anonymi-in-aristotelis-sophisticos-elenchos.in-aristotelis-sophisticos-elenchos-paraphrasis 8
8 . ἐπεὶ δ’ ἔχομεν παρ’ ὅσα γίνονται οἱ φαινόμενοι συλλογισμοί , ἔχομεν καὶ παρ’ ὁπόσα οἱ σοφιστικοί · ταὐτὸν γὰρ ἄμφω , ἢ μικρὸν τὸ διάφορον . παρὰ δὲ τοὺς τρισκαίδεκα τρόπους ἐκεῖνοι · παρὰ τοσούτους καὶ οὗτοι . καλῶ δὲ σοφιστικὸν καὶ φαινόμενον ἔλεγχον οὐ μόνον τὸν ἁμαρτόντα τοῦ εἴδους τοὐ συλλογιστικοῦ , ὡς ἂν ἐκ δύο μερικῶν ἢ ἀποφατικῶν ἔν τινι τῶν σχημάτων ἢ ἐξ ὅλων καταφατικῶν ἐν τῷ μέσῳ πλεκόμενον , ἀλλὰ καὶ τὸν ὑγιαίνοντα μὲν ἐν τούτῳ , φαινόμενον δὲ καὶ οἰκεῖον τοῦ πράγματος ὡς ἄν ἐκ τῶν ἀρχῶν τῆς προκειμένης ἐπιστήμης ἀγόμενον , μὴ μέντοι διὰ τέλους τοῦτο φυλάττοντα , ἀλλὰ τοῖς ἀληθέσιν ἔξω ψευδῆ παρενείροντα . εἰσὶ δ’ οὗτοι οὓς καὶ πειραστικοὺς ἐν τοῖς κατ’ ἀρχὰς ὡριζόμεθα . τὸ γὰρ δεικνύειν τὴν μίαν τοῦ τριγώνου πλευρὰν μείζονα τῶν λοιπῶν ἐναντίον ἢ τὸ ἀληθὲς ἔχει · παντὸς γὰρ τριγώνου αἱ δύο πλευραὶ τῆς λοιπῆς μείζονές εἰσι πάντη μεταλαμβανόμεναι . πῶς μὲν γεωμετρικὸς ὁ λόγος , τῷ ἀπλῶς τρίγωνα λαμβάνειν καὶ γραμμὰς ἐκτείνειν καὶ κύκλους περιάγειν , τῷ δ’ αὖ ἄγειν μὴ ὡς ἂν ἀχθεῖεν , καὶ γράφειν μὴ ὡς ἄν γραφεῖεν οὐ γεωμετρικός . ὅθεν συνθλίβει μὲν ὁ πειραστικὸς εἰς ἀντιφάσεις τὸν προσποιύμενόν του ἐπιστήμονα εἶναι καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ ἔστιν οἷς ἀφαιρεῖται γὰρ αὐτῶν τὴν ματαίαν δοξοσοφίαν ) , φαινόμενος δέ , ὥς γε εἴρηται , οἰκεῖος τοῦ πράγματος πάντη οὐκ ἔστιν · οὐ γὰρ ἂν ἴσχυσεν ἐλέγξαι τοιοῦτος ὁ παρὰ Πλάτωνι εὐθύφρων καὶ Γοργίας . ἐπεὶ δὲ ἡ διαλεκτικὴ ἐκ τῶν κοινοτάτων ἀρχῶν καὶ ἐνδόξων λαμβάνει , ἐδείχθη δὲ καὶ ἡ πειραστικὴ ἐκ τῶν προσεχῶν τῇ κατὰ μέρος ἐπιστήμῃ καὶ ἰδίων , εἴη ἄν τις ἐν ταύταις κοινωνία , καὶ ἔστιν ἡ πειραστικὴ μέρος τῆς διαλεκτικῆς , καὶ δύναται ψεῦδος συλλογίζεσθαι δι’ ἄγνοιαν τοῦ διδόντος τὸν λόγον . διαφέρουσι δὲ ἀμφότεραι τῆς σοφιστικῆς ὡς αἱ μὲν δῆλον ποιοῦσιν ἀντίφασιν συλλογιζόμεναι τῆς τοῦ ἀποκρινομένου θέσεως οὐ γὰρ ἐρωτῶσιν ὁμώνυμα καὶ ἀμφίβολα καὶ τοιαῦτά τινα ) , οἱ μέντοι σοφισταὶ ἄν ποτε