anonymi-in-aristotelis-ethica-nicomachea.in-ethica-nicomachea-paraphrasis-pseudepigraphum-olim-constantino 1
Ὅτι ἔστι τι ἔσχατον τέλος , πρὸς ὃ πᾶσαι τάττονται αἱ ἀνθρώ - πιναι πράξεις . κεφ . α . Ἐν πάσῃ τέχνῃ καὶ μεθόδῳ ἀγαθόν τι ζητοῦμεν · καὶ προαιρούμεθα δὲ καὶ πράττομεν ἐκεῖνα , ὅθεν ἀγαθόν τι προσδοκῶμεν λαβεῖν . διὰ τοῦτο καλῶς ἀπεφήναντο ἐκεῖνο εἶναι τὸ ἀγαθόν , οὗ πάντα ἐφίεται . καὶ γὰρ οὐ μόνον τὰ λογισμῷ κινούμενα ἕνεκά τινος ἀγαθοῦ κινεῖται , ἀλλὰ καὶ τὰ φύσει κινούμενα πρός τι φέρεται τέλος ἀγαθὸν ἀλόγως , καθάπερ τὸ βέλος εἰς τὸν σκοπόν . ἔστι μὲν οὖν πάσης πράξεως καὶ κινήσεως τέλος . διαφορὰ φορὰ δέ τις φαίνεται τῶν τελῶν . ἔστι γὰρ πράξεως τέλος ἔργον , ὥσπερ τῆς ναυπηγικῆς τὸ πλοῖον · ἔστι δὲ π·άλιν πράξεως τέλος ἄλλη πράξις , ὥσπερ τῆς ἱππικῆς τὸ ἱππεύειν . ἐφ’ ὧν δὲ οὐχ ἡ πρᾶξις τέλος ἀλλὰ ἔργον , ἐπ’ ἐκείνων βέλτιον τὸ ἔργον τῆς πράξεως . πολλῶν δὲ πράξεων οὐσῶν πολλὰ γίνεται καὶ τὰ τέλη . ἰατρικῆς μὲν γὰρ τέλος ὑγίεια , ναυπηγι κῆς δὲ πλοῖον , στρατηγικῆς δὲ νίκη , οἰκονομικῆς δὲ πλοῦτος . συμβαίνει δὲ πολλὰς πράξεις καὶ τέχνας ὑπὸ μίαν δύναμιν εἶναι καὶ τέχνην πολλάκις , ἡνίκα διὰ τὸ τέλος ἐκείνης τῆς τέχνης ἐκεῖναι ζητοῦνται , οἷον ἡ χαλινοποιητικὴ καὶ ἡ ἱππικὴ καὶ πᾶσα πολεμικὴ πρᾶξις τὸ τέλος ζητοῦσι τῆς στρατηγικῆς · πᾶσαι γὰρ ἕνεκα τῆς νίκης ἐπιτηδεδύονται . καὶ διὰ τοῦτο αἱ μὲν ὑπὸ τὴν στρατηγικὴν λέγονται εἶναι , ἡ δὲ στρατηγικὴ ἀρχιτεκτονικὴ πρὸς αὐτὰς καλεῖται · δύναται γὰρ ὅπερ ὁ ἀρχιτέκτων ἐν τοῖς τέκτοσι . καθάπερ γὰρ ἐκεῖνος ἀποβλέπων εἰς τὸ εἶδος τῆς οἰκίας ἐκεῖνα κελεύει ποιεῖν τοὺς τέκτονας , ἃ πρὸς ἐκεῖνο φέρει τὸ εἶδος , οὕτω καὶ ἡ στρατηγικὴ καὶ εἴ τις ἄλλη τοιαύτη ἀπὸ τοῦ ἰδίου τέλους ταῖς ἄλλαις δίδωσι τοὺς κανόνας . καὶ γὰρ καὶ τὸν χαλινὸν ὁ χαλινοποιὸς πρὸς τὴν νίκην ὥσπερ εἰς κανόνα ἀποβλέπων , τοιοῦτον ἐποίησεν , ὥστε αρμοττειν καὶ ἐπιτήδειον εἷναι τῷ épeigomqen{v νικᾶν , καὶ τὴν ἐφεστρίδα ἕτερος , καὶ ἄλλοι ὅσοι τεχνῖται τῶν ἱππικῶν ὀργάνων εἰσί · καὶ ὁ ἱππικὸς οὕτω διέθηκεν ἑαυτόν . ὥστε δυνηθῆναι νικᾶν καὶ ὁ στρατιώτης καὶ ὅλως πάσας τὰς ὑπὸ τὴν στρατηγικὴν τὸ τέλος αὐτῆς διατίθησιν . ἔστι μὲν οὗν ἑκάστῃ τῶν ὑπὸ τὴν ἀρχιτεκτονικὴν τέλος . καθάπερ χαλινοποιητικῇ χαλινὸς καὶ ἱππικῇ τὸ ἱππεύειν καὶ ταῖς ἄλλαις ἄλλο τι . ἔστι δὲ καὶ τῇ ἀρχιτεκτονικῇ τέλος , καθάπερ τῇ στρατηγικῇ ἡ νίκη · ἀλλὰ τὸ τέλος ἰῆς ἀρχιτεκτονικῆς βέλτιον καὶ προτιμότερον τῶν ἄλλων τελῶν . διότι καὶ τὰ τῶν ἴλλων τέλη τῶν ὑπ’ αὐτὴν διὰ τὸ ταύτης τέλος ζη| τεῖται , καθάπερ εἴρηται . εἰ δὲ καὶ μὴ πράξεις εἶεν τὰ τῶν τῶν πράξεων ἀλλὰ ἔργα , οὐδὲν κωλύει βέλτιον εἶναι καὶ αἱρετώτερον καὶ αὐτῶν τῶν ἔργων τὸ τῆς ἀρχιτεκτονικῆς τέλος , καὶ πρᾶξις ὄν . ὥσπερ χαλινοποιητικῆς μὲν τέλος ἔργον · χαλινὸς γάρ · στρατηγικῆς δὲ τέλος πρᾶξις · νίκη γάρ . καὶ οὐδὲν κωλύει τὴν νίκην βελτίω εἶναι καὶ αίρετωτέραν ἰοῦ χαλινοῦ · τὸ γὰρ ἔργον βέλτιον τῆς πράξεως , οὐ πάσης , ἀλλὰ μόνης ἐκείνης , ἧς ἀποτέλεσμά ἐστι , διότι τέλος ἐκείνης ἐστί · τὸ δὲ τέλος ἀεὶ τιμιώτερον τοῦ πρὸς αὐτὸ τεταγμένου . ἔστι δὲ πολλαῖς ἓν τέλος , τὸ τῶν ἀρχιτεκτονικῶν · ἔστι δὲ καὶ πάσαις ὁμοῦ τέλος ἓν ἔσχατον , δι’ ὃ τὰ τῶν ἄλλων τέλη ζητοῦνται , καὶ οὐκέτι ἐκεῖνο δι’ ἄλλο , ἀλλὰ αὐτὸ δι’ ἑαυτό . καὶ γὰρ εἰ μὴ ἕν τι εἴη ἔσχατον τέλος , ἀλλὰ ἀεί τι δι’ . ἕτερον αἱρούμεθα καὶ ἐκεῖνο δι’ ἄλλο καὶ ἀεὶ ἐν τῷ παρόντι ἄλλο ζητήσομεν , οὐδέποτε ἐπιτευξόμεθα , οὗ ἐφιέμεθα · καὶ οὕτω συμβαίνει ματαίαν καὶ κενὴν τὴν ὄρεξιν εἶναι , οὐκ ὄντος ἐφ’ οὗ στήσεται φερομένη . τοῦτο δὲ ἄτοπον · οὐδεμία γὰρ φυσικὴ ἔφεσις μάτην . ἀνάγκη τοίνυν ἕν τι ἔσχατον εἶναι τέλος · τοῦτο δ᾿ ἂν εἴη τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἄριστον . ὥστε καὶ ἡ γνῶσις αὐτοῦ μεγάλη ἡμῖν πρὸς τὸν βίον ἔσται βοήθεια · συμβήσεται γὰρ τοῦ δέοντος μᾶλλον ἐπιτυγχάνειν , καθάπερ τοξόταις εἰς τὸν σκοπὸν βλέπουσιν . Οτι τῆς πολιτικῆς ἐστι τέλος τὸ ἔσχατον τέλος . κεφ . β' . Εἰ δὲ τοῦτο οὕτως ἔχει , πειρατέον ὁρίσασθαι ὡς ἐν τύπῳ , τί ποτέ ἐστι τοῦτο τὸ ἔσχατον τ·έλος καὶ τίνος ἐστὶ προσ|εχῶς τῶν ἐπιστημῶν καὶ τῶν πράξεων . ἔστι μὲν γὰρ ἀπάσης τέχνης καὶ δυνάμεως κοινὸν τέλος , ἔστι δὲ καὶ προσεχῶς μιᾶς τινος δυνάμεως · καθάπερ τὸ τέλος τῆς ἀρχιτεκτονικῆς ἐστι μὲν καὶ πασῶν τῶν ὑπὸ τὴν ἀρχιτεκτονικήν , ἔστι δὲ καὶ προσεχῶς αὐτῆς τῆς ἀρχιτεκτονικῆς . δοκεῖ τοίνυν εἶναι τέλος τῆς κυριωτάτης τῶν τεχνῶν καὶ μάλιστα ἀρχιτεκτονικῆς . τοιαύτη δὲ ἡ πολοτική ταῖς γὰρ ἄλλαις τέχναις τὴν τάξιν καὶ τὸν καιρὸν αὐτὴ δίδωσι . ὅ γὰρ ἐπιστήμ·ας ἐν ταῖς πόλεσιν εἶναι προσήκει , καὶ τίνας ἀνθρώπους ποίας ἐπιστήμας δέον μανθάνειν καὶ μέχρι τίνος , μόνης τῆς πολιτικῆς ἐστι σκοπεῖν · μόνη γὰρ ἡ πολιτικὴ τὰς μὲν πονηρὰς τῶν τεχνῶν τῆς πόλεως ἀπελαύνει , τὰς δὲ λυσιτελούσας οὐ συγχωρεῖ πάντας μανθάνειν ἢ μαθόντας ἀεὶ μεταχειρίζεσθαι . οὐ γὰρ εἴ τις δυνάμενος στρατηγεῖν καὶ σῴζειν τὴν πόλιν , τοῦτον ἐᾷ σκυτοτομεῖν , οὐδὲ στρατιώτην εἶναι δίκαιον ἔτι ὄντα στρατηγὸν ἐποίησε · τῶ δὲ προσήκοντι τῇ τέχνῃ τοὺς καιροὺς ἀποδίδωσιν , ὥστε μὴ στρατηγεῖν , ὅτε ἡσυχίαν ἄγειν προσῆκεν . ὁ γὰρ πολιτικὸς πέμπει μὲν τὸν στρατηγὸν ὁπόταν δέῃ , κελεύει δὲ ἡσυχίαν ἄγειν ὅτε τούτου καιρός . εἰ γὰρ καὶ ὁ στρατηγὸς πολλάκις ἑαυτῷ δίδωσι τὸν καιρόν , ἀλλ’ οὖ τῇ στρατηγικῇ τέχνῃ . πάντες γὰρ οἱ τῆς τέχνης κανόνες τὸ τέλος τῆς τέχνης ἐκείνης μόνον σκοποῦσιν · ὃς δὲ πρὸς τοὐναντίον ἢ πρὸς ἄλλο φέρεται οὐκ ἔστι τῆς τέχνης ἐκείνης κανών . ὥστε ὁ στρατηγὸς σκοπῶν , ὁπότε δεῖ πολεμεῖν καὶ διὰ τοῦτο ἡσυχάζων πολλάκις καὶ περὶ εἰρήνης διαπρεσβευόμενος δῆλός ἐστιν οὐ τῷ κανόνι τῆς στρατηγικῆς κεχρημένος , ἀλλ’ ἑτέρας τινὸς | τέχνης μείζονος καὶ κυριωτέρας , ἥτις ἐστὶν ἡ πολιτική . ἐπεὶ τοίνυν καὶ τὰς τιμιωτάτας τῶν τεχνῶν ὑφ’ ἑαυτὴν ἡ πολιτικὴ ποιεῖται , ’ ) λέγω δὴ στρατηγικὴν οἰκονομικὴν καὶ ῥητορικήν , καὶ ταῖς λοιπαῖς τῶν πρακτικῶν χρῆται πρὸς τὸ οἰκεῖον δηλαδὴ τέλος ( πάσας γὰρ τάττει πρὸς τὸ κοινὸν τῆς πόλεως ἀγαθὸν καὶ διὰ τοῦτο νομοθετεῖ , τί δεῖ πράττειν καὶ τίνων ἀπέχεσθαι ) , τὸ ταύτης τἑλος περιέχοι ἄν τὰ τῶν ἄλλων . ἐπεὶ δὲ πάντα τὰ τῶν ἄλλων τέλη ζητεῖται διὰ τὸ εὖ εἶναι τὸν ἄνθρωπον , τὸ δὲ τέλος ἐστὶ τῆς πολιτικῆς , δι’ ὃ τὰ τῶν ἄλλων τέλη ζητοῦντι , φανερὸν ὅτι τοῦτο ἄν εἴη τὸ ἀνθρώπινον ἁγαθόν . καὶ δῆλον μέν , ὅτι τὸ αὐτὸ ἀγαθὸν ζητεῖται καὶ παρὰ ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ παρὰ πόλεως , ἀλλ’ ὅμως μεῖζον καὶ τελειότερον τὸ τῆς πόλεως φαίνεται ἀγαθὸν καὶ λαβεῖν καὶ λαβόντα διασῶσαι . ἔστι μὲν γὰρ καὶ τὸ ἐν ἑνὶ ἀνθρώπῳ τὸ ἀγαθὸν διασῶσαι ἀγαπητόν , ἄν τε ἐν ἑτέρῳ τις ἄν τε ἐν ἑαυτῷ δυνηθῇ φυλάξαι · κάλιον δὲ καὶ θειότερον ἔθνει καὶ πόλεσιν , ὅσον ἡ τῶν πολλῶν εὐδαιμονία τῆς ἑνὸς ἀμείνων ἐστίν . ὥστε δικαιότερον ἂν εἴη τὸ τῆς πολιτικῆς τέλος ἔσχατον εἶναι τέλος καὶ ἔσχατον ἀγαθόν , ἥτις οὐχ ἓν μόνον τέλος ἀλλὰ τῶν ἄλλων πασῶν σκοπεῖ ὡς οἰκεῖα , κοινή τις οὖσα τέχνη καὶ πολιτική . Ὁτι οὐ δεῖ ἀκριβεστάτην ἀπόδειξιν ἐν τοῖς περὶ τῆς πολιτικῆς λόγοις ζητεῖν , ὅτι οὐ δίδωσιν ἡ κατ’ αὐτὴν ὕλη . κεφ . γ' . Λέγειν δὲ περὶ τούτου τοῦ τέλους προθυμουμένοις ἱκανὸς ἄν γένοιτο περὶ αὐτοῦ λόγος ὁ τῇ ὑποκειμένῃ ὕλῃ προσήκων · οὐ γὰρ ὁμοίως ἐν πᾶσι λόγοις τὸ ἀκριβὲς ζητή|σομεν . οὐ γὰρ δυνατὸν ἐπὶ πάσης ὕλης ὁμοίως τὴν ἀκριβεστάτην ἀλήθειαν εὑρεῖν . ἀλλ’ ἐν μὲν τοῖς μαθηματικοῖς ἅτε ἀναγκαίαν ἔχουσιν ὕλην καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσαν , ἀμιγὴς ἡ ἀλήθεια καὶ οὐδὲν ἡ ὕλη κωλύει τὸ ἀκριβές , ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις , ἐν οἷς τὰ ὑποκεί - μένα οὐκ ἄναγ’ καῖ’ οὐδὲ ἀεὶ ὁμοίως ἔχει , ἀρκετός ἐστι λόγος ὁ ἀπὸ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον συνάγων . οὕτω δὲ καἰ ἐπὶ τῶν δημιουργικῶν τεχνῶν ἔχει · τὸ γὰρ τεχνητὸν εἶδος οὐχ ὁμοίως ἐφαρμόζει ταῖς ὕλαις , ἀλλ’ ἐν μὲν ταῖς ἐπιτηδειοτέραις ἀκριβέστερον , ἐν δὲ ταῖς ἑτέρως ἐχούσαις οὐχ ὁμοίως · τὸ γὰρ ἀνθρώπινον εἶδος οὐχ ὁμοίως ἐφαρμόσει> ταῖς ὕλαις ὅ τε πλάστης καὶ ὁ ζωγράφος · ὁ μὲν γὰρ ζωγράφος καὶ τὸ χρῶμα παρίστησι καὶ ὄγκον τινὰ δοκεῖ μιμεῖσθαι καὶ διάστασιν ( ἡ γάρ ὕλη συγχωρεῖ ) , ὁ δὲ πλάστης τὸν μὲν ὄγκον ἐφαρμόζει τῇ ὕλῃ , τὸ χρῶμα δὲ ἀπὸ ἰῆς ὕλης οὐκ ἔχει δεῖξαι · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν . διὰ τοῦτο οὐ τὴν αὐτὴν ἀκρίβειαν παρὰ πάσης τέχνης ἀπαιτεῖν δεῖ , ἀλλ’ ὅσην ἡ ὕλη δίδωσι · τοιαύτη δέ ἐστι καὶ ἡ τῆς πολιτικῆς ὕλη πρὸς τὴν ἀλήθειαν . τὰ γὰρ καλὰ καὶ τὰ δίκαια , περὶ ὧν ἡ πολιτικὴ σκοπεῖ καὶ ἅπερ ὕλην ποιεῖται , τ οσ α ύτην ἔχει διαφορὰν καὶ πλάνην , ὥστε καὶ δοκεῖ μὴ τὸ καλὸν φύσει καλὸν εἶναι μηδὲ τὸ δίκαιον φύσει δίκαιον , ἀλλὰ θέσει τινὶ καὶ νόμῳ · καὶ διὰ τοῦτο τὸ κατὰ ἀλήθειαν καλὸν καὶ δίκαιον δυσχερές ἐστι τοῦ δοκοῦντος διελεῖν . οὐ μόνον δὲ ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ ἀγαθά , ἐξ ὧν δοκεῖ συνίστασθαι ἡ εὐδαιμονία , ἀνδρείαν λέγω ἢ πλοῦτον ἢ τοιοῦτόν τι , καὶ αὐτὰ πλάνην ἔχει πολλὴν διὰ τὸ πολλοῖς συμβαίνειν βλάβας ἀπ’ αὐτῶν . ἤδη γάρ τινες ἀπώλοντο διὰ πλοῦτον , ἕτεροι δὲ δι’ ἀνδρείαν . ἀγαπητὸν οὖν περὶ τοιούτων λέγοντας καὶ τοῦ ἐκ τούτων τέλους παχυλῶς καὶ ὡς ἐν τύπῳ τὴν ἀλήθειαν ἐνδείξασθαι · καὶ καθόλου περὶ τῶν ἐνδεχομένων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ λέγοντα καὶ τοῦ ἐκ τούτων τέλους κανὸν ἂν εἴη τοιαῦτα καὶ συμπεραίνεσθαι . ὥσπερ δὲ ὁ περὶ τῆς πολιτικῆς λέγων οὐ δύναται ἀκριβεστέραν ἀλήθειαν εὑρεῖν ἢ ὅσην ἡ ὕλη δίδωσιν , οὕτω καὶ ὁ κρίνων τοὺς τοιούτους λόγους καλῶς ἂν κρίνοι , εἰ κατὰ τὸν ἴσον τρόπον μὴ ἀκρι - βεστέραν ἀλήθειαν ἀπαιτεῖ ἢ ὅσην ἡ ὕλη δίδωσιν , ἀλλὰ τὴν ἐνδεχομένην ἀποδέχεται · πεπαιδευμένου γάρ ἐστιν ἐπὶ τοσοῦτον τὸ ἀκριβὲς ἐπιζητεῖν καθ’ ἕκαστον γένος μεθόδου , ἐφ’ ὅσον ἡ τοῦ πράγματος φύσις ἐπιδέχεται . ἔται . ἐν μὲν γὰρ τῷ τῶν μαθηματικῶν γένει , καθὼς εἴρηται , οὐδὲν ἐνδεχόμενον συγχωρήσει , ἐν δὲ τοῖς λογικοῖς ἡ τοῖς φυσικοῖς ἢ τοῖς ἄλλως ἔχουσιν οὐχ ὡσαύτως . παραπλήσιον γάρ ἐστι μαθηματικοῦ πιθαν ολογοῦντος ἀποδέχεσθαι καὶ ῥητορικὸν ἄπο δείξεις ἀπαιτεῖν . Ὅτι τὸν ἀκροατὴν τῶν περὶ τῆς πολιτικῆς λόγων ἔμπειρον εἶναι δεῖ τῶν κατὰ τὸν βίον πράξεων . κεφ . δ' . Ἡ μὲν οὖν προσήκουσα κρίσις τῶν λόγων τοιαύτη . κρινεῖ δὲ ἐκεῖνα καλῶς ἕκαστος ἃ καλῶς γινώσκει καὶ τούτων ἐστὶν ἀγαθὸς κριτής . ὥστε καὶ ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ἐκεῖνος κρινεῖ καλῶς , ὃς πεπαιδευμένος ἐστὶ τὰ πολιτικὰ καὶ ἀπὸ τοὺ χρόνου πεῖραν ἔλαβεν αὐτῶν · καὶ ὁ μὲν ἔν τισιμερικοῖς πεπαι| δευμένος ἐκεῖνα κρινεῖ καλῶς , ὁ δὲ περὶ πᾶν πεπαιδευμένος ἀξιόχρεως ἔσται περὶ πάντων κριτής . διὰ τοῦτο τῶν περὶ τὴς πολιτικὴς λόγων οὐκ ἔστιν ὁ νέος οἰκεῖς ἀκροατής · ἄπειρος γάρ τῶν κατὰ τὸν βίον πράξεων . οἱ δὲ τὴς πολιτικῆς λόγοι , οἱ μὲν περὶ τούτων διαλαμβάνουσιν , οἱ δὲ ἐκ τούτων συμπεραίνονται . ἔτι δὲ οὔπω κατὰ λόγον ζῶν ἀλλ’ ἔτι πάθεσι καὶ ἀνέσει καὶ συνηθείᾳ ἀκολουθῶν ματαίως ἀκούσεται καὶ ἀνωφελῶς · οὐ γὰρ πρὸς τὸ τέλος ἀφικέσθαι δυνήσεται τῶν λόγων καὶ τὸ ἦθος ἀμεῖψαι καὶ κατὰ λόγον ζῆν , ὑπὸ τῆς συνηθείας ἔτι κρατούμενος . τὸ γὰρ τέλος τῶν τοιούτων λόγων οὐ γνῶσις ἀλλὰ πρᾶξις . οὐ μόνον δὲ ὁ νέος ἀλλὰ καὶ ὁ νεαρὸς τὸ ἦθος . εἰ καὶ τὴν ἡλικίαν ὑπερέβη τῶν νέων , ὁμοίωί ἀνωφελῶς ἀκούσεται τῶν περὶ τῆς πολιτικῆς λόγων , ζῶν ἔτι τὴν προσήκουσαν τοῖς νέοις ζωήν . καὶ γάρ καὶ τῷ νέῳ τὴν ήλικίαν οὐ παρὰ τὸν χρόνον ἡ ἔλλειψις ἀλλὰ διά τὸ μὴ λογισμῷ διοικεῖσθαι ἀλλὰ κατὰ πάθος ἔτι ζῆν καὶ κατὰ πάθος πανία ζητεῖν . τοῖς γάρ τοιούτοις ἡ γνῶσις τῶν λόγων τούτων ἀνωφελής , καθάπερ τοῖς πάντῃ ἀκολάστοις καὶ περὶ τὰς ἡδονὰς ἀκρατέσι . τοῖς δὲ κατὰ λόγον τἀς ὀρέξεις ποιουμένοις καὶ πράττουσι πολλὴν ὠφέλειαν φέρει τὸ περὶ τῶν τοιούτων λόγων εἰδέναι . ἐν ἐκείνοις γὰρ ὁ λογισμός , ἃ νοήσει δέοντα παρὰ τούτων τῶν λόγων καὶ δυνήσεται ποιεῖν τῆς τῶν παθῶν δουλείας ὰπηλλαγμένος καὶ δυνάμενος ἤδη τῇ ἰδίᾳ χρῆσθαι δυνάμει . Ὅτι τῆς πολιτικὴς τέλος ἐστὶν ἡ εὐδαιμον ία καὶ ὅτι ἐπιγνωσόμεθα αὐτὴν τίς ἐστιν ἁπὁ τῶν πράξεων τἡς πολιτικἡς . κεφ . ε' . Ὁποῖον μὲν οὖν εἶναι δεῖ τὸν ἀκροατὴν τῶν περὶ τῆς πολιτικῆς λόγων καὶ πῶς κρίνειν δεῖ καὶ ἀποδέχεσθαι τοὺς λόγους καὶ τί τὸ προκείμενον ἡμῖν ἐν τῶ παρόντι , ἱκανῶς ἐπροοιμιασάμεθα . ἀναλαβόντες δὲ τὸν λόγον λέγωμεν ἤδη · ἐπειδὴ πᾶσά γνῶσι , καὶ προαίρεσις ἀγαθοῦ τινος ἐφίεται , τί ἑ ’στιν οὗ λέγομεν τὴν πολιτικὴν ἐφίεσθαι ; καὶ πασῶν πράξεων ἐπί τι ἀγαθὸν φερομένων , καθὼς εἴρηται , πρὸς τί αὕτη φέρεται ; καὶ τί τὸ πάντων ἀκρότατον τῶν πρακτικῶν <ἀγαθῶν> ὃ τέλος ἐστὶ τῆς πολιτικῆς ; τὸ μὲν οὖν ὄνομα αὐτοῦ ἓν παρὰ τῶν πλείστων καὶ τὸ αὐτὸ λέγεται καὶ ἐν τούτῳ καὶ οἱ πολλοὶ καὶ οἱ βέλτιστοι τῶν . ἀνθρώπων συμφωνοῦσιν . εὐδαιμονίαν γὰρ αὐτὸ ὀνομάζουσι πάντες . τὸ δὲ εὗ ζῆν καὶ εὖ πράττειν ταὐτὸν ὑπολαμβάνουσι ἰῷ εὐδαιμονεῖν . νεῖν . περὶ δὲ τοὐ τί ἐστιν ἡ εὐδαιμονία ἀμφισβητοῦσι καὶ οὐχ ὁμοίως τοῖς πολλοῖς οἱ σοφοὶ περὶ περὶ αὐτῆς . οἱ πολλοὶ γὰρ ἕν τι τῶν ἐναργῶν καὶ δοκούντων ἀγαθῶν τὴν εὐδαιμονίαν φασίν , οἷον ἡδονὴν ἡ πλοῦτον ἢ τιμήν · ἄλλοι δὲ ἄλλο τοιοῦτον . καὶ πολλάκις δὲ ὁ αὐτὸς οὐκ ἀεὶ τὸ αὐτὸ εὐδαιμονίαν ὀνομάζει , ἀλλὰ νῦν μὲν τοῦτο , νῦν δὲ ἐκεῖνο · νοσήσας μὲν γὰρ τὴν ὑγίειαν , πενόμενος δὲ πλοῦτον , καὶ ὅλως ἀεὶ οὗ νῦν ἐπιθυμεῖ τις , εὐδαιμονίαν ὀνομάζει . οἱ δὲ σοφίας ἐρῶντες , ὧν ἑαυτοῖς συνίσασιν ἀγνοοῦσιν , ἐφίενται μανθάνειν καὶ ἰοὺς μέγα τι καὶ ὑπὲρ αὐτοὺς λέγοντας θαυμάζουσιν . ἔνιοι δὲ ἐνόμισαν παρὰ τὰ πολλὰ ταῦτα ἀγαθὰ ἄλλο τι ἀγαθὸν εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν , καθ’ ἑαυτὸ ὑφεστός , ὃ καὶ ἰοῖς ἄλλοις αἴτιον εἷναι τῆς ἀγαθότητος . ἁπάσας μὲν οὖν ἐξετάζειν τὰς περὶ τῆς εὐδαιμονίας δόξας μάταιον ἴσως ἐστίν · ἱκανὸν δέ ἐστιν εἰ ἐξετάσομεν τὰς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ ὑπὸ πλειόνων νομιζομένας ἡ δοκούσας ἔχειν τινὰ λόγον . ἐπεὶ δὲ περὶ ἀρχῆς ὁ λόγος ἀρχὴ γὰρ καὶ αἰτία ἐστὶ τὸ τέλος τῶν πράξεων · δι' ἐκεῖνο γάρ τι πράττομεν ) , ζητητέον , πῶς δεῖ ποιήσασθαι τὸν περὶ αὐτῆς λόγον · ἔχει γὰρ διαφοράν . καὶ πρῶτον περὶ τῶν αἰτίων μικρὸν διαληψόμεθα . τῶν γὰρ αἰτίων τὸ μὲν τελικόν ἐστι , τὸ δὲ εἰδικόν , τὸ δὲ ὑλικόν , τὸ δὲ ποιητικόν . καὶ ποιητικὸν μὲν ἡ ἐνέργεια τοῦ τεχνίτου , ὑλικὸν δὲ τὰ ξύλα καὶ οἱ λίθοι ἐξ ὧν ἡ οἰκία , εἰδικὸν δὲ τὸ εἶδος ἰῆς οἰκίας , τελικὸν δέ , δι’ ὃ ἡ οἰκία γέγονεν . ἐπεὶ δὲ ταῦτα αἴτιά εἰσι τοῖς πράγμασι τοῦ εἶναι , αἴτιά εἰσι καὶ τῆς γνώσεως αὐτῶν καὶ δι’ αὐτῶν δύνανται ἐκεῖνα γινώσκεσθαι . ἐὰν γάρ τις εἰδῇ τὴν τέχνην τοῦ τεχνίτου , καθ’ ἣν τὴν οἰκίαν ἐδημιούργησεν , εἴσεται τὴν οἰκίαν ἢ ἀγαθὴν ἀ φαύλην ἢ ὅσον τῇ τέχνῃ προσῆκε · καὶ ὁ τὴν ὕλην εἰδὼς καὶ ὁ τὸ εἶδος , ὁμοίως . πάλιν δὲ γινώσκοντες τί τὸ τέλος αὐτῆς , εἰσόμεθα ἢ ἀγαθὴν ἢ φαύλην . συμβαίνει δὲ καὶ τὸ ἀνάπαλιν , ἀπὸ τοῦ εἰδέναι τὸ ἀποτέλεσμα τὰν αἰτίας γινώσκειν · ὁ γὰρ εἰδὼς τὴν οἰκίαν τὴν τέχνην εἴσεται τοῦ τεχνίτου , καὶ τὰ ἄλλα ὁμοίως . ὥστε τοὺς λόγους διχῶς ἀνάγκη γίνεσθαι · ἢ ἀπὸ τῶν ἀποτελεσμάτων τὰς ἀρχὰς ἀρχὰς ἀποδεικνύναι , ἡ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τὰ ἀποτελέσματα . χρησόμεθα δὲ ἑκατέρᾳ τῶν μεθόδων κατὰ καιρόν . καὶ ἀπὸ μὲν τῶν ἀρχῶν ἀποδείξομεν , ὅταν αὐταὶ δῆλαι ὦσιν · τὸ δὲ ἀνάπαλιν , ὅταν τὰ ὰποτελέσματα φανερώτερα ᾖ . διὰ τοῦτο καὶ Πλάτων’ καλῶς ἐζήτει τοῦτο καὶ ἠπόρει , ὡς οὐκ ἀδιάφορον ὂν ἐπὶ παντός , πότερον ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ἡ προσήκουσα τῆς ἀποδείξεως ὁδὸς ἢ ἐπὶ τὰς ἀρχάς , ὥσπερ ἐν σταδίῳ ἀπὸ τῶν ἀθλοθετῶν ἐπὶ τὸ πέρας τὸ τὸ ἀνάπαλιν . διττῆς οὖν οὔσης τῆς ὁδοῦ , πόθεν ἡμῖν ἀρκτέον ; ἢ δῆλον ὅτι ἀπὸ τῶν ἀποτελεσματων , δηλονότι τῶν πολιτικῶν πράξεων , ὧν ἀρχὴ καὶ αἴτιον τὸ πολιτικὸν τέλος ἐστί . δεῖ γὰρ ἀπὸ τῶν γνωρίμων ἄρξασθαι οὐ τῇ φύσει ἀλλ’ ἡμῖν . φύσει μὲν γὰρ γνώριμα λέγονται αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια · ἐκεῖνα γὰρ ἡ φύσις πρότερα παρίστησι καὶ πρὸς ἐκεῖνα πρώτως ὁρᾷ . ἡμῖν δὲ τὰ ἀποτελέσματα γνώριμα , ὅθεν ἀρκτέον · οὕτω γὰρ σαφὴς ἔσται ὁ λόγος ἀπὸ τῶν ἡμῖν γνωρίμων γινόμενος . Ὅτι τὸν ἀλουσόμενον τῶν περὶ τῆς πολιτικῆς λόγων ἐν ἔθει δεῖ εἶναι τῶν ἀγαθῶν πράξεων . κεφ . ς΄ . Διὰ τοῦτο τὸν ἀκουσόμενον τῶν τοιούτων λόγων , εἰ μέλλει καλῶς αὐοἰκίαν τοὺς γινώσκειν καὶ κρίνειν ὀρθῶς καὶ ἐκ τούτων ὠφελεῖσθαι , προσήκει ἐν ἔθει εἶναι τῶν καλῶν καὶ δικαίων πράξεων . εἰ μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ἀπεδείκνυμεν τὰς πολιτικὰς πράξεις ἀγαθὰν εἶναι , καὶ τὸν μὴ πεπαιδευμένον μένον ἐν ταῖς τοιαύταις πράξεσιν ἐπείθομεν ἄν , λόγων ἀνάγκῃ δήσαντες · ἐπεὶ δὲ ἀπὸ τῶν ὑστέρων τὴν ἀρχὴν Βοῦ λόμεθα ἀποδεικνύναι , τῶν πολιτικῶν πράξεων δηλονότι , καὶ δεῖ ὑποκεῖσθαι περὶ αὐτῶν καθάπερ ἀρχὴν ὰποδείξεως ὅτι ἀγαθαί , φανερὸν ὅτι οὐ δύνανται πεισθῆναι , ἑ μὴ ὁ πείρᾳ . καλὰς καὶ δικαίας τὰ τοιαύτ·ας πράξεις εἰδώς . εἰ γὰρ τὸ τὸ ἀγαθαὶ αἱ πράξεις ἀρκούντως δέξαιτό τις , οὐδὲν δεησόμεθα τοῦ διότι · τὴν δὲ αἰτίαν , τὸ τέλος δηλονότι , ἢ γινώσκει ἤδη ἢ ἀκούσας ῥᾳδίως γ νώ σεται · ὃς δὲ οὐδέτερον ἔχει τούτων , καὶ μήτε αὐτὸς γινώσκει , μήτε παρ᾿ ἑτέρου δύναται μανθάνειν . ἀκοῦ σάτω τὦν Ἡσιόδου · ουτος μεν παναριστος , ος αυτος παντα νοήσῃ , ἐσθλὸς δ’ αὖ κἀκεῖνος , ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται · ος δέ κε μήτ’ αὐτὸς νοέῃ μ·ήτ’ ἄλλου ἀκούων ἐν θυμῷ βάλλ·ηται , ὅδ’ αὖτ’ ἀχρήϊος ἀνήρ . Ὁτι τρεῖς εἰσι Βίοι · ὁ καθ’ ἡδονήν . ὁ τὴν τιμὴν ζητῶν , ἐν οἰς καὶ ὁ χ ῥήματι στι κὸς θεωρεῖται , καὶ τρίτος ὁ θεωρῇ τι κὁς · καὶ ὅτι οὔτε ὁ τὴν ἡδονὴν οὔτε ὁ τἡν τιμὴν οὔτε ὁ τἁ χρήματα ζητῶν τὴν εὐδαιμονίαν ζητεῖ . <κεφ . ζ΄.