apollodorus-grammar.fragmenta-2 1.10
Τοῦ δὲ Ἀπολλοδώρου ἐν τῷ εἰκοστῷ περὶ τῶν Θεῶν συγγράμματι , ὅ ἐστι περὶ τοῦ Ἅδου , τάδε περὶ τῆς Στυγὸς λεγόμενα εὕρομεν · « ..... ἀρκτέον γὰρ ἀπὸ τούτων , τῆς τε τῶν ὀνομάτων παρεμφάσεως οὐ καταφρονητέον . Ἐκ γὰρ τοιούτων ὁρμώμενοι πιθανῶς καὶ τοὺς ἐν Ἅδου νομιζομένους ποταμοὺς κατωνομάκασιν · Ἀχέροντα μὲν διὰ τὰ ἄχη , ὡς καὶ Μελανιππίδης ἐν Περσεφόνῃ . Καλεῖται δ’ ἐν κόλποισι Γαίας ἄχεα προχέων Ἀχέρων . Ἔτι καὶ Λικύμνιός φησι · Μυρίαις παγαῖς δακρύων Ἀχέρων ἀχέων τε βρύει . Καὶ πάλιν · Ἀχέρων ἄχεα βροτοῖσι πορθμεύει . Ἀχέρων δὲ καὶ Ἀχερουσία λίμνη ταυτὸν , ὡς καὶ Σοφοκλῆς ἐν Πολυξένῃ τὴν τοῦ Ἀχιλλέως φψχὴν εἰσάγει λέγουσαν · Ἀκτὰς ἀπαιῶνάς τε καὶ μελαμβαθεῖς λιποῦσα λίμνης ἠλθον ἠχούσης γόους Ἀχέροντος ὀξυπλῆγας ἄρσενας χοάς · ἀκτὰς τῶν νεκρῶν λέγων παιῶνα οὐκ ἐχούσας , ἄρσενας δὲ χοὰς τὰς οὐδὲν ἐκτρεφούσας · θήλεα μὲν γὰρ τὰ καρποφόρα , ἄρσενα δὲ τὰ ἄγονα λέγονται , [ διὰ ] τὸ μὲν τὸ σπέρμα παρέχειν μόνον , τὴν δὲ καὶ ἐκτρέφειν . Ὅθεν καὶ θῆλυς ἐέρση , ἡ πολύγονος καὶ τροφίμη . Διαπεραιοῦσθαι δὲ ὑπὸ τῶν ἀπογινομένων τὸν Ἀχέροντά φασιν εἰκότως · ὁ γὰρ μετηλλαχὼς πάντα τὰ τοῦ ζῇν ἄχη σχεδὸν ὑπερῆρε , καὶ ἔστιν ἐν ἀπονίᾳ καὶ ἀλυπίᾳ πάσῃ . Γοργύραν δὲ τοῦ Ἀχέροντος γυναῖκα προσανέπλασαν , ἀπὸ τοῦ γοργὰ φαίνεσθαι τοῖς πολλοῖς τὰ ἐν Ἅδου · καθὸ δὴ καὶ αὐτοῦ τούτου τιθήνην ὁ Σώφρων Μορμολύκας ὠνόμασε . » Ταῦτα δὲ εἰπὼν περὶ τοῦ Ἀχέροντος Ἀπολλόδωρος ἐπάγει περὶ τῆς Στυγὸς αὐταῖς λέξεσι τάδε · « Στύγα δὲ δεινήν τινα καὶ φοβερὰν ὑποστησάμενοι δαίμονα , θεῶν ὅρκον , ἐν Ἅδου τε ταύτην κατῴκισαν , καὶ τῆς προσηγορίας ταύτης ἠξίωσαν ἀπὸ τοῦ στυγνάζειν τοῖς πένθεσι , καὶ στύγεσθαι τὰ ἐν Ἅδου , Ὅρκον δὲ τῶν θεῶν , δι’ ἐναντιότητα · ἡ μὲν γὰρ τῶν ὄντων τε καὶ ζώντων φθαρτικὴν ἔχει δύναμιν , ὅσον ἐφ’ ἑαυτῇ · οἱ δὲ τῇ τε προαιρέσει καὶ τῷ τρόπῳ διεστήκασι . » Τοσαῦτα περὶ τῆς Στυγὸς εἰπὼν , ἐπάγει · « Κωκυτὸν δὲ ποταμὸν ἀνέπλασαν ἀπὸ τοῦ κωκύειν · ὅς ἐστι Στυγὸς καὶ στυγνάσεως ἀποῤῥώξ . Τοιούτου δέ ἐστι γένους καὶ ὁ Πυριφλεγέθων · εἴρηται γὰρ ἀπὸ τοῦ πυρὶ φλέγεσθαι τοὺς τελευτῶντας , ὡς Ὅμηρός φησιν ( Od . Λ , 218 ) · Οὐ γὰρ ἔτι