anonymi-in-aristotelis-ethica-nicomachea.in-ethica-nicomachea-paraphrasis-pseudepigraphum-olim-constantino 9
Λέγωμεν δὲ ἔτι περὶ φιλίας καὶ ὧν δεῖ προσθῶμεν τοῖς εἰρημένοις . ἐν μὲν οὖν ταῖς κατ’ ἰσότητα φιλίαις τὰ ἴσα ἀνταποδοτέον ἀλλήλοις τοὺς φίλους , ἐν δὲ ταῖς ἀνομοιοειδέσι φιλίαις , καθὼς εἴρηται , τὸ ἀνάλογον · ἡ γὰρ ἀναλογία ἰσάζει τοὺς φίλους ἐν ταῖς πολιτικαῖς κοινωνίαις . ὁ γὰρ σκυτοτόμος ἀντὶ τῶν ὑποδημάτων οὐχ ὑποδήματα ἀλλὰ τὸ κατ’ ἀξίαν καὶ τὸ ἀνάλογον λήψεται , ὡς ἐν τῷ πέμπτῳ βιβλίῳ διὰ πλειόνων εἴρηται · ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ὑφάντης καὶ οἱ ὅμοιοι · τοῦτο γὰρ σώζει τὰς πολιτικὰς κοινωνίας , τὸ ἀναλόγως διδόναι καὶ λαμβάνειν , ὧν ἕκαστος ἢ δεῖται ἢ εὐπορεῖ . ἀλλ’ ἐν μὲν ταῖς πολιτικαῖς κοινωνίαις ἐστὶ κοινὸν μέτρον καὶ τὸ νόμισμα . πρὸς ὃ πάντα ἀναφέρεται , καὶ ᾧ τὰς δόσεις καὶ τὰς λήψεις μετροῦμεν , ἐν δὲ ταῖς ἠθικαῖς τε καὶ φιλικαῖς οὐκ ἔστιν ᾧ μετρῆσαι δυνατὸν τὰ ἀνομοιοειδῆ . καὶ . διὰ τοῦτο ἐν ἐγκλήμασιν ἀεί εἰσιν αἱ τοιαῦται κοινωνίαι , οἵα ἐστὶν ἡ ἐρωτική . καὶ γὰρ ἐνίοτε μὲν ὁ ἐραστὴς ἐγκαλεῖ τῷ ἐρωμένῳ , ὅτι ὑπερφιλῶν οὐκ ἀντιφιλεῖται , οὐκ ἄξιος ὢν φιλεῖσθαι , | εἰ οὕτως ἔτυχε , πολλάκις δὲ ὁ ἐρώμενος τῷ ἐρῶντι μέμφεται , ὅτι πρότερον ἐπαγγειλάμενος πάντα <νῦν οὐθὲν ἐπιτελεῖ . συμβαίνει δὲ τοιαῦτα , ὅταν ὁ μὲν δι’ ἡδονὴν ἐρῶν , ὁ δὲ> διὰ τὸ χρήσιμον , εἶτα οὗτος πάνυ ἡδὺς ᾖ μήτε ἐκεῖνος χρήσιμος · διὰ ταῦτα γὰρ τῆς φιλίας οὔσης , ἐπειδὰν μὴ παρῶσι , διάλυσις γίνεται . οὐ γὰρ ἀλλήλους ἔστεργον ἀλλὰ τὰ ἀλλήλων , ἃ μὴ ὄντα μόνιμα καὶ τὴν φιλίαν συναπόλλυσιν · οἱ δὲ ἀλλήλους στέργοντες καὶ τὰ ἀλλήλων ἤθη , οἷοί εἰσιν οἱ σπουδαῖοι , μόνιμοί εἰσιν ἐν τῇ φιλίᾳ . φιλοῦσι γὰρ ἀλλήλους δι’ αὐτοὺς καὶ δι’ οὐδὲν ἄλλο · αὐτοὶ δὲ μένοντες ἐφ’ ἑαυτῶν καὶ τὴν φιλίαν διασώζουσι . διαφέροντι δὲ οἱ ἀνομοιοειδεῖς φίλοι , καὶ ὅταν ἕτερα γίνηται αὐτοῖς παρὰ τῶν φίλων καὶ μὴ ὧν ὀρέγονται . ὅμοιον γὰρ τῷ μηδὲν γίνεσθαι , ὅταν οὗ ἐφίεται μὴ τυγχάνῃ , ὥσπερ ὁ τῷ κιθαρῳδῷ ἐπαγγειλάμενος , ὅσῳ ἄμεινον ᾄσειε τοσούτῳ πλεῖον δώσειν , εἰς ἕω δὲ ἀπαιτοῦντι τὰς ὑποσχέσεις , ἀνθ’ ἡδονῆς ἡδονὴν ἀποδεδωκέναι ἔφη . εἰ μὲν οὖν ἑκάτερος ἡδονὴν ἐβούλετο λαβεῖν , ἱκανῶς ἄν εἶχεν ἡ κοινωνία , εἰ δὲ ὁ μὲν τέρψιν ἐζήτει , ὁ δὲ κέρδος , καὶ ὁ μὲν ὃ ἐζήτει ἔλαβεν , ὁ δὲ μή , οὐκ ἂν εἴη τὸ κατὰ τὴν κοινωνίαν καλῶς · ὧν γὰρ ἕκαστος δεῖται , τούτων ἕνεκα δίδωσιν ἃ τυγχάνει κεκτημένος αὐτός . <Περὶ τοῦ τίνος ἐστὶν ἐν τῇ ἄνευ διομολογίας γινομένῃ εὐεργεσίᾳ τὴν ἀμοιβὴν τάττειν καὶ ἔτι περὶ τῆς κατ’ ἀρετὴν καὶ τῆς κατὰ τὸ χρήσιμον φιλίας , ἐν ᾗ διομολογία οὐ γίνεται . κεφ . β'.> Ἐν μὲν οὖν ταῖς ἀνομοίοις φιλίαις τὸ ἀνάλογον καὶ κατ’ ἀξίαν ζη - τεῖται · ἀπορία δέ ἐστι , πότερος κύριος | τάττειν ἀξίαν ἀμοιβήν , ὁ προϊέμενος ἡ ὁ λαμβάνων . ὁ γὰρ προιέμενος ἔοικεν ἐπιτρέπειν τῷ λαμβάνοντι τάξαι τὴν ἀξίαν ἀμοιβήν , ὥσπερ ὁ Πρωταγόρας ἐποίει · τοὺς γὰρ φοιτητὰς τῆς διδασκαλίας τὸν μισθὸν οὐκ αὐτὸς ὁριζόμενος ἀπῄτει , ἀλλ’ αὐτοὺς ἐκέλευε τιμᾶν ὅσου νομίζουσιν ἄξια μεμαθηκέναι , καὶ τοσοῦτον ἐλάμβανεν . ἐν ταῖς τοιαύταις δὲ κοινωνίαις ἔνιοι ταῖς ἀναλόγοις ἀμοιβαῖς ἀρκοῦνται καὶ ἀγαπῶσι τοῖς Ἡσιόδου μισθὸς δ’ ἀνδρὶ ἄρκιος εἴη · οἱ δὲ ἀγοραῖοι καὶ κατ’ ἐμπορίαν ταῖς κοινωνίαις χρώμενοι πλείω ζητοῦσιν , οἳ καὶ προλαβόντες ἐνίοτε τἀργύριον καὶ αὐτίκα δώσειν ἐπαγγειλάδικαίως , οὐκ ἀποδιδόασιν , οὐδὲ ποιοῦσιν οὐδὲν ὧν ἔφασαν · καὶ ἐγκαλοῦνται ὅτι τὰ ἔργα ταῖς ἐπαγγελίαις ὑπερβάλλουσι · διὰ τοῦτο καὶ οἱ σοφισταὶ οὐ διδάσκουσι πρὶν μισθὸν λαβεῖν τῆς διδασκαλίας διὰ τὸ μηδένα ἂν δοῦναι ἀργύριον ὧν μεμάθηκεν ἕνεκα , ὅτι φαῦλα · ἐπαγγελλόμενοι δὲ μεγάλα μεγάλα λαμβάνουσι μὲν τὸν μισθόν , διδάσκουσι δὲ τὰ φαυλότατα · οὗτοι μὲν οὗν ὧν ἔλαβον τὸν μισθὸν μὴ ποιοῦντες εἰκότως ἐν ἐγκλήμασίν εἰσιν . ἐν αἷς δὲ κοινωνίαις οὐ γίνεται διομολογία τῆς ἀμοιβῆς ἢ τῆς ὑπουργίας , οἱ μὲν ὠφελοῦντες τοὺς φίλους δι’ αὐτούς , καὶ προιέμενοι τὰ ἑαυτῶν τῶν φίλων ἕνεκα , οἷοί εἰσιν οἱ σπουδαῖοι , εἴρηται ὅτι ἀνέγκλητοι . τοιαύτη γὰρ ἡ κατ’ ἀρετὴν φιλία · τὴν ἀμοιβήν τε ποιητέον κατὰ τὴν προαίρεσιν · αὕτη γὰρ τοῦ φίλου καὶ τῆς ἀρετῆς , ὡς ἐν τοῖς προειρημένοις ἐδείχθη . τοιαύτη δέ ἐστι καὶ ἡ κατὰ φιλοσοφίαν κοινωνία · ὁ γὰρ διδάσκαλος τῆς φιλοσοφίας τὸν μαθητὴν οὐ χρήματα | ἀπαιτεῖ ἢ τιμὴν ὡρισμένως , ἐπεὶ μηδέ ἐστιν ἄξιόν τι τῆς φιλοσοφίας οὔτε ἐν χρήμασιν οὔτε ἐν τιμῇ , ἀλλὰ τὴν προαίρεσιν σκοπεῖ · ἔργον δὲ καὶ ἀμοιβὴν ἱκανὸν ἡγεῖται τὸ ἐνδεχόμενον , καθάπερ καὶ τὸ πρὸς θεοὺς καὶ πρὸς γονεῖς ἔχει δίκαιον . οἱ μὲν οὖν τοῖς φίλοις χαριζόὅσῳ μένοι ὄι αὐτοὺς οὕτω μετροῦσι τὴν ἀξίαν τῶν ἀμοιβῶν . οἱ δὲ ἐπί τινι ἢ διὰ χρήσιμον ἢ διὰ ἡδονὴν οὕτω δώσουσι καὶ λήψονται τὴν ἀμοιβήν , ὡς ἀμφοτέροις δοκεῖ ἄξιον εἶναι . οὕτω γὰρ ἄν γένοιτο καθαρὰν ἐγκλημάτων τὴν κοινωνίαν γενέσθαι . εἰ δὲ μὴ συμβαίνει τοῦτο , μηδὲ δύνανται καὶ ἄμφω κρίνειν τὴν προσήκουσαν ἀμοιβὴν ἀλλὰ ἢ ἕτερος μόνον ἢ μηδέτερος , ἀνάγκη κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ δεχομένου τὰς εὐεργεσίας τὰς ἀμοιβὰς γίνεσθαι . εἰ γὰρ ὁ μὲν ἀντὶ τοσούτων τοσαῦτα διδόναι βούλεσθαι λέγοι , ὁ δὲ ἐπὶ τούτοις παρέχοι , ὁ μὲν ἃ δοῦναι συνέθετο δώσει , καὶ ἀμείψεται ἢ ἡδονὴν ἢ ἄλλην τινὰ ὠφέλειαν ἀποδούς , ὁ δὲ οὐκ ἐγκαλέσει , λαβὼν ἃ λαβεῖν ἔκρινεν ἄξιον εἶναι · τοῦτο δὲ οὐ μόνον ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ τὴν κοινωνίαν ἀπαλάττει πραγμάτων , ἀλλὰ καὶ δίκαιον . εἰ γάρ τις ὧν βούλεται τύχοι , οὐκ ἀδικεῖται · διὰ τοῦτο καὶ ἐν τοῖς ὠνίοις οὕτω φαίνεται γινόμενον · ὁ γὰρ ὠνούμενος τάττει τὴν τιμὴν καὶ μετρεῖ τῇ ἑαυτοῦ ὠφελεία ἢ τῇ ἡδονῇ , καὶ τοσούτου ἄξιον εἶναι λέγει τὸ ζητοῦ . μένον ὤνιον . καὶ νόμος δὲ παρά τισι κεῖται τῶν ἑκουσίων συμβολαίων δίκας μὴ εἶναι μηδὲ ζητεῖν δικαστὴν ἕτερον ἐν ταῖς τοιαύταις κοινωνίαις μηδὲ νόμους ἑτέρους , ἀλλ’ ᾧ τις ἐπίστευσε καὶ κεκοινώνηκε τῶν αὐτοῦ καὶ ταῖς συνθήκαις χρησάμενον διαλύεσθαι . δικαιότερον γὰρ οἴονται κρίνειν | τὸν ἐπιτραπέντα ἐξ ἀρχῆς τάξαι τὴν ἀμοιβὴν ἢ τὸν ἐπιτρέψαντα · ὁ μὲν γὰρ ἐπιτρέψας τῷ δεχομένῳ ψηφίσεται · περὶ τῶν ἑαυτοῦ δὲ οὐδεὶς ἀξιόπιστός ἐστι κριτής . ὡς γὰρ ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὰ οἰκεῖα καὶ ἃ δίδωσιν ἕκαστος πολλοῦ ἄξια νομίζει · ὁ δὲ ἐπιτραπεὶς τάξαι τὴν ἀμοιβὴν ὧν δέχεται εὐεργεσιῶν , ἐὰν ὕστερον πράγματα αὐτῷ παρέχῃ ὁ κοινωνήσας τῶν ἑαυτοῦ ὡς οὐκ ἀξίως ἀμειψαμένῳ , δύναται κρίνειν ὀρθῶς , χρησάμενος ( ?? ) ταῖς ἐξ ἀρχῆς συνθήκαις , ἃς οὗτός τε διωμολόγησε . κἀκεῖνος συνέθετο · οὐ γὰρ ὅσου νῦν ἄξια νομίζει μετὰ τὸ λαβεῖν , τοσαῦτα παρέξει , ἀλλ’ ὅσων ἐτίμα μήπω λαβών . <Τίνα τίσιν ἀποδοτέον . κεφ.> Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον . ζητητέον δὲ κἀκεῖνο , πότερον τοῖς τιμιωτάτοις καὶ φιλτάτοις πάντα ἀποδοτέον καὶ πειστέον , ἢ ἔστιν ἃ τοῖς ἧττον τιμίοις καὶ φιλουμένοις μᾶλλον ἀποδώσομεν ἢ τοῖς τιμιωτάτοις καὶ φιλτάτοις , οἷον τῷ πατρὶ πάντα πειστέον , ὅ τι ἄν καὶ ἡνίκα κελεύοι , ἢ οὐκ ἀεί , ἀλλά κάμνοντα μὲν ἰατρῷ πειστέον , πολεμοῦντα δὲ στρατηγικῷ · καὶ στρατηγὸν χειροτονεῖν ἄξιον οὐ τὸν φίλον ἢ τὸν πατέρα ἀλλὰ τὸν πολεμικόν · ὁμοίως δὲ δεῖ ὑπηρετεῖν ποτέρῳ μᾶλλον , τῷ φίλῳ ἢ τῷ σπουδαίῳ , καὶ χάριν δοῦναι τῷ ἑταίρῳ ἢ τῷ εὐεργέτῃ , καὶ ᾧ τυγχάνομεν ὀφείλοντες , ἐάν γε ἀμφοτέρους εὖ ποιῆσαι οὐκ ἐνδέχηται . ταῦτα μὲν οὖν πάντα κατὰ μέρος καὶ ἀκριβῶς διορίσασθαι οὐ ῥᾴδιον · πολλὰς γὰρ καὶ παντοίας ἔχει διαφορὰς καὶ ποικίλως διαφέρουσιν ἀλλήλων καὶ ὁμοίως πάντα μικρὰ ἢ μεγάλα ἢ καλὰ ἢ ἀναγκαῖά εἰσιν , ἀλλ’ ἐνίοτε τὸ θεραπεύειν τὸν φίλον ἀναγκιότερον δοκεῖ τοῦ τὸν σπουδαῖον θεραπεύειν , ἐνίοτε δὲ τὸν εὐεργέτην κάλλιον εὗ ποιεῖν ἢ τὸν φίλον καὶ τὸ ἀνάπαλιν · διὰ τοῦτο λόγον ἀκριβῆ περὶ τούτων ἑκάστου δοῦναι οὐ δυνατόν . τοῦτο δὲ φανερόν , ὅτι οὐ πάντα τῷ αὐτῷ ἀποδοτέον , ἀλλ’ ἁ τὰς μὲν εὐεργεσίας ἀνταποδιδόναι δικαιότερον ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μᾶλλον ἢ χαρίζεσθαι τοῖς ἑταίροις , καθάπερ δάνειον τῷ χρήσαντι μᾶλλον δοτέον ἢ τῷ ἑταίρῳ . ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δὲ λέγω , ὅτι συμβαίνει καὶ τὸ ἀνάπαλιν δικαιότερον εἶναι , οἷον τῷ λυτρωθέντι παρὰ λῃστῶν , πότερον τὸν λυσάμενον ἀντι - λυτρωτέον , κἄν ὁστισοῦν ᾖ , ἢ μὴ ἑαλωκότι μέν , ἀπαιτοῦντι δὲ αὐτῷ ἀποδοτέον , ἢ λυτρωτέον τὸν πατέρα ; δόξειε γὰρ ἄν καὶ ἑαυτοῦ μᾶλλον τὸν πατέρα · διὰ τοῦτο εἴρηται , καθόλου μὲν καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀντα - ποδοτέον τὸ ὀφείλημα μᾶλλον ἢ χαριστέον τῷ φιλουμένῳ . ἐὰν δὲ τὸ χαρίσασθαι τοῖς φίλοις οὕτω σφόδρα ἀναγκαῖον ᾖ καὶ καλόν , ὡς ὑπερβάλλειν τὸ πρὸς τοὺς εὐεργέτας δίκαιον , πρὸς τοῦτο ἀποκλιτέον · ἐπεὶ οὐδὲ ἀεὶ δίκαιόν ἐστι τὸν εὐεργέτην ἀμείψασθαι , εἰ μοχθηρὸς εἴη ὁ εὐεργέτης , οἷον εἴ τις ἀγαθῷ δεδάνεικε μοχθηρός , οὐ γὰρ ὁ ἀγαθὸς δανείσει τῷ μοχθηρῷ · ὁ μὲν γὰρ εἰδώς , ὅτι λήψεται παρὰ τοῦ ἀγαθοῦ , δεδάνεικεν , ὁ δὲ ἀγαθὸς οὐκ ἐλπίζων ἀπολήψεσθαι οὐκ ἀδικεῖ μὴ δανείζων . εἴτε τοίνυν ἀληθῆ περὶ τοῦ | μοχθηροῦ νομίζει ὁ ἀγαθός , ὡς καὶ τοῦτο μοχθηρὸς ἔσται , καὶ οὐκ ἀποδώσει , εἰκότα ποιεῖ μὴ δανείζων , εἴτε μὴ οὕτως ἔχει , οἴεται δέ , καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἀμείβεται τοῖς ἴσοις , καὶ οὕτως οὐ πόρρω ποιεῖ ἰοῦ δικαίου . οὐ γάρ ἐστι δίκαιον , ἃ δίδωσιν ὁ φαῦλος τῷ σπουδαίῳ , ταῦτα καὶ παρ’ ἐκείνου λαμβάνειν · οὐ γάρ ἐστιν ἴσον τὸ παρὰ τοῦ φαύλου τῷ παρὰ τοῦ ἀγαθοῦ , ὅταν τὸ αὐτὸ γίνηται παρ’ ἀλλήλων ἀμφοτέροις · μεῖζον γὰρ γίνεται τῷ ἀξιώματι τοῦ διδόντος · διὰ τοῦτο εἴρηται , ὅτι οὐκ ἀεὶ τοῖς εὐεργέταις μᾶλλον ἀνταποδοτέον ἢ χαριστέον τοῖς · φίλοις . ὃ γὰρ πολλάκις εἷπον ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , οἱ περὶ τῶν παθῶν καὶ τῶν πράξεων λόγοι τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς πράξεσιν ἀκολουθοῦσιν , ἄλλοτε ἄλλως ἔχοντες ὥσπερ ἐκεῖνα · καὶ ὡρισμένους περὶ ἑκάστου καὶ ἀκριβεῖς ἀποδοῦναι οὐ δυνατόν . ὅτι μὲν οὖν οὐ ταὐτὰ πᾶσιν ἀποδοτέον , οὐδὲ τῷ πατρὶ πάντα , καθάπερ οὐδὲ τῷ Διὶ πάντα θύομεν , φανερόν . ἐπεὶ δὲ ἄλλα μὲν ὀφείλομεν τοῖς γονεῦσιν , ἕτερα δὲ τοῖς ἀδελφοῖς , καὶ ἄλλα τοῖς εὐεργέταις ἢ ἑταίροις , ἀπονεμητέον ἑκάστοις τὰ οἰκεῖα καὶ τὰ ἁρμόζοντα . ταῦτα δὴ καὶ ποιοῦντες φαίνονται σχεδὸν πάντες · εἰς γάμους μὲν γὰρ καλοῦσι οὐ τοὺς εὐεργέτας ἢ τοὺς ἑταίρους ἀλλὰ τοὺς συγγενεῖς · τούτοις γὰρ κοινὸν τὸ γένος καὶ αἰ περὶ τοῦτο δὴ πράξεις · καὶ εἰς τὰ κήδη δὲ μάλιστα οἴονται δεῖν τοὺς συγγενεῖς ἀπαντᾶν τῶν αὐτῶν ἕνεκα . δόξειε δ’ ἄν ἰοῖς μὲν γονεῦσι τροφὴν ἐπαρκεῖν , καὶ τούτοις μᾶλλον ἢ ἑαυτοῖς · τὸ γὰρ εἶναι δεῖ συντηρεῖν τοῖς γονεῦσιν , ὅθεν ἐστὶν καὶ τιμὴν δὲ ἀπονεμητέον αὐτοῖς καθάπερ θεοῖς · οὐ πᾶσαν δὲ τιμὴν καὶ παντοίαν · | οὐ γὰρ τὴν αὐτὴν πατρὶ καὶ μητρί , οὐδὲ ἀμφοτέροις τὴν τοῦ σοφοῦ τιμὴν ἀποδοτέον ἢ τὴν τοῦ στρατηγοῦ , ἣν δηλαδὴ τιμῶμεν τὸν σοφὸν ἢ τὸν στρατηγόν , ἀλλὰ τὴν πατρικὴν μὲν τῷ πατρί , τῇ δὲ μητρὶ τὴν προσήκουσαν . ἀπονεμητέον δὲ καὶ παντὶ πρεσβυτέρῳ τιμὴν τὴν καθ’ ἡλικίαν , οἵαν δηλονότι προσήκει νέον ἀποδοῦναι γέροντι , ὑπαναστάσει καὶ κατακλίσει καὶ τοῖς τοιούτοις · ἑταίροις δὲ καὶ ἀδελφοῖς ἀποδοτέον παρρησίαν καὶ κοινότητα , καὶ συγγενέσι καὶ φυλέταις καὶ πολίταις καὶ τοῖς λοιποῖς ἅπασι · καὶ πειρατέον τὸ οἰκεῖον ἀπονέμειν ἑκάστῳ , θεωροῦντα τὴν ἑκάστου πρὸς αὑτὸν οἰκειότητα ἢ χρῆσιν ἢ τὴν ἀρετήν , καὶ τούτοις μετροῦντα τὰς πρὸς αὐτοὺς τιμάς καὶ κοι - νωνίας . τῶν μὲν οὖν ὁμογενῶν ῥᾴων ἡ κρίσις · τοῖς γὰρ συγγενέσιν ἢ πολίταις ἢ φυλέταις ἢ καὶ ἄλλως ὁμοτρότοις , ἃ δεῖ ἀποδιδόναι , ῥᾳδίως ἐπιγνωσόμεθα · τοῖς δὲ ἀλλοτρίοις καὶ διαφέρουσιν εὑρεῖν ἃ δεῖ ἀπονέμειν , ἐργωδέστερον . οὐ μὴν διὰ τοῦτο ἀποστατέον τῶν εἰκότων , ἀλλ’ ὡς ἐνδέχεται διοριστέον περὶ ἑκάστου , καὶ περὶ πάντας τὰ <κατὰ τὸ δέον> γιγνό - τηρητέον . <Περὶ τοῦ διαλύεσθαι τὰς φιλίας ἢ · μή . κεφ . δ΄.> Ἔτι δὲ κἀκεῖνο ζητητέον ἐστίν , εἰ δεῖ διαλύεσθαι τὰς φιλίας ἢ μή · ἔχει γὰρ ἀπορίαν , εἰ δέον ἐστὶν ἐνίοτε τοὺ φίλου στέργοντος ἔτι καὶ φιλοῦντος , αὐτόν τινα . παύεσθαι τῆς φιλίας . λέγομεν τοίνυν , ὅτι πρὸς μὲν τοὺς διὰ τὸ χρήσιμον ἢ ἡδὺ φιλουμένους , ὅταν μηκέτι ταῦτ’ ἔχωσιν , οὐδὲν ἄτοπον | διαλύεσθαι · τοῦ ἡδέος γὰρ ἢ τ‘οῦ χρησίμου διαλιπόντος , ὧν ἦσαν φίλοι , εὔλογον μὴ φιλεῖν · ὅταν δὲ οἱ διὰ τὸ χρήσιμον ἢ ἡδὺ φιλοῦντες προσποιῶνται διὰ τὸ ἦθος φιλεῖν καὶ τοῦ ἀγαθοῦ ἕνεκα , καὶ διὰ τοῦτο διαλυόμενοι ἐλέγχωνται , ἀδικοῦσι καὶ δικαίως ἐν ἐγκλήμασίν εἰσιν . ὅπερ γὰρ ἐν ἁρχᾖ εἴπομεν , ἑ · κλημάτων αἱ τοιαῦται φιλίαι γέμουσιν , ὅταν μὴ διὰ τὸ αὐτὸ καὶ ὁμοίως φιλῶνται καὶ φιλῶσιν ἀλλήλους , μηδὲ οἴωνται φιλεῖσθαι ὥσπερ φιλοῦνται , ἀλλὰ ἀπατῶνται . τηνικαῦτα γὰρ ἐλεγχομένης τῆς ἀπάτης ἐγκαλοῦσιν ἀλλήλοις . ὅταν μὲν οὖν διαψευσθῇ τις καὶ ὑπολάβῃ φιλεῖσθαι διὰ τὸ ἦθος , μηδὲν τοιοῦτον ἐκείνου πράττοντος ἢ λέγοντος , ὃ προσήκει τῷ διὰ τὸ ἦθος φιλοῦντι , ἑαυτὸν ἂν αἰτιῷτο δικαίως · ὅταν δὲ ὑπὸ τῆς ἐκείνου προσποιήσεως ἀπατηθῇ , δίκαιον ἐγκαλεῖν τῷ ἀπατήσαντι , καὶ μᾶλλον ἢ τοῖς τὸ νόμισμα κιβδηλεύουσιν , ὅσῳ περὶ τὰ τιμιώτερα ἡ κακουργία . τοῖς μὲν οὖν διὰ τὸ χρήσιμον καὶ ἡδὺ φίλοις οὕτω δικαίως συμβαίνει διαλύε - σθαι . εἰ δέ τις διὰ τὸ ἦθος φιλεῖ καὶ ὡς ἀγαθὸν ἀποδέχεται , γένοιτο δὲ μοχθηρός , ἢ καὶ κεῖ τῷ φιλοῦντι , ἆρα φιλητέον ἔτι ἢ διαλυτέον ; ῥητέον δή , ὅτι οὐδὲ δυνατόν ἐστι τὸν μὴ ἀγαθὸν δοκοῦντα φιλητὸν εἶναι · τὸ γὰρ φιλητὸν ἀγαθόν , <τὸ δὲ πονηρὸν> οὐδὲ δίκαιον · φιλοπόνηρον γὰρ οὐ χρή τινα εἷναι οὐδ’ ὁμοιοῦσθαι φαύλῳ · εἰ δὲ φιλεῖ , πᾶσα ἀνάγκη ὁμοιοῦσθαι · εἴρηται γάρ , ὅτι τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ φίλον . ἇ ῥ’ οὖν εὐθὺς διαλυτέον ; ἢ οὐ πᾶσιν εὐθὺς διαλύεσθαι χρὴ ἀλλὰ τοῖς ἀνιάτοις δι’ · ὑπερβολὴν μοχθηρίας ; τοῖς δὲ ἰάσιμα νοσοῦσι καὶ δυναμένοις ἐπανόρθωσιν δέξασθαι , οὐ διαλυτέον , ἀλλὰ δεῖ βοηθῆσαι πάσῃ σπουδῇ καὶ τὸ ἦθος ἐπανορθῶσαι κα σῶσαι αὐτοῖς τὴν ἀρετὴν μᾶλλον ἢ τὴν οὐσίαν · ἐπεὶ βέλτιον τῆς οὐσίας ἡ ἀρετὴ καὶ τὸ εἰς ταύτην βοηθεῖν τοῖς φίλοις φιλικώτερον ἢ τὸν πλοῦτον διασώσασθαι · εἰ δὲ πενίαν ἀπελαύνειν δεῖ τῆς τοῦ φίλου οἰκίας τὸν δυνάμενον , πόσῳ δικαιότερον τὴν ἀρετὴν ἐπανάγειν , ἄλλως <τε καὶ> οἰκειότερον <ὄν> , ὅτι διὰ τὴν ἀρετήν εἰσι φίλοι · τὸ οὗν βέλτιον , τὸ καὶ μοχθηρὸν γενόμενον τὸν φίλον φιλεῖν ἔτι καὶ ζητεῖν ἐπανορθοῦν , εἰ δέ τις εὐθὺς διαλύοιτο , οὐ δοκεῖ ποιεῖν ἔξω λόγου · οὐ γὰρ τῷ μοχθηρῷ φίλος ἦν ἀλλά τῷ ἀγαθῷ · τὸν δὲ ἀγαθὸν μηκέτι ὄντα μὴ φ.