> Ἡμεῖς δὲ λέγωμεν ὅθεν παρεξἑβημεν . ἦν δὲ ἡμῖν ὁ λόγος περὶ τοὺ ὅτι διαφόρους οἱ ἄνθρωποι περὶ τῆς εὐδαιμονίας ἔχουσι δόξας . ἥκαστος τοίνυν ἀκολούθως τῷ οἰκείῳ βίῳ τὴν · εὐδαιμονίαν όρίζεται · ὥστε καὶ ὁ πολλοὶ καὶ ἀκόλαστοι τὴν ἡδονήν φασι τὴν εὐδαιμονίαν εἷναι · διὰ τοῦτο καὶ τὸν βίον ἁγαπῶσι τὸν ἁπολαυστικὁν . οἱ γὰρ καθολικοὶ βίοι μάλιστα τρεῖς εἰσιν · ὅ τε καθ’ ἡδονὴν καὶ ὁ πολιτικὸς καὶ τρίτος ὁ θεωρητικός . ὁ μὲν οὖν πρῶτος βίος οὐδὲν ἱερόν · ἀνδραποδώδεις γὰρ ἐπιεικῶς οἱ τοῦ ἴον διώκοντε.ς καὶ βοσκημάτων βιοῦσι βίον . λόγου δέ τινος ἄξιος φαίνεται διὰ τὸ πολλοὺς τῶν ἐν ἐξουσίαις τοῦτον αίρουμένους τὸν βίον ὁμοιοπαθεῖν Σαρδαναπάλῳ . τὸν δὲ δεύτερον οἱ βελτίους τῶν ἀνθρώ - πων αἱροῦνται καὶ οἱ τὰς ἀγαθὰς διώκοντες πράξεις ήγοῦνται τὴν τιμήν · σχεδὸν γὰρ καὶ πολιτικοῦ βίου τὸ τέλος οὐ τὸ ὂν λέγω ἀλλὰ τὸ παρὰ πάντων · ζητούμενον ) ἡ τιμή ἐστι . φαίνεται δέ , ὅτι οὐ τοῦτό ἐστι τὸ ἔσχατον ἀγαθόν , ἀλλὰ τῶν δοκούντων καὶ αὐτό ἐστι καὶ φαινομένων ἀγαθῶν . τὸ γὰρ ἀληθῶς ἀγαθόν , δι᾿ οὗ τις εὐδαιμονεῖ , ἐν αὐτῷ δεῖ εἶναι · ἡ δὲ τιμὴ οὐκ ἔστιν ἐν τῶ τιμωμένω ἀλλὰ μᾶλλον ἐν τῶ τιμῶντι · οὐκ ἄρα ἐν τῇ τιμῇ ἡ εὐδαιμονία . δεῖ γὰρ τῷ εὐδαίμονι οἰκεῖον εἶναι τὸ ἀγαθὸν καὶ δυσαφαίρετον . ἔτι διὰ τοῦτό τις τὴν τιμὴν διώκει , ἵνα πιστεύσῃ περὶ ἑαυτοῦ ὅτι ἀγαθός ἐστι · καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖ ὑπὸ τῶν φρονίμων τιμᾶσθαι καὶ . παρ’ οἷς γινώσκεται , καὶ ἐπ’ ἀρετῇ . φαίνεται τοίνυν , ὅτι διὰ τοῦτό τις τὴν τιμὴν διώκει , ἵνα ἀγαθὸς δοκῇ καὶ σπουδαῖος διὰ τὴν ἀρετήν · ὥστε δῆλον , ὅτι οὐ δι’ ἑαυτὴν ἡ τιμὴ διώκεται ἀλλὰ διὰ ἶν’ ἀρετήν . καὶ διὰ τοῦτο αὐτὴ μὲν οὐκ ἂν εἴη ἔσχατον τέλος ἀλλὰ μᾶλλον ἡ ἀρετή . ἔστι δὲ καὶ αὐτὴ ἀτελής , καὶ οὐκ ἄν εἴη ἐν αὐτῇ τὸ τέλειον ἀγαθὸν ἡ εὐδαιμονία · ὅτι δὲ ἀτελής ἐστι , δῆλον · δυνατὸν γάρ τινα ἕξιν ἀρετῆς ἔχειν καὶ μὴ ἐνεργεῖν κατ’ αὐτήν , ἢ καθεύδοντα ἢ ἄλλον τρόπον ἀπρακτοῦντα διὰ βίου ἢ κακοπαθοῦντα καὶ δυστυχοῦντα καὶ ἀτυχοοῦντα τὰ μέγιστα , καὶ οὕτως ἀτελῆ τὴν ἀρειὴν ἔχειν . τὸν δὲ οὕτω βιοῦντα οὐδεὶς ἂν εἰδαιμονίειεν , εἰ μή που αὐτὸ ὑπόθοιτο καὶ ὀνομάζοι εὐδαιμονίαν τὴν ἕξιν τῆς ἀρετῆς . | καὶ περὶ μὲν τοῦ καθ’ ἡδονὴν βίου καὶ τοῦ πολιτικοῦ εἴρηται . ἱκανῶς γὰρ ἐν τοῖς ἐγκυκλίοις περὶ αὐτῶν εἴπομεν · περὶ δὲ τοῦ βίου τοῦ θεωρητικοῦ μετὰ ταῦτα ἐπισκεπτέον · νῦν γὰρ τὸ προκείμενον ἄλλο . ἔστι δὲ καὶ ἄλλος βίος ἐν αὐτοῖς θεωρούμενος τοῖς εἰρημένοις , ὁ τοῦ χρηματιστοῦ · καὶ γὰρ καὶ ὁ τὴν ἡδονὴν καὶ ὁ τὴν τιμὴν διώκων χρήματα ἐθέλει συλλέγειν . καὶ διὰ τοῦτο τρεῖς ἔφαμεν τοὺς μάλιστα προέχοντας βίους . οὗτος γὰρ ἐν αὐτοῖς θεωρεῖται καὶ ἔστι βίαιος . οὔτε γὰρ τὸ ἀγαθὸν διώκει , ὃ τέλειόν ἐστιν , οὔτε πάνυ δοκεῖ διώκειν . ὅθεν οὐ πολλοῖς ἐστιν ἐραστός · ὀλίγοι γὰρ εἵλοντο πάσης τῆς ἐν βίῳ σπουδῆς τέλος τὰ χρήματα ἔχειν . ὅτι δὲ οὐδ’ αὐτὸς τὸ ἔσχατον ἀγαθὸν ζητεῖ , πρόδηλον · ὁ γὰρ πλοῦτος διὰ τὴν χρῆσίν ἐστιν ἀγαθὸς καὶ ἄλλου χάριν ζητεῖται , τιμῆς ἕνεκα ἢ ἡδονῆς · τὸ δὲ ἔσχατον ἀγαθὸν δι’ ἑαυτὸ δεῖ ἀγαθὸν εἶναι . διὸ μᾶλλον τὰ πρότερον λεχθέντα τέλη τις ἂν ὑπολάβοι , ἡδονὴν λέγω καὶ τὴν τιμήν · δι’ αὑτὰ γὰρ ἀγαπᾶται . φαίνεται δὲ οὐδ’ ἐκεῖνα τὰ τέλεια ἀγαθά · καίτοι πολλοὶ λόγοι περὶ αὐτῶν ἐγένοντο πολλοῖς τῶν παλαιῶν , τῶν μὲν τὴν ἡδονὴν τῶν δὲ τὴν τιμὴν λεγόντων ἔσχατον ἀγαθόν . ταῦτα μὲν οὗν ἀφείσθω . Ὁτι οὐκ ἔστι μία ἰδέα τοῦ ἀγαθοῦ . κεφ . η' . Ἐπεὶ δὲ περὶ τοδ’ ἐσχάτου τέλους ὁ λόγος ἡμῖν , ὃ δοκεῖ καθόλου τι ἀγαθὸν εἶναι , σκεπτέον περὶ τοῦ καθόλου πῶς λέγεται καὶ εἰ ἔστι τις ἰδέα τοῦ ἀγαθοῦ . καίτοι προ|σάντης ὁ λόγος οὗτος ἡμῖν διὰ τὸ φίλους εἶναι τοὺς εἰσενεγκόντας τὸν περὶ τῶν ἰδεῶν λόγον . ὁ δὲ λόγος , εἶναί τινα ἰδέαν ἑκάστου τῶν ὄντων , καθ’ ἑαυτὴν ὑφεστηκυῖαν . δόξειε δ’ ἄν ἴσως βέλτιον εἶναι καὶ δεῖν καὶ τὰ οἰκεῖα ἀναιρεῖν , ἐπὶ τῷ σῶσαι τὴν ἀλή - ἵης τε ἀληθείας καὶ τοὺ περὶ τῶν ἰδεῶν εἰπόντος . ὅσι’ ὂν προτιμὰν τἡν ἅλ’ ἡ θείαν . οἱ δὲ ταύτην εἰσαγαγόντες τὴν δόξαν οὐκ ἔλεγον ἐκείνων τῶν ὄντων μίαν ἰδέαν εἶναι , ἐν οἷς τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ἦί . καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ τοῦ ἀριθμοῦ μίαν ἐποίουν ἰδέαν , ὅτι τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον ἔχει . ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερόν ἐστι , φανερὸν ὅτι οὐ . ἂν εἴη μία αὐτοῦ ἰδέα . ὅτ‘ι δὲ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἔστιν ἰδεῖν ἐν τῷ ἀγαθῷ , δῆλον . ἔστι γὰρ τὸ ἀγαθὸν καὶ ἐν τῇ οὐσίᾳ , οἷοι νοῦς ἢ θεός , καὶ ἐν τῷ ποιῷ αἱ ἀρεταί , καὶ ἐν τῷ πρός τι τὸ χρήσιμον , καὶ ἐν τῷ ποσῷ τὸ σύμμετρον , καὶ ἐν τῷ ποῦ δίαιτα ( ἡ γὰρ δίαιτα τόπος ἐν ᾧ εὖ διάγομεν ) , καὶ ἐν τῶ πότε καιρός ( ἔστι γὰρ ὁ καιρὸς ὁ ἑκάστῳ χρόνος ) , καὶ ἐν τοί ἄλλοις ὁμοίως . ἐν τούτοις δὲ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερόν ἐστιν · ἡ γὰρ οὐσία προτέρα ἐστὶ τοῦ πρός τι , καὶ ὅτι ἡ μὲν καθ’ αὑτό ἐστι , τὸ δὲ ἐν ἑτέρῳ ἔχει τὸ εἶναι , καὶ ὅτι ἡ μὲν ἄσχετος , τὸ δὲ ἐν σχέσει ἐστί · παρ’ αφυάδι γὰρ ἔοικε καὶ συμβεβηκότι τοῦ ὄντος . ἔτι ἐπεὶ τὸ ἀγαθὸν ἰσαχῶς λέγεται τῷ ὄντι , πολλαχῶς δὲ λέγεται τὸ ὄν , πολλαχῶς ἂν λέγοιτο καὶ τὸ ἀγαθόν , ἇί οὐκ ἂν εἴη κοινόν τι καἰ καθόλου καὶ ἕν · οὐ γάρ ἂν ἐν πά|σαις ταῖς κατηγορίαις ἐλέγετο , καθὼς εἴρηται . ἀλλ’ ἐν μιᾷ μόνῃ . ἔτι ἐπεὶ μιᾶς ἰδέας μία ἐστὶν ἐπιστήμη , ἦν ἂν καὶ μία ἐπιστήμη τοῦ ἀγαθοῦ , εἴ γε ἦν μία ἰδέα . ὰλλὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν · οὐκ ἄρα μία ἐστὶν ἰδέα τοῦ ἀγαθοῦ . ὅτι δὲ πολλαὶ ἐπιστῇμαι τοὐ ἀγαθοῦ , φανερόν . οὐ μόνον γάρ τῶν ἐν διαφόροις ὄντων κατηγορίαις οὐκ ἔστι μία ἐπιστήμη ἀλλά καὶ τῶν ὑπὸ μίαν , οἷον ἐν τῷ πότε τὸ ἀγαθὸν ὁ καιρός ἐστιν . οὗτος δὴ ὁ καιρὸς καὶ ἐν πολέμῳ ἐστὶ καὶ ἐν νόσω , οὐ τῆς αὐτῆς δὲ ἐπιστήμης · ἀλλ’ ὁ μὲν ἰατρικὸς τὸν ἐν τῇ νόσῳ καιρόν , ὁ δὲ στρατηγικὸς τὸν ἐν τῷ πολέμῳ γινώσκει . καὶ τὸ σύμμετρον , ὅ ἐστι ἰοῦ ποσοῦ , καὶ ἐν τροφῇ καὶ ἐν πόνοις · καὶ τὸ μὲν γυμναστικῆς , τὸ δὲ ἰατρικῆς εἰδέναι . ἔτι ἐπεὶ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ καὶ ἐν τῷ αὐτοανθρώπῳ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὁρισμός ἐστι , καὶ ἐν τῷ ἵππῳ καὶ ἐν τῷ αὐτοίππῳ τῇ ἰδέα δηλονότι εἰ γὰρ διάφορος , πῶς ἂν εἴη αὐτοῦ ἰδέα ) , φανερὸν ὅτι οὐδὲν διαφέρει ὁ ἄνθρωπος ῇ ἄνθρωπος τοῦ αὐτοανθρώπου · καὶ ἐπὶ πάντων ὁμοίως · ὥστε καὶ τὸ ἀγαθὸν ᾗ ἀγα - θὸν οὐδὲν διαφέρει τοῦ αὐτοαγάθου . φανερὸν γάρ , ὅτι οὐ διοίσουσιν ώς ἀγαθά , ὅτι τὸ μὲν αὐτοαγαθὸν ἀίδιον , τὸ δὲ οὔ , ὥσπερ οὐδὲ τὸ πολυχρόνιον λευκὸν τοῦ ἐφημέρου λευκότερον . οὐ . ἄρα οὔτε ἄλλου τινὸς τῶν ὄντων ἰδέα ἐστὶν ὑπὲρ αὐτὸ οὔτε τοὐ ἀγαθοῦ . οἱ δὲ Πυθαγόρειοι πιθανώτερον νώτερον ἐοίκασι λέγειν περὶ τοῦ ἀγαθοῦ · οὐ γὰρ ἓν ἔλεγον τὸ ἀγαθόν , ἀλλὰ τὸ ἀνάπαλιν τὸ ἓν ἐν τῇ τῶν ἀγαθῶν ἔταξαν συστοιχίᾳ , οἷς δὴ καὶ Σπεύσιππος ἀκολουθῆσαι δοκεῖ . ἡ δὲ συστοιχία τῶν ἀγαθῶ , ἢν ἔλεγον , αὕτη · τὸ πέ·ρας τὸ περισσὸν τὸ ἓν τὸ δεξιὸν τὸ ἄρρεν τὸ εὐθὺ τὸ φῶς τὸ τετράγωνον τὸ ὴρεμοῦν τὸ ἀγαθόν · ᾗ τινι ἑτέραν ἐποίουν ἀντικειμένην τὸ ἄπειρον τὸ ἄρτιον τὸ πλῆθος τὸ ἀριστερὸν τὸ θῆλυ τὸ καμπύλον τὸ σκότος τὸ ετερομηκες τὸ κινουμενον τὸ κακὸν · Ὁτι οὐκ ἔστιν ἰδ έα μία ἰῶν καθ᾿ ἑαυτὰ ἄγαθῶν . κεφ . θ᾿ . Ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἄλλος ἔσται λόγος · ἐροῦμεν δὲ ἔτι περὶ τοὺ ἀγαθοῦ ἀκριβέστερον . τὰ γὰρ εἰργμένα δεῖταί τινος ἐξετάσεως καὶ ἀκριβείας διὰ τὸ μὴ περὶ παντὸς ἀγαθοῦ κατὰ μέρος εἰρῆσθαι τοὺς λόγους . νῦν δὲ διελόντες ἀκριβέστερον ποιήσομεν ἰὸν λόγον . διπλῶς τοίνυν λέγεται τὸ ἀγαθόν · τὰ μὲν γὰρ δι᾿ ἑαυτά εἰσιν ἀγαθὰ καὶ δι’ ἑαυτὰ ζητοῦνται καὶ ἀγαθὰ λέγονται καὶ ἀγαπῶνται , τὰ δὲ οὐ δι’ ἑαυτὰ ἀλλὰ δι ἐκεῖνα · διώκονται γάρ , ὅτι φυλακτικά εἰσι τιῶν δι’ ἑαυτὰ ἀγαθῶν ἢ ποιητικὰ ἢ τῶν ἐναντίων κωλυτικἁ . καὶ καθ’ ἑαυτά μὲν ὰγαθὰ ὑγίεια καὶ ἀρειὴ τὸ φρονεῖν τὸ ὁρᾶν , οὐ δι’ ἑαυτὰ δὲ ἀσκήσεις , ἃ πρὸς ἀρετὴν φέρει , γυμνάσια φαρμακεῖαι , ἃ τῆς ὑγιείαν ἕνεκα ζητοῦνται . ταύτᾳ δὲ καὶ ὠφέλιμα καλοῦνται . διελόντες οὖν ἀπὸ τῶν ὠφελίμων τὰ ἀγαθά , ἃ καθ᾿ ἑαυτά εἰσι , σκεψώμεθα εἰ μία ἰδέα τούτων ἐστί · φαίνεται τοίνυν μάταιον εἶναι , ἰδέαν λέγειν τῶν καθ’ ἑαυτὰ ἀγαθῶν . τί γὰρ ἂν τούτων καὶ διαφέροι , εἴπερ καὶ ταῦτα καθ’ ἑαυτά εἰσιν ἀγαθὰ καθάπερ ἐκείνη ; τὸ γὰρ φρονεῖν καὶ ὁρᾶν καὶ ἡδοναί τινες , αἱ σώφρονες , καὶ τιμαί , εἰ καὶ δι’ ἄλλα ζητοῦνται , ἀλλ’ ὅμως καὶ χωρὶς τῆς ἐκείνων προσθήκης αὐτὰ αὐτὰ ἑαυτὰ καὶ αἱρετά εἰσι καὶ διωκτά · ὥστε κατὰ τοῦ το καθ’ ἑαυτὰ ἀγαθά εἰσι , καὶ οὐ μόνῃ τῇ ἰδέᾳ τοῦτο δώσομεν . ἔτι εἰ ἔστιν ἰδέα μία τῶν καθ’ ἑαυτὰ ἀγαθῶν , αὐτὸς ὁ ὁρισμὸς τοῦ ἀγαθοῦ <ἐφαρμόσει πᾶσι · καθάπερ ὁ ἐφαρμόζει λόγος ὁ τῆς λευκότητος ἔν τε χιόνι καὶ ψιμμυθίῳ · ἀλλ’ οὐκ ἔστι . φρονήσεως γὰρ καὶ ἡδονῆς , καθ’ ὃ ἀγαθά , διάφοροι οἱ ὁρισμοί · ἄλλο γὰρ τὸ τῆς ἡδονῆς ἀγαθὸν καὶ ἄλλο τὸ τῆς φρονήσεως . Ὀτι τὰ ἀγαθὰ κατ’ ἀναλογίαν ἑνὶ ὀνόματι λέγονται · καὶ ὄτι οὐδεμία βοήθεια τᾦ ἠθικῷ ἀπὸ τοῦ τὴν ἰδέαν αὐτὸν εἰδέναι . κεφ . τ΄ . Ἐπεὶ δὲ τὰ ἀγαθά , καθὼς εἴρηται , οὐ συνωνύμως λέγονται ( οὐ γὰρ τὸν αὐτὸν ἔχουσιν ὁρισμόν ) , ζητητέον πῶς λέγονται . ἢ γὰρ ὁμωνύμως ἢ ὡς τὰ ἀφ’ ἑνὸς ἢ πρὸς ἓν συντελοῦντα ἢ κατὰ ἀναλογίαν · ὥσπερ λέγεται ὁ νοῦς ὀφθαλμός , ὅτι τὸν αὐτὸν λόγον ἔχει πρὸς τὴν ψυχήν , ὃν ὁ ὀφθαλμὸς πρὸς τὸ σῶμα . δοκεῖ δὲ τὰ ἀγαθὰ κατὰ ἀναλογίαν ἑνὶ ὀνόματι λέγεσθαι . καθάπερ γὰρ ψυχὴν ἀγαθὴν λέγομεν , οὕτω καὶ χρόνον καὶ τόπον · ἔχει γὰρ ἀνάλογον · καὶ ὅπερ ἐν ψυχῇ ἀρετή , τοῦτο ἐν χρόνῳ καιρὸς καὶ τῆ ἠθικῇ ταῦτα προσήκει . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ περὶ τῆς ἰδέας λέγειν καθόλου · θεολογικοῦ γάρ τινος καὶ τοῦτο καὶ οὐδὲν συντελεῖ τῷ ζητοῦντι τὸ πολιτικὸν ἀγαθόν . ἡ γὰρ ἰδέα τοῦ ἀγαθοῦ εἰ καὶ ἔστιν . ἥτις κοινῇ τῶν ἄλλων καὶ καθόλου κατηγορεῖται καὶ χωριστὸν τῶν ἄλλων καὶ καθ’ έαυτὸ ὑφεστός , δῆλον ὡς οὐκ ἂν εἴη δυνατὸν ἀνθρώπῳ πρᾶξαι τοῦτο ἢ κτήσασθαι · ἡμῖν δὲ περὶ τοιούτου ἀγαθοῦ ὁ λόγος . ἐν αὐτῷ γὰρ καὶ τὴν εὐδαιμονίαν συστῆναι δυνατόν · εὐδαιμονεῖ γάρ τις ἐν ᾧ ἔπραξεν ἢ ἐν ᾠ ἐκτήσατο . ὥστε οὐκ ἂν εἴη προσῆκον ἡμὶν περὶ ἰοῦ μὴ τοιούτου λέγειν · τάχα δέ τῳ δόξειεν ἂν τοὐναντίον , βέλτιον εἶναι μὰλλον καὶ συμφορώτερον εἰς τὸ πράξαι καὶ κτή σασθαι τὰ κτητά καὶ πρακτὰ ἀγαθά , τὸ 10 εἰδέναι αὐτὴν τὴν ἰδέαν τοῦ ἀγαθοῦ · καθάπερ γὰρ παραδείγματι χρώμενοι ταύτῃ γνωσόμεθα , ποῖα τῶν πρακτῶν καὶ κτητῶν εἰσιν ἡμῖν ἀγαθά · κἂν εἰδῶμεν , ἐπιτευξόμεθα αὐτῶν . πιθανότητα μὲν οὖν ἔχει τινὰ οὑτος ὁ λόγος · ἔοικε δὲ ταῖς ἐπιστῆμαις διαφωνεῖν · πᾶσαι γὰρ αἱ ἐπι - στῆμαι ἀγαθοῦ τινος ἐφίενται καὶ τὸ ἐνδεὲς ὰναπληρῶσαι ἐπιζητοῦσιν , ὥσπερ ἰατρικὴ μὲν τὸ ἐλλεῖπον τῆς ὑγιείας , γυμναστικὴ δὲ τῆς ἰσχύος καὶ τῆς ἀνδρίας . οὕτω δὲ ἔχουσαι πρὸς ἰὴν ζήτησιν τοὺ ἀγαθοῦ ; τοῦ καθόλου τούτου ἀγαθοῦ τὴν γνῶσιν παραλιμπάνουσιν · οὐκ ἂν δὲ παραλίμπανον , εἰ βοήθειά τις ἦν αὐταῖς ἀπ’ αὐτοῦ . βοήθημα γὰρ τηλικοῦτον ἅπαντας ἀγνοεῖν τοὺς τεχνίτας καὶ μὴ ἐπιζητεῖν , οὐκ εὔλογον . ὥστε καὶ διὰ τοῦτο ματαίαν τινὰ τὴν ἰδέαν εἶναι . ἄπορον δὲ καὶ τί ὠφεληθήσεται ὑφάντης ἢ τέκτων πρὸς τἡν αὑτοῦ τέχνην , εἰ γινώσκει αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν τὸ καθόλου , ἢ ἰατρὸς πῶς ἰατρικώτερος ἔσται ἢ στρατηγὸς πῶς ἂν γένοιτο στρατηγικώτερος , ὁ τὴν ἰδέαν αὐτὴν τοῦ ἀγαθοῦ τεθεαμένος · οὐ γὰρ τὸ καθόλου ὁ τεχνίτης | σκοπεῖ , ὥσπερ ὁ ἰατρὸς οὐ τὴν καθόλου ὑγίειαν σκοπεῖ ἀλλὰ τὴν τοῦ ἀνθρώπου , μᾶλλον δὲ οὐδὲ τοῦ καθόλου ἀνθρώπου ἀλλὰ τὴν τοδ’ ἀτόμου · καθ᾿ ἔκαστον ’στὸν γὰρ ἰατρεύει . Ὅτι τέλειόν τέλειόν ἀγαθὸν τὸ ζητούμενον τῇ πολιτικῇ τέλος καὶ αὔταρκες . κεφ . ια' . Καὶ περὶ μὲν τούτων ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω . πάλιν δὲ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τὸ ζητούμενον , καὶ σκοπῶμεν τί ποτ’ ἂν εἴη · λέγω δὴ τὸ ζητούμενον τῇ πολιτικῇ τέλος . ἔστι μὲν γὰρ ἄλλο ἐν ἄλλῃ τέχνῃ ἀγαθόν · ἄλλο γὰρ ἐν ἰατρικῇ καὶ ἄλλο ἐν στρατηγικῇ καὶ ταῖς λοιπαῖς όμοίως · ἑκάστῃ δὲ ἀγαθὸν τὸ τέλος ἐστίν , οὗ ἕνεκα τὰ ἄλλα ποιεῖ · ὥσπερ ἐν ἰατρικῇ μὲν ὑγίεια τὸ ἀγαθὸν καὶ ἐν στρατηγικῇ νίκη καὶ ἐν οἰκοδομικὴ οὗ ἕνεκα τὰ ἄλλα γίνεται , τὸ τέλος δηλονότι , καὶ καθόλου εἰ εὑρήσομεν τὸ τέλος πασῶν τῶν πράξεων . οὗ ἕνεκα πάσας ποιοῦμεν , τοῦτο ἄν εἴη τὸ ἐν πάσαις ταῖς πράξεσιν ἀγαθόν · καὶ καθάπερ ἰατρικὸν ἀγαθὸν τὸ τέλος ἐστὶ τῆς ἰατρικῆς καὶ στρατηγικὸν τὸ τέλος τῆς στρατηγικῆς , οὕτω καὶ πρακτικόν τι ἔσται ἀγαθὸν τὸ τέλος πασῶν τῶν πράξεων . εἰ δὲ καὶ μὴ ἓν ἀλλὰ πλείω εἴη , ταῦτα ἄν εἴη τὰ πρακτὰ ἀγαθά . τοῦτο δὲ τί εστι , πειρατέον ἔτι διασαφῆσαι · οὔπω γάρ τι περὶ αὐτοῦ σαφὲς εἴπομεν ἀλλ’ ἔτι ζητοῦμεν τί ἐστι · μεταβαίνων γὰρ ὁ λόγος οὐδὲν ἤνυσε πλέον ἀλλ᾿ εἰς τὸ αὐτὸ ἀφίκετο . ὃ καὶ ἐν τοῖς προοιμίοις ἐλέγομεν , ὅτι τὸ πάσης πράξεως τέλος τοῦτο ἂν εἴη τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἄριστον . ἐπεὶ τοίνυν πολλὰ φαίνεται τῶν πράξεων τὰ τέλη , τούτων δέ τινα οὐ δι’ ἑαυτὰ αἱρούμεθα , ὰλλὰ δι’ ἕτερα τέλη ἄλλων ἐπιστημῶν τῶν ὰρχιτεκτονικῶν . καθὼς εἴρηται , καί εἰσι χρήσιμα πρὸς ἐκεῖνα , ὥσπερ ὁ πλοῦτος , ὃ τοῦ χρηματιστοῦ ἐστι τέλος , χρησιμεύει τῷ πολιτικῷ εἰς τὸ ἴδιον τέλος , καὶ ὁ αὐλὸς τέλος μὲν τοὐ αὐλοποιοῦ , χρήσιμον δὲ τῷ αὐλητῇ διὰ τὸ αὐλεῖν , ὁμοίως δὲ καὶ πάντα τὰ ὄργανα . ἐπεὶ τοίνυν εἰσί τινα τῶν τελῶν μὴ δι’ ἑαυτὰ ἀγαθά , οὐκ ἂν εἴη πάντα τὰ τέλη τέλεια . τὸ δὲ ἀγαθόν , οὗ ἕνεκα πάντα πράττομεν , τέλειον δεῖ εἶναι · ὥστε οὐκ ἄν εἴη ἓν τῶν τοιούτων τελῶν , ἅπερ ἀτελῆ ὰλλ᾿ ἀλλ’ εἰ μὲν πολλά εἰσι τὰ τέλεια , τὸ τελειότατον τούτων · εἰ δὲ ἕν , ἐκεῖνό ἐστι τὸ ζητούμενον ἐν πάσαις ταῖς ἀνθρωπίναις πράξεσιν ἀγαθόν . καὶ τὸ μὲν δι’ ἑαυτὸ ζητούμενον τοῦ δι’ ἄλλο ζητουμένου τελειότερον λέγομεν · πάλιν δὲ ἐπεί τινα τῶν ἀγαθῶν καὶ δι’ ἑαυτὰ καὶ δι᾿ ἄλλα ζητοῦνται , ὥσπερ τὸ ὑγιαίνειν καὶ τὸ φρονεῖν , τελειότερον τούτων ἐστίν , ὅπερ δι’ ἑαυτὸ μόνον ζητεῖται , οὐδέποτε δὲ δι’ ἄλλο · καὶ οὐ μόνον κατὰ σύγκρισιν τελειότερον ἄλλου ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς τέλειον ἀγαθὸν τοῦτό ἐστι . τοιοῦτον δὲ ἡ εὐδαιμονία μάλιστα εἶναι δοκεῖ · ταύτην γὰρ αἱρούμεθα ἀεὶ δ ι᾿ ἑ ἀυτήν · τιμὴν δὲ καὶ ἡδονὴν καὶ φρόνησιν καὶ πᾶσαν ἀρετὴν αἱρούμεθα μὲν δι’ ἑαυτά μηδενὸς γὰρ ἀποβαίνοντος ἄλλου ἀπὸ τῆς κτήσεως αὐτῶν ἑλοίμεθα ἂν ἕκαστον αὐτῶν ) , αἱρούμεθα δὲ καὶ τῆς εὐδαιμονίας χάριν , διὰ τούτων ὑπολαμβάνοντες εὐδαιμονήσειν . τὴν δὲ εὐδαιμονίαν οὐδεὶς αἱρεῖται διὰ ταῦτα ἢ ὅλως δι’ ἄλλο , ἀλλὰ μόνον δι’ ἑαυτήν · ὥστε ἡ εὐδαιμονία ἄν εἴη τὸ ζητοῦ μένον παρὰ ἰῶν ἀνθρωπίνων πράξεων ἀγαθόν . ἔτι δὲ καὶ ἐκεῖθεν δῆλον · καὶ γὰρ τὸ τέλειον ἀγαθόν , ὃ ζητεῖται , αὔταρκες εἷναι δοκεῖ · αυταρκες δέ , ὃ ἀρκεῖ οὐ μόνον ἑνί τινι ζῶντι βίον μονώτην ἀλλὰ καὶ γονεῦσι καὶ τέκνοις καὶ γυναικί καὶ ὅλως τοῖς φίλοις · καὶ πολίταις . ἐπεὶ καὶ τοῦ ἐν τούτοις ἀγαθοῦ ὁ ἄνθρωπος χρήζει , φύσει πολιτικὸς ὢν καὶ κοινωνικός . καὶ ὅλως αὔταρκές ἐστιν , ὃ μονούμενον ἄρκιον καὶ αἱρετὸν ποιεῖ τὸν βίον καὶ μηδενὸς ἐνδεᾶ · τοιοῦτον δὲ τὴν εὐδαιμονίαν οἰόμεθα εἶναι . φαίνεται ἄρα τὸ ζητούμενον ἀγαθὸν τὴν εὐδαιμονίαν εἶναι . ἔτι τὴν εὐδαιμονίαν οὐ λέγομεν σμναριθμεῖσθαι τοῖς ἄλλοις ἀγαθοῖς · τῶν γὰρ αἱρετῶν ἡγούμεθα εἶναι τὸ ἄκρον · καὶ εἰ αύστοιχον αὐτὴν τοῖς ἄλλοις ποιήσομεν ἀγαθοῖς , φανερὸν ὅτι , εἰ προσθήσομέν τι τῶν ἄλλων αὐτῇ , αἱρετωτέραν ποιήσομεν , καὶ οὕτως οὐκ ἂν εἴη αὐτὴ τὸ ἄκρον τῶν αἱρετῶν · τὸ γὰρ προστιθέμενον τῶν ἀγαθῶν μετὰ ἰῆς εὐδαιμονίας ἀγαθόν τι ἀποτελέσει τῆς εὐδαιμονίας αἱρετώτερον · τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ ζητούμενον ἀγαθόν ἐστιν , οὐ συναριθμούμενον τοῖς ἄλλοις ἀλλὰ τῶν αἱρετῶν ἄκρον ὑπάρχον · τέλειον γάρ ἐστι · τὸ δὲ τέλειον αἱρετώτατον · ἀεὶ γὰρ τὸ τελειότερον ἀγαθὸν μᾶλλον αἱρούμεθα · ἡ ἄρα εὐδαιμονία ἐστὶ τὸ ζητούμενον τέλος . ἔχει δέ τινα ἀπορίαν ὁ περὶ τοῦ αὐτάρκους λόγος , εἰ γὰρ τότε τὸ ἀγαθὸν αὔταρκές τινι , ὅταν αὐτῷ καὶ πᾶσι τοῖς οἰκείοις ἀρκέσῃ καὶ τοῖς πολίταις καὶ τοῖς φίλοις καὶ ἔτι τοῖ οἰκείοις καὶ συγγενέσιν ἐκείνων , ἐπεὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον πρόεισιν , οὐκ ἂν συσταίη τὸ αὔταρκες ἀγαθόν . ὥστε ἀνάγκη λαβεῖν τινα ὅρον τῶν οἰκείων , ἐφ’ οὓς δεῖ προιέναι τὸ ἀγαθόν . ἀλλὰ 1 τοῦτο μὲν εἰσαῦθις ἐπισκεπτέον · λέγωμεν δὲ περὶ τοῦ προκειμένου . Οτι ἐν ἰῇ κατὰ λόγον τοὐ ἀνθρώπου ζωῇ ἡ εὐδαιμονία μονία συνίσταται καὶ ἔστι ψυχῆς ἐνέργεια κατ᾿ ἀρετὴν ἐν βίῳ τελείῳ . κεφ . ιβ' . Γὸ μὲν οὖν λέγειν τὴν εὐδαιμονίαν αὐτὸ εἶναι τὸ ζητούμενον τῇ πολιτικῇ ἀγαθὸν τὸ ἄριστον , ὁμολογούμενόν τι φαίνεται . ποθεῖται δὲ λεχθῆναι περὶ αὐτῆς ἐναργέστερον , τί ἐστι . τοῦτο δὲ γένοιτ’ ἄν , εἰ τὸ ἔργο.