anonymi-in-aristotelis-sophisticos-elenchos.in-aristotelis-sophisticos-elenchos-paraphrasis 9
9 . Οἱ μὲν οὖν ψευδεῖς ἔλεγχοι καὶ συλλογισμοὶ τοσοῦτοι τῷ ἀριθμῷ καὶ τοιοίδε · ἔχομεν δὲ καὶ τὴν διδασκαλικὴν αὐτῶν μέθοδον . τῶν μέντοι ἀληθινῶν ἐλέγχων οὔτ’ ἐπιστήμη τις εὕρηται ἕως νῦν , οὔτε καθ’ ὅσους τρόπους διῄρηνται . τὸ δὲ αἴτιον , ὡς ἐν τοῖς προοιμίοις ἐλέγετο · παρὰ τοσούτοις γὰρ οἱ ἀληθεῖς ἔλεγχοι , παρ’ ὅσοις αἱ ἀποδείξεις . πᾶσαν γὰρ ἀπόδειξιν κατ’ εὐθεῖαν ἔστι καὶ διὰ τῆς ἀδυνάτου ἀπαγωγῆς περᾶναι , ἣν δήπου καὶ ἀληθινὸν ἐτίθεμεν ἔλεγχον · οἷον εἰ σύμμετρον ἔφησεν τὴν πλευρὰν τῇ διαμέτρῳ , ἀποδείξει ὅτι ἀσύμμετρος . καὶ ἐπὶ σαφεστέρων , ὁ ἄνθρωπος λογικόν , τὸ λογικὸν ζῶον , ὁ ἄνθρωπος ἄρα ζῶον · τοῦτο ἀπόδειξις . εἴ τις γοῦν ἐνίσταιτο μὴ ἀληθὲς λέγων τὸ συμπέρασμα , ἐλέγχοντες αὐτὸν τὸ τοὐ συμπεράσματος λαμβάνομεν ἀντικείμενον , ὅπερ καὶ τίθεται , τὸ οὐ πᾶς ἅνθρωπος ζῶον , καὶ μίαν τῶν κειμένων προτάσεων τὴν ἄνθρωπος λογικόν , καὶ συνάγομεν ἐν τρίτῳ σχήματι ἀδύνατόν τι καὶ ἄτοπον · ἀναιροῦμεν γάρ τι τῶν ὁμολογουμένως ἀληθῶν . εἰ γὰρ οὐ πᾶς ἄνθρωπος ζῶον , πᾶς δὲ ἄνθρωπος λογικόν , οὐ πᾶν λογικὸν ζῶον . ἀλλὰ | μὴν ὑπέκειτο καὶ πᾶν . οὐκ ἄρα ἀληθὴς ἡ ἔνστασις ἡ οὐ πᾶς ἄνθρωπος ζῶον · παρ’ ἐκείνην γὰρ τὸ ἀδύνατον . ἀληθὲς ἄρα τὸ πᾶς ἄνθρωπος ζῶον , ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἦν . εἰσὶ μὲν οὖν οἱ ἀληθεῖς ἔλεγχοι κατὰ τὰς ἀποδείξεις , αἱ δὲ κατὰ τὰς ἐπιστήμας , καὶ παμπληθεῖς ἐν ἑκάστῃ . πολλαὶ δὲ αἱ ἐπιστῆμαι καὶ οὔπω πεπέρανται · ὅσαι γὰρ ἐν τῷ λείποντι τοῦ χρόνου φανήσονται , προσθήκη ταῖς οὔσαις ἔσονται .. χρόνος γὰρ ἐκ περιττοῦ , καὶ ἐν ἑκάστῳ γένοιτ’ ἄν καὶ ἐν τῷ παντί , ἥ τε τῶν πραγμάτων τοῦτο προσαναγκάζει φύσις ἀνεξάλειπτον ἔχουσα καὶ τὴν φθορὰν καὶ τὴν γένεσιν . ὥστε οὐ δεῖ πειρᾶσθαι ἀφωρισμένως λαμβάνειν , παρ’ ὁπόσα ἐλέγχονται οἱ ἀληθῶς ἐλεγχόμενοι , ἄνευ τῆς τῶν ὄντων ἐπιστήμης ἁπάντων . τοῦτο δ’ οὐδεμιᾶς ἐστι τέχνης , οὐδέ τις οἶδε τά τε ὄντα τά τ’ ἐσόμενα τὰ προεόντα τε , θεὸς δ’ ἄν τοῦτο μόνος ἔχοι τὸ γέρας . εἰ οὖν