καὶ συλλογίζονται τὴν ἀντίφασιν , οὐ ποιοῦσι δῆλον εἰ ἀγνοεῖ ὁ προσδιαλεγόμενος · καὶ γὰρ τὸν εἰδότα ἐμποδίζουσι τούτοις τοῖς λόγοις · ὁμώνυμα γὰρ ἐρωτώντων καὶ ἀμφίβολα οὐδεὶς οἶδε τῶν ἀκροωμένων , εἰ τὴν ἀντίφασιν συνάγουσι . Τοσαῦτα γοῦν παρειπόντες πάλιν ἀνιόντες λέγομεν . ὅτι μὲν οὗν ἔχοἐντεῦθεν · ἐντεῦθεν · παρ’ ὅσα γὰρ φαίνεται τοῖς ἀκούουσιν ὡς ἠρωτημένα συλλελογί - σθαι καλῶς , παρὰ ταῦτα κἄν τῷ ἀποκρινομένῳ δόξει . ἀπατηθήσεται δὲ ὁ ἀκροατὴς ἢ διὰ τὴν ὁμωνυμίαν ἢ ἀμφιβολίαν ἢ ἄλλο τι τῶν | ἀπηριθμημένων , καὶ ὁ ἀποκρινόμενος παρά τι τούτων κατασεσοφίσθαι δόξει · ὃ γὰρ μὴ ἐρωτώμε.νός τις ἔνδοθεν καὶ σιγῶν καλῶς ἠρωτῆσθαι ἐνόμισε καὶ συνένευσε , κἄν ἐρωτηθεὶς θείη , καὶ ἄλλῳ ἐρωτωμένῳ μὴ διδόντι δυσχερανεῖ . οἱ γὰρ ἀκροαταὶ ἐν ταῖς διαλέξεσι κριταὶ τῆς νίκης τοῖς ἀγωνιζομένοις κάθηνται · ὡς γοῦν οὗτοι διατεθῶσι , τοῖς λόγοις τὸ κῦρος ἕπεται . πλὴν ἐπί τινων διὰ τὸ πρόδηλον , οἷον ἐν τοῖς παρὰ · τὴν λέξιν καὶ τὸν σολοικισμὸν συμπεραινομένου τοῦ σοφιστοῦ οὐκ ἄφωνοι μένουσιν οὔθ’ οἱ ἀκροαταὶ οὔθ’ οἱ ἀποκρινόμενοι , ἀλλ’ ἅμα συμβαίνει προσερωτᾶν αὐτοὺς τὸ ἐνδεὲς καὶ τὸ ψεῦδος ἐμφανίζειν , οἷον ὁ Σωκράτης καθήμενος βαδίζει ἐλέγξει γάρ , ὡς παρείθη τὸ δύναται ) , καὶ ἔστιν ἄρα λίθον · οὔ φασιν , ἀλλ’ ἔστι λίθος . εἰ οὖν οἱ παραλογισμοὶ τῆς ἀντιφάσεως παρὰ τὸν φαινόμενον ἔλεγχόν εἰσι , δῆλον ὅτι παρὰ τοσαῦτα ἄν καὶ τῶν ψευδῶν εἴησαν συλλογισμοί . ὁ δὲ φαινόμενος ἔλεγχος παρὰ τὴν ἔκπτωσιν τῶν μορίων τοῦ ἀληθοῦς , καὶ εἴπερ οὐκ ὄχλος τὰ αὐτὰ διὰ τὸ σαφὲς πολλάκις λέγειν , ἐπεὶ ἀληθὴς ἔλεγχός ἐστιν ἀντίφασις τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς καὶ τἄλλα , φανείη ἄν ψευδὴς ἔλεγχος ἑκάστου τῶν μορίων ἐκλείποντος τῶν κατὰ τὸν ἀληθῆ . οἷον ὁ παρὰ τὸ μὴ αἴτιον τιθέμενος ὡς αἴτιον καὶ ἀπάγων εἰς τὸ ἀδύνατον οὐκ ἐκ τῶν κειμένων ἤχθη οὐδὲ τῷ ταῦτα εἶναι συμ|βέβηκεν βέβηκεν ( ἔδει δέ ) , καὶ ὁ τὰς δύο ἐρωτήσεις μίαν ποιῶν παρὰ τὴν πρότασιν , ὅ τε κατὰ συμβεβηκὸς παρὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ καθ’ αὑτό τούτῳ συνυπήχθη καὶ ὁ παρὰ τὸ ἑπόμενον ) · ἔτι τὸ μὴ ἐπὶ τοῦ πράγματος ἀλλ’ ἐπὶ ψιλοῦ τοῦ λόγου καὶ τοῦ ὀνόματος συνάγειν τὴν ἀντίφα - σιν , ὡς ἐπὶ τῶν ὁμωνύμων καὶ ὁμοιοσχημόνων καὶ ἀμφιβόλων καὶ τῶν παρὰ προσῳδίαν , ὅ τε κατὰ σύνθεσιν καὶ διαίρεσιν παρά τε τὸ ἐνδεῆ ληφθῆναι τὸν ] ἐν τῷ συμπεράσματι # x003E ; κατηγορούμενον τῆς πρώτης θέσεως καὶ τὸ φύρειν τὸ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ . παρὰ τὴν ἔλλειψιν δὲ καὶ τοῦ τῆς προτά - σεως ὅρου καὶ τοῦ συλλογισμοῦ ὁ παρὰ τὸ πῆ καὶ ἁπλῶς · οὐ γὰρ ἐκ τῶν δοθέντων . πῆ γὰρ ἢ ποῦ ἢ πρός τι ἢ ποτὲ δοθέντος εἶναι ἢ μὴ εἶναι ἁπλῶς ἐπάγει , ἢ τὸ ἔμπαλιν , καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ καὶ πρὸς τὸ αὐτό . ἔτι παρὰ τὸ μὴ συναριθμουμένου τοῦ ἐν ἀρχῇ ὁ τὸ ἐν ἀρχῇ λαμβάνων . ὥστ’ ἔχομεν , παρ’ ὅσα μὲν γίνονται οἱ παραλογισμοί · παρὰ πλείω δὲ οὐκ ἂν εἶεν , παρὰ δὲ τὰ εἰρημένα ἔσονται πάντες . Ὑπὲρ ἁπάντων δὲ κοινῶς ἀποφαινόμενοι λέγομεν ὡς πᾶς σοφιστικὸς ἔλεγχος ἢ συλλογισμὸς οὐχ ἁπλῶς ἐστι συλλογισμὸς ἢ ἔλεγχος , ἀλλὰ πρός τινα . πρὸς γὰρ τὸν μὴ καλῶς ἀποκρινόμενον . ἂν γὰρ μὴ λάβοι ὁ περιέργως ἐρωτῶν ὅ τε παρὰ τὸ ὁμώνυμον ἓν σημαίνειν καὶ ὁ παρὰ τὴν ὁμοιοσχημοσύνην ὅτι ταὐτὸν τὸ δεικνύειν καὶ δα|κρύειν καὶ οἱ ἄλλοι ὡσαύτως , οὔτ’ ἔλεγχοι οὔτε συλλογισμοὶ οὔθ’ ἁπλῶς οὔτε πρὸς τὸν ἐρωτώμενον · ἂν δὲ λάβωσι , πρὸς μὲν τὸν ἐρωτώμενον ἔσονται , ἀπλῶς δ’ οὐκ ἔσονται · οὐ γὰρ ἓν τῇ ἀληθείᾳ σημαίνειν εἰλήφασιν , ἀλλὰ φαινόμενον καὶ παρὰ τοῦδε .
Lemmas: 8 . ἐπεί δέ ἔχω παρά ὅσος γίγνομαι ὁ φαίνω συλλογισμός , ἔχω καί παρά ὁπόσος ὁ σοφιστικός · αὐτός γάρ ἄμφω , ἢ μικρός ὁ διάφορος . παρά δέ ὁ τρεισκαίδεκα τρόπος ἐκεῖνος · παρά τοσοῦτος καί οὗτος . καλέω δέ σοφιστικός καί φαίνω ἔλεγχος οὖον μόνος ὁ ἁμαρτάνω ὁ εἶδος ὁ συλλογιστικός , ὡς εἄν ἐκ δύο μερικός ἢ ἀποφατικός ἐν τις ὁ σχῆμα ἢ ἐκ ὅλος καταφατικός ἐν ὁ μέσος πλέκω , ἀλλά καί ὁ ὑγιαίνω μέν ἐν οὗτος , φαίνω δέ καί οἰκέω ὁ πρᾶγμα ὡς ἄν ἐκ ὁ ἀρχή ὁ πρόκειμαι ἐπιστήμη ἄγω , μή μέντοι διά τέλος οὗτος φυλάσσω , ἀλλά ὁ ἀληθής ἔξω ψευδής παρενείρω . εἰμί δέ οὗτος ὅς καί