ν εὑρή - σομεν τοῦ ἀνθρώπου , καθ’ ὅ ἐστιν ἄνθρωπος . ὥσπερ γὰρ πανὸς τεχνίτου ἀγαθὸν ἐν τῷ ἔργῳ αὐτοῦ ἐστι , καὶ αὐλητοῦ μὲν ἐν τῷ αὐλεῖν , ἀγαλματοποιοῦ δὲ ἐν τῷ ἀγάλματι , καὶ ὅλως ἐπὶ παντὸς ἔργου καὶ πράξεως οὕτως ἔχει , οὕτω καὶ τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθὸν ἐν τῷ ἔργῳ αὐτοῦ ἐστιν , εἴπερ τι ἔργον ἐστὶ τοὐ ἀνθρώπου , καθ’ ὅ ἐστιν ἄνθρωπος . πότερον οὖν τέκτονος μὲν καὶ σκυτέως ἐστὶν ἔργα τινὰ καὶ πράξεις , ἀν - θρώπου δὲ οὐδέν ἐστιν , ἀλλ’ . ἀργὸν πέφυκεν ; ἢ καθάπερ ὀφθαλμοῦ καὶ χειρὸς καὶ ποδὸς καὶ ὅλως ἑκάστου τῶν μορίων φαίνεταί τι ἔργον , οὕτω καὶ ἀνθρώπου παρὰ πάντα ταῦτα θείη τις <ἂν> ἔργον τι . τί οὖν ἐστι τὸ τοῦ ἀνθρώπου ἔργον ; τὸ μὲν οὖν ζῆν κοινόν ἐστι καὶ τοῖς φυτοῖς , ἡμεῖς δὲ τὸ ἴδιον τοῦ ἀνθρώπου ζητοῦμεν , ὥστε ἐατέον τὸν περὶ τούτου λόγον . ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν θρεπτικὴν καὶ αὐξητικὴν ζωήν , τὴν φυτικὴν δηλονότι , ἑπομένη ἐστὶν ἡ αἰσθητική , ἔγγιον γὰρ τῆς λογικῆς , σκεπτέον καὶ περὶ αὐτῆς . ἀλλὰ καὶ αὕτη κοινὴ καὶ ἵππῳ καὶ βοί καὶ παντὶ ζώω . ὥστε οὐδὲ αὐτή ἐστι τὸ ζητούμενον ἔργον τοῦ ἀνθρώπου . λείπεται δὴ ἡ ἐν λόγῳ πρακτικὴ ζωή . καὶ αὕτη δὲ διπλῆ τις φαίνεται . τὸ μὲν γὰρ αὐτῆς ἄλογον μέν , ἐπιπειθὲς δὲ καὶ ὑπεῖκον τῷ λόγῳ · τὸ δὲ λόγον ἔχον καὶ διανοούμενον . καὶ τὸ μὲν λόγον ἔχον καὶ διανοούμενον τάττει καὶ ῥυθμίζει , τὸ δὲ ἄλογον τάττε · καὶ ρυθμίζεται . ὥστε τὸ λογικὸν κυριώτερον ἀνθρωπίνη ἐνέργειά ἐστιν , ἐπεὶ καὶ τοῦτό ἐστιν ἐνέργεια · θάτερον γὰρ παθητικὸν λέγεται . ἔστι τοίνυν ἔργον ἀνθρώπου ψυχῆς ἐνέργεια κατὰ λόγον , ὅταν διανοῆται , ἢ οὐκ ἄνευ λόγου , ὅταν κατὰ τὸ παθητικὸν μέρος κινῆται μετὰ λόγου . ἐπεὶ τοίνυν ἐνέργειά ἐστιν ἀνθρωπίνη ἡ κατὰ λόγον , εἰ καὶ εὖ καὶ καλῶς γίνοιτο , οὐδὲν κωλύει ἀνθρωπίνην ἐνέργειαν πάλιν εἶναι · οὐ γὰρ ἑτερογενῆ τὸ τοῦ κιθαριστοῦ ἔργον καὶ τὸ τοῦ σπουδαίου κιθαριστοῦ · κιθαριστοῦ μὲν <γὰρ> τὸ κιθαρίζειν , σπουδαίου δὲ τὸ εὖ κιθαρίζειν · καὶ οὐκ ἑτερογενῆ , ὥσπερ οὐδὲ ὁ ἵππος τοὐ ἀγαθοῦ ἵππου ἕτερος τῷ γένευ εἰ δ’ οὕτω ταῦτα , ἁ νθρώπου δ ἑ τίθεμεν ἔργον ζωήν τινα , ταύτην δἑ ψυχῆς ἐνέργειαν καὶ πράξεις μετὰ λόγου , σπουδαίου ἀνθρώπου ἄν εἴη ἔργον τὸ εὗ καὶ καλῶς κατὰ λόγον ἐνεργεῖν . εὖ δέ τι καὶ καλῶς γίνεται ἕκαστον κατὰ τὸ προσῆκον αὐτῷ ἀγαθόν , καὶ ἡ ἀνθρωπίνη ἄρα ἐνέργεια εὖ καὶ καλῶς ἔσται κατὰ τὸ προσῆκον αὐτῷ ἀγαθόν . τὸ δὲ προσῆκον αὐτῷ ἀγαθὸν ἡ ἀρειή ἐστιν , ὥστε τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθὸν ἐκεῖνο ἂν εἴη , ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετήν · εἰ δὲ πολλαὶ αἱ ἀρεταί , κατὰ τὴν ἀρίστην αὐτῶν καὶ τελειοτάτην . εὔρηται ἄρα τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθόν . τὸ δὲ ἐν ἑκάστῳ ἀγαθὸν τὸ τέλος ἐστίν , ὥσπερ εἴρηται . εὕρηται ἄρα τὸ τέλος τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων . τὸ δὲ τέλος τῶν ἀνθρωπίνων · πράξεων ἐδείχθη ταὐτὸν τῇ εὑ δαιμονίᾳ · ἡ εὐδαιμονία ἄρα εὕρηται , ὅπερ ἔδει ποιῆσαι . ’σαι . ἔτι δὲ προσήκει τὸ ἀνθρώπινον ἔργον , εἰ μέλλοι πάν τέλειόν εἶναι , ἐν βίῳ εἶναι τελείῳ · μία γὰρ χελιδὼν ἔαρ οὐ ποιεῖ οὐ δὲ μία ἡμέρα · οὕτω δὲ οὐδὲ μακάριον καὶ εὐδαίμονα μία ἡμέρα οὐδὲ ὀλίγος χρόνος . ὡρίσθω μὲν οὖν τὸ ἀγαθὸν τὸ ἀνθρώπινον ἡ εὐδαιμονία τοῦτον τὸν τρόπον , ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετὴν ἐν βίῳ τελείῳ . δ εῖ γὰρ ἴσως ὑποτυπῶσαι πρῶτον , εἶτα τελείως γράψαι καθάπερ εἰκόνα τὸν περὶ τοῦ ἀγαθοῦ λόγον . τὸ δὲ τὰ καλῶς τυπωθέντα προαγαγεῖν εἰς τὸ βέλτιον καὶ διαρθρῶσαι δόξειεν ἂν εὔκολον εἶναι καὶ τοῦ βουλομένου παντός · συντελεῖ γὰρ καὶ ὁ χρόνος , εὑρετὴς ὢν καὶ συνεργὸς ἀγαθὸς τῶν τοιούτων . ἀπὸ τούτου γὰρ καὶ αἱ τῶν τεχνῶν ἐπιδόσεις γεγόνασι · παντὸς γὰρ προσθεῖναι τὸ ἐλλεῖπον . Οτι <δεῖ> κατὰ τὸ προσῆκον τῇ ὕλῃ τοὺς περὶ αὐτῆς ἀπαιτεῖν . καὶ ὅτι οὐκ ἐν ταῖς ἀρχαῖς τὸ διότι ζητήσομεν . Χρὴ δὲ καὶ τῶν προειρημένων λόγων μεμνῆσθαι καὶ τὴν ἀκρίβειαν μὴ ὁμοίως ἐν ἅπασιν ἀπαιτεῖν , ἀλλ’ ἐν ἑκάστοις κατὰ τὴν ὑπο - καὶ τέκτων καὶ γεωμέτρης οὐχ ὁμοίως ἐπιζητοῦσι ἰὴν ὀρθήν · ἕκαστος γὰρ ἐπιζητεῖ , ὅσον χρησιμεῦσαι αὐτῷ πρὸς τὸ ἔργον , ὁ δὲ γεωμέτρης αὐτὴν τὴν ὀρθὴν ζητεῖ , τί ἐστι καὶ ποῖόν τι · οὐ γὰρ ἔργον τι κατα;σκευάσαι βούλεται δι’ αὐτῆς ἀλλὰ τὸν ὰληθῆ ζῆ τεῖ περὶ αὐτῆς λόγον . τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ποιητέον . ὅπως μὴ τὰ πάρεργα τῶν ἔργων πλείω γίνηται . εἰ γὰρ τὸν τέκτονα ἀπαιτήσομεν τὸν περὶ τῆς ὀρθῆς λόγον , ὅπερ πάρεργόν ἐστιν αὐτῷ πρὸς τὸ ἔργον , πλείονος ζητήσεως αὐτῷ δεήσει ἢ τὰ πρὸς τὰ τέχνης ἔργα . οὐκ ἀπαιτητέον δὲ οὐδὲ τὴν αἰτίαν ὁμοίως ἐν ἅπασιν . ἱκανὸν γὰρ ἔν τισιν , εἰ δειχθεῖεν καλῶς ὅτι εἰσί καὶ εἰ μὴ προσθήσομεν τὸ διότι . τοῦτο δὲ συμβαίνει καὶ περὶ τὰς ἀρχὰς τῶν ἐπιστημῶν · ἐν αὐταῖς γὰρ οὐ τὸ διότι ζητήσομεν ἀλλὰ τὸ ὅτι μόνον . καὶ τοῦτο ἐν πάσαις ταῖς ἐπιστήμαις ἀρχή ἐστιν · εἰ γὰρ ζητήσομεν τῶν ἀρχ’ ὦν αἰτίαν . οὐδέποτε ἀρξόμεθα ἀλλ’ ἐπ’ ἄπειρον Βαδιούμεθα . φανερὸν δὲ γίνεται ἐν ταῖς ἀρχαῖς τὸ ὅτι ἡ ἐπαγωγῇ ἢ αἰσθήσει ἢ ἐθισμῷ · ἐπαγωγῇ μέν , ὥσπερ τὰ τῷ αὐτῷ ἴσα καὶ ἀλλήλοις ἐστὶν ἴσα · δείξομεν γὰρ ἀριθμούς τινας καὶ μεγέθη εἰσαγαγόντες · ἐπαγωγὴ γάρ ἐστιν ἡ ἀπὸ τῶν μερικῶν δεῖξις · αἰσθήσει δέ . ὅταν δεικνύῃ ὁ φυσικὸς τὸ πῦρ θερμὸν καὶ τὸ ὕδωρ ψυχρόν , ἅτινα ἀρχαί εἰσι τῆς ἐπιστήμης . ἐθισμῷ δὲ αἱ ἀρχαὶ τοῦ ἠθικοῦ γινώσκονται . καὶ γάρ ἀδύνατον εἰς γνῶσιν ἐλθεῖν τῶν περὶ ἀρετῆς λόγων μὴ ἐν ἔθει γενόμενον τῶν σπουδαίων πράξεων , ὡς ἐν τῷ ς ( ?? ) εἴρηται κεφαλαίῳ . πειρατέον δὲ μετέρχεσθαι ἑ·κάστην τῶν ἀρχῶν καθὼς πέφυκε δείκνυσθαι , καὶ σπουδαστέον , ὅπως ὄι ὁρισμοῦ φανῶσι καλῶς . μεγάλην γὰρ παρέχουσι βοήθειαν · ταῖς ἀποδείξεσι ταῖς ἑπομέναις αὐταῖς . καὶ διὰ τοῦτο φαίνεται πλέον ἢ τὸ ἥμισυ τῆς ἀπο - δείξεως δύνασθαι τὴν ἀρχήν , καὶ πολλὰ τῶν ζητουμένων ἐμφανῆ γίνεσθαι δι’ αὐτῆς · ἐν γὰρ τῇ μείζονι προτάσει ἀεὶ ἡ ἀρχὴ παραλαμβάνεται · ἡ δὲ μείζων πρότασις τὸ πᾶν δύναται τῆς ἀποδείξεως σχεδόν . καὶ ἴσως εἰ καὶ δι᾿ ἄλλην αἰτίαν , ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο μείζων καλεῖται . Ὀτι οὐ πάντῃ ἀπᾴδουσιν οἱ λεγόμενοι περὶ τ ῆ ς ε ὐ δ α ι μ ο ν ία ς παρὰ τῶν παλαιῶν λόγοι τῷ λεχθέντι αὐτῆς ὁρισμῷ . κεφ . ἰδ’ . Ταῦτα μὲν οὖν καθόλου περὶ τῶν ἀρχῶν εἴρηται . περὶ δὲ τῆς προκειμένης κειμένης ἡμῖν ἀρχῆς , τῆς εὐδαιμονία , δηλονότι , σκεπτέον ἔτι , οὐ μόνον τὸν ὁρισμὸν αὐτῆς ἐξετάσαντες καὶ τοὺς λόγους τοὺς συμπεράναντας αὐτόν , ἀλλὰ καὶ τοὺς λεγομένους περὶ αὐτῆς παρὰ τῶν παλαιῶν ἀληθεῖς λόγου , εἰ συνᾴδουσι τῷ ὁρισμῷ . τῷ μὲν γὰρ ἀληθεῖ ὁρισμῷ καὶ πάντα συνᾴδει T-y . προσόντα τὼ ὁριστῷ καὶ διὰ τοῦτο καὶ τἄλλα τὰ λεγόμενα περὶ αὐ - τοῦ , τῷ δὲ ψευδεῖ ταχὺ διαφωνεῖ τὸ ἀληθές . τῶν ἀγαθῶν τοίνυν εἰς τρία διαιρουμένων καὶ τῶν μὲν λεγομένων ἐκτός , τῶν δὲ περὶ ψυχήν , τῶν δὲ περὶ σῶμα τὰ περὶ ψυχὴν ἀγαθὰ κυριώτατα καὶ μάλιστα ἀγαθὰ κοινῇ πάντες λέγομεν . περὶ ψυχὴν δὲ λέγομεν ἀγαθὰ τὰς πράξεις καὶ τὰς ἐνεργείας τὰς ψυχικάς . οὐκοῦν αἱ ψυχικαὶ πράξεις καὶ ἐνέργειαι αἱ ἀγαθαὶ κυριώτατα καὶ μάλιστά εἰσιν ἀγαθά . ἐν τῇ κατὰ ψυχὴν ἄρα ἀγαθῇ ἐνεργείᾳ τὸ κυριώτατον καὶ μάλιστα ἀγαθὸν συνίσταται . τοῦτο δέ ἐστιν ἡ εὐδαιμονία . ἔστιν ἄρα ἡ εὐδαιμονία ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἀρετὴν καὶ κατὰ ταύτην τὴν δόξαν παλαιὰν οὖσαν καὶ ὁμολογουμένην ὑπὸ τῶν φιλοσοφούντων . ὀρθῶς δὲ πράξεις τινὲς λέγονται καὶ ἐνέργειαι ἡ ἑώ δαιμονία · οὕτω γὰρ ἂν εἴη τὦν περὶ ψυχὴν ἀγαθῶν καὶ οὐ τῶν ἐκτός . 28 διὰ τοῦτο καὶ ὁ εὐδαίμων εὖ πράττειν λέγεται καὶ εὖ ζῆν , ἃ ἐνέργειαν καὶ πρᾶξιν δηλοῦσι . φαίνεται δὲ ὅτι καὶ τὰ ζητούμενα παρὰ τῶν ἀνθρώπων εἰς τὴν εὐδαιμονίαν ἐνυπάρχουσι τῷ λεχθέντι . τὰ ἐπιζητούμενα δὲ τοῖς μὲν ἀρετή , τοῖς δὲ φρόνησις , ἄλλοις δὲ σοφία τις · τοῖς δὲ καὶ πανία ταῦτα εὐδαιμονία εἶναι δοκεῖ , τοῖς δὲ τούτων τι μεθ’ ἡδονῆς , ἀλλὰ τῆς ἀπ’ αὐτῶν τούτων τικτομένης · ἕτεροι δὲ καὶ τὴν ἐκτὸς εὐετηρίαν συμπαραλαμβάνουσι . τούτων δὲ τὰ μὲν πολλοὶ καὶ παλαιοὶ λέγουσι , τὰ δὲ ὀλίγοι καὶ ἔνδοξοι ἄνδρες · ὧν οὐδετέρους εὔλογον τῆς ἀληθείας ἐν πᾶσι διαμαρτάνειν , ἀλλὰ καθ’ ἕν τι μόνον ἴσως , ἐν τοῖς πλείστοις δὲ ἀληθεύειν . τοῖς μὲν οὖν λέγουσι πᾶσαν ἀρετὴν τὴν εὐδαιμονίαν εἶναι ἢ τῶν ἀρετῶν τὴν ἀρίστην , συνῳδὸς ὁ ἡμέτερος περὶ αὐτῆς λόγος . κατὰ γὰρ τὴν τῆς ἀρετῆς ἐνέργειαν ἡ εὐδαιμονία ἐστί . διαφέρει δέ , ὅτι οἱ μὲν ἐν τῇ ἕξει καὶ κτήσει τῆς ἀρετῆς τὴν εὐδαιμονίαν εἶναί φασιν , ἡμεῖς δὲ ἐν τῇ χρήσει καὶ τῇ ἐνεργείᾳ . διαφορὰ δέ ἐστιν οὐκ ὀλίγη τοῦ ἐν κτήσει ἢ χρἡσει τὸ ἄριστον ὑπολαμβάνειν καὶ ἐν ἕξει ἢ ἐνεργείᾳ . τὴν μὲν γὰρ ἕξιν ἐνδέχεται ὑπάρχουσαν μηδὲν ἀποτελεῖν , οἷον τῷ καθεύδοντι ἢ ἄλλως πὼς ἐξηργηκότι · τὴν δ’ ἐνέργειαν οὐχ οἷόν τε . πράξει γὰρ ἐξ ἀνάγκης ὁ τὴν ἐνέργειαν ἔχων · καὶ εἰ τὴν ἀγαθὴν ἐνεργείαν ἔχει , εὖ πράξει . τοῦτο δέ ἐστι τὸ εὐδαιμονεῖν . ὥσπερ γὰρ Ὀλυμπίασιν οὐχ | οἱ κάλλιστοι καὶ ἰσχυρότατοι στεφανοῦ νται ἀλλ’ οἱ ἀγωνιζόμενοι ( τούτων γάρ τινες καὶ νικῶσιν ) , οὕτω καὶ τῶν ἐν τῷ βίῳ καλῶν καὶ ἀγαθῶν οὐχ οἱ δυνάμενοι πράττειν ὀρθῶς , ἀλλ’ οἱ πράττοντες ὀρθῶς ἐπήβολοι γίνονται . Ὅτι ἥδιστος δι’ ἑαυτόν ἐστιν ὁ κατ’ ἀρετὴν βίος καὶ μάλιστα ἁγαθὁς καὶ καλὁς . κεφ . ιε' . Ἐστι δὲ καὶ ὁ βίος αὐτῶν καθ’ ἑαυτὸν ἡδύς , οὐκ ἔξωθεν ἔχων τὴν ἡδονήν . ἐπεὶ γὰρ τὸ ἥδεσθαι τῆς ψυχῆς ἐστιν , οὐδὲν κωλύει τὴν τῆς ψυχῆς κατ’ ἀρετὴν ἐνέργειαν μεθ’ ἡδονῆς εἶναι . ὅτι δὲ καὶ ἔστι , δῆλον . ἐπεὶ γὰρ ἑκάστῳ ἐκεῖνό ἐστιν ἡδύ , πρὸς ὃ λέγεται φιλοτοιοῦτος , οἷον ὁ ἵππος ἡδὺ τῷ φιλίππῳ καὶ θέαμα τῷ φιλοθεώρῳ , καὶ τῷ φιλαρέτῳ ἄρα ἡδεῖα ἡ ἀρετὴ καὶ αἱ κατ’ αὐτὴν πράξεις . τὰ μὲν οὖν δοκοῦντα ἰοῖς πόλοις ἡδέα μάχεται · ἄλλος γὰρ ἄλλο νομίζει ἡδὺ καὶ τὸ ἄλλο ἀηδές . αἴτιον δέ , ὅτι οὐκ ἔστι φύσει ἡδέα . τοῖς δὲ φιλοκάλοις ἠδέα δοκεῖ τὰ καὶ φύσει ἡδέα · ἀρίστοις γὰρ οὖσι τὰ ἀληθῶς ἡδέα διώκειν ἀκόλουθον . διώκουσι δὲ τὰς κατ’ ἀρετὴν πράξεις . ὥστε ὥστε ὅτι αἱ κατ’ ἀρειὴν πράξεις ἡδεῖαί εἰσι τοῖς φιλαρέτοις καὶ δι’ ἑαυτάς · τὸ γὰρ φύσει ἡδὺ οὐκ ἔστι δι’ ἕτερον ἡδύ . διὰ τοῦτο οὐ προσδεῖται ὁ βίος αὐτῶν ἄλλης ἔξωθεν ἡδονῆς καθάπερ τινὸς περιάπτου , ἀλλ’ ἔχει τὴν ἡδονὴν ἐν ἑαυτῶ . εἰ δέ τις εἴποι μὴ πάντας τοὺς σπουδαίους ἥδεσθαι τῇ ἀρετῇ εἰσὶ γὰρ οἳ οὐ μεθ’ ἡδονῆς ταύτην πράττουσιν ) , ἐροῦμεν , ὅτι οὐκ ἔστιν ἀγα θὸς οὐδὲ σπουδαῖος ὁ μὴ χαίρων ταῖς καλαῖς πράξεσιν . | οὔτε γὰρ δίκαιον οὐδεὶς ἂν εἴποι τὸν μὴ χαίροντα τῷ δικαιοπραγεῖν οὔτε ἐλευ - θέριον τὸν μὴ χαίροντα ταῖς ἐλευθερίοις πράξεσιν · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . εἰ δ’ οὕτω , δι’ ἑαυτὰς ἂν εἶεν αἱ κατ’ ἀρε - τὴν πράξεις ἡδεῖαι · ἀλλὰ μὴν καὶ ἀγαθαί γε καὶ καλαί , καὶ μάλιστα τούτων ἕκαστον , εἴπερ καλῶς κρίνει περὶ αὐτῶν ὁ σπουδαῖος · μὴ καλῶς γὰρ κρίνειν οὐκ εὔλογον · κρίνει δὲ ἀγαθὰς εἶναι καὶ καλάς . ἄριστον ἆ ῥα καὶ κάλλιστον καὶ ἥδιστον ἡ εὐδαιμονία · καὶ οὐκ ἄλλο μὲν κάλλιστον , ἄλλο δὲ ἄριστον , ἄλλο δὲ ἥδιστον κατὰ τὸ Δη - λιακὸν ἐπίγραμμα κάλλιστον τὸ δικαιότατον , λῷστον δ’ ὑγιαίνειν , ἥδιστον δὲ πέφυχ’ οὗ τις ἔραται τυχεῖν . ἅπαντα γὰρ ταῦτα ταῖς ἀρίσταις ἐνεργείαις ὑπάρχει . ταύτας δέ φαμεν εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν ἢ μίαν τούτων τὴν πασῶν ἀρίστην . Ὁτι δεῖται καὶ τῶν ἔξωθεν ὁ μέλλων εὐδαιμονεῖν , εἰ καὶ μὴ ἐν τοῖς ἔξωθεν ἡ εὐδαιμονία . συνίσταται · καὶ ὅτι οὐκ ἔστιν ἀπὸ τύχης ἡ ἀνθρωπίνη εὐδαιμονία . κεφ . ις' . Ἐστι μὲν οὖν τὸ εἶναι τῆς εὐδαιμονίας ἐν ταῖς ἀγαθαῖς πράξεσι · φαίνεται δ’ ὅμως καὶ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν προσδεομένη , καθάπερ εἴπομεν . ἀδύνατον γὰρ ἡ οὐ ῥᾴδιον τὰ καλὰ πράττειν μὴ βοηθούμενον τοῖς ἔξωθεν . πολλὰ γὰρ τῶν ἀρίστων πράττεται διὰ τῶν ἔξωθεν , καθάπερ δι’ ὀργάνων ἢ διὰ φίλων ἡ διὰ πλούτου ἢ διὰ τῆς ἐν τῇ πόλει τιμῆς καὶ ἀρχῆς καὶ δυνάμεως . ὥσπερ καὶ οἵ τινων τούτων στερισκόμενοι ἀκαλλῆ τινα τὴν εὐδαιμονίαν ποιοῦσιν , οἷον εἴ τις στέροιτο εὐγενείας νείας ἢ εὐτεκνίας ἡ κάλλους‘ οὐ πάνυ γὰρ εὐδαιμονικὸς ὁ τὴν θέαν πάν - θοὺς ἀποβαλών · διὰ τοῦτό φαμεν , τὴν εὐδαιμονίαν προσδεῖσθαι καὶ τῆς τοιαύτης εὐημερίας . κα τούτου χάριν τινὲς τὴν διὰ τῶν ἔξωθεν εὐτυχίαν ταὐτὸν εἶναι ἐνόμισαν τῇ ζητουμένῃ εὐδαιμονιᾳ · ἔνιοι δέ φασιν εἶναι τὴν ἀρετήν . ὅτι καὶ ἀμφοτέρων χρεία τῷ κυρίως εὐδαίμονι . καὶ διὰ τοῦτο ὰπορεῖται , πότερον μαθητόν ἐστι καὶ διὰ μεθόδου τινὸς παραγίνεται ἢ ἐκ τοῦ ἐθίζεσθαι ταῖς κατ’ ἀρετὴν πράξεσιν ἢ δι᾿ ἄλλης τινὸς ἀσκήσεως ἢ θεόθεν δίδοται τοῖς ἀνθρώποιν ἢ ἀπὸ τύχης τινός . δοκεῖ δέ , ὅτι εἰ καὶ ἄλλο τι δώρημά ἐστι παρὰ θεοῦ τοῖς ἀνθρωποί , καὶ τοῦτο ἄν εἴη δικαίως · καὶ μάλιστα στᾶ δὲ τῶν ἄλλων εἴη ἂν ἡ εὐδαιμονία θεόσδοτος , ὅσῳ καὶ βέλτιστον τῶν ἀνθρωπίνων ἀπάντων . ἀλλὰ τὸ μὲν περὶ τούτων λέγειν τῶν περὶ προνοίας ἂν εἴη λόγων καὶ ἄλλης πραγματείας , ἡμῖν δὲ κατὰ τὸ προσῆκον τῇ προκειμένῃ μεθόδῳ σκεπτέον . φαίνεται τοίνυν , εἰ καὶ μὴ θεόσδοτός ἐστιν ἡ εὐδαιμονία , ἀλλὰ δι’ ἀρειὴν ἢ ἄλλην τινὰ ἄσ·κησιν παραγίνεται . γίνεται . ὅμως τῶν θειοτάτων εἶναι . τὸ γἁρ τῆς ἀρετῆς ἆθλον καὶ τέλος , ὅπερ ἐστὶν αὐτὴ ἡ εὐδαιμονία , ἄριστον εἶναι φαίνεται καὶ θεῖόν τι καὶ μακάριον · γένοιτο δ' ἂν καὶ πᾶσι κοινόν . δυνατὸν γὰρ πᾶσι τοῖς μὴ τὴν διάνοιαν βεβλαμμένοις καὶ πάντῃ ἀκινήτοις πρὸς τὴν κτῆσιν τῆς ἀρετῆς διά τινος μαθήσεως καὶ ἐπιμελείας ὑπάρξαι τὴν εὐδαιμονίαν . εὔλογον δὲ ἀπὸ ἀσκήσεως μείζονα καὶ τελειοτέραν ὑπάρξαι τὴν εὐδαιμονίαν ἢ ἀπὸ τύχης · ὁμοίως δὲ καὶ τὰ <ἀπὸ> πάσης ἄλλης αἰτίας ἢ τεχνικῆς ἢ φυσικῆς βελτίω τῶν ἀπὸ τύχης γινομένων · καὶ μάλιστα τὰ ἀπὸ τῆς αρίστης αἰτίας γινόμενα , ἥτις ἐστὶν ἡ ἀρετή . ἄλλως τε τὸ μέγιστον ἀγαθὸν καὶ κάλλιστον τὴν εὐδαιμονίαν ἐπιτρέψαι τῇ τύχῃ λίαν πλημμελὲς ἄν εἴη . τοῦτο δὲ φανερόν ἐστι καὶ ἐκ τοῦ εἰρημένου τῆς εὐδαιμονίας ὁρισμοῦ · εἴρηται γὰρ ψυχῆς ἐνέργεια κατ’ ἁρετὴν ἐν βίῳ τελείῳ . τὰ δὲ λοιπὰ ἀγαθά , τά τε σωματικὰ αὐτοῦ τοῦ σώματος καὶ τὰ περὶ τὸ σῶμα , τὰ μἐν ἀναγκαῖα πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν . τὰ δὲ καθάπερ ὄργανά εἰσι πρὸς αὐτήν · ἀναγκαῖα μέν , οἷον