λῶν οὐδένα ἀδικεῖ · τὸν τοίνυν ἀγαθὸν ἀλλοιωθέντα ἀδυνατῶν ἀνασῶσαι ἀφίσταται τῆς πρὸς αὐτὸν φιλίας · εἰ μὲν οὗν ὁ φίλος ἐξ ἀγαθοῦ πονηρὸς γένοιτο . οὕτω χρηστέον τῇ διαλύσει . εἰ δὲ τῶν φίλων ὁ μὲν ἐπιεικέστερος ἑαυτοῦ γένοιτο καὶ πολὺ διαλλάττοι τῇ ἀρειῇ , ὁ δὲ ὡς εἶχε μένοι , ἄρα χρηστέον τὸν σπουδαῖον τῷ μὴ τοιούτῳ , ἢ οὐκ ἐνδέχεται , ἀλλὰ διαλυτέον ; ἐν μεγάλῃ δὲ δία στάσει μάλισια δῆλον γίνεται . εἰ γὰρ δύο παίδων φίλων ὄντων . διὰ τὴν ἡλικίαν καὶ τὸ διατριβῶν καὶ παιδιᾶς κοινωνεῖν , ὁ μὲν εἰς ἄνδρας ἐλθὼν σπουδαῖος γένοιτο καὶ ἀνὴρ εἴη τοῖς ὅλοις , ὁ δὲ νεαρὸν ἔτι μένοι τὸ ἦθος ἔχων , πῶς ἄν εἶεν φίλοι , μήτε ἰοῖς αὐτοῖς ἀρεσκόμενοι μήτε τοῖς αὐτοῖς χαίροντες ἢ λυπούμενοι ; οὐδὲ γὰρ χαριεῖται οὐδέτερος οὐδετέρῳ · οὐδὲ γὰρ ἔχει ὃ ποιήσας ἡδίω ποιήσει τὸν φίλον · ἔτι δὲ οὐδὲ συζῆν δυνήσονται , ὧν χωρὶς οὐκ ἔνι φιλίαν συστῆναι , καθὼς εἴρηται . | ἆρ’ οὖν οὕτω πρὸς αὐτὸν διακεῖσθαι δεῖ τὸν σπουδαῖον , ὥσπερ εἰ μηδέποτε γέγονε φίλος , ἢ δεῖ μνείαν ἔχειν τῆς γενομένης συνηθείας , καὶ καθάπερ φίλοις μᾶλλον ἢ ὀθνείοις οἰόμεθα δεῖν χαρίζεσθαι , οὕτω καὶ τοῖς ποτὲ γενομένοις φίλοις πλέον δεῖ νέμειν , ἢ οἷς οὐδέποτε ἐχρησάμεθα ; δοκεῖ τοίνυν ὀφείλεσθαί τι αὐτοῖς διὰ τὴν προγενομένην φιλίαν , ἐὰν μὴ δι’ ὑπερβολὴν μοχθηρίας ἡ διάλυσις γένηται . <Περὶ φιλικῶν ἔργων καὶ ὅτι φίλος ὁμοίως εἰς ἑαυτόν τε 35 τὸν φίλον , φαῦλος δὲ οὔτε εἰς ἑαυτόν πὼς οὔτ’ εἰς ἄλλον φιλικῶς διάκειται . κεφ . κεφ . ε΄.> Καὶ οὕτω μὲν γίνοιντο ἂν ἐπικαίρως αἱ τῶν φιλιῶν διαλύσεις . ἔτι δὲ περὶ αὐτῆς τῆς φιλίας λέγωμεν . τὰ τοίνυν φιλικὰ καὶ ἐν οἷς ἡ φιλία συνίτὸ σταται δοκοῦσιν ὥσπερ κανόνα τινὰ ἔχειν καὶ ἀρχὴν τὰ παρ’ ἑκάστου ἑαυτῷ ὀφειλόμενα · ταὐτὰ γὰρ ζητοῦσι παρ’ ἀλλήλων οἱ φίλοι , ἃ καὶ παρ’ ἑαυτῶν . καὶ διὰ τοῦτο φίλον ὁρίζονται εἶναι τὸν βουλόμενον τὰ ἀγαθὰ τῷ φίλῳ καὶ πράττοντα ἐκείνου ἕνεκα ἢ τὸν βουλόμενον εἶναι καὶ ζῆν τὸν φίλον αὐτοῦ χάριν .. ὅπερ αἱ μητέρες πρὸς τὰ τέκνα πεπόνθασι · βούλονται γὰρ τὰ τέκνα ζῆν καὶ εὖ πράττειν αὐτῶν ἕνεκα τῶν τέκνων , ἐπεὶ καὶ μὴ φιλούμεναι πολλάκις ὑπὸ τῶν τέκνων ἢ μηδὲ γιγνωσκόμεναι τὰ ἀγαθὰ καὶ τὴν εὐδαιμονίαν αὐτοῖς συνεύχονται · τοῦτο δὲ πάσχουσι καὶ τῶν φίλων οἱ προσκεκρουκότες μὲν καὶ περιοφθέντες , μένοντες δὲ αὐτοὶ ἐν τῷ φιλεῖν · βούλονται γὰρ τοῖς φίλοις πάντα τὰ ἀγαθά , μηδὲν ἐλπίζοντες κοινωνήσειν αὐτοί , ἀλλά αὐτῶν ἕνεκα · ἔτι <δὲ> φίλον ὁρίζονται εἶναι καὶ τὸν συναλγοῦντα καὶ συγχαίροντα τῷ φίλῳ · ὅπερ καὶ αὐτὸ μάλιστα περὶ τἀς μητέρας συμβαίνει . ἀπὸ τούτων δὲ καὶ ὁ τῆς φιλίας ὁρισμός · ἀπὸ γὰρ τοῦ ὁρισμοῦ τῶν ἐχόντων καὶ ὁ ὁρισμὸς τῆς ἕξεως λαμβάνεται · ὁ γὰρ ὁρισμὸς τοὺ σώφρονος τὸν τῆς σωφροσύνης ὁρισμὸν παρέχει · οὗτοι μὲν οὖν οἱ τῆς φιλίας καὶ τῶν φίλων ὁρισμοί · ἐλήφθησαν δὲ ἀπὸ τῶν ὀφειλομένων παρ’ ἑκάστου πρὸς ἑαυτόν , καθὼς εἴρηται . καὶ γὰρ ὁ ἐπιεικὴς ταῦτα πάντα πρὸς ἑαυτόν ἐστιν , ἅπερ ὁ ἀλη - θὴς φίλος πρὸς τὸν φίλον · καὶ ὁ φίλος ἑαυτῷ μάλιστα ὁ ἐπιεικής ἐστι , καὶ ὃς οἴεται ἐπιεικὴς εἶναι . εἰ δὲ μὴ πάντες , καὶ οἱ φαῦλοι τὰ φιλικὰ ἀπονέμουσιν ἑαυτοῖς , οὐδὲν προσίσταται τῷ λόγῳ . καὶ γὰρ ἃ οἱ σπουδαῖοι καὶ ἐπιεικεῖς ποιοῦσι , ταῦτά εἰσι τὰ διαφέροντα τοῖς ἀνθρώποις καὶ τῇ κοινῇ φύσει · καὶ γὰρ μέτρον ἐστὶν ἡ ἀρετὴ καὶ ὁ σπουδαῖος τῶν ἀνθρωπίνων παθῶν καὶ τῶν πράξεων · ἃ δὲ ὁ φαῦλος ζητεῖ , οὐκ εἰς τὴν κοινὴν ἀνάγεται φύσιν · τὴν γὰρ περὶ ταῦτα ψῆφον οὐκ ἀπὸ τῶν νοσούντων ἀλλ’ ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων ληψόμεθα . ὅτι δὲ ὁ ἐπιεικὴς τὰ φιλικὰ ἑαυτῷ πάντα ἀπονέμει , δῆλον . οὗτος γὰρ ὁμογνωμονεῖ ἑαυτῷ καὶ τῶν αὐτῶν ὀρέγεται κατά τε <τὴν> λογικὴν ψυχὴν καὶ κατὰ τὴν ἄλογον · καὶ καθάπερ ὁ ἀκρατὴς τἀναντία ζητεῖ , καὶ τὸ παθητικὸν αὐτῷ τῷ λογιστικῷ πολεμεῖ . καὶ βούλεται δὴ ὁ σπουδαῖος τὰ ἀγαθὰ ἑαυτῷ , τά τε κυρίως ἀγαθά , ὅσα εἰς ἀρετὴν φέρει καὶ τὰ φαινόμενα ἀγαθὰ καὶ αὐτῇ τῇ ἀρετῇ βοηθοῦντα , καὶ βούλεται ἑαυτῷ ἀγαθὰ ἑαυτοῦ ἕνεκα · ὁ γὰρ φαῦλος οὐχ ἑαυτοῦ ἕνεκα . τὸ γὰρ διανοητικόν ἐστι τὸ ἀνθρώπινον εἶναι , οὗ ἕνεκα ὁ μὲν σπουδαῖος πάντα ποιεῖ καὶ τὰ ἀγαθὰ πάντα ζητεῖ , ὁ δὲ φαῦλος οὐδέν . οὐ γὰρ τὴν θεωρίαν ὁ φαῦλος ἔχει τέλος τῶν ἑαυτοῦ πράξεων ἀλλὰ τὴν ἡδονὴν τὴν φαύλην · ὅθεν οὐ βούλεται τὰ ἀγαθὰ ἑαυτῷ ἑαυτοῦ ἕνεκα . ἔτι δὲ καὶ ζῆν βούλεται ἑαυτὸν ὁ σπουδαῖος καὶ σώζεσθαι , καὶ μάλιστα κατὰ τὸ διανοητικόν · καὶ πάντα πράττει , ἃ οἴεται ἀγαθὰ εἷναι ἑαυτῷ καὶ ἃ πρὸς τὸ ζῆν φέρει καὶ τὸ σώζεσθαι . τῶν δὲ ἄλλων οἱ μὲν οἴεσθαι ἐπιεικεῖς εἶναι τὰ δοκοῦντα ἀγαθὰ καὶ αὐτοὶ ζητοῦσι καὶ βούλονται ἑαυτοῖς καὶ ζῆν καὶ σώεσθαι · οὕτω δὲ ἔχουσιν , ὅτι τρόπον τινὰ ἐοίκασι κάσι τοῖς σπουδαίοις . οἱ δὲ σφόδρα φαῦλοι καὶ ἀνοσιουργοὶ οὐδὲν τούτων ἔχουσιν · οὔτε γὰρ τὰ δοκοῦντα ἀγαθὰ διώκουσιν , ἀλλὰ ἄλλα μὲν βούλονται , ἑτέρων δὲ ἐπιθυμοῦσιν , οἷοί εἰσιν οἱ ἀκρατεῖς . καὶ εἰσὶ δὲ οἳ διὰ δειλίαν καὶ ἀργίαν ἀφίστανται τοῦ πράττειν , ἃ οἴονται ἑαυτοῖς βέλτιστα εἶναι · οὔτε τοίνυν τὰ δοκοῦντα ἀγαθὰ διώκουσιν οὔτε βούλονται ἑαυτοῖς τὸ ζῆν καὶ σώζεσθαι · ἔνιοι γὰρ τῷ πολλὰ καὶ δεινὰ πρᾶξαι μί’ μισηθέντες διὰ μοχθηρίας ὑπερβολὴν φεύγουσι τὸ ζῆν καὶ ἀναιροῦσιν ἑαυτούς . ὁ δὲ σπουδαῖος βούλεται ἑαυτῷ ζῆν · ἀγαθὸν γὰρ τῷ σπουδαίῳ τὸ εἶναι · τὴν γὰρ θεωρητικὴν διώκει ζωὴν <καὶ> τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν συνιστάναι ἐν γὰρ τῷ νοεῖν ἡ ἑκάστου οὐσία συνίσταται ἢ ἐν τούτῳ μάλιστα . ὃς δὲ τῷ ἀλόγῳ βούλεται τὸ εἶναι καὶ σώζεσθαι καὶ ἑαυτῷ βούλεται τὰ ἀγαθὰ τοῦ οἰκείου εἶναι παρατρπέντι , οὐχ ἑαυτῷ βούλεται τὰ ἀγαθὰ ἀλλ’ ἐκείνῳ εἰς ὃ μετεβλήθη · καὶ ἕκαστος δὲ ἑαυτῷ βούλεται γενέσθαι τὰ ἄγα θᾶ , οἰόμένος μένειν ὅπερ ἐστίν · εἰ δὲ συνίδοι ἑαυτὸν ἄλλον γενόμενον , οὐκ ἄν | ἕλοιτο πάντα τὰ ἀγαθὰ ἔχειν ἐκεῖνο τὸ γενόμενον · οὐδὲν γὰρ διαφέρει ἄλλῳ τινὶ βούλεσθαι τὰ ἀγαθὰ ἢ ἑαυτῷ μεταβληθέντι . οὐδεὶς δὲ ἀγαπᾷ , ἐὰν ἄλλῳ τινὶ γένηται τὰ ἀγαθά · καὶ γὰρ τῷ θεῷ πάντα πρόσεστι τὰ ἀγαθά , ἀλλ᾿ ἔστιν αὐτὸς ὅ τι ποτέ ἐστι . διὰ τοῦτο οὐκ ἀγαπῶμεν , ἀλλ’ ἡμῖν αὐτοῖς ἢ τοῖς φίλοις συνευχόμεθα τὰ ἀγαθά , ὅτι ἡμῶν τί . εἰσι καὶ οἱ φίλοι . καὶ μὴν καὶ συνδιάγειν ἑαυτῷ μόνος ὁ σπουδαῖος βούλεται , ὅτι αὐτάρκης ἐστὶ καὶ ἡδύς ἐστιν ἑαυτῷ · ἥδεται γὰρ ὧν τε ἔπραξε μεμνημένος ἐφ’ ἑαυτοῦ καὶ ἐλπίζων ἔτι ποιήσειν ἀγαθὰ καὶ ἀγαθοῖς ἐντεύξεσθαι , καὶ γενναίων εὐπορεῖ θεωρημάτων τῇ διανοίᾳ · ταῦτα δὴ πάντα ἥδιστον αὐτὸν ἑαυτῷ ποιεῖ , καὶ ἥδεται κατὰ σχολὴν αὐτὸς ἑαυτῷ συνὼν καὶ συνδιάγων . οἱ δὲ μοχθηροὶ ζητοῦσι μεθ’ ὧν συνημερεύσουσιν , ἑαυτοὺς δὲ φεύγουσιν · ἀναμιμνήσκονται γὰρ καθ’ ἑαυτοὺς ὄντες πολλῶν καὶ δυσχερῶν , καὶ τοιαῦτα ἕτερα ἐλπίζουσιν , ὧν μεθ’ ἑτέρων ὄντες ἐπιλανθάνονται . ἔτι δὲ συναλγεῖ καὶ συνήδεται ἑαυτῷ μάλιστα ὁ σπουδαῖος , ὅτι τὰ αὐτὰ βούλεται καὶ τῶν αὐτῶν ἐπιθυμεῖ , καὶ οὐ μάχεται τὸ λογικὸν τῷ παθητικῷ · καὶ διὰ τοῦτο τὸ αὐτὸ ἀεὶ λυπηρόν ἐστιν αὐτῷ καὶ τὸ αὐτὸ ἡδύ · ἀμεταμέλητος γάρ , ὡς εἰπεῖν . οἱ δὲ μοχθηροὶ οὐκέτι · οὐδὲν γὰρ φιλητὸν ἔχοντες οὐδὲν φιλικὸν πάσχουσι πρὸς ἑαυτούς · διὰ τοῦτο οὐδὲ συγχαίρουσιν ἑαυτοῖς οὐδὲ συναλγοῦσι · στασιάζει γὰρ αὐτῶν ἡ ψυχὴ καὶ πολεμεῖ τῷ λογικῷ τὸ ἄλογον · καὶ τὸ μὲν ἄλογον ἀλγεῖ τῶν μοχθηρῶν ἀπεχόμενον , τηνικαῦτα δὲ οὐ συναλγεῖ τὸ λογικόν ἀλλὰ χαίρει , καὶ τὸ ἀνάπαλιν · καὶ ὅλως τὸ μὲν δεῦρο τὸ δὲ ἐκεῖσε ἕλκει , καθάπερ διασπῶντα · εἰ δὲ μὴ οἷόν τε κατὰ ταὐτὸν καὶ λυπεῖσθαι καὶ ἥδεσθαι , ἀλλὰ μετὰ μικρόν γε λυπεῖται , ὅτι πρότερον ἥδετο · οὐ γὰρ ἐβούλετο τὴν τοιαύτην αὐτῷ γενέσθαι γενέσθαι ἡδονήν . μεταμελείας γὰρ οἱ φαῦλοι γέμουσι . φαίνεται τοίνυν ὅτι οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸν φιλικός ἐστιν ὁ μοχθηρός , ὅτι οὐδὲν φιλητὸν ἔχει . εἰ δὲ τὸ οὕτως ἔχειν λίαν ἐστὶν ἄθλιον , φευκτέον τὴν μαοχθηρίαν πάσῃ σπουδῇ καὶ πειρατέον ἐπιεικῆ καὶ σπουδαῖον ἕκαστον εἶναι · οὕτω γὰρ ἂν καὶ πρὸς ἑαυτὸν φιλικῶς ἔχοι καὶ ἑτέρων γένοιτο φίλος . ἐπεὶ τοίνυν , ἅπερ ὁ ἐπιεικὴς ἑαυτῷ ἀπονέμει , ταῦτα δεῖ καὶ τῷ φίλῳ ἀπονέμειν ( δεῖ γὰρ πρὸς τὸν φίλον ἔχειν ὥσπερ πρὸς ἑαυτόν · ὁ γὰρ ἄλλος αὐτός ) , φανερόν , ὅτι ἅπερ ὁ ἐπιεικὴς ἑαυτῷ βούλεται καὶ ἀπονέμει , ταῦτά εἰσι τὰ φιλικὰ καὶ ἐν τούτοις ἡ φιλία συνίσταται . τὸ δὲ ζητεῖν πότερον φιλία ἐστὶν ἡ πρὸς ἑαυτὸν ἑκάστου ἀγάπη ἢ μή , ἀφείσθω ἐπὶ τοῦ παρόντος · ἡ γὰρ φιλία δύο ἢ τριῶν , ὡς δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων . καὶ εἴ τις καὶ τὰ πρὸς ἑαυτὸν φιλίαν καλεῖ , εἴη ἂν φιλία καθόσον ἐστὶν αὐτὸς πρὸς ἑαυτὸν διαφέρων καὶ τῷ λογιστικῷ τὸ παθητικὸν σπένδεται . καὶ διότι δὲ ἡ ὑπερβολὴ τῆς φιλίας ἔοικε τῇ · ἑκάστου πρὸς ἑαυτὸν ἀγάπῃ , καὶ αὐτὴ καλοῖτο ἂν φιλία . <Περὶ εὐνοίας . κεφ.> Ἡ δὲ εὔνοια φιλίᾳ μὲν ἔοικεν , οὐ μὴν ἔστι γε φιλία . καὶ γὰρ εὐνοοῦμεν καὶ οἷς οὔκ ἐσμεν φίλοι · καὶ γίνεται εὔνοια καὶ πρὸς ἀγνῶτας καὶ λανθάνουσα τὸν φιλού|μενον · φιλία δὲ οὐκέτι , καθὼς καὶ πρότερον διὰ πλειόνων εἴρηται . οὔτε τοίνυν φιλία ἐστὶν ἡ εὔνοια καὶ οὐδὲ φίλησις ἔοικεν εἶναι . καὶ γὰρ ἡ μὲν φίλησις ὁρμήν τινα καὶ κίνησιν εἰς τὸ φιλούμενον ἔχει καὶ ὄρεξιν αὐτοῦ καὶ ζητεῖ ὁ φιλῶν ἀεὶ τὸ φιλούμενον · ἡ δὲ εὔνοια οὐ τοιαύτη . οἱ γάρ εὖνοι βούλονται μὲν τὰ ἀγαθὰ οἷς εἰσιν εὖνοι , συνεῖναι δὲ οὐ πάνυ ζητοῦσιν · ἔτι δὲ ἡ μὲν φίλησις μετὰ συνηθείας , χρόνῳ γάρ τινι καὶ συνῆ θείᾳ ἡ φίλησις γίνεται , ἡ δὲ εὔνοια ἀθρόον , ὡς εἰπεῖν , οἷς ἐπιγίνεται συμβαίνει · καθάπερ οἱ θεώμενοι πρὸς τοὺς ἀγωνιζομένους διατίθενται . εὖνοι γὰρ γίνονται πρὸς αὐτοὺς εὐθὺς νικῶντας ὁρῶντες καὶ συνθέλουσιν αὐτοῖς τὰ ἀγαθά , συμπράξαιεν δ’ ἄν οὐδέν · οὐ γὰρ φίλησιν ἔχουσιν εἰς αὐτούς , χρόνῳ τινὶ καὶ συνηθείᾳ στέρξαντες , ἀλλ’ ἅμα τε εἶδον καὶ ἥσθησαν αὐτοῖς · καὶ διὰ τοῦτο ἐπιπολαίως στέργουσιν , ὅπερ ἐστὶν ἡ εὔνοια . φαίνεται τοίνυν ἀρχὴ φιλίας ἡ εὔνοια εἶναι , καθάπερ τοῦ ἐρᾶν ἀρχὴ γίνεται ἡ διὰ τῆς ὄψεως ἡδονή · καὶ ὥσπερ οὐ δυνατὸν ἐρᾶν μὴ πρότερον ἡσθέντα τῷ εἴδει τοῦ ἐρωμένου , δυνατὸν δὲ ἡδόμενον μὴ ἐρᾶν τότε γάρ τις ἐρᾷ ὅταν καὶ ἀπόντα ποθῇ καὶ τῆς παρουσίας ἐπιθυμῇ ) , οὕτω δὴ καὶ φίλους οὐχ οἷόν τε εἶναι μὴ εὔνους γενομένους · εὔνους δὲ μὴ φίλους εἶναι δυνατόν . οἱ γὰρ εὖνοι βούλονται μὲν τὰ ἀγαθὰ οἷς εἰσιν εὖνοι , συμπράξαιεν δ’ ἄν οὐδέν , οὐδ’ ὀχληθεῖεν ὑπὲρ αὐτῶν . διὰ τοῦτο μεταφορικῶς τις καλέσειεν ἄν αὐτὴν ἀργὴν φιλίαν · χρονιζομένη γὰρ καὶ εἰς συνήθειαν ἀφικνουμένη φιλία γίνεται . | φιλία δὲ οὐχ ἡ διὰ τὸ χρήσιμον ἢ τὸ ἡδύ , ἀλλὰ τοῦ ἀγαθοῦ ἕνεκα . εὔνους γάρ τίς τινι γίνεται δι’ ἀρετὴν καὶ ἐπιείκειαν , ὅταν αὐτῷ καλὸς εἶναι δόξῃ ἢ ἀνδρεῖος ἤ τι τοιοῦτον , ὁ δὲ διὰ τὸ ἡδὺ καὶ χρήσιμον βουλόμενός τινα εὐπραγεῖν οὐκ ἐκείνῳ ἐστὶν εὔνους ἀλλ’ ἑαυτῷ , καθάπερ οὐδὲ φίλος ἐστὶν ὁ τοιοῦτος . ὁμοίως δὲ οὐδ’ ὁ διότι ἔλαβε βουλόμενος τῷ εὐεργέτῃ τὰ ἀγαθὰ εὔνους ἂν εἴη κυρίως , ἀλλὰ τὰ δίκαια ὀρῶν καὶ ἀποδιδοὺς τῷ εὐεργέτῃ τὴν χάριν ὧν εὖ πέπονθεν αὐτός , οὐ τῇ ἐκείνου ἀρετῇ ἀλλὰ τῷ ἑαυτοῦ ἀγαθῷ φαίνεται χαίρων . ἔστι τοίνυν ἡ εὔνοια οὔτε φιλία οὔτε φίλησις ἀλλὰ φιλίας ἀρχή , χρόνον δὲ καὶ συνήθειαν καὶ τἄλλα φιλικὰ προσλαβοῦσα φιλία γίνεται ἡ διὰ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὴν ἀρετήν . <Περὶ ὁμονοίας . κεφ . ς'.