anonymi-in-aristotelis-ethica-nicomachea.in-ethica-nicomachea-paraphrasis-pseudepigraphum-olim-constantino 3
Περὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου . κεφ . α΄ . Ἐπερὶ δὲ ἡ ἀρετὴ περὶ πάθη καὶ πράξεις ἐστί , καὶ ἔστιν ἀρετὴ πρᾶξις ἀγαθὴ ἑκούσιος καὶ ἡ κακία τοὐναντίον , καὶ ἐν τῷ ὁρισμῷ κακίας καὶ ἀρετῆς καὶ τὸ ἑκούσιον παραλαμβάνεται , διὰ τοῦτο τῷ λέγοντι περὶ ἀρετῆς καὶ κακίας ἀνάγκη περὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου διαλαβεῖν · τῷ γὰρ ἑκουσίῳ καὶ ἀκουσίῳ τὰς πράξεις κρίνομεν . καὶ τὰς μὲν ἐπαινετὰς λέγομεν , τὰς δὲ συγγνωστάς , ἰὰς δὲ ψόγου ἀξίας . καὶ τὰς μὲν ἑκουσίως γινομένας ἀγαθὰς ἐπαινοῦμεν , τὰς δὲ ἑκουσίως πονηρὰς ψέγομεν , τὰς δὲ ἀκουσίως πονηρὰς νηρὰς οὐ ψέγομεν ἀλλὰ συγγνώμης ἀξιοῦμεν , τὰς δὲ ἀκουσίως πονηρὰς καὶ ἐπὶ βλάβῃ τῶν ποιούντων γινομένας ἐλέου ἀξίας ἡγούμεθα . διὰ τοῦτο , ἐπεὶ περὶ τῶν ἐπαινετῶν καὶ τῶν ψόγου ἀξίων ὁ λόγος ἡμῖν , δέον εἰδέναι περὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου . ὁ δὲ περὶ τούτων λόγος καὶ τοῖς νομοθε | τοῦσι χρήσιμος · ἀπὸ τούτων γὰρ εἴσονται τίνας τε κολάζειν ἄξιον καὶ τίνας τιμᾶν καὶ τίνας ἀξιοῦν συγγνώμης ἢ ἐλέου · ὃ δὴ τῆς ἐν πολιτείᾳ τέχνης κεφάλαιόν ἐστι . διοριστέον δή , τί ἐστιν ἑκούσιον καὶ τί ἀκούσιον . δοκεῖ τοίνυν ἀκούσιον εἶναι τὸ βίαιον ἢ δι’ ἄγνοιαν γινόμενον , βίαιον δέ , οὗ ἡ ἀρχὴ οὐκ ἐν τῷ ποιοῦντι ἀλλὰ ἔξωθεν , ἐν ᾗ οὐδὲν συμβάλλεται ὁ πράττων ἢ ὁ πάσχ’ ὢν · οἷον εἴ τινα κινήσει τὸ πνεῦμα καὶ ἀπὸ τόπου εἰς τόπον ἀγάγοι ἢ ἄνθρωποι κύριοι ὄντες καὶ δυνάμενοι κινεῖν μὴ βουλόμενον . ἑκούσιον δὲ τοὐναντίον , οὗ ἡ ἀρχὴ ἐν τῷ ποιοῦντι πάσα . εἰσὶ δέ τινα μήτε ἀκούσια ὄνια κυρίως μήτε ἑκούσια ἀλλὰ μέσα τινά · εἰσὶ δὲ ὅσα διὰ φόβον μειζόνων κακῶν πράττεται ἢ διὰ καλόν τι , οἰον εἰ τύραννος προστάττει αἰσχρόν τι ποιῆσαι κύριος ὢν καὶ αὐτοῦ καὶ γονέων καὶ τέκνων καὶ δυνάμενος πράττοντα μὲν σῴζειν καὶ αὐτὸν καὶ τοὺς αὐτοῦ , μὴ πράττοντα δὲ ἀποκτεῖναι . τοῦτο γὰρ ἀμφισβήτησιν ἔχει , πότερον ἑκούσιόν ἐστιν ἢ ἀκούσιον . τοιοῦτον δέ ἐστι καὶ τὸ γινόμενον ἐν τοῖς κλυδωνίοις ὑπὸ τῶν ἐπιβατῶν · ῥίπτουσι γὰρ τὰ ἀγώγιμα · ὅπερ οὔτε ἑκούσιον εἴποι τις ἂν τελείως οὔτε ἀ·κούσιον ἀλλ’ ἑκάτερον παρὰ μέρος . τοῦ γὰρ ἐστὶ ἐστὶ μὲν καὶ ἀρχὴ ἔξωθεν , ὁ κλύδων δηλονότι , ἔστι δὲ καὶ σωτηρία καὶ αὐτῶν καὶ τῶν συμπλεόντων οἵ γε νοῦν ἔχοντες · ὥστε τὰς τοιαύτας πράξεις μικτὰς εἷναι καὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου μετέχειν . δοκοῦσι δὲ μᾶλλον τοῦ ἑκουσίου μετέχειν ἢ τοῦ ἑτέρου · καὶ γὰρ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ κλύδωνος αἱ τοιαῦται πράξεις αἱρεταί εἰσι · καὶ τὸ τέλος αὐτῶν , εἴ τις κατὰ τὸν καιρὸν σκοπεῖ , σκοπεῖ , ἀγαθόν ἐστι καὶ θελητόν . ἐπεὶ καὶ τὸ ἑκάστης πράξεως τέλος κατὰ τὸν καιρὸν αὐτῆς ἐστι καὶ ἀπὸ τοῦ καιροῦ ἢ ἀγαθὸν ἢ πονηρὸν γίνεται , ὥστε καὶ τὸ ἑκούσιον ἢ τὸ ἀκούσιον κατὰ τὸν καιρὸν ὅτε πράττεται ζητητέον · κατ’ ἐκεῖνον τοίνυν τὸν καιρὸν ἑκὼν πράττει ἃ πράττει , εἰ καὶ ἐν ἄλλῳ καιρῷ , γαλήνης οὔσης , οὐκ ἄν ποιήσειε βουλόμενος ταῦτα . καὶ γὰρ τὰ ὀργανικὰ μέρη καὶ χεῖρες καὶ πόδες οὐκ ἔξωθεν ὑπ’ ἄλλης ἀρχῆς κινοῦνται ἀλλ’ ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῷ ἰῷ ποιοῦντι · ἃ δέ τις ποιεῖ ὑφ’ ἑαυτοῦ κινούμενος . κύριός ἐστι καὶ ποιεῖν καὶ μή · τὰ τοιαῦτα δὲ λέγεται . ἔστι τοίνυν ἑκούσιον μὲν αὐτὴ ἡ πρᾶξις , δηλονοτι μετὰ τῶν περιστατικῶν · ἁπλῶς δὲ καὶ χωρὶς προσθήκης ἀκούσιον · χωρὶς γὰρ τῆς περιστάσεως οὐδεὶς ἂν ἕλοιτο τοιαῦτα ποιεῖν . τινὲς δὲ τῶν τοιούτων πράξεων καὶ ἐπαίνων ἀξιοῦνται , ἔνιαι δὲ καὶ ψόγων · ἐπαίνων μέν , ὅταν τις αἰσχρόν τι ἢ λυπηρὸν ὑπομένῃ ἀντὶ καλῶν καὶ μεγάλων , ψόγων δέ , ὅταν φαύλων ἕνεκα . φαῦλος γὰρ ὁ τὰ αἴσχιστα ὑπομένων ἐπὶ μηδενὶ καλῷ ἢ μετρίῳ . ἔστι δὲ ἃς οὔτε ἐπαίνων οὔτε ψόγων ἀξιοῦμεν , καθὼς εἴρηται , ἀλλὰ συγγνώμηςἢ ἐλέου , ὅτε τις τὰ μὴ δέοντα πράττει , δέει μεγάλων δεινῶν καὶ μειζόνων ἢ δύνασθαι ὑπομεῖναι φύσιν ἀ.νθρωπίνην . ἔνια δὲ οὕτως εἰσὶν αἰσχρά , ὥστε οὐδεμία ἐστὶ τῷ ποιοῦντι παραίτησις ἀλλὰ δεῖ φεύγειν τὴν πρᾶξιν τούτων πάσῃ δυνάμει , κἂν δέῃ ἀποθανεῖν πάντα παθόντα τὰ δεινότατα . καὶ γὰρ τὸν Εὐριπίδου Ἀλκμαίωνα γελοῖα φαίνεται τὰ ἀναγκάσαντα μητροκτονῆσαι . ἧσαι . ἐνίοτε δὲ χαλεπόν ἐστι διακρῖναι , τίνων δεινῶν φόβῳ τίνα τῶν αἰσχρῶν ὑπομένειν ἄξιον , καὶ τίνα ἀνά τίνων αἱρησόμεθα · ἔτι δὲ χα|λεπώτερον τὸ εὑρόντα τὸ προσῆκον ἐμμεῖναι ἰοῖς δεδογμένοις . καὶ γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἃ μὲν ἀναγκαζόμεθα ποιεῖν , μᾶλλον αἰσχρὰ ἢ λυπηρά · ἃ δὲ προσδοκῶντες ποιοῦμεν , λυπηρά · διὰ τοῦτο γενναίου ἀνδρός ἐστι κατατολμῆσαι τῶν λυπηρῶν ὑπὲρ τοῦ μηδὲν αἰσχρὸν ὑπομεῖναι ποιῆσαι . ὅθεν ἐν ταῖς τοιαύταις πράξεσι καὶ ἐπαινοῦμέν τινας καὶ ψέγομεν ἐνίους καὶ οὐδέτερον τούτων , ἀλλὰ συγγνώμης ἀξιοῦμεν . ἔστι τοίνυν ἀπλῶς μὲν ἀκούσια , ὁπόταν ἡ αἰτία αὐτῶν ἐν τοῖς ἐκτὸς ᾖ καὶ ὁ πράττων μηδὲν συμβάλληται πρὸς τὴν πρᾶξιν , ἑκούσια δέ , ὀπόταν ἡ αἰτία τῶν πράξεων πᾶσα ᾖ ἐν τῷ ποιοῦντι . ἃ δὲ δι’ ἑαυτὰ μὲν οὐκ εἰσὶ θελητά , θέλομεν δὲ αὐτὰ κατά τινα καιρὸν καί τινων ἄλλων ἕνεκα , καθ’ ἑαυτὰ μὲν ἀκούσιά εἰσι , νῦν δὲ καὶ ἀντὶ τῶνδε ἑκούσια . μᾶλλον δὲ δοκεῖ ἑκούσια εἶναι ἢ ἀκούσια · αἱ γὰρ πρά - ξεις ἀεὶ ἐν τοῖς μερικοῖς γινονται , ἐν οἷς ἀεὶ καὶ ὁ καιρὸς καὶ ὁ τόπος καὶ ἡ αἰτία · ταῦτα δὲ ἑκόυσίους τὰς τοιαύτας πράξεις ποιοῦσι . διὰ τὴν αὐτὴν δὲ αἰτίαν , δηλονότι τὸ περὶ τὰ μερικὰ εἷναι τὰς πράξεις , οὐκ ἔστιν εὐχερὲς ἀποδοῦναι , ποῖα αἰσχρὰ ποίων λυπηρῶν προκρίνειν ἄιον · πολλαὶ γὰρ διαφοραὶ ἐν τοῖς μερικοῖς . Ἔτι περὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου καὶ τῶν μεταξὺ αὐτῶν θεωρουμένων . κεφ . β΄ . Δοκεῖ δὲ καὶ τὰ καλὰ καὶ ἰὰ ἡδέα βίαιά τινα εἶναι , ὅτι αὐτὰ κινεῖ καὶ ἀναγκάζει ποιεῖν ἰοὺς ποιοῦντας ἰῷ κάλλει καὶ τῇ ἡδονῇ , ἔξωθεν ὄντα · οὐκ ἔστι δέ . εἰ γὰρ τοῦτο δώσομεν , πάντα ἂν εἴη βίαια · πανία γὰρ ὅσα πράττομεν , | ἕνεκα τοῦ νομίζειν , ὅτι καλὰ ἢ ἡδέα πράττομεν . καὶ τινὰ μὲν λυπούμενοι πράττομεν ὅσα ποιοῦμεν ἔξωθεν βιαζόμενοι , τινὰ δὲ μεθ’ ἡδονῆς , ὅσα ἑκόντες αὐτοὶ ποιοῦμεν τοῦ ἡδέος ἕνεκα . πάντα δὲ ἕνεκά τινος καλοῦ ἢ ἡδέος ποιοῦμεν · καὶ γὰρ καὶ ἃ λυπηρὰ ποιοῦμεν ἀναγκαζόμενοι , τῆς ἡδονῆς ἕνεκα ποιοῦμεν · ποιοῦμεν γάρ , ἵνα φύγωμεν τὰ λυπηπότερα · τοῦτο δὲ τὴν ἡδονήν ἐστι διώκειν . διὰ τοῦτο οὐ δεῖ τὰ καλὰ καὶ ἡδέα βίαια λέγειν · ἄλλως τε καὶ γελοῖόν ἐστιν , αἴτια νομίζειν τῶν πράξεων τὰ ἔξωθεν καλὰ καὶ ἡδέα καὶ μὴ ἑαυτὸν ὑπὸ τούτων ῥᾳδίως ἁλισκόμενον . ἀλλὰ τῶν μὲν καλῶν πράξεων πολλάκις τις ἑαυτὸν αἰτιᾶται , τῶν δὲ αἰσχρῶν οὐχ ἑαυτὸν ἀλλὰ τὴν ἡδονήν . οὐκ ἔστι δέ · ἀκούσιον γάρ ἐστιν , οὗ ἡ ἀρχὴ ἔξωθεν , οὐδὲν πρὸς τὴν πρᾶξιν συντλοῦντος τοῦ πράττοντος , τὰ δὲ δι’ ἄγνοιαν γινόμενα ζητητέον <εἰ> ἑκούσιά εἰσιν ἢ δὲ οὐ πάντα ὁμοίως · ἀλλὰ τὰ μὲν ἀκούσιά εἰσι , <τὰ δὲ ἑκούσια,> οὔτε ἑκούσια οὔτε ἀκούσια , ἀλλὰ καλείσθω οὐχ ἑκούσια . καὶ ἀκούσια μέν ὅσα ποιήσαντες λυπούμεθα , γνόντες μετὰ τὸ ποιῆσαι , καὶ μεταμελόμεθα , οὐχ ἑκούσια δέ , ὅσα ποιοῦντες οὐ λυπούμεθα , καὶ μετὰ ἰὴν πρᾶξιν οὐ μεταμελόμεθα · ὁ γὰρ δι’ ἄγνοιαν πράττων καὶ μετά τὸ γνῶναι μὴ δυσχεραίνων τῇ πράξει οὔτε ἑκὼν ἔπραξεν ὅ γε μὴ ᾔδει , οὔτε ἄκων · οὐ γὰρ γνοὺς ἑαυτῷ δυσχεραίνει · διὰ τ·οῦτο οὐχ ἑκούσια τὰ τοιαῦτα καλείσθω . διαφέρει δὲ τὸ δι’ ἄγνοιαν πράττειν τοῦ ἀγνοοῦντα πράττειν . καὶ διὰ τοῦτο τὸ μὲν δι’ ἄγνοιαν πράττειν ἢ ἀκούσιόν ἐστιν ἢ οὐχ ἑκούσιον , τὸ δὲ ἀγνοοῦντα πράττειν ἑκούσιόν ἐστι . καὶ γὰρ τὸ ἀγνοοῦντα πράττειν ἐστίν , ἐπάν τις ὀργίζηται ἢ μεθύῃ ἢ ἄλλην τινὰ ποιῇ πονηρίαν · οὗτος γὰρ οὐ δι’ ἄγνοιαν ἀλλὰ διὰ ἡδονὴν ἢ ἄλλο τι ποιεῖ ὃ ποιεῖ , ἀγνοῶν δέ . πᾶς οὖν μοχθηρὸς μοχθηρὸς ἀγνοεῖ , τίνα δεῖ πράττειν , καὶ τίνων ἀπέχεσθαι · καὶ διὰ τὴν τοιαύτην ἁμαρτίαν οἱ ἄνθρωποι ἄδικοι ἢ ὅλως κακοὶ γίνονται . αἱ δὴ τοιαῦται πράξεις οὔκ εἰσιν ἀκούσιοι · ἡ γὰρ ἐν τῇ προαιρέσει ἄγνοια , ἥτις ἐστὶν αἴρα τῶν κακιῶν , οὐκ ἔστιν αἰτία τοῦ ἀκουσίου ἀλλὰ τῆς μοχθηρίας . οὐ γὰρ τὸ καθόλου περὶ τῆς μέθης ἀγνοεῖν ὅτι πονηρόν , αἴτιον γίνεται τοῦ ἀκουσίου , ἀλλὰ τὸ ἀγνοῆσαι μερικῶς τήνδε τὴν μέθην · οἷον , φέρε εἰπεῖν , οὐκ εἰδότα μέχρι πόσου πιόντας ἔνι μεθύειν . τοῦτο γὰρ καὶ συγγνώμης ἀξιοῦται καὶ ἐλέου , ὁ γὰρ οὕτως ἀγνοήσας δι’ ἄγνοιαν ποιεῖ ὃ ποιεῖ καὶ ἀκουσίως πράττει . δεῖ δὲ διορίσαι τίνα καὶ ’πό σὰ ἐστίν ; ἃ ἀγνοοῦντες ἀκουσίως πράττομεν , τὸ αὐτοῦ πρόσωπον τοῦ πρὸς ὅν τις ποιεῖ ὃ ποιεῖ , τὸ πρᾶγμα ὃ ποιεῖ , ἐνίοτε δὲ καὶ τὸ διὰ τίνος ὀργάνου ποιεῖ , καὶ τὸ οὗ ἕνεκα , οἷον σωτηρίας , καὶ πῶς , δηλαδ·ὴ τὸν τρόπον , οἷον ἠρέμα ἢ σφόδρα . ἅπαντα μὲν οὖν ταῦτα οὐδεὶς ἂν ἀγνοήσειεν , εἰ μὴ μαίνοιτο . ἐνδέχεται δέ τινα τούτων ἀγνοεῖν καὶ σωφρονοῦντα · ὥσπερ ἀγνοεῖ τις πολλάκις αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὃ πράττει , καθάπερ οἱ ἐξειπόντες τὰ μυστήρια . λέγοντας γὰρ περὶ ἄλλων συγχυθῆναί φασι καί τι καὶ περὶ τῶν μυστηρίων παραφθέγξασθαι , μὴ συνορῶντας ὃ λέγουσιν ἢ καὶ ἀγνοουντας ὅτι ἀπορρητα ἦν . οὔτοι γὰρ αὐτὸ τὸ πραγμα γινόμενον · οὐ γὰρ γινώσκουσιν , ὅτι τὰ μυστήρια ἐξάγουσι . καί τις ἀφῆι πρός τινα καταπέλτην δεῖξαι βουλόμενος αὐτόν , καὶ τυχὼν ἀπέκτεινε . καί τις τὸν υἱὸν τὸν ἑαυτοῦ οἰηθεὶς πο|λέμιον εἶναι , ὥσπερ ἡ Μερόπη · ἢ λελογχωμένον μένον τὸ δόρυ νομίσας ἄνευ λόγχης εἶναι , ἢ κίσσηριν τὸν λίθον ὑπολαβών , ἐπὶ σωτηρίᾳ πέμψας , ἀπέκτεινεν . ὁ τοίνυν τι τούτων ἀγνοῶν , ἐν οἷς ἡ πρᾶξις , ἄκων ἐποίησε · κυρίως δὲ ἄκων , ὅταν τὰ κυριώτατα ἀγνοῇ τῶν περὶ τὸ πρᾶγμα · κυριώτατα δέ τὰ πρόσωπα καὶ τὸ ἔργον , ἐν οἷς ἡ πρᾶξις καὶ τὸ οὗ ἕνεκα · ἅτινα εἰ ἀγνοεῖ καὶ προσέτι μεταμέλει αὐτῷ ἐφ’ οἷς ἐποίησε , κυρίως ἄκων ἐποίη σε . τοιούτου δὲ ὄντος τοῦ ἀκουσίου ; τὸ ἑκούσιόν ἐστιν , οὗ ἡ ἀρχὴ ἐν αὐτῷ εἰδότι τὰ καθ’ ἕκαστα , ἐν οἶς ἡ πρᾶξις . γὰρ καλῶς λέγεται ἀκούσια εἶναι , ἃ ποιοῦν ὑπὸ θυμοῦ κινούμενοι νούμενοι ἢ ἐπιθυμίας , γινώσκοντες πάντα τὰ κατὰ μέρος , δι’ ὧν καὶ ἐν οἷς πράττομεν . εἰ γὰρ τοῦτο δοίημεν , πρῶτον μὲν οὐδὲν τῶν ἀλόγων ζῴων ἑκούσιόν τι πράττειν ἐροῦμεν ( ἀεὶ γὰρ ἐπιθυμίᾳ καὶ θυμῷ πράττει ) , δὲ καὶ τοὺς παῖδας · ἔπειτα καὶ ἐφ’ ἡμῖν ἄτοπον συμβαίνει · ἢ γὰρ οὐδὲν ἑκουσίως πράττομεν τῶν δι’ ἐπιθυμίαν ἢ θυμόν , ἡ τὰ καλὰ μὲν ἑκουσίως , τά δὲ φαῦλα ἀκουσίως · τῶν γὰρ ἀπὸ ἐπιθυμίας ἢ θυμοῦ τὰ μὲν ἀγαθά , τὰ δὲ φαῦλα . εἰ μὲν οὗν τὰ καλὰ μόνον ἑκουσίως πράττομεν , τὰ φαῦλα δὲ ἀκουσίως , γελοῖον εἰπεῖν · ἓν γὰρ τὸ αἴτιον , θυμὸς ἢ ἐπιθυμία . τὸ δὲ ἑκούσιον καὶ ἀκούσιον ἡ διαφορὰ τοῦ αἰτίου ποιεῖ τῷ τὸ μὲν ἔνδον εἶναι , τὸ δὲ ἔξωθεν . εἰ δὲ πάντα ἀκούσια , πῶς οὐκ ἄτοπον , ἀκουσίως ὀρέγεσθαι λέγειν , ὧν δεῖ ὀρέγεσθαι ; ἔστι γὰρ εἰς δέον χρήσασθαι τῇ ἐπιθυμίᾳ καὶ τῷ θυμῷ , καὶ δεῖ ὀργίζεσθαι ἐπί τισι καὶ ἐπιθυμεῖν τινων , οἷον ὑγιείας ἢ μαθήσεως , ἅπερ ἀκούσια λέγειν οὐκ εὔλογον · τὰ γὰρ ἀκούσια λυπηρά , τὰ δὲ κατ’ ἐπιθυμίαν ἡδέα . ἔτι , εἰ ἀκούσια ἦν τὰ κατὰ θυμὸν ἁμαρτηθέντα , διέφερεν ἄν τῶν ἀπὸ τοῦ λογισμοῦ ἁμαρτανομένων κατὰ ἰὴν ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου διαφοράν · διαφέρει δὲ οὐδέν · καὶ γὰρ ταῦτα ὁμοίως ἐκείνοις φευκτά , ὃ τοῦ ἑκουσίου ἐστὶ καὶ ψόγων ἄξια οὐδὲν ἧττον · ὅπερ οὐκ ἄν ἦν , εἰ διέφερεν ὡς ἑκούσιον ἀκουσίου . ἔτι δὲ τὰ ἄλογα πάθη καὶ ἀνθρωπικά εἰσιν , ὥσπερ ὁ λογισμός · ἀπὸ τούτων δὲ τῶν παθῶν , θυμοῦ δηλονότι καὶ ἐπιθυμίας , πᾶσαι αἱ ἀνθρώπιναι γίνονται πράξεις · ταύτας τοίνυν ἀκουσίους λέγειν ἄτοπον . Περὶ προαιρέσεως . κεφ . γ' . Ἐπεὶ δὲ περὶ ἑκουσίου καὶ ἀκουσίου διωρισάμεθα , μετὰ ταῦτα ἀκόλουθον ἂν εἴη περὶ τῆς προαιρέσεως διαλαβεῖν . ἡ γὰρ προαίρεσις οἰκείως ἔχει πρὸς τὴν ἀρετὴν καὶ τῷ ταύτης κανόνι δυνησόμεθα κρίνειν τά ἤθη καὶ τὰς πράξεις . ἡ προαίρεσις τοίνυν ἑκούσιον μέν ἐστιν , οὐκ ἔστι δὲ αὐτὸ τὸ ἑκούσιον ἀλλά τι τῶν τοῦ ἑκουσίου · τὸ γὰρ ἑκούσιον ἐπὶ πλέον ἐστὶ τῆς προαιρέσεως . καὶ δῆλον · τὸ μὲν γὰρ ἑκούσιον καὶ ζῴοις ἀλόγοις καὶ παισὶ καὶ τελείοις τὸν νοῦν πρόσεστι ( ποιοῦσι γὰρ καὶ οἱ παῖδες καὶ τἄλλα ζῷα ἑκουσίως ) , ἡ δὲ προαίρεσις μόνοις τοῖς κρίνειν δυναμένοις καὶ βουλεύεσθαι εἰδόσι πρόσεστιν · ἡ γὰρ μετὰ βουλῆς ὄρεξις προαίρεσις καλεῖται , ἄλλως τε καὶ τὰ ἐξαίφνης ὑφ’ ἡμῶν γινόμενα μὴ προβουλευσαμένων ἑκούσια μὲν λέγονται , προαιρετὰ δὲ οὐδαμῶς . οὐ γάρ ἐστιν ἡ προαίρεσις θυμὸς ἢ ἐπιθυμία ἢ βούλησις ἢ δόξα , καθώς τινες ὑπειλήφασιν . | ὁ μὲν θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία κοινή ἐστι καὶ ἡμῖν καὶ τοῖς ἀλόγοις , προαίρεσις δὲ οὐδαμῶς . ἔτι δὲ καὶ ὁ ἀκρατὴς οὐ λέγεται προαιρούμενος πράττειν ἃ πράττει ἀλλ’ ἐπιθυμῶν · ὁ δὲ ἐγκρατὴς λέγεται πράττειν προαιρούμενος , οὐκ ἐπι - θυμῶν . ἔτι προαιρέσει μὲν ἐπιθυμία ἐναντίον ἐστί · καὶ γὰρ προαιρούμεθα πολλάκις ἐναντία ὧν ἐπιθυμοῦμεν · ἐπιθυμία δὲ ἐπιθυμίας οὐκ ἔστιν ἐναντίον · ἡ ἄρα προαίρεσις οὐκ ἔστιν ἐπιθυμία . ἔτι ἡ μὲν ἐπιθυμία λυπηρά ἐστι καὶ τὸ ἡδὺ ἀεὶ ἀντικείμενον ἔχει ( πρὸς αὐτὸ γὰρ ἀεὶ φέρεται ) , ἡ δὲ προαίρεσις οὔτε λυπηρά ἐστιν οὔτε τὸ ἡδὺ ἀντικείμενον ἔχει . ἔτι δὲ οὐδὲ ὁ θυμὸς προαίρεσίς ἔστι , καὶ πολλῷ μᾶλλον ἢ ἡ ἐπιθυμία · ἥκιστα γὰρ τὰ διὰ θυμὸν γινόμενα κατὰ προαίρεσιν εἶναι δοκεῖ . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ βούλησίς ἐστιν ἡ προαίρεσις · καίτοι ἔγγιστα εἶναι ταῦτα δοκεῖ . ἡ μὲν γὰρ προαίρεσις οὐκ ἔστι τῶν ἀδυνάτων · οὐ γὰρ προαιρούμεθα ἵπτασθαι ἢ ἀθάνατοι εἶναι ἀλλὰ βουλόμεθα ( ὁ γὰρ τὰ τοιαῦτα δοκοίη ἂν ἠλίθιος εἶναι ) · ἡ προαίρεσις ἄρα οὐκ ἔστι βούλησις . καὶ βουλόμεθα μὲν πολλάκις ἅπερ οὐχ ἡμεῖς αὐτοὶ ἀλλ’ ἕτεροι ποιοῦσιν , οἷον ὑποκριτήν τινα νικᾶν τῶν ἐν τῇ σκηνῇ ἢ ἀθλητήν · προαιρεῖται δὲ ταῦτα οὐδεὶς ἀλλ’ ὅσα οἴεται γενέσθαι ἂν δι’ αὑτοῦ . ἔτι ἡ μὲν βούλησις τοῦ τέλους ἐστὶν ἀεί , ἡ δὲ προαίρεσις τῶν πρὸς τὸ τέλος φερόντων · βουλόμεθα μὲν γὰρ τὴν ὑγίειαν , προαιρούμεθα δὲ ἃ πρὸς αὐτὴν φέρει , κ·αὶ δι’ ὧν ἔστιν ὑγιαίνειν · καὶ τὴν μὲν εὐδαιμονίαν καὶ βου - λόμεθα καί φαμεν βούλεσθαι , | προαιρεῖσθαι δὲ οὐ λέγομεν , ἐπεὶ μηδὲ ἁρμόζει . καὶ ὅλως ἔοικεν ἡ προαίρεσις τῶν ἐφ’ ἡμῖν εἶναι . