ἀκριβής οὐ οἶδα , ὁπόθεν ὁ ἧσσα αὐτός ἄρχω , πολύς εἰμί φόνος , οὐδείς σκυλεύω οὐδείς · ἀπαγορεύω γάρ ἐκ Λευκόλλος μετά ἀπειλή , ὥστε καί ψέλιον καί περιαυχένιος παροδεύω κτείνω ἐπί στάδιον ἑκατόν καί εἴκοσι , ἔστε νύξ ἐπιλαμβάνω . τότε δέ ἀναστρέφω σκυλεύω · δίδωμι γάρ ὁ Λεύκολλος ἤδη .