μὴ οἷόν τε πάντα τὸν αὐτὸν εἰδέναι ἄνθρωπον , παρὰ δὲ τὰς ἐν ἑκάστῃ ἐπιστημονικὰς οἱ ἀληθεῖς ἔλεγχοι ἄλλοι μὲν γὰρ παρὰ τὰς ἐν γεωμετρίᾳ ἀρχάς , καὶ παρὰ τὰς ἐν ἰατρικῇ ἕτεροι καὶ παρ’ ἄλλας ἄλλοι ) , οὐδὲ κοινήν τινα μέθοδον αὐτῶν ἀποδοῦναι δυνατόν . καὶ τί δεῖ ἐπὶ τούτων προσαπορεῖν ; μικροῦ δεῖν οὐδ’ οἱ ψευδεῖς ἐν ὡρισμένοις · ἐν ἀπείροις γὰρ καὶ οὗτοι . οἱ γὰρ πειραστικοὶ καὶ κατὰ μέρος ἄπειροι τῷ καθ’ ἑκάστην τέχνην δό|νασθαι καὶ ψευδῆ συλλογίζεσθαι , οἰον κατὰ γεωμετρίαν γεωμετρικῶς , καὶ κτὰ τὴν ἰατρικὴν ἰατρικῶς · λέγω δὲ κατὰ τέχνην τὸ κατὰ τὰς ἐκείνης ἀρχάς . δῆλον οὖν ὡς οὐ πάντων τῶν ἐλέγχων , ὡς ἄν καὶ τῶν ἀληθινῶν καὶ τῶν πειραστικῶν , ἀλλὰ τῶν παρὰ τὴν διαλεκτικὴν μόνον ληπτέον τοὺς τόπους , οὓς καλοῦμεν σοφιστικούς · οὗτοι γὰρ κοινοὶ πρὸς ἅπασαν τέχνην καὶ δύναμιν . ὑποδύεται γὰρ ἡ σοφιστικὴ τὴν διαλεκτικὴν ὥσπερ ἐκείνη τὴν πρώτην φιλοσοφίαν . τοῦ γὰρ πρώτου φιλοσόφου ἐπαγγελλομένου καθ’ αὑτὸ τὰς κοινὰς τῶν ἐπιστημῶν καὶ ἀνωτάτω εἰδέναι ἀρχὰς καὶ τὰς ἀποδείξεις συγγενεῖς ἐπάγοντος , ὁ διαλεκτικὸς τούτων μὲν ὑφεῖται , περὶ μέντοι τὰ πιθανὰ καὶ κοινὰ διατρίβων καὶ ἀληθῶς ἔνδοξα τοῦ πρώτου καὶ ὑπὲρ αὐτὸν ἀντιποιεῖται σχήματος . κατὰ τὰ αὐτὰ δήπου καὶ ὁ σοφιστής , τοῦ διαλεκτικοῦ ἐκ τῶν ἀληθῶς ἐνδόξων συνάγοντος τὴν ἀντίφασιν , αὐτὸς ἔκ τινων κοινῶν καὶ φαινομένων ἐνδόξων , ψευδῶν μέντοι τοῦτο ποιῶν τὸ τοῦ διαλεκτικοῦ ποιεῖν ἔργον δοκεῖ . ὥστε τὸν μὲν καθ’ ἑκάστην ἐπιστήμην ἔλεγχον τοῦ κατὰ τοῦτο τὸ μέρος ἐπιστήμονός ἐστι θεωρεῖν , εἴ γε μὴ ὢν φαίνοιτο , εἴ τ’ ἔστι , διὰ τί ἐστι · τὸν δὲ κοινὸν καἰ ὑπ’ οὐδεμίαν τέχνην τῶν διαλεκτικῶν · . εἰ γὰρ ἔχομεν διὰ τῶν τοπικῶν , ἐξ ὧν οἱ ἔνδοξοι συλ - λογισμοὶ περὶ ὁτιοῦν , ἔχομεν καὶ ἐξ ὧν οἱ φαινόμενοι ἔλεγχοι καὶ σοφιστικοί · ὁ δὲ ἔλεγχός | ἐστιν , ὡς πολλάκις ἐλέχθη , ἀντιφάσεως συλλογισμός , τοῦτο δὲ ἢ δι’ ἑνὸς ποιεῖ συλλογισμοῦ , ὃ καὶ σπάνιον εὐφώρατον γάρ ) , ἢ διὰ δύο , ὃ καὶ πλεῖστον , ὡς ἐν τοῖς Ἀναλυτικοῖς λέγεται . καὶ ὅταν μὲν ἐν ἑνὶ συλλογισμῷ , δεῖ τὴν ἀντίφασιν ἔχειν τὴν μείζω πρότασιν ὡς ἐκεῖνα o ἄνθρωπος ζῶον , τὸ ζῶον καὶ λευκὸν καὶ οὐ λευκόν , καὶ ὁ ἄνθρωπος οὕτω · καὶ ἡ ἰατρικὴ ὑπόληψις καὶ οὐχ ὑπόληψις , ὅτι καὶ ἡ ἐπιστήμη , ὑφ’ ἣν ὡς εἶδος.’ δι’ ἄλλου δὲ καὶ ἄλλου , ὡς ἡ ἀνδρεία καὶ ἀγαθὸν καὶ κακόν , τὸ μὲν ὅτι ἀρετὴ τὸ δὲ ὅτι τραυμάτων καὶ σφαγῆς αἰτία . ἔχομεν ἄρα πὰρ ὁπόσα πάντες εἰσὶν οἱ τοιοῦτοι . εἰ δὲ τοῦτ’ ἔχομεν , καὶ τὰς λύσεις ἔχομεν · αἱ γὰρ τούτων ἐνστάσεις λύσεις εἰσίν . ἃ γὰρ ἐνιστάμενοι προφέρομεν τοῖς ὑλακτεῖν τὸν ἐν θαλάσσῃ κύνα συνάξασιν , ὡς οὐκ ἐπ’ αὐτοῦ σημαινομένου τὸ ὑλακτεῖν δεδώκαμεν ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ χερσαίου , καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ὁμοίως , τούτοις αὐτοῖς καὶ τὸ σόφισμα λύομεν . ἄνω δὲ καὶ κάτω φαινομένους ἐλέγχους λέγομεν οὐχ ὁτῳοῦν · οὐ γὰρ τῷ τυχόντι καὶ ἰδιώτῃ ἀλλὰ τοῖς τοιοῖσδε τοῖς ἐν φιλοσοφίᾳ καὶ ἐπιστήμοσιν . ὁ γὰρ μὴ εἰδὼς ἐξ ὧν ἀπα - τηθήσεται , ἄπειρα ἕξει τὰ ἀπατήσοντα · ἀόριστα γάρ ἐστιν , ἐάν τις σκοπῇ , παρ’ ὁπόσα φαίνονται τοῖς τυχοῦσιν · οἱ μέντοι ἐπιστήμονες οἴδασι , κατὰ τίνα τῶν τρόπων τόδε προέβη τὸ σόφισμα . ὥστε μανε|ρὸν ὡς ὁ διαλεκτικὸς μόνος δύναται λαβεῖν καὶ γνῶν.αι , κατὰ τίνας αἰτίας καὶ πόσας γίνονται διὰ τῶν κοινῶν ἀρχῶν , καὶ μόνος οὗτος τόν τε ὄντα ἔλεγχον διακρινεῖ καὶ φαινόμενον καὶ τὸν διαλεκτικὸν ἢ φαινόμενον διαλεκτικὸν ἢ πειραστικόν .
Lemmas: 9 . ὁ μέν οὖν ψευδής ἔλεγχος2 καί συλλογισμός τοσοῦτος ὁ ἀριθμός καί τοιόσδε · ἔχω δέ καί ὁ διδασκαλικός αὐτός μέθοδος . ὁ μέντοι ἀληθινός ἐλέγχω οὔτε ἐπιστήμη τις εὑρίσκω ἠώς νῦν , οὔτε κατά ὅσος τρόπος διαιρέω . ὁ δέ αἴτιος , ὡς ἐν ὁ προοίμιον λέγω · παρά τοσοῦτος γάρ ὁ ἀληθής ἔλεγχος2 , παρά ὅσος ὁ ἀποδείκνυμι . πᾶς γάρ ἀπόδειξις κατά εὐθύς εἰμί καί διά ὁ ἀδύνατος ἀπαγωγή περαίνω , ὅς δήπου καί ἀληθινός τίθημι ἔλεγχος · οἷος εἰμί σύμμετρος φημί ὁ πλευρά ὁ διάμετρος , ἀποδείκνυμι ὅτι ἀσύμμετρος . καί ἐπί σαφής , ὁ ἄνθρωπος λογικός , ὁ λογικός ζῷον , ὁ ἄνθρωπος ἄρα ζῷον · οὗτος ἀπόδειξις . εἰμί τις γοῦν ἐνίστημι μή ἀληθής λέγω ὁ συμπέρασμα , ἐλέγχω αὐτός ὁ ὁ συμπέρασμα