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ δόξα ἐστίν . ἡ μὲν γὰρ δόξα περὶ πάντα ὁμοίως ἐστὶ καὶ τὰ ἀίδια καὶ τὰ ἐφ’ ἡμῖν καὶ τὰ ἀδύνατα , ἡ δὲ προαίρεσις τῶν ἐφ’ ἡμῖν ἐστι μόνον . ἔτι ἡ δόξα τῷ ψευδεῖ καὶ τῷ ἀληθεῖ διαιρεῖται · τὴν μὲν γὰρ τῶν δοξῶν ἀληθῆ λέγομεν , τὴν δὲ ψευδῆ · ἡ δὲ προαίρεσις τῷ ἀγαθῷ καὶ τῷ κακῷ μᾶλλον διαιρεῖται · τὴν μὲν γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ λέγομεν , τὴν δὲ τοῦ κακοῦ . τῇ μὲν οὖν καθόλου δόξῃ ταὐτὸν εἶναι τὴν προαίρεσιν οὐδενὶ δοκεῖ · οὐ μόνον δὲ τῆ καθόλου δόξῃ οὐκ ἔστι ταὐτόν , ἀλλ’ οὐδέ τινι . ἀπὸ μὲν γὰρ τῆς προαιρέσεως ποιοί τινες γινόμεθα · τῷ γὰρ προαιρεῖσθαι τὰ κακὰ κακοὶ γινόμεθα , καὶ τῷ προαιρεῖσθαι τὰ ἀγαθὰ ἀγαθοί · ἀπὸ δὲ τῆς δόξης οὐκέτι . ἔτι προαιρούμεθα μὲν πράττειν τι ἢ μὴ πράττειν , λαβεῖν τι ἢ φυγεῖν ἢ τι τῶν τοιούτων · δοξάζομεν δὲ τί ἐστιν ὃ προαιρούμεθα ἢ ἄλλο τι , ἢ τίνι συμφέρει ἢ πῶς · λαβεῖν δὲ ἢ φυγεῖν τι ἢ ἑλέσθαι οὐκ ἔστι τῆς δόξης · ἡ ἄρα προαίρεσις οὐκ ἔστι δόξα . ἒ ἡ μὲν προαίρεσις ἐπαινεῖται , ὅταν προαιρώμεθα ἃ δεῖ · ἡ δὲ δόξα ἐπαινεῖται , ὅταν δοξάζωμεν ἰὰ ἀληθῆ . ἔτι προαιρούμεθα μέν , ἃ σφόδρα γινώσκομεν ἀγαθὰ εἶναι , δοξάζομεν δὲ ἃ οὐ πάνυ γινώσκομεν ἀληθῆ εἷναι . ἔτι ὁ αὐτὸς οὐχ ὁμοίως προαιρεῖται καὶ δοξάζει · δοξάζει μὲν γὰρ πολλάκις καλῶς δοξάζων τὰ ἀληθῆ , προαιρεῖται δὲ τὰ φαῦλα · οὐκ ἄρα ταὐτὸν δόξα καὶ προαίρεσις . εἰ δὲ πολλάκις ἡ δόξα προηγεῖται τῆς προαιρέσεως ἢ παρακολουθεῖ , οὐ διὰ τοῦτο ταὐτὸν ἔσται | δόξα καὶ προαίρεσις · τοῦτο γὰρ οὐδὲν κωλύει διάφορα εἰναι . Περὶ προαιρέσεως τί ἐστι καὶ περὶ τίνα , καὶ περὶ βουλεύσεως . κεφ . δ΄ . Ἐπεὶ δὲ οὔτε ἐπιθυμία ἐστὶν ἡ προαίρεσις οὔτε θυμὸς οὔτε βούλησις οὔτε δόξα , ζητητέον τί ἐστιν ἢ ποῖόν τί ἐστι . φαίνεται μὲν οὖν , ὅτι ἑκούσιόν ἐστιν , οὐκ αὐτὸ τὸ ἑκούσιον , καθὼς εἴρηται · οὐ γὰρ πᾶν ἑκούσιον προαιρετόν , ἀλλὰ τῶν ἑκουσίων ἐκεῖνο μόνον προαιρετὸν καλεῖται , ὃ προβουλευόμενοι ποιοῦμεν · ἡ γὰρ προαίρεσις μετὰ λόγου καὶ διανοίας . φαίνεται δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ ὀνόματος · τὸ γὰρ προαιρετὸν δοκεῖ σημαίνειν τὸ πρὸ ἑτέρων αἱρετόν . τούτων δὲ ὑποκειμένων , ζητητέον πότερον περὶ πάντων δυνατὸν βουλεύσασθαι ἢ περὶ ἐνίων οὐ δυνατόν ; ἵνα γνῶμεν ἐντεῦθεν , τίνων ἐστὶν ἡ προαίρεσις καὶ τίνων οὐκ ἔστι . τῶν γὰρ βουλευτῶν καὶ ἡ προαίρεσίς ἐστι . βουλευτὸν δὲ λέγω , περὶ οὗ βουλεύεται οὐκ ἠλίθιος ἢ μαινόμενος ἀλλ’ ὁ νοῦν ἔχων . ἡ τοίνυν βουλὴ οὔτε περὶ τῶν ἀιδίων ἐστίν , οἷον περὶ τοῦ κόσμου ( οὐδεὶς γὰρ βουλεύεται πῶς κινεῖσθαι τὰ οὐράνια σώματα ) , ἢ περὶ τῶν ἀδυνάτων ἄλλως εἶναι , οἷον περὶ τῆς πλευρᾶς τοῦ τετραγώνου καὶ τῆς διαμέτρου , ποιῆσαι λόγον τινὰ ἔχειν πρὸς ἀλλήλας , ὃν ἀριθμὸς πρὸς ἀριθμὸν οὔτε περὶ τῶν κινουμένων ἀεὶ ὡσαύτως ἢ ἀνάγκῃ ἢ φύσει ἢ δι’ ἄλλην τινὰ αἰτίαν , οἷον τροπῶν καὶ ἀνατολῶν ἀλλ’ οὐδὲ περὶ τῶν ἄλλοτε ἄλλως ἐχόντων βουλευσόμεθα οἷον αὐχμῶν καὶ ὄμβρων . οὐδὲ <περὶ> τῶν ἀπὸ τύχης , οἶον θησαυροῦ εὑρέσεως · ὅτι οὐδὲν τούτων ἐφ᾿ ἡμῖν ἐστιν οὐδὲ ἀνθρώπινον . καὶ μὴν οὐδὲ περὶ τῶν ἀνθρωπικῶν πάντων βουλευσόμεθα ἀλλὰ μόνον περὶ τῶν ἐφ’ ἡμῖν καὶ ἅπερ ἂν αὐτοὶ πράξαιμεν ἢ δι’ ἡμῶν αὐτῶν ἡ δι’ ἑτέρων · οὐ γὰρ Λακεδαιμόνιοι περὶ τῆς τῶν Σκυθῶν πολιτείας βουλεύσονται , πῶς ἂν Σκύθαι ὀρθῶς πολιτεύοιντο . οὐδὲν γὰρ τῶν εἰρημένων δι’ ἡμῶν ἂν γένοιτο . βουλευόμεθα δὲ περὶ τῶν ἐφ’ ἡμῖν πρακτῶν , ἅτινα γνωσόμεθα οὕτω . τρία εἰσὶ τὰ αἴτια ἐν τοῖς οὖσι φύσις ἀνάγκη καὶ τύχη , ἔτι δὲ νοῦς καὶ πᾶν τὸ δι’ ἀνθρώπου , οἷον τέχνη ἢ ἄλλη τις πρᾶξις . οἱ δὲ ἄνθρωποι βουλεύονται οὔτε περὶ ὧν αἰτία ἡ φύσις οὔτε περὶ ὧν ἡ ἀνάγκη αἰτία ἢ ὧν ἡ τύχη , ἀλλὰ περὶ μόνων ἐκείνων , ὧν αἰτία ἐστὶν ἡ ἀνθρωπίνη μέθοδος καὶ ἡ πρᾶξις . ἔτι δὲ οὐδὲ περὶ πασῶν τῶν ἀνθρωπίνων μεθόδων οἱ ἄνθρωποι βουλεύονται . περὶ γὰρ τὰς ἀκριβεῖς καὶ αὐτάρκεις τῶν ἐπιστημῶν οὐκ ἔστι βουλή , οἷον περὶ τῶν γραμμάτων · οὐ γὰρ διστάζομεν πῶς γραπτέον , ὅτι ἐγνωσμένον ἐστὶν ἀκριβῶς καὶ ὡρισμένα εἰσὶ τὰ σ·ημεῖα . ἀλλ’ ὅσα γίνονται ὑφ’ ἡμῶν δυνάμενα πολλαχῶς γενέσθαι , περὶ τούτων βουλευόμεθα , οἷον περὶ τῶν κατὰ τὶν ἰατρικὴν πράξεων , αἵτινες οὐ πάνυ εἰσὶν ὡρισμέναι ἢ τὴν χρηματιστικήν ( πολλαχῶς γὰρ · δυνατὸν ἢ τὴν κυβερνητικὴν ἢ γυμναστικήν · καὶ μᾶλλον <περὶ> τῶν τὴν κυ|βερνητικὴν βουλευσόμεθα ἢ τὴν γυμναστικήν , ἐπεὶ καὶ ἔλαττόν ἐστιν ἀκριβὴς ἡ κυβερνητική · καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ὁμ·οίως . πλέον δὲ περὶ τῶν κατὰ τὰς τέχνας βουλευσόμεθα ἢ τὰς ἐπιστήμας · πλέον γὰρ διστάζομεν ἐν ταῖς τέχναις , ὅτι ἔλαττόν εἰσιν ὡρισμέναι τῶν ἐπιστημῶν . τὸ δὲ βου - λεύεσθαί ἐστι μὲν τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐνδεχομένων γίνεσθαι · ὅταν δὲ καὶ ἐπὶ τούτων ὁ τρόπος ἄδηλος ᾖ , πῶς δηλονότι γενήσεται καὶ ἐν οἷς , οὐκ ἔστι δυνατὸν τὴν βούλευσιν ὡρισμένην εἶναι . διὰ τοῦτο καὶ συμβούλους παραλαμβάνομεν ὅταν ᾖ περὶ μεγάλων ἡ βουλή · καὶ γὰρ ἀπιστοῦμεν ἡμῖν αὐτοῖς ὡς οὐχ ἱκανοῖς περὶ τοῦ πράγματος διαγνῶναι . βουλευόμεθα δὲ οὐ περὶ τῶν τελῶν ἀλλὰ περὶ τῶν πρὸς τὰ τέλη . ὁ γὰρ ἰατρὸς οὐ βουλεύσεται δοῦναι τὴν ὑγίειαν τῷ κάμνοντι ( οὐ γὰρ πρὸς ἄλλο τι βλέπειν τὸν ἰατρὸν καὶ τούτου χάριν οὐ χρείαν ἕξει βουλεύσεως ) , ἀλλὰ περὶ τῶν φερόντων εἰς τὴν ὑγίειαν , περὶ τούτων βουλεύσεται , ἅτινα πολλαχῶς ἐνδέχεται γενέσθαι · ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ῥήτωρ οὐ βουλεύσεται περὶ τῆς πειθοῦς ἀλλὰ περὶ τῶν φερόντων εἰς τὴν πειθώ , καὶ ὁ πολιτικὸς οὐ καθίζει τὴν βουλήν , ἵνα γνῷ περὶ τῆς εὐνομίας ( εἰ καλῶς τὰ πράγματα αὐτὸν διοικῆσαι ) , ἀλλὰ περὶ τῶν συνιστάντων τὴν εὐνο - μίαν βουλεύσεται . καὶ ὅλως πάντες οἱ τοιοῦτοι τὸ μὲν τέλος ὑποτιθέασι , ζητοῦσι δὲ πῶς καὶ διὰ τίνων ἀφίξονται πρὸς αὐτό . καὶ πολλῶν ὄντων δι᾿ ὧν ἔστι τυχεῖν τοῦ σκοποῦ , ζητοῦσι διὰ τίνος ῥᾷστα καὶ κάλλιστα τὸ τέλος εὑρήσουσιν . ὅταν δὲ δι᾿ ἑνὸς | ἐνδέχηται μόνου , τότε οὐ τοῦτο ζητοῦσιν , ἀλλὰ τὸν τρόπον πῶς χρησόμεθα αὐτῷ , καὶ τίνι πράξει μεταχειρισάμενοι , διὰ τούτο τοῦ τέλους τευξόμεθα . καὶ πάλιν ἐκείνην τὴν πρᾶξιν διὰ τίνος ἐργασόμεθα κἀκεῖνο διὰ τίνος , ἕως ἂν ἔλθωμεν ἐπὶ τὸ ἀμέσως γινόμενον καὶ οὐ δι᾿ ἄλλου , ὅ ἐστι τὸ πρῶτον αἴτιον τοῦ τέλους , ὅπερ τελευταῖον εὑρίσκεται . οὕτω γὰρ ὁ βουλευόμενος ἀπὸ τοῦ τέλους ἀρχόμενος διὰ τῶν πρὸς τὸ τέλος ὁδεύει , μέχρι τοῦ πρώτου αἰτίου τὴν πρᾶξιν πᾶσαν ἀναλύων , καθάπερ οἱ μαθηματικοὶ τὰ διαγράμματα . ἔστι τοίνυν ἡ μὲν βούλευσις ζήτησίς τις · οὐ πᾶσα δὲ ἡ ζήτησις βούλευσις . ἡ γὰρ μαθηματικὴ ζήτησις οὐκ ἔστι βούλευσις , καίτοι , καθὼς εἴρηται , τρόπον τινὰ ὁμοίως καὶ ὁ βουλευόμενος καὶ ὁ μαθηματικὸς ἀναλύει · καὶ ὃ ἔσχατον εὑρίσκεται ἀναλύοντι , τοῦτο ἔργον πρῶτον γίνεται τῷ βουλευομένῳ , καθάπερ ὁ μαθηματικὸς πρὸς ὃ ἔσχατον ἀφίξεται ἀναλύων , τοῦτο ὑποτιθεὶς καὶ ἀπὸ τούτου διὰ τῶν ἄλλων ὁδεύων ἀποδείκνυσι τὸ προκείμενον . καὶ ἄμφω δὲ εἰ ἀναλύοντες ἀδυνάτοις ἐντύχοιεν ἀφίστανται τοῦ ζητήματος , οἶον εἰ χρημάτων δεήσει πρὸς τὸ ζητούμενον τέλος , ὃ τούτων ἄνευ οὐκ ἔνι γενέσθαι , ἀδύνατον δὲ φανείη ταῦτα πορισθῆναι , περὶ τοῦ τρόπου οὐκέτι ζητοῦσιν ἀλλ᾿ ἀφίστανται · εἰ δὲ δυνατόν , ἐγχειροῦσι πράττειν . ἐκεῖνα δὲ δυνατὰ καλοῦμεν , ἃ δι᾿ ἡμῶν γένοιτ᾿ ἄν · τὰ γὰρ διὰ τῶν φίλων τρόπον τινὰ δι᾿ ἡμῶν γίνονται · ἡ γὰρ αἰτία καὶ τούτων ἐν ἡμῖν ἐστι · βουλευόμεθα δέ , καθὼς εἴρηται , ποτὲ μὲν περὶ τῶν ὀργάνων , ποτὲ δὲ περὶ τῆς χρήσεως αὐτῶν , καὶ ἁπλῶς , ποτὲ μὲν περὶ τῶν φερόντων εἰς <τὸ> | τέλος πῶς ἂν ληφθεῖεν , ποτὲ δὲ περὶ τοῦ τρόπου πῶς χρησόμεθα αὐτοῦ ἢ διὰ τίνος . φαίνεται δὴ ἀπὸ τῶν εἰρημένων , μὴ εἶναι τὸ τέλος βουλευτόν . βουλευτὰ μὲν γάρ εἰσιν , ὧν κύριος ὁ ἄνθρωπός ἐστι ποιῆσαι ἢ μή · ὧν δὲ ὁ ἄνθρωπος κύριός ἐστιν , ἐκεῖνα πράξεις ἀνθρώπιναί εἰστιν · αἱ δὲ ἀνθρώπιναι πράξεις ἄλλων ἕνεκα γίνονται · ἃ δὲ ἄλλων ἕνεκα γίνονται , οὐκ εἰσὶ τέλη · τὸ βουλευτὸν ἄρα οὐκ ἔστι τέλος . οὔτε τοίνυν τὸ τέλος ἐστὶ βουλευτόν , οὔτε τῶν πρὸς τὸ τέλος ὅσα καθ᾿ ἕκαστα , οἷον εἰ ἄρτος τοῦτο , εἰ πέπεπται , εἰ πεποίηται ὡς δεῖ · ταῦτα γὰρ αἰσθήσει γινώσκομεν , οὐ βουλῇ καὶ κρίσει · εἰ δὲ περὶ τούτων ἀεὶ βουλεύσεται , εἰς ἄπειρον ἥξει . τὸ μὲν οὖν βουλευτὸν τοῦτό ἐστι · τὸ δὲ προαιρετόν ἐστι βουλευτὸν ὡρισμένον · τὸ γὰρ ἀπὸ τῆς βουλῆς προκριθὲν προαιρετὸν καλεῖται · μετὰ γὰρ τὸ προκρῖναι ὃ δέον γενέσθαι , οὐκέτι περὶ τοῦ πράγματος βουλευόμεθα , ἀλλὰ γινώσκομεν ὡρισμένως ὡς δεῖ ποιεῖν · ἀνάγομεν γὰρ τὴν μὲν τοῦ πράγματος τοῦ ζητουμένου ἀρχὴν εἰς τὴν ἡμετέραν βούλησιν , τὴν δὲ ἡμετέραν κρίσιν καὶ βούλησιν εἰς τὴν προαίρεσιν , ἥτις ἐστὶν ἀρχὴ ἤδη τῆς πράξεως . τοῦτο δὲ δῆλον καὶ ἀπὸ τῶν ἀρχαίων πολιτειῶν , ἃ Ὅμηρος ἐν ταῖς ῥαψῳδίαις ἐμιμεῖτο · εἰσάγει γὰρ τοὺς βασιλεῖς μετὰ τὴν βουλὴν τὸ προκριθὲν ἀπαγγέλλοντας τῷ δήμῳ ὥσπερ τῇ προαιρέσει , ὥστε πραχθῆναι . ἐπεὶ τοίνυν τὸ προαιρετὸν βουλευτόν ἐστιν , ὀρεκτὸν τῶν ἐφ’ ἡμῖν δηλονότι , ὃ μετὰ τὴν βουλὴν ὀρεγόμεθα δυνάμενοι τοῦτο ποιῆσαι , φανερόν , ὅτι ἡ προαίρεσις εἴη ἂν ὄρεξις βουλευτικὴ τῶν ἐφ’ ἡμῖν . ἐκ | τοῦ βουλεύσασθαι γὰρ κρίναντες ὀρεγόμεθά [ τι ] κατὰ τὴν οὗτος μὲν οὖν ὁ ὁρισμὸς τῆς προαιρέσεως ὡς ἐν τύπῳ . εἴρηται δὲ καὶ περὶ ποῖά ἐστιν , ὅτι τὰ πρὸς τὸ τέλος . Περὶ βουλήσεως καὶ βουλητοῦ . κεφ . ε΄ . Δεῖ δὲ καὶ περὶ τῆς βουλήσεως εἰπεῖν ἤδη . ὅτι μὲν οὖν ἡ βούλησις τοῦ τέλους ἐστίν , ἀπὸ τῶν προειρημένων ἐδείχθη · ἀμφισβητεῖται δὲ πότερον παντὸς τέλους , οὗ τις ἂν ἐθέλοι τυχεῖν , ἡ βούλησίς ἐστιν , ἢ τοῦ ἀγαθοῦ μόνου . καὶ τοίνυν οἱ μὲν λέγουσιν αὐτὴν ἰοῦ ἀγαθοῦ μόνου , οἱ δὲ τοῦ δοκοῦντος , ἢ ὄντος δὲ ἢ μὴ ὄντος . συμβαίνει δὲ τοῖς μὲν λέγουσι τὸ ἀγαθὸν μόνον βουλητὸν εἶναι τὸ κακὸν λέγειν μὴ εἶναι τῷ μοχθηρῷ βουλητόν · καίτοι β·ουλητόν ἐσιιν αὐτῷ . τοῖς δὲ λέγουσι τὸ δοκοῦν ἀγαθὸν ἐκεῖνο εἶναι τὸ βουλητόν , οὐ δι᾿ ἑαυτό , ἀλλὰ μόνον τὸ ἑκάστῳ δοκοῦν , ἐπειδὴ ἄλλῳ ἄλλο δοκεῖ ἀγαθόν , καὶ τὸ αὐτὸ τῷ μὲν ἀγαθὸν δοκεῖ , τῷ δὲ κακόν , ἢ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος τὰ ἐναντία ἀγαθὰ νομίζει πολλάκις , καὶ οὕτως οὐδὲν ἔσται βουλητὸν φύσει καὶ δι’ ἑαυτό . εἰ δὲ ταῦτα οὐ δοκεῖ εἰκότα εἶναι , ἐκεῖνο ἐροῦμεν · βουλητὸν μὲν εἶναι φύσει καὶ ἀλ·ηθείᾳ καὶ δι’ ἑαυτὸ τὸ ἀγαθόν · πὴ δὲ καὶ ἑκάστῳ τῶν ἀνθρώπων τὸ δοκοῦν ἀγαθὸν βουλητόν ἐστιν . εἰ γὰρ καὶ τῇ ἀληθείᾳ οὐκ ἔστιν ἀγαθόν , ἀλλὰ κατά τινα περίστασιν ἀγαθόν ἐστιν , οἷον τὸ λωποδυτεῖν κακὸν μέν ἐστι τῇ φύσει , τῷ λωποδύτῃ δὲ καὶ κατά τινα καιρὸν ἀγα|θόν · διὰ τοῦτο καὶ δοκεῖ ἀγαθὸν ἁπλῶς εἶναι · καθόσον δὲ ἀγαθὸν καὶ βουλητόν ἐστιν . ὥστε συμβαίνει τὸ δοκοῦν ἀγαθὸν πὴ εἶναι βουλητόν · τῷ μὲν οὖν σπουδαίῳ τὸ ἀληθῶς ἀγαθὸν βουλητόν ἐστι , τῷ δὲ φαύλῳ τὸ τυχόν . ὥσπερ ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν σωμάτων · τοῖς μὲν ὑγιαίνουσι καὶ εὖ ἔχουσι τὰ σώματα ὑγιεινὰ δοκεῖ τὰ κατὰ ἀλήθειαν ὑγιεινά , τοῖς δὲ ἐπινόσοις ἕτερα · ὁμοίως δὲ καὶ πικρὰ καὶ γλυκέα τοῖς μὲν ὑγιαίνουσι τὰ ὄντα πικρὰ τῇ φύσει καὶ γλυκέα τοιαῦτα δοκεῖ · ὁμοίως καὶ θερμὰ καὶ βαρέα καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστα · τοῖς δὲ νοσοῦσι τὰς αἰσθήσεις ἑτεροῖα . οὕτω τοίνυν καὶ ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν καὶ ἡδέων καὶ κακῶν ὁ μὲν σπουδαῖος τὰ ὄντα νομίζει καὶ τὰ ἀληθῆ , ὁ δὲ φαῦλος τἀναντία πολλάκις · καθ’ ἑκάστην γὰρ τῶν ψυχικῶν διαθέσεων ἐστί τι ἴδιον ἀγαθὸν καὶ ἡδύ . καὶ τούτῳ διαφέρει τῶν φαύλων ὁ σπουδαῖος , ὅτι διακρίνει τὸ ἀγαθὸν τοὐ ἡδέος καὶ τὸ ἀληθὲς ἐν πᾶσιν ὁρᾷ , καθάπερ κανὼν καὶ μέτρον αὐτῶν γινόμενος · οἱ δὲ φαῦ - λοι , μὴ δυνάμενοι τὸ ἀληθὲς συνιδεῖν , ὑπὸ τῆς ἡδονῆς ἀπατῶνται , νομίζοντες ἀγαθὰ τὰ ἡδέα , οὐκ ὄντα φύσει ἀγαθά · ὁμοίως δὲ καὶ τὰ λυπηρὰ φεύγουσιν , οὐκ ὄντα φύσει πονηρὰ καὶ φευκτά . Ὄτι καὶ ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία ἑκούσιον . κεφ . ς΄ . Ἐπεὶ δὲ τὰ μὲν τέλη βουλητά , τὰ δὲ πρὸς τὰ τέ · βουλευτὰ καὶ προαιρετά , φανερὸν ὅτι αἱ πράξεις αἰ περὶ τὰ βουλευτὰ καὶ προαιρετὰ κατὰ προαίρεσιν εἷεν ἂν ἑκούσιοι . τοιαῦται δὲ αἱ κατ’ ἀρετὴν πράξεις · περὶ γὰρ τὰ βουλευτὰ καὶ προαιρετὰ γίνονται . ἐφ’ ἡμῖν ἄρα ἐστὶν ἡ ἀρειὴ καὶ ἡ κακία · αἱ γὰρ πράξεις , δι’ ὧν ἐθίζομεν ἑαυτοὺς εἰς τὴν ἀρετήν , προαιρεταὶ καὶ ἐφ’ ἡμῖν εἰσιν . εἰ δὲ τὸ πράττειν τὸ ἀγαθὸν ἐφ’ ἡμῖν , καὶ τὸ μὴ πράττειν ἐφ’ ἡμῖν ἐστιν · ἐν οἷς γὰρ τὸ μή , καὶ τὸ ναί . καὶ εἰ τὸ πράττειν τὸ ἀγαθὸν ἐφ’ ἡμῖν ἐστιν , ἀγαθὸν ὄν , καὶ τὸ μὴ πράττειν αὐτό , αἰσχρόν ὄν , ἐφ’ ἡμῖν ἔσται · καὶ εἰ τὸ μὴ πράττειν τὸ κακόν , ἀγαθὸν ὄν , ἐφ’ ἡμῖν ἐστι , καὶ τὸ πράττειν τὸ κακόν , αἰσχρὸν ὄν , ἐφ’ ἡμῖν ἐστι . ταῦτα δὲ ἡμᾶς ἀγαθοὺς ἢ . κακοὺς ποιεῖ · ὥστε ἐφ᾿ ἡμῖν ἐστι τὸ ἐπιεικέσιν εἶναι ἢ πονηροῖς . τὸ δὲ λέγειν ὡς οὐδεὶς ἑκὼν πονηρὸς οὐδ’ ἄκων μακάριος , τὸ μὲν ἀληθὲς δοκεῖ , τὸ δὲ ψεῦδος . τὸ μὲν γάρ , οὐδεὶς ἄν γένοιτο μακάριος ἄκων , ἀληθές , ψεῦδος δὲ τὸ πρῶτον . ἡ γὰρ μοχθηρία οὐδαμῶς ἀκούσιον · δέδεικται γὰρ ἀπὸ τῶν εἰρημένων , τὸν ἄνθρωπον ἀρχὴν εἶναι τῶν ἰδίων πράξεων · ὧν δὲ αἱ ἀρχαὶ ἐν ἠμῖν , ταῦτα ἐφ’ ἡμῖν ἐστι καὶ ἑκούσια · ὥστε διὰ τοῦτο πᾶσαν ἀνθρωπίνην πρᾶξιν ἑκούσιον εἶναι , ὁμοίως τήν τε ἀγαθὴν καὶ τὴν πονηράν . τούτῳ δέ τῷ λόγῳ καὶ οἱ νομοθέται καὶ οἱ νομοθέται μαρτυροῦσι , δι’ ὧν πράττουσι · καὶ γὰρ τιμωροῦνται μὲν καὶ κολάζουσι τοὺς ποιοῦντας τὰ πονηρά , ἐὰν μὴ ποιῶσιν ἑτέρωθεν βιασθέντες , ἢ ἀγνοοῦντες ἄγνοιαν ἧς οὔκ εἰσιν αἴτιοι αὐτοί · καθάπερ εἴ τις μεθύων πονηρόν τι ποιήσειεν ἀγνοήσας · οὗτος γὰρ καὶ τῆς ἀγνοίας αἴτιος ἐγένετο ἑαυτῷ · ἰοὺς δὲ τὰ καλὰ πράττοντας τιμῶσιν , ἵνα τοὺς ἄλλους προτρέψωνται μὲν ἐπὶ τὰ ἀγαθά , κωλύσωσι δὲ ποιεῖν τὰ φαῦλα . ὅθεν δῆλον , ὅτι νομίζουσιν ἐφ’ ἡμῖν εἶναι πονηροῖς τε εἶναι καὶ γενέσθαι ἀγαθοῖς , καὶ διὰ τοῦτο | πείθειν τὰ τοιαῦτα ἐπιχειροῦσιν . ἃ γὰρ μήτε ἐφ’ ἡμῖν ἐστι μήτε ἑκούσια , οὐδεὶς πράττειν προτρέπεται νοῦν ἔχων · οὐδεὶς γὰρ πείθει τινὰ μὴ θερμαίνεσθαι ἢ ἀλγεῖν ἢ πεινῆν ἢ ἄλλο ὁτιοῦν τῶν τοιούτων , ὧν οὔκ ἐσμεν αὐτοὶ κύριοι · οὐ γὰρ δυνατὸν γενέσθαί τι πλέον ἀπὸ τῆς παρακλήσεως , οὐδ’ ἄν αὐτοὶ οἱ παρακαλούμενοι σφόδρα βουλώμεθα · οὐδὲν γὰρ ἧττον πεισόμεθα αὐτά . ὁμοίως δὲ καὶ εἴ τις ἄκων ἀγνοεῖ μὴ δυνάμενος εἰδέναι , τοῦτον οὐδεὶς προτρέψεται δυνηθῆναι εἰδέναι · οὐ γάρ ἐστιν ἐπ’ αὐτῷ εἰδέναι καὶ ἀγνοεῖν · ὃς δὲ αἴτιός ἐστιν ἑαυτῷ τῆς ἀγνοίας , δι’ ἧς ἐποίησε τὸ πονηρόν , κολάζεται · καὶ γὰρ ἑκουσίως φαίνεται ἀγνοῶν , ὅτι ἐπ’ αὐτῷ ἐστιν εἰδέναι καὶ ἀγνοεῖν , καθάπερ ὁ μεθύων ἡ ὁ δι’ ἀμέλειαν ἀγνοῶν τὸν νόμον , ὃν ἐδύνατο ῥᾳδίως μαθεῖν · κἀκεῖνος γὰρ αἴτιός ἐστιν ἑαυτῷ καὶ τῆς ἀγνοίας καὶ τῆς μοχθηρίας καὶ ἑκών ἐστι μοχθηρός · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων , ἃ δυνατὸν μαθεῖν , οὐ γινώσκοντες ἁμαρτάνομεν · καὶ τούτων ἕνεκα δίδομεν δίκην τοῖς νομοθέταις . κύριοι γάρ ἐσμεν τοῦ μὴ ἀγνοεῖν , ὅτι ἐφ’ ἡμῖν ἐστι μὴ ἀμελεῖν ἀλλὰ ἐπιμεληθῆναι μαθεῖν . εἰ δέ τις καὶ τοιοῦτός ἐστιν , οἷος μὴ δύνασθαι ἐπιμεληθῆναι , οὐ διὰ τοῦτο φεύξεται τὴν δίκην · κολασθήσεται μὲν οὖν διὰ τοῦτο , ὅτι καὶ τοῦ μὴ δύνασθαι ἐπιμεληθῆναι αὐτὸς ἑαυτῷ αἴτιος ἐγένετο , ἀκρατῶς καὶ ἀνειμένως διαιτώμενος · ἀφ’ ης διαίτης καὶ οἱ πλείους μοχθηροὶ γίνονται καὶ ἄδικοι καὶ ἀκόλαστοι . καὶ γὰρ γίνονται μὲν καὶ ἀπὸ τῶν ἀδίκων καὶ ἀκολάστων πράξεων ἐθιζόμενοι ἄδικοι καὶ ἀκόλαστοι · γίνονται δὲ καὶ ὅταν αὐτὸ μὲν μὴ προ|κείμενον ἔχωσι τὸ κακουργεῖν , ζῶσι δὲ βίον ἀνειμένον καὶ τρυφῇ χαίρωσιν · ἀπὸ ταύτης γὰρ τῆς διαίτης καὶ ἐπὶ τὸ κακουργεῖν ἔρχονται . ἀεὶ γὰρ ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν ἐθιζόμενοι , καθὼς προείρηται , πονηροὶ ἢ ἀγαθοὶ γινόμεθα , ἢ ἄλλην τινὰ ἕξιν λαμβάνομεν . καθάπερ ὁρῶμεν καὶ τοὺς ἐθέλοντας γυμνικοὺς γενέσθαι ἢ ἄλλην τινὰ πρᾶξιν ἢ ἀγωνίαν ἀσκῆσαι ἐνεργοῦντας καὶ γυμναζομένους ἐν πράξεσι , δι’ ὧν εἰς ἐκεῖνα ἀφίξονται . καὶ οὐδεὶς ἀγνοεῖ τοῦτο , ὅτι ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν εἰς ἕξιν ἐρχόμεθα κακιῶν ἢ ἀρετῶν , εἰ μὴ λίαν εἴη ἀναίσθητος . εἰ δὲ τοῦτο δῆλον ἅπασι , φανερόν ἐστιν ὅτι πάντες γινώσκουσι τὰ ἑαυτῶν ἔργα καὶ τὰς πράξεις , εἴτε πρὸς κακίαν φέρουσιν εἴτε πρὸς ἀρετήν . εἰδότες δὲ ἃ ποιοῦσιν , ἑκόντες εἰσὶν ἢ ἀγαθοὶ . ἢ πονηροί . πάνυ γάρ ἐστιν ἄλογον τὸν ἀδικοῦντα λέγειν ὅτι οὐ βούλεται ἄδικος εἶναι ἢ τὸν ἀκόλαστον ὅτι οὐ βούλεται ἀκολασταίνειν · εἰ γὰρ καὶ βουλόμενος δίκαιος καὶ σώφρων γενέσθαι οὐ δύναται τῷ μακρῷ ἔθει κρατούμενος , καὶ οὕτως ἑκών ἐστι πονηρός . καὶ γὰρ καὶ ὁ διαίτῃ διεφθαρμένῃ χρώμενος καὶ ἀπειθῶν τοῖς ἰατροῖς καὶ διὰ τοῦτο νοσήσας ἑκὼν μὲν νοσεῖ · καὶ γὰρ ἐπ’ αὐτῷ ἦν ἡ δίαιτα · βουλόμενος δὲ ἀπαλλαγῆναι , οὐ δύναται · πρὶν μὲν γὰρ νοσῆσαι , ἐπ’ αὐτῷ ἦν τὴν ὑγίειαν φυλάττειν · προεμένῳ δὲ διὰ τῆς ἀκρατοῦς διαίτης οὐκ ἔστιν ἐπ’ αὐτῷ τὴν ὑγίειαν ἐπαναγαγεῖν , ὥσπερ λίθον μέν τις δύναται κατὰ πελάγους ἀφεῖναι , ἀφεὶς δὲ οὐ δύναται πάλιν ἐπαναλαβεῖν · ἀλλ’ ὅμως ἑκὼν ἔρριψε τὸν λίθον , ἐπ’ αὐτῷ γὰρ ἦν ῥῖψαι καὶ μή . οὕτω τοίνυν καὶ ἐπὶ τοῦ ἀδίκου καὶ τοὐ ἀκολάστου · πρὶν μὲν γὰρ πονηροὺς γενέσθαι καὶ εἰς ταύτην τὴν ἕξιν ἐλθεῖν ἐξῆν μὴ | γενέσθαι , γενόμενοι δὲ οὐ δύνανται μὴ εἶναι . οὐ μόνον δὲ αἱ ψυχικαὶ κακίαι ἑκού - σιοί εἰσιν , ἀλλ’ ἐνίοις τῶν ἀνθρώπων καί τινες σωματικαὶ ἑκουσίως γίνονται , δι’ ἃς καὶ ἐπιτιμῶνται . τοῖς μὲν γὰρ κατὰ φύσ.