anonymi-in-aristotelis-sophisticos-elenchos.in-aristotelis-sophisticos-elenchos-paraphrasis 2
2 . Ἔστι δὴ συλλογισμῶν εἴδη τέσσαρα , διδασκαλικοὶ οἵπερ καὶ ἄπο · δεικτικοί , διαλεκτικοί , πειραστικοί , ἐριστικοὶ οἳ καὶ σοφιστικοὶ καὶ φαινόμενοι . τριττὰ δὲ καὶ τὰ πράγματα ἐν οἷς οἱ λόγοι · ἢ γὰρ πάντη ἀληθῆ ἢ πάντη ψευδῆ ἢ μέσα , ἃ δήπου καὶ πιθανὰ καλεῖται καὶ ἔνδοξα . ἔσονται μὲν οὖν οἱ διδασκαλικοὶ καὶ ἀποδεικτικοὶ περὶ τὰ πρῶτα · ἐκ γὰρ τῶν οἰκείων ἀρχῶν ἑκάστου μαθήματος ὡρισμένων καὶ τεταγμένων οὐσῶν καὶ οὐκ ἐκ τῶν τοῦ ἀποκρινομένου δοξῶν συλλογίζονται δεῖ γὰρ πιστεύειν τὸν μανθάνοντα ) , καὶ ἐξ αὐτοπίστων καὶ αἰτιωδῶν καὶ ἀναγκαίων προτάσεων συμπεοαίνουσι . περὶ δὲ τὰ μέσα καὶ πιθανὰ οἱ διαλεκτικοὶ ἐκ τῶν ἐνδόξων συλλογιζόμενοι καὶ συνακτικοὶ ἀντιφάσεως · ἔνδοξα δὲ ἢ τὰ δοκοῦντα πᾶσιν ἢ τοῖς πλείστοις ἢ τοῖς σοφοῖς . ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς δέ πως καὶ οἱ πειραστικοί , πλὴν ἐκεῖνο διοίσαιεν , ὡς οὐκ ἐκ τῶν κοινῶν δοξῶν ἢ τῶν τοῖς πλείοσιν , ἄλλη , ἐκ τῶν τοῦ ἀποκρινομένου καὶ ἀφ’ ὧν ἀναγκαῖον εἰδέναι τῷ προσ - ποιουμένῳ ἔχειν τήνδε τὴν ἐπιστήμην , ἐφ’ ἣν ἡ πεῖρα προσάγεται · ὃν δὲ τρόπον , εἴρηται ἐν ἑτέ|ροις . ὁ γὰρ διαλεκτικὸς ἕως μὲν ἐπὶ τῶν κοινῶν ἵσταται λόγων καὶ ὑπολήψεων , αὐτὸ τοῦτο ὃ λέγεται καὶ ἔστιν · ὅταν δὲ πρός τινα τέχνην ἀποτεμόμενος ἔλθῃ , οἷον γεωμετρίαν ἢ μουσικὴν ἢ γραμματικὴν ἢ ἑτέραν τὴν ὁποιανοῦν δύναμις γὰρ αὐτῷ περὶ παντὸς τοῦ προτεθέντος ἐπιχειρεῖν ) καὶ πειρῷτο τὸν κατ’ αὐτὴν ἐλέγχειν πραγματευόμενον καὶ δεικνύειν ἔκ τινων τῆς τέχνης λημμάτων καὶ οἷς αὐτὸς ἔθετο μὴ ἐπαίοντα καὶ περιΐσταται προσεπηρεάζων , αὐτός τε ἂν εἴη πειραστικὸς ἥ τε πειραστικὴ διαλεκτική τις . ἐριστικοὶ δὲ καὶ φαινόμενοι ἔλεγχοι καὶ συλλο - γισμοὶ περὶ τὰ ψευδῆ · καὶ πῶς μὲν ταὐτό , εἶεν δ’ ἄν καὶ διαφέροντες , ὡς ἐριστικοὺς μὲν καὶ σοφιστικοὺς τοὺς τὸ σχῆμα ὑγιεῖς καὶ τὸ εἶδος σώζοντας τὸ συλλογιστικὸν οἴεσθαι , περὶ δὲ τὴν ὕλην ἁμαρτάνοντας , φαινο - μένους δὲ τὸ ἔμπαλιν ὑγιαίνοντας μὲν τὴν ὕλην , ἐκκλίνοντας δὲ τὴν παράδοσιν ὡς συνισταμένους ἢ ἐκ μόνων μερικῶν ἢ καὶ ἀποφατικῶν , ἢ καὶ ὁμοιοσχήμονας ἐν δευτέρῳ σχήματι τὰς προτάσεις