ὑγίεια σώματος καὶ ζωῆς ἐπίτασις καὶ τἄλλα . ὧν χωρὶς οὐκ ἔνι τελειωθῆναι ἰὴν εὐδαιμονίαν · ὄργανα δέ , ὥσπερ πλοῦτος καὶ φίλοι . εἰ τοίνυν οὗτός ἐστιν ὁ ὁρισμὸς τῆς εὐδαιμονίας , πῶς ἂν αἰτίαν ἔχοι τὴν τύχην ; ἡ γὰρ ψυχικὴ ἐνέργεια οὖκ ἀπὸ τύχης . τούτῳ δὴ τῷ ὁρισμῷ καὶ τὰ εἰρημένα περὶ τοῦ τέλους τῆς πολιτικῆς ἀκόλουθα . τὸ γὰρ τῆς πολιτικῆς τέλος τὸ ἄριστον ἐλέγομεν εἶναι καὶ δια ουν ουτε υτο ἐν αυτη εἶναι τὴν ανθρωπίνην εύδαιμονίαν . εἰκότως οὖν οὔτε ἵππον οὔτε βοῦν οὔτε ἄλλο τι τῶν ζᾠων εὔδαιμον λέγομεν · 20 οὐδὲν γὰρ αὐτῶν οἶόν τε κοινωνῆσαι τοιαύτης ἐνεργείας . διὰ ταύτην δὲ τὴν αἰτίαν οὐδἑ παῖς εὐδαίμων ἐστίν · οὔπω γὰρ πρακτικὸς τῶν τοιούτων διὰ τὴν ἡλικίαν . οἱ δὲ λεγόμενοι εὐδαιμονες παῖδες διὰ τὴν ἐλπίδα μακαρίζονται . ἵζονται . δεῖ γάρ , ὡς εἴπομεν . καὶ ἀρετῆς καὶ βίου τελείου . πολλαὶ γὰρ μεταβολαὶ γίνονται καὶ παντοῖαι τύχαι κατὰ τὸν βίον καὶ ἐνδέχεται τὸν μάλιστα εὐθηνοῦντα νοῦντα μεγά|λαις συμφοραῖς περιπεσεῖν ἐπὶ γήρως , καθάπερ ἐν τοῖς ἡρωικοῖς περὶ Πριάμου μυθεύεται · τὸν δὲ τοιαύταις χ ρησάμενον τύχαις καὶ τελευτή σα ντα ἀθλίως οὐδεὶς εὐδαιμονίζει . Εί δεῖ ζωντας μάκαρίζεῖ κεφ . ις . Πότερ’ ὂν οὖν οὐδ’ ἄλλον οὐδένα ἀνθρώπων εὐδαιμονίζειν ἄξιον ἕως ἄν ζῇ , ἀλλὰ χρεὼν τὸ τέλος ὁρᾶν , καθά φησι Σόλων ; καὶ εἰ τοῦτο θήσομεν , ἔσται ἄρα τις εὐδαίμων τό τε ἐπειδὰν ἄποθάνῃ ; ἢ τοῦ τό γε παντελῶς ἄτοπον ἐν τῷ τεθνάναι τὴν εὐδαιμονίαν λαβεῖν , ἄλλως τε καὶ ὅτι ἡ εὐδαιμονία ἔν τινι ἐνεργείᾳ ἐστίν . ἐκ τούτου δὲ φαίνεται μᾶλλον ἐν ἀργίᾳ παντελεῖ εἶναι . λέγομεν δέ , ὅτι ὅτι ἡμεῖς οὔτε ὁ Σόλων τὸν τεθνεῶτα μακαρίζει διὰ τὸ τεθνάναι . ἀλλ’ ὅτι μέχρι παντὸς ὁ βίος αὐτῷ μακάριος ἦν , καὶ ὅτι τηνικαῦτα ἄν τις ἀσφαλῶς μακαρίσειεν ἄνθρωπον , ὡς ἐκτὸς ἤδη τῶν κακῶν ὄντα καὶ δυστυχημάτων . πάλιν δὲ οὐκ ἀρκοῦσα ἡ λύσις δοκεῖ . ἀπορία γάρ ἐστιν ἔτι , εἰ λέγομεν εἶναί τι τῷ τεθνεῶτι καὶ κακὸν [ τι ] καὶ ἀγαθόν , μὴ αἰσθανομένῳ δέ . ὥσπερ ἰαὶ τῷ ζῶντι . μακαρίζεται γὰρ καὶ ταλανίζεται καὶ ἀτιμάζεται καὶ τιμᾶται · καὶ τέκνων δὲ καὶ ἀπογόνων εὐπραξίαι εἰς τὴν εὐδαιμονίαν αὐτοῖς λογίζονται · εὐδαίμενος γὰρ καὶ μακάριοι διὰ τὴν τῶν ἀπογόνων εὐ - δαιμονίαν , καθάπερ δυστυχεῖς διὰ τὴν αὐτῶν δυστυχίαν · ἀπορίαν γὰρ καὶ τοῦτο παρέχει . τῷ γὰρ έχει . τῷ γὰρ μα κα ρ ίως βεβιωκότι καὶ τελευτήσαντι κατὰ λόγον ἐνδέχεται πολλὰς μεταβολὰς ἐκβαίνειν περὶ τοὺς ἐκγόνους , καὶ τὸὺς μὲν αὐτῶν ἀγαθοὺς εἶναι καὶ τυχεῖν βίου τοῦ κατ’ ἀξίαν , τοὺς δὲ ἐξ ἐναντίας . ἄτοπον δὲ γένοιτ’ ἄν , εἰ σ υμμεταβάλλοι καὶ ὁ τεθνεὼς καὶ γίνοιτο ποτὲ μὲν εὐδαίμων , πάλιν δ ἑ ἄθλιος . ἄτοπον δὲ πάλιν κἀκεῖνο δοκεῖ , τὸ μὴ κοινωνεῖν τοὺς ζῶντας τοῖς ἀπελθοῦσι τῆς τύχης διὰ τὴν ἐκ τοῦ γένους οἰκειότητα . ἀλλ’ ἑ πανιτέον ἐπὶ τὴν προτέραν ἀπορίαν καὶ ζητῶμεν , εἰ οὐ δεῖ ζῶντας ἀλλὰ μετὰ τελευτὴν μακαρίζειν · τάχα γὰρ ὅν ἐξ ἐκείνης θ εωρηθείη καὶ τὸ νῦν ἐπιζητούμενον . εἰ δὴ τὸ τέλος ὁρᾶν δεῖ καὶ τότε μακα - ρίζειν ἕκαστον , οὐχ ὡς ὄντα διὰ τὸ τεθνάναι μακάριον ἀλλ’ ὅτι πρότερον μακάριος ἦν , πῶς οὐκ ἄτοπον , εἰ ὅτε ἐστὶν εὐδαίμων , μὴ ἀληθεύσεται κατ’ αὐτοῦ τὸ ὑπάρχον αὐτῷ , μηδὲ ἐροῦμεν αὐτὸν ἀληθῶς εὐδαίμονα , διὰ τὸ μὴ τὸ ὗς ζῶντας ἐθέλειν εὐδαιμονίζειν , νίζειν , σκοποῦντας ποῦντας τὰς τοῦ βίου μεταβολὰς τῷ μόνιμόν τι τὴν εὐδαιμονίαν ὑπολαμβάνειν καὶ μηδαμῶς εὐμετάβολον , τὴν δὲ τύχην πᾶν τοὐναντίον ; φὴ - λον γάρ , ὡς , εἰ συνακολου θ οἴη μὲν ταῖς τύχαις , τὸν αὐτὸν εὐ · - δαίuονα καὶ πάλιν ἄθλιον ἐροῦμεν πολλάκις , χ α μὰ ι λέο ντά τινα τὸν εὐὸ αἰ l1ονα ἁ πο-̔́αίνο ντες κ α ὶ σὰ θοῶς ἱ δ ρ υ ’J . ἑ νο ν . λε͂́γουεν τοίνυν πρὸς τὴν ἀπορίαν , ὅτι τὸ μὲν ταῖς τύχαις ἐακολουθεῖν οὐδαμῶς ὀρθόν · οὐ γὰρ ἐν ταύταις ἡ εὐδαιμονία συνίσταται ἢ τοὐναντίον , ἀλλὰ προσδεῖται μὲν τούτων πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν ὁ ἀνθρώπινος βίος , καθάπερ εἴπομεν · ἡ δὲ οὐσία τῆς εὐδαιμονίας οὐκ ἐν αὐταῖς ἀλλ' ἐν τῇ κατ' ἀρετὴν ἐνεργείᾳ συνίσταται , καθὼς εἴρηται . μόνιμον γὰρ δεῖ εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν · καὶ διὰ τοῦτο οὐ δυνατὸν αὐτὴν ἐν τοῖς ἀπὸ τὐχης συνίστασθαι . καὶ τούτῳ | μαρτυρεῖ ἡ προκειμένη ζήτησις · ἀπὸ τούτου γὰρ ἔλαβε τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑποκεῖσθαι τὴν εὐδαιμονίαν μόνιμον εἶναι . περὶ οὐδὲν γὰρ τῶν ἀνθρωπίνων ἔργων τοσαύτη βεβαιότης ὑπάρχει , ὡς ταὶς κατ' ἀρετὴν ἐνεργείαις , ἐν αὶς ἡ εὐδαιμονία · μονιμώτεραι γὰρ καὶ τῶν ἐπιστημῶν αὐται τυγχάνουσι . τούτων δὲ πάλιν τῶν ἀρετῶν αί τιμιώτεραι μονιμώτεραι διὰ τὸ ζῆν ἐν αὐταὶς τοὺς μακαρίους μάλιστα καὶ συνεχέστατα , μὴ διακοπτομένης ποτὲ οὐδ' ἐν ἐλαχίστῳ χρόνῳ τῆς περὶ τὰς πράξεις τῆς ἀρετῆς αὐτῶν ἐργασίας διὰ τὸ ἡδεῖαν αὐτοῖς τὴν τοιαύτην εἶναι ζωἡν . καθὼς εἴρηται . καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ λήθην αὐτῶν λαμβάνουσιν . ἐπεὶ τοίνυν οὐτκ ὲν τῇ τύχη ἡ εὐδαιμονία συνίσταται ἀλλ' ἐν ταῖς κατ' ἀρετὴν πράξεσιν , ὑπάρξει τὸ ζητούμενον τῷ εὐδαίμονι , τὸ μόνιμον δηλονότι αὐτῷ εἶναι τὸ ἀγαθόν , καὶ εσται διὰ βίου εὐδαίμων · ἀεὶ γὰρ ἢ μάλιστα πάντων πράξει καὶ θεωρήσει τὰς κατ' ἀρετὴν πράξεις καὶ θεωρίας · καὶ πρὸς τὰς τύχας στήσεται καὶ ὑπὸ τῶν ἐναντίων οὐδεμίαν πείσεται μεταβολήν , ἀλλ' οἴσει τὰ ἐπιόντα κάλλιστα καὶ ἐμμελέστατα ὅ γε ὡς ἀληθῶς ἀγαθὸς καὶ τετράγωνος ἄνευ ψόγου . πολλῶν δὲ ὄντων τῶν ἐπερχομένων ἀπὸ τῆς τύχης καὶ τῶν μὲν μεγάλων ὄντων , τῶν δὲ μικρῶν , τὰ μὲν μικρὰ τῶν ἀτυχημάτων , ὁμοίως δὲ καὶ τῶν εὐτυχημάτων οὐ παρέξει πράγματα τῷ σποδαίῳ οὐδὲ ἐπάξει τῷ βίῳ μεταβολήν . τὰ δὲ μεγάλα καὶ πολλά , εὐτυχήματα μὲν ὄντα , μακαριώτερον τὸν βίον ποιήσει ( καὶ γὰρ αὐτὰ συνεπικοσμεῖ τὴν εὐδαιμονίαν · χρῆται γὰρ αὐτοῖς ὁ σπουδαὶος ἐπὶ τὰ κάλλιστα ) . | ἀτυχήματα δὲ ὄντα θλίβει μὲν καὶ λυμαίνεται τὸ μακάριον καὶ ἐμποδίζει πολλαῖς ἐνεργείαις , ὅμως δὲ καὶ ἐν τούτοις διαλάμπει τὸ καλόν , ἐπειδὰν φέρῃ τις εὐκόλως πολλὰς καὶ μεγάλας ἀτυχίας , οὐ δι' ἀναλγησίαν καὶ ἀναισθησίαν , ἀλλὰ γεννάδας ὢν καὶ μεγαλόψυχος . εἰ γὰρ ἐν ταὶς κατ' ἀετὴν ἐνεργείαις ἡ μακαριότης ἔχει τὸ εἶναι καὶ αὖται κύριαί εἰσι τῆς τοῦ εὐδαίμονος ζωῆς , οὐδεὶς ἄν γένοιτο τῶν μακαρίων ἄθλιος · οὐδέποτε γὰρ πράξει τὰ μισητὰ καὶ φαὐλα . τὸν γὰρ ὡς ἀληθῶς καὶ ἔμφρονα καὶ ἀγαθὸν πάσας οἰόμεθα τὰς τύχας εὐ - σχημόνως φέρειν · καὶ καθάπερ ὁ ἄριστος τεχνίτης ἀπὸ τῆς τυχούσης ὕλης τὴν ἰδίαν ἐπιδείκνυται τέχνην καὶ στρατηγὸς μὲν τῷ παρόντι στρατοπέδῳ . καὶ εἰ μὴ ἀξιόλογον εἴη , χρῆται πολεμικώτατα . καὶ ὁ σκυτοτόμος ὁ ἄριστος ἐκ τῶν δοθέντων σκυτῶν κάλλιστον ὑπόδημα ποιεῖ . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ οἱ ἄλλοι τεχνῖται ἅπαντες · οὕτω καὶ ὁ μακάριος οὐκ εὔροιαν ἀεὶ ζητήσει , ἀλλ’ ἐκ τῆς παρούσης τύχης ἀεὶ τὰ κάλλιστα πράξει . καὶ διὰ τοῦτο ἄθλιος μὲν οὐδέποτε γέ νοιτ᾿ ἂν , ἀλλά μόνον οὐ μακάριος τῆς γε τύχης ἕνεκα , ἐὰν Π ριαμικαῖς περιπέσῃ τύχαις . οὐδὲ δὴ ποικίλος γε καὶ εὐμετάβολος ἔσται · οὔτε γ ὰρ ἀπὸ τῆς εὐδαιμονίας κινηθήσεται ῥᾳδίως οὔτε ὑπὸ τῶν τυχόντων ἀτυχημάτων ὑπὸ μεγάλων ἴσως καὶ πολλῶν · καὶ οὐδὲ ὑπὸ τούτων ῥᾳδίως . ἐπεὶ καὶ ἀπαλλαγεὶς τῶν δυστυχημάτων οὐκ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ πρὸς τὸ τέλειον ἀγαθὸν μεταπεσεῖται . οὐ μικρὸν παρέκλινε , διὰ τὸ μὴ εὐκί|νητος εἶναι · ἀλλ’ ἐν πολλῷ χρόνῳ ἔσται τοιοῦτος , μεγάλων καὶ καλῶν ἐν τούτῳ γενόμενος επιτυχής . τί οὖν κωλύει τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον εὐδαίμονα λέγειν , ὃς κατ’ ἀρετὴν μὲν τελείαν ἐνεργεῖ , δυστυχήσας δὲ τοῖς ἔξωθεν πάλιν εἰς τὴν εὐτυχίαν ἐπανελεύσεται καὶ ἱκανῶς ὑπὸ τῶν ἐκτὸς χορηγηθήσεται ἀγαθῶν οὐ τὸν τυχόντα χρόνον ἀλλὰ τὸν μέχρι τελευτῆς , καὶ βιωσάμενος οὕτω καὶ τελευτήσας κατὰ λόγον . προστίθημι δὲ καὶ τὰ ἔξωθεν ἀγαθὰ διὰ τὸ τὴν εὐδαιμονίαν τέλος εἶναι τῶν ἀνθρωπίνων πράξεων καὶ διὰ τοῦτο προσήκειν τέλειον ἀγαθὸν εἶναι καὶ μηδενὸς ἐλλείπειν . εἰ δὲ τοῦτο οὕτως , οὐ μετὰ τὴν τελευτὴν μακαρίσομεν τοὺς εὐδαίμονας ἀλλὰ ζῶντας ἔτι , οἷς ὑπάρχει καὶ ὑπάρξει τὰ λεχθέντα · μακαρίους δέ , ὡς ἀνθρώπους τὴν ἀνθρωπίνην μακαριότητα , ἥτις οὐ πάντῃ τέλειον ἔχει τὸ ἀγαθόν . καὶ τὸ μὲν ὅτι δεῖ ζῶντας τοὺς εὐδαίμονας μάκαρί ζεῖν , ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω . Εἰ κοινωνοῦσι τῆς τύχης τῶν ἀπογόνων οἱ μακάριοι μετὰ τε - λευτην . κεφ . ιη' . Ῥητέον δὲ πρὸς τὴν ἄλλην ἀπορίαν , εἰ ἐκ τῶν ἀπογόνων δυστυχούντων τῶν ἢ τῶν φίλων χείρονα δόξει τοῖς μακαρίοις τὰ πράγματα . τὸ μὲν οὖν μηδ’ ὁτιοῦν ἐκ τῶν ἀπογόνων ἡ ἄλλως οἰκείων εἰς τοὺς εὐδαίμονας ἔρχεσθαι ἢ εὐτυχίας ἢ δυστυχίας ἀκοινώνητόν ἐστι καὶ ἀλλότριον τῶν ἀν - θρωπίνων · κοινωνικὸν γὰρ ὁ ἄνθρωπος · καὶ πρός γε ἔτι καὶ ταῖς κοιναῖς δόξαις ἐναντίον · κοινὰ γὰρ τὰ τῶν φίλων εἶ ’ναι πᾶσι δοκεῖ . πολλῶν δὲ ὄντων τῶν συμβαινόντων τοῖς οἰκείοις τῶν μακαρίων καὶ παντοίας ἐχόντων διαφοράς , καὶ τῶν μὲν μᾶλλον συντελούντων εἰς τὴν εὐδαιμονίαν ἢ δυστυχίαν , τῶν δὲ ἧττον , τὸ μὲν κατὰ μέρος διαιρεῖν αὐτὰ μακρὸν καὶ ἄπειρον φαίνεται · εἰ δὲ ὁλοσχερῶς καὶ ὡς ἐν τύπῳ εἴποιμεν περὶ αὐτῶν , ἱκανὸν ἄν εἴη . διαιρήσομέν τοίνυν καὶ ταῦτα , καθάπερ τὰ συμβαίνοντα δυστυχήματα τοῖς μακαρίοις , ὅτι τὰ μὲν μεγάλα καὶ ἀξιόλογα καὶ βάρος ἔχει πρὸς τὸν βίον , τὰ δὲ μικρὰ καὶ ἐλαφρότερα . ἔχει δὲ διαφορὸν ὅσα ζώντων ἔτι τῶν μακαρίων τοῖς οἰκείοις συμβαίνει τῶν συμβαινόντων μετὰ τὴν αὐτῶν τελευτήν , ὅσην ἔχει τὰ ἐν ταῖς τραγῳδίαις πλαττόμενα κακὰ τῶν προϋπαρξάντων πραγμάτων , ὦν ταῦτα σκιαί . σκεπτέον οὖν περὶ τῆς διαφορᾶς . βέλτιον δέ ἐστι ακέφασθαι . εἰ κοινωνοῦσιν οἱ μακάριοι τοῖς οἰκείοις · μετὰ τελευτὴν τῆς τύχης . φαίνεται τοίνυν . ὅτι εἰ καὶ ἔρχεταί τι πρὸς αὐτοὺς ἀπὸ τούτων , εἴτε ἀγθὸν εἴτε φαῦλον , ἀσθενὲς μέντοι καὶ μικρόν , ἢ διότι καὶ τῇ ἑαυτοῦ γύσει μικρόν ἐστιν ἢ ἐκείνοις μικρόν , κἂν μέγα ὑπάρχῃ , δὶὰ τὸ μὴ ζῆν τὴν ἐνταῦθα ζωήν · εἰ δ' ἔχει τινὰ δύναμιν , ἀλλλ'οὐ τοσαύτην γε καὶ τοιαύτην , ὥστε ποιεῖν εὐδαίμονας τοὺς μὴ τοιούτους ἢ τοὺς ὄντας ἀφαιρεῖσθαι τὴν μακαριότητα . ὥστε ἔρχεται μέν τι ἀπὸ τῶν ζ;ντων τοῖς τεθνεῶσι · τοιαῦτα δὲ καὶ τοσαῦτα ὡς μηδεμίαν ἀπάγειν μεταβολήν . Ὅτι τῶν τιμίων ἡ εὐδαιμονία . κεφ . ιφ' . Διωρισμένων δὲ τούτων , σκεψώμεθα περὶ τῆς εὐδαιμονίας , πότερον τῶν δυνάμεών ἐστιν ἢ τῶν ἐπαινετῶν ἢ τῶν τιμίων ἡ εὐδαιμονία . καὶ δυνάμεις μέν εἰσιν αἱ ἕξεις τῶν τεχνῶν , οἶον κυβερνητικῆς ἢ ἰατρικῆς δηλονότι τὸ δύνασθαι ἰατρεύειν ἢ κυβερνᾶν , ἐπαινετὰ δὲ τὰ ἤδη κατορθωθέντα καὶ εἰς ἐνέργειαν ἐλθόντα ἀγαθά , τίμια δὲ τὰ θεῖα καὶ ὑπὲρ ταῦτα . τούτων οὕτως ἐχόντων , ζητητέον τί τούτων ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία . δύναμις μὲν οὖν οὐκ ἔστιν · ἔστι γὰρ τέλειον ἀγαθόν · δὲ δύναμις ἀτελές . ἄλλως τε ἡ μὲν εὐδαιμονία οὐ συναριθμεῖται πολλοῖς , ἡ δὲ δάναμις τοιαύτη · πολλαὶ γὰρ δυνάμεις · ἡ εὐδαιμονία ἄρα οὐκ ἔστι δύναμις . καὶ μὴν οὐδὲ τῶν ἐπαινετῶν ἐστιν · ἐπαινεῖται γὰρ ἅ μετέχει τινὸς ἀγαθοῦ . τὸν γὰρ δίκαιον καὶ τὸν ἀνδρεῖον καὶ ὅλως τὸν ἀγαθὸν καὶ τὴν ἀρετὴν ἐπαινοῦμεν διὰ τὸ ποιότητός τινος ἀγαθοῦ μετέχειν καὶ σχέσιν ἔχειν πρὸς ἀγαθόν τι καὶ σπουδαῖον . διὰ τοῦτο καὶ οἱ τοὺς θεοὺς ἐπαινοῦντες γελοῖοί εἰσιν , ἡμῖν αὐτοὺς ἐξισοῦντες . τοῦτο δὲ συμβαίνει διὰ τὸ γίνεσθαι τοὺς ἐπαίνους ἕνεκα τῆς πρὸς τὸ ἀγαθὸν ἀναφορᾶς καὶ σχέσεως . τὰ μὲν οὖν ἐπαινετὰ τοιαῦτα · ἡ εὐδαιμο;νια δὲ οὐ τοιοῦτον · ἔστι γὰρ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἄριστον . τοῦ δὲ ἀγθοῦ καὶ τοῦ ἀρίστου οὐκ ἔστιν ἔπαινος · οὐ γὰρ πρός τι ἀναφέρεται ἀγαθόν . διὰ τοῦτο οὐδὲ τοῦς θεοὺς ἐπαινοῦμεν ἀλλὰ μακαρίζομεν καὶ εὐδαιμονίομεν · ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἀνδρῶν τοὺς θειοτάτους καὶ τὰ ἀγαθά , ὅσα δι’ ἑαυτά εἰσιν ἀγαθά , οἵα ἐστὶν ἡ εὐδαιμονία . οὐδεὶς γὰρ τὴν εὐδα . | μονίαν ἐπαινεῖ καθάπερ τὸ δίκαιον , ἀλλ’ ὡς θειότερόν τι καὶ βέλτιον μακαρίζει . ἐπεὶ τοίνυν τὰ μὲν ἐπαινετὰ διά τι τέλος ἀγαθὸν ἐπαινοῦνται , ἡ δὲ εὐδαιμονία εἰς οὺδὲν ἀναφέρεται τέλος ( ἔστι γὰρ αὐτὴ τὸ ἔσχατον τέλος ) , οὐκ ἂν εἴη τῶν ἐπαινετῶν · λείπεται δὴ τῶν τιμίων εἶναι . τούτῳ δὲ τῷ λόγῳ καὶ ὁ Εὔ - δοξος μαρτυρεῖ · τὴν γὰρ ἡδονὴν βουλόμενος δεῖξαι ἄριστον εἶναι καὶ τέλειον ἀγαθόν , ἀπὸ τούτου ἔλεγε δείκνυσθαι , ὅτι οὐκ ἔστι τῶν ἐπαινετῶν ἀλλὰ βέλτιον τούτων , ἀπὸ τοῦ μὴ ἐπαινεῖσθαι ἀγαθὸν οὖσαν · τοιοῦτον δὲ ἔλεγεν εἶναι τὸν θεὸν καὶ τὸ ἀγαθόν . πρὸς ταῦτα γὰρ καὶ τἄλλα ἀναφερόμενα ἀγαθὰ λέγεσθαι καὶ ἐπαινετὰ εἶναι . ἐπαινεῖται μὲν γὰρ ἡ ἀρετή , ὅτι πρακτικοὶ γίνονται οἱ ἄνθρωποι τῶν καλῶν ἀπὸ ταύτης · ἐγκωμιάζονται δὲ τα ἔργα ὁμοίως τἀ ἀγαθά , τά τε σωματικὰ καὶ τὰ ψυχικά , ὅτι πρός τι τέλος φέρουσιν ἀγθόν · αὐτὴ δὲ ἡ εὐδαιμονία οὐκ ἂν ἐπαινεθείη · οὐ γὰρ πρός τι τέλος ἀγαθὸν φέρει · αὐτὴ γάρ ἐστι τὸ ἔσχατον τέλος , καθὼς εἰρηται . ἀλλὰ τὸ μὲν περὶ ἐπαίνων καὶ ἐγκωμίων λέγειν τίσιν ἁρμόττει , οὐκ ἔστιν ἡμῖν προκείμενον · οἰκειότερον γὰρ ἄλλοις · ἡμῖν δὲ περὶ τοῦ προκειμένου ῥητέον . φαίνεται μὲν οὖν ἁπὸ τῶν εἰρημένων , ὅτι ἐστὶ τῶν τιμίων καὶ τελείων · φαίνεται δὲ καὶ ἀρχὴ καὶ αἰτία τῶν ἄλλων ἀγαθῶν · ταύτης γὰρ χάριν τὰ ἄλλα πράττομεν · τὴν δὲ ἀρχὴν καὶ τὸ αἴτιον τῶν ἀγαθῶν τίμιόν τι καὶ θεῖον τίθεμεν . Περὶ ἀρετῆς , ἐν ῷ περὶ τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς . κεφ . κ' . Ἐπεὶ δέ ἐστιν ἡ εὐδαιμονία ψυχἠς ἐνέργεια κατ' ἀρετὴν τελείαν , σκεψώμεθα περὶ τἠς ἀρετὴς · ἡ γὰρ περὶ αὐτῆς σκέψις σαφέστερον ποιήσει τὸν περὶ τῆς εὐδαιμονίας λόγον . φαίνεται δέ . ὅτι καὶ ὁ κατὰ ἀλήθειαν πολιτικαὸς περὶ αὐτῆς σκέπτεται · βούλεται γὰρ ἀγαθοὐς ποιεἶν τοὺς πολίτας καὶ τῶν νόμων ὑπηκόους . καθάπερ οἱ Κρητῶν καὶ Λακεδαιμονίων νομοθέται . καὶ εἴ τινες ἔτεροι τοιοδτοι γεγένηνται · ὥστε δὴλον ὅτι ἡ ζήτησις αὕτη ἀκόλουθος ἂν εἴη τῷ ἐξ ἀρχῆς τοῦ λόγου σκοπῷ . ἦν γὰρ ἐκεῖνος περὶ τοῦ τέλους τῆς πολιτικῆς . περὶ ἀρετὴς τοίνυν ἐπισκεπτέον , ἀνθρωπίνης δηλονότι . ἐπεὶ καὶ ἐξ ἀρχῆς τὸ ἀνθρώπινον ἀγαθὸν ἐζητοῦμεν . ἐπεὶ τοίνυν ἡ ἀνθρωπίνη ἀρετὴ οὐ τοῦ αώματός ἐστιν ἀλλὰ τῆς ψυχῆς ( καὶ τὴν εὐδαιμονίαν γὰρ ψυχῆς ἐνέργειαν λέγομεν ) , ὁ πολιτικὸς δὲ σκέπτεται περὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀρετῆς , δῆλον ὅτι δεῖ τὸν πολιτικὸν εἰδέναι πῶς ἔχει τὰ περὶ ψυχήν , ὥσπερ καὶ τὸν μέλλοντα ὀφθαλμὸν θεραπεύσειν τοῦ σώματος παντὸς τὴν γνῶσιν ἔχειν ἀνάγκη · καὶ τοσούτῳ πλέον ὁ πολιτικὸς δικαίως εἴσεται τὰ περὶ ψυχὴν ἢ ὁ ἰατρὸς τὸ σῶμα , ὅσῳ βελτίων ἡ πολιτικὴ τῆς ἰατρικῆς καὶ τιμιωτέρα · καὶ οἱ βέλτιστοι δὲ τῶν ἰατρῶν πολλὰ πραγματεύονται περὶ τὴν τοῦ σώματος γνῶσιν . ὥστε εἰκὸς ἄν εἴη τὸν πολιτικὸν περὶ τὴς ψυχῆς εἰδέναι . θεωρητέον δὲ περὶ ψυχῆς τοσαῦτα , ὅσα ἀρχέσει ἠμῖν πρὸς τὸν προκείμενον περὶ ἀρετῆς λόγον · τὸ γὰρ ἐπὶ πλεῖον ἐξακρι|βῶσαι περὶ ψυχῆς καὶ τὸν καθόλου περὶ αὐτῆς ἐκθέσθαι λόγον μεῖζον εργον ἐστὶ τῶν προκειμένων . περὶ ψυχῆς τοίνυνβ οὐ μόνον ἐν συγγράμμασιν ἀλλὰ καὶ ἀπὸ αὐτοῖς . λέγομεν · τοίνυν , ὅτι τῆς ψυχῆς τὸ μὲν λογικόν ἐστι , τὸ δὲ ἄλογον . ταῦτα δὲ πότερον κεχωρισμένα εἰσὶν ἀλλήλων , καθάπερ τὰ τοῦ σώματος μέρη καὶ τά ἄλλα τὰ μεριστά , ἢ πράγματι μὲν ἕν εἰσι , λόγῳ δὲ δύο , καθάπερ ἐν ἰῇ περιφερείᾳ τὸ κυρτὸν καὶ τὸ κοῖλον ( ἓν μὲν γάρ εἰσι πρᾶγμα καὶ ἀχώριστα πέφυκε , τῷ ὁρισμῷ δὲ διαφέρουσιν · ἄλλος γὰρ ὁρισμὸς τῆς περιφερείας καθὸ κοίλης καὶ ἄλλος καθὸ κυρτῆς ) , τοῦτο μὲν οὖν ζητεῖν οὐδὲν συντείνει πρὸς τὴν προκειμένην μέθοδον . ἐροῦμεν δὲ περὶ τοῦ ἀλόγου . ἔστι τοίνυν τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς τὸ μὲν φυτικόν , λέγω δὲ τὸ θρεπτικὸν καὶ αὐξητικόν , ὅπερ κοινόν ἐστι καὶ τοῖς φυτοῖς καὶ τοῖς ζῴοις πᾶσιν · αὕτη γὰρ ἡ δύναμις ἐν ἅπασι τοῖς τρεφο - μένοις ἐστὶ καὶ ἐν τοῖς ἐμβρύοις · ἡ αὐτὴ δὲ καὶ ἐν τοῖς τελείοις τῶν ἀνθρώπων ἐστίν · οὐ γὰρ ἄλλην εὔλογον λέγειν . ἐν ταύτῃ μὲν οὖν τῇ δυ’ · νάμει οὐκ ἔστιν ἰδίως ἰδίως ἀρετὴν ἀνθρωπίνην ἀλλὰ κοινὴν ἅπασιν . ἡ γὰρ τοιαύτη ἀρειὴ τὸ τρέφεσθαι καὶ αὐξάνεσθαι καὶ ὑπνώττουσιν ἐνερ - γεῖται καὶ μάλιστα τότε , ἡ δὲ ἀνθρωπίνη ἀρετή οὐδαμῶς · ὁ γὰρ ἀγα θὸς καὶ κακὸς ἥκιστα διάδηλος ὑπνώττων . καὶ διὰ τοῦτό φασι μηδὲν δια - φέρειν τὸ ἠμὶ σὺ τὸ ὖ βίου , τὸν τοῦ ὕπνου καιρὸν δηλονότι , τοὺς εὖδαίμονας