ιν αἰσχροῖς οὐδεὶς ἐπιτιμᾷ νοῦν ἔχων , τοῖς δὲ δι᾿ ἀγυμνασίαν καὶ ἀμέλειαν ἢ μοχθηρίαν τὰ σώματα διαφθείρασι , τούτοις μεμφόμεθα · ὃς μὲν γὰρ ἀπὸ φύσεως τυφλὸς ἢ ὑπὸ νόσου ἢ ὑπὸ πληγῆς , τοῦτον οὐκ ὀνειδίζομεν ἀλλὰ μᾶλλον ἐλεοῦμεν , ὃς δὲ ἐξ οἱνοφλυγίς ἢ ἄλλης τινὸς μοχθηρίας διέφθειρε τοὺς ὀφθαλμούς , τούτῳ μεμφόμεθα καὶ ἐπιτιμῶμεν . φαίνεται τοίνυν , ὅτι τῶν σωματικῶν κακιῶν αἱ μὲν ἑκούσιοι καὶ ἐφ’ ἡμῖν ἐπιτιμῶνται , αἱ δὲ ἀκούσιοι οὐδαμῶς · ὥστε καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων οὕτως ἄν ἔχοι · ἃς μὲν <γὰρ> κολάζομεν καὶ ὑπὲρ ὧν αἱ τιμωρίαι , πᾶσαί εἰσιν καὶ ἐφ’ ἡμῖν , αἱ δὲ μὴ τοιαῦται ἀκούσιοι · ἡ κακία ἄρα ἑκούσιον . δοκεῖ δὲ τῷ λόγῳ ἐκεῖνο ἐναντιοῦσθαι , ὅτι ἡ μὲν κακία γίνεται ἀπὸ τοῦ τιθέναι τοῖς ἔργοις τέλος πονηρόν · τοῦτο δὲ γίνεται ἀπὸ τοῦ νομίζειν , ὅτι ἀγαθόν ἐστι · τὸ δὲ νομίζειν τὸ ἀγαθὸν ἢ τοὐναντίον οὐκ ἔστιν ἐφ’ ἡμῖν . πάντες μὲν γὰρ ἐφιέμεθα τοῦ φαινομένου ἀγαθοῦ , τῆς φαντασίας ταύτης οὔκ ἐσμεν αὐτοὶ κύριοι · ἡ ἄρα ἄρα οὐκ ἔστιν ἑκούσιον . πρὸς δὴ τοῦτο ἐκεῖνο λέγομεν , ὅτι καὶ ἐπὶ ἰῆς ἀρετῆς ταῦτα ὁμοίως ἔχει , ἀλλ’ ἑκούσιόν ἐστιν · οὐδεὶς γὰρ ἄκων μακάριος . εἰ μὲν γὰρ ἀπὸ τῆς ἕξεωςτῆς πονηρᾶς ἡ ἄγνοια γίνεται τοῦ ἀγαθοῦ καὶ ἀπὸ τῆς ἀγαθῆς ἡ γνῶσις τοῦ ἀγαθοῦ , φανερὸν ὅτι ἑκουσίως καὶ ἀγαθοὶ καὶ πονηροὶ γινόμεθα · τῆς γὰρ ἕξεως ἡμεῖς ἡμῖν αὐτοῖς αἴτιοι . εἰ δὲ ἡ γνῶσις τοῦ τέ|λους οὐκ ἔστιν ἀπὸ τῆς ἕξεως οὐδ’ ἔστι προαιρετή , ἀλλ’ ὥσπερ ὄψις ἀγαθὴ ἢ ἄλλο τι τῶν φυσικῶν ἐστιν , ὅπερ μὴ ἔχοντα οὐκ ἔνι λαβεῖν ἑτέρωθεν οὐδὲ αὐτόν τινα κτήσασθαι οἴκοθεν , ἀλλὰ φῦναι ἀνάγκη μετὰ τῆς τοιαύτης κρίσεως εἰ μέλλει κρίνειν καλῶς , ὅ ἑ ’στιν ἡ τελεία καὶ ἀληθινὴ εὐφυία · εἰ δὴ ταῦτά ἐστιν ἀληθῆ , καὶ οὕτως ὁμοίως τῇ ἀρετῇ καὶ ἡ κακία ἑκούσιόν ἐστιν . ἡ γὰρ γνῶσις τοῦ τέλους ὡσαύτως ἐστὶ καὶ τῷ φαύλῳ καὶ τῷ σπουδαίῳ , εἴτε ἀπὸ τῆς ἕξεως γινώσκεται ἢ ἀγνοεῖται , ἢ φύσει καθὼς εἴρηται . εἰ δὲ τὴν ἀρετὴν ἑκούσιον λέγομεν , ὅτι τὸ μὲν τέλος φύσει , ἐστὶ καὶ γινώσκεται τῷ σπουδαίῳ , τὰ δὲ πρὸς τὸ τέλος ἐπ’ αὐτῷ ἑλέσθαι καὶ μή , τί κωλύει καὶ τὴν κακίαν διὰ ταῦτα ἑκούσιον εἶναι ; καὶ γὰρ καὶ τὰ πρὸς τὸ τέλος ἀγονία φαῦλον ἐφ’ ἡμῖν ἑλέσθαι καὶ μή . εἰ δὲ πάλιν ἑκούσιόν ἐστιν ἡ ἀρετή , ὅτι καὶ ἡ γνῶσις τοῦ τέλους ἀπὸ τῶν ἕξεων γίνεται τῶν ἀγαθῶν , ὧν αὐτοί πὼς συναίτιοί ἐσμεν , εἴη ἄν καὶ ἡ κακία διὰ τοῦτο ἑκούσιον , ὅτι ἀπὸ τῶν πονηρῶν ἕξων ἀγνοεῖται τὸ τέλος . Ὅτι οὐχ ὁμοίως ἑκούσιά εἰσιν αἱ πράξεις καὶ ἕξεις . καὶ περὶ ἀνδρείας . κεφ . ζ΄ . Τί μὲν οὖν ἐστιν ἡ ἀρετή , καθόλου καὶ ὁλοσχερῶς εἴρηται , ὅτι μεσότης ἐστὶ δύο κακιῶν , τῆς μὲν ἐλλείπουσα , τὴν δὲ ὑπερβάλλουσα · <καὶ> ὅτι ἕξις ἐστίν · ἔτι δὲ εἴρηται καὶ ὑπὸ τίνων γίνεται · καὶ ὅτι ὑφ’ ὧν ἐνεργειῶν καὶ πράξεων γίνεται , ταύτας πράττομεν μετὰ τὸ κτήσασθαι τὴν ἀρετήν · ἐδείχθη δὲ ὅτι καὶ ἐφ’ ἡμῖν ἐστι καὶ ἑκούσιος . νῦν δὲ ῥητέον , ὅτι οὐχ ὁμοίως ἐστὶν ἑκούσιον ἡ πρᾶξις καὶ ἡ ἕξις ( καὶ γὰρ ἐδείχθη | καὶ ἄμφω ἑκούσια εἶναι ) · τὰς μὲν οὖν πράξεις ποιοῦμεν γινώσκοντες κατὰ μέρος , καὶ διὰ τοῦτο κύριοί ἐσμεν καθάπαξ αὐτῶν ποιῆσαι ἢ μὴ ποιῆσαι ἀπ’ ἀρχῆς αὐτῶν μέχρι τέλους · καί εἰσιν ἑκούσιοι κυρίως · ἡ δὲ ἕξις οὐ γινώσκεται παντελῶς . γνώριμος γὰρ ἡ ἕξις οὐ δι’ ἑαυτήν ἐστιν ἀλλὰ διὰ τὰς πράξεις ἐξ ὧν γίνετα.ι · τὰς μὲν γὰρ πράξεις σφόδρα γινώσκομεν ὅθεν τὴν ἕξιν λαμβάνομεν , τὴν δὲ ἕξιν οὐκέτι . καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἀρ’ ἀρρωστιῶν γίνεται · τὴν μὲν γὰρ δίαιταν γινώσκοντες αἱρούμεθα , ἡ δὲ ἀρρωστία λεγηθότως ἐπακολουθεῖ . λέγεται τοίνυν ἡ ἕξις ἑκούσιος διὰ τὸ τὰς ἐνεργείας ἐξ ὧν γίνεται ἑκουσίους εἶναι · ταύτας γὰρ δυνατὸν ἦν μὴ ποιῆσαι . δεῖ δὲ ἤδη καὶ περὶ τῶν ἕξεων κατὰ μέρος διεξελθεῖν , τίς τέ ἐστιν ἑκάστη καὶ περὶ ποῖα πάθη τῆς ψυχῆς καὶ πῶς γίνεται · ἅμα δὲ ἀπὸ τούτων δῆλον ἔσται καὶ πόσαι εἰσί . καὶ πρῶτον περὶ τῆς ἀνδρείας διαληψόμεθα . ὅτι μὲν οὖν περὶ φόβους καὶ θάρρη ἐστὶ καὶ ὅτι μεσότης τούτων ἐστὶν ὑπερβάλλουσα μὲν τὴν δειλίαν , ἐλλείπουσα δὲ τῆς θρασύτητος , διὰ τῶν προειρημένων ἐφάνη · ῥητέον δέ , τίσιν ἀντίκειται . ὁ μὲν οὖν φόβος πρὸς τὰ φοβερὰ λέγεται καὶ τούτοις ἀντίκειται . φοβερὰ δέ εἰσι καθόλου πάντα τὰ δοκοῦντα κακά · διὸ καὶ τὸν φόβον ὁριζόμενοί φασιν εἶναι προσδοκίαν κακοῦ . φοβούμεθα οὖν πάντα τὰ κακά , οἷον ἀδοξίαν πενίαν νόσον ἀφιλίαν θάνατον · ἡ δὲ ἀνδρεία οὐ τούτοις πᾶσιν ἀντίκειται · οὐ γὰρ περὶ πάντα # x003E ; ὁ ἀνδρεῖος εἶναι . φοβεῖται γὰρ ὁ ἀνδρεῖος , ἃ δεῖ φοβεῖσθαι · οὐ πάντα δὲ ταῦτα δέον μὴ φ.οβεῖσθαι ἀλλ’ ἔνια , οἷον ἀδοξίαν φοβεῖσθαι μὲν καλόν , μὴ φοβεῖσθαι δὲ αἰσχρόν , μὲν γὰρ αἰδήμονός ἐστιν ἀνθρώπου , τὸ δὲ ἀναισχύντου · εἰ καὶ ἀνδρεῖος ὁ τοιοῦτος καλεῖται κατὰ μεταφοράν , ὅτι ἔχει τι τοῦ ἀνδρείου , τὸ μὴ πάντα φοβεῖσθαι δηλονότι · ἄφοβος γάρ τίς ἐστι καὶ ὁ ἀνδρεῖος . πενίαν δὲ καὶ νόσον ἴσως οὐ δεῖ φοβεῖσθαι καὶ πάντα ὅσα μὴ ἀφ’ ἡμῶν αὐτῶν ἡμῖν συμβαίνουσιν ἢ διὰ κακίαν . ὥσπερ δὲ ὁ μὴ φοβούμενος ἃ δέον φοβεῖσθαι οὐκ ἔστιν ἀνδρεῖος , εἰ μὴ κατὰ μεταφοράν , οὕτως οὐδὲ ὁ μὴ φοβούμενος ἃ μὴ δεῖ φοβεῖσθαι , ἀνδρεῖός ἐστιν , ἀλλὰ καθ’ ὁμοιότητα μόνον λέγεται ἀνδρεῖος · καὶ γὰρ πολλοὶ ταῦτα μὴ φοβούμενοι ἀλλὰ ἐλευθέριοι ὄντες καὶ πρὸς χρημάτων ἀποβολὴν εὐθαρσῶς ἔχοντες δειλοί εἰσιν ἐν τοῖς πολεμικοῖς κινδύνοις . ὥσπερ δὲ ὁ φοβούμενος ἃ δεῖ μὴ φοβεῖσθαι οὐκ ἔστιν ἀνδρεῖος , οὕτως οὐδὲ ὁ μὴ φοβούμενος ἃ δεῖ φοβεῖσθαι ἀνδρεῖός ἐστιν , οἷον τὴν περὶ παῖδας ἢ γυναῖκα ὕβριν ὁ μὲν φοβούμενος οὐκ ἔστι δειλός , ὁ δὲ μὴ φοβούμενος οὐκ ἔστιν ἀνδρεῖος · ἢ ἐάν τις μέλλων μαστιγοῦσθαι οὐ φοβῆται ἀλλὰ θαρρῇ · οὗτοι γὰρ ἃ δεῖ φοβεῖσθαι μὴ φοβούμενοι οὔκ εἰσιν ἀνδρεῖοι . ἔστι τοίνυν ἀνδρεῖος ὁ τὰ μέγιστα μὲν τῶν δεινῶν μὴ φοβούμενος · οὐδεὶς γὰρ καρτερικώτερος τοῦ ἀ‘νδρείου · οὐκ ἀεὶ δὲ ὁμοίως · τινὰ γὰρ τῶν δεινῶν διὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐπάγονται φοβερά εἰσι καὶ τῷ ἀνδρείῳ , οἷον ὁ θάνατος μὲν δοκεῖ εἶναι τὸ ἔσχατον τῶν κακῶν , ὅτι πέρας ἐστὶ τοῦ βίου καὶ οὐ δυνατὸν τῷ τεθνεῶτι ἢ ἀγαθ’ ὂν ἢ κακὸν γενέσθαι · καὶ τούτου ἕνεκα δοκεῖ μέγιστον εἶναι δεινὸν καὶ τοῖς ἀγαθοῖς καὶ τοῖς φαύλοις . ἀλλ’ ὁ μὲν ἀπὸ αἰσχρῶν γινόμενος αἰτιῶν φοβερός ἐστι τῷ ἀνδρείῳ , ὁ δὲ ἀπὸ τῶν ἀρίστων , οἷός ἐστιν ὁ ἐν πολέμῳ συμβαίνων , οὐκέτι , ἀλλὰ καὶ σφόδρα ἀγαπητός ἐστιν · ὁ δὲ ἐν νόσῳ ἢ ἐν θαλάττῃ θάνατος , καθόσον μὲν οὐκ ἐπῆλθε κατὰ σεμνοῦ τινος , φοβερὸς ἔσται τῷ ἀνδρείῳ , καθόσον δὲ λυπηρός ἐστιν , οὐδαμῶς . ὥστε λέγοιτο ἄν ἀνδρεῖος ὁ περὶ τὸν καλὸν θάνατον ἢ τὸν μὴ αἰσχρὸν ἀδεής , καὶ ὅσα θάνατον ἐπιφέρει αἰφνιδίως ἐπερχόμενα , οἷά εἰσι τὰ ἐν τῷ πολέμῳ . ὁ γὰρ τὰ αἰφνιδίως ἐπερχόμενα δεινὰ καρτερῶν ἀπόδειξιν ἐναργῆ παρέχεται τοῦ πρὸς ἕξιν ἀνδρείας ἐληλακέναι . κυρίως δὲ ἀνδρεῖος ὁ τὸν ἄριστον θάνατον καρτερῶν · ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν τιμῶν ἔχει · τῶν μὲν γὰρ παρὰ τοῖς τυράννοις τιμῶν ὡς οὐδὲν ὅσιον ἐχουσῶν οὐδὲ βέβαιον ὁ ἀνδρεῖος καταφρονήσει , τῶν δὲ ἐν ταῖς πόλεσι ταῖς εὐνομουμέναις ὡς ἐννόμων καὶ δικαίων οὐκέτι . εἰσὶ δὲ καὶ οἱ θαλάττιοι πρὸς τὸν θάνατον ἀδεεῖς , ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως τῷ ἀνδρείῳ · οἱ μὲν γὰρ δοκοῦσι καρτερεῖν διὰ τὸ καθάπαξ ἀπεγνωκέναι τὴν σωτηρίαν , οἱ δὲ διὰ τὴν ἐμπειρίαν ἐλπίζοντες περιγενέσθαι τῶν ἀπὸ τῆς θαλάσσης κακῶν . ἐπεὶ οὐδὲ δυνατὸν κυρίως ἐν τοῖς τοιούτοις ἀνδρίζεσθαι · ἀνδρίζεται γάρ τις ἐν οἷς χρεία τόνου τινὸς καὶ ὁρμῆς ἢ ὁ θάνατος σεμνός ἐστιν · ἐν κλύδωνι δὲ ἢ ἐν νόσῳ τὰ τοιαῦτα χώραν οὐκ ἔχει · οὔτε γὰρ ὁ θάνατος ἀγαθοῦ τινός ἐστιν αἴτιος οὔτε ὁρμῇ τινι χρώμεθα καὶ ἀλκῇ πρὸς αὐτόν . ἔτι τοίνυν ὁ ἀνδρεῖος περὶ τὰ φοβερὰ οὐχ ὁμοίως ἔχει . εἰσί γὰρ ἄλλα ἄλλοις φοβερώτερα · οἱ μὲν γὰρ τὴν τῶν χρημάτων ἀποβολὴν μάλιστα φοβοῦνται , ὅσοι φιλοχρήματοι , οἱ δὲ τὴν ἀδο|ξίαν , ὅσοι δόξης μάλιστα τῶν ἄλλων ἐρῶσιν , καὶ τὰ ἄλλα ὁμοίως ( ἅτινα οἱ μὲν σφόδρα φοβοῦνται , δὲ ἔλαττον , οἱ δὲ οὐδαμῶς ) · εἰσὶ δέ τινα , ἃ οὐδείς ἐστιν ἀνθρώπων , ὃς οὐ φοβεῖται , οἷά ἐστι τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον κακά , οἷον σκηπτοὶ καὶ σεισμοὶ καὶ θαλάσσης ἐκδρομαί · ταῦτα γὰρ πᾶσι τοῖς νοῦν ἔχουσι φοβερά . ταῦτα καὶ ὁ ἀνδρεῖος φοβεῖται μέν , ὡς ὁ εῖ δέ , καὶ καθὼς ὁ λόγος προστάττει , καὶ τοῦ καλοῦ ἕνεκα · τοῦτο γὰρ τέλος ὁ σπουδαῖος ποιεῖται τῶν ἰδίων παθῶν καὶ τῶν πράξεων καὶ διὰ τοῦτο πᾶσα ἀρετή . καὶ ταῦτα δὲ οὐχ ὁμοίως πᾶσίν εἰσι φοβερά , ἀλλὰ τοῖς μὲν μᾶλλον , τοῖς δὲ ἧττον , ὥσπερ καὶ τὰ κατὰ ἄνθρωπον , ἅπερ οὐ πᾶσίν εἰσι φοβερά , οἷον πενία καὶ ἀδοξία καὶ τὰ τοιαῦτα , ἅτινα καὶ ὁ σπουδαῖος , ὅτε δεῖ , φοβηθήσεται , καθὼς εἴρηται , καὶ ὡς δεῖ . ὁ γὰρ φαῦλος διὰ τοῦτο ἁμαρτάνει , ὅτι οὐ φοβεῖται καθὼς δεῖ ἢ ὅτε δεῖ ἢ ἔνθα δεῖ · ὁμοίως δὲ καὶ θαρρῶν οὐ κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον καὶ χρόνον θαρρεῖ . ὁ μὲν οὖν θαρρῶν ἢ φοβούμενος ἃ καὶ οὗ ἕνεκα καὶ ὅτε προσήκει θαρρεῖν καὶ φοβεῖσθαι , ἀνδρεῖος · κατὰ τὸ εἰκὸς γὰρ θαρρεῖ καὶ φοβεῖται καὶ ὥσπερ ὁ λόγος τῆς ἀνδρείας ἔχει . τοῦτο γὰρ τέλος ἐστὶ πάσης ἐνεργείας τῆς κατ’ ἀρετήν , τὸ κατὰ τὸν λόγον τῆς ἕξεως γίνεσθαι , οἷον αἱ κατὰ δικαιοσύνην πράξεις τέλος ἔχουσι τὸ κατὰ τὸν λόγον τῆς ἕξεως τῆς δικαιοσύνης πράττεσθαι καὶ αἱ κατὰ τὴν ἀνδρείαν κατὰ τὸν λόγον τῆς ἕξεως τῆς ἀνδρείας . τέλος μὲν γὰρ ἁπάσης πράξεως τὸ καλόν · καλὸν δὲ τῷ ἀνδρείῳ ὁ τῆς ἀνδρείας λόγος καὶ τῷ δικαίῳ ὁ τῆς δικαιοσύνης καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως . τοῦτο γάρ ἐστιν ὁ λόγος τῶν πράξεων , τὸ κατὰ τὴν ἕξιν γίνεσθαι · ὅρος γάρ ἐστιν ἑκάστῳ τὸ τέλος αὐτοῦ · ὁ μὲν οὖν ἀνδρεῖος ἐν τῷ δέοντι καὶ τῷ προσήκοντι ἕστηκε · τῶν δὲ ὑπερβαλλόντων ὁ μὲν τῷ μὴ φοβεῖσθαι ὑπερβαλὼν , ἀνώνυμος · εἴρηται δ’ ἡμῖν ἐν τοῖς πρότερον , ὅτι πολλά ἐστιν ἀνώνυμα · καλοῖτο δ’ ἄν ὁ τοιοῦτος μαινόμενος ἢ ἀνάλγητος , εἰ μηδ’ ἐν φοβοῖτο , μήτε σεισμὸν μήτε κύματα , καθάπερ φασὶ τοὺς Κελτούς · ὁ δὲ τῷ θαρρεῖν ὑπερβάλλων περὶ τὰ φοβερὰ θρασύς . δοκεῖ δὲ καὶ ἀλαζὼν εἶναι ὁ θρασὺς καὶ προσποιητικὸς εἶναι ἀνδρείας · χρηματίζεται γὰρ ἀνδρεῖος εἶναι · ὡς γὰρ ἐκεῖνος περὶ τὰ φοβερὰ ἔχει , οὕτως ὁ θρασὺς βούλεται φαίνεσθαι . ἐν οὖν δύναται , μιμεῖται · διὸ καί εἰσιν οἱ πολλοὶ αὐτῶν θρασύδειλοι · ἐν τούτοις γὰρ θρασυνόμενοι , τὰ φοβερὰ οὐχ ὑπομένουσιν . ὁ δὲ τῶ φοβεῖσθαι ὑπερβάλλων δειλός , ὅτι ἃ μὴ δεῖ φοβεῖται καὶ οὐχ ὡς δεῖ · ἐλλείπει δὲ καὶ τῷ θαρρεῖν , ὑπερβάλλει δὲ ἐν ταῖς λύπαις , καὶ δύσελπίς τίς ἐστιν ὁ δειλός · πάντα γὰρ φοβεῖται . ὁ δὲ ἀνδρεῖος ἐναντίος · εὔελπις γάρ ἐστι · τὸ γὰρ θαρρεῖν ἀπὸ τοῦ τὰ χρηστὰ ἐλπίζειν γίνεται . περὶ τά αὐτὰ μὲν οὖν καὶ ὁ δειλὸς καὶ ὁ θρασύς ἐστι καὶ ὁ ἀνδρεῖος · εἰσὶ γὰρ περὶ τὰ φοβερὰ καὶ θαρραλέα , ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως · διαφόρως γὰρ ἔχουσι πρὸς αὐτά · οἱ μὲν γὰρ ὑπερβάλλουσι καὶ ἐλλείπουσιν , ὁ δὲ μέσως ἔχει καὶ ἐπὶ τοῦ δέοντος ἵσταται . καὶ οἱ μὲν θρασεῖς πρὸ πετεῖς καὶ πρὸ τῶν κινδύνων ὁρμῶντες , καὶ σφόδρα βουλόμενοι τὰ δεινά , ἐν αὐτοῖς δὲ γενόμενοι ἀποπηδῶσιν , οἱ δὲ ἀνδρεῖοι τοὐναντίον ἐν αὐτοῖς μὲν τοῖς ἐργοις ὀξεῖς , πρότερον δὲ ἡσυχίαν ἄγουσι . καθάπερ οὗν εἴρηται , ἡ ἀνδρεία μεσότης ἐστὶ περὶ θαρραλέα καὶ φοβερά , καθὼς δεῖ · καὶ ὅτι καλὸν αἱρεῖται καὶ ὑπομένει καὶ ὅτι μὴ αἱρεῖσθαι καὶ ὑπομένειν αἰσχρὸν . τὸ δὲ ἀποθνήσκειν βουληθῆναι διὰ πενίαν ἢ διὰ ἔρωτα οὐκ ἔστιν ἀνδρείας ἀλλὰ μᾶλλον δειλίας · τὸ γὰρ γεύγειν τὰ ἐπίπονα μαλακίας καὶ χαυνότητος . οὐ γὰρ αἱρεῖταί τις τὸν τοιοῦτον θάνατον ὅτι καλός , ἀλλ’ ὅτι ἀπαλλαγή ἐστι κακοῦ , ὃ φέρειν οὐ δύναται · τὸ δὲ οὕτως ἔχειν δειλίας . ἡ μὲν οὖν ἀνδρ.εία τοιοῦτόν τι . Περὶ ἀνδρείας . κεφ . η΄ . Λέγονται δὲ καὶ ἕτεραι ἀνδρεῖαι κατὰ πέντε τρόπους . πρώτη ἡ π·ολιτική , καθ’ ἣν οἱ πολῖται διὰ τὰ ἐκ τῶν νόμων ἐπιτ.ίμια καὶ τὰ ὀνείδη καὶ διὰ τὰς τιμὰς ὑπομένουσι τοὺς ὑπὲρ τῆς πόλεως κινδύνους . καὶ δοκοῦσιν ἀνδρειότατοι εἶναι , παρ’ οἷς οἱ δειλοὶ ἄτιμοι , οἱ δὲ ἀνδρεῖοι ἔντιμοι , οἵους καὶ Ὅμηρος ἐν τοῖς ποιήμασιν ᾄδει · οἷον τὸν Διομήδη καὶ τὸν Ἔκτορα · Πουλυδάμας μοι πρῶτος ἐλεγχείην ἀναθήσει · καὶ Διομήδης , Ἕκτωρ γάρ ποτε φήσει ἐνὶ Τρώεσσ’ ἀγορεύων , Τυδείδης ὑπ’ ἐμεῖο . ἔοικε δὲ αὕτη ἡ ἀνδρεία τῇ πρότερον εἰρημένῃ , ὅτι καθάπερ ἐκείνη τοῦ καλοῦ ἕνεκα , οὕτω καὶ αὕτη διά τινα γίνεται ἀρετήν . διὰ τὴν αἰδῶ γὰρ καὶ τὴν τοῦ καλοῦ ὄρεξιν καὶ διὰ τὴν φυ|γὴν τοῦ ὀνείδους , αἰσχροῦ ὄντος , οἱ πολῖται ἀνδρίζονται · αἰδούμενοι γὰρ τοὺς νόμους καὶ τιμῆς ὀρεγόμενοι τοὺς κινδύνους ὑπομένουσι . δευτέρα δὲ ἀνδρεία , καθ’ ἣν ἀνδρίζονται οἱ ὑπὸ τῶν ἀρχόντων ἀναγκαζόμενοι τοὺς πόνους καρτερεῖν , καὶ πρὸς τοὺς κινδύνους ἀνδρείως ἔχειν . χείρων δὲ αὕτη τῆς πολιτικῆς , ὅτι διὰ φόβον καὶ οὐ δι’ ἔρωτα ἀγαθοῦ γίνεται καὶ οἱ κατ’ αὐτὴν ἀνδριζόμενοι οὐ τὸ αἰσχρὸν ἀλλὰ τὸ λυπηρὸν φεύγουσιν . ἀναγκάζουσι γὰρ οἱ κύριοι , ὥσπερ ὁ Ἕκτωρ ὃν δέ κ’ ἐγὼν ἀπάνευθε μάχης πτώσσοντα νοήσω , οὐ οἱ ἄρκιον ἐσσειται φυγέειν κύνας . κἂν μὴ παρῶσι δὲ οἱ στρατηγοὶ τῇ παρατάξει καὶ ἀναγκάζωσι τοὺς στρατιώτας τοὺς κινδύνους καρτερεῖν , ἀλλὰ φόβον αὐτοῖς ἐνθέντες , δι’ ὧν πολλάκις ἐτύπτησαν λιπόντας τὴν τάξιν , τὸ αὐτὸ δρῶσι · καὶ οὕτω δι’ ἀνάγκην ἀνδρεῖοι δοκοῦσιν εἶναι · δεῖ δὲ οὐ δι’ ἀνάγκην αἱρεῖσθαι τὴν ἀνδρείαν ἀλλ’ ὅτι καλόν . δοκεῖ δὲ καὶ ἡ περὶ τὰ καθ’ ἕκαστα ἐμπειρία ἀνδρεία εἶναι . διὰ τοῦτο καὶ ὁ Σωκράτης τὴν ἀνδρείαν ἐπιστήμην ἐνόμισεν εἶναι . ἄλλοι μὲν οὖν ἐν ἄλλοις ἐπιστήμονες ὄντες ἀνδρεῖοι ἄν περὶ ταῦτα καλοῖντο · ἐν δὲ τοῖς πολεμικοῖς οἱ στρατιῶται . δοκεῖ γὰρ εἶναί τινα ἐν τῷ πολέμῳ κενά , ἃ μάλιστα συνεωράκασιν οὗτοι , καὶ τῶν ἄλλων μὴ εἰδότων οἷς συμπλέκονται , αὐτοὶ ἀνδρεῖοι δοκοῦσιν . ἐκ γὰρ τῆς ἐμπειρίας ταύτης δύνανται ποιῆσαι τοὺς ἀντιπάλους κακῶς καὶ μηδὲν παθεῖν ὑπ’ ἐκείνων , καὶ φυλάξασθαι μὲν τὰ βέλη καὶ τὰ δόρατα , πατάξαι δὲ αὐτοὺς εὐχερῶς διὰ τὸ I δύνασθαι χρῆσθαι τοῖς ὅπλοις καλῶς καὶ τοιαῦτα ἔχειν τὰ ὅπλα , ὁποῖα ἂν γένοιτο ἐπιτήδεια καὶ πρὸς τὸ πατάξαι τοὺς ἀντιπάλους καὶ πρὸς τὸ μηδὲν παθεῖν δεινὸν ὑπ’ ἐκείνων · μάχονται γοῦν ὥσπερ ὡπλισμένοι ἀνόπλοις . καὶ γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις ἀγῶσιν οὐχ οἱ ἀνδρειότατοι μαχιμώτατοί εἰσιν ἀλλ’ οἱ μάλιστα ἰσχύοντες καὶ τὰ σώματα ἄριστα ἔχοντες καὶ τὴν ἐμπειρίαν ἄριστοι · δειλοὶ δὲ γίνονται οἱ τοιοῦτοι , ὅταν ὑπερβάλλῃ ὁ κίνδυνος καὶ λείπωνται τοῖς πλήθεσι καὶ ταῖς παρασκευαῖς · πρῶτοι γὰρ οἱ ἔμπειροι φεύγουσιν . οἱ δὲ ἀνδριζόμενοι κατὰ τὰ πολιτικὰ μένοντες ἀποθνήσκουσιν , ὅπερ κἀπὶ τῷ Ἑρμαίῳ συνέβη . οἱ μὲν γὰρ παραταττόμενοι στρατιῶται ἔφυγον , αἰσθόμενοι τοῦ κινδύνου μείζονος , οἱ δὲ πολῖται μείναντες ἀπέθανον · ὁ γὰρ θάνατος αὐτοῖς αἱρετώτερος ἐδόκει τῆς σωτηρίας ταύτης · οἱ δὲ στρατιῶται ἠνδρίζοντο μέν , οἰόμενοι κρείττους εἶναι καὶ πλείους τῶν ἀντιπάλων · ἐπεὶ δὲ ἔγνων ἐλάττονες ὄντες καὶ χείρονες , ἔφυγον , τὸν θάνατον μᾶλλον φοβηθέντες ἡ τὸ αἰσχρόν . ὁ δὲ ἀνδρεῖος οὐ τοιοῦτος . λέγεται δὲ ἀνδρεία καὶ ὁ θυμὸς παρά τισι · καὶ ἀνδρεῖοι καλοῦνται , καθά.