> Ἡ δὲ ὁμόνοια φιλικόν τι καὶ αὐτή ἐστι καὶ τῇ φιλία ἀκολουθεῖ . ἔστι δὲ ὁμόνοια οὐ τὸ τὰ αὐτὰ δοξάζειν , οἷον ὁμοδοξία τις · ἡ μὲν γὰρ ὁμοδοξία γένοιτο ἂν καὶ τοῖς ἀγνοοῦσιν ἀλλήλους · οὐδὲν γὰρ κωλύει περὶ τῶν αὐτῶν τὰ αὐτὰ δοξάξειν καὶ ἐπιστήμην ἔχειν τῶν αὐτῶν τὴν αὐτὴν μηδὲ εἰδότας ἀλλήλους · ἡ δὲ ὁμόνοια τῶν ἐν κοινωνίᾳ τινὶ καὶ φιλίᾳ ὄντων ἐστί . καὶ γὰρ τὰς πόλεις ὁμονοεῖν φασιν , ὅταν περὶ τῶν συμφερόντων ὁμογνωμονῶσι καὶ τὰ αὐτὰ <προαιμῶνται> καὶ πράττωσι δόξαντα . ἔστι τοίνυν ὁμόνοια τῶν φίλων ὁμογνωμοσύνη , οὐκ ἐν τοῖς θεωρητοῖς ἀλλ’ ἐν τοῖς πρακτοῖς καὶ τούτων τοῖς ἀξιολόγοις καὶ ἐν μεγέθει τινὶ οὖσι . περὶ γὰρ τῶν ἐν τῷ βίῳ μι|κρῶν οὐ λέγονται ὁμονοεῖν ἀλλ·ήλοις οὔτε πόλις οὔτε φίλοι , οἷον οἴκοι μένειν ἢ βαδίζειν εἰς ἀγορὰν ἢ τόδε εἰπεῖν ἢ δρᾶσαι , δι’ ὧν οὔτε ὠφέλειά τις μεγάλη οὔτε βλάβη ἀκο - λουθεῖ · περὶ τούτων γὰρ καὶ τῶν τοιούτων οὐ λέγονται ὁμόνοιαν ἔχειν ἀλλὰ τῶν μεγάλων καὶ συμφερόντων ἢ τοῖς φίλοις ἀμφοῖν ἢ τῇ πόλει κοινῇ , οἷον ὅταν πάσῃ τῇ πόλει κοινῇ δοκῇ τοὺς ἄρχοντας μὴ κληρωτοὺς εἶναι διαδοχῇ τινι κτωμένους τὴν ἀρχὴν ἀλλὰ αἱρετούς , ἢ συμμαχεῖν Λακεδαιμονίοις ἢ ἄλλο ὁτιοῦν , ὅπερ ἀξιόλογόν τε καὶ τῇ πόλει πάσῃ διαφέρει . καὶ τοὺς φίλους ὁμοίως ὁμονοεῖν λέγομεν , ὅταν τὸν αὐτὸν ἕλωνται βίον καὶ τὰ μέγιστα τῶν ἐν τῷ βίῳ , καὶ ἀμφοῖν ἢ πρὸς βλάβην ἡ πρὸς ὠφέλειαν φέροντα ἀμφότεροι ὁμοίως ἢ φεύγωσιν ἢ διώκωσιν . οὐ γὰρ τὰ αὐτὰ δεῖ ζητεῖν μόνον τοὺς ὁμονοήσοντας ἀλλήλοις ἀλλὰ καὶ ὁμοίως τοῖς ὅλοις , οἷον εἰ δοκεῖ τοῖς φίλοις ἀμφοῖν ἡγεμόνα βίου θατέρῳ τὸν ἕτερον γενέσθαι , βούλοιντο δὲ οὐ τὸν αὐτὸν ἀλλ’ ἑκάτερος ἑαυτόν , τηνικαῦτα γὰρ τὸ αὐτὸ μὲν ζητοῦσιν , ἀλλ’ οὐκ ἐν τῷ αὐτῷ ἀλλ’ ἑαυτῷ ἑκάτερος , ὅπερ οὐκ ἔστιν ὁμονοεῖν . καὶ ἐν ταῖς πόλεσι δὲ ὁμονοήσουσιν ἐν ταῖς ἀρχαικαλέσειεν ρεσίαις , ὅταν τὸν αὐτὸν ἕλωνται πάντες ἄρχειν ἢ τοὺς ἀρίστους πάντες καὶ μὴ ἑαυτὸν ἕκαστος , καθάπερ Εὐριπίδης ἐν ταῖς Φοινίσσαις ἐποίησεν · οὕτω γὰρ οὐ τὸ πᾶσιν ἀρέσκον γίνεται · τὸ δὲ οὐκ ἔστιν ὁμόνοια , ἀλλ’ ὅταν τύχωσι πάντες οὗ ἐφίενται , τηνικαῦτα ὁμονοοῦσιν . ἔστι τοίνυν ἡ ὁμόνοια πολιτική τις φιλία καὶ οὕτω λέγεται · καὶ γὰρ περὶ τὰ πρακτὰ καὶ τὰ συμφέροντά ἐστι 1 καὶ πρὸς τὸν βίον ἀνήκοντα · ταῦτα δὲ τῆς πολιτικῆς . ἔστι δὲ ἐν τοῖς ἐπιεικέσιν ἡ ὁμόνοια · οὗτοι γὰρ καὶ ἑαυτοῖς καὶ ἀλλήλοις ἐπὶ τῶν αὐτῶν ὄντες , ὡς εἰπεῖν · τῶν τοιούτων γὰρ ἵσταται τὰ βουλήματα καὶ μένει καὶ οὐ μεταρρεῖ καθάπερ εὔριπος , βούλονταί τε τὰ δίκαια καὶ τὰ συμφέροντα , τούτων δὲ καὶ κοινῇ ἐφίενται . τοὺς δὲ φαύλους οὐχ οἷόν τε ὁμονοεῖν πλὴν ἐπὶ μικρόν , καθάπερ καὶ φίλοι βέβαιοι οὐ δύνανται εἶναι πλεονεξίας ἐφιέμενοι καὶ μεῖζον ἔχειν ἑκάτερος ἑκατερου ζητοῦντες ἐν τοῖς συμφέρουσιν · ἐν γὰρ τοῖς πόνοις καὶ ἐν ταῖς ὑπὲρ ἀλλήλων λειτουργίαις ἀεὶ ζητοῦσι τὸ ἔλαττον ἔχειν , καὶ ἑαυτὸν ἑκάτερος ἄξιον νομίζων ὀλίγα μὲν πονεῖν , μεγάλα δὲ ὠφελεῖσθαι , τὸν ἕτερον εὐθύνει , περὶ τῶν λειτουργιῶν ἀκριβολογούμενος καὶ κωλύων τῶν συμφερόντων ἀπολαύειν , ὅσον ἐθέλει , ὡς μεγάλα , φαύλων ἀπονάμενον πόνων · διὰ τοῦτο μὴ τηροῦντες τὸ κοινὸν ἀλλ’ ἑκάτερος τὸ ἑαυτοῦ , τάχιστα διαλύονται · τὸ γὰρ συνάπτον διασπῶσιν , ὅπερ ἐστὶ τὸ κοινὸν καὶ ἡ ὁμόνοια · τοῦ συνάπτοντος δὲ διαλυθέντος οὐ δύνανται συνημμένοι εἶναι . συμβαίνει τοίνυν αὐτοῖς στασιάζειν ἀπαιτοῦσι μὲν παρ’ ἀλλήλων τὰ φιλικά , αὐτοῖς δὲ οὐ βουλομένοις τὰ δίκαια ποιεῖν · ὅθεν ἐν τοῖς Φαύλοις οὐ δυνατὸν ὁμόνοιαν εἶναι ἀλλ’ ἐν τοῖς ἐπιεικέσι μόνοις . <Περὶ εὐεργεσίας . κερ . η'.> Ἐκεῖνο δὲ ζητητέον , ἀνθ’ ὅτου τοὺς εὖ πάσχοντας οἱ εὐεργέται φιλοῦσι μᾶλλον ἢ ὑπ’ ἐκείνων φιλοῦνται · καὶ γὰρ ὡς παράλογον γινόμενον ἐπιζητεῖται . οἱ μὲν οὖν πολλοὶ διὰ τοῦτό φασι φιλεῖν μᾶλλον τοὺς εὐεργέτας , δι’ ὃ καὶ οἱ δανεισταὶ φιλοῦσιν οἷς ἐδάνεισαν , μὴ φιλούμενοι ὑπὸ τῶν ὀφειλόντων · οἱ . μὲν γὰρ χρήσαντες βούλονται τοῖς ὀφείλουσι τὴν σωτηρίαν καὶ πάντα τρόπον βοηθοῦσιν , ἵνα αὐτοῖς τὰ χρήματα ἐπανέλθῃ , οἱ δὲ ὀφείλοντες οἷς ὀφείλουσιν οὐκέτι · βούλοιντο γὰρ ἂν αὐτοὺς μὴ εἶναι , ὡς ἄμεινον οὕτω πράξοντες τοῦ δανείου λυθέντος · τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον φασὶ καὶ ἐπὶ τούτων , τοὺς μὲν εὐεργέτας βούλεσθαι εἶναι καὶ σώζεσθαι τοὺς εὖ παθόντας , ὡς οὕτω κομιουμένους τὰς ἀμοιβάς , τοὺς δὲ εὖ παθόντας οὐ σφόδρα φιλεῖν τὴν τῶν εὐεργετῶν σωτηρίαν · οὐ γὰρ οὕτως ἐπιμελὲς τοῖς ἀνθρώποις τὸ ἀνταποδοῦναι ὡς τὸ ἀπολαβεῖν . ἡ μὲν οὖν δοκοῦσα τοῖς πολλοῖς αἰτία αὕτη ἐστί καὶ ταῦτα προήχθησαν νομίζειν πρὸς τοὺς ἀγνώμονας καὶ πονηροὺς ἀποβλέποντες τῶν ἀνθρώπων καί , ὅ φησιν Ἐπίχαρμος , ἐκ πονηροῦ θεώμενοι . ἔοικε δὲ ἀνθρωπικὸν τὸ τοιοῦτον εἶναι . · ἀμνήμονες γὰρ οἱ πολλοί , καὶ μᾶλλον εὖ πάσχειν ἢ ποιεῖν ἐφίμεγάλα ἐντι . δόξειε δ’ ἂν φυσικώτερον εἶναι τὸ αἴτιον καὶ οὐχ ὅμοιον τῶ περὶ τοὺς δανείσαντας . ἐν μὲν γὰρ τοῖς εὐεργέταις καὶ τοῖς εὗ πάσχουσι φίλησίς ἐστιν , ἐν δὲ τοῖς δανειζομένοις καὶ δανεισταῖς οὐ φίλησις · οὐ γὰρ φιλεῖ ὁ δανείσας τὸν ὀφείλοντα ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο μόνον σώζεσθαι αὐτὸν βούλεται τῆς κομιδῆς ἕνεκα καὶ ἵνα τὸ δάνειον ἀπολάβῃ · οἱ δ’ εὗ πεποιηκότες φιλοῦσι καὶ ἄγαπῶσι τοὺς εὖ πεπονθότας , κἂν μὴ ὧσι χρήσιμοι μηδὲ δύνωνται γενέσθαι . τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν τεχνιτῶν συμβέβηκε · πᾶς γὰρ τὸ οἰκεῖον ἔργον ἀγαπᾷ μᾶλλον ἢ ἄγα|πηθείη ἂν ὑπὸ τοῦ ἔργου ἐμψύχου γενομένου · μάλιστα δὲ τοῦτο περὶ τοὺς ποιητὰς συμβαίνει · ὑπεραγαπῶσι γὰρ οὗτοι τὰ οἰκεῖα ποιήματα στέργοντες ὥσπερ τέκνα . τοιοῦτο δὲ ἔοικεν εἶναι καὶ τὸ τῶν εὐεργετῶν · οἱ γὰρ εὖ πάσχοντες ὑπ’ αὐτῶν κατὰ τοῦτο ἔργα αὐτῶν εἰσι καὶ διὰ τοῦτο ἀγαπῶσι μᾶλλον αὐτοὺς ἢ τὰ ἔργα αὐτοὺς ἀγαπᾷ . τούτου δὲ αἴτιον , ὅτι τὸ μὲν εἶναι πᾶσιν αἱρετὸν καὶ φιλητόν · ἐσμὲν δὲ κυρίως ὅταν ἐνεργείᾳ ὦμεν · ἐσμὲν δὲ ἐνεργείᾳ ἐν τῷ ζῆν καὶ πράττειν · ὁ δὲ πράττων ἐνεργείᾳ ἐστὶν ἐν τῷ ἔργῳ . ἡ γὰρ οἰκοδομικὴ ὁ λόγος ἐστὶ τῆς οἰκοδομίας , ὃς ἐνεργείᾳ ἐστὶν ἐν τῇ οἰκίᾳ · καὶ ἔστιν αὐτὴ ἡ οἰκία , καθὸ οἰκία , ὁ τεχνίτης ἐνεργείᾳ , καθὸ τεχνίτης · ὁμοίως καὶ πᾶς ἐνεργῶν ἐνεργείᾳ ἐστὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ . εἰ τοίνυν φυσικὸν μὲν ἐφίεσθαι τοῦ εἶναι , τὸ εἶναι δέ ἐστιν ἐν τῷ πράττειν , τὸ ἔργον δέ ἐστιν αὐτὸς ὁ πράττων ἐνεργείᾳ , φανερὸν ὅτι καθόσον ζητεῖ τις τὸ ἑαυτοῦ εἶναι , κατὰ τοσοῦτον ζητεῖ καὶ τὸ ἔργον εἶναι · φύσει δέ τις φιλεῖ ἑαυτὸν καὶ βούλεται εἶναι · φύσει ἄρα φιλεῖ τις τὸ ἑαυτοῦ ἔργον . ἐπεὶ δὲ μάλιστά τις φιλεῖ ἑαυτόν , μάλιστα φιλεῖ ἕκαστος τὸ ἑαυτοῦ ἔργον καὶ τὸν εὐεργετούμενον , καθόσον ἔργον ἐστὶν αὐτοῦ , μάλιστα φιλήσει · καὶ διὰ τοῦτό καὶ μᾶλλον ἢ τὸν εὐεργέτην · ἡ γὰρ μεγίστη φίλησίς ἐστιν , ᾗ τις ἑαυτόν φιλεῖ · ἔτι δὲ καὶ ὅτι ὁ μὲν εὐεργέτης ἑαυτοῦ γίνεται βελτίων εὐεργετῶν καὶ ἀγαθὸν αὐτῷ ἐστι τὸ εὐεργετεῖν καὶ διὰ τοῦτο χαίρει τῷ εὖ πάσχοντι , ὅτι ἐν αὐτῷ θεωρεῖ τὸ ἑαυτοῦ ἀγαθόν . ὁ δὲ εὖ πάσχων οὐ γίνεται βελτίων ἑαυτοῦ τῷ πάσχειν , οὐδὲ ἐν τῷ εὐεργέτῃ ἔχει τι ἀγαθόν . βελτίων γάρ τις δύναται γενέσθαι ἐξ ὧν αὐτὸς ποιεῖ · ἐν τῷ ἐνεργεῖν γάρ ἐστι τὸ ἀνθρώπινον | ἀγαθόν , ὥσπερ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται . διὰ τοῦτο εἴ τί ἐστιν ἡδὺ τῷ εὖ πάσχοντι παρὰ τῷ εὐεργέτῃ , οὐκ ἀγαθόν ἐστιν αὐτοῦ ἀλλὰ συμφέρον · τὸ δὲ συμφέρον οὐχ οὕτως ἡδὺ καὶ φιλητόν ἐστιν ὡς τὸ ἀγαθόν · τὸ γὰρ ἀγαθὸν τέλος ἐστὶ τοῦ συμφέροντος καὶ διά τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ συμφέρον φιλητόν ἐστι καὶ ἡδύ · μᾶλλον ἄρα φιλεῖ ὁ εὐεργέτης τὸν εὖ πάσχοντα ἢ ὑπ’ ἐκείνου φιλεῖται . ἔτι τοῦ ἀγαθοῦ ἡδεῖά ἐστι καὶ ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ ἐλπὶς καὶ ἡ μνήμη , ἐνέργεια μὲν παρόντος καὶ γινομένου , ἐλπὶς δὲ μέλλοντος , μνήμη δὲ παρεληλυθότος . ἥδιον δὲ παρὸν τὸ ἀγαθὸν ἢ μέλλον καὶ παρεληλυθός · ἔστι δὲ ὁ μὲν εὐεργετηθεὶς παρὸν ἀγαθὸν τοῦ εὐεργετηκότας · μένει γὰρ τὸ ἀγὸν καὶ πολυχρόνιόν ἐστιν , ὃ ἐν τῷ εὖ παθόντι ὁ εὐερὁ γέτης θεωρεῖ · τοῦ δὲ εὖ παθόντος τὸ ἀγαθὸν οὔτε μένει ( καὶ γὰρ χρήσιμον ἦν καὶ ἅμα τῇ χρήσει παρελήλυθεν ) , οὔτε ἀγαθόν ἐστι κυρίως · καὶ διὰ τοῦτο εἰ καὶ ἄμφω παρῆσαν , ἥδιον ἂν ἦν τὸ τοῦ εὐεργέτου ἀγαθόν , εἴτε καὶ ἄμφω παρῆλθον , ἡδίων ἄν ἦν ἡ μνήμη τοῦ εὐεργέτου ἢ τοῦ εὐεργετουμένου , καθόσον ἡ τοῦ ἀγαθοῦ μνήμη ἡδίστη ἐστὶ μάλιστα , ἡ δὲ τοῦ χρησίμου οὐ πάνυ ἢ ἧττον . εἰ γὰρ ἡ προσδοκία τῶν χρησίμων ἀνάπαλιν ἔχει καὶ ἡδίων ἐστὶ τῆς μνήμης παρεληλυθότων ἀγαθῶν , φαίνεται τοίνυν καὶ διὰ ταῦτα μᾶλλον φιλεῖν τὸν εὐεργέτην τὸν εὖ πάσχοντα ἢ ὑπ’ ἐκείνου φιλεῖσθαι . ἔτι ἡ μὲν φίλησις ἐνεργείᾳ ἔοικε , τὸ δὲ φιλεῖσθαι πάθει · τοῖς τοίνυν ἐνεργοῦσι τὰ φιλικά , δηλονότι τοῖς εὐεργέταις , μᾶλλον προσήκει τὸ φιλεῖν ἢ τοῖς πάσχουσιν . ἔτι τὰ πόνῳ κτηθέντα στέργομεν μᾶλλον καὶ φιλοῦμεν τῶν ῥᾳδίως κατορθωθέντων · ὅθεν καὶ τὰ χρήματα οἱ κτησάμε|νοι τῶν διαδεξαμένων μᾶλλον φιλοῦσιν · ἔστι δὲ ἄπονον μὲν τὸ εὗ πάσχειν , ἐργῶδες δὲ τὸ εὖ ποιεῖν · ἔστι δὲ τὸ μὲν <εὖ> πάσχειν τῷ εὐεργετουμένῳ , τὸ δὲ εὖ ποιεῖν ἐν τῷ εὐεργέτῃ · καὶ διὰ τοῦτο ὁ εὐεργετούμενος μᾶλλον ἢ ὁ εὐεργέτης φιλεῖται . καὶ διὰ τοῦτο καὶ αἱ μητέρες φιλοτεκνότεραι μᾶλλον , ὅτι πόνῳ γεννῶσιν , ἢ οἱ παῖδες φιλομήτορες ἰῷ μηδὲν ὑπὲρ τοῦ τεχθῆναι ποιήσαι · καὶ μᾶλλον ἴσασιν αἱ μητέρες , ὅτι ἐξ ἐκείνων οἱ παῖδες ἢ οἱ παῖδες , ὅτι αὐταὶ παρήγαγον εἰς τὸν βίον . ταῦτα δὲ δόξειεν ἂν εἶναι καὶ τοῖς εὐεργέταις οἰκεῖα . καὶ γάρ οὐ μόνον ἐπίπονόν τι ποιοῦσιν ὑπὲρ τῶν εὖ πασχόντων ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἴσα ὅτι ὅτι εὐεργετοῦσιν ἢ ἐκεῖνοι γινώσκουσιν ὅτι ὑπὸ τούτων εὐεργετοῦνται . καὶ γὰρ ἐνδέχεται τὸν εὖ ποιοῦντα οὐκ αὐτὸν οἴκοθεν ἀλλ’ ἑτέρῳ ὑπηρετούμενον εὐεργετεῖν καὶ διὰ τοῦτο μὴ αὐτὸν εἷναι τὸν εὐεργέτην · ἢ αὐτὸν μὲν οἴκοθεν εὐεργετεῖν , οὐκ αὐτοῦ δὲ ἕνεκα τοὺ εὖ πάσχοντος ἀλλ’ ἑαυτοῦ καὶ διὰ τὸ χρήσιμον · ταῦτα δὲ ποιεῖ τὸν εὗ πάσχοντα μὴ πάνυ βεβαίως τὸν εὐεργετοῦντα γινώσκειν · τὸν μέντοι εὐεργέτην οὐδὲν κωλύει τὸν εὖ πάσχοντα γινώσκειν , ὅτι ἑαυτὸν ἀκριβῶς γινώσκει , ὅτι εὐεργέτης ἐστὶν ἀληθῶς . διὰ ταῦτα ὁ εὗ ποιῶν τὸν εὖ πάσχοντα φιλεῖ μᾶλλον ἢ ὑπ’ ἐκείνου φιλεῖται . <Περὶ τῆς φιλαυτίας . κεφ . θ΄.> Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦσον . ζητητέον δὲ κἀκεῖνο , πότερον ἑαυτὸν δεῖ φιλεῖν μάλιστα ἢ ἄλλον τινά . δοκεῖ γὰρ τὸ ἑαυτὸν μάλιστα φιλεῖν οὐκ ἀγαθῶν ἀνδρῶν | εἶναι καὶ διὰ τοῦτο ἐπιτιμῶνται οἱ ἑαυτοὺς μάλιστα ἀγαπῶντες καὶ ὡς ἐν αἰσχρῷ φίλαυτοι ἀποκαλοῦνται · ἔτι δὲ καὶ ὅτι ὁ μὲν φαῦλος δοκεῖ πάντα πράττειν ἑαυτοῦ χάριν , καὶ τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ φαυλότερος · καὶ ἐγκαλεῖται διὰ τοῦτο , ὅτι οὐδὲν τῶν ἰδίων πλέον λον εἰκότως · ἑαυτῷ γὰρ χαρίζεται · τῷ γὰρ κυριωτάτῳ ἑαυτοῦ , τῷ διανοητικῷ , τὰ κάλλιστα καὶ μάλιστα ἀποδίδωσιν ἀγαθά . ὁ δὲ τῷ κυριωτάτῳ ἑαυτοῦ χαριζόμενος , οὗτος μάλιστα χαρίζεται ἑαυτῷ . καὶ γὰρ ὥσπερ πόλις ἐστὶ μάλιστα τὸ κυριώτατον τῆς πόλεως καὶ οἱ ἄριστοι τῶν πολιτῶν , οὕτω καὶ ἄνθρωπός ἐστι μάλιστα τὸ κυριώτατον τῶν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ . διὰ τοῦτο καὶ φίλαυτος μάλιστα ὁ τοῦτο ἀγαπῶν καὶ τούτῳ χαριζόμενος · ἐπεὶ καὶ ἐγκρατής τις ἢ ἀκρατὴς λέγεται οὐ τῷ ἁπλῶς κρατεῖν ἢ κρατεῖσθαι ἀλλὰ τῷ τὸν νοῦν ἡ ἄρχειν τῶν παθῶν ἢ ἄρχεσθαι · ὥστε τοῦ μὲν νοῦ κρατοῦντος αὐτός τις λέγεται κρατεῖν , τῶν δὲ παθῶν κρατούντων οὐκ αὐτὸς κρατεῖν ἀλλὰ μᾶλλον κρατεῖσθαι . ὅθεν φανερόν , ὅτι αὐτός τίς ἐστι μάλιστα ἕκαστος τὸ αὐτοῦ διανοητικόν · καὶ ὁ τὸ ἑαυτοῦ διανοητικὸν ἀγαπῶν καὶ πάντα τρόπον αὐτῷ χαριζόμενος φίλαυτος εἰκότως ἂν λέγοιτο καθ’ ἕτερον εἶδος τοῦ ὀνειδιζομένου , καὶ διαφέρων τοσοῦτον , ὅσον τὸ κατὰ λόγον ζῆν τοῦ κατὰ πάθος καὶ ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ὄρεξις τῆς φαύλης ἐπιθυμίας . ἐπεὶ τοίνυν τοὺς σπουδαίους καὶ ἐπιεικεῖς ἐπαινοῦσι καὶ ἀποδέχονται πάντες , δεῖ δὲ πάντας ἐπιεικεῖς εἶναι ( καὶ γὰρ εἰς τὸ καλὸν ἁμιλλωμένων καὶ διατεινομένων τὰ κάλλιστα πράττειν , πάντα ἀπαντήσειν τὰ ἀγαθά , καὶ κοινῇ πᾶσι καὶ ἰδίᾳ ἑκάστῳ ) , φανερὸν ὅτι δέον ἐστὶ τὸν μὲν ἀγαθὸν φίλαυτον εἶναι . καὶ γὰρ αὐτός τε ἑαυτὸν ὠφελήσει τὰ καλὰ πράττων καὶ τοὺς ἄλλους ἐπὶ τὰ ἴσα κινήσει · τὸν δὲ μοχθηρὸν οὐκέτι . φιλῶν | γὰρ καὶ χαριζόμενος ἑαυτῷ βλάψει καὶ ἑαυτὸν καὶ τοὺς πέλας , πάθεσιν ἑπόμενος φαύλοις · ἐπεὶ παρὰ μὲν τῷ σπουδαίῳ ταὐτόν ἐστιν ὃ πράττει καὶ ὃ πράττειν προσήκει · καὶ γὰρ πᾶς μὲν <ἀνὴρ ἀγαθὸς ὁ νοῦς αὑτοῦ ἐστιν · ὁ> νοῦς <δὲ> αἱρεῖται τὸ βέλτιστον ἑαυτῷ · δὲ πειθαρχοῦσι καὶ ἀκολουθοῦσι τῷ νῷ · παρὰ δὲ τοῖς φαύλοις τὸ δέον καὶ ὃ ποιοῦσι διαφωνεῖ · καὶ διὰ τοῦτο τοὺς μὲν οὐ δεῖ φιλαύτους εἶναι , τοὺς δὲ ἑαυτοὺς μάλιστα προσήκει φιλεῖν . οὕΤω μὲν οὖν ὁ ἀληθὴς διώρισται λόγος . λυτέον δὲ καὶ τὸν πρῶτον λόγον , δι’ ὃν ἐδόκει τὸν ἀγαθὸν μὴ εἶναι φίλαυτον , ὅτι τῶν μὲν ἑαυτοῦ ἀμελεῖ , ζητεῖ δὲ τὰ τῶν φίλων καὶ τῆς πατρίδος ἀγαθά , ὑπὲρ ὧν καὶ ἀποθνήσκει δεῆσαν . ὅτι μὲν οὖν τοιοῦτός ἐστιν ὁ σπουδαῖος , ἀληθές ἐστιν . οὐ μὴν διὰ τοῦτο ῥητέον αὐτὸν μὴ μάλιστα φίλαυτον εἶναι · δι’ αὐτὰ μὲν οὖν φαίνεται φαίνεται εἶναι . καὶ γὰρ ἀντὶ μεγάλων μικρὰ προΐεται , καὶ τὰ μικρὰ ῥίπτων τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν ἑαυτῷ περιποιεῖται · τοῖς μὲν γὰρ φίλοις καὶ τῇ πατρίδι χρήματα καὶ τιμὰς καὶ τοιαῦτα παρέχει , ἑαυτῷ δὲ τὸ ἀγαθὸν καὶ καλὸν καὶ χρηστὸν καὶ φιλόπολιν εἶναι καὶ τὰ τοιαῦτα , ὧν ἐκεῖνα πάντα ἐλάττω · καὶ ὅταν δὲ ὑπὲρ τῶν φίλων καὶ τῆς πόλεως ἀποθάνῃ καὶ τὴν ἑαυτοῦ πρόηται ζωήν , μείζω ἐκέρδανεν ἢ προήκατο . αἱρεῖται γὰρ ὀλίγον <χρόνον> βέλτιον αὑτῷ εἷναι ἡγεῖται τὸν βίον μικρὸν ὄντα μεγάλων γέμειν κατορθωμάτων , ἢ μακρὸν βιώσαντα μὴ οὕτως ἐπαινετὸν εἶναι , καὶ μίαν πρᾶξιν ποιῆσαι καλὴν καὶ μεγάλην ἢ πολλὰς καὶ μικράς . ταῦτα γὰρ ἐκείνων καλλίω . καὶ πράξεις δὲ σπουδαίας ἐνίοτε προίεται | τῷ φίλῳ , καὶ ἐξὸν αὐτὸν πράττειν , ἐκείνῳ τῆς φιλοτιμίας παραχωρεῖ , καὶ τηνικαῦτα δὲ τὸ μεῖζον ἀγαθὸν ἑαυτῷ ἀπονέμει · κάλλιον γὰρ ἰοῦ αὐτὸν πρᾶξαι τὸ αἴτιον τοῦ καλοῦ τῷ φίλῳ γενέσθαι . διὰ ταῦτα δὴ εἰκότως δοκεῖ σπουδαῖος εἶναι ἀντὶ πάντων αἱρούμενος τὸ καλὸν καὶ τὸ πλέον ζητῶν ἐν τοῖς ἀγαθοῖς καὶ σπουδαίοις . φαίνεται τοίνυν μάλιστα ἑαυτὸν φιλῶν ὁ σπουδαῖος καὶ ἑαυτῷ τοῦ καλοῦ τὸ πλέον ἑκάστοτε νέμων . οὕτω μὲν οὖν δεῖ φίλαυτον εἶναι , καθάπερ εἴρηται , ὡς δὲ οἱ πολλοί , οὐ χρή · ὅπως μὲν οὗν δεῖ μάλιστα φιλεῖν ἑαυτόν , ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω . <Ὁτι και ευοαιμων φιλων σπουοαιων δεησει κεφ . ι'.