τῶν ἁ θλίων · καὶ εἰκότως · ἀργία γάρ ἐστιν ὁ ὕπνος καὶ ἰῇ σπουδαίᾳ καὶ τῇ φαύλῃ ψυχῇ . πλὴν εἰ μή τις ἐκεῖνο εἴποι , ὅτι ὅτι καὶ οἱ ὕπνοι τῶν σπουδαίων βελτίους , τῶν μεθημερινῶν κινήσεων τρόπον τινὰ καὶ ἐπὶ ἰοὺς ὕπνους διερχομένων καὶ διὰ τοῦτο τῶν καθ’ ὕπνους · φαντασμάτων ἀμεινόνων τοῖς σπουδαίοις γινομένων ἢ τοῖς τυχοῦσιν · ἀλλὰ περὶ τούτων ἅλις . τὸ γὰρ θρεπτικὸν ἄμοιρον τῆς ἀνθρωπίνης ἀρετῆς , περὶ ἧς ἡμῖν ὁ λόγος . ἔστι δὲ καὶ ἄλλη τις φύσις τῆς ψυχῆς οὐ πάντῃ ἄλογος κατὰ τὴν εἰρημένην , ἀλλά πῃ μετέχουσα λόγου καὶ μαχομένη πρὸς ἰὸν λόγον . διὸ καὶ τὸν τοῦ ἐγκρατοῦς λόγον καὶ τὸν τοῦ ἀκρατοῦς δὲ ἐνίοτε ἐπαινοῦμεν , ὅτι ἀντέχουσι πρὸς τὸ ἀντιτεῖνον · ὁ μὲν μέχρις οὗ δεῖ , ὁ δὲ ἐνίοτε καὶ μέχρι τινός . καὶ διὰ τοῦτο φαίνεται ἄλλο τι ὂν ἐν αὐτοῖς παρὰ τὸν λόγον , ὃ μάχεται καὶ ἀντιτείνει τῷ λόγῳ . ἀτεχνῶς γάρ , καθάπερ τὰ παραλελυμένα τοῦ σώματος μόρια εἰς τὰ δεξιὰ προ - αιρουμένων κινῆσαι , τοὐναντίον καὶ εἰς τὰ ἀριστερὰ παραφέρεται · οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῇς . ἐπὶ τἀναντία γὰρ αἱ ὁρμαὶ τῶν ἀκρατῶν φέρονται τῆς τοῦ λόγου κινήσεως . ἀλλ’ ἐν τοῖς σώμασι μὲν ὁρῶμεν τὸ παραφερόμενον , ἐπὶ δὲ τῆς ψυχῆς οὐχ ὁρῶμεν . εἰ δὲ καὶ μὴ ὁρᾶται , ὅμως ἐστὶ καὶ νομιστέον εἶναί τι παρὰ τὸν λό - γον ἐναντιούμενον τούτῳ καὶ ἀντιβαῖνον · πῶς δέ , πρὸς τὸ προκείμενον λέγειν οὐδὲν συντελεῖ . φαίνεται δὲ καὶ τοῦτο λόγου μετέχον , ὥσπερ εἴπομεν , καθόσον τῷ λόγῳ πειθαρχεῖ . καὶ γὰρ τῷ τοῦ ἐγκρατοῦς λόγῳ τοῦτο τὸ ἄλογον , τὸ θυμικὸν λέγω καὶ τὸ ἐπιθυμητικόν , ἄγεται καὶ πεί - θεται . ἔτι δὲ μᾶλλον πείθεται καὶ εὐηκοώτερόν ἐστι τῷ λόγῳ τοῦ σώ - φρονος καὶ ἀνδρείου · ἐν αὐτῷ γὰρ πάντα τῷ λόγῳ συμφωνεῖ . ὥστε φαίνεται τὸ ἄλογον τῆς ψυχῆς διττὸν εἶναι , τὸ μὲν πάντῃ ἄλογον τὸ φυτικόν . τὸ I αὐξητικὸν δηλονότι καὶ θρεπτικόν , τὸ δέ πῃ λόγου μετέχον , τὸ θομικὸν καὶ ἐπιθυμητικόν · τοῦτο γὰρ κοινωνεῖ λόγου καθ’ ὅσον καθ᾿ ὅσον κατήκοόν ἐστιν αὐτοῦ καὶ πειθαρχικόν . δὲ πείθεταί πὼς ὑπὸ λόγου τὸ ἄλογον , φανερὸν ἀπὸ τῶν νουθεσιῶν καὶ τῶν παρακλήσεων καὶ ἐπιτιμήσεων · ἀπὸ τούτων γὰρ πολλαὶ τῶν ἀλόγων κινήσεων ῥυθμίζονται . διττῶς δὲ λέγεται τὸ λόγου μετέχειν καθάπερ καὶ τὸ λόγον ἔχειν . λέγομεν γὰρ τοῦ πατρὸς καὶ τῶν φίλων λόγον ἔχειν τὸ ἐπιστρέφεσθαι πρὸς αὐτοὺς καὶοἰς κελεύουσιν ἐξακολουθεῖν , λέγομεν δὲ καὶ τῶν μαθηματικῶν λόγον ἔχειν τὸ εἰδέναι αὐτὰ καὶ γνῶσίν τινα καὶ ἐπιστήμην αὐτῶν ἔχειν . κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον διπλῶς λέγεται καὶ τὸ λόγου μετέχειν · τὸ μὲν κυρίως καὶ <:έβ> ἑαυτῷ , ὥσπερ αὐτὸ τὸ λογικόν , τὸ δὲ διὰ τὸ ἐκείνῳ πειθαρχεῖν λόγου μετέχειν λέγεται , ὥσπερ τις ἰῷ πατρὶ πείθεται . διαιρεῖται δὲ καὶ ἡ ἀρετὴ κατὰ τὴν διαφορὰν ταύτην · λέγομεν γὰρ αὐτὰς τὰς μὲν διανοητικάς , αἳ τοῦ λογικοῦ εἰσι , ἰὰς δὲ ἠθικάς , ἇί τοῦ θυμικοῦ καὶ ἐπιθομητικοῦ εἰσι . καὶ διανοητικαὶ μέν εἰσι σοφία σύνεσις καὶ φρόνησις , ἠθικαὶ δὲ ἐλευθεριότης καὶ σωφροσύνη . ὅταν γὰρ περὶ τοῦ ἤθους λέγωμεν οὐ λέγομεν τὸν ἄνθρωπον σοφὸν ἢ συνετὸν ἀλλὰ πρᾷον καὶ σώφρονα . ἐπαινοῦμεν δὲ καὶ τὸν σοφὸν διά τὴν ἀγαθὴν ἕξιν , ἥτις ἐστὶν ἀρετή · τὰς γὰρ ἐπαινετὰς ἕξεις ἀρετὰς λέγομεν .
Lemmas: ὅτι2 εἰμί τίς ἔσχατος τέλος , πρός ὅς πᾶς τάσσω ὁ ἀνθρώ - πίνω πρᾶξις . Κεφ . ὅς . ἐν πᾶς τέχνη καί μέθοδος ἀγαθός τίς ζητέω · καί προαιρέω δέ καί πράσσω ἐκεῖνος , ὅθεν ἀγαθός τίς προσδοκάω λαμβάνω . διά οὗτος καλῶς ἀποφαίνω ἐκεῖνος εἰμί ὁ ἀγαθός , ὅς πᾶς ἐφίημι . καί γάρ οὖον μόνος ὁ λογισμός κινέω ἕνεκα τις ἀγαθός κινέω , ἀλλά καί ὁ φύσις κινέω πρός τίς φέρω τέλος ἀγαθός ἄλογος , καθάπερ ὁ βέλος εἰς ὁ σκοπός . εἰμί μέν οὖν πᾶς πρᾶξις καί κίνησις τέλος . διαφορά φορά δέ τις φαίνω ὁ τέλος . εἰμί γάρ πρᾶξις τέλος ἔργον , ὥσπερ ὁ ναυπηγικός ὁ πλοῖον · εἰμί δέ πάλιν πρᾶξις τέλος ἄλλος πρᾶξις , ὥσπερ ὁ ἱππικός ὁ ἱππεύω . ἐπί ὅς δέ οὐ ὁ πρᾶξις τέλος ἀλλά ἔργον , ἐπί ἐκεῖνος ἀγαθός ὁ ἔργον ὁ πρᾶξις . πολύς δέ πρᾶξις εἰμί πολύς γίγνομαι καί ὁ τέλος . ἰατρικός μέν γάρ τέλος ὑγίεια , ναυεπιπηξ κέω δέ πλοῖον , στρατηγικός δέ νίκη , οἰκονομικός δέ πλοῦτος . συμβαίνω δέ πολύς πρᾶξις καί τέχνη ὑπό εἷς δύναμις εἰμί καί τέχνη πολλάκις , ἡνίκα διά ὁ τέλος ἐκεῖνος ὁ τέχνη ἐκεῖνος ζητέω , οἷος ὁ χαλινοποιητικος καί ὁ ἱππικός καί πᾶς πολεμικός πρᾶξις ὁ τέλος ζητέω ὁ στρατηγικός · πᾶς γάρ ἕνεκα ὁ Νίκη ἐπιτηδεύω . καί διά οὗτος ὁ μέν ὑπό ὁ στρατηγικός λέγω εἰμί , ὁ δέ στρατηγικός ἀρχιτεκτονικός πρός αὐτός καλέω · δύναμαι γάρ ὅσπερ ὁ ἀρχιτέκτων ἐν ὁ τέκτων . καθάπερ γάρ ἐκεῖνος ἀποβλέπω εἰς ὁ εἶδος ὁ οἰκίον ἐκεῖνος κελεύω ποιέω ὁ τέκτων , ὁ πρός ἐκεῖνος φέρω ὁ εἶδος , οὗτος καί ὁ στρατηγικός καί εἰμί τις ἄλλος τοιοῦτος ἀπό ὁ ἴδιος τέλος ὁ ἄλλος δίδωμι ὁ κανών . καί γάρ καί ὁ χαλινός ὁ χαλινοποιός πρός ὁ Νίκη ὥσπερ εἰς κανών ἀποβλέπω , τοιοῦτος ποιέω , ὥστε ἁρμόττω καί ἐπιτήδειος ἵημι ὁ épeigomqen{v νικάω , καί ὁ ἐφεστρίς ἕτερος , καί ἄλλος ὅσος τεχνίτης ὁ ἱππικός ὄργανον εἰμί · καί ὁ ἱππικός οὗτος διατίθημι ἑαυτοῦ . ὥστε δύναμαι νικάω καί ὁ στρατιώτης καί ὅλως πᾶς ὁ ὑπό ὁ στρατηγικός ὁ τέλος αὐτός διατίθημι . εἰμί μέν ἐν ἕκαστος ὁ ὑπό ὁ ἀρχιτεκτονικός τέλος . καθάπερ χαλινοποιητικος χαλινός καί ἱππικός ὁ ἱππεύω καί ὁ ἄλλος ἄλλος τίς . εἰμί δέ καί ὁ ἀρχιτεκτονικός τέλος , καθάπερ ὁ στρατηγικός ὁ νίκη · ἀλλά ὁ τέλος εἷς ἀρχιτεκτονικός ἀγαθός καί πρότιμος ὁ ἄλλος τέλος . διότι καί ὁ ὁ ἰλλός τέλος ὁ ὑπό αὐτός διά ὁ οὗτος τέλος ζηʹ τ́ζομαι , καθάπερ εἴρω . εἰμί δέ καί μή πρᾶξις ἄγω ὁ ὁ ὁ πρᾶξις ἀλλά ἔργον , οὐδείς κωλύω ἀγαθός εἰμί καί αἱρετός καί αὐτός ὁ ἔργον ὁ ὁ ἀρχιτεκτονικός τέλος , καί πρᾶξις εἰμί . ὥσπερ χαλινοποιητικος μέν τέλος ἔργον · χαλινός γάρ · στρατηγικός δέ τέλος πρᾶξις · νίκη γάρ . καί οὐδείς κωλύω ὁ Νίκη ἀγαθός εἰμί καί ἄρετος ἰός χαλινός · ὁ γάρ ἔργον ἀγαθός ὁ πρᾶξις , οὖον πᾶς , ἀλλά μόνος ἐκεῖνος , ὅς ἀποτέλεσμα εἰμί , διότι τέλος ἐκεῖνος εἰμί · ὁ δέ τέλος ἀεί τίμιος ὁ πρός αὐτός τάσσω . εἰμί δέ πολύς εἷς τέλος , ὁ ὁ ἀρχιτεκτονικός · εἰμί δέ καί πᾶς ὁμοῦ τέλος εἷς ἔσχατος , διά ὅς ὁ ὁ ἄλλος τέλος ζητέω , καί οὐκέτι ἐκεῖνος διά ἄλλος , ἀλλά αὐτός διά ἑαυτοῦ . καί γάρ εἰμί μή εἷς τίς εἰμί ἔσχατος τέλος , ἀλλά ἀεί τίς διά . ἕτερος αἱρέω καί ἐκεῖνος διά ἄλλος καί ἀεί ἐν ὁ πάρειμι ἄλλος ζητέω , οὐδέποτε ἐπιτυγχάνω , ὅς ἐφίημι · καί οὗτος συμβαίνω μάταιος καί κενός ὁ ὄρεξις εἰμί , οὐ εἰμί ἐπί ὅς ἵστημι φέρω . οὗτος δέ ἄτοπος · οὐδείς γάρ φυσικός ἔφεσις μάτην . ἀνάγκη τοίνυν εἷς τίς ἔσχατος εἰμί τέλος · οὗτος δέ εἄν εἰμί ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀγαθός . ὥστε καί ὁ γνῶσις αὐτός μέγας ἐγώ πρός ὁ βίος εἰμί βοήθεια · συμβαίνω γάρ ὁ δήω μᾶλλον ἐπιτυγχάνω , καθάπερ τοξότης εἰς ὁ σκοπός βλέπω . ὅτι ὁ πολιτικός εἰμί τέλος ὁ ἔσχατος τέλος . Κεφ . βε . εἰμί δέ οὗτος οὕτως ἔχω , πειρατέον ὁρίζω ὡς ἐν τύπος , τίς ποτός εἰμί οὗτος ὁ ἔσχατος τ·έλος καί τίς εἰμί προσέχω ὁ ἐπιστήμη καί ὁ πρᾶξις . εἰμί μέν γάρ ἀπασάω τέχνη καί δύναμις κοινός τέλος , εἰμί δέ καί προσεχῶς εἷς τις δύναμις · καθάπερ ὁ τέλος ὁ ἀρχιτεκτονικός εἰμί μέν καί πᾶς ὁ ὑπό ὁ ἀρχιτεκτονικός , εἰμί δέ καί προσεχῶς αὐτός ὁ ἀρχιτεκτονικός . δοκέω τοίνυν εἰμί τέλος ὁ κύριος ὁ τέχνη καί μάλιστα ἀρχιτεκτονικός . τοιοῦτος δέ ὁ πολωτικός ὁ γάρ ἄλλος τέχνη ὁ τάξις καί ὁ καιρός αὐτός δίδωμι . ὅς γάρ ἐπίστημα ἐν ὁ πόλις εἰμί προσήκω , καί τίς ἄνθρωπος Ποίας ἐπιστήμη δήω μανθάνω καί μέχρι τίς , μόνος ὁ πολιτικός εἰμί σκοπέω · μόνος γάρ ὁ πολιτικός ὁ μέν πονηρός ὁ τέχνη ὁ πόλις ἀπελαύνω , ὁ δέ λυσιτελέω οὖον συγχωρέω πᾶς μανθάνω ἢ μανθάνω ἀεί μεταχειρίζω . οὖον γάρ εἰμί τις δύναμαι στρατηγέω καί σῴζω ὁ πόλις , οὗτος ἐάω σκυτοτομέω , οὐδέ στρατιώτης εἰμί Δίκαιος ἔτι εἰμί στρατηγός ποιέω · ὁ δέ προσήκω ὁ τέχνη ὁ καιρός ἀποδίδωμι , ὥστε μή στρατηγέω , ὅτε ἡσυχία ἄγω προσήκω . ὁ γάρ Πολιτικὸς πέμπω μέν ὁ στρατηγός ὁπόταν δήω , κελεύω δέ ἡσυχία ἄγω ὅτε οὗτος καιρός . εἰμί γάρ καί ὁ στρατηγός πολλάκις ἑαυτοῦ δίδωμι ὁ καιρός , ἀλλά οὖον ὁ στρατηγικός τέχνη . πᾶς γάρ ὁ ὁ τέχνη κανών ὁ τέλος ὁ τέχνη ἐκεῖνος μόνος σκοπέω · ὅς δέ πρός ἐναντίος ἢ πρός ἄλλος φέρω οὐ εἰμί ὁ τέχνη ἐκεῖνος κανών . ὥστε ὁ στρατηγός σκοπός , ὁπότε δεῖ πολεμέω καί διά οὗτος ἡσυχάζω πολλάκις καί περί εἰρήνη διαπρεσβεύομαι δῆλος εἰμί οὖον ὁ κανών ὁ στρατηγικός χράομαι , ἀλλά ἕτερος τις | τέχνη μείζων καί κύριος , ὅστις εἰμί ὁ πολιτικός . ἐπεί τοίνυν καί ὁ τίμιος ὁ τέχνη ὑπό ἑαυτοῦ ὁ πολιτικός ποιέω , ’ ) λέγω δή στρατηγικός οἰκονομικός καί ῥητορικός , καί ὁ λοιπός ὁ πρακτικός χράω πρός ὁ οἰκέω δηλαδή τέλος ( πᾶς γάρ τάσσω πρός ὁ κοινός ὁ πόλις ἀγαθός καί διά οὗτος νομοθετέω , τίς δεῖ πράσσω καί τίνω ἀπέχω ) , ὁ οὗτος τέλος περιέχω ἄν ὁ ὁ ἄλλος . ἐπεί δέ πᾶς ὁ ὁ ἄλλος τέλος ζητέω διά ὁ εὕω εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ὁ δέ τέλος εἰμί ὁ πολιτικός , διά ὅς ὁ ὁ ἄλλος τέλος ζητέω , φανερός ὅτι οὗτος ἄν εἰμί ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός . καί δῆλος μέν , ὅτι ὁ αὐτός ἀγαθός ζητέω καί παρά εἷς ἄνθρωπος καί παρά πόλις , ἀλλά ὅμως μείζων καί τέλειος ὁ ὁ πόλις φαίνω ἀγαθός καί λαμβάνω καί λαμβάνω διασῴζω . εἰμί μέν γάρ καί ὁ ἐν εἷς ἄνθρωπος ὁ ἀγαθός διασῴζω ἀγαπητός , ἄν τε ἐν ἕτερος τις ἄν τε ἐν ἑαυτοῦ δύναμαι φυλάσσω · κάλιον δέ καί θεῖος ἔθνος καί πόλις , ὅσος ὁ ὁ πολύς εὐδαιμονία ὁ εἷς ἀγαθός εἰμί . ὥστε Δίκαιος εἄν εἰμί ὁ ὁ πολιτικός τέλος ἔσχατος εἰμί τέλος καί ἔσχατος ἀγαθός , ὅστις οὐ εἷς μόνος τέλος ἀλλά ὁ ἄλλος πᾶς σκοπέω ὡς οἰκεῖος , κοινός τις εἰμί τέχνη καί πολιτικός . ὅτι οὖον δεῖ ἀκριβής ἀπόδειξις ἐν ὁ περί ὁ πολιτικός λόγος ζητέω , ὅτι οὖον δίδωμι ὁ κατά αὐτός ὕλη . Κεφ . γε . λέγω δέ περί οὗτος ὁ τέλος προθυμέομαι ἱκανός ἄν γίγνομαι περί αὐτός λόγος ὁ ὁ ὑπόκειμαι ὕλη προσήκω · οὖον γάρ ὁμοίως ἐν πᾶς λόγος ὁ ἀκριβής ζητέω . οὖον γάρ δυνατός ἐπί πᾶς ὕλη ὁμοίως ὁ ἀκριβής ἀλήθεια εὑρίσκω . ἀλλά ἐν μέν ὁ μαθηματικός ἅτε ἀναγκαῖος ἔχω ὕλη καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω , ἀμιγής ὁ ἀλήθεια καί οὐδείς ὁ ὕλη κωλύω ὁ ἀκριβής , ἐν δέ ὁ ἄλλος , ἐν ὅς ὁ ὑπόκειμαι - Μένα οὐ ἀνάγω καίω οὐδέ ἀεί ὁμοίως ἔχω , ἀρκετός εἰμί λόγος ὁ ἀπό ὁ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος συνάγω . οὗτος δέ καίω ἐπί ὁ δημιουργικός τέχνη ἔχω · ὁ γάρ τεχνητός εἶδος οὐ ὁμοίως ἐφαρμόζω ὁ ὕλη , ἀλλά ἐν μέν ὁ ἐπιτήδειος ἀκριβής , ἐν δέ ὁ ἑτέρως ἔχω οὐ ὁμοίως · ὁ γάρ ἀνθρώπινος εἶδος οὐ ὁμοίως ἐφαρμόζω ὁ ὕλη ὅς τε πλάστης καί ὁ ζωγράφος · ὁ μέν γάρ ζωγράφος καί ὁ χρῶμα παρίστημι καί ὄγκος τις δοκέω μιμέομαι καί διάστασις ( ὁ γάρ ὕλη συγχωρέω ) , ὁ δέ πλάστης ὁ μέν ὄγκος ἐφαρμόζω ὁ ὕλη , ὁ χρῶμα δέ ἀπό εἷς ὕλη οὐ ἔχω δείκνυμι · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος τέχνη . διά οὗτος οὖον ὁ αὐτός ἀκρίβεια παρά πᾶς τέχνη ἀπαιτέω δεῖ , ἀλλά ὅσος ὁ ὕλη δίδωμι · τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὁ ὁ πολιτικός ὕλη πρός ὁ ἀλήθεια . ὁ γάρ καλός καί ὁ Δίκαιος , περί ὅς ὁ πολιτικός σκοπέω καί ὅσπερ ὕλη ποιέω , τ ὅς ὅς ύτην ἔχω διαφορά καί πλάνη , ὥστε καί δοκέω μή ὁ καλός φύσις καλός εἰμί μηδέ ὁ Δίκαιος φύσις Δίκαιος , ἀλλά θέσις τις καί νόμος · καί διά οὗτος ὁ κατά ἀλήθεια καλός καί Δίκαιος δυσχερής εἰμί ὁ δοκέω διαιρέω . οὖον μόνος δέ ἀλλά καί αὐτός ὁ ἀγαθός , ἐκ ὅς δοκέω συνίστημι ὁ εὐδαιμονία , ἀνδρεῖος λέγω ἢ πλοῦτος ἢ τοιοῦτος τίς , καί αὐτός πλάνη ἔχω πολύς διά ὁ πολύς συμβαίνω βλάβη ἀπό αὐτός . ἤδη γάρ τις ἀπόλλυμι διά πλοῦτος , ἕτερος δέ διά ἀνδρεῖος . ἀγαπητός οὖν περί τοιοῦτος λέγω καί ὁ ἐκ οὗτος τέλος παχυλῶς καί ὡς ἐν τύπος ὁ ἀλήθεια ἐνδείκνυμι · καί καθόλου περί ὁ ἐνδέχομαι ὡς ἐπί ὁ πολύς λέγω καί ὁ ἐκ οὗτος τέλος καίνω εἄν εἰμί τοιοῦτος καί συμπεραίνω . ὥσπερ δέ ὁ περί ὁ πολιτικός λέγω οὖον δύναμαι ἀκριβής ἀλήθεια εὑρίσκω ἢ ὅσος ὁ ὕλη δίδωμι , οὗτος καί ὁ κρίνω ὁ τοιοῦτος λόγος καλῶς εἄν κρίνω , εἰμί κατά ὁ ἴσος τρόπος μή ἄκρις - βεστέραν ἀλήθεια ἀπαιτέω ἢ ὅσος ὁ ὕλη δίδωμι , ἀλλά ὁ ἐνδέχομαι ἀποδέχομαι · παιδεύω γάρ εἰμί ἐπί τοσοῦτος ὁ ἀκριβής ἐπιζητέω κατά ἕκαστος γένος μέθοδος , ἐπί ὅσος ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις ἐπιδέχομαι . ἔτης . ἐν μέν γάρ ὁ ὁ μαθηματικός γένος , καθώς εἴρω , οὐδείς ἐνδέχομαι συγχωρέω , ἐν δέ ὁ λογικός ὁ ὁ φυσικός ἢ ὁ ἄλλως ἔχω οὐ ὡσαύτως . παραπλήσιος γάρ εἰμί μαθηματικός πιθανός ολογοῦντος ἀποδέχομαι καί ῥητορικός ἀπό δείκνυμι ἀπαιτέω . ὅτι2 ὁ ἀκροατής ὁ περί ὁ πολιτικός λόγος ἔμπειρος εἰμί δεῖ ὁ κατά ὁ βίος πρᾶξις . Κεφ . δέ . ὁ μέν οὖν προσήκω κρίσις ὁ λόγος τοιοῦτος . κρίνω δέ ἐκεῖνος καλῶς ἕκαστος ὁ καλῶς γιγνώσκω καί οὗτος εἰμί ἀγαθός κριτής . ὥστε καί ἐπί ὁ πολιτικός ἐκεῖνος κρίνω καλῶς , ὅς παιδεύω εἰμί ὁ πολιτικός καί ἀπό ὅς χρόνος πείρω λαμβάνω αὐτός · καί ὁ μέν ἐν τισιμερικος πείθω δευμένος ἐκεῖνος κρίνω καλῶς , ὁ δέ περί πᾶς παιδεύω ἀξιόχρεως εἰμί περί πᾶς κριτής . διά οὗτος ὁ περί σής πολιτικός λόγος οὐ εἰμί ὁ νέος οἰκέω ἀκροατής · ἤπειρος γάρ ὁ κατά ὁ βίος πρᾶξις . ὁ δέ σής πολιτικός λόγος , ὁ μέν περί οὗτος διαλαμβάνω , ὁ δέ ἐκ οὗτος συμπεραίνω . ἔτι δέ οὔπω κατά λόγος ζῶ ἀλλά ἔτι πάθος καί ἄνεσις καί συνήθεια ἀκολουθέω μάταιος ἀκούω καί ἀνωφελής · οὖον γάρ πρός ὁ τέλος ἀφικνέομαι δύναμαι ὁ λόγος καί ὁ ἦθος ἀμείβω καί κατά λόγος ζῶ , ὑπό ὁ συνήθεια ἔτι κρατέω . ὁ γάρ τέλος ὁ τοιοῦτος λόγος οὖον γνῶσις ἀλλά πρᾶξις . οὖον μόνος δέ ὁ νέος ἀλλά καί ὁ νεαρός ὁ ἦθος . εἰμί καί ὁ ἡλικία ὑπερβαίνω ὁ νέος , ὅμοιος ἀνωφελής ἀκούω ὁ περί ὁ πολιτικός λόγος , ζῶ ἔτι ὁ προσήκω ὁ νέος ζωή . καί γάρ καί ὁ νέος ὁ ἡλικία οὖον παρά ὁ χρόνος ὁ ἔλλειψις ἀλλά διά ὁ μή λογισμός διοικέω ἀλλά κατά πάθος ἔτι ζῶ καί κατά πάθος πανία ζητέω . ὁ γάρ τοιοῦτος ὁ γνῶσις ὁ λόγος οὗτος ἀνωφελής , καθάπερ ὁ πάντῃ ἀκόλαστος καί περί ὁ ἡδονά ἀκρατής . ὁ δέ κατά λόγος εἰς ὄρεξις ποιέω καί πράσσω πολύς ὠφέλεια φέρω ὁ περί ὁ τοιοῦτος λόγος οἶδα . ἐν ἐκεῖνος γάρ ὁ λογισμός , ὁ νοέω δήω παρά οὗτος ὁ λόγος καί δύναμαι ποιέω ὁ ὁ πάθος δουλεία ἀπαλλάσσω καί δύναμαι ἤδη ὁ ἴδιος χράω δύναμις . ὅτι2 ὁ πολιτικός τέλος εἰμί ὁ εὐδαίμων εἷς καί ὅτι ἐπιγιγνώσκω αὐτός τίς εἰμί ἀπό ὁ πρᾶξις ὁ πολιτικός . Κεφ . εἰ . ὁποῖος μέν οὖν εἰμί δεῖ ὁ ἀκροατής ὁ περί ὁ πολιτικός λόγος καί πῶς κρίνω δεῖ καί ἀποδέχομαι ὁ λόγος καί τίς ὁ πρόκειμαι ἐγώ ἐν ὁ πάρειμι , ἱκανῶς προοιμιάζομαι . ἀναλαμβάνω δέ ὁ λόγος λέγω ἤδη · ἐπεί πᾶς γνῶσις , καί προαίρεσις ἀγαθός τις ἐφίημι , τίς ὅς εἰμί ὅς λέγω ὁ πολιτικός ἐφίημι ; καί πᾶς πρᾶξις ἐπί τίς ἀγαθός φέρω , καθώς εἴρω , πρός τίς οὗτος φέρω ; καί τίς ὁ πᾶς ἄκρος ὁ πρακτικός ἀγαθός ὅς τέλος εἰμί ὁ πολιτικός ; ὁ μέν οὖν ὄνομα αὐτός εἷς παρά ὁ πλεῖστος καί ὁ αὐτός λέγω καί ἐν οὗτος καί ὁ πολύς καί ὁ ἀγαθός ὁ . ἄνθρωπος συμφωνέω . εὐδαιμονία γάρ αὐτός ὀνομάζω πᾶς . ὁ δέ ὅς ζῶ καί εὕω πράσσω αὐτός ὑπολαμβάνω ἰός εὐδαιμονέω . νέος . περί δέ ὁ τίς εἰμί ὁ εὐδαιμονία ἀμφισβητέω καί οὐ ὁμοίως ὁ πολύς ὁ σοφός περί περί αὐτός . ὁ πολύς γάρ εἷς τίς ὁ ἐναργής καί δοκέω ἀγαθός ὁ εὐδαιμονία φημί , οἷος ἡδονά ὁ πλοῦτος ἢ τιμή · ἄλλος δέ ἄλλος τοιοῦτος . καί πολλάκις δέ ὁ αὐτός οὐ ἀεί ὁ αὐτός εὐδαιμονία ὀνομάζω , ἀλλά νῦν μέν οὗτος , νῦν δέ ἐκεῖνος · νοσέω μέν γάρ ὁ ὑγίεια , πένομαι δέ πλοῦτος , καί ὅλως ἀεί ὅς νῦν ἐπιθυμέω τις , εὐδαιμονία ὀνομάζω . ὁ δέ σοφία ἐράω , ὅς ἑαυτοῦ σύνοιδα ἀγνοέω , ἐφίημι μανθάνω καί ἰός μέγας τίς καί ὑπέρ αὐτός λέγω θαυμάζω . ἔνιοι δέ νομίζω παρά ὁ πολύς οὗτος ἀγαθός ἄλλος τίς ἀγαθός εἰμί ὁ εὐδαιμονία , κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , ὅς καί ἰός ἄλλος αἴτιος ἵημι ὁ ἀγαθότης . ἅπας μέν οὖν ἐξετάζω ὁ περί ὁ εὐδαιμονία δόξα μάταιος ἴσως εἰμί · ἱκανός δέ εἰμί εἰμί ἐξετάζω ὁ ἐπί ὁ πολύς καί ὑπό πλείων νομίζω ὁ δοκέω ἔχω τις λόγος . ἐπεί δέ περί ἀρχή ὁ λόγος ἀρχή γάρ καί αἰτία εἰμί ὁ τέλος ὁ πρᾶξις · διά ἐκεῖνος γάρ τίς πράσσω ) , ζητητέος , πῶς δεῖ ποιέω ὁ περί αὐτός λόγος · ἔχω γάρ διαφορά . καί πρῶτος περί ὁ αἴτιος μικρός διαλαμβάνω . ὁ γάρ αἴτιος ὁ μέν τελικός εἰμί , ὁ δέ εἰδικός , ὁ δέ ὑλικός , ὁ δέ ποιητικός . καί ποιητικός μέν ὁ ἐνέργεια ὁ τεχνίτης , ὑλικός δέ ὁ ξύλον καί ὁ λίθος