περ τὰ θηρία , ἐπὶ τοὺς τρώσαντας φερόμενοι , ὅτι καὶ οἱ ἀνδρεῖοι θυμοειδεῖς . ἰδ’ εῖς . ὁ γὰρ θυμὸς ὁρμητικόν ἐστι πρὸς τοὺς κινδύνους · ὅθεν καὶ Ὅμηρός φησι . σθένος ἔμβαλε θυμῷ καὶ μένος <καὶ> θυμὸν καὶ δριμὺ δ’ ἀνὰ ῥῖνας μένος καὶ ἔζεσεν αἶμα · πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα ἔοικε σημαίνειν τὴν τοῦ θυμοῦ ἔγερσιν καὶ ὁρμήν . ὁ μὲν οὖν ἀνδρεῖος καλοῦ τινος ἕνεκα πάντα ποιεῖ , ἄγεται δὲ ὑπὸ τοῦ θυμοῦ οὐδαμῶς , ἀλλὰ χρῆται τούτῳ συνεργῷ καθάπερ ὀργάνῳ . οἱ δὲ λεγόμενοι ἀνδρεῖοι διὰ τὴν ὁρμὴν τοῦ θυμοῦ οὐ διὰ τὸ καλὸν πράττουσιν ἀλλὰ διὰ λύπην , ὥσπερ τὰ θηρία διὰ τὸ πληγῆναι ἢ διὰ τὸ φοβεῖσθαι , οὐ χρώμενα τῷ θυμῷ ἀλλ’ ὑπ’ αὐτοῦ μᾶλλον ἀγόμενα · οἵτινες , πρὶν πληγῆναι ἢ φοβηθῆναι , οὐδεμίαν ἐπιδείκνυνται ὁρμήν · ἐπεὶ καὶ τὰ θηρία , ἐὰν ἐν ὕλῃ ᾖ ἢ ἐν ἕλει , οὐ προσέρχονται οὐδὲ ὁρμῶσιν . οὐκ ἔστι τοίνυν ἀνδρεῖός ὁ δι’ ἀλγηδόνα ἢ θυμοῦ κινοῦντος ἢ ἄλλου τινὸς πάθους πρὸς τὸν κίνδυνον ὁρμῶν , καὶ μηδὲν τῶν δεινῶν προορώμενος , ἐπεὶ οὕτω γε κἂν οἱ ὄνοι ἀνδρεῖοι καλοῖντο δικαίως πεινῶντες · τυπτόμενοι γὰρ οὐκ ἀφίστανται τῆς νομῆς · καὶ οἱ μοιχοὶ δὲ διὰ τὴν ἐπιθυμίαν τολμηρὰ πολλὰ δρῶσιν · ἀλλ’ οὔκ · εἰσιν ἀνδρεῖοι οὔτε οἱ ὄνοι οὔτε ἄνθρωποι θρωποι οἱ δι’ ἀλγηδόνος ἢ θυμοῦ ἢ ἄλλου τινὸς πάθους ἐξελαυνόμενοι πρὸς τὸν κίνδυνον . ἡ δὲ φυσι·κωτάτη καὶ ἡ κυρίως ἀνδρεία ἐκείνη ἐστίν , ὅταν κινώμεθα μὲν διὰ τοῦ θυμοῦ , μετὰ προαιρέσεως δὲ καὶ ἕνεκα τοῦ ἀγαθοῦ . οἱ δὲ διὰ τὰ προειρημένα ὀργιζόμενοι οὐκ ἀνδρεῖοί εἰσιν ἀλλὰ μάχιμοι · οὐ γὰρ διὰ τὸ καλὸν ὁρμῶσι καὶ ὀργίζονται ἀλλὰ διὰ τὸ πάθος · καὶ οὐχ ὡς δέον ἐστὶ καὶ ὁ ὀρθὸς ἀπαιτεῖ λόγος , ἀλλ’ ὡς ἂν κινήσειε τὸ πάθος . δοκοῦσι δὲ καὶ οἱ εὐέλπιδες πάντες ἀνδρεῖοι εἶναι , οὐκ εἰσὶ δὲ πάντες . δυνατὸν γὰρ εὐέλπιδας εἶναι οὐ διὰ τὸ μὴ φοβεῖσθαι τὰ λυπηρὰ τοῦ ἀγαθοῦ ἕνεκα ἀλλὰ διὰ τὸ πολλάκις καὶ πολλοὺς νενικηκέναι καὶ διὰ τοῦτο | θαρρεῖν , ὡς οὐ περιπεσοῦνται τοῖς κακοῖς · δοἠνδρίζοντο κοῦσι δὲ ὰνὸρεῖοι διὰ τὸ ἐοικέναι τοῖς ἀνδρείοις κατὰ τὸ θαρρεῖν . ἁ λ·Η οἱ μὲν ἀνδρεῖοι θαρροῦσι διὰ τὰ προειρημένα , οὗτοι δὲ διὰ τὸ οἴεσθαι μηδὲν πείσεσι λυπηρόν . οὕτω δὲ καὶ οἱ μεθυσκόμενοι εὐέλπιδές εἰσιν , ὅτι οἴονται πάντα αὐτοῖς καθ’ ἡδονὴν ἀπαντήσειν διὰ τοῦτο καὶ ἐπειδὰν ἐναντίοις ἐντύχωσι τῶν προσδοκωμένων , ἀποπηδῶσιν · ὁ δὲ ἀνδρεῖος ἐρχόμενα καὶ φαινόμενα τὰ λυπηρὰ ὑπομένει , ὅτι ἀγαθόν ἐστιν ὑπομένειν ἢ αἰσχρὸν τὸ μὴ ὑπομένειν . διὰ τοῦτο καὶ ἐν τοῖς ἀνδρείοις ἐκεῖνος μᾶλλον 10 ἀνδρεῖός ἐστιν , ὃς ἐν τοῖς αἰφνιδίοις ἀτάραχος καὶ ἄφοβός ἐστιν ἢ ἐν τοῖς σφόδρα προδήλοις καὶ πρὸ ὀφθαλμῶν οὖσιν · ὁ μὲν γὰρ προγινώσκων τὰ 10 λυπηρὰ λογισμῷ καὶ κρίσει προπαρασκευασάμενος ὑπομείνειεν ἄν , ὁ δὲ μὴ προγινώσκων , εἶτα ἐπιόντα ὑπομένων , δῆλός ἐστιν εἰς ἕξιν ἀνδρείας ἐλθών . λέγονται δὲ ἀνδρεῖοι καὶ οἱ δι᾿ ἄγνοιαν τῶν ἀπαντησόντων κακῶν εἰς τοὺς κινδύνους ὁρμῶντες . καὶ σχεδὸν τῶν εὐελπίδων οὐδὲν διαφέρουσι , πλὴν ὅσον οἱ μὲν εὐέλπιδες ὑπομένουσι τὰ δεινὰ χρόνον τινά , οἱ δὲ ἀποοὐντες , ἐπειδὰν γνῶσι , φεύγουσιν · ὥσπερ οἱ Ἀργεῖοι ἔπαθον περιπεσόντες τοῖς Λάκωσιν ὡς Σικυωνίοις . Περὶ ἀνδρείας , ὅτι ὁ ἀνδρεῖος περὶ τὰ φοβερὰ καὶ λυπηρά ἐστι μᾶλλον ἢ περὶ τὰ θαρραλέα καὶ ἡδέι κεφ . θ΄ . Τίνες μὲν οὖν οἱ ἀληθῶς ἀνδρεῖοι καὶ τίνες οἱ δοκοῦντες εἴρηνται . ἐπεὶ δὲ περὶ θάρρη καὶ φόβους ἐστὶν ἡ ἀνδρεία οὐχ ὁμοίως περὶ ἄμφω ἐστίν , ἀλλὰ μᾶλλον περὶ τὰ | φοβερά . ὁ γὰρ περὶ τὰ φοβερὰ ἀτἀραχος μᾶλλον ἀνὸρεῖός ἐστιν ἢ ὁ περὶ τὰ θαρραλέα . uείζΦν γὰρ ὁ ἀγὼν οὗτος ἢ ἐκεῖνος · τὸ γὰρ ὑπομεῖναι λύπην χαλεπώτερόν ἐστιν ἢ τῶν ἡδέων . ἀπέχεσθαι . διὰ τοῦτο καὶ λυπηρὸν ἡ ἀνδρεία , ὅτι ἀνδρεῖοί εἰσιν οἱ τὰ λυπηρὰ ὑπομένοντες · τούτου δὴ χάριν καὶ ἐπαινεῖται . εἰ γὰρ καὶ ἡδονὴν ἔχει ιινὰ ὁ ἀνδρεῖος διὰ τὸ τέλος ( τὸ γὰρ τέλος ἡδύ ) , ἀλλ᾿ ὅμως ὑπὸ τῶν λυπηρῶν οἷς παλαίει καὶ ταύτην ἀφανίζεσθαι συμβαίνει . καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν γυμνικῶν ἀγώνων ἔχει · τοῖς γὰρ πύκταις τὸ μὲν τέλος ἡδύ ( στέφανος γὰρ καὶ τιμαί ) , τὸ δὲ τύπτεσθαι ἀλγεινόν ( σάρκινοι γάρ ) · τοῖς δὲ τοιούτοις λυπηρὸν πᾶς πόνος . ὅτι τοίνυν τὰ μὲν λυπηρὰ μεγάλα , τὸ δὲ ἡδὺ μικρόν , οὐδὲν ἡδὺ δοκοῦσιν ἔχειν · τοιοῦτον δή τι xal ἐπὶ τῶν ἀνδρείων συμβαίνει . ὁ μὲν γὰρ θάνατος καὶ τὰ τραύματα λυπηρά ἐστιν αὐτοῖς καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀκούσια · ὑπομένουσι δὲ αὐτά , ὅτι καλὸν τὸ ὑπομένειν ἢ ὅτι αἰσχρὸν μὴ ὑπομένειν . καὶ τοσοῦτον μᾶλλον δοκοῦσιν , ὅσον ἄν εἶεν ἀγαθοὶ καὶ ἀνὸοεῖοι καὶ εὐδαίμονες καὶ πᾶσαν μετελθόντες ἀρετήν · τοῖς γὰρ ιοιούιοις μάλιστα ὁ θάνατος λυπηρόν , ὅτι τὸ ζῆν πολλοῦ τινος ἄξιον ἦν διὰ τὸ ἄριστα ζῆν καὶ ὡς προσῆκεν ἀνθρώπῳ , καὶ ὁ θάνατος νατος αὐτοὺς πολλῶν ἀποστερήσει τῶν ἀγαθῶν . διὰ τὸ μέγεθος τοίνυν τῶν λυπηρῶν δοκεῖ τὸν ἀνδρεῖον μηδεμίαν ἡδονὴν ἔχειν · τὸ δὲ οὕτως ἀλγεῖν καὶ δάκνεσθαι ὑπὸ τῶν λυπηρῶν οὐδὲν κωλύει ἀνδρεῖον εἶναι . xo μὲν γὰρ ἡττᾶσαι τῶν λυπηρῶν καὶ ὑποχωρεῖν οὐκ ἀνδρείου , τὸ δὲ ὸάκνεσθαι καὶ λυπεῖσθαι οὐκέτι · ὅσον γὰρ μᾶλλον λυπεῖται καὶ λυπού - μένος ὑπομένει διὰ τὸ ἀγαθόν , τοσοῦτον | ἀνδρεῖος ἂν εἴη κυρίως . ἐπεὶ καὶ ἐν πάσαις ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς οὐδεμία ἐνέργεια μεθ’ ἡδονῆς ἐστι καθ’ ἑαυτήν , ἀλλὰ μόνον , διότι πρὸς τὸ τέλος ἀγαθὸν ἄγει , ἡδεῖα δοκεῖ τῷ ἐνεργοῦντι . ἐν δὲ τοῖς στρατιώταις ἴσως οὐκ ἀνάγκη πᾶσα ἰὸν ἀκριβῆ τῆς ἀνδρείας ὅρον ζητεῖν · μᾶλλον δὲ χρησιμώτεροι ἂν εἶεν πρὸς τὸν πόλεμον οἱ ἀνδρείας μὲν οὐ πάνυ μετέχοντες , τῶν ἄλλων δὲ ἀγαθῶν ἐστερημένοι · ἑτοιμότεροι γὰρ οὗτοι πρὸς τοὺς κινδύνους καὶ τὸν βίον μικρῶν ἕνεκα κερδῶν προδιδόασιν . οἱ γὰρ κυρίως ἀνδρεῖοι , φρόνιμοι ὄντες καὶ τὰ ἄλλα σπουδαῖοι , χαίρουσι μὲν τῷ βίῳ ἑαυτῶν ἀγαθῷ ὄντι , προίενται δὲ αὐτὸν οὐ πάνυ ῥαδίως . περὶ μὲν οὗ οὖν ἀνδρείας ἱκανῶς εἴρηται · ῥᾴδιον δὲ ἅπα τῶν εἰρημένων καὶ ὁρισμὸν αὐτῆς ἀποδοῦναι ὡς ἐν τύπῳ . Περὶ σωφροσύνης . κεφ . ι΄ . Μετὰ δὲ ταῦτα περὶ σωφροσύνης λέγομεν · ὁμοταγὴς γάρ ἐστι τρόπον τινὰ τῇ ἀνδρείᾳ , καθόσον τοῦ ἀλόγου μέρους εἰσὶν ἀμφότεραι . ὅτι μὲν οὖν ἡ σωφροσύνη μεσότης ἐστὶ περὶ ἡδονάς , εἴρηται ἡμῖν · περὶ ἡδονὰς δὲ λέγω , ὅτι εἰ καὶ περὶ λύπας ἐστίν , ἀλλ’ ἧττον καὶ οὐχ ὁμοίως ὡς περὶ τὰς ἡδονὰς ἔχει · ἐν τούτοις δὲ καὶ ἡ ἀκολασία φαίνεται . ὅτι μὲν οὖν περὶ ἡδονάς ἐστιν ἡ σωφροσύνη , εἴρηται · νὺν δὲ ἀφορίσωμεν περὶ ποίας ἐστὶ τῶν ἡδονῶν . τῶν ἡδονῶν δὲ αἱ μέν εἰσι σωματικαί , αἱ δέ ψυχικαί . ἐν γὰρ φιλοτιμίᾳ καὶ φιλομαθείᾳ ἡδοναί εἰσι ψυχικαί · ἑκάτερος γὰρ ὅ τε φιλότιμος καὶ ὁ φιλομαθὴς ἥδεται ᾧ φιλεῖ , μηδὲν πάσχοντος τοῦ σώματος ἀλλὰ μᾶλλον ἰῆς διανσίας · οἱ δὲ περὶ τὰς τοιαύτας ἡδονὰς οὔτε σώφρονες οὔτε ἀκόλαστοι λέγονται . ὁμοίως δὲ οὐδ’ οἱ περὶ τὰς ἄλλας ὅσαι οὔκ εἰσι σωματικαί · τοὺς γὰρ φιλομύθους καὶ διηγητικοὺς καὶ περὶ τὰ τυχόντα κατα - τρίβοντας τὰς ἡμέρας ἀδολέσχους ὀνομάζομεν , ἀκολάστους δὲ οὐδαμῶς , οὐδὲ τοὺς λυπουμένους ἐπὶ χρήμασιν ἢ φίλοις , ὅταν ἢ τούτους ἢ ἐκεῖνα ζημιωθῶσι . περὶ μὲν οὖν τὰς ψυχικὰς ἡδονὰς οὐκ ἔστιν ἡ σωφροσύνη · περὶ δὲ τὰς σωματικὰς εἴη ἄν · οὐ περὶ πάσας δὲ οὐδὲ ταύτας . οἱ γὰρ χαίροντες τοῖς ἡδέσι τῶν ὁρατῶν , οἷον χρώμασι καὶ σχήμασι καὶ γραφῇ , οὔτε σώφρονες οὔτε ἀκόλαστοι λέγονται , οὐδ’ ὅσοι ψόφων τινῶν καὶ μελῶν ἐρῶσιν , οὐδ’ ὅσοι τῶν ἡδέων ὀσμῶν . καίτοι καὶ ἐν τούτοις εἰσὶ καὶ μεσότητες καὶ τὸ ὡς δεῖ καὶ ὑπερβολαὶ καὶ ἐλλείψεις τοῦ δέοντος · ἀλλ’ ὅμως οὔτε τοὺς μέσους σώφρονας λέγομεν οὔτε τοὺς ὑπερβάλλοντας ἀκολάστους . εἰ δὲ τῶν περὶ τὰς ὀσμὰς τοὺς μὲν μήλων ὀσμῆς ἐρῶντας ἢ ῥόδων ἢ θυμιαμάτων οὐ λέγομεν ἀκολάστους , ἀλλὰ τοὺς μύρων καὶ ὄψων ἀκολάστους καλοῦμεν · ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · χαίρουσι γὰρ τούτοις οἱ ἀκόλαστοι , ὅτι διὰ τούτων ἀνάμνησις γίνεται αὐτοῖς τῶν ἑ ἐπιθυμητῶν . ἴδοι δ’ ἄν τις καὶ τις καὶ τοὺς ἄλλους , ὅταν πεινῶσιν , ἡδομένους τῇ τῶν βρωμάτων ὀσμῇ . ὅθεν δῆλον , ὄα οἱ ταῖς τοιαύταις ὀσμαῖς ἡδόμενοι κατὰ συμβεβηκὸς ἥδονται , ὅτι ἀνάμνησις αὐτοῖς γίνεται τῶν βρωμάτων καὶ τῆς ἄλλης φλυαρίας , οἷς ἥδονται οἱ ἀκόλαστοι . οὐκ ἔστι τοίνυν οὔτε τῷ ἀνθρώπῳ οὔτε ἄλλῳ τινὶ ζῴῳ κατὰ τὰς εἰρημένας αἰσθήσεις | ἡδονή , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός . ἡδονὰς δὲ λέγω , περὶ ἃς ὁ ἀκόλαστός ἐστιν ἢ <ὁ> σώφρων . καὶ γὰρ οἱ κύνες , εἰ καὶ ταῖς ὀσμαῖς τῶν λαγωῶν , ἀλλ’ οὐ δι’ αὐτὰς ἀλλὰ διὰ τὴν βρῶσιν · ἀπὸ γὰρ τῆς ὀσμῆς αἴσθησιν λαμβάνοντες ἰῆς θήρας διώκουσιν . ὁμοίως δὲ καὶ ὁ λέων οὐχ ἥδεται τῇ ὀσμῇ τοῦ βοὸς ἢ τῇ φωνῇ ἀλλὰ τῇ βρώσει · ὅτι δὲ ἐγγύς ἐστι , διὰ τῆς φωνῆς ᾔσθετο · οὐδὲ χαίρει ὅτι εἶδεν ἢ εὗρεν ἔλαφον ἢ ἄγριον αἶγα , ἀλλ’ ὅτι βορὰν ἕξει . περὶ τὰς ἡδονὰς τοίνυν , ὧν κοινωνοῦμεν καὶ τοῖς λοιποῖς ζῴοις , ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀκολασία ἐστίν · αἱ δέ εἰσιν ἁφὴ καὶ γεῦσις . διὰ τοῦτο θηριώδεις τινὲς <καὶ ἀνδραποδώδεις> οἱ ἀκόλαστοι φαίνονται , ὅτι οἷς ἥδονται τὰ θηρία , ταῦτά εἰσιν ἀκρατεῖς . τούτων δὲ μᾶλλον τῇ ἀφῇ ἥδονται ἢ τῇ γεύσει · μᾶλον δὲ τῇ γεύσει μὲν οὐδαμῶς ἀλλὰ τῆ ἁφῇ μόνον , ὥς γε ἀκόλαστοι οὐ μόνον ἐν ταῖς ἄλλαις ἡδοναῖς ἀλλὰ καὶ ἐν σιτίοις καὶ ἐν ποτοῖς . καὶ τούτοις γὰρ οὐχ ὡς γευστοῖς μόνον χαίρουσι ( γεύσεως γάρ ἐστι τὸ τοὺς χυμούς , ὅπερ ποιοῦσιν οἱ τοὺς οἴνους δοκιμάζοντες καὶ οἱ τὰ ὄψα ἀρτύοντες ) ἀλλὰ μᾶλλον ὡς ἁπτοῖς . διὰ τοῦτο καί τις Φιλόξενος ὁ Ἐρύξιος , ὀψοφάγος ὤν , ηὔξατο τὸν φάρυγγα αὑτοῦ μακρότερον γεράνου γενέσθαι , ὡς ἡδόμενος ἰῇ ἀφῇ τῶν ὄψων . κοινοτάτη γάρ ἐστιν ἡ ἁφὴ ἐν πάσαις ταῖς αἰσθήσεσιν · ἐπεὶ καὶ ἁφῇ τινι πᾶσαι αἱ αἰσθήσεις αἰσθάνονται . περὶ ταύτην δὴ τὴν ἁφὴν ἡ ἀκολασία ἐστί · καὶ δόξειεν ἂν δικαίως ἐπονείδιστος εἶναι , ὅτι συμβαίνει ἡμῖν οὐ καθόσον ἐσμὲν ἄν - θρωποι ἀλλὰ καθὸ ζῷα · τὸ δὲ τὸ ἲς τοιούτοις χαίρειν καὶ τούτων μάλιστα ἐφίεσθαι θηριῶδες . καίτοι εἰσὶ καὶ κατὰ τὴν ἁφὴν ἐλευθέριοι ἡδοναί , ἃς ὁ ἀκόλαστος ἀφῄρηται , οἷον αἱ ἐν τοῖς γυμνασίοις διὰ τρίψεως καὶ θερμασίας γινόμεναι · οὐ γὰρ περὶ πάσαν ἁφὴν ὁ ἀκόλαστος · οὐ γὰρ περὶ πᾶν τ.ὸ σῶμα ἀλλὰ περί τινα μέρη . Περὶ ἐπιθυμίας . κεφ . ια΄ . Επεὶ δὲ περὶ ἐπιθυμιῶν ἀκόλουθον εἰπεῖν , ῥητέον ποσαχῶς ἡ ἐπιθυμία . ἡ μὲν οὗν ἐστι κοινὴ καὶ φυσική , ἡ δὲ ἰδία καὶ ἐπίθετος . κοινὴ μὲν οὖν ἐπιθυμία ἐστὶ τὸ ὀρέγεσθαι τροφῆς ξηρᾶς ἢ ὑγρᾶς , ὅταν ἐν χρείᾳ τούτων γενώμεθα , ἰδία δὲ καὶ ἐπίθετος τὸ τοιᾶσδε ὀρέγεσθαι ἢ τοιᾶσδε . τοῦτο γὰρ οὐκέτι φυσικὸν οὐδὲ κοινόν · οὐ γὰρ τῶν αὐτῶν πάντες . ὀρέγονται οὐδὲ ὁμοίως , ἀλλ’ οἱ μὲν ταύτης , οἱ δὲ ἐκείνης · καὶ οἱ τῆς αὐτῆς ὀρεγόμενοι οὐχ ὁμοίως ὀρέγονται , ἀλλ’ οἱ μὲν μᾶλλον , οἱ δὲ ἧττον . ὥστε ἡ τοιαύτη ἐπιθυμία οὐκ ἔστι κοινὴ οὐδὲ φυσικὴ ἁπλῶς , ἀλλὰ ἐπίθετος , ὑφ’ ἡμῶν ἐπινοηθεῖσα . καίτοι κατά τινα τρόπον καὶ φυσική ἐστι , διὰ τὸ ἀκολούθως ἕκαστον τῆ ἑαυτοῦ φύσει καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἔχειν . ἐν μὲν οὖν ταῖς φυσικαῖς ἐπιθυμίαις ὀλίγοι ἁμαρτάνουσι καὶ καθ’ ἕνα τρόπον , ὅταν χρῶνται ταῖς τοιαύταις ἐπιθυμίαις πλέον ἢ προσήκει , οἷον ὅταν πλείω τῶν μετρίων ἐσθίωσιν , ὥσπερ οἱ γαστρίμαργοι , οἵτινες παρὰ τὸ δέον πληροῦσι τὴν φυσικὴν ἐπιθυμίαν . τοιοῦτοι δὲ γίνονται οἱ λίαν ἀνδραποδώδεις . ἐν δὲ ταῖς ἐπιθέτοις καὶ ἰδίαις ἐπιθυμίαις πολλοὶ ἁμαρτάνουσι καὶ κατὰ πολλοὺς τόπους ἐπεὶ πολλαὶ ἰδέαι τῶν τοιούτων ἐπιθυμιῶν · πολλαὶ γὰρ ἰδέαι τροφῶν καὶ πόσεων καὶ ἐνδυμάτων καὶ τῶν ἄλλων φυσικῶν ἐπιθυμητῶν · καὶ διὰ τοῦτο καὶ πολλαχῶς περὶ τὰς τοιαύτας ἐπιθυμίας ἁμαρτάνουσιν ἢ χαίροντες οἷς μὴ δεῖ ἢ πλέον ἡ κατὰ τοὺς πολλούς . οἱ γὰρ ἀκόλαστοι κατὰ πάντα ὑπερβάλλουσι · χαίροντες γὰρ οἷς οὐ δεῖ , ἐάν ποτε καὶ τὰς δεούσας τῶν ἡδονῶν ἕλωνται , πλέον ἢ προσήκει καὶ οὐχ ὡς οἱ πολλοὶ χαίρουσιν αὐταῖς . Τίνα τρόπον περὶ λύπας ἐστὶν ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀκολασία . κεφ . ιβ΄ . Ὅτι μὲν οὖν ἡ περὶ τὰς ἡδονὰς ὑπερβολή , ἡ ἀκολασία , ψεκτόν , δῆλον · ἐν δὲ ταῖς λύπαις , οὐ καθάπερ ἐπὶ τῆς ἀνδρείας ἐλέγετο , ὅτι τὸ μὴ ὑπομένειν μηδὲ φέρειν δειλία ἐστίν , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς σωφροσύνης τὸ μὴ ὑπομένειν ἀκολασία ἐστὶν ἢ τὸ φέρειν σωφροσύνη · ἀλλ’ ἔστιν ἀκολασία περὶ τὰς λύπας , ὅταν τις λυπῆται τῶν ἡδέων οὐ τυγχάνων πλέον ἢ δεῖ καὶ <οὐχ> ὡς δεῖ · καὶ σωφροσύνη ὁμοίως , ὅταν τις ὅσον δεῖ λυπῆται ὡς δεῖ καὶ ἐφ’ οἶς δεῖ καὶ μηδεμίαν αὐτῷ λύπην ἐπάγῃ ἡ τῶν ἡδέων ἀπουσία . ὁ γὰρ ἀκόλαστος ἐπιθυμεῖ τῶν ἠδέων πάντων ἢ τῶν μάλιστα καὶ ἄγεται ἄγεται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας , ὥστε ἀντὶ πάντων τὰ ἡδέα αἱρεῖσθαι . διὸ καὶ λυπεῖται ἀποτυγχάνων τῶν ἐπιθυμητῶν · μετὰ λύπης γὰρ ἡ ἔπι θυμία . ὥστε καὶ ἄτοπόν τι δοκεῖ τὸ δι’ ἡδονὴν λυπεῖσθαι καὶ αἰτίαν εἶναι τὴν ἡδονὴν τοῦ ἐναντίου . ἡ μὲν οὖν περὶ τὰς ἡδονὰς ὑπερβολὴ · ἀκολασία ἐστίν , ὡς εἴρηται . ἡ δὲ ἔλλειψις ὄνομα οὐκ ἔχει διὰ τὸ μὴ πάνυ εὑρίσκεσθαι . οἱ γὰρ περὶ τὰς ἡδονὰς ἐλλείποντες καὶ τοῦ δέοντος | ἔλαττον ἐπιθυμοῦντες αὐτῶν οὐ πάνυ γίνονται · σχεδὸν γὰρ ἔξω τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἐστιν ἡ τοιαύτη ἀναισθησία . καίτοι καὶ τὰ ἄλογα ζῷα διακρίνει τὰ βρώματα καὶ χαίρει μὲν τοῖς ἡδέσι , τοῖς δὲ μὴ τοιούτοις οὐδαμῶς . εἰ δέ τις · οὐδὲν ἡδὺ νομ·ίζει εἶναι οὐδὲ γινώσκει διαφορὰν · τῶν ἡδέων καὶ τῶν ἐναντίων , πόρρω ἄν εἴη τοῦ ἄνθρωπος εἶναι . ἡ μὲν οὖν περὶ τὰς ἡδονὰς ἢ λύπας ἔλλειψις ἢ ὑπερβολὴ 40 κακία ἐστίν , ἀρετὴ δὲ τὸ μέσον , ἡ σωφροσύνη . ὁ γὰρ σώφρων οὔτε ἥδε - ται μάλιστα οἷς ὁ ἀκόλαστος , ἀλλὰ μᾶλλον δυσχεραίνει πᾶσιν , οἷς οὐ δέον ἐστὶ χαίρειν · οὔτε οἷς χαίρει , μᾶλλον χαίρει τοῦ δέοντος οὔτε λυπεῖται τῶν ἡδέων ἀπόντων , οὐδ’ ἐπιθυμεῖ τῶν ἡδέων ἢ ἐπιθυμῶν μετρίως ἐπιθυμεῖ καὶ οὐ πλέον ἢ δεῖ οὐδὲ ὅτε μὴ δεῖ . ὅσα μέντοι πρὸς ὑγίειάν ἐστιν ἢ πρὸς εὐεξίαν συντελοῦντα , ἡδέα ὄντα , ἢ τὸ ἐλάχιστον οὐκ ἐμποδὼν γινόμενα τῇ ὑγιείᾳ καὶ τῇ εὐεξίᾳ , τούτων ὀρέγεται μέν , μετρίως δὲ καὶ καθὼς δεῖ . ὁ γὰρ ἡδονῶν ἐπιθυμῶν , αἵτινες αὐτω π·ρὸς τὸ εἶναι ἐμποδὼν γίνονται ἢ πρὸς τὸ εὖ εἶναι , παρὰ [ δὲ ] τὸ δέον ἐπιθυμεῖ . ὁ δὲ σώφρων οὐ τοιοῦτος , ἀλλ᾿ ὡς ὁ ὀρθὸς λόγος . Ὅτι ἡ ἀκολασία μᾶλλον ἑκούσιόν ἐστιν ἢ ἡ δειλία . κεφ . ιγ΄ . Ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ ἀκολασία καὶ ἡ δειλία ἑκούσια , ζητητέον , εἰ ὁμοίως εἰσὶν ἑκούσια . δοκεῖ δὲ μὴ ὁμοίως , ἀλλὰ τὴν ἀκολασίαν μᾶλλον ἑκούσιον εἶναι . τῆς μὲν γὰρ δειλίας ἡ λύπη αἰτία · διὰ γὰρ τὸ φοβεῖσθαι τὴν λύπην δειλοὶ γινόμεθα . τὴν δὲ ἀκολασίαν ἡ ἡδονὴ ποιεῖ · ὧν ἡ μὲν ἡδονὴ αἱ|ρετόν , ἡ δὲ λύπη φευκτόν . ὃ δὲ διὰ τὸ αἱρετὸν ποιοῦμεν , μᾶλλόν ἐστιν ἑκούσιον τοῦ διὰ τὸ φευκτὸν γινομένου . καὶ ἡ μὲν λύπη ἐξίστησι καὶ φθείρει τὴν τοῦ ἔχοντος φύσιν , ἡ δὲ ἡδονὴ οὐδὲν τοιοῦτον ποιεῖ . διὰ τοῦτο καὶ ἐπονειδιστότερον ἡ ἀκολασία τῆς δειλίας . ἐπεὶ γὰρ διὰ τὸ ἑκούσιον ἀγαθὸν ἢ κακὸν ἐπαινεῖταί τις ἢ ψέγεται , φανερὸν ὅτι τὸ κακὸν ἢ τὸ ἀγαθόν , καθόσον ἐστὶν ἑκούσιον . κατὰ τοσοῦτον ἐπαινεῖται μᾶλλον ἢ ψέγεται . ἐπεὶ καὶ εὐκολώτερόν ἐστι ἰῆς ἀκολασίας ἀποστῆναι ἢ τῆς δειλίας · οἱ γὰρ ἐθισμοί , δι’ ὧν τὰ τοιαῦτα κατορθοῦνται , ἐπὶ μὲν τῆς δειλίας ἐπικίνδυνοί εἰσιν ( οἱ γὰρ ἐν τῷ πολέμῳ ἐθισμοὶ καὶ ἐν ἅλοις τισὶ φοβεροῖς , δι’ ὧν τὴν δειλίαν ἐκβάλλομεν , οὐ πόρρω κινδύνων ) , οἱ δὲ σώφρονες ἐθισμοὶ καθάπαξ εἰσὶν ἀκίνδυνοι · ὥστε καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον ἑκούσιόν ἐστιν ἡ ἀκολασία τῆς δειλίας . δόξειε δ’ ἂν οὐχ ὁμοίως ἑκούσιον εἶναι τὴν δειλίαν τὸ ἲς καθ’ ἕκαστον . ἡ μὲν γὰρ δειλία , αὐτὴ δηλονότι ἡ ἕξις , ἄλυπός ἐστιν · οὐ γὰρ ἀναγκαζόμεθα παρ’ οὐδενὸς λυπηροῦ δειλοὶ εἶναι · ὥστε μᾶλλον ἑκούσιόν ἐστι · τὰ δὲ κατὰ τὴν δειλίαν ἔργα , ἃ ποιοῦμεν διὰ λύπην καὶ φόβον , ἀνάγκῃ τινὶ ποιοῦμεν , ἥτις ἐξίστησιν ἡμᾶς καὶ πείθει τὰ ὅπλα ῥίπτειν καὶ τὰ ἄλλα ἀσχημονεῖν · καὶ τούτου χάριν ἧττον ἑκούσιά εἰσι τὰ καθ’ ἕκαστον . ἐπὶ δὲ τῆς ἀκολασίας τὸ ἀνάπαλιν ἔχει . αὐτὴν μὲν τὴν ἀκολασίαν οὐδεὶς ἐπιθυμεῖ οὐδὲ βούλεταί τις ἀκόλαστος εἶναι . τὰ δὲ κατὰ τὴν ἀκολασίαν ἔργα σφόδρα ὀρεγόμενοι ποιοῦσιν , ὥστε τὴν ἀκολασίαν ἧττον ἑκούσιον εἶναι τῶν καθ᾿ ἕκαστα . | τοῦτο δὲ τὸ ὄνομα τῆς ἀκολασίας καὶ ἐπὶ τὰς παιδικὰς ἁμαρτίας φέρομεν καὶ τοὺς ἁμαρτάνοντας τῶν παίδων ἀκολάστους καλοῦμεν . ἔχουσι γὰρ αἱ τοιαῦται ἁμαρτίαι πρὸς τὴν εἰρημένην ἀκολασίαν ὁμοιότητά τινα · πότερον δὲ ἀπὸ ποτέρου καλεῖται ζητεῖν , οὐδὲν πρὸς τὸν λόγον τὸν προκείμενον συντελεῖ · πλὴν ἐκεῖνο εἰπεῖν εἰκός , ὅτι τὸ ὕστερον ἀπὸ τοῦ προτέρου καλεῖσθαι καλεῖσθαι μᾶλ - λον προσήκει , καὶ ἀπὸ τῶν παιδικῶν ἁμαρτιῶν ἐπὶ ταύτην τὴν ἀκολασίαν τὸ ὄνομα μετενεχθῆναι . ἔοικε δὲ οὐ κακῶς ἀλλὰ καὶ λίαν προσηκόντως μετενεχθῆναι τὸ ὄνομα · ὥσπερ γὰρ κολάζειν δεῖ τὸν παῖδα τῶν αἰσχρῶν ὀρεγόμενον , καὶ συστέλλειν εἴσω τοῦ μετρίου τὴν ὄρεξιν αὐτοῦ , οὕτω καὶ τὴν ἐπιθυμίαν κεκολάσθαι δεῖ , πολλὴν αὔξησιν ἔχουσαν . ὅ τε γὰρ παῖς , εἰ μὴ παιδαγωγοῖτο , τ·ὴν ὄρεξιν τοῦ ἡδέος ἄπληστον ἔχων καὶ μάλιστα διὰ τὴν ἡλικίαν , ἔξω τοῦ δέοντος πεσεῖται · ἥ τε ἐπιθυμία , εἰ μὴ ὑπὸ λόγου κολάζοιτο .. ἐπὶ πολὺ ἥξει καὶ ὑπὸ τῶν κατ’ ἐπιθυμίαν ἐνεργειῶν αὐξανομένη καὶ τὸν λογισμὸν ἐκκρούει πολλάκις . διὸ δεῖ μετρίας τὰς ἐπιθυμίας καὶ ὀλίγας εἶναι , καὶ τῷ λόγῳ μηδὲν ἐναντιοῦσθαι . τἀς δὲ τοιαύτας εὐπειθεῖς λέγομεν καὶ κεκολασμένας · ὥστε εἰκότως τοὐναντίον ἐπί τε τῶν παίδων καὶ τῆς ἐπιθυμίας ἀκολασία καλεῖται . ὥσπερ γὰρ τὸν παῖδα δεῖ κατὰ τὸ πρόσταγμα τοῦ παιδ·αγωγοῦ ζῆν , οὕτω καὶ τὸ ἐπιθυμητικὸν κατὰ τὸν λόγον · διὸ δεῖ τοῦ σώφρονος τὸ ἐπιθυμητικὸν συμφωνεῖν τῷ λόγῳ · σκοπός γὰρ ἀμφοῖν τὸ καλόν . καὶ ἐπιθυμεῖ ὁ σώφρων ὧν δεῖ καὶ ὡς δεῖ καὶ ὅτε · οὕτω δὲ τάττει καὶ ὁ λόγος . ταῦτ’ οὖν ἡμῖν εἰρήσθω περὶ σωφροσύνης .
Lemmas: περι ἑκούσιος καί ἀεκούσιος . Κεφ . Α΄ . Ἐπερὶ δέ ὁ ἀρετή περί πάθος καί πρᾶξις εἰμί , καί εἰμί ἀρετή πρᾶξις ἀγαθός ἑκούσιος καί ὁ κακία ἐναντίος , καί ἐν ὁ ὁρισμός κακία καί ἀρετή καί ὁ ἑκούσιος παραλαμβάνω , διά οὗτος ὁ λέγω περί ἀρετή καί κακία ἀνάγκη περί ἑκούσιος καί ἀεκούσιος διαλαμβάνω · ὁ γάρ ἑκούσιος καί ἀεκούσιος ὁ πρᾶξις κρίνω . καί ὁ μέν ἐπαινετός λέγω , ὁ δέ συγγνώστης , ἰά δέ ψόγος ἄξιος . καί ὁ μέν ἑκούσιος γίγνομαι ἀγαθός ἐπαινέω , ὁ δέ ἑκούσιος πονηρός ψέγω , ὁ δέ ἀεκούσιος πονηρός νηρός οὖον ψέγω ἀλλά συγγνώμη ἀξιόω , ὁ δέ ἀεκούσιος πονηρός καί ἐπί βλάβη ὁ ποιέω γίγνομαι ἔλεος ἄξιος ἡγέομαι . διά οὗτος , ἐπεί περί ὁ ἐπαινετός καί ὁ ψόγος ἄξιος ὁ λόγος ἐγώ , δήω οἶδα περί ἑκούσιος καί ἀεκούσιος . ὁ δέ περί οὗτος λόγος καί ὁ νομοθος | Τοῦσι χρήσιμος · ἀπό οὗτος γάρ εἶμι τίς τε κολάζω ἄξιος καί τίς τιμάω καί τίς ἀξιόω συγγνώμη ἢ ἔλεος · ὅς δή ὁ ἐν πολιτεία τέχνη κεφάλαιος εἰμί . διοριστέον δή , τίς εἰμί ἑκούσιος καί τίς ἀεκούσιος . δοκέω τοίνυν ἀεκούσιος εἰμί ὁ βίαιος ἢ διά ἄγνοια γίγνομαι , βίαιος δέ , ὅς ὁ ἀρχή οὐ ἐν ὁ ποιέω ἀλλά ἔξωθεν , ἐν ὅς οὐδείς συμβάλλω ὁ πράσσω ἢ ὁ πάσχα εἰμί · οἷος εἰμί τις κινέω ὁ πνεῦμα καί ἀπό τόπος εἰς τόπος ἄγω ἢ ἄνθρωπος κύριος εἰμί καί δύναμαι κινέω μή βούλομαι . ἑκούσιος δέ ἐναντίος , ὅς ὁ ἀρχή ἐν ὁ ποιέω πᾶς . εἰμί δέ τις μήτε ἀεκούσιος ὄνιον κύριος μήτε ἑκούσιος ἀλλά μέσος τις · εἰμί δέ ὅσος διά φόβος μείζων κακός πράσσω ἢ διά καλός τίς , οἷος εἰμί τύραννος προστάσσω αἰσχρός τίς ποιέω κύριος εἰμί καί αὐτός καί γονεύς καί τέκνον καί δύναμαι πράσσω μέν σῴζω καί αὐτός καί ὁ αὐτός , μή πράσσω δέ ἀποκτείνω . οὗτος γάρ ἀμφισβήτησις ἔχω , πότερος ἑκούσιος εἰμί ἢ ἀεκούσιος . τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὁ γίγνομαι ἐν ὁ κλυδώνιον ὑπό ὁ ἐπιβάτης · ῥίπτω γάρ ὁ ἀγώγιμος · ὅσπερ οὔτε ἑκούσιος εἶπον τις εἄν τέλειος οὔτε ἀ·κούσιον ἀλλά ἑκάτερος παρά μέρος . ὁ γάρ εἰμί εἰμί μέν καί ἀρχή ἔξωθεν , ὁ κλύδων δηλονότι , εἰμί δέ καί σωτηρία καί αὐτός καί ὁ συμπλέω ὁ γε νόος ἔχω · ὥστε ὁ τοιοῦτος πρᾶξις μικτός ἵημι καί ἑκούσιος καί ἀεκούσιος μετέχω . δοκέω δέ μᾶλλον ὁ ἑκούσιος μετέχω ἢ ὁ ἕτερος · καί γάρ κατά ὁ καιρός ὁ κλύδων ὁ τοιοῦτος πρᾶξις αἱρετός εἰμί · καί ὁ τέλος αὐτός , εἰμί τις κατά ὁ καιρός σκοπέω , σκοπέω , ἀγαθός εἰμί καί ἐθέλω . ἐπεί καί ὁ ἕκαστος πρᾶξις τέλος κατά ὁ καιρός αὐτός εἰμί καί ἀπό ὁ καιρός ἢ ἀγαθός ἢ πονηρός γίγνομαι , ὥστε καί ὁ ἑκούσιος ἢ ὁ ἀεκούσιος κατά ὁ καιρός ὅτε πράσσω ζητητέος · κατά ἐκεῖνος τοίνυν ὁ καιρός ἑκών πράσσω ὁ πράσσω , εἰμί καί ἐν ἄλλος καιρός , γαλήνη εἰμί , οὐ ἄν ποιέω βούλομαι οὗτος . καί γάρ ὁ ὀργανικός μέρος καί χείρ καί πούς οὐ ἔξωθεν ὑπό ἄλλος ἀρχή κινέω ἀλλά ὑπό ὁ ἐν αὐτός ἰός ποιέω · ὁ δέ τις ποιέω ὑπό ἑαυτοῦ κινέω . κύριος εἰμί καί ποιέω καί μή · ὁ τοιοῦτος δέ λέγω . εἰμί τοίνυν ἑκούσιος μέν αὐτός ὁ πρᾶξις , δηλονότι μετά ὁ περιστατικός · ἁπλόος δέ καί Χωρὶς προσθήκη ἀεκούσιος · Χωρὶς γάρ ὁ περίστασις οὐδείς εἄν αἱρέω τοιοῦτος ποιέω . τις δέ ὁ τοιοῦτος πρᾶξις καί ἔπαινος ἀξιόω , ἔνιοι δέ καί ψόγος · ἔπαινος μέν , ὅταν τις αἰσχρός τίς ἢ λυπηρός ὑπομένω ἀντί καλός καί μέγας , ψόγος δέ , ὅταν φαῦλος ἕνεκα . φαῦλος γάρ ὁ ὁ αἰσχρός ὑπομένω ἐπί μηδείς καλός ἢ μέτριος . εἰμί δέ ὅς οὔτε ἔπαινος οὔτε ψόγος ἀξιόω , καθώς εἴρω , ἀλλά συγγνώμης ἔλεος , ὅτε τις ὁ μή δήω πράσσω , δήω μέγας δεινός καί μείζων ἢ δύναμαι ὑπομένω φύσις ἀνθρώπινος . ἔνιοι δέ οὕτως εἰμί αἰσχρός , ὥστε οὐδείς εἰμί ὁ ποιέω παραίτησις ἀλλά δεῖ φεύγω ὁ πρᾶξις οὗτος πᾶς δύναμις , κἀν δήω ἀποθνῄσκω πᾶς πάθος ὁ δεινός . καί γάρ ὁ Εὐριπίδης Ἀλκμαίων γελοῖος φαίνω ὁ ἀναγκάζω μητροκτονέω . ἧμαι . ἐνίοτε δέ χαλεπός εἰμί διακρίνω , τίνω δεινός φόβος τίς ὁ αἰσχρός ὑπομένω ἄξιος , καί τίς ἀνά τίνω αἱρέω · ἔτι δέ χαλεπός ὁ εὑρίσκω ὁ προσήκω ἐμμένω ἰός δοκέω . καί γάρ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ὁ μέν ἀναγκάζω ποιέω , μᾶλλον αἰσχρός ἢ λυπηρός · ὁ δέ προσδοκάω ποιέω , λυπηρός · διά οὗτος γενναῖος ἀνήρ εἰμί κατατολμάω ὁ λυπηρός ὑπέρ ὁ μηδείς αἰσχρός ὑπομένω ποιέω . ὅθεν ἐν ὁ τοιοῦτος πρᾶξις καί ἐπαινέω τις καί ψέγω ἔνιοι καί οὐδέτερος οὗτος , ἀλλά συγγνώμη ἀξιόω . εἰμί τοίνυν ἀπλόος μέν ἀεκούσιος , ὁπόταν ὁ αἰτία αὐτός ἐν ὁ ἐκτός εἰμί καί ὁ πράσσω μηδείς συμβάλλω πρός ὁ πρᾶξις , ἑκούσιος δέ , ὁπόταν ὁ αἰτία ὁ πρᾶξις πᾶς εἰμί ἐν ὁ ποιέω . ὁ δέ διά ἑαυτοῦ μέν οὐ εἰμί θελητής , ἐθέλω δέ αὐτός κατά τις καιρός καί τίνω ἄλλος ἕνεκα , κατά ἑαυτοῦ μέν ἀκούσιος εἰμί , νῦν δέ καί ἀντί ὅδε ἑκούσιος . μᾶλλον δέ δοκέω ἑκούσιος εἰμί ἢ ἀεκούσιος · ὁ γάρ Πράς - ξέω ἀεί ἐν ὁ μερικός γίγνομαι , ἐν ὅς ἀεί καί ὁ καιρός καί ὁ τόπος καί ὁ αἰτία · οὗτος δέ ἑκούσιος ὁ τοιοῦτος πρᾶξις ποιέω . διά ὁ αὐτός δέ αἴτιος , δηλονότι ὁ περί ὁ μερικός ἵημι ὁ πρᾶξις , οὐ εἰμί εὐχερής ἀποδίδωμι , ποῖος αἰσχρός ποῖος λυπηρός προκρίνω ἀίω · πολύς γάρ διαφορά ἐν ὁ μερικός . ἔτι περί ἑκούσιος καί ἀεκούσιος καί ὁ μεταξύ αὐτός θεωρέω . Κεφ . Β΄ . δοκέω δέ καί ὁ καλός καί ἰός ἡδύς βίαιος τις εἰμί , ὅτι αὐτός κινέω καί ἀναγκάζω ποιέω ἰός ποιέω ἰός κάλλος καί ὁ ἡδονή , ἔξωθεν εἰμί · οὐ εἰμί δέ . εἰμί γάρ οὗτος δίδωμι , πᾶς εἄν εἰμί βίαιος · πανία γάρ ὅσος πράσσω , | ἕνεκα ὁ νομίζω , ὅτι καλός ἢ ἡδύς πράσσω . καί τις μέν λυπέω πράσσω ὅσος ποιέω ἔξωθεν βιάζομαι , τις δέ μετά ἡδονή , ὅσος ἑκών αὐτός ποιέω ὁ ἡδύς ἕνεκα . πᾶς δέ ἕνεκα τις καλός ἢ ἡδύς ποιέω · καί γάρ καί ὁ λυπηρός ποιέω ἀναγκάζω , ὁ ἡδονή ἕνεκα ποιέω · ποιέω γάρ , ἵνα φεύγω ὁ λυπηποτερας · οὗτος δέ ὁ ἡδονή εἰμί διώκω . διά οὗτος οὖον δεῖ ὁ καλός καί ἡδύς βίαιος λέγω · ἄλλως τε καί γέλοιος εἰμί , αἴτιος νομίζω ὁ πρᾶξις ὁ ἔξωθεν καλός καί ἡδύς καί μή ἑαυτοῦ ὑπό οὗτος ῥᾳδίως ἁλίσκομαι . ἀλλά ὁ μέν καλός πρᾶξις πολλάκις τις ἑαυτοῦ αἰτιάομαι , ὁ δέ αἰσχρός οὐ ἑαυτοῦ ἀλλά ὁ ἡδονή . οὐ εἰμί δέ · ἀεκούσιος γάρ εἰμί , ὅς ὁ ἀρχή ἔξωθεν , οὐδείς πρός ὁ πρᾶξις συντλάω ὁ πράσσω , ὁ δέ διά ἄγνοια γίγνομαι ζητητέος εἰμί ἑκούσιος εἰμί ἢ δέ οὖον πᾶς ὁμοίως · ἀλλά ὁ μέν ἀκούσιος εἰμί , ὅς δέ ἑκούσιος οὔτε ἑκούσιος οὔτε ἀεκούσιος , ἀλλά καλέω οὐ ἑκούσιος . καί ἀεκούσιος μέν ὅσος ποιέω λυπέω , γιγνώσκω μετά ὁ ποιέω , καί μεταμέλομαι , οὐ ἑκούσιος δέ , ὅσος ποιέω οὖον λυπέω , καί μετά ἰά πρᾶξις οὖον μεταμέλομαι · ὁ γάρ διά ἄγνοια πράσσω καί μετά ὁ γιγνώσκω μή δυσχεραίνω ὁ πρᾶξις οὔτε ἑκών πράσσω ὅς γε μή οἶδα , οὔτε ἄκων · οὖον γάρ γιγνώσκω ἑαυτοῦ δυσχεραίνω · διά τ·οῦτο οὐ ἑκούσιος ὁ τοιοῦτος καλέω . διαφέρω δέ ὁ διά ἄγνοια πράσσω ὁ ἀγνοέω πράσσω . καί διά οὗτος ὁ μέν διά ἄγνοια πράσσω ἢ ἀκούσιος εἰμί ἢ οὐ ἑκούσιος , ὁ δέ ἀγνοέω πράσσω ἑκούσιος εἰμί . καί γάρ ὁ ἀγνοέω πράσσω εἰμί , ἐπήν τις ὀργίζω ἢ μεθύω ἢ ἄλλος τις ποιέω πονηρία · οὗτος γάρ οὖον διά ἄγνοια ἀλλά διά ἡδονά ἢ ἄλλος τίς ποιέω ὅς ποιέω , ἀγνοέω δέ . πᾶς οὖν μοχθηρός μοχθηρός ἀγνοέω , τίς δεῖ πράσσω , καί τίνω ἀπέχω · καί διά ὁ τοιοῦτος ἁμαρτία ὁ ἄνθρωπος ἄδικος ἢ ὅλως κακός γίγνομαι . ὁ δή τοιοῦτος πρᾶξις οὐ εἰμί ἀεκούσιος · ὁ γάρ ἐν ὁ προαίρεσις ἄγνοια , ὅστις εἰμί αἶρα ὁ κακία , οὐ εἰμί αἰτία ὁ ἀεκούσιος ἀλλά ὁ μοχθηρία . οὖον γάρ ὁ καθόλου περί ὁ μέθη ἀγνοέω ὅτι πονηρός , αἴτιος γίγνομαι ὁ ἀεκούσιος , ἀλλά ὁ ἀγνοέω μερικός ὅδε ὁ μέθη · οἷος , φέρω εἶπον , οὐ οἶδα μέχρι πόσος πίνω ἐν μεθύω . οὗτος γάρ καί συγγνώμη ἀξιόω καί ἔλεος , ὁ γάρ οὕτως ἀγνοέω διά ἄγνοια ποιέω ὅς ποιέω καί ἀεκούσιος πράσσω . δεῖ δέ διορίζω τίς καί ἔπος σός εἰμί ; ὁ ἀγνοέω ἀεκούσιος πράσσω , ὁ αὐτός πρόσωπον ὁ πρός ὅς τις ποιέω ὅς ποιέω , ὁ πρᾶγμα ὅς ποιέω , ἐνίοτε δέ καί ὁ διά τίς ὄργανον ποιέω , καί ὁ ὅς ἕνεκα , οἷος σωτηρία , καί πῶς , δηλαδ·ὴ ὁ τρόπος , οἷος ἠρέμα ἢ σφόδρα . ἅπας μέν οὖν οὗτος οὐδείς εἄν ἀγνοέω , εἰμί μή μαίνομαι . ἐνδέχομαι δέ τις οὗτος ἀγνοέω καί σωφρονέω · ὥσπερ ἀγνοέω τις πολλάκις αὐτός ὁ πρᾶγμα ὅς πράσσω , καθάπερ ὁ ἐκλέγω ὁ μυστήριον . λέγω γάρ περί ἄλλος συγχέω φημί καί τίς καί περί ὁ μυστήριον παραφθέγγομαι , μή συνοράω ὅς λέγω ἢ καί ἀγνοέω ὅτι ἀπόρρητος εἰμί . οὔτοι γάρ αὐτός ὁ πρᾶγμα γίγνομαι · οὖον γάρ γιγνώσκω , ὅτι ὁ μυστήριον ἐξάγω . καί τις ἀφίημι πρός τις καταπάλτης δείκνυμι βούλομαι αὐτός , καί τυγχάνω ἀποκτείνω . καί τις ὁ υἱός ὁ ἑαυτοῦ οἴομαι πολέμιος εἰμί , ὥσπερ ὁ Μερόπη · ἢ λογχόω μένω ὁ δόρυ νομίζω ἄνευ λόγχη εἰμί , ἢ κίσσηρις ὁ λίθος ὑπολαμβάνω , ἐπί σωτηρία πέμπω , ἀποκτείνω . ὁ τοίνυν τίς οὗτος ἀγνοέω , ἐν ὅς ὁ πρᾶξις , ἄκων ποιέω · κύριος δέ ἄκων , ὅταν ὁ κύριος ἀγνοέω ὁ περί ὁ πρᾶγμα · κύριος δέ ὁ πρόσωπον καί ὁ ἔργον , ἐν ὅς ὁ πρᾶξις καί ὁ ὅς ἕνεκα · ὅστις εἰμί ἀγνοέω καί προσέτι μεταμέλομαι αὐτός ἐπί ὅς ποιέω , κύριος ἄκων ποῖος σύ . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ἀεκούσιος ; ὁ ἑκούσιος εἰμί , ὅς ὁ ἀρχή ἐν αὐτός οἶδα ὁ κατά ἕκαστος , ἐν οἶς ὁ πρᾶξις . γάρ καλῶς λέγω ἀεκούσιος εἰμί , ὁ ποιέω ὑπό θυμός κινέω νουμενοω ἢ ἐπιθυμία , γιγνώσκω πᾶς ὁ κατά μέρος , διά ὅς καί ἐν ὅς πράσσω . εἰμί γάρ οὗτος δήω , πρῶτος μέν οὐδείς ὁ ἄλογος ζῷον ἑκούσιος τίς πράσσω εἴρω ( ἀεί γάρ ἐπιθυμία καί θυμός πράσσω ) , δέ καί ὁ παῖς · ἔπειτα καί ἐπί ἐγώ ἄτοπος συμβαίνω · ἢ γάρ οὐδείς ἑκούσιος πράσσω ὁ διά ἐπιθυμία ἢ θυμός , ὁ ὁ καλός μέν ἑκούσιος , ὁ δέ φαῦλος ἀεκούσιος · ὁ γάρ ἀπό ἐπιθυμία ἢ θυμός ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ φαῦλος . εἰμί μέν ἐν ὁ καλός μόνος ἑκούσιος πράσσω , ὁ φαῦλος δέ ἀεκούσιος , γελοῖος εἶπον · εἷς γάρ ὁ αἴτιος , θυμός ἢ ἐπιθυμία . ὁ δέ ἑκούσιος καί ἀεκούσιος ὁ διαφορά ὁ αἴτιος ποιέω ὁ ὁ μέν ἔνδον εἰμί , ὁ δέ ἔξωθεν . εἰμί δέ πᾶς ἀεκούσιος , πῶς οὐ ἄτοπος , ἀεκούσιος ὀρέγω λέγω , ὅς δεῖ ὀρέγω ; εἰμί γάρ εἰς δήω χράω ὁ ἐπιθυμία καί ὁ θυμός , καί δεῖ ὀργίζω ἐπί τις καί ἐπιθυμέω τίνω , οἷος ὑγίεια ἢ μάθησις , ὅσπερ ἀεκούσιος λέγω οὐ εὔλογος · ὁ γάρ ἀεκούσιος λυπηρός , ὁ δέ κατά ἐπιθυμία ἡδύς . ἔτι , εἰμί ἀεκούσιος εἰμί ὁ κατά θυμός ἁμαρτάνω , διαφέρω ἄν ὁ ἀπό ὁ λογισμός ἁμαρτάνω κατά ἰά ἑκούσιος καί ἀεκούσιος διαφορά · διαφέρω δέ οὐδείς · καί γάρ οὗτος ὁμοίως ἐκεῖνος φευκτός , ὅς ὁ ἑκούσιος εἰμί καί ψόγος ἄξιος οὐδείς κακός · ὅσπερ οὐ ἄν εἰμί , εἰμί διαφέρω ὡς ἑκούσιος ἀεκούσιος . ἔτι δέ ὁ ἄλογος πάθος καί ἀνθρωπικός εἰμί , ὥσπερ ὁ λογισμός · ἀπό οὗτος δέ ὁ πάθος , θυμός δηλονότι καί ἐπιθυμία , πᾶς ὁ ἀνθρώπινος γίγνομαι πρᾶξις · οὗτος τοίνυν ἀεκούσιος λέγω ἄτοπος . περι προαίρεσις . Κεφ . γε . ἐπεί δέ περί ἑκούσιος καί ἀεκούσιος διορίζω , μετά οὗτος ἀκόλουθος εἄν εἰμί περί ὁ προαίρεσις διαλαμβάνω . ὁ γάρ προαίρεσις οἰκεῖος ἔχω πρός ὁ ἀρετή καί ὁ οὗτος κανών δύναμαι κρίνω ὁ ἦθος καί ὁ πρᾶξις . ὁ προαίρεσις τοίνυν ἑκούσιος μέν εἰμί , οὐ εἰμί δέ αὐτός ὁ ἑκούσιος ἀλλά τίς ὁ ὁ ἑκούσιος · ὁ γάρ ἑκούσιος ἐπί πλέω εἰμί ὁ προαίρεσις . καί δῆλος · ὁ μέν γάρ ἑκούσιος καί ζῷον ἄλογος καί παῖς καί τέλειος ὁ νόος πρόσειμι ( ποιέω γάρ καί ὁ παῖς καί ἄλλος ζῷον ἑκούσιος ) , ὁ δέ προαίρεσις μόνος ὁ κρίνω δύναμαι καί βουλεύω οἶδα πρόσειμι · ὁ γάρ μετά βουλή ὄρεξις προαίρεσις καλέω , ἄλλως τε καί ὁ ἐξαπίνης ὑπό ἐγώ γίγνομαι μή προβουλεύω ἑκούσιος μέν λέγω , προαιρετός δέ οὐδαμῶς . οὖον γάρ εἰμί ὁ προαίρεσις θυμός ἢ ἐπιθυμία ἢ βούλησις ἢ δόξα , καθώς τις ὑπολαμβάνω . | ὁ μέν θυμός καί ὁ ἐπιθυμία κοινός εἰμί καί ἐγώ καί ὁ ἄλογος , προαίρεσις δέ οὐδαμῶς . ἔτι δέ καί ὁ ἀκρατής οὖον λέγω προαιρέω πράσσω ὁ πράσσω ἀλλά ἐπιθυμέω · ὁ δέ ἐγκρατής λέγω πράσσω προαιρέω , οὐ ἐπι - θυμός . ἔτι προαίρεσις μέν ἐπιθυμία ἐναντίος εἰμί · καί γάρ προαιρέω πολλάκις ἐναντίος ὅς ἐπιθυμέω · ἐπιθυμία δέ ἐπιθυμία οὐ εἰμί ἐναντίος · ὁ ἄρα προαίρεσις οὐ εἰμί ἐπιθυμία . ἔτι ὁ μέν ἐπιθυμία λυπηρός εἰμί καί ὁ ἡδύς ἀεί ἀντίκειμαι ἔχω ( πρός