λαμβάνοντας . τοῦ προτέρου παράδειγμα · ὁ χιτὼν οὗτος ἀνδρεῖος , ὁ ἀνδρεῖος ἀνδρείαν ἔχει , οὗτος ὁ χιτὼν ἄρα ἀνδρείαν ἔχει . τοῦ δευτέρου · ὁ ἄνθρωπος ζῶον , ὁ ἵππος ζῶον , ὁ ἄνθρωπος ἄρα ἵππος . διαφέροι δ’ ἄν καὶ συλλογισμὸς καὶ ἔλεγχος πρῶτον τῷ κοινῷ καὶ ἰδίῳ · ὁ γὰρ ἔλεγχος συλλογισμός τις · δεύτερον τῷ ἀνομοίους ἐξ ἀνάγκης τὸν ἔλεγχον ἀεὶ τὰς προ|τάσεις ἔχειν , τὴν μὲν ἀληθῆ τὴν δὲ ψευδῆ , καὶ τὸ οἰκεῖον συμπέρασμα ψευδὲς ἀεί · καὶ πρὸς τούτοις τῷ περιϊστᾶν εἰς ἀντίφασιν ἐπί τε προηγησαμένῃ ἀποδείξει συνίστασθαι καὶ πρός τινα · πρὸς γὰρ τὸν ἀναιροῦντα τὸ συμπέρασμα · ὧν οὐδὲν ὡρι - σμένως ὁ ἀπλῶς ἕξει συλλογισμός . περὶ μὲν οὖν τῶν ἀποδεικτικῶν λόγων καὶ συλλογισμῶν ἐν τοῖς δευτέροις εἴρηται τῶν Ἀναλυτικῶν , περὶ δὲ τῶν διαλεκτικῶν καὶ πειραστικῶν ἐν τοῖς τοπικοῖς , περὶ δὲ τῶν ἀγωνιστικῶν καὶ ἐριστικῶν νῦν εἰπεῖν ἐπιβάλλομεν . εἰς τρία δὲ καὶ τὴν ἅπασαν πραγματείαν διείλομεν , εἴς τε τὴν γένεσιν τῶν σοφισμάτων καὶ τὴν τῶν εἰδῶν καὶ τρόπων τῆς μεθόδου διδασκαλίαν καὶ ἔκθεσιν καὶ ἐξ ὅσων ὡς ἐκ στοιχείων ἀπάτη γίνεται , καὶ ἔτι ὅπως δεῖ ἐρωτῶντας λήσειν τοὺς ἀπατήσοντας , καὶ τρίτον ὅθεν ἀσφαλῶς εἴη ἀποκρίνασθαι ἐκκλίνοντας τὰς σοφιστικὰς ἐνοχλήσεις · τοῦτο δ’ ἄν εἴη καὶ λύσις ὀρθῶς γινόμενον τῶν σοφιστικῶς προβληθέντων . τοσαῦτα προδιαστείλαντες ἤδη λέγομεν .
Lemmas: 2 . εἰμί δή συλλογισμός εἶδος τέσσαρες , διδασκαλικός ὅσπερ καί ἀπό · δεικτικός , διαλεκτικός , πειραστικός , ἐριστικός ἕ καί σοφιστικός καί φαίνω . τρισσός δέ καί ὁ πρᾶγμα ἐν ὅς ὁ λόγος · ἢ γάρ πάντῃ ἀληθής ἢ πάντῃ ψευδής ἢ μέσος , ὁ δήπου καί πιθανός καλέω καί ἔνδοξος . εἰμί μέν οὖν ὁ διδασκαλικός καί ἀποδεικτικός περί ὁ πρῶτος · ἐκ γάρ ὁ οἰκέω ἀρχή ἕκαστος μάθημα ὁρίζω καί τάσσω εἰμί καί οὐ ἐκ ὁ ὁ ἀποκρίνω δόξα συλλογίζομαι δεῖ γάρ πιστεύω ὁ μανθάνω ) , καί ἐκ αὐτόπιστος καί αἰτιώδης καί ἀναγκαῖος πρότασις συμπεοαινεω . περί δέ ὁ μέσος καί πιθανός ὁ διαλεκτικός ἐκ ὁ ἔνδοξος συλλογίζομαι καί συνακτικός ἀντίφασις · ἔνδοξος δέ ἢ ὁ δοκέω πᾶς ἢ ὁ πλεῖστος ἢ ὁ σοφός . ἐπί ὁ αὐτός δέ πως καί ὁ πειραστικός , πλήν ἐκεῖνος διαφέρω , ὡς οὐ ἐκ ὁ κοινός δόξα ἢ ὁ ὁ πλείων , ἄλλος , ἐκ ὁ ὁ ἀποκρίνω καί ἀπό ὅς ἀναγκαῖος