> Ἀμφισβητεῖται δὲ καὶ περὶ τῶν εὐδαιμόνων , εἰ δεήσει φίλων αὐτοῖς ἢ μή . φασὶ γὰρ μὴ χρείαν εἶναι τοῖς μακαρίοις καὶ αὐτάρκεσιν · αὐτάρκεις γὰρ ὄντες καὶ πάντα ἔχοντες τὰ ἀγαθά , πῶς ἂν ἄλλων δέοιντο ; καὶ γὰρ οἱ φίλοι δέονται τῶν φίλων καὶ καρποῦνται δι’ ἐκείνων ἃ δι’ ἑαυτῶν οὐ δύναντα κτᾶσθαι · καὶ γὰρ ὁ φίλος ἄλλος αὐτός . ἐπεὶ δὲ αὑτοῖς οἱ εὐδαίμονες ἀρκοῦσιν , οὐ χρείαν ἔχουσι φίλων , διὰ τοῦτό φασιν ὅταν ὁ δαίμων εὖ διδῷ , τί δεῖ φίλων ; διὰ ταῦτα μὲν οὖν δοκεῖ μὴ χρείαν εἶναι τοῖς εὐδαίμοσι φίλων . καθ’ ἕτερον δὲ λόγον ἄτοπον ἔοικεν εἶναι τὸ πάντα ἀπονέμοντας τὰ ἀγαθὰ τῷ εὐδαίμονι φίλους μὴ ἀποδιδόναι , | ὃ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν τὸ μέγιστον εἷναι δοκεῖ , ἄλλως τε καὶ ὅτι τὸ μὲν εὐεργετεῖν ἀναγκαῖόν ἐστι πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν , ἡ δὲ καλλίστη καὶ μάλιστα ἐπαινουμένη εὐεργεσία πρὸς τοὺς φίλους ἐστίν · ὥστε δεῖ φίλων τοῖς εὐδαίμοσιν , ἐπεὶ χρεία τὴν ἀρίστην εὐεργεσίαν εὐεργετεῖν . μάλιστα γὰρ φίλῳ προσήκει τὸ εὖ ποιεῖν καὶ τὸ εὖ πάσχειν · καὶ κάλλιον εὐεργετεῖν φίλους ἢ ὀθνείους καὶ ἀγνῶτας καὶ μηδὲν προσήκοντας οὔτε τῶν ἠθῶν ἕνεκα οὔτε τῆς πολιτείας . διὰ ταῦτα δὴ φαίνεται δεῖσθαι φίλων τὸν εὐδαίμονα , καὶ τούτου ἕνεκα καὶ ζητεῖται , πότερον ἐν εὐτυχίαις χρεία φίλων μᾶλλον ἢ ἐν ἀτυχίαις . δεῖ γὰρ καὶ ἀτυχοῦντι φίλων βοηθούντων καὶ ἐπανορθούντων αὐτῷ τὴν τύχην καὶ τῷ εὐτυχοῦντι , ἵνα εὐεργετεῖν δύνηται . ἔτι δὲ ἄτοπον κἀκεῖνο , τὸν μονώτην καὶ ἑαυτῷ μόνῳ ζῶντα μακάριον οἴεσθαι · ἡ μὲν γὰρ εὐδαιμονία αἰρετόν , τὸ δὲ μονώτης εἶναι οὐδεὶς ἄν ἕλοιτο · οὐδεὶς γὰρ βούλεται καθ’ ἑαυτὸν πάντα ἔχειν τὰ ἀγαθά · πολιτικὸν γὰρ ὁ ἄνθρωπος καὶ φύσει ὀρέγεται μετὰ ἄλλων ζῆν . ταῦτα δὲ ὑπάρχει καὶ τῷ εὐδαίμονι καὶ συζῆν βούλεται · τὰ γὰρ φύσει ἀγαθὰ καὶ αὐτὸς ἔχει · εἰ δὲ συζῆν ἀνάγκη τὸν εὐδαίμονα , φανερὸν ὅτι τοῖς βελτίστοις τῶν ἀνθρώπων καὶ οἰκειοτάτοις · οἳ δέ εἰσιν οἱ φίλοι καὶ οἱ ἐπιεικεῖς , μεθ’ ὧν βέλτιον καὶ ἥδιον συνημερεύειν ἢ μετὰ ὀθνείων καὶ τῶν τυχόντων · δεῖ ἄρα τῷ εὐδαίμονι φίλων . λυτέον δὲ τοὺς πρώτους λόγους , δι’ οὓς ἐδόκει μὴ δεῖν φίλων τοῖς μακαρίοις · καὶ ῥητέον τί λέγουσι καὶ πῇ ἀληθεύουσι . λέγομεν τοίνυν , ὅτι οἱ πολλοὶ φίλους οἴονται τοὺς χρὴ σίμους εἶναι καὶ οὐ διὰ τὸ ἀγαθὸν ἀλλὰ διὰ τὴν χρείαν ἀγα|πωμένους καὶ ἔτι τοὺς διὰ τὴν ἡδονήν · τούτων δὲ ὁ εὐδαίμων οὐ δεῖται , τοῦ μὲν χρησίμου , ὅτι πάντα ἔχει τὰ ἀγαθά , τοῦ δὲ ἡδέος , ὅτι ἡδὺς ὁ βίος αὐτῷ καὶ οὐ δεῖται τῆς ἔξωθεν ἡδονῆς . οὐ δεόμενος δὲ τῶν τοιούτων φίλων οὐ δοκεῖ δεῖσθαι φίλων , τῶν ὡς ἀληθῶς φίλων , ὅσοι διὰ τὴν ἀρετὴν φιλοῦνται καὶ τὸ ἀγαθόν . τοῦτο δὲ οὐκ ἔστιν ἀληθές · καὶ δῆλον ἐκεῖθεν . καθάπερ γὰρ ἐν ἀρχῇ εἴρηται , ἡ εὐδαιμονία ἐνέργειά ἐστιν . ἡ δὲ ἐνέργεια φανερὸν ὅτι γίνεται καὶ ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι ἔχει , καὶ οὐ γέγονε καὶ ὑπάρχει ἤδη καθάπερ τι κτῆμα · συνίσταται μὲν οὖν ἡ εὐδαιμονία ἐν τῷ ζῆν καὶ πράττειν . <τὸ γὰρ ζῆν κατ’ ἀρετὴν καὶ x003E ; τὰ σπουδαῖα ἐστιν . ἐπεὶ δὲ ἡ τοιαύτη ἐνέργεια ἡδεῖά ἐστι τῷ σπουδαίῳ , ὅτι τε ἀγαθὴ καὶ ἡδεῖα καθ’ ἑαυτήν , ὡς ἐν ἀρχῇ εἴρηται , καὶ ὅτι οἰκεία αὐτῷ , τὸ ἄρα θεωρεῖν τὴν τοιαύιην ἐνέργειαν ἥδιστόν ἐστι τῷ εὐδαίμονι · θεωρεῖν δὲ τὰ τοῦ πέλας δυνάμεθα μᾶλλον ἢ τὰ οἰκεῖα καὶ τὰς ἐκείνων πράξεις ἢ τὰς ἡμετέρας · ὁ ἄρα εὐδαίμων μάλιστα θεωρήσει τὰς τοῦ φίλου πράξεις , καὶ ἀγαθαῖς δὲ οὔσαις ἡσθήσεται μάλιστα . εἰ δὲ ἀνάγκη τὴν ἀγαθὴν ἡδονὴν ἥδεσθαι τὸν εὐδαίμονα , φανερὸν ὅτι χρεία τῷ εὐδαίμονι φίλων τοιούτων , εἴπερ θεωρεῖν αἱρεῖται πράξεις ἐπιεικεῖς καὶ οἰκείας ; οἷαί εἰσιν αἱ τοῦ ἀγαθοῦ φίλου ὄντος . ἔτι δὲ πάντες οἴονται ἡδίστην τὴν τοῦ εὐδαίμονος ζωήν . ἡ δὲ ζωὴ τοῦ εὐδαίμονός ἐστι τὸ κατ’ ἀρετὴν ἐνεργεῖν , τὸ δὲ ἐνεργεῖν συνεχῶς μεθ’ ἑτέρων μὲν ῥᾴδιον , καθ’ ἑαυτὸν δὲ χαλεπόν · ὅθεν χαλεπὸς ὁ μονώτης βίος · τὸ δὲ ῥᾴδιον | ἥδιον ἰοῦ δυσχεροῦς · τὸ ἥδιον δὲ μᾶλλον προσήκει τῷ μακαρίῳ . καὶ ἅμα ἡ ἐνέργεια συεχεστέρα αὐτῷ ἔσται , ἡδεῖα οὔσα · τοῦτο δὲ τῷ μακαρίῳ προσήκει συνεχῶς κατ’ ἀρετὴν ἐνεργεῖν . τοῦτο δὲ αὖθις μείζω αὐτῷ ποιήσει τὴν ἡδονήν · ἥδεται γὰρ ὁ σπουδαῖος ταῖς κατ᾿ ἀρετὴν πράξεσιν ᾗ σπουδαῖος , ταῖς δὲ ἀπὸ κακίας δυσχεραίνει · καθάπερ ὁ μουσικὸς τοῖς καλοῖς μέλεσιν ἥδεται , ἐπὶ δὲ τοῖς φαύλοις λυπεῖται . οὐ μόνον δὲ τὴν οὖσαν ἕξιν συνεχέστερον ἐνεργήσει ὁ σπουδαῖος ἀπὸ τοῦ σπουδαίοις συζῆν , ἀλλὰ καἰ τὴν μὴ οὖσαν κτήσεται , ἢ ἃς ἔχει ἄμεινον ἕξει · γένοιτο γὰρ ἄν ἐπίδοσις ἀρετῆς ἀπὸ τοῦ συζῆν τοῖς ἀγαθοῖς , καθάπερ καὶ Θέογνίς φησι · δεῖ ἄρα τῷ εὐδαίμονι φίλων . ἔτι δὲ καὶ ὧδε δῆλον ἔσται φυσικώτερον τὸν λόγον ἐπισκοποῦσι . σκεψώμεθα γὰρ οὐκ ἀπὸ τῶν ἰδίᾳ προσόντων τῷ εὐδαίμονι ἀλλὰ ἀπὸ τῶν κοινῇ πᾶσι . τὸ μὲν οὖν ζῆν πᾶσι τοῖς ζῴοις φύσει ἐστὶν ἡδύ · τὸ δὲ ζῆν ὁρίζονται εἶναι ἐν μὲν τοῖς ἀλόγοις δύναμιν αἰσθήσεων , ἐν δὲ τοῖς ἀνθρώποις δύναμιν αἰσθήσεως ἢ νοήσεως . ἡ δὲ δύναμις διὰ τὴν ἐνέργειάν ἐστι καὶ τὸ κύριον ἐν τῇ ἐνεργείᾳ · εἰ τοίνυν τὸ δύνασθαι αἰσθάνεσθαι ἢ νοεῖν ζῆν ἐστι , πολλῷ μᾶλλον αὐτὸ τὸ αἰσθάνεσθαι ἢ νοεῖν ἐνεργείᾳ . τὸ ἄρα αἰσθάνεσθαι ἢ νοεῖν ἐνεργείᾳ αὐτό ἐστι τὸ ζῆν , τὸ δὲ ζῆν ἡδύ τέ ἐστι καθ’ ἑαυτὸ καὶ ἀγαθόν , μάλιστα μέν , ὅτι ὡρισμένον τί ἐστι τὸ ζῆν . τὸ δὲ ὡρισμένον τῆς τοῦ ἀγαθοῦ φύσεως , καθάπερ καὶ Πυθαγορείοις ἐδόκει · καὶ γὰρ ἔταττον ἐν τῇ τοῦ ἀγαθοῦ συστοιχίᾳ τὸ ὡρισμένον . ἔπειτα καὶ ὅτι πάντα τοῦ ζῆν ἐφίεται · οὗ δὲ πάντα | ἐφίεται , ἀγαθόν ἐστι καθ’ ἑαυτὸ καὶ ἡδύ · λέγω δὲ ζωὴν οὐ τὴν μοχθηρὰν καὶ μυρίων γέμουσαν συμφορῶν · ἀόριστοι γὰρ αἱ τοιαῦται , καθάπερ καὶ τὰ ταύτῃ συμβαίνοντα · λεχθήσεται δὲ περὶ αὐτῶν ἐν οἷς περὶ ἡδονῆς ἐροῦμεν . ἐπεὶ τοίνυν τὸ μὲν ζῆν καθ’ ἑαυτὸ ἀγαθόν ἐστι καὶ ἡδύ , χαίρει δέ τις καὶ ἥδεται ὁρῶν ἐν ἑαυτῷ ἀγαθόν τι καὶ ἡδύ , χαίρομεν ἄρα καὶ ἡδόμεθα αἰσθανόμενοι ὅτι ζῶμεν . καὶ γὰρ αἰσθανόμεθα ὅτι ζῶμεν , ὥσπερ ὁρῶντες αἰσθανόμεθα ὅτι ὁρῶμεν καὶ ἀκούοντες ὅτι ἀκούομεν καὶ βαδίζοντες ὅτι βαδίζομεν , καὶ νοοῦντες καὶ αἰσθανόμενοι γινώσκομεν ὅτι νοοῦμεν καὶ αἰσθανόμεθα . τ.ὸ δὲ νοεῖν καὶ αἰσθάνεσθαι τοῦτό ἐστι τὸ εἶναι τῶν αἰσθανομένων καὶ νοούντων · νοοῦμεν ἄρα ὅτι ἐσμέν , καὶ ὅλως ἔστι τις ἐν ἡμῖν δύναμις , ᾗ γινώσκομεν ὅτι ἐνεργοῦμεν καὶ ζῶμεν . εἰ δὲ τὸ ζ,ῆν ἀγαθόν , τὸ δὲ συνειδέναι τινὰ ἑαυτῷ ἀγαθὸν ἡδὺ καθ’ ἑαυτό ἐστι , τὸ ἄρα εἰδέναι ὅτι ζῶμεν , ἡδύ ἐστιν . ἐπεὶ τοίνυν τὰ φύσει ἀγαθὰ καὶ ἡδέα <καὶ τῷ σπουδαίῳ ἀγαθά εἰσι καὶ x003E ; , ἡσθήσεται μὲν ζῶν ὁ καὶ μάλιστα τῶν ἄλλων οὗτος , καθόσον ἡ αὐτοῦ ζωὴ αἱρετωτέρα ἐστὶ καὶ ἡδίων καὶ μακαρία . ἡσθήσεται δὲ γινώσκων ὅτι ζῇ · τὸ δὲ ζῆν ἐστι τὸ νοεῖν · ἥδεται ἄρα ὁ σπουδαῖος γινώσκων ὅτι νοεῖ . οὕτω δὲ πρὸς τὸν φίλον ὡς πρὸς ἑαυτὸν ὁ σπουδαῖος ἔχει , ἕτερος γὰρ αὐτὸς ὁ φίλος ἐστίν · οὐκοῦν φανερόν , ὅτι καθάπερ τὸ αὐτὸν εἷναι καὶ ζῆν αἱρετόν ἐστιν αὐτῷ καὶ ἡδύ , οὕτω καὶ τὸ τοῦ φίλου εἶναι ζητεῖ , τουτέστι τὸ τὸν φίλον νοεῖν · τὸ γὰρ εἶναι καὶ ζῆν τὸ νοεῖν ἐστιν . ὥσπερ δὲ χαίρει γινώσκων ὅτι νοεῖ , οὕτως ἡδύ ἐστιν αὐτῷ καὶ αἱρετὸν τὸ γινώσκειν ὅτι ὁ φίλος νοεῖ · τὸ δὲ γινώσκειν τὸν φίλον ὅτι νοεῖ , | τότε ἐστὶν ἐνεργείᾳ , ὅταν αὐτὰ γινώσκῃ ἃ νοεῖ . οὐχ ἁπλῶς ὅτι διανοεῖται . τοῦτο δὲ γίνοιτ’ ἄν ἐν τῷ ζῆν μετ’ ἀλλήλων καὶ κοινωνεῖν λόγων καὶ διανοίας · τοῦτον γὰρ τὸν τρόπον συζῆν οἱ ἄνθρωποι λέγονται · οὐ γὰρ τὸ ἐν τῷ αὐτῷ εἶναι συζῆν ἐστι , καθάπερ ἐπὶ τῶν βοσκημάτων τὸ ἐν τῷ αὐτῷ νέμεσθαι . τὸ ἄρα συνεῖναι τοῖς φίλοις αἱρετόν ἐστι τῷ σπουδαίῳ καὶ ἡδύ · ὃ δέ ἐστιν αὐτῷ αἱρετόν , τοῦτο δεῖ ὑπάρχειν αὐτῷ · εἰ δὲ μή , ἐνδεὴς ἔσται τοῦτο τὸ μέρος , ὃ ἐναντίον ἐστὶ τῇ εὐδαιμονία . δεήσει ἄρα τῷ εὐδαιμονήσοντι φίλων σπουδαίων . <Περὶ φίλων ἀριθμοῦ . κεφ . ια'.> Ἑπεὶ δὲ χρεία τῷ εὐδαίμονι φίλων . ζητητέον πότερον πλείστους φίκαλῶς καὶ ἁρμοδίως , ὡς οὐ δεῖ μήτ᾿ ἄξεινον εἶναι μήτε πολύξεινον οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν φίλων εἰκός ἐστι μήτ’ ἄφιλον εἶναι μήτε πολύφιλον . λέγομεν τοίνυν ἐκεῖνο , ὅτι τριχῶς τῆς φιλίας διαιρουμένης καὶ τῆς μὲν διὰ τὸ χρήσιμον οὔσης , τῆς δὲ δι’ ἡδονήν , τῆς δὲ τοῦ ἀγαθοῦ ἕνεκα καὶ τῆς ἀρετῆς , τῶν μὲν διὰ τὸ χρήσιμον ἢ τὴν ἡδονὴν φίλων ὀλίγων ἄν γένοιτο χρεία , μάλιστα τῶν μὲν διὰ τὸ χρήσιμον , ὅτι ὀλίγοις ἄν τις ἀρκέσειεν ἃ χρῄζουσι βοηθεῖν , καὶ τὸ πολλοὺς θεραπεύειν ἐπίπονον , μάλιστα εἰ τύχοιεν περίεργοί τινες ὄντες καὶ ζητοῦντες θεραπεύεσθαι περιττῶς , τῶν δὲ διὰ τὴν ἡδονήν , ὅτι ὀλίγης ἡδονῆς χρεία τῷ βίῳ καὶ ἀνέσεως , καθάπερ ἐν εὐωχίᾳ τοῦ ἡδύσματος , | τῶν δὲ σπουδαίων καὶ διὰ τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ ἀγαθὸν φιλούντων πλειόνων μὲν τῷ εὐδαίμονι δεήσει . πλὴν ἔσται τι καὶ αὐτῶν μέτρον . καθάπερ γὰρ πόλεως ἐστι μέτρον καὶ οὔτε ἐκ δέκα ἀνθρώπων γένοιτ’ ἄν πόλις οὔτε ἐκ δέκα μυριάδων ( οὐ γὰρ ἂν πόλις ἡ τοιαύτη ἂν εἴη συνοικία ) , οὕτω δεῖ καὶ τοὺς φίλους ὡρίσθαι καὶ μέτρον αὐτοῖς εἶναι . καὶ ὥσπερ ἐπὶ τῆς πόλεως οὐ τὸ ποσὸν ὥρισται καὶ ἀριθμὸς ῥητός ἐστι τοῦ πλήθους τοῦ πόλει προσήκοντος , ἀλλὰ τοῦ ὑπερβάλλοντος ἀριθμοῦ τὸ τῆς πόλεως μέτρον καὶ τοῦ ἐλλείποντος ὡρισμένων , τὰ μεταξὺ ποσὰ μέτρον εἶναί φαμεν πόλεως , οἷον οὔτε οἱ χίλιοι πόλις ἄν εἴη οὔτε αἷ δέκα μυριάδες , ἀλλὰ τὰ μεταξύ , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν φίλων οὐκ ἔνι λαβεῖν ἀριθμὸν ὡρισμένον ἀλλ’ εἶεν ἄν τοσοῦτοι ὅσοις δύναταί τις συζῆν . τοῦτο γὰρ ἐδόκει φιλικώτατον εἶναι . ὅτι γὰρ οὐχ οἷόν τε πλείστοις συζῆν καὶ διανέμειν ἑαυτόν , φανερόν . δεῖ δὲ καὶ συνημερεύειν τοῖς φίλοις · πλείστοις δὲ οὖσιν ἐργῶδες μάλιστα · καὶ μὴν καὶ συναλγεῖν δεῖ καὶ συγχαίρειν οἰκείως · καὶ τοῦτο δὲ χαλεπόν , εἰ πολλοῖς τις χρήσαιτο φίλοις . πολλῶν γὰρ ὄντων οἱ μὲν χαίρουσιν , οἱ δὲ ἄχθονται κατὰ ταὐτόν · καὶ δέον τὸν φίλον ἐπιμερίζειν ἑαυτὸν ἑκατέροις · τὸ δὲ ἐπίπονον . ἴσως οὖν εὗ ἔχει μὴ ζητεῖν σφόδρα πολυφιλώτατον εἶναι ἀλλὰ τοσούτους παραδέχεσθαι φίλους , ὅσοις δυνάμεθα συζῆν καὶ συνημερεύειν καὶ συναλγεῖν καὶ συγχαίρειν . οὕτω δὲ χρῆσθαι πολλοῖς οὐκ ἐνδέχεται διὰ τοῦτο , οὐδὲ κατὰ τὴν ἐρωτικὴν φιλίαν πολλῶν ἐνδέχεται φίλον εἶναι . ἡ γὰρ ἐρωτικὴ φιλίας ἐστὶν ὑπερβολή , καὶ διὰ τοῦτο πρὸς ἕνα δύναται γίνσθαι · τὸν ἴσον δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῆς κατ’ ἀρετὴν φι|λίας πολλοὺς σφόδρα φιλεῖν καὶ τὰ φιλικὰ πάντα σώζειν περὶ αὐτοὺς οὐκ ἐνδέχεται , ὀλίγοις δὲ οὕτω χρήσασθαι δυνατόν . τούτοις δὲ τοῖς λόγοις καὶ τὰ πράγματα μαρτυρεῖ · οὐ γὰρ γίνονται φίλοι πολλοὶ κατὰ τὴν ἑταιρικὴν φιλίαν , ἀλλ’ αἱ μάλιστα ὑμνούμεναι ἑταιρικαὶ φιλίαι ἐν δυσὶ γενέσθαι λέγονται . οἱ δὲ πολύφιλοι καὶ πᾶσιν οἰκείως ἐντυγχάνοντες καὶ ἃ δεῖ ἑκάστω τῶν πολιτῶν καὶ ἔργοις καὶ λόγοις ἀποδιδόναι δοκοῦντες οὐδενὶ φίλοι εἰσὶ τὴν ἀκριβῆ καὶ ἀληθῆ φιλίαν , ἀλλὰ φίλοι ἄν λέγοιντο τὴν λεγομένην πολιτικὴν φιλίαν . τούτων δὲ οἱ μὲν ἄρεσκοί εἰ σί’ , πάντα τοῖς συνοῦσι χαριζόμενοι , περὶ ὧν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται , οἱ δὲ ἐπιεικεῖς εἰσι καὶ πρὸς ἀλήθειαν σύνεισι καὶ τὸ ἀγαθόν , οἳ καὶ φίλοι καλοῦνται διὰ τὴν πρὸς x003E ; φιλίαν ὁμοιότητα καί εἰσι μεταξὺ τῶν τε ἀρέσκων καὶ τῶν δυσκόλων ἐπαινετοί , ἀμφοτέρων ψεκτῶν , καθὼς ἐν τῷ ὀγδόῳ κεφαλαίῳ τοῦ τετάρτου βιβλίου διείληπται . τοιούτους μὲν οὖν φίλους πολλοὺς ἄν τις εὕροι , τοὺς δὲ κυρίως φίλους ἀγαπητὸν καὶ ὀλίγους εὑρεῖν . <Πότερον ἐν εὐτυχίαις φίλων μᾶλλον δεῖ ἢ ἐν ἀτυχίαις καὶ ὅτι τὸ συζῆν ἰδιαίτατον ἔργον ἐν φιλίαις σπουδαίων τε καὶ φύλων . κεφ . ιβ΄.> Ἐπεὶ δὲ δεῖ φίλων τοῖς τε εὐδαίμοσι καὶ τοῖς δυστυχέσι , ζητητέον ποτέροις μᾶλλον δεήσει τῶν φίλων . οἵ τε γὰρ ἀτυχοῦντες δέονται ἰῆς παρὰ τῶν φίλων ἐπικουρίας , οἵ τε εὐδαίμονες οἷς συζήσουσι καὶ οὓς εὖ ποιήσουσιν · ἐθέλουσι γὰρ εὖ ποιεῖν καὶ ἀναγκαῖον αὐτοῖς ἐστιν εἰς τὴν εὐτδαιμονίαν . | ἔστι δὲ τρόπον μέν τινα τῷ δυστυχεῖ χρεία φίλων μᾶλλον ἢ τῷ σπουδαίῳ , κατὰ ἄλλον δὲ τρόπον τῷ εὖ πράττοντι μᾶλλον , τὸ μὲν διὰ τὸ ἀναγκαῖον , τὸ δὲ διὰ τὸ καλόν · τῷ μὲν γὰρ δυστυχεῖ ἀναγκαιότερον οἱ φίλοι ἢ τῷ εὐδαίμονι , τῷ εὐδαίμονι δὲ κάλλιον ἢ τῷ κακῶς πράττοντι · διὰ τοῦτο ἐν μὲν ταῖς ἀτυχίαις οὒ τοσοῦτον δεῖ φίλων σπουδαίων ὅσον ὠφελίμων καὶ χρησίμων , ἐν δὲ ταῖς εὐτυχίαις οὐδαμῶς χρησίμων ἀλλὰ ἀγαθῶν μόνον · τοὺς γὰρ ἐπιεικεῖς οἱ εὐδαίμονες ζητοῦσι καὶ τούτους βούλονται μᾶλλον εὐεργετεῖν καὶ μετὰ τούτων διάγειν . ἔστι γὰρ καὶ ἡ παρουσία αὐτὴ τῶν φίλων ἡδεῖα , καὶ ἐν ταῖς εὐτυχίαις , κουφίζονται γὰρ οἱ λυπούμενοι συναλγούντων αὐτοῖς τῶν φίλων . διὰ τοῦτο καὶ ἀπορήσειεν ἄν τις , ἀνθ’ ὅτου κουφίζονται τῷ συναλγοῦντας τοὺς φίλους ὁρᾶν · δοκεῖ γὰρ ὥσπερ βάρος μεριζόμενον καὶ πρὸς τοὺς φάους κουφίζεσθαι . τὸ δὲ οὐκ ἔστιν · ἀλλ’ ἡ ἐπὶ τῇ παρουσίᾳ τῶν φίλων ἡδονὴ καὶ τὸ τοὺς συναλγοῦντας ὁρᾶν ἡδὺ ὂν ἐλάττω ποιεῖ τὴν λύπην · ἡδονὴ γὰρ λύπην ἐλαύνει · εἰ μὲν οὖν διὰ ταῦτα ἢ δι’ ἄλλο τι κουφίζονται , ἀφείσθω ζητεῖν ἐπὶ τοῦ παρόντος · ὅτι δὲ ῥᾴους γίνονται οἱ λυπούμενοι διὰ τὴν παρουσίαν τῶν φίλων , φανερόν ἐστι . ἔοικε δὲ μὴ καθαρῶς χαίρειν αὐτοὺς τοῖς συναλγοῦσι τῶν φίλων μηδὲ ἄμικτον αὐτοῖς εἶναι ἰὴν τοιαύτην ἡδονήν , ἀλλὰ καὶ ἀλγεῖν ἐν τῷ μέρει . αὐτὸ μὲν γὰρ τὸ ὁρᾶν τοὺς φίλους ἡδύ , μάλιστα τοῖς ἀτυχοῦσι , καί τις αὐτῶ γίνεται ἐπικουρία πρὸς τὸ μὴ λυπεῖσθαι . παραμυθητικὸν γὰρ ὁ φίλος καὶ ὁρώμενος καὶ λέγων , ἐὰν ᾖ ἔπι δέξιος · γινώσκει γὰρ τὸν τοῦ φίλου ῥᾳδίως . κατὰ τοῦτον μὲν οὑν τὸν τρόπον ἡδεῖά ἐστιν ἡ παρουσία τῶν φίλων . τὸ δὲ λυπούμενον αἰσθάνεσθαι τὸν φίλον ἐπὶ ταῖς ἑαυτοῦ ἀτυχίαις λυπηρὰν ποιεῖ τηνικαῦτα τὴν συνουσίαν τῶν φίλων · πᾶς γὰρ λυπηρὸν ἡγεῖται τὸ λύπης αἴτιος γενέσθαι τοῖς φίλοις . διὰ τοῦτο οἱ μὲν ἀνδρώδεις τὴν φύσιν εὐλαβοῦνται συλλυπεῖσθαι τοὺς φίλους αὐτοῖς , κἀν μὴ μεγάλη μὲν ἡ παραμυθία ᾖ καὶ ἐπὶ μεγίσταις συμφοραῖς , μικρὰ δὲ ἡ λύπη , ἣν συναλγοῦσιν αὐτοῖς , οὐκ ἀνέχονται κοινωνεῖν τοῖς φίλοις τῶν κακῶν , ὅλως τε τοὺς συνθρηνοῦντας οὐ προσίενται διὰ τὸ μηδὲ αὐτοὶ θρηνητικοὶ εἶναι ἀλλὰ γενναίως ἔχειν πρὸς τὰ λυπηρά . γύναια δὲ καὶ οἱ γυναικώδεις τῶν ἀνδρῶν τοῖς στενάζουσι χαίρουσι καὶ φιλοῦσιν ὡς φίλους καὶ συναλγοῦντας · δεῖ δὲ οὐ τούτους ἀλλὰ τοὺς ἀνδρικοὺς μιμεῖσθαι · ἐν ἅπασι γὰρ προσήκει τὰ βελτίω διώκειν . οὕτω μὲν οὗν τοῖς δυστυχοῦσιν οἷ φίλοι βοηθοῦσιν . ἡ δὲ ἐν ταῖς εὐτυχίαις παρουσία τῶν φίλων διπλῶς ἡδεῖά ἐστιν , ὅτι τε ἡδίστη ἐστὶν ἡ μεῖά τῶν φίλων διατριβή , καθόσον εἰσὶ φίλοι , καὶ ὅτι βλέπουσι χαίροντας τοῖς αὐτῶν ἀγαθοῖς , ὃ τῆς μεγίστης εὐνοίας τεκμήριόν ἐστιν . ἐπεὶ τοίνυν κοινωνοῦντες μὲν τοῖς φίλοις τῶν συμφορῶν λυποῦμεν , μεταδιδόντες δὲ τῆς εὐδαιμονίας εὐφραίνομεν , δόξειεν ἂν δέον εἶναι προθύμως μὲν καλεῖν αὐτοὺς εἰς τὰς εὐτυχίας , εἰς δὲ τὰς ἀτυχίας ὀκνοῦντα . τὸ μὲν γὰρ εὐεργετεῖν καλόν , μεταδιδόναι δὲ τῶν κακῶν ὡς ἥκιστα δεῖ . διὰ τοῦτο καὶ ὁ τραγῳδός φησιν “ ἅλις ἐγὼ δυστυχῶν · ” | οὐδὲ γὰρ δεῖ τοὺς φίλους τῶν οἰκείων ἀναπιμπλάναι κακῶν · τηνικαῦτα δὲ παρακλητέον τοὺς φίλους ἐπὶ τὸ συναλγεῖν , ὅταν μέλλωσιν ὀλίγα ὀχληθέντες μεγάλα τοὺς λ·υπουμένους ὠφελήσειν . αὐτοὺς μέντοι τοὺς φίλους τὸ ἀνάπαλιν ἁρμόζει ποιεῖν πρὸς τοὺς ἐν συμφοραῖς , ἔξω συμφορῶν ὄντας . ἰέναι γὰρ δεῖ πρὸς μὲν τοὺς ἀτυχοῦντας ἀκλήτους καὶ προθύμους · φίλου γὰρ τὸ εὖ ποιεῖν , καὶ μάλιστα τοὺς ἐν χρείᾳ καὶ μήπω ἀξιώσαντας τοῦτο γὰρ ἀμφοτέροις , καὶ τῷ διδόντι καὶ τῷ λαμβάνοντι , καὶ κάλλιον καὶ ἥδιον ) , εἰς δὲ τὰς εὐτυχίας ἰέναι μέν , ἀλλὰ πρὸς μ.