αὐτός γάρ ἀεί φέρω ) , ὁ δέ προαίρεσις οὔτε λυπηρός εἰμί οὔτε ὁ ἡδύς ἀντίκειμαι ἔχω . ἔτι δέ οὐδέ ὁ θυμός προαίρεσις εἰμί , καί πολύς μᾶλλον ἢ ὁ ἐπιθυμία · ἥκιστος γάρ ὁ διά θυμός γίγνομαι κατά προαίρεσις εἰμί δοκέω . ἀλλά μήv οὐδέ βούλησις εἰμί ὁ προαίρεσις · καίτοι ἔγγιστος εἰμί οὗτος δοκέω . ὁ μέν γάρ προαίρεσις οὐ εἰμί ὁ ἀδύνατος · οὖον γάρ προαιρέω πέτομαι ἢ ἀθάνατος εἰμί ἀλλά βούλομαι ( ὁ γάρ ὁ τοιοῦτος δοκέω εἄν ἠλίθιος εἰμί ) · ὁ προαίρεσις ἄρα οὐ εἰμί βούλησις . καί βούλομαι μέν πολλάκις ὅσπερ οὐ ἐγώ αὐτός ἀλλά ἕτερος ποιέω , οἷος ὑποκριτής τις νικάω ὁ ἐν ὁ σκηνή ἢ ἀθλητής · προαιρέω δέ οὗτος οὐδείς ἀλλά ὅσος οἴομαι γίγνομαι εἄν διά αὐτός . ἔτι ὁ μέν βούλησις ὁ τέλος εἰμί ἀεί , ὁ δέ προαίρεσις ὁ πρός ὁ τέλος φέρω · βούλομαι μέν γάρ ὁ ὑγίεια , προαιρέω δέ ὁ πρός αὐτός φέρω , κ·αὶ διά ὅς εἰμί ὑγιαίνω · καί ὁ μέν εὐδαιμονία καί βοῦς - λομεθη καί φημί βούλομαι , | προαιρέω δέ οὖον λέγω , ἐπεί μηδέ ἁρμόζω . καί ὅλως ἔοικα ὁ προαίρεσις ὁ ἐπί ἐγώ εἰμί . ἀλλά μήv οὐδέ δόξα εἰμί . ὁ μέν γάρ δόξα περί πᾶς ὁμοίως εἰμί καί ὁ ἀίδιος καί ὁ ἐπί ἐγώ καί ὁ ἀδύνατος , ὁ δέ προαίρεσις ὁ ἐπί ἐγώ εἰμί μόνος . ἔτι ὁ δόξα ὁ ψευδής καί ὁ ἀληθής διαιρέω · ὁ μέν γάρ ὁ δόξα ἀληθής λέγω , ὁ δέ ψευδής · ὁ δέ προαίρεσις ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός μᾶλλον διαιρέω · ὁ μέν γάρ ὁ ἀγαθός λέγω , ὁ δέ ὁ κακός . ὁ μέν οὖν καθόλου δόξα αὐτός εἰμί ὁ προαίρεσις οὐδείς δοκέω · οὖον μόνος δέ τῆ καθόλου δόξα οὐ εἰμί αὐτός , ἀλλά οὐδέ τις . ἀπό μέν γάρ ὁ προαίρεσις ποιέω τις γίγνομαι · ὁ γάρ προαιρέω ὁ κακός κακός γίγνομαι , καί ὁ προαιρέω ὁ ἀγαθός ἀγαθός · ἀπό δέ ὁ δόξα οὐκέτι . ἔτι προαιρέω μέν πράσσω τίς ἢ μή πράσσω , λαμβάνω τίς ἢ φεύγω ἢ τίς ὁ τοιοῦτος · δοξάζω δέ τίς εἰμί ὅς προαιρέω ἢ ἄλλος τίς , ἢ τίς συμφέρω ἢ πῶς · λαμβάνω δέ ἢ φεύγω τίς ἢ αἱρέω οὐ εἰμί ὁ δόξα · ὁ ἄρα προαίρεσις οὐ εἰμί δόξα . ἒ ὁ μέν προαίρεσις ἐπαινέω , ὅταν προαίρω ὁ δεῖ · ὁ δέ δόξα ἐπαινέω , ὅταν δοξάζω ἰός ἀληθής . ἔτι προαιρέω μέν , ὁ σφόδρα γιγνώσκω ἀγαθός εἰμί , δοξάζω δέ ὁ οὖον πάνυ γιγνώσκω ἀληθής ἵημι . ἔτι ὁ αὐτός οὐ ὁμοίως προαιρέω καί δοξάζω · δοξάζω μέν γάρ πολλάκις καλῶς δοξάζω ὁ ἀληθής , προαιρέω δέ ὁ φαῦλος · οὐ ἄρα αὐτός δόξα καί προαίρεσις . εἰμί δέ πολλάκις ὁ δόξα προηγέομαι ὁ προαίρεσις ἢ παρακολουθέω , οὖον διά οὗτος αὐτός εἰμί | δόξα καί προαίρεσις · οὗτος γάρ οὐδείς κωλύω διάφορος εἰναι . περι προαίρεσις τίς εἰμί καί περί τίς , καί περί βούλευσις . Κεφ . Δ΄ . ἐπεί δέ οὔτε ἐπιθυμία εἰμί ὁ προαίρεσις οὔτε θυμός οὔτε βούλησις οὔτε δόξα , ζητητέος τίς εἰμί ἢ ποῖος τίς εἰμί . φαίνω μέν οὖν , ὅτι ἑκούσιος εἰμί , οὐ αὐτός ὁ ἑκούσιος , καθώς εἴρω · οὖον γάρ πᾶς ἑκούσιος προαιρετός , ἀλλά ὁ ἑκούσιος ἐκεῖνος μόνος προαιρετός καλέω , ὅς προβουλεύω ποιέω · ὁ γάρ προαίρεσις μετά λόγος καί διάνοια . φαίνω δέ καί ἀπό ὁ ὄνομα · ὁ γάρ προαιρετός δοκέω σημαίνω ὁ πρό ἕτερος αἱρετός . οὗτος δέ ὑπόκειμαι , ζητητέος πότερος περί πᾶς δυνατός βουλεύω ἢ περί ἔνιοι οὖον δυνατός ; ἵνα γιγνώσκω ἐντεῦθεν , τίνω εἰμί ὁ προαίρεσις καί τίνω οὐ εἰμί . ὁ γάρ βουλευτής καί ὁ προαίρεσις εἰμί . βουλευτός δέ λέγω , περί ὅς βουλεύω οὐ ἠλίθιος ἢ μαίνομαι ἀλλά ὁ νόος ἔχω . ὁ τοίνυν βουλή οὔτε περί ὁ ἀίδιος εἰμί , οἷος περί ὁ κόσμος ( οὐδείς γάρ βουλεύω πῶς κινέω ὁ οὐράνιος σῶμα ) , ἢ περί ὁ ἀδύνατος ἄλλως εἰμί , οἷος περί ὁ πλευρά ὁ τετράγωνος καί ὁ διάμετρος , ποιέω λόγος τις ἔχω πρός ἀλλήλων , ὅς ἀριθμός πρός ἀριθμός οὔτε περί ὁ κινέω ἀεί ὡσαύτως ἢ ἀνάγκη ἢ φύσις ἢ διά ἄλλος τις αἴτιος , οἷος τροπή καί ἀνατολή ἀλλά οὐδέ περί ὁ ἄλλοτε ἄλλως ἔχω βουλεύω οἷος αὐχμός καί ὄμβρος . οὐδέ <περὶ> ὁ ἀπό τυγχάνω , οἶος θησαυρός εὕρεσις · ὅτι οὐδείς οὗτος ἐπί ἐγώ εἰμί οὐδέ ἀνθρώπινος . καί μήv οὐδέ περί ὁ ἀνθρωπικός πᾶς βουλεύω ἀλλά μόνος περί ὁ ἐπί ἐγώ καί ὅσπερ εἄν αὐτός πράσσω ἢ διά ἐγώ αὐτός ὁ διά ἕτερος · οὖον γάρ Λακεδαιμόνιος περί ὁ ὁ Σκύθης πολιτεία βουλεύω , πῶς εἄν Σκύθης ὀρθῶς πολιτεύω . οὐδείς γάρ ὁ εἴρω διά ἐγώ εἄν γίγνομαι . βουλεύω δέ περί ὁ ἐπί ἐγώ πράκτης , ὅστις γιγνώσκω οὗτος . τρεῖς εἰμί ὁ αἴτιος ἐν ὁ εἰμί φύσις ἀνάγκη καί τύχη , ἔτι δέ νόος καί πᾶς ὁ διά ἄνθρωπος , οἷος τέχνη ἢ ἄλλος τις πρᾶξις . ὁ δέ ἄνθρωπος βουλεύω οὔτε περί ὅς αἰτία ὁ φύσις οὔτε περί ὅς ὁ ἀνάγκη αἰτία ἢ ὅς ὁ τύχη , ἀλλά περί μόνος ἐκεῖνος , ὅς αἰτία εἰμί ὁ ἀνθρώπινος μέθοδος καί ὁ πρᾶξις . ἔτι δέ οὐδέ περί πᾶς ὁ ἀνθρώπινος μέθοδος ὁ ἄνθρωπος βουλεύω . περί γάρ ὁ ἀκριβής καί αὐτάρκης ὁ ἐπιστήμη οὐ εἰμί βουλή , οἷος περί ὁ γράμμα · οὖον γάρ διστάζω πῶς γραπτέος , ὅτι γιγνώσκω εἰμί ἀκριβῶς καί ὁρίζω εἰμί ὁ σ·ημεῖα . ἀλλά ὅσος γίγνομαι ὑπό ἐγώ δύναμαι πολλαχῶς γίγνομαι , περί οὗτος βουλεύω , οἷος περί ὁ κατά σύ ἰατρικός πρᾶξις , ὅστις οὖον πάνυ εἰμί ὁρίζω ἢ ὁ χρηματιστικός ( πολλαχῶς γάρ · δυνατός ἢ ὁ κυβερνητικός ἢ γυμναστικός · καί μᾶλλον <περὶ> ὁ ὁ κυβερνητικός βουλεύω ἢ ὁ γυμναστικός , ἐπεί καί ἐλάσσων εἰμί ἀκριβής ὁ κυβερνητικός · καί περί ὁ λοιπός ὅμοιος . πλέω δέ περί ὁ κατά ὁ τέχνη βουλεύω ἢ ὁ ἐπιστήμη · πλέω γάρ διστάζω ἐν ὁ τέχνη , ὅτι ἐλάσσων εἰμί ὁρίζω ὁ ἐπιστήμη . ὁ δέ βοῦς - λεύω εἰμί μέν ὁ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ἐνδέχομαι γίγνομαι · ὅταν δέ καί ἐπί οὗτος ὁ τρόπος ἄδηλος εἰμί , πῶς δηλονότι γίγνομαι καί ἐν ὅς , οὐ εἰμί δυνατός ὁ βούλευσις ὁρίζω εἰμί . διά οὗτος καί σύμβουλος παραλαμβάνω ὅταν εἰμί περί μέγας ὁ βουλή · καί γάρ ἀπιστέω ἐγώ αὐτός ὡς οὐ ἱκανός περί ὁ πρᾶγμα διαγιγνώσκω . βουλεύω δέ οὖον περί ὁ τέλος ἀλλά περί ὁ πρός ὁ τέλος . ὁ γάρ ἰατρός οὖον βουλεύω δίδωμι ὁ ὑγίεια ὁ κάμνω ( οὖον γάρ πρός ἄλλος τίς βλέπω ὁ ἰατρός καί οὗτος χάρις οὖον χρεία ἔχω βούλευσις ) , ἀλλά περί ὁ φέρω εἰς ὁ ὑγίεια , περί οὗτος βουλεύω , ὅστις πολλαχῶς ἐνδέχομαι γίγνομαι · ὁμοίως δέ καί ὁ ῥήτωρ οὖον βουλεύω περί ὁ πειθώ ἀλλά περί ὁ φέρω εἰς ὁ πειθώ , καί ὁ Πολιτικὸς οὖον καθίζω ὁ βουλή , ἵνα γιγνώσκω περί ὁ εὐνομία ( εἰμί καλῶς ὁ πρᾶγμα αὐτός διοικέω ) , ἀλλά περί ὁ συνίστημι ὁ εὐνοέω - εἷς βουλεύω . καί ὅλως πᾶς ὁ τοιοῦτος ὁ μέν τέλος ὑποτίθημι , ζητέω δέ πῶς καί διά τίνω ἀφικνέομαι πρός αὐτός . καί πολύς εἰμί διά ὅς εἰμί τυγχάνω ὁ σκοπός , ζητέω διά τίς ῥᾳδίως καί καλῶς ὁ τέλος εὑρίσκω . ὅταν δέ διά εἷς | ἐνδέχομαι μόνος , τότε οὖον οὗτος ζητέω , ἀλλά ὁ τρόπος πῶς χράω αὐτός , καί τίς πρᾶξις μεταχειρίζω , διά οὗτος ὁ τέλος τυγχάνω . καί πάλιν ἐκεῖνος ὁ πρᾶξις διά τίς ἐργάζομαι ἐκεῖνος διά τίς , ἠώς εἄν ἔρχομαι ἐπί ὁ ἀμέσως γίγνομαι καί οὖον διά ἄλλος , ὅς εἰμί ὁ πρῶτος αἴτιος ὁ τέλος , ὅσπερ τελευταῖος εὑρίσκω . οὗτος γάρ ὁ βουλεύω ἀπό ὁ τέλος ἄρχω διά ὁ πρός ὁ τέλος ὁδεύω , μέχρι ὁ πρῶτος αἴτιος ὁ πρᾶξις πᾶς ἀναλύω , καθάπερ ὁ μαθηματικός ὁ διάγραμμα . εἰμί τοίνυν ὁ μέν βούλευσις ζήτησις τις · οὖον πᾶς δέ ὁ ζήτησις βούλευσις . ὁ γάρ μαθηματικός ζήτησις οὐ εἰμί βούλευσις , καίτοι , καθώς εἴρω , τρόπος τις ὁμοίως καί ὁ βουλεύω καί ὁ μαθηματικός ἀναλύω · καί ὅς ἔσχατος εὑρίσκω ἀναλύω , οὗτος ἔργον πρῶτος γίγνομαι ὁ βουλεύω , καθάπερ ὁ μαθηματικός πρός ὅς ἔσχατος ἀφικνέομαι ἀναλύω , οὗτος ὑποτίθημι καί ἀπό οὗτος διά ὁ ἄλλος ὁδεύω ἀποδείκνυμι ὁ πρόκειμαι . καί ἄμφω δέ εἰμί ἀναλύω ἀδύνατος ἐντυγχάνω ἀφίστημι ὁ ζήτημα , οἶος εἰμί χρῆμα δήω πρός ὁ ζητέω τέλος , ὅς οὗτος ἄνευ οὐ ἐν γίγνομαι , ἀδύνατος δέ φαίνω οὗτος πορίζω , περί ὁ τρόπος οὐκέτι ζητέω ἀλλά ἀφίστημι · εἰμί δέ δυνατός , ἐγχειρέω πράσσω . ἐκεῖνος δέ δυνατός καλέω , ὁ διά ἐγώ γίγνομαι ἄν · ὁ γάρ διά ὁ Φίλων τρόπος τις διά ἐγώ γίγνομαι · ὁ γάρ αἰτία καί οὗτος ἐν ἐγώ εἰμί · βουλεύω δέ , καθώς εἴρω , ποτέ μέν περί ὁ ὄργανον , ποτέ δέ περί ὁ χρῆσις αὐτός , καί ἁπλόος , ποτέ μέν περί ὁ φέρω εἰς ὅς | τέλος πῶς εἄν λαμβάνω , ποτέ δέ περί ὁ τρόπος πῶς χράω αὐτός ἢ διά τίς . φαίνω δή ἀπό ὁ εἴρω , μή εἰμί ὁ τέλος βουλευτός . βουλευτής μέν γάρ εἰμί , ὅς κύριος ὁ ἄνθρωπος εἰμί ποιέω ἢ μή · ὅς δέ ὁ ἄνθρωπος κύριος εἰμί , ἐκεῖνος πρᾶξις ἀνθρώπινος εἶμαι · ὁ δέ ἀνθρώπινος πρᾶξις ἄλλος ἕνεκα γίγνομαι · ὁ δέ ἄλλος ἕνεκα γίγνομαι , οὐ εἰμί τέλος · ὁ βουλευτός ἄρα οὐ εἰμί τέλος . οὔτε τοίνυν ὁ τέλος εἰμί βουλευτός , οὔτε ὁ πρός ὁ τέλος ὅσος κατά ἕκαστος , οἷος εἰμί ἄρτος οὗτος , εἰμί πέσσω , εἰμί ποιέω ὡς δεῖ · οὗτος γάρ αἴσθησις γιγνώσκω , οὖον βουλή καί κρίσις · εἰμί δέ περί οὗτος ἀεί βουλεύω , εἰς ἤπειρος ἥκω . ὁ μέν οὖν βουλευτός οὗτος εἰμί · ὁ δέ προαιρετός εἰμί βουλευτός ὁρίζω · ὁ γάρ ἀπό ὁ βουλή προκρίνω προαιρετός καλέω · μετά γάρ ὁ προκρίνω ὅς δήω γίγνομαι , οὐκέτι περί ὁ πρᾶγμα βουλεύω , ἀλλά γιγνώσκω ὡρισμένως ὡς δεῖ ποιέω · ἀνάγω γάρ ὁ μέν ὁ πρᾶγμα ὁ ζητέω ἀρχή εἰς ὁ ἡμέτερος βούλησις , ὁ δέ ἡμέτερος κρίσις καί βούλησις εἰς ὁ προαίρεσις , ὅστις εἰμί ἀρχή ἤδη ὁ πρᾶξις . οὗτος δέ δῆλος καί ἀπό ὁ ἀρχαῖος πολιτεία , ὁ Ὅμηρος ἐν ὁ ῥαψῳδία μιμέομαι · εἰσάγω γάρ ὁ βασιλεύς μετά ὁ βουλή ὁ προκρίνω ἀπαγγέλλω ὁ δῆμος ὥσπερ ὁ προαίρεσις , ὥστε πράσσω . ἐπεί τοίνυν ὁ προαιρετός βουλευτός εἰμί , ὀρεκτός ὁ ἐπί ἐγώ δηλονότι , ὅς μετά ὁ βουλή ὀρέγω δύναμαι οὗτος ποιέω , φανερός , ὅτι ὁ προαίρεσις εἰμί εἄν ὄρεξις βουλευτικός ὁ ἐπί ἐγώ . ἐκ | ὁ βουλεύω γάρ κρίνω ὀρέγω [ τίς ] κατά ὁ οὗτος μέν οὖν ὁ ὁρισμός ὁ προαίρεσις ὡς ἐν τύπος . εἴρω δέ καί περί ποῖος εἰμί , ὅτι ὁ πρός ὁ τέλος . περι βούλησις καί βουλητός . Κεφ . Ε΄ . Δεύς δέ καί περί ὁ βούλησις εἶπον ἤδη . ὅτι μέν οὖν ὁ βούλησις ὁ τέλος εἰμί , ἀπό ὁ προερέω δείκνυμι · ἀμφισβητέω δέ πότερος πᾶς τέλος , ὅς τις εἄν ἐθέλω τυγχάνω , ὁ βούλησις εἰμί , ἢ ὁ ἀγαθός μόνος . καί τοίνυν ὁ μέν λέγω αὐτός ἰός ἀγαθός μόνος , ὁ δέ ὁ δοκέω , ἢ εἰμί δέ ἢ μή εἰμί . συμβαίνω δέ ὁ μέν λέγω ὁ ἀγαθός μόνος βουλητός εἰμί ὁ κακός λέγω μή εἰμί ὁ μοχθηρός βουλητός · καίτοι β·οιαλλω εἰμί αὐτός . ὁ δέ λέγω ὁ δοκέω ἀγαθός ἐκεῖνος εἰμί ὁ βουλητός , οὖον διά ἑαυτοῦ , ἀλλά μόνος ὁ ἕκαστος δοκέω , ἐπεί ἄλλος ἄλλος δοκέω ἀγαθός , καί ὁ αὐτός ὁ μέν ἀγαθός δοκέω , ὁ δέ κακός , ἢ ὁ αὐτός ἄνθρωπος ὁ ἐναντίος ἀγαθός νομίζω πολλάκις , καί οὕτως οὐδείς εἰμί βουλητός φύσις καί διά ἑαυτοῦ . εἰμί δέ οὗτος οὖον δοκέω εἰκός εἰμί , ἐκεῖνος εἴρω · βουλητός μέν εἰμί φύσις καί ἀλήθεια καί διά ἑαυτοῦ ὁ ἀγαθός · πη δέ καί ἕκαστος ὁ ἄνθρωπος ὁ δοκέω ἀγαθός βουλητός εἰμί . εἰμί γάρ καί ὁ ἀλήθεια οὐ εἰμί ἀγαθός , ἀλλά κατά τις περίστασις ἀγαθός εἰμί , οἷος ὁ λωποδυτέω κακός μέν εἰμί ὁ φύσις , ὁ λωποδύτης δέ καί κατά τις καιρός ἀγαθός · διά οὗτος καί δοκέω ἀγαθός ἁπλόος εἰμί · καθόσον δέ ἀγαθός καί βουλητός εἰμί . ὥστε συμβαίνω ὁ δοκέω ἀγαθός πη εἰμί βουλητός · ὁ μέν οὖν σπουδαῖος ὁ ἀληθής ἀγαθός βουλητός εἰμί , ὁ δέ φαῦλος ὁ τυγχάνω . ὥσπερ ἔχω καί ἐπί ὁ σῶμα · ὁ μέν ὑγιαίνω καί εὕω ἔχω ὁ σῶμα ὑγιεινός δοκέω ὁ κατά ἀλήθεια ὑγιεινός , ὁ δέ ἐπίνοσος ἕτερος · ὁμοίως δέ καί πικρός καί γλυκύς ὁ μέν ὑγιαίνω ὁ εἰμί πικρός ὁ φύσις καί γλυκύς τοιοῦτος δοκέω · ὁμοίως καί θερμός καί βαρύς καί ὁ ἄλλος ἕκαστος · ὁ δέ νοσέω ὁ αἴσθησις ἑτεροῖος . οὗτος τοίνυν καί ἐπί ὁ ἀγαθός καί ἡδύς καί κακός ὁ μέν σπουδαῖος ὁ εἰμί νομίζω καί ὁ ἀληθής , ὁ δέ φαῦλος τἀναντία πολλάκις · κατά ἕκαστος γάρ ὁ ψυχικός διάθεσις εἰμί τίς ἴδιος ἀγαθός καί ἡδύς . καί οὗτος διαφέρω ὁ φαῦλος ὁ σπουδαῖος , ὅτι διακρίνω ὁ ἀγαθός ὁ ἡδύς καί ὁ ἀληθής ἐν πᾶς ὁράω , καθάπερ κανών καί μέτρον αὐτός γίγνομαι · ὁ δέ Φάυ - Λόι , μή δύναμαι ὁ ἀληθής συνοράω , ὑπό ὁ ἡδονή ἀπατάω , νομίζω ἀγαθός ὁ ἡδύς , οὐ εἰμί φύσις ἀγαθός · ὁμοίως δέ καί ὁ λυπηρός φεύγω , οὐ εἰμί φύσις πονηρός καί φευκτός . ὅστις καί ὁ ἀρετή καί ὁ κακία ἑκούσιος . Κεφ . ς΄ . ἐπεί δέ ὁ μέν τέλος βουλητός , ὁ δέ πρός ὁ τε · βουλευτής καί προαιρετός , φανερός ὅτι ὁ πρᾶξις ὁ περί ὁ βουλευτής καί προαιρετός κατά προαίρεσις ἵημι εἄν ἑκούσιος . τοιοῦτος δέ ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις · περί γάρ ὁ βουλευτής καί προαιρετός γίγνομαι . ἐπί ἐγώ ἄρα εἰμί ὁ ἀρειή καί ὁ κακία · ὁ γάρ πρᾶξις , διά ὅς ἐθίζω ἑαυτοῦ εἰς ὁ ἀρετή , προαιρέτης καί ἐπί ἐγώ εἰμί . εἰμί δέ ὁ πράσσω ὁ ἀγαθός ἐπί ἐγώ , καί ὁ μή πράσσω ἐπί ἐγώ εἰμί · ἐν ὅς γάρ ὁ μή , καί ὁ ναί . καί εἰμί ὁ πράσσω ὁ ἀγαθός ἐπί ἐγώ εἰμί , ἀγαθός εἰμί , καί ὁ μή πράσσω αὐτός , αἰσχρός εἰμί , ἐπί ἐγώ εἰμί · καί εἰμί ὁ μή πράσσω ὁ κακός , ἀγαθός εἰμί , ἐπί ἐγώ εἰμί , καί ὁ πράσσω ὁ κακός , αἰσχρός εἰμί , ἐπί ἐγώ εἰμί . οὗτος δέ ἐγώ ἀγαθός ἢ . κακός ποιέω · ὥστε ἐπί ἐγώ εἰμί ὁ ἐπιεικής εἰμί ἢ πονηρός . ὁ δέ λέγω ὡς οὐδείς ἑκών πονηρός οὐδέ ἄκων μακάριος , ὁ μέν ἀληθής δοκέω , ὁ δέ ψεῦδος . ὁ μέν γάρ , οὐδείς ἄν γίγνομαι μακάριος ἄκων , ἀληθής , ψεῦδος δέ ὁ πρῶτος . ὁ γάρ μοχθηρία οὐδαμῶς ἀεκούσιος · δείκνυμι γάρ ἀπό ὁ εἴρω , ὁ ἄνθρωπος ἀρχή εἰμί ὁ ἴδιος πρᾶξις · ὅς δέ ὁ ἀρχή ἐν ἡμεῖς , οὗτος ἐπί ἐγώ εἰμί καί ἑκούσιος · ὥστε διά οὗτος πᾶς ἀνθρώπινος πρᾶξις ἑκούσιος εἰμί , ὁμοίως ὁ τε ἀγαθός καί ὁ πονηρός . οὗτος δέ ὁ λόγος καί ὁ νομοθέτης καί ὁ νομοθέτης μαρτυρέω , διά ὅς πράσσω · καί γάρ τιμωρέω μέν καί κολάζω ὁ ποιέω ὁ πονηρός , ἐάν μή ποιέω ἑτέρωθεν βιάζω , ἢ ἀγνοέω ἄγνοια ὅς οὐ εἰμί αἴτιος αὐτός · καθάπερ εἰμί τις μεθύω πονηρός τίς ποιέω ἀγνοέω · οὗτος γάρ καί ὁ ἄγνοια αἴτιος γίγνομαι ἑαυτοῦ · ἰός δέ ὁ καλός πράσσω τιμάω , ἵνα ὁ ἄλλος προτρέπω μέν ἐπί ὁ ἀγαθός , κωλύω δέ ποιέω ὁ φαῦλος . ὅθεν δῆλος , ὅτι νομίζω ἐπί ἐγώ εἰμί πονηρός τε εἰμί καί γίγνομαι ἀγαθός , καί διά οὗτος | πείθω ὁ τοιοῦτος ἐπιχειρέω . ὁ γάρ μήτε ἐπί ἐγώ εἰμί μήτε ἑκούσιος , οὐδείς πράσσω προτρέπω νόος ἔχω · οὐδείς γάρ πείθω τις μή θερμαίνω ἢ ἀλγέω ἢ πεινάω ἢ ἄλλος ὁστισοῦν ὁ τοιοῦτος , ὅς οὐ εἰμί αὐτός κύριος · οὖον γάρ δυνατός γίγνομαι τίς πλέω ἀπό ὁ παράκλησις , οὐδέ ἄν αὐτός ὁ παρακαλέω σφόδρα βούλομαι · οὐδείς γάρ κακός πείθω αὐτός . ὁμοίως δέ καί εἰμί τις ἄκων ἀγνοέω μή δύναμαι οἶδα , οὗτος οὐδείς προτρέπω δύναμαι οἶδα · οὖον γάρ εἰμί ἐπί αὐτός οἶδα καί ἀγνοέω · ὅς δέ αἴτιος εἰμί ἑαυτοῦ ὁ ἄγνοια , διά ὅς ποιέω ὁ πονηρός , κολάζω · καί γάρ ἑκούσιος φαίνω ἀγνοέω , ὅτι ἐπί αὐτός εἰμί οἶδα καί ἀγνοέω , καθάπερ ὁ μεθύω ὁ ὁ διά ἀμέλεια ἀγνοέω ὁ νόμος , ὅς δύναμαι ῥᾳδίως μανθάνω · ἐκεῖνος γάρ αἴτιος εἰμί ἑαυτοῦ καί ὁ ἄγνοια καί ὁ μοχθηρία καί ἑκών εἰμί μοχθηρός · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος , ὁ δυνατός μανθάνω , οὖον γιγνώσκω ἁμαρτάνω · καί οὗτος ἕνεκα δίδωμι δίκη ὁ νομοθέτης . κύριος γάρ εἰμί ὁ μή ἀγνοέω , ὅτι ἐπί ἐγώ εἰμί μή ἀμελέω ἀλλά ἐπιμελέομαι μανθάνω . εἰμί δέ τις καί τοιοῦτος εἰμί , οἷος μή δύναμαι ἐπιμελέομαι , οὖον διά οὗτος φεύγω ὁ δίκη · κολάζω μέν οὖν διά οὗτος , ὅτι καί ὁ μή δύναμαι ἐπιμελέομαι αὐτός ἑαυτοῦ αἴτιος γίγνομαι , ἀκρατής καί ἀνίημι διαιτάω · ἀπό εἰμί δίαιτα καί ὁ πλείων μοχθηρός γίγνομαι καί ἄδικος καί ἀκόλαστος . καί γάρ γίγνομαι μέν καί ἀπό ὁ ἄδικος καί ἀκόλαστος πρᾶξις ἐθίζω ἄδικος καί ἀκόλαστος · γίγνομαι δέ καί ὅταν αὐτός μέν μή πρόκειμαι ἔχω ὁ κακουργέω , ζῶ δέ βίος ἀνίημι καί τρυφή χαίρω · ἀπό οὗτος γάρ ὁ δίαιτα καί ἐπί ὁ κακουργέω ἔρχομαι . ἀεί γάρ ἀπό ὁ ἐνέργεια ἐθίζω , καθώς προερέω , πονηρός ἢ ἀγαθός γίγνομαι , ἢ ἄλλος τις ἕξις λαμβάνω . καθάπερ ὁράω καί ὁ ἐθέλω γυμνικός γίγνομαι ἢ ἄλλος τις πρᾶξις ἢ ἀγωνία ἀσκέω ἐνεργέω καί γυμνάζω ἐν