οἶδα ὁ προς - ποιέω ἔχω ὅδε ὁ ἐπιστήμη , ἐπί ὅς ὁ πείρω προσάγω · ὅς δέ τρόπος , εἴρω ἐν ἕτερος . ὁ γάρ διαλεκτικός ἠώς μέν ἐπί ὁ κοινός ἵστημι λόγος καί ὑπόληψις , αὐτός οὗτος ὅς λέγω καί εἰμί · ὅταν δέ πρός τις τέχνη ἀποτέμνω ἔρχομαι , οἷος γεωμετρία ἢ μουσική ἢ γραμματικός ἢ ἕτερος ὁ ὁποῖος δύναμις γάρ αὐτός περί πᾶς ὁ προτίθημι ἐπιχειρέω ) καί πειράω ὁ κατά αὐτός ἐλέγχω πραγματεύομαι καί δείκνυμι ἐκ τίνω ὁ τέχνη λῆμμα καί ὅς αὐτός τίθημι μή επαΐων καί περιίστημι προσεπηρεάζω , αὐτός τε εἄν εἰμί πειραστικός ὅς τε πειραστικός διαλεκτική τις . ἐριστικός δέ καί φαίνω ἔλεγχος2 καί Συλλός - γισμοω περί ὁ ψευδής · καί πῶς μέν αὐτός , ἄγω δέ ἄν καί διαφέρω , ὡς ἐριστικός μέν καί σοφιστικός ὁ ὁ σχῆμα ὑγιής καί ὁ εἶδος σῴζω ὁ συλλογιστικός οἴομαι , περί δέ ὁ ὕλη ἁμαρτάνω , φαίνω - μένος δέ ὁ ἔμπαλιν ὑγιαίνω μέν ὁ ὕλη , ἐκκλίνω δέ ὁ παράδοσις ὡς συνίστημι ἢ ἐκ μόνος μερικός ἢ καί ἀποφατικός , ἢ καί ὁμοιοσχήμων ἐν δύο σχῆμα ὁ πρότασις λαμβάνω . ὁ πρότερος παράδειγμα · ὁ χιτών οὗτος ἀνδρεῖος , ὁ ἀνδρεῖος ἀνδρεῖος ἔχω , οὗτος ὁ χιτών ἄρα ἀνδρεῖος ἔχω . ὁ δύο · ὁ ἄνθρωπος ζῷον , ὁ ἵππος ζῷον , ὁ ἄνθρωπος ἄρα ἵππος . διαφέρω δέ ἄν καί συλλογισμός καί ἔλεγχος πρῶτος ὁ κοινός καί ἴδιος · ὁ γάρ ἔλεγχος συλλογισμός τις · δύο ὁ ἀνόμοιος ἐκ ἀνάγκη ὁ ἔλεγχος ἀεί ὁ πρόταση ἔχω , ὁ μέν ἀληθής ὁ δέ ψευδής , καί ὁ οἰκέω συμπέρασμα ψευδής ἀεί · καί πρός οὗτος ὁ περιίστημι εἰς ἀντίφασις ἐπί τε προηγέομαι ἀποδείκνυμι συνίστημι καί πρός τις · πρός γάρ ὁ ἀναιρέω ὁ συμπέρασμα · ὅς οὐδείς δικτάτωρ - σμένος ὁ ἀπλόος ἔχω συλλογισμός . περί μέν οὖν ὁ ἀποδεικτικός λόγος καί συλλογισμός ἐν ὁ δύο εἴρω ὁ ἀναλυτικός , περί δέ ὁ διαλεκτική καί πειραστικός ἐν ὁ τοπικός , περί δέ ὁ ἀγωνιστικός καί ἐριστικός νῦν εἶπον ἐπιβάλλω . εἰς τρεῖς δέ καί ὁ ἅπας πραγματεία διαιρέω , εἰς τε ὁ γένεσις ὁ σόφισμα καί ὁ ὁ εἶδος καί τρόπος ὁ μέθοδος διδασκαλία καί ἔκθεσις καί ἐκ ὅσος ὡς ἐκ στοιχεῖον ἀπάτη γίγνομαι , καί ἔτι ὅπως δεῖ ἐρωτάω λανθάνω ὁ ἀπατάω , καί τρίτος ὅθεν ἀσφαλῶς εἰμί ἀποκρίνω ἐκκλίνω ὁ σοφιστικός ἐνόχλησις · οὗτος δέ ἄν εἰμί καί λύσις ὀρθῶς γίγνομαι ὁ σοφιστικός προβάλλω . τοσοῦτος προδιαστέλλω ἤδη λέγω .