ὲν τὸ συνεργεῖν καὶ βοηθεῖν τοῖ φίλοις τὴν εὐτυχίαν προθύμως ἔχειν , πρὸς δὲ τὸ κοινωνεῖν τῆς εὐπαθείας αὐτοῖς σχολαιότερον · οὐ γὰρ καλὸν τὸ προθυμεῖσθαι ὠφελεῖσθαι · προθυμουμένους δὲ <καὶ> ἐπειγομένους τοὺς φίλους ὠφελεῖν ἴσως οὐ δεῖ καὶ ἀποσείεσθαι τὴν εὐεργεσίαν , μὴ καὶ δόξωσι πρὸς τοὺς φίλους ἀηδῶς ἔχειν . τοῦτο γὰρ ἐνίοτε συμβαίνει . φανερὸν δή ἐστιν ἐκ τῶν εἰρημένων , ὅτι τοῖς φίλοις αἱρετώτατόν ἐστι τὸ ζῆν μετ’ ἀλλήλων . καὶ καθάπερ τοῖς ἐρῶσιν ἀγαπητότατόν ἐστι τὸ ἀλλήλους ὁρᾶν καὶ μᾶλλον αἱροῦνται κατὰ ταύτην τὴν αἴσθησιν συνεῖναι ἀλλήλοις ἢ κατὰ τὰς ἄλλας , ὡς διὰ ταύτης τῆς αἰσθήσεως καὶ γινομένου τοῦ ἔρωτος ἐξ ἀρχῆς καὶ συνισταμένου , οὕτω καὶ οἶς τῶν τῶν ἄλλων φιλικῶν μάλιστα πάντων αἱρετώτατόν ἐστι τὸ συζῆν . κοινωνία γάρ ἐστι τὸ συζῆν καὶ κοινωνιῶν ἡ τελειοτάτη , ἡ δὲ φιλία ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἔχει τὸ εἶναι · κοινωνία γὰρ ἡ φιλία , | ἄλλως τε καὶ ὅτι τὸ αἰσθάνεσθαί τινα ἑαυτοῦ αἱρετώτατόν ἐστιν , ὡς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται · πρὸς δὲ τὸν φίλον οὕτως ἔχει ὡς πρὸς ἑαυτόν , ὥστε καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι τοῦ · φίλου αἱρετὸν ἂν εἴη μάλιστα πάντων . αἰσθάνοιτο δ’ ἄν τις ἐνεργείᾳ τοῦ φίλου συνὼν καὶ συζῶν καὶ συνδιάγων αὐτῷ · ὥστε εἰκότως ἐφίενται συζῆν ἀλλήλοις οἱ φίλοι . διὰ τοῦτο καὶ ἕκαστος ὃ νομίζει εἶναι τὴν ἀνθρωπίνην ἐνέργειαν καὶ οὗ ἕνεκα αἱρεῖται τὸ ζῆν καὶ ὃν ἀνθρώπινον ἡγεῖται βίον , ἐν τούτῳ μετὰ τῶν φίλων βούλεται ζῆν καὶ διάγειν . καὶ οἱ μὲν συμπίνειν οἴονται δεῖν φίλους , οἱ δὲ συγκυβεύειν , οἱ δὲ συνθηρεύειν καὶ συγγυμνάζεσθαι , ὅτι ταῦτα αὐτοῖς τίμια εἶναι δοκεῖ , καὶ δεῖν τούτων κοινωνοὺς ἔχειν τοὺς φίλους · ἕτεροι δὲ συμφιλοσοφοῦσι καὶ ἄλλοι ἄλλων ἐνεργειῶν καὶ βίων κοινωνοῦσι τοῖς φίλοις , καὶ ὅλως ἕκαστοι ἐν τούτῳ συνημερεύειν βούλονται τοῖς φίλοις , ὅ τι περ μάλιστα ἀγαπῶσι τῶν ἐν βίῳ . συζῆν γὰρ βουλόμενοι μετὰ τῶν φίλων ταῦτα ποιοῦσι καὶ τούτων κοινωνοῦσιν ἃ καὶ ἀμφοτέροις ἡδέα ἐστίν . οὕτω γὰρ συζῆν δυνατόν . γίνεται οὖν ἡ μὲν τῶν φαύλων φιλία μοχθηρὰ καὶ κοινωνοῦσιν ἀλλήλοις τῶν φαύλων καὶ ἡ φιλία αὐτοῖς οὐχ ἕστηκεν · ἀβέβαιοι γάρ εἰσι · καὶ χείρους δὲ γίνονται ἑαυτῶν , ὁμοιούμενοι ἀλλήλοις καὶ παρακαλοῦντες ἀλλήλους ἐπὶ τὰ φαῦλα . ἡ δὲ τῶν ἐπιεικῶν φιλία ἐπεικής ἐστι καὶ βεβαία , συναυξανομένη ἀεὶ ταῖς ὁμιλίαις · δοκοῦσι δὲ καὶ βελτίους γίνεσθαι ταῖς ἀγαθαῖς ἐνεργείαις , διορθοῦντες ἀλλήλους · ἀπομάττονται γὰρ παρ’ ἀλλήλων τὰ παρ’ ἑκατέρῳ ἀγαθά , δι’ ἃ φιλοῦσιν ἀλλήλους . διὰ τοῦτο καὶ ποιητής τίς φησιν ἐσθλῶν μὲν ἀπ’ ἐσθλά . καὶ <γὰρ> ἀπὸ μὲν τῶν ἀγαθῶν | ἀγαθά , ἀπὸ δὲ τῶν φαύλων φαῦλα καρπούμεθα . περὶ μὲν οὖν φιλίας ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω . ἑπόμενον δ’ ἄν εἴη διελθεῖν περὶ ἡδονῆς .
Lemmas: λέγω δέ ἔτι περί φίλιος καί ὅς δεῖ προστίθημι ὁ εἴρω . ἐν μέν οὖν ὁ κατά ἰσότης φίλιος ὁ ἴσος ἀνταποδοτέον ἀλλήλων ὁ φίλος , ἐν δέ ὁ ἀνομοιοειδής φίλιος , καθώς εἴρω , ὁ ἀνάλογος · ὁ γάρ ἀναλογία ἰσάζω ὁ φίλος ἐν ὁ πολιτικός κοινωνία . ὁ γάρ σκυτοτόμος ἀντί ὁ ὑπόδημα οὐ ὑπόδημα ἀλλά ὁ κατά ἄξιος καί ὁ ἀνάλογος λαμβάνω , ὡς ἐν ὁ πέμπτος βιβλίον διά πλείων εἴρω · ὁμοίως δέ καί ὁ ὑφάντης καί ὁ ὅμοιος · οὗτος γάρ σῴζω ὁ πολιτικός κοινωνία , ὁ ἀνάλογος δίδωμι καί λαμβάνω , ὅς ἕκαστος ἢ δήω ἢ εὐπορέω . ἀλλά ἐν μέν ὁ πολιτικός κοινωνία εἰμί κοινός μέτρον καί ὁ νόμισμα . πρός ὅς πᾶς ἀναφέρω , καί ὅς ὁ δόσις καί ὁ λαμβάνω μετρέω , ἐν δέ ὁ ἠθικός τε καί φιλικός οὐ εἰμί ὅς μετρέω δυνατός ὁ ἀνομοιοειδής . καί . διά οὗτος ἐν ἔγκλημα ἀεί εἰμί ὁ τοιοῦτος κοινωνία , οἷος εἰμί ὁ ἐρωτικός . καί γάρ ἐνίοτε μέν ὁ ἐραστής ἐγκαλέω ὁ ἐράω , ὅτι ὑπερφιλέω οὐ ἀντιφιλέω , οὐ ἄξιος εἰμί φιλέω , | εἰμί οὕτως τυγχάνω , πολλάκις δέ ὁ ἐράω ὁ ἐράω μέμφομαι , ὅτι πρότερος ἐπαγγέλλω πᾶς ἀνύω οὐδείς ἐπιτελέω . συμβαίνω δέ τοιοῦτος , ὅταν ὁ μέν διά ἡδονά ἐράω , ὁ εἶδον διά ὁ χρήσιμος , εἶτα οὗτος πάνυ ἡδύς εἰμί μήτε ἐκεῖνος χρήσιμος · διά οὗτος γάρ ὁ φίλιος εἰμί , ἐπειδάν μή πάρειμι , διάλυσις γίγνομαι . οὖον γάρ ἀλλήλων στέργω ἀλλά ὁ ἀλλήλων , ὁ μή εἰμί μόνιμος καί ὁ φίλιος συναπόλλυμι · ὁ δέ ἀλλήλων στέργω καί ὁ ἀλλήλων ἦθος , οἷος εἰμί ὁ σπουδαῖος , μόνιμος εἰμί ἐν ὁ φίλιος . φιλέω γάρ ἀλλήλων διά αὐτός καί διά οὐδείς ἄλλος · αὐτός δέ Μένων ἐπί ἑαυτοῦ καί ὁ φίλιος διασῴζω . διαφέρω δέ ὁ ἀνομοιοειδής φίλος , καί ὅταν ἕτερος γίγνομαι αὐτός παρά ὁ Φίλων καί μή ὅς ὀρέγω . ὅμοιος γάρ ὁ μηδείς γίγνομαι , ὅταν ὅς ἐφίημι μή τυγχάνω , ὥσπερ ὁ ὁ κιθαρῳδός ἐπαγγέλλω , ὅσος ἀγαθός ἀείδω τοσοῦτος πλείων δίδωμι , εἰς ἠώς δέ ἀπαιτέω ὁ ὑπόσχεσις , ἀντί ἡδονή ἡδονά ἀποδίδωμι φημί . εἰμί μέν οὖν ἑκάτερος ἡδονά βούλομαι λαμβάνω , ἱκανῶς ἄν ἔχω ὁ κοινωνία , εἰμί δέ ὁ μέν τέρψις ζητέω , ὁ δέ κέρδος , καί ὁ μέν ὅς ζητέω λαμβάνω , ὁ δέ μή , οὐ εἄν εἰμί ὁ κατά ὁ κοινωνία καλῶς · ὅς γάρ ἕκαστος δήω , οὗτος ἕνεκα δίδωμι ὁ τυγχάνω κτάομαι αὐτός . Περί ὁ τίς εἰμί ἐν ὁ ἄνευ διομολογία γίγνομαι εὐεργεσία ὁ ἀμοιβή τάσσω καί ἔτι περί ὁ κατά ἀρετή καί ὁ κατά ὁ χρήσιμος φίλιος , ἐν ὅς διομολογία οὖον γίγνομαι . Κεφ . β'.> ἐν μέν οὖν ὁ ἀνόμοιος φίλιος ὁ ἀνάλογος καί κατά ἄξιος ζῶ - τ́ζομαι · ἀπορία δέ εἰμί , πότερος κύριος | τάσσω ἄξιος ἀμοιβή , ὁ προΐημι ὁ ὁ λαμβάνω . ὁ γάρ προίημι ἔοικα ἐπιτρέπω ὁ λαμβάνω τάσσω ὁ ἄξιος ἀμοιβή , ὥσπερ ὁ Πρωταγόρας ποιέω · ὁ γάρ φοιτητής ὁ διδασκαλία ὁ μισθός οὐ αὐτός ὁρίζω ἀπαιτέω , ἀλλά αὐτός κελεύω τιμάω ὅσος νομίζω ἄξιος μανθάνω , καί τοσοῦτος λαμβάνω . ἐν ὁ τοιοῦτος δέ κοινωνία ἔνιοι ὁ ἀνάλογος ἀμοιβή ἀρκέω καί ἀγαπάω ὁ Ἡσίοδος μισθός δέ ἀνήρ ἄρκιος εἰμί · ὁ δέ ἀγοραῖος καί κατά ἐμπορία ὁ κοινωνία χράω πλείων ζητέω , ἕ καί προλαμβάνω ἐνίοτε ἀργύριον καί αὐτίκα δίδωμι ἐπαγγειλάδικαίως , οὐ ἀποδίδωμι , οὐδέ ποιέω οὐδείς ὅς φημί · καί ἐγκαλέω ὅτι ὁ ἔργον ὁ ἐπαγγελία ὑπερβάλλω · διά οὗτος καί ὁ σοφιστής οὖον διδάσκω πρίν μισθός λαμβάνω ὁ διδασκαλία διά ὁ μηδείς εἄν δίδωμι ἀργύριον ὅς μανθάνω ἕνεκα , ὅτι φαῦλος · ἐπαγγέλλω δέ μέγας μέγας λαμβάνω μέν ὁ μισθός , διδάσκω δέ ὁ φαῦλος · οὗτος μέν ἐν ὅς λαμβάνω ὁ μισθός μή ποιέω εἰκότως ἐν ἔγκλημα εἰμί . ἐν ὅς δέ κοινωνία οὖον γίγνομαι διομολογία ὁ ἀμοιβή ἢ ὁ ὑπουργία , ὁ μέν ὠφελέω ὁ φίλος διά αὐτός , καί προίημι ὁ ἑαυτοῦ ὁ Φίλων ἕνεκα , οἷος εἰμί ὁ σπουδαῖος , εἴρω ὅτι ἀνέγκλητος . τοιοῦτος γάρ ὁ κατά ἀρετή φίλιος · ὁ ἀμοιβή τε ποιητέος κατά ὁ προαίρεσις · οὗτος γάρ ὁ φίλος καί ὁ ἀρετή , ὡς ἐν ὁ προερέω δείκνυμι . τοιοῦτος δέ εἰμί καί ὁ κατά φιλοσοφία κοινωνία · ὁ γάρ διδάσκαλος ὁ φιλοσοφία ὁ μαθητής οὖον χρῆμα | ἀπαιτέω ἢ τιμή ὡρισμένως , ἐπεί μηδέ εἰμί ἄξιος τίς ὁ φιλοσοφία οὔτε ἐν χρῆμα οὔτε ἐν τιμή , ἀλλά ὁ προαίρεσις σκοπέω · ἔργον δέ καί ἀμοιβή ἱκανός ἡγέομαι ὁ ἐνδέχομαι , καθάπερ καί ὁ πρός θεός καί πρός γονεύς ἔχω Δίκαιος . ὁ μέν οὖν ὁ φίλος χαριζοοσος μένω ὅς αὐτός οὗτος μετρέω ὁ ἄξιος ὁ ἀμοιβή . ὁ δέ ἐπί τις ἢ διά χρήσιμος ἢ διά ἡδονά οὗτος δίδωμι καί λαμβάνω ὁ ἀμοιβή , ὡς ἀμφότερος δοκέω ἄξιος εἰμί . οὗτος γάρ ἄν γίγνομαι καθαρός ἔγκλημα ὁ κοινωνία γίγνομαι . εἰμί δέ μή συμβαίνω οὗτος , μηδέ δύναμαι καί ἄμφω κρίνω ὁ προσήκω ἀμοιβή ἀλλά ἢ ἕτερος μόνος ἢ μηδέτερος , ἀνάγκη κατά ὁ κρίσις ὁ δέχομαι ὁ εὐεργεσία ὁ ἀμοιβή γίγνομαι . εἰμί γάρ ὁ μέν ἀντί τοσοῦτος τοσοῦτος δίδωμι βούλομαι λέγω , ὁ δέ ἐπί οὗτος παρέχω , ὁ μέν ὁ δίδωμι συντίθημι δίδωμι , καί ἀμείβω ἢ ἡδονά ἢ ἄλλος τις ὠφέλεια ἀποδίδωμι , ὁ δέ οὐ ἐγκαλέω , λαμβάνω ὁ λαμβάνω κρίνω ἄξιος εἰμί · οὗτος δέ οὖον μόνος ἀναγκαῖον εἰμί καί ὁ κοινωνία ἀπαλλάσσω πρᾶγμα , ἀλλά καί Δίκαιος . εἰμί γάρ τις ὅς βούλομαι τυγχάνω , οὐ ἀδικέω · διά οὗτος καί ἐν ὁ ὤνιος οὗτος φαίνω γίγνομαι · ὁ γάρ ὠνέομαι τάσσω ὁ τιμή καί μετρέω ὁ ἑαυτοῦ ὠφέλεια ἢ ὁ ἡδονή , καί τοσοῦτος ἄξιος εἰμί λέγω ὁ ζητέω . μένω ὤνιος . καί νόμος δέ παρά τις κεῖμαι ὁ ἑκούσιος συμβόλαιος δίκη μή εἰμί μηδέ ζητέω δικαστής ἕτερος ἐν ὁ τοιοῦτος κοινωνία μηδέ νόμος ἕτερος , ἀλλά ὅς τις πιστεύω καί κοινωνέω ὁ αὐτός καί ὁ συνθήκη χράω διαλύω . Δίκαιος γάρ οἴομαι κρίνω | ὁ ἐπιτέρπομαι ἐκ ἀρχή τάσσω ὁ ἀμοιβή ἢ ὁ ἐπιτρέπω · ὁ μέν γάρ ἐπιτρέπω ὁ δέχομαι ψηφίζω · περί ὁ ἑαυτοῦ δέ οὐδείς ἀξιόπιστος εἰμί κριτής . ὡς γάρ ἐπί ὁ πλεῖστος ὁ οἰκεῖος καί ὁ δίδωμι ἕκαστος πολύς ἄξιος νομίζω · ὁ δέ ἐπιτρέπω τάσσω ὁ ἀμοιβή ὅς δέχομαι εὐεργεσία , ἐάν ὕστερος πρᾶγμα αὐτός παρέχω ὁ κοινωνέω ὁ ἑαυτοῦ ὡς οὐ ἀξίως ἀμείβω , δύναμαι κρίνω ὀρθῶς , χράω ( ?? ) ὁ ἐκ ἀρχή συνθήκη , ὅς οὗτος τε διομολογώ . ἐκεῖνος συντίθημι · οὖον γάρ ὅσος νῦν ἄξιος νομίζω μετά ὁ λαμβάνω , τοσοῦτος παρέχω , ἀλλά ὅσος τιμάω μήπω λαμβάνω . Τίνη τίσις ἀποδοτέον . κεφ.> καί οὗτος μέν εἰς τοσοῦτος . ζητητέος δέ ἐκεῖνος , πότερος ὁ τίμιος καί φίλος πᾶς ἀποδοτέον καί πειστέον , ἢ εἰμί ὁ ὁ κακός τίμιος καί φιλέω μᾶλλον ἀποδίδωμι ἢ ὁ τίμιος καί φίλος , οἷος ὁ πατήρ πᾶς πειστέον , ὅς τίς ἄν καί ἡνίκα κελεύω , ἢ οὐ ἀεί , ἀλλά κάμνω μέν ἰατρός πειστέον , πολεμέω δέ στρατηγικός · καί στρατηγός χειροτονέω ἄξιος οὖον ὁ φίλος ἢ ὁ πατήρ ἀλλά ὁ πολεμικός · ὁμοίως δέ δεῖ ὑπηρετέω πότερος μᾶλλον , ὁ φίλος ἢ ὁ σπουδαῖος , καί χάρις δίδωμι ὁ ἑταῖρος ἢ ὁ εὐεργέτης , καί ὅς τυγχάνω ὀφείλω , ἐάν γε ἀμφότερος εὕω ποιέω οὐ ἐνδέχομαι . οὗτος μέν οὖν πᾶς κατά μέρος καί ἀκριβῶς διορίζω οὖον ῥᾴδιος · πολύς γάρ καί παντοῖος ἔχω διαφορά καί ποικίλως διαφέρω ἀλλήλων καί ὁμοίως πᾶς μικρός ἢ μέγας ἢ καλός ἢ ἀναγκαῖος εἰμί , ἀλλά ἐνίοτε ὁ θεραπεύω ὁ φίλος αναγκιοτερος δοκέω ὁ ὁ σπουδαῖος θεραπεύω , ἐνίοτε δέ ὁ εὐεργέτης καλός ὅς ποιέω ἢ ὁ φίλος καί ὁ ἀνάπαλιν · διά οὗτος λόγος ἀκριβής περί οὗτος ἕκαστος δίδωμι οὖον δυνατός . οὗτος δέ φανερός , ὅτι οὖον πᾶς ὁ αὐτός ἀποδοτέον , ἀλλά ὅς ὁ μέν εὐεργεσία ἀνταποδίδωμι Δίκαιος ὡς ἐπί ὁ πολύς μᾶλλον ἢ χαρίζομαι ὁ ἑταῖρος , καθάπερ δάνειον ὁ χράω μᾶλλον δοτέος ἢ ὁ ἑταῖρος . ὡς ἐπί ὁ πολύς δέ λέγω , ὅτι συμβαίνω καί ὁ ἀνάπαλιν Δίκαιος εἰμί , οἷος ὁ λυτρόω παρά λῃστής , πότερος ὁ λύω ἀντι - λυτρωτέος , ἄν ὅστις εἰμί , ἢ μή ἁλίσκομαι μέν , ἀπαιτέω δέ αὐτός ἀποδοτέον , ἢ λυτρωτέος ὁ πατήρ ; δοκέω γάρ ἄν καί ἑαυτοῦ μᾶλλον ὁ πατήρ · διά οὗτος εἴρω , καθόλου μέν καί ὡς ἐπί ὁ πολύς ἄντα - ποδοτις ὁ ὀφείλημα μᾶλλον ἢ χαριστέον ὁ φιλέω . ἐάν δέ ὁ χαρίζομαι ὁ φίλος οὗτος σφόδρα ἀναγκαῖος εἰμί καί καλός , ὡς ὑπερβάλλω ὁ πρός ὁ εὐεργέτης Δίκαιος , πρός οὗτος ἀποκλιτέον · ἐπεί οὐδέ ἀεί δίκαιος εἰμί ὁ εὐεργέτης ἀμείβω , εἰμί μοχθηρός εἰμί ὁ εὐεργέτης , οἷος εἰμί τις ἀγαθός δανείζω μοχθηρός , οὖον γάρ ὁ ἀγαθός δανείζω ὁ μοχθηρός · ὁ μέν γάρ οἶδα , ὅτι λαμβάνω παρά ὁ ἀγαθός , δανείζω , ὁ δέ ἀγαθός οὐ ἐλπίζω ἀπολαμβάνω οὐ ἀδικέω μή δανείζω . εἴτε τοίνυν ἀληθής περί ὁ | μοχθηρός νομίζω ὁ ἀγαθός , ὡς καί οὗτος μοχθηρός εἰμί , καί οὐ πωλέω , εἰκός ποιέω μή δανείζω , εἴτε μή οὕτως ἔχω , οἴομαι δέ , καί διά οὗτος οὐ ἀμείβω ὁ ἴσος , καί οὕτως οὖον πόρρω ποιέω ἰός Δίκαιος . οὖον γάρ εἰμί Δίκαιος , ὁ δίδωμι ὁ φαῦλος ὁ σπουδαῖος , οὗτος καί παρά ἐκεῖνος λαμβάνω · οὖον γάρ εἰμί ἴσος ὁ παρά ὁ φαῦλος ὁ παρά ὁ ἀγαθός , ὅταν ὁ αὐτός γίγνομαι παρά ἀλλήλων ἀμφότερος · μείζων γάρ γίγνομαι ὁ ἀξίωμα ὁ δίδωμι · διά οὗτος εἴρω , ὅτι οὐ ἀεί ὁ εὐεργέτης μᾶλλον ἀνταποδοτέον ἢ χαριστέον ὁ · φίλος . ὅς γάρ πολλάκις ἕπω ἐν ὁ ἔμπροσθεν , ὁ περί ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις λόγος ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις ἀκολουθέω , ἄλλοτε ἄλλως ἔχω ὥσπερ ἐκεῖνος · καί ὁρίζω περί ἕκαστος καί ἀκριβής ἀποδίδωμι οὖον δυνατός . ὅτι μέν οὖν οὖον αὐτός πᾶς ἀποδοτέον , οὐδέ ὁ πατήρ πᾶς , καθάπερ οὐδέ ὁ Ζεύς πᾶς θύω , φανερός . ἐπεί δέ ἄλλος μέν ὀφείλω ὁ γονεύς , ἕτερος δέ ὁ ἀδελφός , καί ἄλλος ὁ εὐεργέτης ἢ ἑταῖρος , ἀπονεμητέον ἕκαστος ὁ οἰκεῖος καί ὁ ἁρμόζω . οὗτος δή καί ποιέω φαίνω σχεδόν πᾶς · εἰς γάμος μέν γάρ καλέω οὖον ὁ εὐεργέτης ἢ ὁ ἑταῖρος ἀλλά ὁ συγγενής · οὗτος γάρ κοινός ὁ γένος καί ὁ περί οὗτος δή πρᾶξις · καί εἰς ὁ κῆδος δέ μάλιστα οἴομαι δήω ὁ συγγενής ἀπαντάω ὁ αὐτός ἕνεκα . δοκέω δέ ἄν ἰός μέν γονεύς τροφή ἐπαρκέω , καί οὗτος μᾶλλον ἢ ἑαυτοῦ · ὁ γάρ εἰμί δεῖ συντηρέω ὁ γονεύς , ὅθεν εἰμί καί τιμή δέ ἀπονεμητέον αὐτός καθάπερ θεός · οὖον πᾶς δέ τιμή καί παντοῖος · | οὖον γάρ ὁ αὐτός πατήρ καί μήτηρ , οὐδέ ἀμφότερος ὁ ὁ σοφός τιμή ἀποδοτέον ἢ ὁ ὁ στρατηγός , ὅς δηλαδή τιμάω ὁ σοφός ἢ ὁ στρατηγός , ἀλλά ὁ πατρικός μέν ὁ πατήρ , ὁ δέ μήτηρ ὁ προσήκω . ἀπονεμητέον δέ καί πᾶς πρέσβυς τιμή ὁ κατά ἡλικία , οἷος δηλονότι προσήκω νέος ἀποδίδωμι γέρων , ὑπανάστασις καί κατάκλισις καί ὁ τοιοῦτος · ἑταῖρος δέ καί ἀδελφός ἀποδοτέον παρρησία καί κοινότης , καί συγγενής καί φυλέτης καί πολίτης καί ὁ λοιπός ἅπας · καί πειρατέον ὁ οἰκέω ἀπονέμω ἕκαστος , θεωρέω ὁ ἕκαστος πρός ἑαυτοῦ οἰκειότης ἢ χρῆσις ἢ ὁ ἀρετή , καί οὗτος μετρέω ὁ πρός αὐτός τιμή καί κέω - νωνία . ὁ μέν οὖν ὁμογενής ῥᾴδιος ὁ κρίσις · ὁ γάρ συγγενής ἢ πολίτης ἢ φυλέτης ἢ καί ἄλλως ομοτροος , ὁ δεῖ ἀποδίδωμι , ῥᾳδίως ἐπιγιγνώσκω · ὁ δέ ἀλλότριος καί διαφέρω εὑρίσκω ὁ δεῖ ἀπονέμω , ἐργώδης . οὖον μήv διά οὗτος ἀποστατέω ὁ εἰκός , ἀλλά ὡς ἐνδέχομαι διοριστέον περί ἕκαστος , καί περί πᾶς ὁ κατά ὁ δέων γιγνο - τηρητέον . Περί ὁ διαλύω ὁ φίλιος ἢ · μή . Κεφ . δ΄.