appianus.libyca 11.74
τοιόσδε μὲν ὁ Μασσανάσσου καὶ Καρχηδονίων πόλεμος ἦν , ἐκδέχεται δʼ αὐτὸν ὁ τρίτος ἐν Λιβύῃ καὶ τελευταῖος Ῥωμαίων . καὶ Καρχηδόνιοι τῷ Μασσανάσσου πταίσματι συμπεσόντες , ἀσθενεστάτης ὑπʼ αὐτοῦ τῆς πόλεως γενομένης , αὐτόν τε Μασσανάσσην ἐδεδοίκεσαν ἐγγὺς ἔτι ὄντα μετὰ πολλοῦ στρατοῦ , καὶ Ῥωμαίους δυσμεναίνοντας ἀεὶ σφίσι καὶ πρόφασιν θησομένους τὰ ἐς τὸν Μασσανάσσην γενόμενα . ὧν οὐδέτερον κακῶς ὑπενόουν · αὐτίκα γὰρ οἱ Ῥωμαῖοι πυθόμενοι στρατὸν ἐπήγγελλον ἐς ὅλην τὴν Ἰταλίαν , τὴν μὲν χρείαν οὐ λέγοντες , ὡς δʼ ἂν ὀξέως ἔχοιεν ἐς τὰ παραγγελλόμενα χρῆσθαι . καὶ οἱ Καρχηδόνιοι νομίζοντες ἐκλύσειν τὴν πρόφασιν , ἐπεκήρυσσον Ἀσδρούβᾳ τε τῷ στρατηγήσαντι τοῦδε τοῦ πρὸς Μασσανάσσην πολέμου καὶ Καρθάλωνι τῷ βοηθάρχῳ , καὶ εἴ τις ἄλλος ἐφῆπτο τοῦ ἔργου , θάνατον , ἐς ἐκείνους τὴν αἰτίαν τοῦ πολέμου περιφέροντες . ἔς τε Ῥώμην πρέσβεις ἔπεμπον , οἳ κατηγόρουν μὲν αὐτοῦ Μασσανάσσου , κατηγόρουν δὲ καὶ τῶνδε τῶν ἀνδρῶν ὡς ἀμυναμένων αὐτὸν ὀξέως τε καὶ προπετῶς καὶ τὴν πόλιν ἐς πρόφασιν ἔχθρας ἐμβαλόντων . ὡς δέ τις τῶν βουλευτῶν τοὺς πρέσβεις ἤρετο ὅπως οὐκ ἐν ἀρχῇ τοῦ πολέμου τοὺς αἰτίους , ἀλλὰ μετὰ τὴν ἧσσαν ἐξεκήρυξαν , καὶ πρὸς ἡμᾶς οὐ πρότερον ἀλλὰ νῦν πρεσβεύεσθε , οἱ μὲν ἀποκρίσεως ἠπόρουν , ἡ δὲ βουλὴ πάλαι διεγνωκυῖα πολεμῆσαι καὶ προφάσεις ἐρεσχηλοῦσα ὧδε ἀπεκρίνατο , Καρχηδονίους οὔπω Ῥωμαίοις ἱκανῶς ἀπολογήσασθαι . πάλιν οὖν ἀγωνιῶντες ἠρώτων , εἰ δοκοῦσιν ἁμαρτεῖν , τί παθόντες ἀπολύσονται τὸ ἔγκλημα . οἱ δὲ οὕτως ἔφασαν τῷ ῥήματι , εἰ τὸ ἱκανὸν ποιήσετε Ῥωμαίοις . ζητούντων δʼ ἐκείνων ὅ τι εἴη τὸ ἱκανόν , οἱ μὲν ᾤοντο Ῥωμαίους ἐθέλειν τοῖς χρήμασι προσεπιθεῖναι τοῖς ἐπὶ Σκιπίωνος ὡρισμένοις , οἱ δὲ Μασσανάσσῃ τῆς ἀμφιλόγου γ ῆς μεταστῆναι . ἀποροῦντες οὖν πάλιν ἐς Ῥώμην ἔπεμπον , καὶ παρεκάλουν γνῶναι σαφῶς ὅ τι ἐστὶν αὐτοῖς τὸ ἱκανόν . οἱ δὲ αὖθις ἔφασαν εἰδέναι Καρχηδονίους καλῶς , καὶ εἰπόντες ἀπέπεμψαν .