ἐκ ὅς ὁ οἰκίον , εἰδικός δέ ὁ εἶδος εἷς οἰκίον , τελικός δέ , διά ὅς ὁ οἰκίον γίγνομαι . ἐπεί δέ οὗτος αἴτιος εἰμί ὁ πρᾶγμα ὁ εἰμί , αἴτιος εἰμί καί ὁ γνῶσις αὐτός καί διά αὐτός δύναμαι ἐκεῖνος γιγνώσκω . ἐάν γάρ τις οἶδα ὁ τέχνη ὁ τεχνίτης , κατά ὅς ὁ οἰκίον δημιουργέω , εἶμι ὁ οἰκίον ἢ ἀγαθός ὅς φαῦλος ἢ ὅσος ὁ τέχνη προσήκω · καί ὁ ὁ ὕλη εἰδοί καί ὁ ὁ εἶδος , ὁμοίως . πάλιν δέ γιγνώσκω τίς ὁ τέλος αὐτός , εἶμι ἢ ἀγαθός ἢ φαῦλος . συμβαίνω δέ καί ὁ ἀνάπαλιν , ἀπό ὁ οἶδα ὁ ἀποτέλεσμα ὁ αἴτιος γιγνώσκω · ὁ γάρ εἰδοί ὁ οἰκίον ὁ τέχνη εἶμι ὁ τεχνίτης , καί ὁ ἄλλος ὁμοίως . ὥστε ὁ λόγος διχῶς ἀνάγκη γίγνομαι · ἢ ἀπό ὁ ἀποτέλεσμα ὁ ἀρχή ἀρχή ἀποδείκνυμι , ὁ ἀπό ὁ ἀρχή ὁ ἀποτέλεσμα . χράω δέ ἑκάτερος ὁ μέθοδος κατά καιρός . καί ἀπό μέν ὁ ἀρχή ἀποδείκνυμι , ὅταν αὐτός δῆλος εἰμί · ὁ δέ ἀνάπαλιν , ὅταν ὁ ἀποτέλεσμα φανερός εἰμί . διά οὗτος καί Πλάτων καλῶς ζητέω οὗτος καί ἀπορέω , ὡς οὐ ἀδιάφορος εἰμί ἐπί πᾶς , πότερος ἀπό ὁ ἀρχή ὁ προσήκω ὁ ἀπόδειξις ὁδός ἢ ἐπί ὁ ἀρχή , ὥσπερ ἐν στάδιον ἀπό ὁ ἀθλοθέτης ἐπί ὁ πέρας ὁ ὁ ἀνάπαλιν . διττός οὖν εἰμί ὁ ὁδός , πόθεν ἐγώ ἀρκτέος ; ἢ δῆλος ὅτι ἀπό ὁ ἀποτέλεσμα , δηλονότι ὁ πολιτικός πρᾶξις , ὅς ἀρχή καί αἴτιος ὁ πολιτικός τέλος εἰμί . δεῖ γάρ ἀπό ὁ γνώριμος ἄρχω οὖον ὁ φύσις ἀλλά ἐγώ . φύσις μέν γάρ γνώριμος λέγω ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος · ἐκεῖνος γάρ ὁ φύσις πρότερος παρίστημι καί πρός ἐκεῖνος πρῶτος ὁράω . ἐγώ δέ ὁ ἀποτέλεσμα γνώριμος , ὅθεν ἀρκτέος · οὗτος γάρ σαφής εἰμί ὁ λόγος ἀπό ὁ ἐγώ γνώριμος γίγνομαι . ὅτι2 ὁ ἀλέω ὁ περί ὁ πολιτικός λόγος ἐν ἔθος δεῖ εἰμί ὁ ἀγαθός πρᾶξις . Κεφ . ς΄ . Ζεύς οὗτος ὁ ἀκούω ὁ τοιοῦτος λόγος , εἰμί μέλλω καλῶς αυοικιον ὁ γιγνώσκω καί κρίνω ὀρθῶς καί ἐκ οὗτος ὠφελέω , προσήκω ἐν ἔθος εἰμί ὁ καλός καί Δίκαιος πρᾶξις . εἰμί μέν γάρ ἀπό ὁ ἀρχή ἀποδείκνυμι ὁ πολιτικός πρᾶξις ἀγαθός εἰμί , καί ὁ μή παιδεύω μένω ἐν ὁ τοιοῦτος πρᾶξις πείθω ἄν , λόγος ἀνάγκη δήω · ἐπεί δέ ἀπό ὁ ὕστερος ὁ ἀρχή Βοῦς λομεθη ἀποδείκνυμι , ὁ πολιτικός πρᾶξις δηλονότι , καί δεῖ ὑπόκειμαι περί αὐτός καθάπερ ἀρχή ἀπόδειξις ὅτι ἀγαθός , φανερός ὅτι οὖον δύναμαι πείθω , ὅς μή ὁ πείρω . κάλως καί Δίκαιος ὁ τοιαύτ·ας πρᾶξις οἶδα . εἰμί γάρ ὁ ὁ ἀγαθός ὁ πρᾶξις ἀρκούντως δέχομαι τις , οὐδείς δήω ὁ διότι · ὁ δέ αἴτιος , ὁ τέλος δηλονότι , ἢ γιγνώσκω ἤδη ἢ ἀκούω ῥᾳδίως γ νάω σέτα · ὅς δέ οὐδέτερος ἔχω οὗτος , καί μήτε αὐτός γιγνώσκω , μήτε παρά ἕτερος δύναμαι μανθάνω . ἀκέομαι σάτον ὅς Ἡσίοδος · οὗτος μέν Πανάριστος , ὅς αὐτός πᾶς νοέω , ἐσθλός δέ αὖος ἐκεῖνος , ὅς εὕω εἶπον πείθω · ὅς δέ κε μήτε αὐτός νοέω μ·ήτ’ ἄλλος ἀκούω ἐν θυμός βάλλω , οδός αὐτός ἀχρήϊος ἀνήρ . ὅτι τρεῖς εἰμί Βίος · ὁ κατά ἡδονή . ὁ ὁ τιμή ζητέω , ἐν οἶς καί ὁ χ ῥῆμα εἰμί γυνή θεωρέω , καί τρίτος ὁ θεωρέω τίς κος · καί ὅτι οὔτε ὁ ὁ ἡδονά οὔτε ὁ ὁ τιμή οὔτε ὁ ὁ χρῆμα ζητέω ὁ εὐδαιμονία ζητέω . κεφ . ζ΄.> ἐγώ δέ λέγω ὅθεν παρεκβαίνω . εἰμί δέ ἐγώ ὁ λόγος περί ὅς ὅτι διάφορος ὁ ἄνθρωπος περί ὁ εὐδαιμονία ἔχω δόξα . ἥκω τοίνυν ἀκόλουθος ὁ οἰκεῖος βίος ὁ · εὐδαιμονία ὁρίζω · ὥστε καί ὁ πολύς καί ἀκόλαστος ὁ ἡδονή φημί ὁ εὐδαιμονία ἵημι · διά οὗτος καί ὁ βίος ἀγαπάω ὁ ἁπολαυστικός . ὁ γάρ καθολικός βίος μάλιστα τρεῖς εἰμί · ὅς τε κατά ἡδονά καί ὁ Πολιτικὸς καί τρίτος ὁ θεωρητικός . ὁ μέν οὖν πρῶτος βίος οὐδείς ἱερός · ἀνδραποδώδης γάρ ἐπιεικής ὁ ὁ ἴον διώκω καί βόσκημα βιόω βίος . λόγος δέ τις ἄξιος φαίνω διά ὁ πολύς ὁ ἐν ἐξουσία οὗτος αἱρέω ὁ βίος ὁμοιοπαθέω Σαρδανάπαλος . ὁ δέ δύο ὁ ἀγαθός ὁ ἀνθρώ - πάω αἱρέω καί ὁ ὁ ἀγαθός διώκω πρᾶξις ἡγέομαι ὁ τιμή · σχεδόν γάρ καί πολιτικός βίος ὁ τέλος οὖον ὁ εἰμί λέγω ἀλλά ὁ παρά πᾶς · ζητέω ) ὁ τιμή εἰμί . φαίνω δέ , ὅτι οὖον οὗτος εἰμί ὁ ἔσχατος ἀγαθός , ἀλλά ὁ δοκέω καί αὐτός εἰμί καί φαίνω ἀγαθός . ὁ γάρ ἀληθής ἀγαθός , διά ὅς τις εὐδαιμονέω , ἐν αὐτός δεῖ εἰμί · ὁ δέ τιμή οὐ εἰμί ἐν ὁ τιμάω ἀλλά μᾶλλον ἐν ὁ τιμή · οὐ ἄρα ἐν ὁ τιμή ὁ εὐδαιμονία . δεῖ γάρ ὁ εὐδαίμων οἰκέω εἰμί ὁ ἀγαθός καί δυσαφαίρετος . ἔτι διά οὗτος τις ὁ τιμή διώκω , ἵνα πιστεύω περί ἑαυτοῦ ὅτι ἀγαθός εἰμί · καί διά οὗτος ζητέω ὑπό ὁ φρόνιμος τιμάω καί . παρά ὅς γιγνώσκω , καί ἐπί ἀρετή . φαίνω τοίνυν , ὅτι διά οὗτος τις ὁ τιμή διώκω , ἵνα ἀγαθός δοκέω καί σπουδαῖος διά ὁ ἀρετή · ὥστε δῆλος , ὅτι οὖον διά ἑαυτοῦ ὁ τιμή διώκω ἀλλά διά ἵνα ἀρετή . καί διά οὗτος αὐτός μέν οὐ εἄν εἰμί ἔσχατος τέλος ἀλλά μᾶλλον ὁ ἀρετή . εἰμί δέ καί αὐτός ἀτελής , καί οὐ ἄν εἰμί ἐν αὐτός ὁ τέλειος ἀγαθός ὁ εὐδαιμονία · ὅτι δέ ἀτελής εἰμί , δῆλος · δυνατός γάρ τις ἕξις ἀρετή ἔχω καί μή ἐνεργέω κατά αὐτός , ἢ καθεύδω ἢ ἄλλος τρόπος ἀπρακτέω διά βίος ἢ κακοπαθέω καί δυστυχέω καί ἀτυχέω ὁ μέγας , καί οὕτως ἀτελής ὁ ἀρειή ἔχω . ὁ δέ οὗτος βία οὐδείς εἄν ειδαιμονιαγω , εἰμί μή ποῦ αὐτός ὑποτίθημι καί ὀνομάζω εὐδαιμονία ὁ ἕξις ὁ ἀρετή . | καί περί μέν ὁ κατά ἡδονά βίος καί ὁ πολιτικός εἴρω . ἱκανῶς γάρ ἐν ὁ ἐγκύκλιος περί αὐτός εἶπον · περί δέ ὁ βίος ὁ θεωρητικός μετά οὗτος ἐπισκεπτέος · νῦν γάρ ὁ πρόκειμαι ἄλλος . εἰμί δέ καί ἄλλος βίος ἐν αὐτός θεωρέω ὁ εἴρω , ὁ ὁ χρηματιστής · καί γάρ καί ὁ ὁ ἡδονά καί ὁ ὁ τιμή διώκω χρῆμα ἐθέλω συλλέγω . καί διά οὗτος τρεῖς φημί ὁ μάλιστα προέχω βίος . οὗτος γάρ ἐν αὐτός θεωρέω καί εἰμί βίαιος . οὔτε γάρ ὁ ἀγαθός διώκω , ὅς τέλειος εἰμί , οὔτε πάνυ δοκέω διώκω . ὅθεν οὖον πολύς εἰμί ἐραστός · ὀλίγος γάρ αἱρέω πᾶς ὁ ἐν βίος σπουδή τέλος ὁ χρῆμα ἔχω . ὅτι δέ οὐδέ αὐτός ὁ ἔσχατος ἀγαθός ζητέω , πρόδηλος · ὁ γάρ πλοῦτος διά ὁ χρῆσις εἰμί ἀγαθός καί ἄλλος χάρις ζητέω , τιμή ἕνεκα ἢ ἡδονή · ὁ δέ ἔσχατος ἀγαθός διά ἑαυτοῦ δεῖ ἀγαθός εἰμί . διό μᾶλλον ὁ πρότερος λέγω τέλος τις εἄν ὑπολαμβάνω , ἡδονά λέγω καί ὁ τιμή · διά ἑαυτοῦ γάρ ἀγαπάω . φαίνω δέ οὐδέ ἐκεῖνος ὁ τέλειος ἀγαθός · καίτοι πολύς λόγος περί αὐτός γίγνομαι πολύς ὁ παλαιός , ὁ μέν ὁ ἡδονά ὁ δέ ὁ τιμή λέγω ἔσχατος ἀγαθός . οὗτος μέν ἐν ἀφίημι . ὅτι οὐ εἰμί εἷς ἰδέα ὁ ἀγαθός . Κεφ . ἤ . ἐπεί δέ περί ὅδε ἔσχατος τέλος ὁ λόγος ἐγώ , ὅς δοκέω καθόλου τίς ἀγαθός εἰμί , σκεπτέος περί ὁ καθόλου πῶς λέγω καί εἰμί εἰμί τις ἰδέα ὁ ἀγαθός . καίτοι προσάντης ὁ λόγος οὗτος ἐγώ διά ὁ φίλος εἰμί ὁ εἰσφέρω ὁ περί ὁ ἰδέα λόγος . ὁ δέ λόγος , εἰμί τις ἰδέα ἕκαστος ὁ εἰμί , κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι . δοκέω δέ ἄν ἴσως ἀγαθός εἰμί καί δήω καί ὁ οἰκεῖος ἀναιρέω , ἐπί ὁ σῴζω ὁ ἀλέω - ἵημι τε ἀλήθεια καί ὅς περί ὁ ἰδέα εἶπον . ὅσιος εἰμί προτιμάω ὁ ἅλως ὁ θεῖος . ὁ δέ οὗτος εἰσάγω ὁ δόξα οὐ λέγω ἐκεῖνος ὁ εἰμί εἷς ἰδέα εἰμί , ἐν ὅς ὁ πρότερος καί ὕστερος ἀεί . καί διά οὗτος οὐδέ ὁ ἀριθμός εἷς ποιέω ἰδέα , ὅτι ὁ πρῶτος καί δύο ἔχω . ἐπεί δέ ἐν ὁ ἀγαθός ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερον εἰμί , φανερός ὅτι οὖον . εἄν εἰμί εἷς αὐτός ἰδέα . ὅστις δέ ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος εἰμί ὁράω ἐν ὁ ἀγαθός , δῆλος . εἰμί γάρ ὁ ἀγαθός καί ἐν ὁ οὐσία , οἷος νόος ἢ θεός , καί ἐν ὁ ποιός ὁ ἀρετή , καί ἐν ὁ πρός τίς ὁ χρήσιμος , καί ἐν ὁ ποσός ὁ σύμμετρος , καί ἐν ὁ ποῦ δίαιτα ( ὁ γάρ δίαιτα τόπος ἐν ὅς εὕω διάγω ) , καί ἐν ὁ πότε καιρός ( εἰμί γάρ ὁ καιρός ὁ ἕκαστος χρόνος ) , καί ἐν ὅς ἄλλος ὁμοίως . ἐν οὗτος δέ ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερον εἰμί · ὁ γάρ οὐσία πρότερος εἰμί ὁ πρός τίς , καί ὅτι ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ εἰμί , ὁ δέ ἐν ἕτερος ἔχω ὁ εἰμί , καί ὅτι ὁ μέν ἄσχετος , ὁ δέ ἐν σχέσις εἰμί · παρά αφυάδι γάρ ἔοικα καί συμβεβηκός ὁ εἰμί . ἔτι ἐπεί ὁ ἀγαθός ἰσαχῶς λέγω ὁ εἰμί , πολλαχῶς δέ λέγω ὁ εἰμί , πολλαχῶς εἄν λέγω καί ὁ ἀγαθός , ὅς οὐ εἄν εἰμί κοινός τίς καίω καθόλου καί εἷς · οὖον γάρ εἄν ἐν πάσσω ὁ κατηγορία λέγω , καθώς εἴρω . ἀλλά ἐν εἷς μόνος . ἔτι ἐπεί εἷς ἰδέα εἷς εἰμί ἐπιστήμη , εἰμί εἄν καί εἷς ἐπιστήμη ὁ ἀγαθός , εἰμί γε εἰμί εἷς ἰδέα . ἀλλά οὗτος οὐ εἰμί · οὐ ἄρα εἷς εἰμί ἰδέα ὁ ἀγαθός . ὅτι δέ πολύς ἐπιστήμη ὁ ἀγαθός , φανερός . οὖον μόνος γάρ ὁ ἐν διάφορος εἰμί κατηγορία οὐ εἰμί εἷς ἐπιστήμη ἀλλά καί ὁ ὑπό εἷς , οἷος ἐν ὁ πότε ὁ ἀγαθός ὁ καιρός εἰμί . οὗτος δή ὁ καιρός καί ἐν πόλεμος εἰμί καί ἐν νόσος , οὖον ὁ αὐτός δέ ἐπιστήμη · ἀλλά ὁ μέν ἰατρικός ὁ ἐν ὁ νόσος καιρός , ὁ δέ στρατηγικός ὁ ἐν ὁ πόλεμος γιγνώσκω . καί ὁ σύμμετρος , ὅς εἰμί ἰός ποσός , καί ἐν τροφή καί ἐν πόνος · καί ὁ μέν γυμναστικός , ὁ δέ ἰατρικός οἶδα . ἔτι ἐπεί ἐν ὁ ἄνθρωπος καί ἐν ὁ αὐτοάνθρωπος εἷς καί ὁ αὐτός ὁρισμός εἰμί , καί ἐν ὁ ἵππος καί ἐν ὁ αὐτόϊππος ὁ ἰδέα δηλονότι εἰμί γάρ διάφορος , πῶς εἄν εἰμί αὐτός ἰδέα ) , φανερός ὅτι οὐδείς διαφέρω ὁ ἄνθρωπος ᾗ ἄνθρωπος ὁ αὐτοάνθρωπος · καί ἐπί πᾶς ὁμοίως · ὥστε καί ὁ ἀγαθός ὅς ἀγα - θον οὐδείς διαφέρω ὁ αυτοαγαθος . φανερός γάρ , ὅτι οὖον διαφέρω οὖς ἀγαθός , ὅτι ὁ μέν αὐτοαγαθός ἀίδιος , ὁ δέ οὖον , ὥσπερ οὐδέ ὁ πολυχρόνιος λευκός ὁ ἐφήμερος λευκός . οὖον . ἄρα οὔτε ἄλλος τις ὁ εἰμί ἰδέα εἰμί ὑπέρ αὐτός οὔτε ὁ ἀγαθός . ὁ δέ Πυθαγόρειος πιθανός νώτερον ἔοικα λέγω περί ὁ ἀγαθός · οὖον γάρ εἷς λέγω ὁ ἀγαθός , ἀλλά ὁ ἀνάπαλιν ὁ εἷς ἐν ὁ ὁ ἀγαθός τάσσω συστοιχία , ὅς δή καί Σπεύσιππος ἀκολουθέω δοκέω . ὁ δέ συστοιχία ὁ ἀγαθόω , εἄν λέγω , οὗτος · ὁ πέρας ὁ περισσός ὁ εἷς ὁ δεξιός ὁ ἄρσην ὁ εὐθύς2 ὁ φάος ὁ τετράγωνος ὁ ἠρεμέω ὁ ἀγαθός · ὅς τις ἕτερος ποιέω ἀντίκειμαι ὁ ἤπειρος ὁ ἄρτιος ὁ πλῆθος ὁ ἀριστερός ὁ θῆλυς ὁ καμπύλος ὁ σκότος ὁ ετερομηκες ὁ κινέω ὁ κακός · ὅτι οὐ εἰμί ἰδέ ἐάω εἷς ἰά κατά ἑαυτοῦ Ἀγάθων . Κεφ . ὁ . ἀλλά περί μέν οὗτος ἄλλος εἰμί λόγος · εἴρω δέ ἔτι περί ὅς ἀγαθός ἀκριβής . ὁ γάρ ἔργνυμι δέω τις ἐξέτασις καί ἀκρίβεια διά ὁ μή περί πᾶς ἀγαθός κατά μέρος εἴρω ὁ λόγος . νῦν δέ διαιρέω ἀκριβής ποιέω ἰός λόγος . διπλόος τοίνυν λέγω ὁ ἀγαθός · ὁ μέν γάρ διά ἑαυτοῦ εἰμί ἀγαθός καί διά ἑαυτοῦ ζητέω καί ἀγαθός λέγω καί ἀγαπάω , ὁ δέ οὖον διά ἑαυτοῦ ἀλλά Ζεύς ἐκεῖνος · διώκω γάρ , ὅτι φυλακτικός εἰμί τίω διά ἑαυτοῦ ἀγαθός ἢ ποιητικός ἢ ὁ ἐναντίος κωλυτικἁ . καί κατά ἑαυτοῦ μέν ἀγαθός ὑγίεια καί ἀρειή ὁ φρονέω ὁ ὁράω , οὖον διά ἑαυτοῦ δέ ἀσκέω , ὁ πρός ἀρετή φέρω , γυμνάσιον φαρμακεία , ὁ ὁ ὑγίεια ἕνεκα ζητέω . ταύτᾳ δέ καί ὠφέλιμος καλέω . διαιρέω οὖν ἀπό ὁ ὠφέλιμος ὁ ἀγαθός , ὁ κατά ἑαυτοῦ εἰμί , σκέπτομαι εἰμί εἷς ἰδέα οὗτος εἰμί · φαίνω τοίνυν μάταιος εἰμί , ἰδέα λέγω ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός . τίς γάρ εἄν οὗτος καί διαφέρω , εἴπερ καί οὗτος κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἀγαθός καθάπερ ἐκεῖνος ; ὁ γάρ φρονέω καί ὁράω καί ἡδονή τις , ὁ σώφρων , καί τιμή , εἰμί καί διά ἄλλος ζητέω , ἀλλά ὅμως καί Χωρὶς ὁ ἐκεῖνος προσθήκη αὐτός αὐτός ἑαυτοῦ καί αἱρετός εἰμί καί διώκτης · ὥστε κατά ὁ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί , καί οὖον μόνος ὁ ἰδέα οὗτος δίδωμι . ἔτι εἰμί εἰμί ἰδέα εἷς ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός , αὐτός ὁ ὁρισμός ὁ ἀγαθός ἐφαρμόζω πᾶς · καθάπερ ὁ ἐφαρμόζω λόγος ὁ ὁ λευκότης ἐν τε χιών καί ψιμύθιον · ἀλλά οὐ εἰμί . φρόνησις γάρ καί ἡδονή , κατά ὅς ἀγαθός , διάφορος ὁ ὁρισμός · ἄλλος γάρ ὁ ὁ ἡδονή ἀγαθός καί ἄλλος ὁ ὁ φρόνησις . ὅτι ὁ ἀγαθός κατά ἀναλογία εἷς ὄνομα λέγω · καί ὅστις οὐδείς βοήθεια ὁ ἠθικός ἀπό ὁ ὁ ἰδέα αὐτός οἶδα . Κεφ . τ΄ . ἐπεί δέ ὁ ἀγαθός , καθώς εἴρω , οὖον συνώνυμος λέγω ( οὖον γάρ ὁ αὐτός ἔχω ὁρισμός ) , ζητητέος πῶς λέγω . ἢ γάρ ὁμώνυμος ἢ ὡς ὁ ἀπό εἷς ἢ πρός εἷς συντελέω ἢ κατά ἀναλογία · ὥσπερ λέγω ὁ νόος ὀφθαλμός , ὅτι ὁ αὐτός λόγος ἔχω πρός ὁ Ψυχή , ὅς ὁ ὀφθαλμός πρός ὁ σῶμα . δοκέω δέ ὁ ἀγαθός κατά ἀναλογία εἷς ὄνομα λέγω . καθάπερ γάρ ψυχή ἀγαθός λέγω , οὗτος καί χρόνος καί τόπος · ἔχω γάρ ἀνάλογος · καί ὅσπερ ἐν Ψυχή ἀρετή , οὗτος ἐν χρόνος καιρός καί τῆ ἠθικός οὗτος προσήκω . ὁμοίως δέ καί ὁ περί ὁ ἰδέα λέγω καθόλου · θεολογικός γάρ τις καί οὗτος καί οὐδείς συντελής ὁ ζητέω ὁ πολιτικός ἀγαθός . ὁ γάρ ἰδέα ὁ ἀγαθός εἰμί καί εἰμί . ὅστις κοινός ὁ ἄλλος καί καθόλου κατηγορέω καί χωριστός ὁ ἄλλος καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , δῆλος ὡς οὐ εἄν εἰμί δυνατός ἄνθρωπος πράσσω οὗτος ἢ κτάομαι · ἐγώ δέ περί τοιοῦτος ἀγαθός ὁ λόγος . ἐν αὐτός γάρ καί ὁ εὐδαιμονία συνίστημι δυνατός · εὐδαιμονέω γάρ τις ἐν ὅς πράσσω ἢ ἐν ὀͅς κτάομαι . ὥστε οὐ εἄν εἰμί προσήκω ἐγώ περί ἰός μή τοιοῦτος λέγω · τάχα δέ ὁ δοκέω εἄν ἐναντίος , ἀγαθός εἰμί μᾶλλον καί σύμφορος εἰς ὁ πράσσω καί κτείνω σάω ὁ κτητός καί πρακτός ἀγαθός , ὁ 10 οἶδα αὐτός ὁ ἰδέα ὁ ἀγαθός · καθάπερ γάρ παράδειγμα χράω οὗτος γιγνώσκω , ποῖος ὁ πράκτης καί κτείνω εἰμί ἐγώ ἀγαθός · κἀν οἶδα , ἐπιτυγχάνω αὐτός . πιθανότης μέν οὖν ἔχω τις οὗτος ὁ λόγος · ἔοικα δέ ὁ ἐπιστήμη διαφωνέω · πᾶς γάρ ὁ ἐπι - στήμη ἀγαθός τις ἐφίημι καί ὁ ἐνδεής ἀναπληρόω ἐπιζητέω , ὥσπερ ἰατρικός μέν ὁ ἐλλείπω ὁ ὑγίεια , γυμναστικός δέ ὁ ἰσχύς καί ὁ Ἀνδρίας . οὗτος δέ ἔχω πρός ἰά ζήτησις ὅς ἀγαθός ; ὁ καθόλου οὗτος ἀγαθός ὁ γνῶσις παραλείπω · οὐ εἄν δέ παραλιμπάνω , εἰμί βοήθεια τις εἰμί αὐτός ἀπό αὐτός . βοήθημα γάρ τηλικόσδε ἅπας ἀγνοέω ὁ τεχνίτης καί μή ἐπιζητέω , οὐ εὔλογος . ὥστε καί διά οὗτος μάταιος τις ὁ ἰδέα εἰμί . ἄπορος δέ καί τίς ὠφελέω ὑφάντης ἢ τέκτων πρός ὁ αὐτός τέχνη , εἰμί γιγνώσκω αὐτός ὁ ἀγαθός ὁ καθόλου , ἢ ἰατρός πῶς ἰατρικός εἰμί ἢ στρατηγός πῶς εἄν γίγνομαι στρατηγικός , ὁ ὁ ἰδέα αὐτός ὁ ἀγαθός θεάομαι · οὖον γάρ ὁ καθόλου ὁ τεχνίτης | σκοπέω , ὥσπερ ὁ ἰατρός οὖον ὁ καθόλου ὑγίεια σκοπέω ἀλλά ὁ ὁ ἄνθρωπος , μᾶλλον δέ οὐδέ ὁ καθόλου ἄνθρωπος ἀλλά ὁ ὅδε ἄτομος · κατά ἕκαστος εἰμί γάρ ἰατρεύω . ὅτι2 τέλειος τέλειος ἀγαθός ὁ ζητέω ὁ πολιτικός τέλος καί αὐτάρκης . Κεφ . ἰά . καί περί μέν οὗτος ἐπί τοσοῦτος εἴρω . πάλιν δέ ἐπανέρχομαι ἐπί ὁ ζητέω , καί σκοπέω τίς πρός εἄν εἰμί · λέγω δή ὁ ζητέω ὁ πολιτικός τέλος . εἰμί μέν γάρ ἄλλος ἐν ἄλλος τέχνη ἀγαθός · ἄλλος γάρ ἐν ἰατρικός καί ἄλλος ἐν στρατηγικός καί ὁ λοιπός ὁμοίως · ἕκαστος δέ ἀγαθός ὁ τέλος εἰμί , ὅς ἕνεκα ὁ ἄλλος ποιέω · ὥσπερ ἐν ἰατρικός μέν ὑγίεια ὁ ἀγαθός καί ἐν στρατηγικός νίκη καί ἐν οἰκοδομικός ὅς ἕνεκα ὁ ἄλλος γίγνομαι , ὁ τέλος δηλονότι , καί καθόλου εἰμί εὑρίσκω ὁ τέλος πᾶς ὁ πρᾶξις . ὅς ἕνεκα πᾶς ποιέω , οὗτος ἄν εἰμί ὁ ἐν πᾶς ὁ πρᾶξις ἀγαθός · καί καθάπερ ἰατρικός ἀγαθός ὁ τέλος εἰμί ὁ ἰατρικός καί στρατηγικός ὁ τέλος ὁ στρατηγικός , οὗτος καί πρακτικός τίς εἰμί ἀγαθός ὁ τέλος πᾶς ὁ πρᾶξις . εἰμί δέ καί μή εἷς ἀλλά πλείων εἰμί , οὗτος ἄν εἰμί ὁ πρακτός ἀγαθός . οὗτος δέ τίς εἰμί , πειρατέον ἔτι διασαφέω · οὔπω γάρ τίς περί αὐτός σαφής εἶπον ἀλλά ἔτι ζητέω τίς εἰμί · μεταβαίνω γάρ ὁ λόγος οὐδείς ἀνύω πλέω ἀλλά εἰς ὁ αὐτός ἀφικνέομαι . ὅς καί ἐν ὁ προοίμιον λέγω , ὅτι ὁ πᾶς πρᾶξις τέλος οὗτος εἄν εἰμί ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀγαθός . ἐπεί τοίνυν πολύς φαίνω ὁ πρᾶξις ὁ τέλος , οὗτος δέ τις οὖον διά ἑαυτοῦ αἱρέω , ἀλλά διά ἕτερος τέλος ἄλλος ἐπιστήμη ὁ ἀρχιτεκτονικός . καθώς εἴρω , καί εἰμί χρήσιμος πρός ἐκεῖνος , ὥσπερ ὁ πλοῦτος , ὅς ὁ χρηματιστής εἰμί τέλος , χρησιμεύω ὁ πολιτικός εἰς ὁ ἴδιος τέλος , καί ὁ αὐλός τέλος μέν ὁ αὐλοποιός , χρήσιμος δέ ὁ αὐλητής διά ὁ αὐλέω , ὁμοίως δέ καί πᾶς ὁ ὄργανον . ἐπεί τοίνυν εἰμί τις ὁ τέλος μή διά ἑαυτοῦ ἀγαθός , οὐ εἄν εἰμί πᾶς ὁ τέλος τέλειος . ὁ δέ ἀγαθός , ὅς ἕνεκα πᾶς πράσσω , τέλειος δεῖ εἰμί · ὥστε οὐ ἄν εἰμί εἷς ὁ τοιοῦτος τέλος , ὅσπερ ἀτελής ἀλλά ἀλλά εἰμί μέν πολύς εἰμί ὁ τέλειος , ὁ τέλειος οὗτος · εἰμί δέ εἷς , ἐκεῖνος εἰμί ὁ ζητέω ἐν πᾶς ὁ ἀνθρώπινος πρᾶξις ἀγαθός . καί ὁ μέν διά ἑαυτοῦ ζητέω ὁ διά ἄλλος ζητέω τέλειος λέγω · πάλιν δέ ἐπεί τις ὁ ἀγαθός καί διά ἑαυτοῦ καί διά ἄλλος ζητέω , ὥσπερ ὁ ὑγιαίνω καί ὁ φρονέω , τέλειος οὗτος εἰμί , ὅσπερ διά ἑαυτοῦ μόνος ζητέω , οὐδέποτε δέ διά ἄλλος · καί οὖον μόνος κατά σύγκρισις τέλειος ἄλλος ἀλλά καί ἁπλόος τέλειος ἀγαθός οὗτος εἰμί . τοιοῦτος δέ ὁ εὐδαιμονία μάλιστα εἰμί δοκέω · οὗτος γάρ αἱρέω ἀεί δ εἷς ὅς ἀυτή · τιμή δέ καί ἡδονά καί φρόνησις καί πᾶς ἀρετή αἱρέω μέν διά ἑαυτοῦ μηδείς γάρ ἀποβαίνω ἄλλος ἀπό ὁ κτῆσις αὐτός αἱρέω εἄν ἕκαστος αὐτός ) , αἱρέω δέ καί ὁ εὐδαιμονία χάρις , διά οὗτος ὑπολαμβάνω εὐδαιμονέω . ὁ δέ εὐδαιμονία