> ἔτι δέ ἐκεῖνος ζητητέος εἰμί , εἰμί δεῖ διαλύω ὁ φίλιος ἢ μή · ἔχω γάρ ἀπορία , εἰμί δήω εἰμί ἐνίοτε ὅς φίλος στέργω ἔτι καί φιλέω , αὐτός τις . παύω ὁ φίλιος . λέγω τοίνυν , ὅτι πρός μέν ὁ διά ὁ χρήσιμος ἢ ἡδύς φιλέω , ὅταν μηκέτι αὐτός ἔχω , οὐδείς ἄτοπος | διαλύω · ὁ ἡδύς γάρ ἢ τοῦτος χρήσιμος διαλείπω , ὅς εἰμί φίλος , εὔλογος μή φιλέω · ὅταν δέ ὁ διά ὁ χρήσιμος ἢ ἡδύς φιλέω προσποιέω διά ὁ ἦθος φιλέω καί ὁ ἀγαθός ἕνεκα , καί διά οὗτος διαλύω ἐλέγχω , ἀδικέω καί δικαίως ἐν ἔγκλημα εἰμί . ὅσπερ γάρ ἐν ἀρχή εἶπον , ὅς · κλῆμα ὁ τοιοῦτος φίλιος γέμω , ὅταν μή διά ὁ αὐτός καί ὁμοίως φιλέω καί φιλέω ἀλλήλων , μηδέ οἴομαι φιλέω ὥσπερ φιλέω , ἀλλά ἀπατάω . τηνικαῦτα γάρ ἐλέγχω ὁ ἀπάτη ἐγκαλέω ἀλλήλων . ὅταν μέν οὖν διαψεύδω τις καί ὑπολαμβάνω φιλέω διά ὁ ἦθος , μηδείς τοιοῦτος ἐκεῖνος πράσσω ἢ λέγω , ὅς προσήκω ὁ διά ὁ ἦθος φιλέω , ἑαυτοῦ εἄν αἰτιάομαι δικαίως · ὅταν δέ ὑπό ὁ ἐκεῖνος προσποίησις ἀπατάω , Δίκαιος ἐγκαλέω ὁ ἀπατάω , καί μᾶλλον ἢ ὁ ὁ νόμισμα κιβδηλεύω , ὅσος περί ὁ τίμιος ὁ κακουργία . ὁ μέν οὖν διά ὁ χρήσιμος καί ἡδύς φίλος οὗτος δικαίως συμβαίνω διαλύω - ἕπομαι . εἰμί δέ τις διά ὁ ἦθος φιλέω καί ὡς ἀγαθός ἀποδέχομαι , γίγνομαι δέ μοχθηρός , ἢ καί κεῖ ὁ φιλέω , ἆρα φιλητέος ἔτι ἢ διαλυτέος ; ῥητέος δή , ὅτι οὐδέ δυνατός εἰμί ὁ μή ἀγαθός δοκέω φιλητός εἰμί · ὁ γάρ φιλητός ἀγαθός , ὅς δέ πονηρός οὐδέ Δίκαιος · φιλοπόνηρος γάρ οὖον χρή τις ἵημι οὐδέ ὁμοιόω φαῦλος · εἰμί δέ φιλέω , πᾶς ἀνάγκη ὁμοιόω · εἴρω γάρ , ὅτι ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος φίλος . ἆ ἄρα οὖν εὐθύς διαλυτέος ; ἢ οὖον πᾶς εὐθύς διαλύω χρή ἀλλά ὁ ἀνίατος διά · ὑπερβολή μοχθηρία ; ὁ δέ ἰάσιμος νοσέω καί δύναμαι ἐπανόρθωσις δέχομαι , οὖον διαλυτέος , ἀλλά δεῖ βοηθέω πᾶς σπουδή καί ὁ ἦθος ἐπανορθόω ἄν σῴζω αὐτός ὁ ἀρετή μᾶλλον ἢ ὁ οὐσία · ἐπεί ἀγαθός ὁ οὐσία ὁ ἀρετή καί ὁ εἰς οὗτος βοηθέω ὁ φίλος φιλικός ἢ ὁ πλοῦτος διασῴζω · εἰμί δέ πενία ἀπελαύνειν δεῖ ὁ ὁ φίλος οἰκίον ὁ δύναμαι , πόσος Δίκαιος ὁ ἀρετή ἐπανάγω , ἄλλως ὅτε καί οἰκεῖος ὅς , ὅτι διά ὁ ἀρετή εἰμί φίλος · ὁ ἐν ἀγαθός , ὁ καί μοχθηρός γίγνομαι ὁ φίλος φιλέω ἔτι καί ζητέω ἐπανορθόω , εἰμί δέ τις εὐθύς διαλύω , οὖον δοκέω ποιέω ἔξω λόγος · οὖον γάρ ὁ μοχθηρός φίλος εἰμί ἀλλά ὁ ἀγαθός · ὁ δέ ἀγαθός μηκέτι εἰμί μή ὅς οὐδείς ἀδικέω · ὁ τοίνυν ἀγαθός ἀλλοιόω ἀδυνατέω ἀνασῴζω ἀφίστημι ὁ πρός αὐτός φίλιος · εἰμί μέν ἐν ὁ φίλος ἐκ ἀγαθός πονηρός γίγνομαι . οὗτος χρηστέον ὁ διαλύω . εἰμί δέ ὁ Φίλων ὁ μέν ἐπιεικής ἑαυτοῦ γίγνομαι καί πολύς διαλλάσσω ὁ ἀρειή , ὁ δέ ὡς ἔχω μένω , ἄρα χρηστέον ὁ σπουδαῖος ὁ μή τοιοῦτος , ἢ οὐ ἐνδέχομαι , ἀλλά διαλυτέος ; ἐν μέγας δέ δῖος στάσις μαλιθεος δῆλος γίγνομαι . εἰμί γάρ δύο παῖς Φίλων εἰμί . διά ὁ ἡλικία καί ὁ διατριβή καί παιδιά κοινωνέω , ὁ μέν εἰς ἀνήρ ἔρχομαι σπουδαῖος γίγνομαι καί ἀνήρ εἰμί ὁ ὅλος , ὁ δέ νεαρός ἔτι μένω ὁ ἦθος ἔχω , πῶς ἄν ἄγω φίλος , μήτε ἰός αὐτός ἀρέσκω μήτε ὁ αὐτός χαίρω ἢ λυπέω ; οὐδέ γάρ χαρίζομαι οὐδέτερος οὐδέτερος · οὐδέ γάρ ἔχω ὅς ποιέω ἡδύς ποιέω ὁ φίλος · ἔτι δέ οὐδέ συζάω δύναμαι , ὅς Χωρὶς οὐ ἐν φίλιος συνίστημι , καθώς εἴρω . | ἆρα οὖν οὗτος πρός αὐτός διάκειμαι δεῖ ὁ σπουδαῖος , ὥσπερ εἰμί μηδέποτε γίγνομαι φίλος , ἢ δεῖ μνεία ἔχω ὁ γίγνομαι συνήθεια , καί καθάπερ φίλος μᾶλλον ἢ ὀθνεῖος οἴομαι δήω χαρίζομαι , οὗτος καί ὁ ποτέ γίγνομαι φίλος πλέω δεῖ νέμω , ἢ ὅς οὐδέποτε χράω ; δοκέω τοίνυν ὀφείλω τίς αὐτός διά ὁ προγίγνομαι φίλιος , ἐάν μή διά ὑπερβολή μοχθηρία ὁ διάλυσις γίγνομαι . Περί φιλικός ἔργον καί ὅτι φίλος ὁμοίως εἰς ἑαυτοῦ τε 35 ὁ φίλος , φαῦλος δέ οὔτε εἰς ἑαυτοῦ πως οὔτε εἰς ἄλλος φιλικῶς διάκειμαι . Κεφ . Κεφ . εἶμι καί οὗτος μέν γίγνομαι εἄν ἐπίκαιρος ὁ ὁ φίλιος διαλύω . ἔτι δέ περί αὐτός ὁ φίλιος λέγω . ὁ τοίνυν φιλικός καί ἐν ὅς ὁ φίλιος σύνειμι στατός δοκέω ὥσπερ κανών τις ἔχω καί ἀρχή ὁ παρά ἕκαστος ἑαυτοῦ ὀφείλω · αὐτός γάρ ζητέω παρά ἀλλήλων ὁ φίλος , ὁ καί παρά ἑαυτοῦ . καί διά οὗτος φίλος ὁρίζω εἰμί ὁ βούλομαι ὁ ἀγαθός ὁ φίλος καί πράσσω ἐκεῖνος ἕνεκα ἢ ὁ βούλομαι εἰμί καί ζῶ ὁ φίλος αὐτός χάρις .. ὅσπερ ὁ μήτηρ πρός ὁ τέκνον πάσχω · βούλομαι γάρ ὁ τέκνον ζῶ καί εὕω πράσσω αὐτός ἕνεκα ὁ τέκνον , ἐπεί καί μή φιλέω πολλάκις ὑπό ὁ τέκνον ἢ μηδέ γιγνώσκω ὁ ἀγαθός καί ὁ εὐδαιμονία αὐτός συνεύχομαι · οὗτος δέ πάσχω καί ὁ Φίλων ὁ προσκρούω μέν καί περιοράω , Μένων δέ αὐτός ἐν ὁ φιλέω · βούλομαι γάρ ὁ φίλος πᾶς ὁ ἀγαθός , μηδείς ἐλπίζω κοινωνέω αὐτός , ἀλλά αὐτός ἕνεκα · ἔτι <δὲ> φίλος ὁρίζω εἰμί καί ὁ συναλγέω καί συγχαίρω ὁ φίλος · ὅσπερ καί αὐτός μάλιστα περί εἰς μήτηρ συμβαίνω . ἀπό οὗτος δέ καί ὁ ὁ φίλιος ὁρισμός · ἀπό γάρ ὁ ὁρισμός ὁ ἔχω καί ὁ ὁρισμός ὁ ἕξις λαμβάνω · ὁ γάρ ὁρισμός ὅς σώφρων ὁ ὁ σωφροσύνη ὁρισμός παρέχω · οὗτος μέν οὖν ὁ ὁ φίλιος καί ὁ Φίλων ὁρισμός · λαμβάνω δέ ἀπό ὁ ὀφείλω παρά ἕκαστος πρός ἑαυτοῦ , καθώς εἴρω . καί γάρ ὁ ἐπιεικής οὗτος πᾶς πρός ἑαυτοῦ εἰμί , ὅσπερ ὁ ἀλη - γυναικοπληθής φίλος πρός ὁ φίλος · καί ὁ φίλος ἑαυτοῦ μάλιστα ὁ ἐπιεικής εἰμί , καί ὅς οἴομαι ἐπιεικής εἰμί . εἰμί δέ μή πᾶς , καί ὁ φαῦλος ὁ φιλικός ἀπονέμω ἑαυτοῦ , οὐδείς προσίστημι ὁ λόγος . καί γάρ ὁ ὁ σπουδαῖος καί ἐπιεικής ποιέω , οὗτος εἰμί ὁ διαφέρω ὁ ἄνθρωπος καί ὁ κοινός φύσις · καί γάρ μέτρον εἰμί ὁ ἀρετή καί ὁ σπουδαῖος ὁ ἀνθρώπινος πάθος καί ὁ πρᾶξις · ὁ δέ ὁ φαῦλος ζητέω , οὐ εἰς ὁ κοινός ἀνάγω φύσις · ὁ γάρ περί οὗτος ψῆφος οὐ ἀπό ὁ νοσέω ἀλλά ἀπό ὁ ὑγιαίνω λαμβάνω . ὅτι δέ ὁ ἐπιεικής ὁ φιλικός ἑαυτοῦ πᾶς ἀπονέμω , δῆλος . οὗτος γάρ ὁμογνωμονέω ἑαυτοῦ καί ὁ αὐτός ὀρέγω κατά τε ὅς λογικός ψυχή καί κατά ὁ ἄλογος · καί καθάπερ ὁ ἀκρατής τἀναντία ζητέω , καί ὁ παθητικός αὐτός ὁ λογιστικός πολεμέω . καί βούλομαι δή ὁ σπουδαῖος ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ , ὁ τε κύριος ἀγαθός , ὅσος εἰς ἀρετή φέρω καί ὁ φαίνω ἀγαθός καί αὐτός ὁ ἀρετή βοηθός , καί βούλομαι ἑαυτοῦ ἀγαθός ἑαυτοῦ ἕνεκα · ὁ γάρ φαῦλος οὐ ἑαυτοῦ ἕνεκα . ὁ γάρ διανοητικός εἰμί ὁ ἀνθρώπινος εἰμί , ὅς ἕνεκα ὁ μέν σπουδαῖος πᾶς ποιέω καί ὁ ἀγαθός πᾶς ζητέω , ὁ δέ φαῦλος οὐδείς . οὖον γάρ ὁ θεωρία ὁ φαῦλος ἔχω τέλος ὁ ἑαυτοῦ πρᾶξις ἀλλά ὁ ἡδονά ὁ φαῦλος · ὅθεν οὖον βούλομαι ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ ἑαυτοῦ ἕνεκα . ἔτι δέ καί ζῶ βούλομαι ἑαυτοῦ ὁ σπουδαῖος καί σῴζω , καί μάλιστα κατά ὁ διανοητικός · καί πᾶς πράσσω , ὁ οἴομαι ἀγαθός ἵημι ἑαυτοῦ καί ὁ πρός ὁ ζῶ φέρω καί ὁ σῴζω . ὁ δέ ἄλλος ὁ μέν οἴομαι ἐπιεικής εἰμί ὁ δοκέω ἀγαθός καί αὐτός ζητέω καί βούλομαι ἑαυτοῦ καί ζῶ καί σώω · οὗτος δέ ἔχω , ὅτι τρόπος τις ἔοικα κάσις ὁ σπουδαῖος . ὁ δέ σφόδρα φαῦλος καί ἀνοσιουργέω οὐδείς οὗτος ἔχω · οὔτε γάρ ὁ δοκέω ἀγαθός διώκω , ἀλλά ἄλλος μέν βούλομαι , ἕτερος δέ ἐπιθυμέω , οἷος εἰμί ὁ ἀκρατής . καί εἰμί δέ ἕ διά δειλία καί ἀργία ἀφίστημι ὁ πράσσω , ὁ οἴομαι ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί · οὔτε τοίνυν ὁ δοκέω ἀγαθός διώκω οὔτε βούλομαι ἑαυτοῦ ὁ ζῶ καί σῴζω · ἔνιοι γάρ ὁ πολύς καί δεινός πράσσω εἷς μισέω διά μοχθηρία ὑπερβολή φεύγω ὁ ζῶ καί ἀναιρέω ἑαυτοῦ . ὁ δέ σπουδαῖος βούλομαι ἑαυτοῦ ζῶ · ἀγαθός γάρ ὁ σπουδαῖος ὁ εἰμί · ὁ γάρ θεωρητικός διώκω ζωή <καὶ> ὁ ἑαυτοῦ οὐσία συνίστημι ἐν γάρ ὁ νοέω ὁ ἕκαστος οὐσία συνίστημι ἢ ἐν οὗτος μάλιστα . ὅς δέ ὁ ἄλογος βούλομαι ὁ εἰμί καί σῴζω καί ἑαυτοῦ βούλομαι ὁ ἀγαθός ὁ οἰκεῖος εἰμί παρατρέπω , οὐ ἑαυτοῦ βούλομαι ὁ ἀγαθός ἀλλά ἐκεῖνος εἰς ὅς μεταβάλλω · καί ἕκαστος δέ ἑαυτοῦ βούλομαι γίγνομαι ὁ ἄγα ἀνταπόλλυμι , οἴομαι μένω ὅσπερ εἰμί · εἰμί δέ σύν-εἶδον ἑαυτοῦ ἄλλος γίγνομαι , οὐ ἄν | αἱρέω πᾶς ὁ ἀγαθός ἔχω ἐκεῖνος ὁ γίγνομαι · οὐδείς γάρ διαφέρω ἄλλος τις βούλομαι ὁ ἀγαθός ἢ ἑαυτοῦ μεταβάλλω . οὐδείς δέ ἀγαπάω , ἐάν ἄλλος τις γίγνομαι ὁ ἀγαθός · καί γάρ ὁ θεός πᾶς πρόσειμι ὁ ἀγαθός , ἀλλά εἰμί αὐτός ὅς τίς ποτός εἰμί . διά οὗτος οὐ ἀγαπάω , ἀλλά ἐγώ αὐτός ἢ ὁ φίλος συνεύχομαι ὁ ἀγαθός , ὅτι ἐγώ τίς . εἰμί καί ὁ φίλος . καί μήv καί συνδιάγω ἑαυτοῦ μόνος ὁ σπουδαῖος βούλομαι , ὅτι αὐτάρκης εἰμί καί ἡδύς εἰμί ἑαυτοῦ · ἥδομαι γάρ ὅς τε πράσσω μιμνήσκω ἐπί ἑαυτοῦ καί ἐλπίζω ἔτι ποιέω ἀγαθός καί ἀγαθός ἐντυγχάνω , καί γενναῖος εὐπορέω θεώρημα ὁ διάνοια · οὗτος δή πᾶς ἡδύς αὐτός ἑαυτοῦ ποιέω , καί ἥδομαι κατά σχολή αὐτός ἑαυτοῦ σύνειμι καί συνδιάγω . ὁ δέ μοχθηρός ζητέω μετά ὅς συνημερεύω , ἑαυτοῦ δέ φεύγω · ἀναμιμνήσκω γάρ κατά ἑαυτοῦ εἰμί πολύς καί δυσχερής , καί τοιοῦτος ἕτερος ἐλπίζω , ὅς μετά ἕτερος εἰμί ἐπιλανθάνομαι . ἔτι δέ συναλγέω καί συνήδομαι ἑαυτοῦ μάλιστα ὁ σπουδαῖος , ὅτι ὁ αὐτός βούλομαι καί ὁ αὐτός ἐπιθυμέω , καί οὖον μάχομαι ὁ λογικός ὁ παθητικός · καί διά οὗτος ὁ αὐτός ἀεί λυπηρός εἰμί αὐτός καί ὁ αὐτός ἡδύς · ἀμεταμέλητος γάρ , ὡς εἶπον . ὁ δέ μοχθηρός οὐκέτι · οὐδείς γάρ φιλητός ἔχω οὐδείς φιλικός πάσχω πρός ἑαυτοῦ · διά οὗτος οὐδέ συγχαίρω ἑαυτοῦ οὐδέ συναλγέω · στασιάζω γάρ αὐτός ὁ ψυχή καί πολεμέω ὁ λογικός ὁ ἄλογος · καί ὁ μέν ἄλογος ἀλγέω ὁ μοχθηρός ἀπέχω , τηνικαῦτα δέ οὖον συναλγέω ὁ λογικός ἀλλά χαίρω , καί ὁ ἀνάπαλιν · καί ὅλως ὁ μέν δεῦρο ὁ δέ ἐκεῖσε ἕλκω , καθάπερ διασπάω · εἰμί δέ μή οἷος τε κατά αὐτός καί λυπέω καί ἥδομαι , ἀλλά μετά μικρός γε λυπέω , ὅτι πρότερος ἥδομαι · οὖον γάρ βούλομαι ὁ τοιοῦτος αὐτός γίγνομαι γίγνομαι ἡδονή . μεταμέλεια γάρ ὁ φαῦλος γέμω . φαίνω τοίνυν ὅτι οὐδέ πρός ἑαυτοῦ φιλικός εἰμί ὁ μοχθηρός , ὅτι οὐδείς φιλητός ἔχω . εἰμί δέ ὁ οὕτως ἔχω λίαν εἰμί ἄθλιος , φευκτέος ὁ μαοχθηρίαν πᾶς σπουδή καί πειρατέον ἐπιεικής καί σπουδαῖος ἕκαστος εἰμί · οὗτος γάρ εἄν καί πρός ἑαυτοῦ φιλικῶς ἔχω καί ἕτερος γίγνομαι φίλος . ἐπεί τοίνυν , ὅσπερ ὁ ἐπιεικής ἑαυτοῦ ἀπονέμω , οὗτος δεῖ καί ὁ φίλος ἀπονέμω ( δεῖ γάρ πρός ὁ φίλος ἔχω ὥσπερ πρός ἑαυτοῦ · ὁ γάρ ἄλλος αὐτός ) , φανερός , ὅτι ὅσπερ ὁ ἐπιεικής ἑαυτοῦ βούλομαι καί ἀπονέμω , οὗτος εἰμί ὁ φιλικός καί ἐν οὗτος ὁ φίλιος συνίστημι . ὁ δέ ζητέω πότερος φίλιος εἰμί ὁ πρός ἑαυτοῦ ἕκαστος ἀγάπη ἢ μή , ἀφίημι ἐπί ὁ πάρειμι · ὁ γάρ φίλιος δύο ἢ τρεῖς , ὡς δῆλος ἐκ ὁ εἴρω . καί εἰμί τις καί ὁ πρός ἑαυτοῦ φίλιος καλέω , εἰμί εἄν φίλιος καθόσον εἰμί αὐτός πρός ἑαυτοῦ διαφέρω καί ὁ λογιστικός ὁ παθητικός σπένδω . καί διότι δέ ὁ ὑπερβολή ὁ φίλιος ἔοικα ὁ · ἕκαστος πρός ἑαυτοῦ ἀγάπη , καί αὐτός καλέω εἄν φίλιος . Περί εὔνοια . κεφ.> ὁ δέ εὔνοια φίλιος μέν ἔοικα , οὖον μήv εἰμί γε φίλιος . καί γάρ εὐνοέω καί ὅς οὐ εἰμί φίλος · καί γίγνομαι εὔνοια καί πρός ἀγνώς καί λανθάνω ὁ φιλέω · φίλιος δέ οὐκέτι , καθώς καί πρότερος διά πλείων εἴρω . οὔτε τοίνυν φίλιος εἰμί ὁ εὔνοια καί οὐδέ φίλησις ἔοικα εἰμί . καί γάρ ὁ μέν φίλησις ὁρμή τις καί κίνησις εἰς ὁ φιλέω ἔχω καί ὄρεξις αὐτός καί ζητέω ὁ φίλος ἀεί ὁ φιλέω · ὁ δέ εὔνοια οὖον τοιοῦτος . ὁ γάρ εὔνους βούλομαι μέν ὁ ἀγαθός ὅς εἰμί εὔνους , συνίημι δέ οὖον πάνυ ζητέω · ἔτι δέ ὁ μέν φίλησις μετά συνήθεια , χρόνος γάρ τις καί σύνειμι θεῖος ὁ φίλησις γίγνομαι , ὁ δέ εὔνοια ἀθρόος , ὡς εἶπον , ὅς ἐπιγίγνομαι συμβαίνω · καθάπερ ὁ θεάομαι πρός ὁ ἀγωνίζομαι διατίθημι . εὔνους γάρ γίγνομαι πρός αὐτός εὐθύς Νίκη ὁράω καί συνεθέλω αὐτός ὁ ἀγαθός , συμπράσσω δέ ἄν οὐδείς · οὖον γάρ φίλος ἔχω εἰς αὐτός , χρόνος τις καί συνήθεια στέργω , ἀλλά ἅμα τε εἶδον καί ἥδομαι αὐτός · καί διά οὗτος ἐπιπόλαιος στέργω , ὅσπερ εἰμί ὁ εὔνοια . φαίνω τοίνυν ἀρχή φίλιος ὁ εὔνοια εἰμί , καθάπερ ὁ ἐράω ἀρχή γίγνομαι ὁ διά ὁ ὄψις ἡδονή · καί ὥσπερ οὖον δυνατός ἐράω μή πρότερος ἥδομαι ὁ εἶδος ὁ ἐράω , δυνατός δέ ἥδομαι μή ἐράω τότε γάρ τις ἐράω ὅταν καί ἄπειμι πίνω καί ὁ παρουσία ἐπιθυμέω ) , οὗτος δή καί φίλος οὐ οἷος τε εἰμί μή Εὔνους γίγνομαι · Εὔνους δέ μή φίλος εἰμί δυνατός . ὁ γάρ εὔνους βούλομαι μέν ὁ ἀγαθός ὅς εἰμί εὔνους , συμπράσσω δέ ἄν οὐδείς , οὐδέ ὀχλέω ὑπέρ αὐτός . διά οὗτος μεταφορικός τις καλέω ἄν αὐτός ἀργός φίλιος · χρονίζω γάρ καί εἰς συνήθεια ἀφικνέομαι φίλιος γίγνομαι . | φίλιος δέ οὐ ὁ διά ὁ χρήσιμος ἢ ὁ ἡδύς , ἀλλά ὁ ἀγαθός ἕνεκα . Εὔνους γάρ τίς τις γίγνομαι διά ἀρετή καί ἐπιείκεια , ὅταν αὐτός καλός εἰμί δόξα ἢ ἀνδρεῖος ἤ τίς τοιοῦτος , ὁ δέ διά ὁ ἡδύς καί χρήσιμος βούλομαι τις εὐπραγέω οὐ ἐκεῖνος εἰμί Εὔνους ἀλλά ἑαυτοῦ , καθάπερ οὐδέ φίλος εἰμί ὁ τοιοῦτος . ὁμοίως δέ οὐδέ ὁ διότι λαμβάνω βούλομαι ὁ εὐεργέτης ὁ ἀγαθός Εὔνους εἄν εἰμί κύριος , ἀλλά ὁ Δίκαιος ὄρος καί ἀποδίδωμι ὁ εὐεργέτης ὁ χάρις ὅς εὕω πάσχω αὐτός , οὖον ὁ ἐκεῖνος ἀρετή ἀλλά ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός φαίνω χαίρω . εἰμί τοίνυν ὁ εὔνοια οὔτε φίλιος οὔτε φίλησις ἀλλά φίλιος ἀρχή , χρόνος δέ καί συνήθεια καί ἄλλος φιλικός προσλαμβάνω φίλιος γίγνομαι ὁ διά ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀρετή . Περί ὁμόνοια . Κεφ . ς'.