Lemmas: τοιόσδε μέν ὁ Μασσανάσσης καί Καρχηδόνιος πόλεμος εἰμί , ἐκδέχομαι δέ αὐτός ὁ τρίτος ἐν Λιβύη καί τελευταῖος Ῥωμαῖος . καί Καρχηδόνιος ὁ Μασσανάσσης πταῖσμα συμπίπτω , ἀσθενής ὑπό αὐτός ὁ πόλις γίγνομαι , αὐτός τε Μασσανάσσης δείδω ἐγγύς ἔτι εἰμί μετά πολύς στρατός , καί Ῥωμαῖος δυσμεναίνω ἀεί σφεῖς καί πρόφασις τίθημι ὁ εἰς ὁ Μασσανάσσης γίγνομαι . ὅς οὐδέτερος κακός ὑπονοέω · αὐτίκα γάρ ὁ Ῥωμαῖος πυνθάνομαι στρατός ἐπαγγέλλω εἰς ὅλος ὁ Ἰταλία , ὁ μέν χρεία οὐ λέγω , ὡς δέ ἄν ὀξύς ἔχω εἰς ὁ παραγγέλλω χράω . καί ὁ Καρχηδόνιος νομίζω ἐκλύω ὁ πρόφασις , ἐπικηρύσσω Ἀσδρούβας τε ὁ στρατηγέω ὅδε ὁ πρός Μασσανάσσης πόλεμος καί Καρθάλων ὁ βοήθαρχος , καί εἰ τις ἄλλος ἐφάπτω ὁ ἔργον , θάνατος , εἰς ἐκεῖνος ὁ αἰτία ὁ πόλεμος περιφέρω . εἰς τε Ῥώμη πρέσβις πέμπω , ὅς κατηγορέω μέν αὐτός Μασσανάσσης , κατηγορέω δέ καί ὅδε ὁ ἀνήρ ὡς ἀμύνω αὐτός ὀξύς τε καί προπετής καί ὁ πόλις εἰς πρόφασις ἔχθρα ἐμβάλλω . ὡς δέ τις ὁ βουλευτής ὁ πρέσβυς ἔρομαι ὅπως οὐ ἐν ἀρχή ὁ πόλεμος ὁ αἴτιος , ἀλλά μετά ὁ ἧσσα ἐκκηρύσσω , καί πρός ἐγώ οὐ πρότερος ἀλλά νῦν πρεσβεύω , ὁ μέν ἀπόκρισις ἀπορέω , ὁ δέ βουλή πάλαι διαγιγνώσκω πολεμέω καί πρόφασις ἐρεσχηλέω ὧδε ἀποκρίνω , Καρχηδόνιος οὔπω Ῥωμαῖος ἱκανός ἀπολογέομαι . πάλιν οὖν ἀγωνιάω ἐρωτάω , εἰ δοκέω ἁμαρτάνω , τίς πάσχω ἀπολύω ὁ ἔγκλημα . ὁ δέ οὕτως φημί ὁ ῥῆμα , εἰ ὁ ἱκανός ποιέω Ῥωμαῖος . ζητέω δέ ἐκεῖνος ὅς τις εἰμί ὁ ἱκανός , ὁ μέν οἴομαι Ῥωμαῖος ἐθέλω ὁ χρῆμα προσεπιτίθημι ὁ ἐπί Σκιπίων ὁρίζω , ὁ δέ Μασσανάσσης ὁ ἀμφίλογος γ ῆς μεθίστημι . ἀπορέω οὖν πάλιν εἰς Ῥώμη πέμπω , καί παρακαλέω γιγνώσκω σαφής ὅς τις εἰμί αὐτός ὁ ἱκανός . ὁ δέ αὖθις φημί οἶδα Καρχηδόνιος καλός , καί λέγω ἀποπέμπω .