λαμβάνω ἀντίκειμαι , ὅσπερ καί τίθημι , ὁ οὖον πᾶς ἄνθρωπος ζῷον , καί εἷς ὁ κεῖμαι πρότασις ὁ ἄνθρωπος λογικός , καί συνάγω ἐν τρίτος σχῆμα ἀδύνατος τίς καί ἄτοπος · ἀναιρέω γάρ τίς ὁ ὁμολογουμένως ἀληθής . εἰμί γάρ οὖον πᾶς ἄνθρωπος ζῷον , πᾶς δέ ἄνθρωπος λογικός , οὖον πᾶς λογικός ζῷον . ἀλλά | μήv ὑπόκειμαι καί πᾶς . οὐ ἄρα ἀληθής ὁ ἔνστασις ὁ οὖον πᾶς ἄνθρωπος ζῷον · παρά ἐκεῖνος γάρ ὁ ἀδύνατος . ἀληθής ἄρα ὁ πᾶς ἄνθρωπος ζῷον , ὅσπερ ἐκ ἀρχή εἰμί . εἰμί μέν οὖν ὁ ἀληθής ἔλεγχος2 κατά ὁ ἀποδείκνυμι , ὁ δέ κατά ὁ ἐπιστήμη , καί παμπληθής ἐν ἕκαστος . πολύς δέ ὁ ἐπιστήμη καί οὔπω περαίνω · ὅσος γάρ ἐν ὁ λείπω ὁ χρόνος φαίνω , προσθήκη ὁ εἰμί εἰμί .. χρόνος γάρ ἐκ περισσός , καί ἐν ἕκαστος γίγνομαι ἄν καί ἐν ὁ πᾶς , ὅς τε ὁ πρᾶγμα οὗτος προσαναγκάζω φύσις ἀνεξάλειπτος ἔχω καί ὁ φθορά καί ὁ γένεσις . ὥστε οὖον δεῖ πειράω ἀφωρισμένως λαμβάνω , παρά ὁπόσος ἐλέγχω ὁ ἀληθής ἐλέγχω , ἄνευ ὁ ὁ εἰμί ἐπιστήμη ἅπας . οὗτος δέ οὐδείς εἰμί τέχνη , οὐδέ τις οἶδα ὁ τε εἰμί ὁ τε εἰμί ὁ προΐημι τε , θεός δέ ἄν οὗτος μόνος ἔχω ὁ γέρας . εἰμί οὖν μή οἷος τε πᾶς ὁ αὐτός οἶδα ἄνθρωπος , παρά δέ ὁ ἐν ἕκαστος ἐπιστημονικός ὁ ἀληθής ἔλεγχος2 ἄλλος μέν γάρ παρά ὁ ἐν γεωμετρία ἀρχή , καί παρά ὁ ἐν ἰατρικός ἕτερος καί παρά ἄλλος ἄλλος ) , οὐδέ κοινός τις μέθοδος αὐτός ἀποδίδωμι δυνατός . καί τίς δεῖ ἐπί οὗτος προσαπορέω ; μικρός δήω οὐδέ ὁ ψευδής ἐν ὁρίζω · ἐν ἤπειρος γάρ καί οὗτος . ὁ γάρ πειραστικός καί κατά μέρος ἤπειρος ὁ κατά ἕκαστος τέχνη δίδωμι καί ψευδής συλλογίζομαι , οἷος κατά γεωμετρία γεωμετρικός , καί κτάομαι ὁ ἰατρικός ἰατρικός · λέγω δέ κατά τέχνη ὁ κατά ὁ ἐκεῖνος ἀρχή . δῆλος οὖν ὡς οὖον πᾶς ὁ ἐλέγχω , ὡς ἄν καί ὁ ἀληθινός καί ὁ πειραστικός , ἀλλά ὁ παρά ὁ διαλεκτικός μόνος ληπτέος ὁ τόπος , ὅς καλέω σοφιστικός · οὗτος γάρ κοινός πρός ἅπας τέχνη καί δύναμις . ὑποδύομαι γάρ ὁ σοφιστικός ὁ διαλεκτικός ὥσπερ ἐκεῖνος ὁ πρῶτος φιλοσοφία . ὁ γάρ πρῶτος φιλόσοφος ἐπαγγέλλω κατά ἑαυτοῦ ὁ κοινός ὁ ἐπιστήμη καί ἄνω2 οἶδα ἀρχή καί ὁ ἀποδείκνυμι συγγενής ἐπάγω , ὁ διαλεκτικός οὗτος μέν