> ὁ δέ Ὁμόνοια Φιλικόν τίς καί αὐτός εἰμί καί ὁ φίλιος ἀκολουθέω . εἰμί δέ Ὁμόνοια οὖον ὁ ὁ αὐτός δοξάζω , οἷος ὁμοδοξία τις · ὁ μέν γάρ ὁμοδοξία γίγνομαι εἄν καί ὁ ἀγνοέω ἀλλήλων · οὐδείς γάρ κωλύω περί ὁ αὐτός ὁ αὐτός δοξάζω καί ἐπιστήμη ἔχω ὁ αὐτός ὁ αὐτός μηδέ οἶδα ἀλλήλων · ὁ δέ Ὁμόνοια ὁ ἐν κοινωνία τις καί φίλιος εἰμί εἰμί . καί γάρ ὁ πόλις ὁμονοέω φημί , ὅταν περί ὁ συμφέρω ὁμογνωμονέω καί ὁ αὐτός <προαιμῶνται> καί πράσσω δόξα . εἰμί τοίνυν Ὁμόνοια ὁ Φίλων ὁμογνωμοσύνη , οὐ ἐν ὁ θεωρητός ἀλλά ἐν ὁ πρακτός καί οὗτος ὁ ἀξιόλογος καί ἐν μέγεθος τις εἰμί . περί γάρ ὁ ἐν ὁ βίος μικρός οὖον λέγω ὁμονοέω ἀλλήλων οὔτε πόλις οὔτε φίλος , οἷος οἴκοι μένω ἢ βαδίζω εἰς ἀγορά ἢ ὅδε εἶπον ἢ δράω , διά ὅς οὔτε ὠφέλεια τις μέγας οὔτε βλάβη ΑΚΟ - λούω · περί οὗτος γάρ καί ὁ τοιοῦτος οὖον λέγω ὁμόνοια ἔχω ἀλλά ὁ μέγας καί συμφέρω ἢ ὁ φίλος ἄμφω ἢ ὁ πόλις κοινός , οἷος ὅταν πᾶς ὁ πόλις κοινός δοκέω ὁ ἄρχω μή κληρωτός εἰμί διαδοχή τις κτάομαι ὁ ἀρχή ἀλλά αἱρετός , ἢ συμμαχέω Λακεδαιμόνιος ἢ ἄλλος ὁστισοῦν , ὅσπερ ἀξιόλογος τε καί ὁ πόλις πᾶς διαφέρω . καί ὁ φίλος ὁμοίως ὁμονοέω λέγω , ὅταν ὁ αὐτός αἱρέω βίος καί ὁ μέγας ὁ ἐν ὁ βίος , καί ἄμφω ἢ πρός βλάβη ὁ πρός ὠφέλεια φέρω ἀμφότερος ὁμοίως ἢ φεύγω ἢ διώκω . οὖον γάρ ὁ αὐτός δεῖ ζητέω μόνος ὁ ὁμονοέω ἀλλήλων ἀλλά καί ὁμοίως ὁ ὅλος , οἷος εἰμί δοκέω ὁ φίλος ἄμφω ἡγεμών βίος ἕτερος ὁ ἕτερος γίγνομαι , βούλομαι δέ οὖον ὁ αὐτός ἀλλά ἑκάτερος ἑαυτοῦ , τηνικαῦτα γάρ ὁ αὐτός μέν ζητέω , ἀλλά οὐ ἐν ὁ αὐτός ἀλλά ἑαυτοῦ ἑκάτερος , ὅσπερ οὐ εἰμί ὁμονοέω . καί ἐν ὁ πόλις δέ ὁμονοέω ἐν ὁ αρχαικαλεω ῥέω , ὅταν ὁ αὐτός αἱρέω πᾶς ἄρχω ἢ ὁ ἀγαθός πᾶς καί μή ἑαυτοῦ ἕκαστος , καθάπερ Εὐριπίδης ἐν ὁ Φοῖνιξ ποιέω · οὗτος γάρ οὖον ὁ πᾶς ἀρέσκω γίγνομαι · ὁ δέ οὐ εἰμί Ὁμόνοια , ἀλλά ὅταν τυγχάνω πᾶς ὅς ἐφίημι , τηνικαῦτα ὁμονοέω . εἰμί τοίνυν ὁ Ὁμόνοια πολιτικός τις φίλιος καί οὗτος λέγω · καί γάρ περί ὁ πρακτός καί ὁ συμφέρω εἰμί 1 καί πρός ὁ βίος ἀνήκω · οὗτος δέ ὁ πολιτικός . εἰμί δέ ἐν ὁ ἐπιεικής ὁ Ὁμόνοια · οὗτος γάρ καί ἑαυτοῦ καί ἀλλήλων ἐπί ὁ αὐτός εἰμί , ὡς εἶπον · ὁ τοιοῦτος γάρ ἵστημι ὁ βούλημα καί μένω καί οὖον μεταρρέω καθάπερ Εὔριπος , βούλομαι τε ὁ Δίκαιος καί ὁ συμφέρω , οὗτος δέ καί κοινός ἐφίημι . ὁ δέ φαῦλος οὐ οἷος τε ὁμονοέω πλήν ἐπί μικρός , καθάπερ καί φίλος βέβαιος οὖον δύναμαι εἰμί πλεονεξία ἐφίημι καί μείζων ἔχω ἑκάτερος ἑκάτερος ζητέω ἐν ὁ συμφέρω · ἐν γάρ ὁ πόνος καί ἐν ὁ ὑπέρ ἀλλήλων λειτουργία ἀεί ζητέω ὁ μικρός ἔχω , καί ἑαυτοῦ ἑκάτερος ἄξιος νομίζω ὀλίγος μέν πονέω , μέγας δέ ὠφελέω , ὁ ἕτερος εὐθύνω , περί ὁ λειτουργία ἀκριβολογέομαι καί κωλύω ὁ συμφέρω ἀπολαύω , ὅσος ἐθέλω , ὡς μέγας , φαῦλος ἀπονίναμαι πόνος · διά οὗτος μή τηρέω ὁ κοινός ἀλλά ἑκάτερος ὁ ἑαυτοῦ , ταχύς διαλύω · ὁ γάρ συνάπτω διασπάω , ὅσπερ εἰμί ὁ κοινός καί ὁ Ὁμόνοια · ὁ συνάπτω δέ διαλύω οὖον δύναμαι συνάπτω εἰμί . συμβαίνω τοίνυν αὐτός στασιάζω ἀπαιτέω μέν παρά ἀλλήλων ὁ φιλικός , αὐτός δέ οὖον βούλομαι ὁ Δίκαιος ποιέω · ὅθεν ἐν ὁ φαῦλος οὖον δυνατός ὁμόνοια εἰμί ἀλλά ἐν ὁ ἐπιεικής μόνος . Περί εὐεργεσία . Κερ . η'.> ἐκεῖνος δέ ζητητέος , ἀντί ὅστις ὁ εὕω πάσχω ὁ εὐεργέτης φιλέω μᾶλλον ἢ ὑπό ἐκεῖνος φιλέω · καί γάρ ὡς παράλογος γίγνομαι ἐπιζητέω . ὁ μέν οὖν πολύς διά οὗτος φημί φιλέω μᾶλλον ὁ εὐεργέτης , διά ὅς καί ὁ δανειστής φιλέω ὅς δανείζω , μή φιλέω ὑπό ὁ ὀφείλω · ὁ . μέν γάρ χράω βούλομαι ὁ ὀφείλω ὁ σωτηρία καί πᾶς τρόπος βοηθέω , ἵνα αὐτός ὁ χρῆμα ἐπανέρχομαι , ὁ δέ ὀφείλω ὅς ὀφείλω οὐκέτι · βούλομαι γάρ εἄν αὐτός μή εἰμί , ὡς ἀγαθός οὗτος πράσσω ὁ δάνειον λύω · ὁ αὐτός δή τρόπος φημί καί ἐπί οὗτος , ὁ μέν εὐεργέτης βούλομαι εἰμί καί σῴζω ὁ εὕω πάθος , ὡς οὗτος κομίζω ὁ ἀμοιβή , ὁ δέ εὕω πάθος οὖον σφόδρα φιλέω ὁ ὁ εὐεργέτης σωτηρία · οὖον γάρ οὕτως ἐπιμελής ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀνταποδίδωμι ὡς ὁ ἀπολαμβάνω . ὁ μέν οὖν δοκέω ὁ πολύς αἰτία οὗτος εἰμί καί οὗτος προάγω νομίζω πρός ὁ ἀγνώμων καί πονηρός ἀποβλέπω ὁ ἄνθρωπος καί , ὅς φημί Ἐπίχαρμος , ἐκ πονηρός θεάομαι . ἔοικα δέ ἀνθρωπικός ὁ τοιοῦτος εἰμί . · ἀμνήμων γάρ ὁ πολύς , καί μᾶλλον εὕω πάσχω ἢ ποιέω εφιμεγας εἰμί . δοκέω δέ εἄν φυσικός εἰμί ὁ αἴτιος καί οὐ ὅμοιος ὁ περί ὁ δανείζω . ἐν μέν γάρ ὁ εὐεργέτης καί ὁ ὅς πάσχω φίλησις εἰμί , ἐν δέ ὁ δανείζω καί δανειστής οὖον φίλησις · οὖον γάρ φιλέω ὁ δανείζω ὁ ὀφείλω ἀλλά αὐτός οὗτος μόνος σῴζω αὐτός βούλομαι ὁ κομιδή ἕνεκα καί ἵνα ὁ δάνειον ἀπολαμβάνω · ὁ δέ ὅς ποιέω φιλέω καί ἀγαπάω ὁ εὕω πάσχω , κἀν μή ἵημι χρήσιμος μηδέ δύναμαι γίγνομαι . οὗτος δέ καί ἐπί ὁ τεχνίτης συμβαίνω · πᾶς γάρ ὁ οἰκέω ἔργον ἀγαπάω μᾶλλον ἢ ἀγαπάω εἄν ὑπό ὁ ἔργον ἐμψυχόω γίγνομαι · μάλιστα δέ οὗτος περί ὁ ποιητής συμβαίνω · ὑπεραγαπάω γάρ οὗτος ὁ οἰκεῖος ποίημα στέργω ὥσπερ τέκνον . τοιοῦτος δέ ἔοικα εἰμί καί ὁ ὁ εὐεργέτης · ὁ γάρ εὕω πάσχω ὑπό αὐτός κατά οὗτος ἔργον αὐτός εἰμί καί διά οὗτος ἀγαπάω μᾶλλον αὐτός ἢ ὁ ἔργον αὐτός ἀγαπάω . οὗτος δέ αἴτιος , ὅτι ὁ μέν εἰμί πᾶς αἱρετός καί φιλητός · εἰμί δέ κύριος ὅταν ἐνέργεια εἰμί · εἰμί δέ ἐνέργεια ἐν ὁ ζῶ καί πράσσω · ὁ δέ πράσσω ἐνέργεια εἰμί ἐν ὁ ἔργον . ὁ γάρ οἰκοδομικός ὁ λόγος εἰμί ὁ οἰκοδομία , ὅς ἐνέργεια εἰμί ἐν ὁ οἰκίον · καί εἰμί αὐτός ὁ οἰκίον , καθό οἰκίον , ὁ τεχνίτης ἐνέργεια , καθό τεχνίτης · ὁμοίως καί πᾶς ἐνεργός ἐνέργεια εἰμί ὁ ἔργον αὐτός . εἰμί τοίνυν φυσικός μέν ἐφίημι ὁ εἰμί , ὁ εἰμί δέ εἰμί ἐν ὁ πράσσω , ὁ ἔργον δέ εἰμί αὐτός ὁ πράσσω ἐνέργεια , φανερός ὅτι καθόσον ζητέω τις ὁ ἑαυτοῦ εἰμί , κατά τοσοῦτος ζητέω καί ὁ ἔργον εἰμί · φύσις δέ τις φιλέω ἑαυτοῦ καί βούλομαι εἰμί · φύσις ἄρα φιλέω τις ὁ ἑαυτοῦ ἔργον . ἐπεί δέ μάλα τις φιλέω ἑαυτοῦ , μάλιστα φιλέω ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ ἔργον καί ὁ εὐεργετέω , καθόσον ἔργον εἰμί αὐτός , μάλιστα φιλέω · καί διά οὗτος καί μᾶλλον ἢ ὁ εὐεργέτης · ὁ γάρ μέγας φίλησις εἰμί , ὅς τις ἑαυτοῦ φιλέω · ἔτι δέ καί ὅτι ὁ μέν εὐεργέτης ἑαυτοῦ γίγνομαι ἀγαθός εὐεργέτης καί ἀγαθός αὐτός εἰμί ὁ εὐεργετέω καί διά οὗτος χαίρω ὁ εὕω πάσχω , ὅτι ἐν αὐτός θεωρέω ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός . ὁ δέ εὕω πάσχω οὖον γίγνομαι ἀγαθός ἑαυτοῦ ὁ πάσχω , οὐδέ ἐν ὁ εὐεργέτης ἔχω τίς ἀγαθός . ἀγαθός γάρ τις δύναμαι γίγνομαι ἐκ ὅς αὐτός ποιέω · ἐν ὁ ἐνεργέω γάρ εἰμί ὁ ἀνθρώπινος | ἀγαθός , ὥσπερ ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω . διά οὗτος εἰμί τίς εἰμί ἡδύς ὁ εὕω πάσχω παρά ὁ εὐεργέτης , οὐ ἀγαθός εἰμί αὐτός ἀλλά συμφέρω · ὁ δέ συμφέρω οὐ οὕτως ἡδύς καί φιλητός εἰμί ὡς ὁ ἀγαθός · ὁ γάρ ἀγαθός τέλος εἰμί ὁ συμφέρω καί διά ὁ ἀγαθός καί ὁ συμφέρω φιλητός εἰμί καί ἡδύς · μᾶλλον ἄρα φιλέω ὁ εὐεργέτης ὁ εὕω πάσχω ἢ ὑπό ἐκεῖνος φιλέω . ἔτι ὁ ἀγαθός ἡδύς εἰμί καί ὁ ἐνέργεια καί ὁ Ἐλπὶς καί ὁ μνήμη , ἐνέργεια μέν πάρειμι καί γίγνομαι , Ἐλπὶς δέ μέλλω , μνήμη δέ παρέρχομαι . ἡδύς δέ πάρειμι ὁ ἀγαθός ἢ μέλλω καί παρέρχομαι · εἰμί δέ ὁ μέν εὐεργετέω πάρειμι ἀγαθός ὁ εὐεργετέω · μένω γάρ ὁ ἀγός καί πολυχρόνιος εἰμί , ὅς ἐν ὁ εὕω πάθος ὁ εὐερ Γέτης θεωρέω · ὁ δέ εὕω πάθος ὁ ἀγαθός οὔτε μένω ( καί γάρ χρήσιμος εἰμί καί ἅμα ὁ χρῆσις παρέρχομαι ) , οὔτε ἀγαθός εἰμί κύριος · καί διά οὗτος εἰμί καί ἄμφω πάρειμι , ἡδύς εἄν εἰμί ὁ ὁ εὐεργέτης ἀγαθός , εἴτε καί ἄμφω παρέρχομαι , ἡδύς ἄν εἰμί ὁ μνήμη ὁ εὐεργέτης ἢ ὁ εὐεργετέω , καθόσον ὁ ὁ ἀγαθός μνήμη Ἡδίστη εἰμί μάλιστα , ὁ δέ ὁ χρήσιμος οὖον πάνυ ἢ κακός . εἰμί γάρ ὁ προσδοκία ὁ χρήσιμος ἀνάπαλιν ἔχω καί ἡδύς εἰμί ὁ μνήμη παρέρχομαι ἀγαθός , φαίνω τοίνυν καί διά οὗτος μᾶλλον φιλέω ὁ εὐεργέτης ὁ εὕω πάσχω ἢ ὑπό ἐκεῖνος φιλέω . ἔτι ὁ μέν φίλησις ἐνέργεια ἔοικα , ὁ δέ φιλέω πάθος · ὁ τοίνυν ἐνεργέω ὁ φιλικός , δηλονότι ὁ εὐεργέτης , μᾶλλον προσήκω ὁ φιλέω ἢ ὁ πάσχω . ἔτι ὁ πόνος κτάομαι στέργω μᾶλλον καί φιλέω ὁ ῥᾳδίως κατορθόω · ὅθεν καί ὁ χρῆμα ὁ κτάομαι ὁ διαδέχομαι μᾶλλον φιλέω · εἰμί δέ ἄπονος μέν ὁ ὅς πάσχω , ἐργώδης δέ ὁ εὕω ποιέω · εἰμί δέ ὁ μέν εὖ πάσχω ὁ εὐεργετέω , ὁ δέ εὕω ποιέω ἐν ὁ εὐεργέτης · καί διά οὗτος ὁ εὐεργετέω μᾶλλον ἢ ὁ εὐεργέτης φιλέω . καί διά οὗτος καί ὁ μήτηρ φιλότεκνος μᾶλλον , ὅτι πόνος γεννάω , ἢ ὁ παῖς φιλομήτωρ ἰός μηδείς ὑπέρ ὁ τίκτω ποιέω · καί μᾶλλον οἶδα ὁ μήτηρ , ὅτι ἐκ ἐκεῖνος ὁ παῖς ἢ ὁ παῖς , ὅτι αὐτός παράγω εἰς ὁ βίος . οὗτος δέ δοκέω εἄν εἰμί καί ὁ εὐεργέτης οἰκεῖος . καί γάρ οὖον μόνος ἐπίπονος τίς ποιέω ὑπέρ ὁ εὕω πάσχω ἀλλά καί μᾶλλον ἴσος ὅτι ὅτι εὐεργετέω ἢ ἐκεῖνος γιγνώσκω ὅτι ὑπό οὗτος εὐεργετέω . καί γάρ ἐνδέχομαι ὁ εὕω ποιέω οὐ αὐτός οἴκοθεν ἀλλά ἕτερος ὑπηρετέω εὐεργετέω καί διά οὗτος μή αὐτός ἵημι ὁ εὐεργέτης · ἢ αὐτός μέν οἴκοθεν εὐεργετέω , οὐ αὐτός δέ ἕνεκα ὅς εὕω πάσχω ἀλλά ἑαυτοῦ καί διά ὁ χρήσιμος · οὗτος δέ ποιέω ὁ ὅς πάσχω μή πάνυ βεβαίως ὁ εὐεργετέω γιγνώσκω · ὁ μέντοι εὐεργέτης οὐδείς κωλύω ὁ εὕω πάσχω γιγνώσκω , ὅτι ἑαυτοῦ ἀκριβῶς γιγνώσκω , ὅτι εὐεργέτης εἰμί ἀληθής . διά οὗτος ὁ ὅς ποιέω ὁ εὕω πάσχω φιλέω μᾶλλον ἢ ὑπό ἐκεῖνος φιλέω . Περί ὁ φιλαυτία . Κεφ . θ΄.> καί οὗτος μέν εἰς τοσουω . ζητητέος δέ ἐκεῖνος , πότερος ἑαυτοῦ δεῖ φιλέω μάλιστα ἢ ἄλλος τις . δοκέω γάρ ὁ ἑαυτοῦ μάλιστα φιλέω οὐ ἀγαθός ἀνήρ | εἰμί καί διά οὗτος ἐπιτιμάω ὁ ἑαυτοῦ μάλιστα ἀγάπη καί ὡς ἐν αἰσχρός φίλαυτος αποκαλώ · ἔτι δέ καί ὅτι ὁ μέν φαῦλος δοκέω πᾶς πράσσω ἑαυτοῦ χάρις , καί τοσοῦτος μᾶλλον ὅσος φαῦλος · καί ἐγκαλέω διά οὗτος , ὅτι οὐδείς ὁ ἴδιος πλέω λος εἰκότως · ἑαυτοῦ γάρ χαρίζομαι · ὁ γάρ κύριος ἑαυτοῦ , ὁ διανοητικός , ὁ καλῶς καί μάλιστα ἀποδίδωμι ἀγαθός . ὁ δέ ὁ κύριος ἑαυτοῦ χαρίζομαι , οὗτος μάλιστα χαρίζομαι ἑαυτοῦ . καί γάρ ὥσπερ πόλις εἰμί μάλιστα ὁ κύριος ὁ πόλις καί ὁ ἀγαθός ὁ πολίτης , οὗτος καί ἄνθρωπος εἰμί μάλιστα ὁ κύριος ὁ ἐν ὁ ἄνθρωπος . διά οὗτος καί φίλαυτος μάλιστα ὁ οὗτος ἀγάπη καί οὗτος χαρίζομαι · ἐπεί καί ἐγκρατής τις ἢ ἀκρατής λέγω οὖον ὁ ἁπλόος κρατέω ἢ κρατέω ἀλλά ὁ ὁ νόος ὁ ἄρχω ὁ πάθος ἢ ἄρχω · ὥστε ὁ μέν νόος κράτος αὐτός τις λέγω κρατέω , ὁ δέ πάθος κρατέω οὐ αὐτός κρατέω ἀλλά μᾶλλον κρατέω . ὅθεν φανερός , ὅτι αὐτός τίς εἰμί μάλιστα ἕκαστος ὁ αὐτός διανοητικός · καί ὁ ὁ ἑαυτοῦ διανοητικός ἀγάπη καί πᾶς τρόπος αὐτός χαρίζομαι φίλαυτος εἰκότως εἄν λέγω κατά ἕτερος εἶδος ὁ ὀνειδίζω , καί διαφέρω τοσοῦτος , ὅσος ὁ κατά λόγος ζῶ ὁ κατά πάθος καί ὁ ὁ ἀγαθός ὄρεξις ὁ φαῦλος ἐπιθυμία . ἐπεί τοίνυν ὁ σπουδαῖος καί ἐπιεικής ἐπαινέω καί ἀποδέχομαι πᾶς , δεῖ δέ πᾶς ἐπιεικής εἰμί ( καί γάρ εἰς ὁ καλός ἁμιλλάομαι καί διατείνω ὁ καλῶς πράσσω , πᾶς ἀπαντάω ὁ ἀγαθός , καί κοινός πᾶς καί ἴδιος ἕκαστος ) , φανερός ὅτι δήω εἰμί ὁ μέν ἀγαθός φίλαυτος εἰμί . καί γάρ αὐτός τε ἑαυτοῦ ὠφελέω ὁ καλός πράσσω καί ὁ ἄλλος ἐπί ὁ ἴσος κινέω · ὁ δέ μοχθηρός οὐκέτι . φίλος | γάρ καί χαρίζομαι ἑαυτοῦ βλάπτω καί ἑαυτοῦ καί ὁ πέλας , πάθος ἕπω φαῦλος · ἐπεί παρά μέν ὁ σπουδαῖος αὐτός εἰμί ὅς πράσσω καί ὅς πράσσω προσήκω · καί γάρ πᾶς μέν ἀνήρ ἀγαθός ὁ νόος αὐτός εἰμί · ὅς νόος <δὲ> αἱρέω ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ · δέ πειθαρχέω καί ἀκολουθέω ὁ νάω · παρά δέ ὁ φαῦλος ὁ δήω καί ὅς ποιέω διαφωνέω · καί διά οὗτος ὁ μέν οὖον δεῖ φίλαυτος εἰμί , ὁ δέ ἑαυτοῦ μάλιστα προσήκω φιλέω . οὗτος μέν οὖν ὁ ἀληθής διά-ὁρίζω λόγος . λυτέος δέ καί ὁ πρῶτος λόγος , διά ὅς δοκέω ὁ ἀγαθός μή εἰμί φίλαυτος , ὅτι ὁ μέν ἑαυτοῦ ἀμελής , ζητέω δέ ὁ ὁ Φίλων καί ὁ πατρίς ἀγαθός , ὑπέρ ὅς καί ἀποθνήσκω δήω . ὅτι μέν οὖν τοιοῦτος εἰμί ὁ σπουδαῖος , ἀληθής εἰμί . οὖον μήv διά οὗτος ῥητέος αὐτός μή μάλιστα φίλαυτος εἰμί · διά αὐτός μέν οὖν φαίνω φαίνω εἰμί . καί γάρ ἀντί μέγας μικρός προΐημι , καί ὁ μικρός ῥίπτω ὁ μέγας ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ περιποιέω · ὁ μέν γάρ φίλος καί ὁ πατρίς χρῆμα καί τιμή καί τοιοῦτος παρέχω , ἑαυτοῦ δέ ὁ ἀγαθός καί καλός καί χρηστός καί φιλόπολις εἰμί καί ὁ τοιοῦτος , ὅς ἐκεῖνος πᾶς μικρός · καί ὅταν δέ ὑπέρ ὁ Φίλων καί ὁ πόλις ἀποθνῄσκω καί ὁ ἑαυτοῦ προίημι ζωή , μείζων κερδαίνω ἢ προΐημι . αἱρέω γάρ ὀλίγος <χρόνον> ἀγαθός ἑαυτοῦ ἵημι ἡγέομαι ὁ βίος μικρός εἰμί μέγας γέμω κατόρθωμα , ἢ μακρός βιόω μή οὕτως ἐπαινετός εἰμί , καί εἷς πρᾶξις ποιέω καλός καί μέγας ἢ πολύς καί μικρός . οὗτος γάρ ἐκεῖνος καλός . καί πρᾶξις δέ σπουδαῖος ἐνίοτε προίημι | ὁ φίλος , καί ἔξεστι αὐτός πράσσω , ἐκεῖνος ὁ φιλοτιμία παραχωρέω , καί τηνικαῦτα δέ ὁ μείζων ἀγαθός ἑαυτοῦ ἀπονέμω · καλός γάρ ἰός αὐτός πράσσω ὁ αἴτιος ὁ καλός