οὐδείς αἱρέω διά οὗτος ἢ ὅλως διά ἄλλος , ἀλλά μόνος διά ἑαυτοῦ · ὥστε ὁ εὐδαιμονία ἄν εἰμί ὁ ζητέω μένω παρά ἰά ἀνθρώπινος πρᾶξις ἀγαθός . ἔτι δέ καί ἐκεῖθεν δῆλος · καί γάρ ὁ τέλειος ἀγαθός , ὅς ζητέω , αὐτάρκης ἵημι δοκέω · αὐτάρκης δέ , ὅς ἀρκέω οὖον μόνος εἷς τις ζῶ βίος μονώτης ἀλλά καί γονεύς καί τέκνον καί γυνή καί ὅλως ὁ φίλος · καί πολίτης . ἐπεί καί ὁ ἐν οὗτος ἀγαθός ὁ ἄνθρωπος χρῄζω , φύσις Πολιτικὸς εἰμί καί κοινωνικός . καί ὅλως αὐτάρκης εἰμί , ὅς μονόω ἄρκιον καί αἱρετός ποιέω ὁ βίος καί μηδείς ἐνδεής · τοιοῦτος δέ ὁ εὐδαιμονία οἴομαι εἰμί . φαίνω ἄρα ὁ ζητέω ἀγαθός ὁ εὐδαιμονία εἰμί . ἔτι ὁ εὐδαιμονία οὖον λέγω σμναριθμειεπομαι ὁ ἄλλος ἀγαθός · ὁ γάρ αἱρετός ἡγέομαι εἰμί ὁ ἄκρος · καί εἰμί αυστοιχος αὐτός ὁ ἄλλος ποιέω ἀγαθός , φανερός ὅτι , εἰμί προστίθημι τίς ὁ ἄλλος αὐτός , αἱρετός ποιέω , καί οὕτως οὐ εἄν εἰμί αὐτός ὁ ἄκρος ὁ αἱρετός · ὁ γάρ προστίθημι ὁ ἀγαθός μετά εἷς εὐδαιμονία ἀγαθός τίς ἀποτελέω ὁ εὐδαιμονία αἱρετός · τοιοῦτος δέ καί ὁ ζητέω ἀγαθός εἰμί , οὖον συναριθμέω ὁ ἄλλος ἀλλά ὁ αἱρετός ἄκρος ὑπάρχω · τέλειος γάρ εἰμί · ὁ δέ τέλειος αἱρετός · ἀεί γάρ ὁ τέλειος ἀγαθός μᾶλλον αἱρέω · ὁ ἄρα εὐδαιμονία εἰμί ὁ ζητέω τέλος . ἔχω δέ τις ἀπορία ὁ περί ὁ αὐτάρκης λόγος , εἰμί γάρ τότε ὁ ἀγαθός αὐτάρκης τις , ὅταν αὐτός καί πᾶς ὁ οἰκέω ἀρκέω καί ὁ πολίτης καί ὁ φίλος καί ἔτι τοῖ οἰκέω καί συγγενής ἐκεῖνος , ἐπεί οὗτος εἰς ἤπειρος πρόειμι , οὐ εἄν συνίστημι ὁ αὐτάρκης ἀγαθός . ὥστε ἀνάγκη λαμβάνω τις ὅρος ὁ οἰκέω , ἐπί ὅς δεῖ προίημι ὁ ἀγαθός . ἀλλά 1 οὗτος μέν εἰσαῦθις ἐπισκεπτέος · λέγω δέ περί ὁ πρόκειμαι . ὅτι ἐν εἷς κατά λόγος ὁ ἄνθρωπος ζωή ὁ εὐδαιμονία μονίας συνίστημι καί εἰμί Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή ἐν βίος τέλειος . Κεφ . ἶβις . Γὸ μέν οὖν λέγω ὁ εὐδαιμονία αὐτός εἰμί ὁ ζητέω ὁ πολιτικός ἀγαθός ὁ ἀγαθός , ὁμολογέω τίς φαίνω . ποθέω δέ λέγω περί αὐτός ἐναργής , τίς εἰμί . οὗτος δέ γίγνομαι ἄν , εἰμί ὁ ἔργω εὑρίσκω - σω ὁ ἄνθρωπος , κατά ὅς εἰμί ἄνθρωπος . ὥσπερ γάρ πάν τεχνίτης ἀγαθός ἐν ὁ ἔργον αὐτός εἰμί , καί αὐλητής μέν ἐν ὁ αὐλέω , ἀγαλματοποιός δέ ἐν ὁ ἄγαλμα , καί ὅλως ἐπί πᾶς ἔργον καί πρᾶξις οὕτως ἔχω , οὗτος καί ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός ἐν ὁ ἔργον αὐτός εἰμί , εἴπερ τίς ἔργον εἰμί ὁ ἄνθρωπος , κατά ὅς εἰμί ἄνθρωπος . πότερος οὖν τέκτων μέν καί σκυτεύς εἰμί ἔργον τις καί πρᾶξις , εἰς - θρώπου δέ οὐδείς εἰμί , ἀλλά . ἀργός1 φύω ; ἢ καθάπερ ὀφθαλμός καί χείρ καί πούς καί ὅλως ἕκαστος ὁ μόριον φαίνω τίς ἔργον , οὗτος καί ἄνθρωπος παρά πᾶς οὗτος τίθημι τις ὅς ἔργον τίς . τίς οὖν εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος ἔργον ; ὁ μέν οὖν ζῶ κοινός εἰμί καί ὁ φυτός , ἐγώ δέ ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος ζητέω , ὥστε ἐατέος ὁ περί οὗτος λόγος . ἐπεί δέ μετά ὁ θρεπτικός καί αὐξητικός ζωή , ὁ φυτικός δηλονότι , ἕπω εἰμί ὁ αἰσθητικός , ἐγγύς γάρ ὁ λογικός , σκεπτέος καί περί αὐτός . ἀλλά καί οὗτος κοινός καί ἵππος καί βοῦς καί πᾶς ζῷον . ὥστε οὐδέ αὐτός εἰμί ὁ ζητέω ἔργον ὁ ἄνθρωπος . λείπω δή ὁ ἐν λόγος πρακτικός ζωή . καί οὗτος δέ διπλόος τις φαίνω . ὁ μέν γάρ αὐτός ἄλογος μέν , ἐπιπειθής δέ καί ὑπείκω ὁ λόγος · ὁ δέ λόγος ἔχω καί διανοέομαι . καί ὁ μέν λόγος ἔχω καί διανοέομαι τάσσω καί ῥυθμίζω , ὁ δέ ἄλογος τάσσω · καί ρυθμίζομαι . ὥστε ὁ λογικός κύριος ἀνθρώπινος ἐνέργεια εἰμί , ἐπεί καί οὗτος εἰμί ἐνέργεια · ἕτερος γάρ παθητικός λέγω . εἰμί τοίνυν ἔργον ἄνθρωπος Ψυχή ἐνέργεια κατά λόγος , ὅταν διανοέομαι , ἢ οὐ ἄνευ λόγος , ὅταν κατά ὁ παθητικός μέρος κινέω μετά λόγος . ἐπεί τοίνυν ἐνέργεια εἰμί ἀνθρώπινος ὁ κατά λόγος , εἰμί καί εὕω καί καλῶς γίγνομαι , οὐδείς κωλύω ἀνθρώπινος ἐνέργεια πάλιν εἰμί · οὖον γάρ ἑτερογενής ὁ ὁ κιθαριστής ἔργον καί ὁ ὁ σπουδαῖος κιθαριστής · κιθαριστής μέν ἄγαρ ὁ κιθαρίζω , σπουδαῖος δέ ὁ εὕω κιθαρίζω · καί οὐ ἑτερογενής , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἵππος ὁ ἀγαθός ἵππος ἕτερος ὁ γίγνομαι εἰμί δέ οὗτος οὗτος , ὅς νθρώπου δ ὅς τίθημι ἔργον ζωή τις , οὗτος δέ Ψυχή ἐνέργεια καί πρᾶξις μετά λόγος , σπουδαῖος ἄνθρωπος ἄν εἰμί ἔργον ὁ ὅς καί καλῶς κατά λόγος ἐνεργέω . εὕω δέ τίς καί καλῶς γίγνομαι ἕκαστος κατά ὁ προσήκω αὐτός ἀγαθός , καί ὁ ἀνθρώπινος ἄρα ἐνέργεια εὕω καί καλῶς εἰμί κατά ὁ προσήκω αὐτός ἀγαθός . ὁ δέ προσήκω αὐτός ἀγαθός ὁ ἀρειή εἰμί , ὥστε ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός ἐκεῖνος εἄν εἰμί , Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή · εἰμί δέ πολύς ὁ ἀρετή , κατά ὁ ἀγαθός αὐτός καί τέλειος . εὑρίσκω ἄρα ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός . ὁ δέ ἐν ἕκαστος ἀγαθός ὁ τέλος εἰμί , ὥσπερ εἴρω . εὑρίσκω ἄρα ὁ τέλος ὁ ἀνθρώπινος πρᾶξις . ὁ δέ τέλος ὁ ἀνθρώπινος · πρᾶξις δείκνυμι αὐτός ὁ ὅς δαιμόνιος · ὁ εὐδαιμονία ἄρα εὑρίσκω , ὅσπερ ἐσθίω ποιέω . σῴζω . ἔτι δέ προσήκω ὁ ἀνθρώπινος ἔργον , εἰμί μέλλω πᾶς τέλειος εἰμί , ἐν βίος εἰμί τέλειος · εἷς γάρ χελιδών ἔαρ οὖον ποιέω οὖον δέ εἷς ἡμέρα · οὗτος δέ οὐδέ μακάριος καί εὐδαίμων εἷς ἡμέρα οὐδέ ὀλίγος χρόνος . ὁρίζω μέν οὖν ὁ ἀγαθός ὁ ἀνθρώπινος ὁ εὐδαιμονία οὗτος ὁ τρόπος , Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή ἐν βίος τέλειος . δ ἔρχομαι γάρ ἴσως ὑποτυπόω πρῶτος , εἶτα τέλειος γράφω καθάπερ εἰκών ὁ περί ὁ ἀγαθός λόγος . ὁ δέ ὁ καλῶς τυπόω προάγω εἰς ὁ ἀγαθός καί διαρθρόω δοκέω εἄν Εὔκολον εἰμί καί ὁ βούλομαι πᾶς · συντελής γάρ καί ὁ χρόνος , εὑρετής εἰμί καί συνεργός ἀγαθός ὁ τοιοῦτος . ἀπό οὗτος γάρ καί ὁ ὁ τέχνη ἐπίδοσις γίγνομαι · πᾶς γάρ προστίθημι ὁ ἐλλείπω . ὅτι οἶδα κατά ὁ προσήκω ὁ ὕλη ὁ περί αὐτός ἀπαιτέω . καί ὅτι οὐ ἐν ὁ ἀρχή ὁ διότι ζητέω . χρή δέ καί ὁ προερέω λόγος μιμνήσκω καί ὁ ἀκρίβεια μή ὁμοίως ἐν ἅπας ἀπαιτέω , ἀλλά ἐν ἕκαστος κατά ὁ ὑπο - καί τέκτων καί γεωμέτρης οὐ ὁμοίως ἐπιζητέω ἰά ὀρθός · ἕκαστος γάρ ἐπιζητέω , ὅσος χρησιμεύω αὐτός πρός ὁ ἔργον , ὁ δέ γεωμέτρης αὐτός ὁ ὀρθός ζητέω , τίς εἰμί καί ποῖος τίς · οὖον γάρ ἔργον τίς κατασκευάζω βούλομαι διά αὐτός ἀλλά ὁ ἀληθής ζῶ τεῖ περί αὐτός λόγος . ὁ αὐτός δή τρόπος καί ἐν ὁ ἄλλος ποιητέος . ὅπως μή ὁ πάρεργον ὁ ἔργον πλείων γίγνομαι . εἰμί γάρ ὁ τέκτων ἀπαιτέω ὁ περί ὁ ὀρθός λόγος , ὅσπερ πάρεργον εἰμί αὐτός πρός ὁ ἔργον , πλείων ζήτησις αὐτός δήω ἢ ὁ πρός ὁ τέχνη ἔργον . οὐ ἀπαιτητέον δέ οὐδέ ὁ αἴτιος ὁμοίως ἐν ἅπας . ἱκανός γάρ ἐν τις , εἰμί δείκνυμι καλῶς ὅτι εἰμί καί εἰμί μή προστίθημι ὁ διότι . οὗτος δέ συμβαίνω καί περί ὁ ἀρχή ὁ ἐπιστήμη · ἐν αὐτός γάρ οὖον ὁ διότι ζητέω ἀλλά ὁ ὅτι μόνος . καί οὗτος ἐν πᾶς ὁ ἐπιστήμη ἀρχή εἰμί · εἰμί γάρ ζητέω ὁ ἀρχή οὖν αἴτιος . οὐδέποτε ἄρχω ἀλλά ἐπί ἤπειρος βαδίζω . φανερός δέ γίγνομαι ἐν ὁ ἀρχή ὁ ὅτι ὁ ἐπαγωγή ἢ αἴσθησις ἢ ἐθισμός · ἐπαγωγή μέν , ὥσπερ ὁ ὁ αὐτός ἴσος καί ἀλλήλων εἰμί ἴσος · δείκνυμι γάρ ἀριθμός τις καί μέγεθος εἰσάγω · ἐπαγωγή γάρ εἰμί ὁ ἀπό ὁ μερικός δεῖξις · αἴσθησις δέ . ὅταν δείκνυμι ὁ φυσικός ὁ πῦρ θερμός καί ὁ ὕδωρ ψυχρός , ὅστις ἀρχή εἰμί ὁ ἐπιστήμη . ἐθισμός δέ ὁ ἀρχή ὁ ἠθικός γιγνώσκω . καί γάρ ἀδύνατος εἰς γνῶσις ἔρχομαι ὁ περί ἀρετή λόγος μή ἐν ἔθος γίγνομαι ὁ σπουδαῖος πρᾶξις , ὡς ἐν ὁ Σ ( ?? ) εἴρω κεφάλαιος . πειρατέον δέ μετέρχομαι ἑ·κάστην ὁ ἀρχή καθώς φύω δείκνυμι , καί σπουδαστέος , ὅπως ὅς ὁρισμός φαίνω καλῶς . μέγας γάρ παρέχω βοήθεια · ὁ ἀπόδειξις ὁ ἕπομαι αὐτός . καί διά οὗτος φαίνω πλέω ἢ ὁ ἥμισυς ὁ ἀπος - δεῖξις δύναμαι ὁ ἀρχή , καί πολύς ὁ ζητέω ἐμφανής γίγνομαι διά αὐτός · ἐν γάρ ὁ μείζων πρότασις ἀεί ὁ ἀρχή παραλαμβάνω · ὁ δέ μείζων πρότασις ὁ πᾶς δύναμαι ὁ ἀπόδειξις σχεδόν . καί ἴσως εἰμί καί διά ἄλλος αἴτιος , ἀλλά καί διά οὗτος μείζων καλέω . ὅτι οὖον πάντῃ ἀπᾴδω ὁ λέγω περί τ ἤ Σ ε υἱός δ ὅς ι μ ὁ Ν εἷς Σ παρά ὁ παλαιός λόγος ὁ λέγω αὐτός ὁρισμός . Κεφ . ἴδη . οὗτος μέν οὖν καθόλου περί ὁ ἀρχή εἴρω . περί δέ ὁ πρόκειμαι κεῖμαι ἐγώ ἀρχή , ὁ εὐδαιμονία , δηλονότι , σκεπτέος ἔτι , οὖον μόνος ὁ ὁρισμός αὐτός ἐξετάζω καί ὁ λόγος ὁ συμπεραίνω αὐτός , ἀλλά καί ὁ λέγω περί αὐτός παρά ὁ παλαιός ἀληθής λόγος , εἰμί συνᾴδω ὁ ὁρισμός . ὁ μέν γάρ ἀληθής ὁρισμός καί πᾶς συνᾴδω T-y . πρόσειμι ὁ ὁριστός καί διά οὗτος καί ἄλλος ὁ λέγω περί αὖος - ὁ , ὁ δέ ψευδής ταχύς διαφωνέω ὁ ἀληθής . ὁ ἀγαθός τοίνυν εἰς τρεῖς διαιρέω καί ὁ μέν λέγω ἐκτός , ὁ δέ περί Ψυχή , ὁ δέ περί σῶμα ὁ περί ψυχή ἀγαθός κύριος καί μάλιστα ἀγαθός κοινός πᾶς λέγω . περί ψυχή δέ λέγω ἀγαθός ὁ πρᾶξις καί ὁ ἐνέργεια ὁ ψυχικός . οὐκοῦν ὁ ψυχικός πρᾶξις καί ἐνέργεια ὁ ἀγαθός κύριος καί μάλα εἰμί ἀγαθός . ἐν ὁ κατά ψυχή ἄρα ἀγαθός ἐνέργεια ὁ κύριος καί μάλιστα ἀγαθός συνίστημι . οὗτος δέ εἰμί ὁ εὐδαιμονία . εἰμί ἄρα ὁ εὐδαιμονία Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή καί κατά οὗτος ὁ δόξα παλαιός εἰμί καί ὁμολογέω ὑπό ὁ φιλοσοφέω . ὀρθῶς δέ πρᾶξις τις λέγω καί ἐνέργεια ὁ ἑός δαιμόνιος · οὗτος γάρ εἄν εἰμί ὅς περί ψυχή ἀγαθός καί οὖον ὁ ἐκτός . 28 διά οὗτος καί ὁ εὐδαίμων εὕω πράσσω λέγω καί εὕω ζῶ , ὁ ἐνέργεια καί πρᾶξις δηλόω . φαίνω δέ ὅτι καί ὁ ζητέω παρά ὁ ἄνθρωπος εἰς ὁ εὐδαιμονία ἐνυπάρχω ὁ λέγω . ὁ ἐπιζητέω δέ ὁ μέν ἀρετή , ὁ δέ φρόνησις , ἄλλος δέ σοφία τις · ὁ δέ καί πανία οὗτος εὐδαιμονία εἰμί δοκέω , ὁ δέ οὗτος τίς μετά ἡδονή , ἀλλά ὁ ἀπό αὐτός οὗτος τίκτω · ἕτερος δέ καί ὁ ἐκτός εὐετηρία συμπαραλαμβάνω . οὗτος δέ ὁ μέν πολύς καί παλαιός λέγω , ὁ δέ ὀλίγος καί ἔνδοξος ἀνήρ · ὅς οὐδέτερος εὔλογος ὁ ἀλήθεια ἐν πᾶς διαμαρτάνω , ἀλλά κατά εἷς τίς μόνος ἴσως , ἐν ὁ πλεῖστος δέ ἀληθεύω . ὁ μέν οὖν λέγω πᾶς ἀρετή ὁ εὐδαιμονία εἰμί ἢ ὁ ἀρετή ὁ ἀγαθός , συνῳδός ὁ ἡμέτερος περί αὐτός λόγος . κατά γάρ ὁ ὁ ἀρετή ἐνέργεια ὁ εὐδαιμονία εἰμί . διαφέρω δέ , ὅτι ὁ μέν ἐν ὁ ἔχω καί κτάομαι ὁ ἀρετή ὁ εὐδαιμονία εἰμί φημί , ἐγώ δέ ἐν ὁ χρῆσις καί ὁ ἐνέργεια . διαφορά δέ εἰμί οὐ ὀλίγος ὁ ἐν κτάομαι ἢ χρῆσις ὁ ἀγαθός ὑπολαμβάνω καί ἐν ἔχω ἢ ἐνέργεια . ὁ μέν γάρ ἕξις ἐνδέχομαι ὑπάρχω μηδείς ἀποτελέω , οἷος ὁ καθεύδω ἢ ἄλλως πως ἐξαργέω · ὁ δέ ἐνέργεια οὐ οἷος τε . πρᾶξις γάρ ἐκ ἀνάγκη ὁ ὁ ἐνέργεια ἔχω · καί εἰμί ὁ ἀγαθός ἐνέργεια ἔχω , εὕω πρᾶξις . οὗτος δέ εἰμί ὁ εὐδαιμονέω . ὥσπερ γάρ Ὀλυμπία οὐ | ὁ καλός καί ἰσχυρός στεφανόω ντ ἀλλά ὁ ἀγωνίζομαι ( οὗτος γάρ τις καί νικάω ) , οὗτος καί ὁ ἐν ὁ βίος καλός καί ἀγαθός οὐ ὁ δύναμαι πράσσω ὀρθῶς , ἀλλά ὁ πράσσω ὀρθῶς ἐπήβολος γίγνομαι . ὅτι2 ἡδύς διά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ κατά ἀρετή βίος καί μάλιστα ἀγαθός καί καλός . Κεφ . ἵημι . εἰμί δέ καί ὁ βίος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἡδύς , οὐ ἔξωθεν ἔχω ὁ ἡδονή . ἐπεί γάρ ὁ ἥδομαι ὁ Ψυχή εἰμί , οὐδείς κωλύω ὁ ὁ Ψυχή κατά ἀρετή ἐνέργεια μετά ἡδονή εἰμί . ὅτι δέ καί εἰμί , δῆλος . ἐπεί γάρ ἕκαστος ἐκεῖνος εἰμί ἡδύς , πρός ὅς λέγω φιλοτοιοῦτος , οἷος ὁ ἵππος ἡδύς ὁ Φίλιππος καί θέαμα ὁ φιλοθέωρος , καί ὁ φιλάρετος ἄρα ἡδύς ὁ ἀρετή καί ὁ κατά αὐτός πρᾶξις . ὁ μέν οὖν δοκέω ἰός πόλος ἡδύς μάχομαι · ἄλλος γάρ ἄλλος νομίζω ἡδύς καί ὁ ἄλλος ἀηδής . αἴτιος δέ , ὅτι οὐ εἰμί φύσις ἡδύς . ὁ δέ φιλόκαλος ἡδύς δοκέω ὁ καί φύσις ἡδύς · ἀγαθός γάρ εἰμί ὁ ἀληθής ἡδύς διώκω ἀκόλουθος . διώκω δέ ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις . ὥστε ὥστε ὅτι ὁ κατά ἀρειή πρᾶξις ἡδύς εἰμί ὁ φιλάρετος καί διά ἑαυτοῦ · ὁ γάρ φύσις ἡδύς οὐ εἰμί διά ἕτερος ἡδύς . διά οὗτος οὖον προσδέω ὁ βίος αὐτός ἄλλος ἔξωθεν ἡδονή καθάπερ τις περίαπτος , ἀλλά ἔχω ὁ ἡδονά ἐν ἑαυτοῦ . εἰμί δέ τις εἶπον μή πᾶς ὁ σπουδαῖος ἥδομαι ὁ ἀρετή εἰμί γάρ ἕ οὖον μετά ἡδονή οὗτος πράσσω ) , εἴρω , ὅτι οὐ εἰμί ἀγα ἄνθος οὐδέ σπουδαῖος ὁ μή χαίρω ὁ καλός πρᾶξις . | οὔτε γάρ Δίκαιος οὐδείς εἄν εἶπον ὁ μή χαίρω ὁ δικαιοπραγέω οὔτε ἐλευ - θέριος ὁ μή χαίρω ὁ ἐλευθέριος πρᾶξις · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος . εἰμί δέ οὗτος , διά ἑαυτοῦ εἄν ἄγω ὁ κατά ἄμβαρ - ὁ πρᾶξις ἡδύς · ἀλλά μήv καί ἀγαθός γε καί καλός , καί μάλιστα οὗτος ἕκαστος , εἴπερ καλῶς κρίνω περί αὐτός ὁ σπουδαῖος · μή καλῶς γάρ κρίνω οὐ εὔλογος · κρίνω δέ ἀγαθός εἰμί καί καλός . ἀγαθός ἆ ἄρα καί καλῶς καί ἡδύς ὁ εὐδαιμονία · καί οὐ ἄλλος μέν καλῶς , ἄλλος δέ ἀγαθός , ἄλλος δέ ἡδύς κατά ὁ δη - λιακός ἐπίγραμμα καλῶς ὁ Δίκαιος , λωΐων δέ ὑγιαίνω , ἡδύς δέ φύω ὅς τις ἔραμαι τυγχάνω . ἅπας γάρ οὗτος ὁ ἀγαθός ἐνέργεια ὑπάρχω . οὗτος δέ φημί εἰμί ὁ εὐδαιμονία ἢ εἷς οὗτος ὁ πᾶς ἀγαθός . ὅτι δήω καί ὁ ἔξωθεν ὁ μέλλω εὐδαιμονέω , εἰμί καί μή ἐν ὁ ἔξωθεν ὁ εὐδαιμονία . συνίστημι · καί ὅτι οὐ εἰμί ἀπό τυγχάνω ὁ ἀνθρώπινος εὐδαιμονία . Κεφ . εἰμί . εἰμί μέν οὖν ὁ εἰμί ὁ εὐδαιμονία ἐν ὁ ἀγαθός πρᾶξις · φαίνω δέ ὅμως καί ὁ ἐκτός ἀγαθός προσδέω , καθάπερ εἶπον . ἀδύνατος γάρ ὁ οὖον ῥᾴδιος ὁ καλός πράσσω μή βοηθέω ὁ ἔξωθεν . πολύς γάρ ὁ Ἀρίστων πράσσω διά ὁ ἔξωθεν , καθάπερ διά ὄργανον ἢ διά Φίλων ὁ διά πλοῦτος ἢ διά ὁ ἐν ὁ πόλις τιμή καί ἀρχή καί δύναμις . ὥσπερ καί ὁ τίνω οὗτος στερίσκω ἀκαλλής τις ὁ εὐδαιμονία ποιέω , οἷος εἰμί τις στέρομαι εὐγένεια νέος ἢ εὐτεκνία ὁ κάλλος οὖον πάνυ γάρ εὐδαιμονικός ὁ ὁ θέα πᾶς - Θοῦς ἀποβάλλω · διά οὗτος φημί , ὁ εὐδαιμονία προσδέω καί ὁ τοιοῦτος εὐημερία . ἄν οὗτος χάρις τις ὁ διά ὁ ἔξωθεν εὐτυχία αὐτός εἰμί νομίζω ὁ ζητέω εὐδαιμονία · ἔνιοι δέ φημί εἰμί ὁ ἀρετή . ὅτι καί ἀμφότερος χρεία ὁ κύριος εὐδαίμων . καί διά οὗτος ἀπορέω , πότερος μαθητός εἰμί καί διά μέθοδος τις παραγίγνομαι ἢ ἐκ ὁ ἐθίζω ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις ἢ διά ἄλλος τις ἄσκησις ἢ θεόθεν δίδωμι ὁ ἄνθρωπος ἢ ἀπό τυγχάνω τις . δοκέω δέ , ὅτι εἰμί καί ἄλλος τίς δώρημα εἰμί παρά θεός ὁ ἄνθρωπος , καί οὗτος ἄν εἰμί δικαίως · καί μάλιστα ἕκαστος δέ ὁ ἄλλος εἰμί εἄν ὁ εὐδαιμονία θεόσδοτος , ὅσος καί ἀγαθός ὁ ἀνθρώπινος ἀπαντάω . ἀλλά ὁ μέν περί οὗτος λέγω ὁ περί πρόνοια εἄν εἰμί λόγος καί ἄλλος πραγματεία , ἐγώ δέ κατά ὁ προσήκω ὁ πρόκειμαι μέθοδος σκεπτέος . φαίνω τοίνυν , εἰμί καί μή θεόσδοτος εἰμί ὁ εὐδαιμονία , ἀλλά διά ἀρειή ἢ ἄλλος τις ἄσκησις παραγίγνομαι . γίγνομαι . ὅμως ὁ θεῖος εἰμί . ὁ γάρ ὁ ἀρετή ἆθλος καί τέλος , ὅσπερ εἰμί αὐτός ὁ εὐδαιμονία , ἀγαθός εἰμί φαίνω καί θεῖος1 τίς καί μακάριος · γίγνομαι δέ εἄν καί πᾶς κοινός . δυνατός γάρ πᾶς ὁ μή ὁ διάνοια βλάπτω καί πάντῃ ἀκίνητος πρός ὁ κτῆσις ὁ ἀρετή διά τις μάθησις καί ἐπιμέλεια ὑπάρχω ὁ εὐδαιμονία . εὔλογος δέ ἀπό ἄσκησις μείζων καί τέλειος ὑπάρχω ὁ εὐδαιμονία ἢ ἀπό τυγχάνω · ὁμοίως δέ καί ὁ ἀπώ πᾶς ἄλλος αἴτιος ἢ τεχνικός ἢ φυσικός ἀγαθός ὁ ἀπό τυγχάνω γίγνομαι · καί μάλιστα ὁ ἀπό ὁ ἀγαθός αἴτιος γίγνομαι , ὅστις εἰμί ὁ ἀρετή . ἄλλως τε ὁ μέγας ἀγαθός καί καλῶς ὁ εὐδαιμονία ἐπιτρέπω ὁ τυγχάνω λίαν πλημμελής ἄν εἰμί . οὗτος δέ φανερός εἰμί καί ἐκ ὁ εἴρω ὁ εὐδαιμονία ὁρισμός · εἴρω γάρ Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή ἐν βίος τέλειος . ὁ δέ λοιπάς ἀγαθός , ὁ τε σωματικός αὐτός ὁ σῶμα καί ὁ περί ὁ σῶμα , ὁ μέν ἀναγκαῖος πρός ὁ εὐδαιμονία . ὁ δέ καθάπερ ὄργανον εἰμί πρός αὐτός · ἀναγκαῖος μέν , οἷος ὑγίεια σῶμα καί ζωή ἐπίτασις καί ἄλλος . ὅς Χωρὶς οὐ ἐν τελειόω ἰά εὐδαιμονία · ὄργανον δέ , ὥσπερ πλοῦτος καί φίλος . εἰμί τοίνυν οὗτος εἰμί ὁ ὁρισμός ὁ εὐδαιμονία , πῶς εἄν αἴτιος ἔχω ὁ Τύχη ; ὁ γάρ ψυχικός ἐνέργεια οὐ ἀπό τυγχάνω . οὗτος δή ὁ ὁρισμός καί ὁ εἴρω περί ὁ τέλος ὁ πολιτικός ἀκόλουθος . ὁ γάρ ὁ πολιτικός τέλος ὁ ἀγαθός λέγω εἰμί καί διά οὖν οὔτε υτο ἐν ἀϋτή εἰμί ὁ ἀνθρώπινος εὐδαιμονία . εἰκότως οὖν οὔτε ἵππος οὔτε βοῦς οὔτε ἄλλος τίς ὁ ζωή εὐδαίμων λέγω · 20 οὐδείς γάρ αὐτός οἶος τε κοινωνέω τοιοῦτος ἐνέργεια . διά οὗτος δέ ὁ αἴτιος οὐδέ παῖς εὐδαίμων εἰμί · οὔπω γάρ πρακτικός ὁ τοιοῦτος διά ὁ ἡλικία . ὁ δέ λέγω εὐδαίμων παῖς διά ὁ ἐλπίς μακαρίζω . ἵζω . δεῖ γάρ , ὡς εἶπον . καί ἀρετή καί βίος τέλειος . πολύς γάρ μεταβολή γίγνομαι καί παντοῖος Τύχη κατά ὁ βίος καί ἐνδέχομαι ὁ μάλιστα εὐθηνέω νέω μέγαλος συμφορά περιπίπτω ἐπί γῆρας , καθάπερ ἐν ὁ ἡρωϊκός περί Πρίαμος μυθεύω · ὁ δέ τοιοῦτος χ ῥέω Τύχη καί τελευτή σός είντα ἄθλιος οὐδείς εὐδαιμονίζω . εἰ δεῖ ζῶ μακαρίζω Κεφ . ἴς . πότερος εἰμί οὖν οὐδέ ἄλλος οὐδείς ἄνθρωπος εὐδαιμονίζω ἄξιος ἠώς ἄν ζῶ , ἀλλά χρεὼν