πειραστικός ἐν ὁ κατά ἀρχή ὁρίζω . ὁ γάρ δείκνυμι ὁ εἷς ὁ τρίγωνος πλευρά μείζων ὁ λοιπός ἐναντίος ἢ ὁ ἀληθής ἔχω · πᾶς γάρ τρίγωνος ὁ δύο πλευρά ὁ λοιπός μέγας εἰμί πάντῃ μεταλαμβάνω . πῶς μέν γεωμετρικός ὁ λόγος , ὁ ἀπλόος τρίγωνος λαμβάνω καί γραμμή ἐκτείνω καί κύκλος περιάγω , ὁ δέ αὖος ἄγω μή ὡς εἄν ἄγω , καί γράφω μή ὡς ἄν γράφω οὖον γεωμετρικός . ὅθεν συνθλίβω μέν ὁ πειραστικός εἰς ἀντίφασις ὁ προσποιέω ὁ ἐπιστήμων εἰμί καί ἐπί ὠφέλεια εἰμί ὅς ἀφαιρέω γάρ αὐτός ὁ μάταιος δοξοσοφία ) , φαίνω δέ , ὅς γε εἴρω , οἰκεῖος ὁ πρᾶγμα πάντῃ οὐ εἰμί · οὖον γάρ εἄν ἰσχύω ἐλέγχω τοιοῦτος ὁ παρά Πλάτων Εὐθύφρων καί Γοργίας . ἐπεί δέ ὁ διαλεκτικός ἐκ ὁ κοινός ἀρχή καί ἔνδοξος λαμβάνω , δείκνυμι δέ καί ὁ πειραστικός ἐκ ὁ προσεχής ὁ κατά μέρος ἐπιστήμη καί ἴδιος , εἰμί ἄν τις ἐν οὗτος κοινωνία , καί εἰμί ὁ πειραστικός μέρος ὁ διαλεκτική , καί δύναμαι ψεῦδος συλλογίζομαι διά ἄγνοια ὁ δίδωμι ὁ λόγος . διαφέρω δέ ἀμφότερος ὁ σοφιστικός ὡς ὁ μέν δῆλος ποιέω ἀντίφασις συλλογίζομαι ὁ ὁ ἀποκρίνω θέσις οὖον γάρ ἐρωτάω ὁμώνυμος καί ἀμφίβολος καί τοιοῦτος τις ) , ὁ μέντοι σοφιστής ἄν ποτός καί συλλογίζομαι ὁ ἀντίφασις , οὖον ποιέω δῆλος εἰμί ἀγνοέω ὁ προσδιαλέγομαι · καί γάρ ὁ οἶδα ἐμποδίζω οὗτος ὁ λόγος · ὁμώνυμος γάρ ἐρωτάω καί ἀμφίβολος οὐδείς οἶδα ὁ ἀκροάομαι , εἰμί ὁ ἀντίφασις συνάγω . τοσοῦτος γοῦν παρεῖπον πάλιν ἀνέρχομαι λέγω . ὅτι μέν ἐν χόω · ἐντεῦθεν · παρά ὅσος γάρ φαίνω ὁ ἀκούω ὡς ἐρωτάω συλλογίζομαι - ἕπομαι καλῶς , παρά οὗτος ἄν ὁ ἀποκρίνω δοκέω . ἀπατάω δέ ὁ ἀκροατής ἢ διά ὁ ὁμωνυμία ἢ ἀμφιβολία ἢ ἄλλος τίς ὁ | ἀπαριθμέω , καί ὁ ἀποκρίνω παρά τίς οὗτος κατασοφίζω δοκέω · ὅς γάρ μή ἐρωτάω τις ἔνδοθεν καί σιγάω καλῶς ἐρωτάω νομίζω καί συννεύω , ἄν ἐρωτάω τίθημι , καί ἄλλος ἐρωτάω μή δίδωμι δυσχεραίνω . ὁ γάρ ἀκροατής ἐν ὁ διάλεξις κριτής ὁ Νίκη ὁ ἀγωνίζομαι κάθημαι · ὡς γοῦν οὗτος διατίθημι , ὁ λόγος ὁ κῦρος ἕπω . πλήν ἐπί τίνω διά ὁ πρόδηλος , οἷος ἐν ὁ παρά · ὁ λέξις καί ὁ σολοικισμός συμπεραίνω ὁ σοφιστής οὐ ἄφωνος μένω οὔτε ὁ ἀκροατής οὔτε ὁ ἀποκρίνω , ἀλλά ἅμα συμβαίνω