πρᾶξις , διά ὅς εἰς ἐκεῖνος ἀφικνέομαι . καί οὐδείς ἀγνοέω οὗτος , ὅτι ἀπό ὁ ἐνέργεια εἰς ἕξις ἔρχομαι κακία ἢ ἀρετή , εἰμί μή λίαν εἰμί ἀναίσθητος . εἰμί δέ οὗτος δῆλος ἅπας , φανερός εἰμί ὅτι πᾶς γιγνώσκω ὁ ἑαυτοῦ ἔργον καί ὁ πρᾶξις , εἴτε πρός κακία φέρω εἴτε πρός ἀρετή . οἶδα δέ ὁ ποιέω , ἑκών εἰμί ἢ ἀγαθός . ἢ πονηρός . πάνυ γάρ εἰμί ἄλογος ὁ ἀδικέω λέγω ὅτι οὖον βούλομαι ἄδικος εἰμί ἢ ὁ ἀκόλαστος ὅτι οὖον βούλομαι ἀκολασταίνω · εἰμί γάρ καί βούλομαι δίκαιος καί σώφρων γίγνομαι οὖον δύναμαι ὁ μακρός ἔθος κρατέω , καί οὕτως ἑκών εἰμί πονηρός . καί γάρ καί ὁ δίαιτα διαφθείρω χράω καί ἀπειθέω ὁ ἰατρός καί διά οὗτος νοσέω ἑκών μέν νοσέω · καί γάρ ἐπί αὐτός εἰμί ὁ δίαιτα · βούλομαι δέ ἀπαλλάσσω , οὖον δύναμαι · πρίν μέν γάρ νοσέω , ἐπί αὐτός εἰμί ὁ ὑγίεια φυλάσσω · προίημι δέ διά ὁ ἀκρατής δίαιτα οὐ εἰμί ἐπί αὐτός ὁ ὑγίεια ἐπανάγω , ὥσπερ λίθος μέν τις δύναμαι κατά πέλαγος ἀφίημι , ἀφίημι δέ οὖον δύναμαι πάλιν ἐπαναλαμβάνω · ἀλλά ὅμως ἑκών ῥίπτω ὁ λίθος , ἐπί αὐτός γάρ εἰμί ῥίπτω καί μή . οὗτος τοίνυν καί ἐπί ὁ ἄδικος καί ὁ ἀκόλαστος · πρίν μέν γάρ πονηρός γίγνομαι καί εἰς οὗτος ὁ ἕξις ἔρχομαι ἔξεστι μή | γίγνομαι , γίγνομαι δέ οὖον δύναμαι μή εἰμί . οὖον μόνος δέ ὁ ψυχικός κακία ἔκω - θεός εἰμί , ἀλλά ἔνιοι ὁ ἄνθρωπος καί τις σωματικός ἑκούσιος γίγνομαι , διά ὅς καί ἐπιτιμάω . ὁ μέν γάρ κατά φύσις αἰσχρός οὐδείς ἐπιτιμάω νόος ἔχω , ὁ δέ διά ἀγυμνασία καί ἀμέλεια ἢ μοχθηρία ὁ σῶμα διαφθείρω , οὗτος μέμφομαι · ὅς μέν γάρ ἀπό φύσις Τυφλὸς ἢ ὑπό νόσος ἢ ὑπό πληγή , οὗτος οὐ ὀνειδίζω ἀλλά μᾶλλον ἐλεέω , ὅς δέ ἐκ οἱνοφλυγίς ἢ ἄλλος τις μοχθηρία διαφθείρω ὁ ὀφθαλμός , οὗτος μέμφομαι καί ἐπιτιμάω . φαίνω τοίνυν , ὅτι ὁ σωματικός κακία ὁ μέν ἑκούσιος καί ἐπί ἐγώ ἐπιτιμάω , ὁ δέ ἀεκούσιος οὐδαμῶς · ὥστε καί ἐπί ὁ ἄλλος οὕτως ἄν ἔχω · ὅς μέν ἄγαρ κολάζω καί ὑπέρ ὅς ὁ τιμωρία , πᾶς εἰμί καί ἐπί ἐγώ , ὁ δέ μή τοιοῦτος ἀεκούσιος · ὁ κακία ἄρα ἑκούσιος . δοκέω δέ ὁ λόγος ἐκεῖνος ἐναντιόομαι , ὅτι ὁ μέν κακία γίγνομαι ἀπό ὁ τίθημι ὁ ἔργον τέλος πονηρός · οὗτος δέ γίγνομαι ἀπό ὁ νομίζω , ὅτι ἀγαθός εἰμί · ὁ δέ νομίζω ὁ ἀγαθός ἢ ἐναντίος οὐ εἰμί ἐπί ἐγώ . πᾶς μέν γάρ ἐφίημι ὁ φαίνω ἀγαθός , ὁ φαντασία οὗτος οὐ εἰμί αὐτός κύριος · ὁ ἄρα ἄρα οὐ εἰμί ἑκούσιος . πρός δή οὗτος ἐκεῖνος λέγω , ὅτι καί ἐπί εἷς ἀρετή οὗτος ὁμοίως ἔχω , ἀλλά ἑκούσιος εἰμί · οὐδείς γάρ ἄκων μακάριος . εἰμί μέν γάρ ἀπό ὁ ἕξις πονηρός ὁ ἄγνοια γίγνομαι ὁ ἀγαθός καί ἀπό ὁ ἀγαθός ὁ γνῶσις ὁ ἀγαθός , φανερός ὅτι ἑκούσιος καί ἀγαθός καί πονηρός γίγνομαι · ὁ γάρ ἕξις ἐγώ ἐγώ αὐτός αἴτιος . εἰμί δέ ὁ γνῶσις ὁ τέλος οὐ εἰμί ἀπό ὁ ἕξις οὐδέ εἰμί προαιρέτης , ἀλλά ὥσπερ ὄψις ἀγαθός ἢ ἄλλος τίς ὁ φυσικός εἰμί , ὅσπερ μή ἔχω οὐ ἐν λαμβάνω ἑτέρωθεν οὐδέ αὐτός τις κτάομαι οἴκοθεν , ἀλλά φύω ἀνάγκη μετά ὁ τοιοῦτος κρίσις εἰμί μέλλω κρίνω καλῶς , ὅς ὅς εἰμί ὁ τέλειος καί ἀληθινός εὐφυία · εἰμί δή οὗτος εἰμί ἀληθής , καί οὕτως ὁμοίως ὁ ἀρετή καί ὁ κακία ἑκούσιος εἰμί . ὁ γάρ γνῶσις ὁ τέλος ὡσαύτως εἰμί καί ὁ φαῦλος καί ὁ σπουδαῖος , εἴτε ἀπό ὁ ἕξις γιγνώσκω ἢ ἀγνοέω , ἢ φύσις καθώς εἴρω . εἰμί δέ ὁ ἀρετή ἑκούσιος λέγω , ὅτι ὁ μέν τέλος φύσις , εἰμί καί γιγνώσκω ὁ σπουδαῖος , ὁ δέ πρός ὁ τέλος ἐπί αὐτός αἱρέω καί μή , τίς κωλύω καί ὁ κακία διά οὗτος ἑκούσιος εἰμί ; καί γάρ καί ὁ πρός ὁ τέλος ἀγονία φαῦλος ἐπί ἐγώ αἱρέω καί μή . εἰμί δέ πάλιν ἑκούσιος εἰμί ὁ ἀρετή , ὅτι καί ὁ γνῶσις ὁ τέλος ἀπό ὁ ἕξις γίγνομαι ὁ ἀγαθός , ὅς αὐτός πως συναίτιος εἰμί , εἰμί ἄν καί ὁ κακία διά οὗτος ἑκούσιος , ὅτι ἀπό ὁ πονηρός ἔχω ἀγνοέω ὁ τέλος . ὅτι2 οὐ ὁμοίως ἑκούσιος εἰμί ὁ πρᾶξις καί ἔχω . καί περί ἀνδρεῖος . Κεφ . Ζ΄ . τις μέν οὖν εἰμί ὁ ἀρετή , καθόλου καί ὁλοσχερῶς εἴρω , ὅτι μεσότης εἰμί δύο κακία , ὁ μέν ἐλλείπω , ὁ δέ ὑπερβάλλω · <καὶ> ὅτι ἕξις εἰμί · ἔτι δέ εἴρω καί ὑπό τίνω γίγνομαι · καί ὅτι ὑπό ὅς ἐνέργεια καί πρᾶξις γίγνομαι , οὗτος πράσσω μετά ὁ κτάομαι ὁ ἀρετή · δείκνυμι δέ ὅτι καί ἐπί ἐγώ εἰμί καί ἑκούσιος . νῦν δέ ῥητέος , ὅτι οὐ ὁμοίως εἰμί ἑκούσιος ὁ πρᾶξις καί ὁ ἕξις ( καί γάρ δείκνυμι | καί ἄμφω ἑκούσιος εἰμί ) · ὁ μέν οὖν πρᾶξις ποιέω γιγνώσκω κατά μέρος , καί διά οὗτος κύριος εἰμί καθάπαξ αὐτός ποιέω ἢ μή ποιέω ἀπό ἀρχή αὐτός μέχρι τέλος · καί εἰμί ἑκούσιος κύριος · ὁ δέ ἕξις οὖον γιγνώσκω παντελῶς . γνώριμος γάρ ὁ ἕξις οὖον διά ἑαυτοῦ εἰμί ἀλλά διά ὁ πρᾶξις ἐκ ὅς γίγνομαι · ὁ μέν γάρ πρᾶξις σφόδρα γιγνώσκω ὅθεν ὁ ἕξις λαμβάνω , ὁ δέ ἕξις οὐκέτι . καθάπερ καί ἐπί ὁ ἀρά ἀρρωστία γίγνομαι · ὁ μέν γάρ δίαιτα γιγνώσκω αἱρέω , ὁ δέ ἀρρωστία λέγω ἐπακολουθέω . λέγω τοίνυν ὁ ἕξις ἑκούσιος διά ὁ ὁ ἐνέργεια ἐκ ὅς γίγνομαι ἑκούσιος εἰμί · οὗτος γάρ δυνατός εἰμί μή ποιέω . δεῖ δέ ἤδη καί περί ὁ ἕξις κατά μέρος διεξέρχομαι , τίς τε εἰμί ἕκαστος καί περί ποῖος πάθος ὁ Ψυχή καί πῶς γίγνομαι · ἅμα δέ ἀπό οὗτος δῆλος εἰμί καί πόσος εἰμί . καί πρῶτος περί ὁ ἀνδρεῖος διαλαμβάνω . ὅτι μέν οὖν περί φόβος καί θάρσος εἰμί καί ὅτι μεσότης οὗτος εἰμί ὑπερβάλλω μέν ὁ δειλία , ἐλλείπω δέ ὁ θρασύτης , διά ὁ προερέω φαίνω · ῥητέος δέ , τίσις ἀντίκειμαι . ὁ μέν οὖν φόβος πρός ὁ φοβερός λέγω καί οὗτος ἀντίκειμαι . φοβερός δέ εἰμί καθόλου πᾶς ὁ δοκέω κακός · διό καί ὁ φόβος ὁρίζω φημί εἰμί προσδοκία κακός . φοβέω οὖν πᾶς ὁ κακός , οἷος ἀδοξία πενία νόσος ἀφιλία θάνατος · ὁ δέ ἀνδρεία οὖον οὗτος πᾶς ἀντίκειμαι · οὖον γάρ περί πᾶς # x003E ; ὁ ἀνδρεῖος εἰμί . φοβέω γάρ ὁ ἀνδρεῖος , ὁ δεῖ φοβέω · οὖον πᾶς δέ οὗτος δήω μή φοβέω ἀλλά ἔνιοι , οἷος ἀδοξία φοβέω μέν καλός , μή φοβέω δέ αἰσχρός , μέν γάρ αιδήμων εἰμί ἄνθρωπος , ὁ δέ ἀναίσχυντος · εἰμί καί ἀνδρεῖος ὁ τοιοῦτος καλέω κατά μεταφορά , ὅτι ἔχω τίς ὁ ἀνδρεῖος , ὁ μή πᾶς φοβέω δηλονότι · ἄφοβος γάρ τίς εἰμί καί ὁ ἀνδρεῖος . πενία δέ καί νόσος ἴσως οὖον δεῖ φοβέω καί πᾶς ὅσος μή ἀπό ἐγώ αὐτός ἐγώ συμβαίνω ἢ διά κακία . ὥσπερ δέ ὁ μή φοβέω ὁ δήω φοβέω οὐ εἰμί ἀνδρεῖος , εἰμί μή κατά μεταφορά , οὕτως οὐδέ ὁ μή φοβέω ὁ μή δεῖ φοβέω , ἀνδρεῖος εἰμί , ἀλλά κατά ὁμοιότης μόνος λέγω ἀνδρεῖος · καί γάρ πολύς οὗτος μή φοβέω ἀλλά ἐλευθέριος εἰμί καί πρός χρῆμα ἀποβολή εὐθαρσής ἔχω δειλός εἰμί ἐν ὁ πολεμικός κίνδυνος . ὥσπερ δέ ὁ φοβέω ὁ δεῖ μή φοβέω οὐ εἰμί ἀνδρεῖος , οὕτως οὐδέ ὁ μή φοβέω ὁ δεῖ φοβέω ἀνδρεῖος εἰμί , οἷος ὁ περί παῖς ἢ γυνή ὕβρις ὁ μέν φοβέω οὐ εἰμί δειλός , ὁ δέ μή φοβέω οὐ εἰμί ἀνδρεῖος · ἢ ἐάν τις μέλλω μαστιγόω οὖον φοβέω ἀλλά θαρσέω · οὗτος γάρ ὁ δεῖ φοβέω μή φοβέω οὐ εἰμί ἀνδρεῖος . εἰμί τοίνυν ἀνδρεῖος ὁ ὁ μέγας μέν ὁ δεινός μή φοβέω · οὐδείς γάρ καρτερικός ὁ ἀνδρεῖος · οὐ ἀεί δέ ὁμοίως · τις γάρ ὁ δεινός διά ὁ τρόπος κατά ὅς ἐπάγω φοβερός εἰμί καί ὁ ἀνδρεῖος , οἷος ὁ θάνατος μέν δοκέω εἰμί ὁ ἔσχατος ὁ κακός , ὅτι πέρας εἰμί ὁ βίος καί οὖον δυνατός ὁ θνῄσκω ἢ ἀγαθός εἰμί ἢ κακός γίγνομαι · καί οὗτος ἕνεκα δοκέω μέγας εἰμί δεινός καί ὁ ἀγαθός καί ὁ φαῦλος . ἀλλά ὁ μέν ἀπό αἰσχρός γίγνομαι αἰτία φοβερός εἰμί ὁ ἀνδρεῖος , ὁ δέ ἀπό ὁ Ἀρίστων , οἷος εἰμί ὁ ἐν πόλεμος συμβαίνω , οὐκέτι , ἀλλά καί σφόδρα ἀγαπητός εἰμί · ὁ δέ ἐν νόσος ἢ ἐν θάλασσα θάνατος , καθόσον μέν οὐ ἐπέρχομαι κατά σεμνός τις , φοβερός εἰμί ὁ ἀνδρεῖος , καθόσον δέ λυπηρός εἰμί , οὐδαμῶς . ὥστε λέγω ἄν ἀνδρεῖος ὁ περί ὁ καλός θάνατος ἢ ὁ μή αἰσχρός ἀδεής , καί ὅσος θάνατος ἐπιφέρω αἰφνίδιος ἐπέρχομαι , οἷος εἰμί ὁ ἐν ὁ πόλεμος . ὁ γάρ ὁ αἰφνίδιος ἐπέρχομαι δεινός καρτερός ἀπόδειξις ἐναργής παρέχω ὁ πρός ἕξις ἀνδρεῖος ἐλαύνω . κύριος δέ ἀνδρεῖος ὁ ὁ ἀγαθός θάνατος καρτερός · ὥσπερ καί ἐπί ὁ τιμή ἔχω · ὁ μέν γάρ παρά ὁ τύραννος τιμή ὡς οὐδείς ὅσιος ἔχω οὐδέ βέβαιος ὁ ἀνδρεῖος καταφρονέω , ὁ δέ ἐν ὁ πόλις ὁ εὐνομέομαι ὡς ἔννομος καί Δίκαιος οὐκέτι . εἰμί δέ καί ὁ θαλάσσιος πρός ὁ θάνατος ἀδεής , ἀλλά οὐ ὁμοίως ὁ ἀνδρεῖος · ὁ μέν γάρ δοκέω καρτερέω διά ὁ καθάπαξ ἀπογιγνώσκω ὁ σωτηρία , ὁ δέ διά ὁ ἐμπειρία ἐλπίζω περιγίγνομαι ὁ ἀπό ὁ θάλασσα κακός . ἐπεί οὐδέ δυνατός κύριος ἐν ὁ τοιοῦτος ἀνδρίζω · ἀνδρίζω γάρ τις ἐν ὅς χρεία τόνος τις καί ὁρμή ἢ ὁ θάνατος σεμνός εἰμί · ἐν κλύδων δέ ἢ ἐν νόσος ὁ τοιοῦτος χώρα οὐ ἔχω · οὔτε γάρ ὁ θάνατος ἀγαθός τις εἰμί αἴτιος οὔτε ὁρμή τις χράω καί ἀλκή πρός αὐτός . ἔτι τοίνυν ὁ ἀνδρεῖος περί ὁ φοβερός οὐ ὁμοίως ἔχω . εἰμί γάρ ἄλλος ἄλλος φοβερός · ὁ μέν γάρ ὁ ὁ χρῆμα ἀποβολή μάλιστα φοβέω , ὅσος φιλοχρήματος , ὁ δέ ὁ ἀδοξία , ὅσος δόξα μάλιστα ὁ ἄλλος ἐράω , καί ὁ ἄλλος ὁμοίως ( ὅστις ὁ μέν σφόδρα φοβέω , δέ μικρός , ὁ δέ οὐδαμῶς ) · εἰμί δέ τις , ὁ οὐδείς εἰμί ἄνθρωπος , ὅς οὖον φοβέω , οἷος εἰμί ὁ ὑπέρ ἄνθρωπος κακός , οἷος σκηπτός καί σεισμός καί θάλασσα ἐκδρομή · οὗτος γάρ πᾶς ὁ νόος ἔχω φοβερός . οὗτος καί ὁ ἀνδρεῖος φοβέω μέν , ὡς ὁ ἔρχομαι δέ , καί καθώς ὁ λόγος προστάσσω , καί ὁ καλός ἕνεκα · οὗτος γάρ τέλος ὁ σπουδαῖος ποιέω ὁ ἴδιος πάθος καί ὁ πρᾶξις καί διά οὗτος πᾶς ἀρετή . καί οὗτος δέ οὐ ὁμοίως πᾶς εἰμί φοβερός , ἀλλά ὁ μέν μᾶλλον , ὁ δέ κακός , ὥσπερ καί ὁ κατά ἄνθρωπος , ὅσπερ οὖον πᾶς εἰμί φοβερός , οἷος πενία καί ἀδοξία καί ὁ τοιοῦτος , ὅστις καί ὁ σπουδαῖος , ὅτε δεῖ , φοβέω , καθώς εἴρω , καί ὡς δεῖ . ὁ γάρ φαῦλος διά οὗτος ἁμαρτάνω , ὅτι οὖον φοβέω καθώς δεῖ ἢ ὅτε δεῖ ἢ ἔνθα δεῖ · ὁμοίως δέ καί θαρσέω οὖον κατά ὁ προσήκω τρόπος καί χρόνος θαρσέω . ὁ μέν οὖν θαρσέω ἢ φοβέω ὁ καί ὅς ἕνεκα καί ὅτε προσήκω θαρσέω καί φοβέω , ἀνδρεῖος · κατά ὁ εἰκός γάρ θαρσέω καί φοβέω καί ὥσπερ ὁ λόγος ὁ ἀνδρεῖος ἔχω . οὗτος γάρ τέλος εἰμί πᾶς ἐνέργεια ὁ κατά ἀρετή , ὁ κατά ὁ λόγος ὁ ἕξις γίγνομαι , οἷος ὁ κατά δικαιοσύνη πρᾶξις τέλος ἔχω ὁ κατά ὁ λόγος ὁ ἕξις ὁ δικαιοσύνη πράσσω καί ὁ κατά ὁ ἀνδρεῖος κατά ὁ λόγος ὁ ἕξις ὁ ἀνδρεῖος . τέλος μέν γάρ ἅπας πρᾶξις ὁ καλός · καλός δέ ὁ ἀνδρεῖος ὁ ὁ ἀνδρεῖος λόγος καί ὁ Δίκαιος ὁ ὁ δικαιοσύνη καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως . οὗτος γάρ εἰμί ὁ λόγος ὁ πρᾶξις , ὁ κατά ὁ ἕξις γίγνομαι · ὅρος γάρ εἰμί ἕκαστος ὁ τέλος αὐτός · ὁ μέν οὖν ἀνδρεῖος ἐν ὁ δήω καί ὁ προσήκω ἵστημι · ὁ δέ ὑπερβάλλω ὁ μέν ὁ μή φοβέω ὑπερβάλλω , ἀνώνυμος · εἴρω δέ ἐγώ ἐν ὁ πρότερος , ὅτι πολύς εἰμί ἀνώνυμος · καλέω δέ ἄν ὁ τοιοῦτος μαίνομαι ἢ ἀνάλγητος , εἰμί μηδέ ἐν φοβέω , μήτε σεισμός μήτε κῦμα , καθάπερ φημί ὁ Κελτός · ὁ δέ ὁ θαρσέω ὑπερβάλλω περί ὁ φοβερός θρασύς . δοκέω δέ καί ἀλαζών εἰμί ὁ θρασύς καί προσποιητικός εἰμί ἀνδρεῖος · χρηματίζω γάρ ἀνδρεῖος εἰμί · ὡς γάρ ἐκεῖνος περί ὁ φοβερός ἔχω , οὕτως ὁ θρασύς βούλομαι φαίνω . ἐν οὖν δύναμαι , μιμέομαι · διό καί εἰμί ὁ πολύς αὐτός θρασύδειλος · ἐν οὗτος γάρ θρασύνω , ὁ φοβερός οὐ ὑπομένω . ὁ δέ ὁ φοβέω ὑπερβάλλω δειλός , ὅτι ὁ μή δεῖ φοβέω καί οὐ ὡς δεῖ · ἐλλείπω δέ καί ὁ θαρσέω , ὑπερβάλλω δέ ἐν ὁ λύπη , καί δύσελπις τίς εἰμί ὁ δειλός · πᾶς γάρ φοβέω . ὁ δέ ἀνδρεῖος ἐναντίος · εὔελπις γάρ εἰμί · ὁ γάρ θαρσέω ἀπό ὁ ὁ χρηστός ἐλπίζω γίγνομαι . περί ὁ αὐτός μέν οὖν καί ὁ δειλός καί ὁ θρασύς εἰμί καί ὁ ἀνδρεῖος · εἰμί γάρ περί ὁ φοβερός καί θαρραλέος , ἀλλά οὐ ὁμοίως · διάφορος γάρ ἔχω πρός αὐτός · ὁ μέν γάρ ὑπερβάλλω καί ἐλλείπω , ὁ δέ μέσος ἔχω καί ἐπί ὁ δήω ἵστημι . καί ὁ μέν θρασύς πρό πετάννυμι καί πρό ὁ κίνδυνος ὁρμή , καί σφόδρα βούλομαι ὁ δεινός , ἐν αὐτός δέ γίγνομαι ἀποπηδάω , ὁ δέ ἀνδρεῖος ἐναντίος ἐν αὐτός μέν ὁ ἔργον ὀξύς , πρότερος δέ ἡσυχία ἄγω . καθάπερ ἐν εἴρω , ὁ ἀνδρεία μεσότης εἰμί περί θαρραλέος καί φοβερός , καθώς δεῖ · καί ὅτι καλός αἱρέω καί ὑπομένω καί ὅτι μή αἱρέω καί ὑπομένω αἰσχρός . ὁ δέ ἀποθνήσκω βούλομαι διά πενία ἢ διά Ἔρως οὐ εἰμί ἀνδρεῖος ἀλλά μᾶλλον δειλία · ὁ γάρ γεύω ὁ ἐπίπονος μαλακία καί χαυνότης . οὖον γάρ αἱρέω τις ὁ τοιοῦτος θάνατος ὅτι καλός , ἀλλά ὅτι ἀπαλλαγή εἰμί κακός , ὅς φέρω οὖον δύναμαι · ὁ δέ οὕτως ἔχω δειλία . ὁ μέν οὖν ἀνδρεία τοιοῦτος τίς . περι ἀνδρεῖος . Κεφ . Η΄ . λέγω δέ καί ἕτερος ἀνδρεῖος κατά πέντε τρόπος . πρῶτος ὁ πολιτικός , κατά ὅς ὁ πολίτης διά ὁ ἐκ ὁ νόμος ἐπιτίμιος καί ὁ ὄνειδος καί διά ὁ τιμή ὑπομένω ὁ ὑπέρ ὁ πόλις κίνδυνος . καί δοκέω ἀνδρεῖος εἰμί , παρά ὅς ὁ δειλός ἄτιμος , ὁ δέ ἀνδρεῖος ἔντιμος , οἷος καί Ὅμηρος ἐν ὁ ποίημα ἀείδω · οἷος ὁ Διομήδης καί ὁ Ἕκτωρ · Πολυδάμας ἐγώ πρῶτος ἐλεγχείη ἀνατίθημι · καί Διομήδης , Ἕκτωρ γάρ ποτός φημί ἐν Τρώς ἀγορεύω , Τυδείδης ὑπό μου . ἔοικα δέ οὗτος ὁ ἀνδρεία ὁ πρότερος εἴρω , ὅτι καθάπερ ἐκεῖνος ὁ καλός ἕνεκα , οὗτος καί οὗτος διά τις γίγνομαι ἀρετή . διά ὁ αἰδώς γάρ καί ὁ ὁ καλός ὄρεξις καί διά ὁ φυγή ὁ ὄνειδος , αἰσχρός εἰμί , ὁ πολίτης ἀνδρίζω · αἰδέομαι γάρ ὁ νόμος καί τιμή ὀρέγω ὁ κίνδυνος ὑπομένω . δύο δέ ἀνδρεία , κατά ὅς ἀνδρίζω ὁ ὑπό ὁ ἄρχω ἀναγκάζω ὁ πόνος καρτερέω , καί πρός ὁ κίνδυνος ἀνδρείως ἔχω . χείρων δέ οὗτος ὁ πολιτικός , ὅτι διά φόβος καί οὖον διά Ἔρως ἀγαθός γίγνομαι καί ὁ κατά αὐτός ἀνδρίζω οὖον ὁ αἰσχρός ἀλλά ὁ λυπηρός φεύγω . ἀναγκάζω γάρ ὁ κύριος , ὥσπερ ὁ Ἕκτωρ ὅς δέ καί ἐγώ ἀπάνευθε μάχη πτώσσω νοέω , οὖον ὁ ἄρκιον εἰμί φεύγω κύω . κἀν μή πάρειμι δέ ὁ στρατηγός ὁ παράταξις καί ἀναγκάζω ὁ στρατιώτης ὁ κίνδυνος καρτερέω , ἀλλά φόβος αὐτός ἐντίθημι , διά ὅς πολλάκις τύπτω λίπος ὁ τάξις , ὁ αὐτός δράω · καί οὗτος διά ἀνάγκη ἀνδρεῖος δοκέω εἰμί · δεῖ δέ οὖον διά ἀνάγκη αἱρέω ὁ ἀνδρεῖος ἀλλά ὅτι καλός . δοκέω δέ καί ὁ περί ὁ κατά ἕκαστος ἐμπειρία ἀνδρεία εἰμί . διά οὗτος καί ὁ Σωκράτης ὁ ἀνδρεῖος ἐπιστήμη νομίζω εἰμί . ἄλλος μέν οὖν ἐν ἄλλος ἐπιστήμων εἰμί ἀνδρεῖος ἄν περί οὗτος καλέω · ἐν δέ ὁ πολεμικός ὁ στρατιώτης . δοκέω γάρ εἰμί τις ἐν ὁ πόλεμος κενός , ὁ μάλιστα συνοράω οὗτος , καί ὁ ἄλλος μή οἶδα ὅς συμπλέκω , αὐτός ἀνδρεῖος δοκέω . ἐκ γάρ ὁ ἐμπειρία οὗτος δύναμαι ποιέω ὁ ἀντίπαλος κακῶς καί μηδείς πάσχω ὑπό ἐκεῖνος , καί φυλάσσω μέν ὁ βέλος καί ὁ δόρυ , πατάσσω δέ αὐτός εὐχερής διά ὁ I δύναμαι χράω ὁ ὅπλον καλῶς καί τοιοῦτος ἔχω ὁ ὅπλον , ὁποῖος εἄν γίγνομαι ἐπιτήδειος καί πρός ὁ πατάσσω ὁ ἀντίπαλος καί πρός ὁ μηδείς πάσχω δεινός ὑπό ἐκεῖνος · μάχομαι γοῦν ὥσπερ ὁπλίζω ἄνοπλος . καί γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος ἀγών οὐ ὁ ἀνδρεῖος μάχιμος εἰμί ἀλλά ὁ μάλιστα ἰσχύω καί ὁ σῶμα ἀγαθός ἔχω καί ὁ ἐμπειρία ἀγαθός · δειλός δέ γίγνομαι ὁ τοιοῦτος , ὅταν ὑπερβάλλω ὁ κίνδυνος καί λείπω ὁ πλῆθος καί ὁ παρασκευή · πρῶτος γάρ ὁ ἔμπειρος φεύγω . ὁ δέ ἀνδρίζω κατά ὁ πολιτικός Μένων ἀποθνῄσκω , ὅσπερ ἐπί ὁ Ἑρμαῖος συμβαίνω . ὁ μέν γάρ παρατάσσω στρατιώτης φεύγω , αἰσθάνομαι ὁ κίνδυνος μείζων , ὁ δέ πολίτης μένω ἀποθνῄσκω · ὁ γάρ θάνατος αὐτός αἱρετός δοκέω ὁ σωτηρία οὗτος · ὁ δέ στρατιώτης ἀνδρίζω μέν , οἴομαι ἀγαθός εἰμί καί πλείων ὁ ἀντίπαλος · ἐπεί δέ γιγνώσκω μικρός εἰμί καί χείρων , φεύγω , ὁ θάνατος μᾶλλον φοβέω ὁ ὁ αἰσχρός . ὁ δέ ἀνδρεῖος οὖον τοιοῦτος . λέγω δέ ἀνδρεία καί ὁ θυμός παρά τις · καί ἀνδρεῖος καλέω , καθάπερ ὁ θηρίον , ἐπί ὁ τιτρώσκω φέρω , ὅτι καί ὁ ἀνδρεῖος θυμοειδής . ἴδη ἔρχομαι . ὁ γάρ θυμός ὁρμητικός εἰμί πρός ὁ κίνδυνος · ὅθεν καί Ὅμηρος φημί . σθένος ἐμβάλλω θυμός καί μένος <καὶ> θυμός καί δριμύς δέ ἀνά ῥίς μένος καί ζέω αἷμα · πᾶς γάρ ὁ τοιοῦτος ἔοικα σημαίνω ὁ ὁ θυμός ἔγερσις καί ὁρμή . ὁ μέν οὖν ἀνδρεῖος καλός τις ἕνεκα πᾶς ποιέω , ἄγω δέ ὑπό ὁ θυμός οὐδαμῶς , ἀλλά χράω οὗτος συνεργός καθάπερ ὄργανον . ὁ δέ λέγω ἀνδρεῖος διά ὁ ὁρμή ὁ θυμός οὖον διά ὁ καλός πράσσω ἀλλά διά λύπη , ὥσπερ ὁ θηρίον διά ὁ πλήσσω ἢ διά ὁ φοβέω , οὖον χράω ὁ θυμός ἀλλά ὑπό αὐτός μᾶλλον ἄγω · ὅστις , πρίν πλήσσω ἢ φοβέω , οὐδείς ἐπιδείκνυμι ὁρμή · ἐπεί καί ὁ θηρίον , ἐάν ἐν ὕλη εἰμί ἢ ἐν ἕλος , οὖον προσέρχομαι οὐδέ ὁρμάω . οὐ εἰμί τοίνυν ἀνδρεῖος ὁ διά ἀλγηδών ἢ θυμός κινέω ἢ ἄλλος τις πάθος πρός ὁ κίνδυνος ὁρμή , καί μηδείς ὁ δεινός προοράω , ἐπεί οὗτος γε κἀν ὁ ὄνος ἀνδρεῖος καλέω δικαίως πεινάω · τύπτω γάρ οὐ ἀφίστημι ὁ νομή · καί ὁ μοιχός δέ διά ὁ ἐπιθυμία τολμηρός πολύς δράω · ἀλλά οὐ · εἰμί ἀνδρεῖος οὔτε ὁ ὄνος οὔτε ἄνθρωπος θρωποι ὁ διά ἀλγηδών ἢ θυμός ἢ ἄλλος τις πάθος ἐξελαύνω πρός ὁ κίνδυνος . ὁ δέ φυσι·κωτάτη καί ὁ κύριος ἀνδρεία ἐκεῖνος εἰμί , ὅταν κινέω μέν διά ὁ θυμός , μετά προαίρεσις δέ καί ἕνεκα ὁ ἀγαθός . ὁ δέ διά ὁ προερέω ὀργίζω οὐ ἀνδρεῖος εἰμί ἀλλά μάχιμος · οὖον γάρ διά ὁ καλός ὁρμάω καί ὀργίζω ἀλλά διά ὁ πάθος · καί οὐ ὡς δήω εἰμί καί ὁ ὀρθός ἀπαιτέω λόγος , ἀλλά ὡς εἄν κινέω ὁ πάθος . δοκέω δέ καί ὁ εὔελπις πᾶς ἀνδρεῖος εἰμί , οὐ εἰμί δέ πᾶς . δυνατός γάρ εὔελπις εἰμί οὖον διά ὁ μή φοβέω ὁ λυπηρός ὁ ἀγαθός ἕνεκα ἀλλά διά ὁ πολλάκις καί πολύς νικάω καί διά οὗτος | θαρσέω , ὡς οὖον περιπίπτω ὁ κακός · δοἠνδρίζοντο Κούσι δέ νήρειος διά ὁ ἔοικα ὁ ἀνδρεῖος κατά ὁ θαρσέω . ὅς λ·Η ὁ μέν ἀνδρεῖος θαρσέω διά ὁ προερέω , οὗτος δέ διά ὁ οἴομαι μηδείς πεῖσις λυπηρός . οὗτος δέ καί ὁ μεθύσκω εὔελπις εἰμί , ὅτι οἴομαι πᾶς αὐτός κατά ἡδονά ἀπαντάω διά οὗτος καί ἐπειδάν ἐναντίος ἐντυγχάνω ὁ προσδοκάω , ἀποπηδάω · ὁ δέ ἀνδρεῖος ἐρχόμενος καί φαίνω ὁ λυπηρός ὑπομένω , ὅτι ἀγαθός εἰμί ὑπομένω ἢ αἰσχρός ὁ μή ὑπομένω . διά οὗτος καί ἐν ὁ ἀνδρεῖος ἐκεῖνος μᾶλλον 10 ἀνδρεῖος εἰμί , ὅς ἐν ὁ αἰφνίδιος Ἀτάραχος καί ἄφοβος εἰμί ἢ ἐν ὁ σφόδρα πρόδηλος καί πρό ὀφθαλμός εἰμί · ὁ μέν γάρ προγιγνώσκω ὁ 10 λυπηρός λογισμός καί κρίσις προπαρασκευάζω ὑπομένω ἄν , ὁ δέ μή προγιγνώσκω , εἶτα ἔπειμι ὑπομένω , δῆλος εἰμί εἰς ἕξις ἀνδρεῖος ἔρχομαι . λέγω δέ ἀνδρεῖος καί ὁ διά ἄγνοια ὁ ἀπαντάω κακός εἰς ὁ κίνδυνος ὁρμή . καί σχεδόν ὁ εὔελπις οὐδείς διαφέρω , πλήν ὅσος ὁ μέν εὔελπις ὑπομένω ὁ δεινός χρόνος τις , ὁ δέ ἀποφέρω , ἐπειδάν γνῶσις , φεύγω · ὥσπερ ὁ Ἀργεῖος πάσχω περιπίπτω ὁ Λάκων ὡς Σικυώνιος . περι ἀνδρεῖος , ὅτι ὁ ἀνδρεῖος περί ὁ φοβερός καί λυπηρός εἰμί μᾶλλον ἢ περί ὁ θαρραλέος καί ἡδύς Κεφ . Θ΄ . τίνω μέν οὖν ὁ ἀληθής ἀνδρεῖος καί τίς ὁ δοκέω εἴρω . ἐπεί δέ περί θάρσος καί φόβος εἰμί ὁ ἀνδρεία οὐ ὁμοίως περί ἄμφω εἰμί , ἀλλά μᾶλλον περί ὁ | φοβερός . ὁ γάρ περί ὁ φοβερός Ἀτάραχος μᾶλλον ἀναιρέω εἰμί ἢ ὁ περί ὁ θαρραλέος . uείζΦν γάρ ὁ ἀγών οὗτος ἢ ἐκεῖνος · ὁ γάρ ὑπομένω λύπη χαλεπός εἰμί ἢ ὁ ἡδύς . ἀπέχω . διά οὗτος καί λυπηρός ὁ ἀνδρεία , ὅτι ἀνδρεῖος εἰμί ὁ ὁ λυπηρός ὑπομένω · οὗτος δή χάρις καί ἐπαινέω . εἰμί γάρ καί ἡδονά ἔχω ἰάν ὁ ἀνδρεῖος διά ὁ τέλος ( ὁ γάρ τέλος ἡδύς ) , ἀλλά ὅμως ὑπό ὁ λυπηρός ὅς παλαιόω καί οὗτος ἀφανίζω συμβαίνω . καθάπερ καί ἐπί ὁ γυμνικός ἀγών ἔχω · ὁ γάρ πύκτης ὁ μέν τέλος ἡδύς ( στέφανος γάρ καί τιμή ) , ὁ δέ τύπτω ἀλγεινός ( σάρκινος γάρ ) · ὁ δέ τοιοῦτος λυπηρός πᾶς πόνος . ὅτι τοίνυν ὁ μέν λυπηρός μέγας , ὁ δέ ἡδύς μικρός , οὐδείς ἡδύς δοκέω ἔχω · τοιοῦτος δή τίς xal ἐπί ὁ ἀνδρεῖος συμβαίνω . ὁ μέν γάρ θάνατος καί ὁ τραῦμα λυπηρός εἰμί αὐτός καί διά οὗτος καί ἀεκούσιος · ὑπομένω δέ αὐτός , ὅτι καλός ὁ ὑπομένω ἢ ὅτι αἰσχρός μή ὑπομένω . καί τοσοῦτος μᾶλλον δοκέω , ὅσος ἄν ἄγω ἀγαθός καί ἀνοέω καί εὐδαίμων καί πᾶς μετέρχομαι ἀρετή · ὁ γάρ ιοιουιος μάλιστα ὁ θάνατος λυπηρός , ὅτι ὁ ζῶ πολύς τις ἄξιος εἰμί διά ὁ ἀγαθός ζῶ καί ὡς προσήκω ἄνθρωπος , καί ὁ θάνατος Νάτος αὐτός πολύς ἀποστερέω ὁ ἀγαθός . διά ὁ μέγεθος τοίνυν ὁ λυπηρός δοκέω ὁ ἀνδρεῖος μηδείς ἡδονά ἔχω · ὁ δέ οὕτως ἀλγέω καί δάκνω ὑπό ὁ λυπηρός οὐδείς κωλύω ἀνδρεῖος εἰμί . xo μέν γάρ ἡσσάομαι ὁ λυπηρός καί ὑποχωρέω οὐ ἀνδρεῖος , ὁ δέ ὸάκνεσθαι καί λυπέω οὐκέτι · ὅσος γάρ μᾶλλον λυπέω καί λυπέω - μένος ὑπομένω διά ὁ ἀγαθός , τοσοῦτος | ἀνδρεῖος εἄν εἰμί κύριος . ἐπεί καί ἐν πᾶς ὁ ἄλλος ἀρετή οὐδείς ἐνέργεια μετά ἡδονή εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά μόνος , διότι πρός ὁ τέλος ἀγαθός ἄγω , ἡδύς δοκέω ὁ ἐνεργέω . ἐν δέ ὁ στρατιώτης ἴσως οὐ ἀνάγκη πᾶς ἰός ἀκριβής ὁ ἀνδρεῖος ὅρος ζητέω · μᾶλλον δέ χρήσιμος εἄν ἄγω πρός ὁ πόλεμος ὁ ἀνδρεῖος μέν οὖον πάνυ μετέχω , ὁ ἄλλος δέ ἀγαθός στερέω · ἑτοῖμος γάρ οὗτος πρός ὁ κίνδυνος καί ὁ βίος μικρός ἕνεκα κέρδος προδίδωμι . ὁ γάρ κύριος ἀνδρεῖος , φρόνιμος εἰμί καί ὁ ἄλλος σπουδαῖος , χαίρω μέν ὁ βίος ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί , προίημι δέ αὐτός οὖον πάνυ ῥᾳδίως . περί μέν ὅς οὖν ἀνδρεῖος ἱκανῶς εἴρω · ῥᾴδιος δέ ἔπος ὁ εἴρω καί ὁρισμός αὐτός ἀποδίδωμι ὡς ἐν τύπος . περι σωφροσύνη . Κεφ . Ι΄ . μετά δέ οὗτος περί σωφροσύνη λέγω · ὁμοταγής γάρ εἰμί τρόπος τις ὁ ἀνδρεῖος , καθόσον ὁ ἄλογος μέρος εἰμί ἀμφότερος . ὅτι μέν οὖν ὁ σωφροσύνη μεσότης εἰμί περί ἡδονή , εἴρω ἐγώ · περί ἡδονά δέ λέγω , ὅτι εἰμί καί περί λύπη εἰμί , ἀλλά κακός καί οὐ ὁμοίως ὡς περί ὁ ἡδονά ἔχω · ἐν οὗτος δέ καί ὁ ἀκολασία φαίνω . ὅτι μέν οὖν περί ἡδονή εἰμί ὁ σωφροσύνη , εἴρω · νῦν δέ ἀφορίζω περί Ποίας εἰμί ὁ ἡδονή . ὁ ἡδονή δέ ὁ μέν εἰμί σωματικός , ὁ δέ ψυχικός . ἐν γάρ φιλοτιμία καί Φιλομάθεια ἡδονή εἰμί ψυχικός · ἑκάτερος γάρ ὅς τε φιλότιμος καί ὁ φιλομαθής ἥδομαι ὅς φιλέω , μηδείς πάσχω ὁ σῶμα ἀλλά μᾶλλον εἷς διανσίας · ὁ δέ περί ὁ τοιοῦτος ἡδονά οὔτε σώφρων οὔτε ἀκόλαστος λέγω . ὁμοίως δέ οὐδέ ὁ περί ὁ ἄλλος ὅσος οὐ εἰμί σωματικός · ὁ γάρ φιλόμυθος καί διηγητικός καί περί ὁ τυγχάνω κατά - τρίβω ὁ ἡμέρα ἀδόλεσχος ὀνομάζω , ἀκόλαστος δέ οὐδαμῶς , οὐδέ ὁ λυπέω ἐπί χρῆμα ἢ φίλος , ὅταν ἢ οὗτος ἢ ἐκεῖνος ζημιόω . περί μέν οὖν ὁ ψυχικός ἡδονά οὐ εἰμί ὁ σωφροσύνη · περί δέ ὁ σωματικός εἰμί ἄν · οὖον περί πᾶς δέ οὐδέ οὗτος . ὁ γάρ χαίρω ὁ ἡδύς ὁ ὁρατής , οἷος χρῶμα καί σχῆμα καί γράφω , οὔτε σώφρων οὔτε ἀκόλαστος λέγω , οὐδέ ὅσος ψόφος τις καί μέλος ἐράω , οὐδέ ὅσος ὁ ἡδύς ὀσμή . καίτοι καί ἐν οὗτος εἰμί καί μεσότης καί ὁ ὡς δεῖ καί ὑπερβολή καί ἔλλειψις ὁ δήω · ἀλλά ὅμως οὔτε ὁ μέσος σώφρων λέγω οὔτε ὁ ὑπερβάλλω ἀκόλαστος . εἰμί δέ ὁ περί ὁ ὀσμή ὁ μέν μῆλον ὀσμή ἐράω ἢ ῥόδον ἢ θυμίαμα οὖον λέγω ἀκόλαστος , ἀλλά ὁ Μύρων καί ὄψον ἀκόλαστος καλέω · ἀλλά κατά συμβεβηκός · χαίρω γάρ οὗτος ὁ ἀκόλαστος , ὅτι διά οὗτος ἀνάμνησις γίγνομαι αὐτός ὁ ὅς ἐπιθυμητής . ὁράω δέ ἄν τις καί τις καί ὁ ἄλλος , ὅταν πεινάω , ἥδομαι ὁ ὁ βρῶμα ὀσμή . ὅθεν δῆλος , ὄα ὁ ὁ τοιοῦτος ὀσμή ἥδομαι κατά συμβαίνω ἥδομαι , ὅτι ἀνάμνησις αὐτός γίγνομαι ὁ βρῶμα καί ὁ ἄλλος φλυαρία , ὅς ἥδομαι ὁ ἀκόλαστος . οὐ εἰμί τοίνυν οὔτε ὁ ἄνθρωπος οὔτε ἄλλος τις ζῷον κατά ὁ εἴρω αἴσθησις | ἡδονή , εἰμί μή κατά συμβεβηκός . ἡδονά δέ λέγω , περί ὅς ὁ ἀκόλαστος εἰμί ἢ ὅς σώφρων . καί γάρ ὁ κύω , εἰμί καί ὁ ὀσμή ὁ λαγῶς , ἀλλά οὖον διά αὐτός ἀλλά διά ὁ βρῶσις · ἀπό γάρ ὁ ὀσμή αἴσθησις λαμβάνω εἷς θήρ διώκω . ὁμοίως δέ καί ὁ λέων οὐ ἥδομαι ὁ ὀσμή ὁ βοῦς ἢ ὁ φωνή ἀλλά ὁ βρῶσις · ὅτι δέ ἐγγύς εἰμί , διά ὁ φωνή αἰσθάνομαι · οὐδέ χαίρω ὅτι ὁράω ἢ εὑρίσκω ἔλαφος ἢ ἄγριος αἴξ , ἀλλά ὅτι βορά ἔχω . περί ὁ ἡδονά τοίνυν , ὅς κοινωνέω καί ὁ λοιπός ζῷον , ὁ σωφροσύνη καί ὁ ἀκολασία εἰμί · ὁ δέ εἰμί ἁφή καί γεῦσις . διά οὗτος θηριώδης τις καί ἀνδραποδώδης ὁ ἀκόλαστος φαίνω , ὅτι ὅς ἥδομαι ὁ θηρίον , οὗτος εἰμί ἀκρατής . οὗτος δέ μᾶλλον ὁ ἀφίημι ἥδομαι ἢ ὁ γεύω · μῆλον δέ ὁ γεύω μέν οὐδαμῶς ἀλλά τῆ ἁφή μόνος , ὅς γε ἀκόλαστος οὖον μόνος ἐν ὁ ἄλλος ἡδονή ἀλλά καί ἐν σιτίον καί ἐν ποτός . καί οὗτος γάρ οὐ ὡς γευστός μόνος χαίρω ( γεῦσις γάρ εἰμί ὁ ὁ χυμός , ὅσπερ ποιέω ὁ ὁ οἶνος δοκιμάζω καί ὁ ὁ ὄψον ἀρτύω ) ἀλλά μᾶλλον ὡς ἁπτός . διά οὗτος καί τις Φιλόξενος ὁ Ἔρυξις , ὀψοφάγος εἰμί , εὔχομαι ὁ φάρυγξ αὐτός μακρός γέρανος γίγνομαι , ὡς ἥδομαι εἷς ἀφίημι ὁ ὄψον . κοινός γάρ εἰμί ὁ ἁφή ἐν πᾶς ὁ αἴσθησις · ἐπεί καί ἁφή τις πᾶς ὁ αἴσθησις αἰσθάνομαι . περί οὗτος δή ὁ ἁφή ὁ ἀκολασία εἰμί · καί δοκέω εἄν δικαίως ἐπονείδιστος εἰμί , ὅτι συμβαίνω ἐγώ οὖον καθόσον εἰμί ἄν - θρωποι ἀλλά καθό ζῷον · ὁ δέ ὁ ἴς τοιοῦτος χαίρω καί οὗτος μάλιστα ἐφίημι θηριώδης . καίτοι εἰμί καί κατά ὁ ἁφή ἐλευθέριος ἡδονή , ὅς ὁ Ἀκόλαστος ἀφαιρέω , οἷος ὁ ἐν ὁ γυμνάσιον διά τρῖψις καί θερμασία γίγνομαι · οὖον γάρ περί πᾶς ἁφή ὁ Ἀκόλαστος · οὖον γάρ περί πᾶς ὅς σῶμα ἀλλά περί τις μέρος . περι ἐπιθυμία . Κεφ . ΙΑ΄ . ἐπεί δέ περί ἐπιθυμία ἀκόλουθος εἶπον , ῥητέος ποσαχῶς ὁ ἐπιθυμία . ὁ μέν ἐν εἰμί κοινός καί φυσικός , ὁ δέ ἴδιος καί ἐπίθετος . κοινός μέν οὖν ἐπιθυμία εἰμί ὁ ὀρέγω τροφή ξηρός ἢ ὑγρός , ὅταν ἐν χρεία οὗτος γίγνομαι , ἴδιος δέ καί ἐπίθετος ὁ τοιόσδε ὀρέγω ἢ τοιόσδε . οὗτος γάρ οὐκέτι φυσικός οὐδέ κοινός · οὖον γάρ ὁ αὐτός πᾶς . ὀρέγω οὐδέ ὁμοίως , ἀλλά ὁ μέν οὗτος , ὁ δέ ἐκεῖνος · καί ὁ ὁ αὐτός ὀρέγω οὐ ὁμοίως ὀρέγω , ἀλλά ὁ μέν μᾶλλον , ὁ δέ κακός . ὥστε ὁ τοιοῦτος ἐπιθυμία οὐ εἰμί κοινός οὐδέ φυσικός ἁπλόος , ἀλλά ἐπίθετος , ὑπό ἐγώ ἐπινοέω . καίτοι κατά τις τρόπος καί φυσικός εἰμί , διά ὁ ἀκόλουθος ἕκαστος τῆ ἑαυτοῦ φύσις καί ὁ ἐπιθυμία ἔχω . ἐν μέν οὖν ὁ φυσικός ἐπιθυμία ὀλίγος ἁμαρτάνω καί κατά εἷς τρόπος , ὅταν χράω ὁ τοιοῦτος ἐπιθυμία πλέω ἢ προσήκω , οἷος ὅταν πλείων ὁ μέτριος ἐσθίω , ὥσπερ ὁ γαστρίμαργος , ὅστις παρά ὁ δήω πληρόω ὁ φυσικός ἐπιθυμία . τοιοῦτος δέ γίγνομαι ὁ λίαν ἀνδραποδώδης . ἐν δέ ὁ ἐπίθετος καί ἴδιος ἐπιθυμία πολύς ἁμαρτάνω καί κατά πολύς τόπος ἐπεί πολύς ἰδέα ὁ τοιοῦτος ἐπιθυμία · πολύς γάρ ἰδέα τροφή καί πόσις καί ἔνδυμα καί ὁ ἄλλος φυσικός ἐπιθυμητής · καί διά οὗτος καί πολλαχῶς περί ὁ τοιοῦτος ἐπιθυμία ἁμαρτάνω ἢ χαίρω ὅς μή δεῖ ἢ πλέω ὁ κατά ὁ πολύς . ὁ γάρ ἀκόλαστος κατά πᾶς ὑπερβάλλω · χαίρω γάρ ὅς οὖον δεῖ , ἐάν ποτός καί ὁ δήω ὁ ἡδονή αἱρέω , πλέω ἢ προσήκω καί οὐ ὡς ὁ πολύς χαίρω αὐτός . τίς τρόπος περί λύπη εἰμί ὁ σωφροσύνη καί ὁ ἀκολασία . Κεφ . ἰβʹ . ὅτι2 μέν οὖν ὁ περί ὁ ἡδονά ὑπερβολή , ὁ ἀκολασία , ψεκτός , δῆλος · ἐν δέ ὁ λύπη , οὖον καθάπερ ἐπί ὁ ἀνδρεῖος λέγω , ὅτι ὁ μή ὑπομένω μηδέ φέρω δειλία εἰμί , οὗτος καί ἐπί ὁ σωφροσύνη ὁ μή ὑπομένω ἀκολασία εἰμί ἢ ὁ φέρω σωφροσύνη · ἀλλά εἰμί ἀκολασία περί ὁ λύπη , ὅταν τις λυπέω ὁ ἡδύς οὖον τυγχάνω πλέω ἢ δεῖ καί <οὐχ> ὡς δεῖ · καί σωφροσύνη ὁμοίως , ὅταν τις ὅσος δεῖ λυπέω ὡς δεῖ καί ἐπί οἶς δεῖ καί μηδείς αὐτός λύπη ἐπάγω ὁ ὁ ἡδύς ἀπουσία . ὁ γάρ Ἀκόλαστος ἐπιθυμέω ὁ ἦδος πᾶς ἢ ὁ μάλιστα καί ἄγω ἄγω ὑπό ὁ ἐπιθυμία , ὥστε ἀντί πᾶς ὁ ἡδύς αἱρέω . διό καί λυπέω ἀποτυγχάνω ὁ ἐπιθυμητής · μετά λύπη γάρ ὁ ἐπί θυμιάω . ὥστε καί ἄτοπος τίς δοκέω ὁ διά ἡδονά λυπέω καί αἴτιος εἰμί ὁ ἡδονά ὁ ἐναντίος . ὁ μέν οὖν περί ὁ ἡδονά ὑπερβολή · ἀκολασία εἰμί , ὡς εἴρω . ὁ δέ ἔλλειψις ὄνομα οὐ ἔχω διά ὁ μή πάνυ εὑρίσκω . ὁ γάρ περί ὁ ἡδονά ἐλλείπω καί ὁ δήω | μικρός ἐπιθυμέω αὐτός οὖον πάνυ γίγνομαι · σχεδόν γάρ ἔξω ὁ ἀνθρώπινος φύσις εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀναισθησία . καίτοι καί ὁ ἄλογος ζῷον διακρίνω ὁ βρῶμα καί χαίρω μέν ὁ ἡδύς , ὁ δέ μή τοιοῦτος οὐδαμῶς . εἰμί δέ τις · οὐδείς ἡδύς νομ·ιζεω εἰμί οὐδέ γιγνώσκω διαφορά · ὁ ἡδύς καί ὁ ἐναντίος , πόρρω ἄν εἰμί ὁ ἄνθρωπος εἰμί . ὁ μέν οὖν περί ὁ ἡδονά ἢ λύπη ἔλλειψις ἢ ὑπερβολή 40 κακία εἰμί , ἀρετή δέ ὁ μέσος , ὁ σωφροσύνη . ὁ γάρ σώφρων οὔτε ὅδε - ὁ μάλιστα ὅς ὁ Ἀκόλαστος , ἀλλά μᾶλλον δυσχεραίνω πᾶς , ὅς οὖον δήω εἰμί χαίρω · οὔτε ὅς χαίρω , μᾶλλον χαίρω ὁ δήω οὔτε λυπέω ὁ ἡδύς ἄπειμι , οὐδέ ἐπιθυμέω ὁ ἡδύς ἢ ἐπιθυμέω μέτριος ἐπιθυμέω καί οὖον πλέω ἢ δεῖ οὐδέ ὅτε μή δεῖ . ὅσος μέντοι πρός ὑγίεια εἰμί ἢ πρός εὐεξία συντελέω , ἡδύς εἰμί , ἢ ὁ μικρός οὐ ἐμποδών γίγνομαι ὁ ὑγίεια καί ὁ εὐεξία , οὗτος ὀρέγω μέν , μέτριος δέ καί καθώς δεῖ . ὁ γάρ ἡδονή ἐπιθυμέω , ὅστις αὐτω πρός ὁ εἰμί ἐμποδών γίγνομαι ἢ πρός ὁ εὕω εἰμί , παρά [ δέ ] ὁ δήω ἐπιθυμέω . ὁ δέ σώφρων οὖον τοιοῦτος , ἀλλά ὡς ὁ ὀρθός λόγος . ὅτι2 ὁ ἀκολασία μᾶλλον ἑκούσιος εἰμί ἢ ὁ δειλία . Κεφ . ἰ . ἐπεί δέ καί ὁ ἀκολασία καί ὁ δειλία ἑκούσιος , ζητητέος , εἰμί ὁμοίως εἰμί ἑκούσιος . δοκέω δέ μή ὁμοίως , ἀλλά ὁ ἀκολασία μᾶλλον ἑκούσιος εἰμί . ὁ μέν γάρ δειλία ὁ λύπη αἰτία · διά γάρ ὁ φοβέω ὁ λύπη δειλός γίγνομαι . ὁ δέ ἀκολασία ὁ ἡδονή ποιέω · ὅς ὁ μέν ἡδονή αἱρετός , ὁ δέ λύπη φευκτός . ὅς δέ διά ὁ αἱρετός ποιέω , μάλα εἰμί ἑκούσιος ὁ διά ὁ φευκτός γίγνομαι . καί ὁ μέν λύπη ἐξίστημι καί φθείρω ὁ ὁ ἔχω φύσις , ὁ δέ ἡδονή οὐδείς τοιοῦτος ποιέω . διά οὗτος καί ἐπονείδιστος ὁ ἀκολασία ὁ δειλία . ἐπεί γάρ διά ὁ ἑκούσιος ἀγαθός ἢ κακός ἐπαινέω τις ἢ ψέγω , φανερός ὅτι ὁ κακός ἢ ὁ ἀγαθός , καθόσον εἰμί ἑκούσιος . κατά τοσοῦτος ἐπαινέω μᾶλλον ἢ ψέγω . ἐπεί καί εὔκολος εἰμί εἷς ἀκολασία ἀφίστημι ἢ ὁ δειλία · ὁ γάρ ἐθισμός , διά ὅς ὁ τοιοῦτος κατορθόω , ἐπί μέν ὁ δειλία ἐπικίνδυνος εἰμί ( ὁ γάρ ἐν ὁ πόλεμος ἐθισμός καί ἐν ἧλος τις φοβερός , διά ὅς ὁ δειλία ἐκβάλλω , οὖον πόρρω κίνδυνος ) , ὁ δέ σώφρων ἐθισμός καθάπαξ εἰμί ἀκίνδυνος · ὥστε καί διά οὗτος μᾶλλον ἑκούσιος εἰμί ὁ ἀκολασία ὁ δειλία . δοκέω δέ εἄν οὐ ὁμοίως ἑκούσιος εἰμί ὁ δειλία ὁ ἴς κατά ἕκαστος . ὁ μέν γάρ δειλία , αὐτός δηλονότι ὁ ἕξις , ἄλυπος εἰμί · οὖον γάρ ἀναγκάζω παρά οὐδείς λυπηρός δειλός εἰμί · ὥστε μᾶλλον ἑκούσιος εἰμί · ὁ δέ κατά ὁ δειλία ἔργον , ὁ ποιέω διά λύπη καί φόβος , ἀνάγκη τις ποιέω , ὅστις ἐξίστημι ἐγώ καί πείθω ὁ ὅπλον ῥίπτω καί ὁ ἄλλος ἀσχημονέω · καί οὗτος χάρις κακός ἑκούσιος εἰμί ὁ κατά ἕκαστος . ἐπί δέ ὁ ἀκολασία ὁ ἀνάπαλιν ἔχω . αὐτός μέν ὁ ἀκολασία οὐδείς ἐπιθυμέω οὐδέ βούλομαι τις Ἀκόλαστος εἰμί . ὁ δέ κατά ὁ ἀκολασία ἔργον σφόδρα ὀρέγω ποιέω , ὥστε ὁ ἀκολασία κακός ἑκούσιος εἰμί ὁ κατά ἕκαστος . | οὗτος δέ ὁ ὄνομα ὁ ἀκολασία καί ἐπί ὁ παιδικός ἁμαρτία φέρω καί ὁ ἁμαρτάνω ὁ παῖς ἀκόλαστος καλέω . ἔχω γάρ ὁ τοιοῦτος ἁμαρτία πρός ὁ εἴρω ἀκολασία ὁμοιότης τις · πότερος δέ ἀπό πότερος καλέω ζητέω , οὐδείς πρός ὁ λόγος ὁ πρόκειμαι συντελής · πλήν ἐκεῖνος εἶπον εἰκός , ὅτι ὁ ὕστερος ἀπό ὁ πρότερος καλέω καλέω μᾶλ - λος προσήκω , καί ἀπό ὁ παιδικός ἁμαρτία ἐπί οὗτος ὁ ἀκολασία ὁ ὄνομα μεταφέρω . ἔοικα δέ οὖον κακῶς ἀλλά καί λίαν προσήκω μεταφέρω ὁ ὄνομα · ὥσπερ γάρ κολάζω δεῖ ὁ παῖς ὁ αἰσχρός ὀρέγω , καί συστέλλω εἴδομαι ὁ μέτριος ὁ ὄρεξις αὐτός , οὗτος καί ὁ ἐπιθυμία κολάζω δεῖ , πολύς αὔξησις ἔχω . ὅς τε γάρ παῖς , εἰμί μή παιδαγωγέω , τ·ὴν ὄρεξις ὁ ἡδύς ἄπληστος ἔχω καί μάλιστα διά ὁ ἡλικία , ἔξω ὁ δήω πίπτω · ὅς τε ἐπιθυμία , εἰμί μή ὑπό λόγος κολάζω .. ἐπί πολύς ἥκω καί ὑπό ὁ κατά ἐπιθυμία ἐνέργεια αὐξάνω καί ὁ λογισμός ἐκκρούω πολλάκις . διό δεῖ μέτριος ὁ ἐπιθυμία καί ὀλίγος εἰμί , καί ὁ λόγος μηδείς ἐναντιόομαι . εἰς δέ τοιοῦτος εὐπειθής λέγω καί κολάζω · ὥστε εἰκότως ἐναντίος ἐπί τε ὁ παῖς καί ὁ ἐπιθυμία ἀκολασία καλέω . ὥσπερ γάρ ὁ παῖς δεῖ κατά ὁ πρόσταγμα ὁ παιδαγωγός ζῶ , οὗτος καί ὁ ἐπιθυμητικός κατά ὁ λόγος · διό δεῖ ὁ σώφρων ὁ ἐπιθυμητικός συμφωνέω ὁ λόγος · σκοπός γάρ ἄμφω ὁ καλός . καί ἐπιθυμέω ὁ σώφρων ὅς δεῖ καί ὡς δεῖ καί ὅτε · οὗτος δέ τάσσω καί ὁ λόγος . αὐτός οὖν ἐγώ εἴρω περί σωφροσύνη .