σάρκας τε καὶ ὀστέα ἶνες ἔχουσιν · ἀλλὰ τὰ μέν τε πυρὸς κρατερὸν μένος αἰθομένοιο δαμνᾷ , ἐπεί κε πρῶτα λίπῃ λεύκ’ ὀστέα θυμός · ψυχὴ δ’ , ἠΰτ’ ὄνειρος , ἀποπταμένη πεπότηται . Ὑποτίθεται γὰρ τὰς ψυχὰς τοῖς εἰδώλοις τοῖς ἐν τοῖς κατόπτροις φαινομένοις ὁμοίας , καὶ τοῖς διὰ τῶν ὑδάτων συνισταμένοις , ἃ καθάπαξ ἡμῖν ἐξείκασται καὶ τὰς κινήσεις μιμεῖται , στερεμνώδη δ’ ὑπόστασιν οὐδεμίαν ἔχει εἰς ἀντίληψιν καὶ ἁφὴν , ὅθεν αὐτὰς βροτῶν εἴδωλα καμόντων λέγει . » Οἱ πλείους δὲ ὕδωρ ἱστόρησαν τὴν Στυγα ἐπίγειον , φύσιν ἔχον ἀμύνεσθαι τοὺς κατ’ αὐτοῦ ψευδῶς ἀμόσαι τολμήσαντας . Διαβόητον μὲν τοίνυν Στυγὸς ὕδωρ κατὰ Ἀρκαδίαν οἱ ἱστορικοὶ ἀναγεγράφασιν , ὧν ἐστι καὶ Ἡρόδοτος ( VI , 74 ) , ὃς ἐν τῇ ἕκτῃ τὰ κατὰ Κλεομένην ἀφηγούμενος , γράφει ταῦτα · Ἐντεῦθεν δὲ ἀφικόμενος εἰς τὴν Ἀρκαδίαν , νεώτερα ἔπρησσε πράγματα , συνιστὰς τοὺς Ἀρκάδας ἐπὶ τῇ Σπάρτῃ · ἄλλους τε ὅρκους προσάγων σφι , καὶ δὴ καὶ ἐς Νώνακριν πόλιν πρόθυμος ἦν τῶν Ἀρκάδων τοὺς προεστῶτας ἀγινέων , ἐξορκοῦν τὸ Στυγὸς ὕδωρ . Καλλίμαχος δ’ ἐν τῷ περὶ Νυμφῶν συγγράμματι καὶ τὸ ἰδίωμα τοῦ ὕδατος ἀφηγεῖται , λέγων οὕτω · Στὺξ ἐν Νωνάκρι κρήνη τῆς Ἀρκαδίας , ἧς ὕδωρ ἐστὶ τὸ διακόπτον κρήνη τῆς Ἀρκαδίας , ἧς ὕδωρ ἐστὶ τὸ διακόπτον πάντα τὰ ἀγγεῖα , πλὴν τῶν κερατίνων .
Lemmas: ὁ δέ Ἀπολλόδωρος ἐν ὁ εἰκοστός περί ὁ θεός σύγγραμμα , ὅς εἰμί περί ὁ ἅδος , ὅδε περί ὁ Στύξ λέγω εὑρίσκω · « ..... ἀρκτέος γάρ ἀπό οὗτος , ὁ τε ὁ ὄνομα παρέμφασις οὖον καταφρονητέον . ἐκ γάρ τοιοῦτος ὁρμάω πιθανός καί ὁ ἐν ἅδος νομίζω ποταμός κατονομάζω · Ἀχέρων μέν διά ὁ ἄχος , ὡς καί Μελανιππίδης ἐν Περσεφόνη . καλέω δέ ἐν κόλπος Γαῖα ἄχος προχέω Ἀχέρων . ἔτι καί Λικύμνιος φημί · μυρίος πηγή δάκρυ Ἀχέρων ἄχος τε βρύω . καί πάλιν · Ἀχέρων ἄχος βροτός πορθμεύω . Ἀχέρων δέ καί Ἀχερούσιος λίμνη τατός , ὡς καί Σοφοκλῆς ἐν Πολυξένη ὁ ὁ Ἀχιλλεύς φψχὴν εἰσάγω λέγω · Ἀκτή απαιαβρων τε καί μελαμβαθής λείπω λίμνη ἠλσχω ἠχέω γόος Ἀχέρων ὀξυπλήξ ἄρσην χοή · ἀκτή ὁ νεκρός λέγω παιών οὐ ἔχω , ἄρσην δέ χοή ὁ οὐδείς ἐκτρέφω · θῆλυς μέν γάρ ὁ Καρποφόρα , ἄρσην δέ ὁ ἄγονος λέγω , [ διά ] ὁ μέν ὁ σπέρμα παρέχω μόνος , ὁ δέ καί ἐκτρέφω . ὅθεν καί θῆλυς ἕρση , ὁ πολύγονος καί τρόφιμος . διαπεραιόω δέ ὑπό ὁ ἀπογίγνομαι ὁ Ἀχέρων φημί εἰκότως · ὁ γάρ μεταλλάσσω πᾶς ὁ ὁ ζάω ἄχος σχεδόν ὑπεραίρω , καί εἰμί ἐν ἀπονία καί ἀλυπία πᾶς . Γόργυρα δέ ὁ Ἀχέρων γυνή προσαναπλάσσω , ἀπό ὁ γοργός φαίνω ὁ πολύς ὁ ἐν ἅδος · καθό δή καί αὐτός οὗτος τιθήνη ὁ Σώφρων μορμολύκη ὀνομάζω . » οὗτος δέ εἶπον περί ὁ Ἀχέρων Ἀπολλόδωρος ἐπάγω περί ὁ Στύξ αὐτός λέξις ὅδε · « Στύξ δέ δεινός τις καί φοβερός ὑφίστημι δαίμων , θεός Ὅρκος , ἐν ἅδος τε οὗτος κατοικίζω , καί ὁ προσηγορία οὗτος ἀξιόω ἀπό ὁ στυγνάζω ὁ πένθος , καί στυγέω ὁ ἐν ἅδος , Ὅρκος δέ ὁ θεός , διά ἐναντιότης · ὁ μέν γάρ ὁ εἰμί τε καί ζῶ φθαρτικός ἔχω δύναμις , ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ · ὁ δέ ὁ τε προαίρεσις καί ὁ τρόπος διΐστημι . » τοσοῦτος περί ὁ Στύξ εἶπον , ἐπάγω · « Κωκυτός δέ ποταμός ἀναπλάσσω ἀπό ὁ κωκύω · ὅς εἰμί Στύξ καί στύγνασις ἀπορρώξ . τοιοῦτος δέ εἰμί γένος καί ὁ Φλεγέθων · εἴρω γάρ ἀπό ὁ πῦρ φλέγω ὁ τελευτή , ὡς Ὅμηρος φημί ( Od . Λ , 218 ) · οὖον γάρ ἔτι σάρξ τε καί ὀστέον ἴς ἔχω · ἀλλά ὁ μέν τε πυρός κρατερός μένος αἴθω δαμάζω , ἐπεί κε πρῶτος λείπω λευκός ὀστέον θυμός · ψυχή δέ , ἠΰτε ὄνειρος , ἀποπέτομαι πέτομαι . ὑποτίθημι γάρ ὁ ψυχή ὁ εἴδωλον ὁ ἐν ὁ κάτοπτρον φαίνω ὅμοιος , καί ὁ διά ὁ ὕδωρ συνίστημι , ὁ καθάπαξ ἐγώ ἐξεικάζω καί ὁ κινέω μιμέομαι , στερεμνώδη δέ ὑπόστασις οὐδείς ἔχω εἰς ἀντίληψις καί ἁφή , ὅθεν αὐτός βροτός εἴδωλον κάμνω λέγω . » ὁ πλείων δέ ὕδωρ ἱστορέω ὁ Στύξ ἐπίγειος , φύσις ἔχω ἀμύνω ὁ κατά αὐτός ψευδής ἀμόω τολμάω . διαβόητος μέν τοίνυν Στύξ ὕδωρ κατά Ἀρκαδία ὁ ἱστορικός ἀναγράφω , ὅς εἰμί καί Ἡρόδοτος ( VI , 74 ) , ὅς ἐν ὁ ἕκτος ὁ κατά Κλεομένης ἀφηγέομαι , γράφω οὗτος · ἐντεῦθεν δέ ἀφικνέομαι εἰς ὁ Ἀρκαδία , νέος πράσσω πρᾶγμα , συνίστημι ὁ Ἀρκάς ἐπί ὁ Σπάρτη · ἄλλος τε Ὅρκος προσάγω σφεῖς , καί δή καί εἰς Νώνακρις πόλις πρόθυμος εἰμί ὁ Ἀρκάς ὁ προίστημι ἀγινέω , ἐξορκόω ὁ Στύξ ὕδωρ . Καλλίμαχος δέ ἐν ὁ περί Νύμφη σύγγραμμα καί ὁ ἰδίωμα ὁ ὕδωρ ἀφηγέομαι , λέγω οὗτος · Στύξ ἐν Νώνακρις κρήνη ὁ Ἀρκαδία , ὅς ὕδωρ εἰμί ὁ διακόπτω κρήνη ὁ Ἀρκαδία , ὅς ὕδωρ εἰμί ὁ διακόπτω πᾶς ὁ ἀγγεῖον , πλήν ὁ κεράτινος .