προσερωτάω αὐτός ὁ ἐνδεής καί ὁ ψεῦδος ἐμφανίζω , οἷος ὁ Σωκράτης κάθημαι βαδίζω ἐλέγχω γάρ , ὡς παρίημι ὁ δύναμαι ) , καί εἰμί ἄρα λίθος · οὖον φημί , ἀλλά εἰμί λίθος . εἰμί οὖν ὁ παραλογισμός ὁ ἀντίφασις παρά ὁ φαίνω ἔλεγχος εἰμί , δῆλος ὅτι παρά τοσοῦτος ἄν καί ὁ ψευδής εἰμί συλλογισμός . ὁ δέ φαίνω ἔλεγχος παρά ὁ ἔκπτωσις ὁ μόριον ὁ ἀληθής , καί εἴπερ οὐ ὄχλος ὁ αὐτός διά ὁ σαφής πολλάκις λέγω , ἐπεί ἀληθής ἔλεγχος εἰμί ἀντίφασις ὁ αὐτός καί εἷς καί ἄλλος , φαίνω ἄν ψευδής ἔλεγχος ἕκαστος ὁ μόριον ἐκλείπω ὁ κατά ὁ ἀληθής . οἷος ὁ παρά ὁ μή αἴτιος τίθημι ὡς αἴτιος καί ἀπάγω εἰς ὁ ἀδύνατος οὐ ἐκ ὁ κεῖμαι ἄγω οὐδέ ὁ οὗτος εἰμί συμβαίνω βαίνω ( ἐσθίω δέ ) , καί ὁ ὁ δύο ἐρωτάω εἷς ποιέω παρά ὁ πρότασις , ὅς τε κατά συμβαίνω παρά ὁ ἔλλειψις ὁ κατά ἑαυτοῦ οὗτος συνυπάγω καί ὁ παρά ὁ ἕπω ) · ἔτι ὁ μή ἐπί ὁ πρᾶγμα ἀλλά ἐπί ψιλός ὁ λόγος καί ὁ ὄνομα συνάγω ὁ αντίφα - βρόχος , ὡς ἐπί ὁ ὁμώνυμος καί ὁμοιοσχήμων καί ἀμφίβολος καί ὁ παρά προσῳδία , ὅς τε κατά σύνθεσις καί διαίρεσις παρά τε ὁ ἐνδεής λαμβάνω ὁ ] ἐν ὁ συμπέρασμα # x003E ; κατηγορέω ὁ πρῶτος θέσις καί ὁ φύρω ὁ δύναμις καί ἐνέργεια . παρά ὁ ἔλλειψις δέ καί ὁ ὁ Πρότα - σέως ὁράω καί ὁ συλλογισμός ὁ παρά ὁ πῇ καί ἁπλόος · οὖον γάρ ἐκ ὁ δίδωμι . πῇ γάρ ἢ ποῦ ἢ πρός τίς ἢ ποτέ δίδωμι εἰμί ἢ μή εἰμί ἁπλόος ἐπάγω , ἢ ὁ ἔμπαλιν , καί κατά ὁ αὐτός καί πρός ὁ αὐτός . ἔτι παρά ὁ μή συναριθμέω ὁ ἐν ἀρχή ὁ ὁ ἐν ἀρχή λαμβάνω . ὥστε ἔχω , παρά ὅσος μέν γίγνομαι ὁ παραλογισμός · παρά πλείων δέ οὐ εἄν ἄγω , παρά δέ ὁ εἴρω εἰμί πᾶς . ὑπέρ ἅπας δέ κοινῶς ἀποφαίνω λέγω ὡς πᾶς σοφιστικός ἔλεγχος ἢ συλλογισμός οὐ ἁπλόος εἰμί συλλογισμός ἢ ἔλεγχος , ἀλλά πρός τις . πρός γάρ ὁ μή καλῶς ἀποκρίνω . εἄν γάρ μή λαμβάνω ὁ περιέργως ἐρωτάω ὅς τε παρά ὁ ὁμώνυμος εἷς σημαίνω καί ὁ παρά ὁ ὁμοιοσχημοσύνη ὅτι αὐτός ὁ δείκνυμι καί δα|κρυεν καί ὁ ἄλλος ὡσαύτως , οὔτε ἔλεγχος2 οὔτε συλλογισμός οὔτε ἁπλόος οὔτε πρός ὁ ἐρωτάω · εἄν δέ λαμβάνω , πρός μέν ὁ ἐρωτάω εἰμί , ἀπλόος δέ οὐ εἰμί · οὖον γάρ εἷς ὁ ἀλήθεια σημαίνω λαμβάνω , ἀλλά φαίνω καί παρά ὅδε .