ὑφάω , περί μέντοι ὁ πιθανός καί κοινός διατρίβω καί ἀληθής ἔνδοξος ὁ πρῶτος καί ὑπέρ αὐτός ἀντιποιέω σχῆμα . κατά ὁ αὐτός δήπου καί ὁ σοφιστής , ὁ διαλεκτικός ἐκ ὁ ἀληθής ἔνδοξος συνάγω ὁ ἀντίφασις , αὐτός ἐκ τίνω κοινός καί φαίνω ἔνδοξος , ψευδής μέντοι οὗτος ποιέω ὁ ὁ διαλεκτικός ποιέω ἔργον δοκέω . ὥστε ὁ μέν κατά ἕκαστος ἐπιστήμη ἔλεγχος ὁ κατά οὗτος ὁ μέρος ἐπιστήμων εἰμί θεωρέω , εἰμί γε μή εἰμί φαίνω , εἰμί τε εἰμί , διά τίς εἰμί · ὁ δέ κοινός καίω ὑπό οὐδείς τέχνη ὁ διαλεκτική · . εἰμί γάρ ἔχω διά ὁ τοπικός , ἐκ ὅς ὁ ἔνδοξος συλ - λογισμός περί ὁστισοῦν , ἔχω καί ἐκ ὅς ὁ φαίνω ἔλεγχος2 καί σοφιστικός · ὁ δέ ἔλεγχος | εἰμί , ὡς πολλάκις λέγω , ἀντίφασις συλλογισμός , οὗτος δέ ἢ διά εἷς ποιέω συλλογισμός , ὅς καί σπάνις εὐφώρατος γάρ ) , ἢ διά δύο , ὅς καί πλεῖστος , ὡς ἐν ὁ ἀναλυτικός λέγω . καί ὅταν μέν ἐν εἷς συλλογισμός , δεῖ ὁ ἀντίφασις ἔχω ὁ μείζων πρότασις ὡς ἐκεῖνος o ἄνθρωπος ζῷον , ὁ ζῷον καί λευκός καί οὖον λευκός , καί ὁ ἄνθρωπος οὗτος · καί ὁ ἰατρικός ὑπόληψις καί οὐ ὑπόληψις , ὅτι καί ὁ ἐπιστήμη , ὑπό ὅς ὡς εἶδος διά ἄλλος δέ καί ἄλλος , ὡς ὁ ἀνδρεία καί ἀγαθός καί κακός , ὁ μέν ὅτι ἀρετή ὁ δέ ὅτι τραῦμα καί σφαγή αἰτία . ἔχω ἄρα παρά ὁπόσος πᾶς εἰμί ὁ τοιοῦτος . εἰμί δέ οὗτος ἔχω , καί ὁ λύω ἔχω · ὁ γάρ οὗτος ἔνστασις λύω εἰμί . ὁ γάρ ἐνίστημι προφέρω ὁ ὑλακτέω ὁ ἐν θάλασσα κύω συνάγω , ὡς οὐ ἐπί αὐτός σημαίνω ὁ ὑλακτέω δίδωμι ἀλλά ἐπί ὁ χερσαῖος , καί ἐν ὁ ἄλλος ὁμοίως , οὗτος αὐτός καί ὁ σόφισμα λύω . ἄνω δέ καί κάτω φαίνω ἔλεγχος λέγω οὐ ὅστις · οὖον γάρ ὁ τυγχάνω καί ἰδιώτης ἀλλά ὁ τοιόσδε ὁ ἐν φιλοσοφία καί ἐπιστήμων . ὁ γάρ μή εἰδοί ἐκ ὅς ἀπος - τίθημι , ἤπειρος ἔχω ὁ ἀπατάω · ἀόριστος γάρ εἰμί , ἐάν τις σκοπέω , παρά ὁπόσος φαίνω ὁ τυγχάνω · ὁ μέντοι ἐπιστήμων οἶδα , κατά τίς ὁ τρόπος ὅδε προβαίνω ὁ σόφισμα . ὥστε μανε|ρὸν ὡς ὁ διαλεκτικός μόνος δύναμαι λαμβάνω καί γιγνώσκω , κατά τίς αἴτιος καί πόσος γίγνομαι διά ὁ κοινός ἀρχή , καί μόνος οὗτος ὁ τε εἰμί ἔλεγχος διακρίνω καί φαίνω καί ὁ διαλεκτικός ἢ φαίνω διαλεκτικός ἢ πειραστικός .