ὁ τέλος ὁράω , καθά φημί Σόλων ; καί εἰμί οὗτος τίθημι , εἰμί ἄρα τις εὐδαίμων ὁ τε ἐπειδάν ἀποθνῄσκω ; ἢ ὁ ὁ γε παντελῶς ἄτοπος ἐν ὁ θνήσκω ὁ εὐδαιμονία λαμβάνω , ἄλλως τε καί ὅτι ὁ εὐδαιμονία ἐν τις ἐνέργεια εἰμί . ἐκ οὗτος δέ φαίνω μᾶλλον ἐν ἀργία παντελής εἰμί . λέγω δέ , ὅτι ὅτι ἐγώ οὔτε ὁ Σόλων ὁ θνῄσκω μακαρίζω διά ὁ θνήσκω . ἀλλά ὅτι μέχρι πᾶς ὁ βίος αὐτός μακάριος εἰμί , καί ὅτι τηνικαῦτα ἄν τις ἀσφαλῶς μακαρίζω ἄνθρωπος , ὡς ἐκτός ἤδη ὁ κακός εἰμί καί δυστύχημα . πάλιν δέ οὐ ἀρκέω ὁ λύσις δοκέω . ἀπορία γάρ εἰμί ἔτι , εἰμί λέγω εἰμί τίς ὁ θνῄσκω καί κακός [ τίς ] καί ἀγαθός , μή αἰσθάνομαι δέ . ὥσπερ ἰά ὁ ζῶ . μακαρίζω γάρ καί ταλανίζω καί ἀτιμάζω καί τιμάω · καί τέκνον δέ καί ἀπόγονος εὐπραξία εἰς ὁ εὐδαιμονία αὐτός λογίζομαι · εὐδαίμενος γάρ καί μακάριος διά ὁ ὁ ἀπόγονος εὕω - δαιμόνιος , καθάπερ δυστυχέω διά ὁ αὐτός δυστυχία · ἀπορία γάρ καί οὗτος παρέχω . ὁ γάρ ἔχω . ὁ γάρ μή ἄν ρ ἰός βιόω καί τελευτάω κατά λόγος ἐνδέχομαι πολύς μεταβολή ἐκβαίνω περί ὁ ἔκγονος , καί ὅς μέν αὐτός ἀγαθός εἰμί καί τυγχάνω βίος ὁ κατά ἄξιος , ὁ δέ ἐκ ἐναντίος . ἄτοπος δέ γίγνομαι ἄν , εἰμί Σ υμμεταβάλλοι καί ὁ θνήσκω καί γίγνομαι ποτέ μέν εὐδαίμων , πάλιν δ ὅς ἄθλιος . ἄτοπος δέ πάλιν ἐκεῖνος δοκέω , ὁ μή κοινωνέω ὁ ζῶ ὁ ἀπέρχομαι ὁ τυγχάνω διά ὁ ἐκ ὁ γένος οἰκειότης . ἀλλά ὅς πανίζω ἐπί ὁ πρότερος ἀπορία καί ζητέω , εἰμί οὖον δεῖ ζῶ ἀλλά μετά τελευτή μακαρίζω · τάχα γάρ ὅς ἐκ ἐκεῖνος θ ὁράω καί ὁ νῦν ἐπιζητέω . εἰμί δή ὁ τέλος ὁράω δεῖ καί τότε Μακά - ριζεω ἕκαστος , οὐ ὡς εἰμί διά ὁ θνήσκω μακάριος ἀλλά ὅτι πρότερος μακάριος εἰμί , πῶς οὐ ἄτοπος , εἰμί ὅτε εἰμί εὐδαίμων , μή ἀληθεύω κατά αὐτός ὁ ὑπάρχω αὐτός , μηδέ εἴρω αὐτός ἀληθής εὐδαίμων , διά ὁ μή ὁ ὗς ζῶ ἐθέλω εὐδαιμονίζω , νίζω , σκοπός Πούντας ὁ ὁ βίος μεταβολή ὁ μόνιμος τίς ὁ εὐδαιμονία ὑπολαμβάνω καί μηδαμῶς εὐμετάβολος , ὁ δέ Τύχη πᾶς ἐναντίος ; φημί - λος γάρ , ὡς , εἰμί συνακολου θ οἶος μέν ὁ Τύχη , ὁ αὐτός εὕω · - δαίuονα καί πάλιν ἄθλιος εἴρω πολλάκις , χ ὅς μά ι Λέο Ντάς τις ὁ εὐὸ ὁ εἰμί ὅς ποιέω ντε Κ ὅς ί σός θοῶς Ι δ ρ υ ’J . ὅς νο Ν . λεγουω τοίνυν πρός ὁ ἀπορία , ὅτι ὁ μέν ὁ Τύχη ἀκολουθέω οὐδαμῶς ὀρθός · οὖον γάρ ἐν οὗτος ὁ εὐδαιμονία συνίστημι ἢ ἐναντίος , ἀλλά προσδέω μέν οὗτος πρός ὁ εὐδαιμονία ὁ ἀνθρώπινος βίος , καθάπερ εἶπον · ὁ δέ οὐσία ὁ εὐδαιμονία οὐ ἐν αὐτός ἀλλά ἐν ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια συνίστημι , καθώς εἴρω . μόνιμος γάρ δεῖ εἰμί ὁ εὐδαιμονία · καί διά οὗτος οὖον δυνατός αὐτός ἐν ὁ ἀπό τυγχάνω συνίστημι . καί οὗτος | μαρτυρέω ὁ πρόκειμαι ζήτησις · ἀπό οὗτος γάρ λαμβάνω ὁ ἀρχή ὁ ὑπόκειμαι ὁ εὐδαιμονία μόνιμος εἰμί . περί οὐδείς γάρ ὁ ἀνθρώπινος ἔργον τοσοῦτος βεβαιότης ὑπάρχω , ὡς ὅς κατά ἀρετή ἐνέργεια , ἐν ὅς ὁ εὐδαιμονία · μόνιμος γάρ καί ὁ ἐπιστήμη αὐτός τυγχάνω . οὗτος δέ πάλιν ὁ ἀρετή ὅς τίμιος μόνιμος διά ὁ ζῶ ἐν αὐτός ὁ μακάριος μάλιστα καί συνεχής , μή διακόπτω ποτέ οὐδέ ἐν μικρός χρόνος ὁ περί ὁ πρᾶξις ὁ ἀρετή αὐτός ἐργασία διά ὁ ἡδύς αὐτός ὁ τοιοῦτος εἰμί ζωή . καθώς εἴρω . καί διά οὗτος οὐδέ λήθη αὐτός λαμβάνω . ἐπεί τοίνυν οὐτ εἰμί ὁ τύχη ὁ εὐδαιμονία συνίστημι ἀλλά ἐν ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις , ὑπάρχω ὁ ζητέω ὁ εὐδαίμων , ὁ μόνιμος δηλονότι αὐτός εἰμί ὁ ἀγαθός , καί εἰμί διά βίος εὐδαίμων · ἀεί γάρ ἢ μάλιστα πᾶς πρᾶξις καί θεωρέω ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις καί θεωρία · καί πρός ὁ Τύχη ἵστημι καί ὑπό ὁ ἐναντίος οὐδείς πείθω μεταβολή , ἀλλά φέρω ὁ ἔπειμι καλῶς καί ἐμμελής ὅς γε ὡς ἀληθής ἀγαθός καί τετράγωνος ἄνευ ψόγος . πολύς δέ εἰμί ὁ ἐπέρχομαι ἀπό ὁ τυγχάνω καί ὁ μέν μέγας εἰμί , ὁ δέ μικρός , ὁ μέν μικρός ὁ ἀτύχημα , ὁμοίως δέ καί ὁ εὐτύχημα οὖον παρέχω πρᾶγμα ὁ σποδαίῳ οὐδέ ἐπάγω ὁ βίος μεταβολή . ὁ δέ μέγας καί πολύς , εὐτύχημα μέν εἰμί , μακάριος ὁ βίος ποιέω ( καί γάρ αὐτός συνεπικοσμέω ὁ εὐδαιμονία · χράω γάρ αὐτός ὁ σπουδαῖος ἐπί ὁ καλῶς ) . | ἀτύχημα δέ εἰμί θλίβω μέν καί λυμαίνομαι ὁ μακάριος καί ἐμποδίζω πολύς ἐνέργεια , ὅμως δέ καί ἐν οὗτος διαλάμπω ὁ καλός , ἐπειδάν φέρω τις εὐκόλως πολύς καί μέγας ἀτυχία , οὖον διά ἀναλγησία καί ἀναισθησία , ἀλλά γεννάδας εἰμί καί μεγαλόψυχος . εἰμί γάρ ἐν ὅς κατά ἀάω ἐνέργεια ὁ μακαριότης ἔχω ὁ εἰμί καί αὔτης κύριος εἰμί ὁ ὁ εὐδαίμων ζωή , οὐδείς ἄν γίγνομαι ὁ μακάριος ἄθλιος · οὐδέποτε γάρ πρᾶξις ὁ μισητός καί φαῦλος . ὁ γάρ ὡς ἀληθής καί ἔμφρων καί ἀγαθός πᾶς οἴομαι ὁ Τύχη εὕω - σχημοναω φέρω · καί καθάπερ ὁ ἀγαθός τεχνίτης ἀπό ὁ τυγχάνω ὕλη ὁ ἴδιος ἐπιδείκνυμι τέχνη καί στρατηγός μέν ὁ πάρειμι στρατόπεδον . καί εἰμί μή ἀξιόλογος εἰμί , χράω πολεμικός . καί ὁ σκυτοτόμος ὁ ἀγαθός ἐκ ὁ δίδωμι σκῦτος καλῶς ὑπόδημα ποιέω . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ ἄλλος τεχνίτης ἅπας · οὗτος καί ὁ μακάριος οὐ εὔροια ἀεί ζητέω , ἀλλά ἐκ ὁ πάρειμι τυγχάνω ἀεί ὁ καλῶς πρᾶξις . καί διά οὗτος ἄθλιος μέν οὐδέποτε γε νέος εἄν , ἀλλά μόνος οὖον μακάριος ὁ γε τυγχάνω ἕνεκα , ἐάν Π ριαμικαῖς περιπίπτω Τύχη . οὐδέ δή ποικίλος γε καί εὐμετάβολος εἰμί · οὔτε γ ἄρα ἀπό ὁ εὐδαιμονία κινέω ῥᾳδίως οὔτε ὑπό ὁ τυγχάνω ἀτύχημα ὑπό μέγας ἴσως καί πολύς · καί οὐδέ ὑπό οὗτος ῥᾳδίως . ἐπεί καί ἀπαλλάσσω ὁ δυστύχημα οὐ ἐν ὀλίγος χρόνος πρός ὁ τέλειος ἀγαθός μεταπίπτω . οὖον μικρός παρακλίνω , διά ὁ μή εὐκίνητος εἰμί · ἀλλά ἐν πολύς χρόνος εἰμί τοιοῦτος , μέγας καί καλός ἐν οὗτος γίγνομαι επιτυχής . τίς οὖν κωλύω ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος εὐδαίμων λέγω , ὅς κατά ἀρετή μέν τέλειος ἐνεργέω , δυστυχέω δέ ὁ ἔξωθεν πάλιν εἰς ὁ εὐτυχία ἐπανέρχομαι καί ἱκανῶς ὑπό ὁ ἐκτός χορηγέω ἀγαθός οὖον ὁ τυγχάνω χρόνος ἀλλά ὁ μέχρι τελευτή , καί βιόω οὗτος καί τελευτάω κατά λόγος . προστίθημι δέ καί ὁ ἔξωθεν ἀγαθός διά ὁ ὁ εὐδαιμονία τέλος εἰμί ὁ ἀνθρώπινος πρᾶξις καί διά οὗτος προσήκω τέλειος ἀγαθός εἰμί καί μηδείς ἐλλείπω . εἰμί δέ οὗτος οὕτως , οὖον μετά ὁ τελευτή μακαρίζω ὁ εὐδαίμων ἀλλά ζῶ ἔτι , ὅς ὑπάρχω καί ὑπάρχω ὁ λέγω · μακάριος δέ , ὡς ἄνθρωπος ὁ ἀνθρώπινος μακαριότης , ὅστις οὖον πάντῃ τέλειος ἔχω ὁ ἀγαθός . καί ὁ μέν ὅτι δεῖ ζῶ ὁ εὐδαίμων μάκαρ ζέω , ἐπί τοσοῦτος εἴρω . εἰμί κοινωνέω ὁ τυγχάνω ὁ ἀπόγονος ὁ μακάριος μετά τε - λευος . Κεφ . ΙΗΥ . ῥητέος δέ πρός ὁ ἄλλος ἀπορία , εἰμί ἐκ ὁ ἀπόγονος δυστυχέω ὁ ἢ ὁ Φίλων χείρων δοκέω ὁ μακάριος ὁ πρᾶγμα . ὁ μέν οὖν μηδέ ὁστισοῦν ἐκ ὁ ἀπόγονος ὁ ἄλλως οἰκέω εἰς ὁ εὐδαίμων ἔρχομαι ἢ εὐτυχία ἢ δυστυχία ἀκοινώνητος εἰμί καί ἀλλότριος ὁ εἰς - θρωπιναω · κοινωνικός γάρ ὁ ἄνθρωπος · καί πρός γε ἔτι καί ὁ κοινός δόξα ἐναντίος · κοινός γάρ ὁ ὁ Φίλων εἰμί ναιός πᾶς δοκέω . πολύς δέ εἰμί ὁ συμβαίνω ὁ οἰκέω ὁ μακάριος καί παντοῖος ἔχω διαφορά , καί ὁ μέν μᾶλλον συντελέω εἰς ὁ εὐδαιμονία ἢ δυστυχία , ὁ δέ κακός , ὁ μέν κατά μέρος διαιρέω αὐτός μακρός καί ἤπειρος φαίνω · εἰμί δέ ὁλοσχερῶς καί ὡς ἐν τύπος εἶπον περί αὐτός , ἱκανός ἄν εἰμί . διαιρέω τοίνυν καί οὗτος , καθάπερ ὁ συμβαίνω δυστύχημα ὁ μακάριος , ὅτι ὁ μέν μέγας καί ἀξιόλογος καί βάρος ἔχω πρός ὁ βίος , ὁ δέ μικρός καί ἐλαφρός . ἔχω δέ διάφορος ὅσος ζῶ ἔτι ὁ μακάριος ὁ οἰκέω συμβαίνω ὁ συμβαίνω μετά ὁ αὐτός τελευτή , ὅσος ἔχω ὁ ἐν ὁ τραγῳδία πλήσσω κακός ὁ προυπάρχω πρᾶγμα , οὖν οὗτος σκιά . σκεπτέος οὖν περί ὁ διαφορά . ἀγαθός δέ εἰμί ακέφασθαι . εἰμί κοινωνέω ὁ μακάριος ὁ οἰκέω · μετά τελευτή ὁ τυγχάνω . φαίνω τοίνυν . ὅτι εἰμί καί ἔρχομαι τίς πρός αὐτός ἀπό οὗτος , εἴτε ἄγω εἴτε φαῦλος , ἀσθενής μέντοι καί μικρός , ἢ διότι καί ὁ ἑαυτοῦ γύσει μικρός εἰμί ἢ ἐκεῖνος μικρός , κἀν μέγας ὑπάρχω , διά ὁ μή ζῶ ὁ ἐνταῦθα ζωή · εἰμί δέ ἔχω τις δύναμις , ἀλλλ'οὐ τοσοῦτος γε καί τοιοῦτος , ὥστε ποιέω εὐδαίμων ὁ μή τοιοῦτος ἢ ὁ εἰμί ἀφαιρέω ὁ μακαριότης . ὥστε ἔρχομαι μέν τίς ἀπό ὁ ζω ὁ θνῄσκω · τοιοῦτος δέ καί τοσοῦτος ὡς μηδείς ἀπάγω μεταβολή . ὅτι2 ὁ τίμιος ὁ εὐδαιμονία . Κεφ . ἶφι . διορίζω δέ οὗτος , σκέπτομαι περί ὁ εὐδαιμονία , πότερος ὁ δύναμις εἰμί ἢ ὁ ἐπαινετός ἢ ὁ τίμιος ὁ εὐδαιμονία . καί δύναμις μέν εἰμί ὁ ἔχω ὁ τέχνη , οἶος κυβερνητικός ἢ ἰατρικός δηλονότι ὁ δύναμαι ἰατρεύω ἢ κυβερνάω , ἐπαινετός δέ ὁ ἤδη κατορθόω καί εἰς ἐνέργεια ἔρχομαι ἀγαθός , τίμιος δέ ὁ θεῖον καί ὑπέρ οὗτος . οὗτος οὕτως ἔχω , ζητητέος τίς οὗτος εἰμί ὁ εὐδαιμονία . δύναμις μέν οὖν οὐ εἰμί · εἰμί γάρ τέλειος ἀγαθός · δέ δύναμις ἀτελής . ἄλλως τε ὁ μέν εὐδαιμονία οὖον συναριθμέω πολύς , ὁ δέ δάναμις τοιοῦτος · πολύς γάρ δύναμις · ὁ εὐδαιμονία ἄρα οὐ εἰμί δύναμις . καί μήv οὐδέ ὁ ἐπαινετός εἰμί · ἐπαινέω γάρ ὅς μετέχω τις ἀγαθός . ὁ γάρ Δίκαιος καί ὁ ἀνδρεῖος καί ὅλως ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀρετή ἐπαινέω διά ὁ ποιότης τις ἀγαθός μετέχω καί σχέσις ἔχω πρός ἀγαθός τίς καί σπουδαῖος . διά οὗτος καί ὁ ὁ θεός ἐπαινέω γέλοιος εἰμί , ἐγώ αὐτός ἐξισόω . οὗτος δέ συμβαίνω διά ὁ γίγνομαι ὁ ἔπαινος ἕνεκα ὁ πρός ὁ ἀγαθός ἀναφορά καί σχέσις . ὁ μέν οὖν ἐπαινετός τοιοῦτος · ὁ εὐδαίμων δέ οὖον τοιοῦτος · εἰμί γάρ ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀγαθός . ὁ δέ ἀγαθός καί ὁ ἀγαθός οὐ εἰμί ἔπαινος · οὖον γάρ πρός τίς ἀναφέρω ἀγαθός . διά οὗτος οὐδέ ὁ θεός ἐπαινέω ἀλλά μακαρίζω καί εὐδαιμονέω · ὁμοίως δέ καί ὁ ἀνήρ ὁ θεῖος1 καί ὁ ἀγαθός , ὅσος διά ἑαυτοῦ εἰμί ἀγαθός , οἷος εἰμί ὁ εὐδαιμονία . οὐδείς γάρ ὁ ἀνδρό-θηλυς . | μονίας ἐπαινέω καθάπερ ὁ Δίκαιος , ἀλλά ὡς θεῖος τίς καί ἀγαθός μακαρίζω . ἐπεί τοίνυν ὁ μέν ἐπαινετός διά τίς τέλος ἀγαθός ἐπαινέω , ὁ δέ εὐδαιμονία εἰς οὐδείς ἀναφέρω τέλος ( εἰμί γάρ αὐτός ὁ ἔσχατος τέλος ) , οὐ εἄν εἰμί ὁ ἐπαινετός · λείπω δή ὁ τίμιος εἰμί . οὗτος δέ ὁ λόγος καί ὁ εὕω - δοξος μαρτυρέω · ὁ γάρ ἡδονά βούλομαι δείκνυμι ἀγαθός εἰμί καί τέλειος ἀγαθός , ἀπό οὗτος λέγω δείκνυμι , ὅτι οὐ εἰμί ὁ ἐπαινετός ἀλλά ἀγαθός οὗτος , ἀπό ὁ μή ἐπαινέω ἀγαθός εἰμί · τοιοῦτος δέ λέγω εἰμί ὁ θεός καί ὁ ἀγαθός . πρός οὗτος γάρ καί ἄλλος ἀναφέρω ἀγαθός λέγω καί ἐπαινετός εἰμί . ἐπαινέω μέν γάρ ὁ ἀρετή , ὅτι πρακτικός γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος ὁ καλός ἀπό οὗτος · ἐγκωμιάζω δέ ὁ ἔργον ὁμοίως ὁ ἀγαθός , ὁ τε σωματικός καί ὁ ψυχικός , ὅτι πρός τίς τέλος φέρω ἄγω · αὐτός δέ ὁ εὐδαιμονία οὐ εἄν ἐπαινέω · οὖον γάρ πρός τίς τέλος ἀγαθός φέρω · αὐτός γάρ εἰμί ὁ ἔσχατος τέλος , καθώς ἐρω . ἀλλά ὁ μέν περί ἔπαινος καί ἐγκώμιον λέγω τίσις ἁρμόζω , οὐ εἰμί ἐγώ πρόκειμαι · οἰκεῖος γάρ ἄλλος · ἐγώ δέ περί ὁ πρόκειμαι ῥητέος . φαίνω μέν οὖν ἀπό ὁ εἴρω , ὅτι εἰμί ὁ τίμιος καί τέλειος · φαίνω δέ καί ἀρχή καί αἰτία ὁ ἄλλος ἀγαθός · οὗτος γάρ χάρις ὁ ἄλλος πράσσω · ὁ δέ ἀρχή καί ὁ αἴτιος ὁ ἀγαθός τίμιος τίς καί θέω τίθημι . περι ἀρετή , ἐν ῷ περί ὁ δύναμις ὁ Ψυχή . Κεφ . καί . ἐπεί δέ εἰμί ὁ εὐδαιμονία Ψυχή ἐνέργεια κατά ἀρετή τέλειος , σκέπτομαι περί ὁ ἀρετή · ὁ γάρ περί αὐτός σκέψις σαφής ποιέω ὁ περί ὁ εὐδαιμονία λόγος . φαίνω δέ . ὅτι καί ὁ κατά ἀλήθεια πολιτικός περί αὐτός σκέπτομαι · βούλομαι γάρ ἀγαθός ποιέω ὁ πολίτης καί ὁ νόμος ὑπήκοος . καθάπερ ὁ Κρής καί Λακεδαιμόνιος νομοθέτης . καί εἰμί τις ἔτερος τοιοδτοι γίγνομαι · ὥστε δῆλος ὅτι ὁ ζήτησις οὗτος ἀκόλουθος εἄν εἰμί ὁ ἐκ ἀρχή ὁ λόγος σκοπός . εἰμί γάρ ἐκεῖνος περί ὁ τέλος ὁ πολιτικός . περί ἀρετή τοίνυν ἐπισκεπτέος , ἀνθρώπινος δηλονότι . ἐπεί καί ἐκ ἀρχή ὁ ἀνθρώπινος ἀγαθός ζητέω . ἐπεί τοίνυν ὁ ἀνθρώπινος ἀρετή οὖον ὁ αώματός εἰμί ἀλλά ὁ Ψυχή ( καί ὁ εὐδαιμονία γάρ Ψυχή ἐνέργεια λέγω ) , ὁ Πολιτικὸς δέ σκέπτομαι περί ὁ ἀνθρώπινος ἀρετή , δῆλος ὅτι δεῖ ὁ πολιτικός οἶδα πῶς ἔχω ὁ περί Ψυχή , ὥσπερ καί ὁ μέλλω ὀφθαλμός θεραπεύω ὁ σῶμα πᾶς ὁ γνῶσις ἔχω ἀνάγκη · καί τοσοῦτος πλέω ὁ Πολιτικὸς δικαίως εἶμι ὁ περί ψυχή ἢ ὁ ἰατρός ὁ σῶμα , ὅσος ἀγαθός ὁ πολιτικός ὁ ἰατρικός καί τίμιος · καί ὁ ἀγαθός δέ ὁ ἰατρός πολύς πραγματεύομαι περί ὁ ὁ σῶμα γνῶσις . ὥστε εἰκός ἄν εἰμί ὁ πολιτικός περί σής Ψυχή οἶδα . θεωρητέον δέ περί Ψυχή τοσοῦτος , ὅσος ἄρχω ἡμεῖς πρός ὁ πρόκειμαι περί ἀρετή λόγος · ὁ γάρ ἐπί πλείων ἐξακριβόω περί Ψυχή καί ὁ καθόλου περί αὐτός ἐκτίθημι λόγος μείζων ἔργον εἰμί ὁ πρόκειμαι . περί Ψυχή τοίνυνβ οὖον μόνος ἐν σύγγραμμα ἀλλά καί ἀπό αὐτός . λέγω · τοίνυν , ὅτι ὁ Ψυχή ὁ μέν λογικός εἰμί , ὁ δέ ἄλογος . οὗτος δέ πότερος χωρίζω εἰμί ἀλλήλων , καθάπερ ὁ ὁ σῶμα μέρος καί ὁ ἄλλος ὁ μεριστός , ἢ πρᾶγμα μέν εἷς εἰμί , λόγος δέ δύο , καθάπερ ἐν εἷς περιφέρεια ὁ κυρτός καί ὁ κοῖλος ( εἷς μέν γάρ εἰμί πρᾶγμα καί ἀχώριστος φύω , ὁ ὁρισμός δέ διαφέρω · ἄλλος γάρ ὁρισμός ὁ περιφέρεια καθό κοῖλος καί ἄλλος καθό κυρτός ) , οὗτος μέν οὖν ζητέω οὐδείς συντείνω πρός ὁ πρόκειμαι μέθοδος . εἴρω δέ περί ὁ ἄλογος . εἰμί τοίνυν ὁ ἄλογος ὁ Ψυχή ὁ μέν φυτικός , λέγω δέ ὁ θρεπτικός καί αὐξητικός , ὅσπερ κοινός εἰμί καί ὁ φυτός καί ὁ ζῷον πᾶς · οὗτος γάρ ὁ δύναμις ἐν ἅπας ὁ τρέφω - μένω εἰμί καί ἐν ὁ ἔμβρυον · ὁ αὐτός δέ καί ἐν ὁ τέλειος ὁ ἄνθρωπος εἰμί · οὖον γάρ ἄλλος εὔλογος λέγω . ἐν οὗτος μέν οὖν ὁ δύο · νάμη οὐ εἰμί ἰδίως ἰδίως ἀρετή ἀνθρώπινος ἀλλά κοινός ἅπας . ὁ γάρ τοιοῦτος ἀρειή ὁ τρέφω καί αὐξάνω καί ὑπνώσσω ἐνρ - γίγνομαι καί μάλιστα τότε , ὁ δέ ἀνθρώπινος ἀρετή οὐδαμῶς · ὁ γάρ ἀγα ἄνθος καί κακός ἥκιστος Διάδηλος ὑπνώσσω . καί διά οὗτος φημί μηδείς διά - φέρω ὁ ἠμί σύ ὁ ὒ βίος , ὁ ὁ ὕπνος καιρός δηλονότι , ὁ εὐδαίμων ὁ ὅς θλίων · καί εἰκότως · ἀργία γάρ εἰμί ὁ ὕπνος καί εἷς σπουδαῖος καί ὁ φαῦλος Ψυχή . πλήν εἰμί μή τις ἐκεῖνος εἶπον , ὅτι ὅτι καί ὁ ὕπνος ὁ σπουδαῖος ἀγαθός , ὁ μεθημερινός κίνησις τρόπος τις καί ἐπί ἰός ὕπνος διέρχομαι καί διά οὗτος ὁ κατά ὕπνος · φάντασμα ἀγαθός ὁ σπουδαῖος γίγνομαι ἢ ὁ τυγχάνω · ἀλλά περί οὗτος ἅλις . ὁ γάρ θρεπτικός ἄμοιρος ὁ ἀνθρώπινος ἀρετή , περί ὅς ἐγώ ὁ λόγος . εἰμί δέ καί ἄλλος τις φύσις ὁ Ψυχή οὖον πάντῃ ἄλογος κατά ὁ εἴρω , ἀλλά πῃ μετέχω λόγος καί μάχομαι πρός ἰός λόγος . διό καί ὁ ὁ ἐγκρατής λόγος καί ὁ ὁ ἀκρατής δέ ἐνίοτε ἐπαινέω , ὅτι ἀντέχω πρός ὁ ἀντιτείνω · ὁ μέν μέχρι ὅς δεῖ , ὁ δέ ἐνίοτε καί μέχρι τις . καί διά οὗτος φαίνω ἄλλος τίς εἰμί ἐν αὐτός παρά ὁ λόγος , ὅς μάχομαι καί ἀντιτείνω ὁ λόγος . ἄτεχνος γάρ , καθάπερ ὁ παραλύω ὁ σῶμα μόριον εἰς ὁ δεξιός προ - αἱρέω κινέω , ἐναντίος καί εἰς ὁ ἀριστερός παραφέρω · οὗτος καί ἐπί ὁ ψύχω . ἐπί τἀναντία γάρ ὁ ὁρμή ὁ ἀκρατής φέρω ὁ ὁ λόγος κίνησις . ἀλλά ἐν ὁ σῶμα μέν ὁράω ὁ παραφέρω , ἐπί δέ ὁ Ψυχή οὐ ὁράω . εἰμί δέ καί μή ὁράω , ὅμως εἰμί καί νομιστέος εἰμί τίς παρά ὁ λό - γος ἐναντιόομαι οὗτος καί ἀντιβαίνω · πῶς δέ , πρός ὁ πρόκειμαι λέγω οὐδείς συντελής . φαίνω δέ καί οὗτος λόγος μετέχω , ὥσπερ εἶπον , καθόσον ὁ λόγος πειθαρχέω . καί γάρ ὁ ὁ ἐγκρατής λόγος οὗτος ὁ ἄλογος , ὁ θυμικός λέγω καί ὁ ἐπιθυμητικός , ἄγω καί πεῖ - θέτης . ἔτι δέ μᾶλλον πείθω καί εὐήκοος εἰμί ὁ λόγος ὁ σός - φρονος καί ἀνδρεῖος · ἐν αὐτός γάρ πᾶς ὁ λόγος συμφωνέω . ὥστε φαίνω ὁ ἄλογος ὁ Ψυχή δισσός εἰμί , ὁ μέν πάντῃ ἄλογος ὁ φυτικός . ὁ I αὐξητικός δηλονότι καί θρεπτικός , ὁ δέ πῃ λόγος μετέχω , ὁ τομικός καί ἐπιθυμητικός · οὗτος γάρ κοινωνέω λόγος κατά ὅσος κατά ὅσος κατήκοος εἰμί αὐτός καί πειθαρχικός . δέ πείθω πως ὑπό λόγος ὁ ἄλογος , φανερός ἀπό ὁ νουθεσία καί ὁ παράκλησις καί ἐπιτίμησις · ἀπό οὗτος γάρ πολύς ὁ ἄλογος κίνησις ρυθμίζομαι . διττός δέ λέγω ὁ λόγος μετέχω καθάπερ καί ὁ λόγος ἔχω . λέγω γάρ ὁ πατήρ καί ὁ Φίλων λόγος ἔχω ὁ ἐπιστρέφω πρός αὐτός καίω κελεύω ἐξακολουθέω , λέγω δέ καί ὁ μαθηματικός λόγος ἔχω ὁ οἶδα αὐτός καί γνῶσις τις καί ἐπιστήμη αὐτός ἔχω . κατά οὗτος ὁ τρόπος διπλόος λέγω καί ὁ λόγος μετέχω · ὁ μέν κύριος καί <:έβ> ἑαυτοῦ , ὥσπερ αὐτός ὁ λογικός , ὁ δέ διά ὁ ἐκεῖνος πειθαρχέω λόγος μετέχω λέγω , ὥσπερ τις ἰός πατήρ πείθω . διαιρέω δέ καί ὁ ἀρετή κατά ὁ διαφορά οὗτος · λέγω γάρ αὐτός ὁ μέν διανοητικός , ὅς ὁ λογικός εἰμί , ἰά δέ ἠθικός , ὅς ὁ θυμικός καί επιθομητιπου εἰμί . καί διανοητικός μέν εἰμί σοφία σύνεσις καί φρόνησις , ἠθικός δέ ἐλευθεριότης καί σωφροσύνη . ὅταν γάρ περί ὁ ἦθος λέγω οὖον λέγω ὁ ἄνθρωπος σοφός ἢ συνετός ἀλλά πρᾶος καί σώφρων . ἐπαινέω δέ καί ὁ σοφός διά ὁ ἀγαθός ἕξις , ὅστις εἰμί ἀρετή · ὁ γάρ ἐπαινετός ἔχω ἀρετή λέγω .