ὁ φίλος γίγνομαι . διά οὗτος δή εἰκότως δοκέω σπουδαῖος εἰμί ἀντί πᾶς αἱρέω ὁ καλός καί ὁ πλέω ζητέω ἐν ὁ ἀγαθός καί σπουδαῖος . φαίνω τοίνυν μάλιστα ἑαυτοῦ φίλος ὁ σπουδαῖος καί ἑαυτοῦ ὁ καλός ὁ πλέω ἑκάστοτε νέμω . οὗτος μέν οὖν δεῖ φίλαυτος εἰμί , καθάπερ εἴρω , ὡς δέ ὁ πολύς , οὖον χρή · ὅπως μέν ἐν δεῖ μάλιστα φιλέω ἑαυτοῦ , ἐπί τοσοῦτος εἴρω . <Ὁτι και ευοαιμων Φίλων σπουοαιων δήω Κεφ . ὅς ἀμφισβητέω δέ καί περί ὁ εὐδαίμων , εἰμί δήω Φίλων αὐτός ἢ μή . φημί γάρ μή χρεία εἰμί ὁ μακάριος καί αὐτάρκης · αὐτάρκης γάρ εἰμί καί πᾶς ἔχω ὁ ἀγαθός , πῶς εἄν ἄλλος δήω ; καί γάρ ὁ φίλος δήω ὁ Φίλων καί καρπέω διά ἐκεῖνος ὁ διά ἑαυτοῦ οὖον δύω κτάομαι · καί γάρ ὁ φίλος ἄλλος αὐτός . ἐπεί δέ ἑαυτοῦ ὁ εὐδαίμων ἀρκέω , οὖον χρεία ἔχω Φίλων , διά οὗτος φημί ὅταν ὁ δαίμων εὕω δίδωμι , τίς δεῖ Φίλων ; διά οὗτος μέν οὖν δοκέω μή χρεία εἰμί ὁ εὐδαίμων Φίλων . κατά ἕτερος δέ λόγος ἄτοπος ἔοικα εἰμί ὁ πᾶς ἀπονέμω ὁ ἀγαθός ὁ εὐδαίμων φίλος μή ἀποδίδωμι , | ὅς ὁ ἐκτός ἀγαθός ὁ μέγας ἵημι δοκέω , ἄλλως τε καί ὅτι ὁ μέν εὐεργετέω ἀναγκαῖον εἰμί πρός ὁ εὐδαιμονία , ὁ δέ καλός καί μάλιστα ἐπαινέω εὐεργεσία πρός ὁ φίλος εἰμί · ὥστε δεῖ Φίλων ὁ εὐδαίμων , ἐπεί χρεία ὁ ἀγαθός εὐεργεσία εὐεργετέω . μάλιστα γάρ φίλος προσήκω ὁ εὕω ποιέω καί ὁ εὕω πάσχω · καί καλός εὐεργετέω φίλος ἢ ὀθνεῖος καί ἀγνώς καί μηδείς προσήκω οὔτε ὁ ἠθέω ἕνεκα οὔτε ὁ πολιτεία . διά οὗτος δή φαίνω δήω Φίλων ὁ εὐδαίμων , καί οὗτος ἕνεκα καί ζητέω , πότερος ἐν εὐτυχία χρεία Φίλων μᾶλλον ἢ ἐν ἀτυχία . δεῖ γάρ καί ἀτυχέω Φίλων βοηθέω καί ἐπανορθόω αὐτός ὁ Τύχη καί ὁ εὐτυχέω , ἵνα εὐεργετέω δύναμαι . ἔτι δέ ἄτοπος ἐκεῖνος , ὁ μονώτης καί ἑαυτοῦ μόνος ζῶ μακάριος οἴομαι · ὁ μέν γάρ εὐδαιμονία ἀείρω , ὁ δέ μονώτης εἰμί οὐδείς ἄν αἱρέω · οὐδείς γάρ βούλομαι κατά ἑαυτοῦ πᾶς ἔχω ὁ ἀγαθός · πολιτικός γάρ ὁ ἄνθρωπος καί φύσις ὀρέγω μετά ἄλλος ζῶ . οὗτος δέ ὑπάρχω καί ὁ εὐδαίμων καί συζάω βούλομαι · ὁ γάρ φύσις ἀγαθός καί αὐτός ἔχω · εἰμί δέ συζάω ἀνάγκη ὁ εὐδαίμων , φανερός ὅτι ὁ ἀγαθός ὁ ἄνθρωπος καί οἰκεῖος · ἕ δέ εἰμί ὁ φίλος καί ὁ ἐπιεικής , μετά ὅς ἀγαθός καί ἡδύς συνημερεύω ἢ μετά ὀθνεῖος καί ὁ τυγχάνω · δεῖ ἄρα ὁ εὐδαίμων Φίλων . λυτέος δέ ὁ πρῶτος λόγος , διά ὅς δοκέω μή δήω Φίλων ὁ μακάριος · καί ῥητέος τίς λέγω καί πῇ ἀληθεύω . λέγω τοίνυν , ὅτι ὁ πολύς φίλος οἴομαι ὁ χρή σῖμος εἰμί καί οὖον διά ὁ ἀγαθός ἀλλά διά ὁ χρεία ἀγαπάω καί ἔτι ὁ διά ὁ ἡδονή · οὗτος δέ ὁ εὐδαίμων οὖον δήω , ὁ μέν χρήσιμος , ὅτι πᾶς ἔχω ὁ ἀγαθός , ὁ δέ ἡδύς , ὅτι ἡδύς ὁ βίος αὐτός καί οὖον δήω ὁ ἔξωθεν ἡδονή . οὖον δήω δέ ὁ τοιοῦτος Φίλων οὖον δοκέω δήω Φίλων , ὁ ὡς ἀληθής Φίλων , ὅσος διά ὁ ἀρετή φιλέω καί ὁ ἀγαθός . οὗτος δέ οὐ εἰμί ἀληθής · καί δῆλος ἐκεῖθεν . καθάπερ γάρ ἐν ἀρχή εἴρω , ὁ εὐδαιμονία ἐνέργεια εἰμί . ὁ δέ ἐνέργεια φανερός ὅτι γίγνομαι καί ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί ἔχω , καί οὖον γίγνομαι καί ὑπάρχω ἤδη καθάπερ τίς κτῆμα · συνίστημι μέν οὖν ὁ εὐδαιμονία ἐν ὁ ζῶ καί πράσσω . ὅς γάρ ζῶ κατά ἀρετή καί x003E ; ὁ σπουδαῖος εἰμί . ἐπεί δέ ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια ἡδύς εἰμί ὁ σπουδαῖος , ὅτι τε ἀγαθός καί ἡδύς κατά ἑαυτοῦ , ὡς ἐν ἀρχή εἴρω , καί ὅτι οἰκεῖος αὐτός , ὁ ἄρα θεωρέω ὁ τοιαυεις ἐνέργεια ἡδύς εἰμί ὁ εὐδαίμων · θεωρέω δέ ὁ ὁ πέλας δύναμαι μᾶλλον ἢ ὁ οἰκεῖος καί ὁ ἐκεῖνος πρᾶξις ἢ ὁ ἡμέτερος · ὁ ἄρα εὐδαίμων μάλιστα θεωρέω ὁ ὁ φίλος πρᾶξις , καί ἀγαθός δέ εἰμί ἥδομαι μάλιστα . εἰμί δέ ἀνάγκη ὁ ἀγαθός ἡδονά ἥδομαι ὁ εὐδαίμων , φανερός ὅτι χρεία ὁ εὐδαίμων Φίλων τοιοῦτος , εἴπερ θεωρέω αἱρέω πρᾶξις ἐπιεικής καί οἰκεῖος ; οἷος εἰμί ὁ ὁ ἀγαθός φίλος εἰμί . ἔτι δέ πᾶς οἴομαι ἡδύς ὁ ὁ εὐδαίμων ζωή . ὁ δέ ζωή ὁ εὐδαίμων εἰμί ὁ κατά ἀρετή ἐνεργέω , ὁ δέ ἐνεργέω συνεχῶς μετά ἕτερος μέν ῥᾴδιος , κατά ἑαυτοῦ δέ χαλεπός · ὅθεν χαλεπός ὁ μονώτης βίος · ὁ δέ ῥᾴδιος | ἡδύς ἰός δυσχερής · ὁ ἡδύς δέ μᾶλλον προσήκω ὁ μακάριος . καί ἅμα ὁ ἐνέργεια συεχεστέρα αὐτός εἰμί , ἡδύς εἰμί · οὗτος δέ ὁ μακάριος προσήκω συνεχῶς κατά ἀρετή ἐνεργέω . οὗτος δέ αὖθις μείζων αὐτός ποιέω ὁ ἡδονή · ἥδομαι γάρ ὁ σπουδαῖος ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις ὅς σπουδαῖος , ὁ δέ ἀπό κακία δυσχεραίνω · καθάπερ ὁ μουσικός ὁ καλός μέλος ἥδομαι , ἐπί δέ ὁ φαῦλος λυπέω . οὖον μόνος δέ ὁ εἰμί ἕξις συνεχής ἐνεργέω ὁ σπουδαῖος ἀπό ὁ σπουδαῖος συζάω , ἀλλά καίω ὁ μή εἰμί κτάομαι , ἢ ὅς ἔχω ἀγαθός ἔχω · γίγνομαι γάρ ἄν Ἐπίδοσις ἀρετή ἀπό ὁ συζάω ὁ ἀγαθός , καθάπερ καί Θέογνις φημί · δεῖ ἄρα ὁ εὐδαίμων Φίλων . ἔτι δέ καί ὧδε δῆλος εἰμί φυσικός ὁ λόγος ἐπισκοπέω . σκέπτομαι γάρ οὐ ἀπό ὁ ἴδιος πρόσειμι ὁ εὐδαίμων ἀλλά ἀπό ὁ κοινός πᾶς . ὁ μέν οὖν ζῶ πᾶς ὁ ζῷον φύσις εἰμί ἡδύς · ὁ δέ ζῶ ὁρίζω εἰμί ἐν μέν ὁ ἄλογος δύναμις αἴσθησις , ἐν δέ ὁ ἄνθρωπος δύναμις αἴσθησις ἢ νόησις . ὁ δέ δύναμις διά ὁ ἐνέργεια εἰμί καί ὁ κύριος ἐν ὁ ἐνέργεια · εἰμί τοίνυν ὁ δύναμαι αἰσθάνομαι ἢ νοέω ζῶ εἰμί , πολύς μᾶλλον αὐτός ὁ αἰσθάνομαι ἢ νοέω ἐνέργεια . ὁ ἄρα αἰσθάνομαι ἢ νοέω ἐνέργεια αὐτός εἰμί ὁ ζῶ , ὁ δέ ζῶ ἡδύς τε εἰμί κατά ἑαυτοῦ καί ἀγαθός , μάλιστα μέν , ὅτι ὁρίζω τίς εἰμί ὁ ζῶ . ὁ δέ ὁρίζω ὁ ὁ ἀγαθός φύσις , καθάπερ καί Πυθαγόρειος δοκέω · καί γάρ τάσσω ἐν ὁ ὁ ἀγαθός συστοιχία ὁ ὁρίζω . ἔπειτα καί ὅτι πᾶς ὁ ζῶ ἐφίημι · ὅς δέ πᾶς | ἐφίημι , ἀγαθός εἰμί κατά ἑαυτοῦ καί ἡδύς · λέγω δέ ζωή οὖον ὁ μοχθηρός καί μυρίος γέμω συμφορά · ἀόριστος γάρ ὁ τοιοῦτος , καθάπερ καί ὁ οὗτος συμβαίνω · λέγω δέ περί αὐτός ἐν ὅς περί ἡδονή εἴρω . ἐπεί τοίνυν ὁ μέν ζῶ κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί καί ἡδύς , χαίρω δέ τις καί ἥδομαι ὁράω ἐν ἑαυτοῦ ἀγαθός τίς καί ἡδύς , χαίρω ἄρα καί ἥδομαι αἰσθάνομαι ὅτι ζῶ . καί γάρ αἰσθάνομαι ὅτι ζῶ , ὥσπερ ὁράω αἰσθάνομαι ὅτι ὁράω καί ἀκούω ὅτι ἀκούω καί βαδίζω ὅτι βαδίζω , καί νοέω καί αἰσθάνομαι γιγνώσκω ὅτι νοέω καί αἰσθάνομαι . ὅς δέ νοέω καί αἰσθάνομαι οὗτος εἰμί ὁ εἰμί ὁ αἰσθάνομαι καί νοέω · νοέω ἄρα ὅτι εἰμί , καί ὅλως εἰμί τις ἐν ἐγώ δύναμις , ὅς γιγνώσκω ὅτι ἐνεργέω καί ζῶ . εἰμί δέ ὁ ζ,ῆν ἀγαθός , ὁ δέ σύνοιδα τις ἑαυτοῦ ἀγαθός ἡδύς κατά ἑαυτοῦ εἰμί , ὁ ἄρα οἶδα ὅτι ζῶ , ἡδύς εἰμί . ἐπεί τοίνυν ὁ φύσις ἀγαθός καί ἡδύς καί ὁ σπουδαῖος ἀγαθός εἰμί καί x003E ; , ἥδομαι μέν ζῶ ὁ καί μάλιστα ὁ ἄλλος οὗτος , καθόσον ὁ αὐτός ζωή αἱρετός εἰμί καί ἡδύς καί μακάριος . ἥδομαι δέ γιγνώσκω ὅτι ζῶ · ὁ δέ ζῶ εἰμί ὁ νοέω · ἥδομαι ἄρα ὁ σπουδαῖος γιγνώσκω ὅτι νοέω . οὗτος δέ πρός ὁ φίλος ὡς πρός ἑαυτοῦ ὁ σπουδαῖος ἔχω , ἕτερος γάρ αὐτός ὁ φίλος εἰμί · οὐκοῦν φανερός , ὅτι καθάπερ ὁ αὐτός ἵημι καί ζῶ αἱρετός εἰμί αὐτός καί ἡδύς , οὗτος καί ὁ ὁ φίλος εἰμί ζητέω , τουτέστι ὁ ὁ φίλος νοέω · ὁ γάρ εἰμί καί ζῶ ὁ νοέω εἰμί . ὥσπερ δέ χαίρω γιγνώσκω ὅτι νοέω , οὕτως ἡδύς εἰμί αὐτός καί αἱρετός ὁ γιγνώσκω ὅτι ὁ φίλος νοέω · ὁ δέ γιγνώσκω ὁ φίλος ὅτι νοέω , | τότε εἰμί ἐνέργεια , ὅταν αὐτός γιγνώσκω ὁ νοέω . οὐ ἁπλόος ὅτι διανοέομαι . οὗτος δέ γίγνομαι ἄν ἐν ὁ ζῶ μετά ἀλλήλων καί κοινωνέω λόγος καί διάνοια · οὗτος γάρ ὁ τρόπος συζάω ὁ ἄνθρωπος λέγω · οὖον γάρ ὁ ἐν ὁ αὐτός εἰμί συζάω εἰμί , καθάπερ ἐπί ὁ βόσκημα ὁ ἐν ὁ αὐτός νέμω . ὁ ἄρα συνίημι ὁ φίλος αἱρετός εἰμί ὁ σπουδαῖος καί ἡδύς · ὅς δέ εἰμί αὐτός αἱρετός , οὗτος δεῖ ὑπάρχω αὐτός · εἰμί δέ μή , ἐνδεής εἰμί οὗτος ὁ μέρος , ὅς ἐναντίος εἰμί ὁ εὐδαιμονία . δήω ἄρα ὁ εὐδαιμονέω Φίλων σπουδαῖος . Περί Φίλων ἀριθμός . Κεφ . ὅς ἐπεί δέ χρεία ὁ εὐδαίμων Φίλων . ζητητέος πότερος πλεῖστος φίκαλῶς καί ἁρμοδίως , ὡς οὖον δεῖ μήτε ἄξενος εἰμί μήτε πολύξενος οὗτος καί ἐπί ὁ Φίλων εἰκός εἰμί μήτε ἄφιλος εἰμί μήτε πολύφιλος . λέγω τοίνυν ἐκεῖνος , ὅτι τριχῶς ὁ φίλιος διαιρέω καί ὁ μέν διά ὁ χρήσιμος εἰμί , ὁ δέ διά ἡδονή , ὁ δέ ὁ ἀγαθός ἕνεκα καί ὁ ἀρετή , ὁ μέν διά ὁ χρήσιμος ἢ ὁ ἡδονά Φίλων ὀλίγος ἄν γίγνομαι χρεία , μάλιστα ὁ μέν διά ὁ χρήσιμος , ὅτι ὀλίγος ἄν τις ἀρκέω ὁ χρῄζω βοηθέω , καί ὁ πολύς θεραπεύω ἐπίπονος , μάλιστα εἰμί τυγχάνω περιεργέω τις εἰμί καί ζητέω θεραπεύω περισσός , ὁ δέ διά ὁ ἡδονή , ὅτι ὀλίγος ἡδονή χρεία ὁ βίος καί ἄνεσις , καθάπερ ἐν εὐωχία ὁ ἥδυσμα , | ὁ δέ σπουδαῖος καί διά ὁ ἀρετή καί ὁ ἀγαθός φιλέω πλείων μέν ὁ εὐδαίμων δήω . πλήν εἰμί τίς καί αὐτός μέτρον . καθάπερ γάρ πόλις εἰμί μέτρον καί οὔτε ἐκ δέκα ἄνθρωπος γίγνομαι ἄν πόλις οὔτε ἐκ δέκα μυριάς ( οὖον γάρ εἄν πόλις ὁ τοιοῦτος εἄν εἰμί συνοικία ) , οὗτος δεῖ καί ὁ φίλος ὁρίζω καί μέτρον αὐτός εἰμί . καί ὥσπερ ἐπί ὁ πόλις οὖον ὁ ποσός ὁρίζω καί ἀριθμός ῥητός εἰμί ὁ πλῆθος ὁ πόλις προσήκω , ἀλλά ὁ ὑπερβάλλω ἀριθμός ὁ ὁ πόλις μέτρον καί ὁ ἐλλείπω ὁρίζω , ὁ μεταξύ ποσός μέτρον εἰμί φημί πόλις , οἷος οὔτε ὁ χίλιοι πόλις ἄν εἰμί οὔτε ὅς δέκα μυριάς , ἀλλά ὁ μεταξύ , οὗτος καί ἐπί ὁ Φίλων οὐ ἐν λαμβάνω ἀριθμός ὁρίζω ἀλλά ἄγω ἄν τοσοῦτος ὅσος δύναμαι τις συζάω . οὗτος γάρ δοκέω φιλικός εἰμί . ὅτι γάρ οὐ οἷος τε πλεῖστος συζάω καί διανέμω ἑαυτοῦ , φανερός . δεῖ δέ καί συνημερεύω ὁ φίλος · πλεῖστος δέ εἰμί ἐργώδης μάλιστα · καί μήv καί συναλγέω δεῖ καί συγχαίρω οἰκεῖος · καί οὗτος δέ χαλεπός , εἰμί πολύς τις χράω φίλος . πολύς γάρ εἰμί ὁ μέν χαίρω , ὁ δέ ἄχθομαι κατά αὐτός · καί δήω ὁ φίλος ἐπιμερίζω ἑαυτοῦ ἑκάτερος · ὁ δέ ἐπίπονος . ἴσως οὖν ὅς ἔχω μή ζητέω σφόδρα πολύφιλος εἰμί ἀλλά τοσοῦτος παραδέχομαι φίλος , ὅσος δύναμαι συζάω καί συνημερεύω καί συναλγέω καί συγχαίρω . οὗτος δέ χράω πολύς οὐ ἐνδέχομαι διά οὗτος , οὐδέ κατά ὁ ἐρωτικός φίλιος πολύς ἐνδέχομαι φίλος εἰμί . ὁ γάρ ἐρωτικός φίλιος εἰμί ὑπερβολή , καί διά οὗτος πρός εἷς δύναμαι γίγνομαι · ὁ ἴσος δέ τρόπος καί ἐπί ὁ κατά ἀρετή φιλία πολύς σφόδρα φιλέω καί ὁ φιλικός πᾶς σῴζω περί αὐτός οὐ ἐνδέχομαι , ὀλίγος δέ οὗτος χράω δυνατός . οὗτος δέ ὁ λόγος καί ὁ πρᾶγμα μαρτυρέω · οὖον γάρ γίγνομαι φίλος πολύς κατά ὁ ἑταιρικός φίλιος , ἀλλά ὁ μάλιστα ὑμνέω ἑταιρικός φίλιος ἐν δύο γίγνομαι λέγω . ὁ δέ πολύφιλος καί πᾶς οἰκεῖος ἐντυγχάνω καί ὁ δεῖ ἕκαστος ὁ πολίτης καί ἔργον καί λόγος ἀποδίδωμι δοκέω οὐδείς φίλος εἰμί ὁ ἀκριβής καί ἀληθής φίλιος , ἀλλά φίλος ἄν λέγω ὁ λέγω πολιτικός φίλιος . οὗτος δέ ὁ μέν ἀρέσκω εἰμί θεός , πᾶς ὁ σύνειμι χαρίζομαι , περί ὅς ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω , ὁ δέ ἐπιεικής εἰμί καί πρός ἀλήθεια συνέρχομαι καί ὁ ἀγαθός , ἕ καί φίλος καλέω διά ὁ πρός x003E ; φίλιος ὁμοιότης καί εἰμί μεταξύ ὁ τε ἀρέσκω καί ὁ δύσκολος ἐπαινετός , ἀμφότερος ψέκτης , καθώς ἐν ὁ ὄγδοος κεφάλαιος ὁ τέταρτος βιβλίον διαλαμβάνω . τοιοῦτος μέν οὖν φίλος πολύς ἄν τις εὑρίσκω , ὁ δέ κύριος φίλος ἀγαπητός καί ὀλίγος εὑρίσκω . Πότερος ἐν εὐτυχία Φίλων μᾶλλον δεῖ ἢ ἐν ἀτυχία καί ὅτι ὁ συζάω ἴδιος ἔργον ἐν φίλιος σπουδαῖος τε καί φῦλον . Κεφ . ὅς ἐπεί δέ δεῖ Φίλων ὁ τε εὐδαίμων καί ὁ δυστυχής , ζητητέος πότερος μᾶλλον δήω ὁ Φίλων . ὁ τε γάρ ἀτυχέω δήω εἷς παρά ὁ Φίλων ἐπικουρία , ὁ τε εὐδαίμων ὅς συζω καί ὅς εὕω ποιέω · ἐθέλω γάρ εὕω ποιέω καί ἀναγκαῖος αὐτός εἰμί εἰς ὁ ευτδαιμονια . | εἰμί δέ τρόπος μέν τις ὁ δυστυχέω χρεία Φίλων μᾶλλον ἢ ὁ σπουδαῖος , κατά ἄλλος δέ τρόπος ὁ εὕω πράσσω μᾶλλον , ὁ μέν διά ὁ ἀναγκαῖος , ὁ δέ διά ὁ καλός · ὁ μέν γάρ δυστυχέω ἀναγκαῖος ὁ φίλος ἢ ὁ εὐδαίμων , ὁ εὐδαίμων δέ καλός ἢ ὁ κακῶς πράσσω · διά οὗτος ἐν μέν ὁ ἀτυχία οὖον τοσοῦτος δεῖ Φίλων σπουδαῖος ὅσος ὠφέλιμος καί χρήσιμος , ἐν δέ ὁ εὐτυχία οὐδαμῶς χρήσιμος ἀλλά ἀγαθός μόνος · ὁ γάρ ἐπιεικής ὁ εὐδαίμων ζητέω καί οὗτος βούλομαι μᾶλλον εὐεργετέω καί μετά οὗτος διάγω . εἰμί γάρ καί ὁ παρουσία αὐτός ὁ Φίλων ἡδύς , καί ἐν ὁ εὐτυχία , κουφίζω γάρ ὁ λυπέω συναλγέω αὐτός ὁ Φίλων . διά οὗτος καί ἀπορέω ἄν τις , ἀντί ὅστις κουφίζω ὁ συναλγέω ὁ φίλος ὁράω · δοκέω γάρ ὥσπερ βάρος μερίζω καί πρός ὁ φάος κουφίζω . ὁ δέ οὐ εἰμί · ἀλλά ὁ ἐπί ὁ παρουσία ὁ Φίλων ἡδονή καί ὁ ὁ συναλγέω ὁράω ἡδύς εἰμί μικρός ποιέω ὁ λύπη · ἡδονή γάρ λύπη ἐλαύνω · εἰμί μέν οὖν διά οὗτος ἢ διά ἄλλος τίς κουφίζω , ἀφίημι ζητέω ἐπί ὁ πάρειμι · ὅτι δέ ῥᾴδιος γίγνομαι ὁ λυπέω διά ὁ παρουσία ὁ Φίλων , φανερός εἰμί . ἔοικα δέ μή καθαρός χαίρω αὐτός ὁ συναλγέω ὁ Φίλων μηδέ ἄμικτος αὐτός εἰμί ἰά τοιοῦτος ἡδονή , ἀλλά καί ἀλγέω ἐν ὁ μέρος . αὐτός μέν γάρ ὁ ὁράω ὁ φίλος ἡδύς , μάλιστα ὁ ἀτυχέω , καί τις αὐτός γίγνομαι ἐπικουρία πρός ὁ μή λυπέω . παραμυθητικός γάρ ὁ φίλος καί ὁράω καί λέγω , ἐάν εἰμί ἐπί Δέξιος · γιγνώσκω γάρ ὁ ὁ φίλος ῥᾳδίως . κατά οὗτος μέν ἐν ὁ τρόπος ἡδύς εἰμί ὁ παρουσία ὁ Φίλων . ὁ δέ λυπέω αἰσθάνομαι ὁ φίλος ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἀτυχία λυπηρός ποιέω τηνικαῦτα ὁ συνουσία ὁ Φίλων · πᾶς γάρ λυπηρός ἡγέομαι ὁ λύπη αἴτιος γίγνομαι ὁ φίλος . διά οὗτος ὁ μέν ἀνδρώδης ὁ φύσις εὐλαβέομαι συλλυπέω ὁ φίλος αὐτός , ἐν μή μέγας μέν ὁ παραμυθία εἰμί καί ἐπί μέγας συμφορά , μικρός δέ ὁ λύπη , ὅς συναλγέω αὐτός , οὐ ἀνέχω κοινωνέω ὁ φίλος ὁ κακός , ὅλως τε ὁ συνθρηνέω οὖον προσίημι διά ὁ μηδέ αὐτός θρηνητικός εἰμί ἀλλά γενναῖος ἔχω πρός ὁ λυπηρός . γύναιον δέ καί ὁ γυναικώδης ὁ ἀνήρ ὁ στενάζω χαίρω καί φιλέω ὡς φίλος καί συναλγέω · δεῖ δέ οὖον οὗτος ἀλλά ὁ ἀνδρικός μιμέομαι · ἐν ἅπας γάρ προσήκω ὁ ἀγαθός διώκω . οὗτος μέν ἐν ὁ δυστυχέω οἷ φίλος βοηθέω . ὁ δέ ἐν ὁ εὐτυχία παρουσία ὁ Φίλων διπλόος ἡδύς εἰμί , ὅτι τε Ἡδίστη εἰμί ὁ μείης ὁ Φίλων διατριβή , καθόσον εἰμί φίλος , καί ὅτι βλέπω χαίρω ὁ αὐτός ἀγαθός , ὅς ὁ μέγας εὔνοια τεκμήριον εἰμί . ἐπεί τοίνυν κοινωνέω μέν ὁ φίλος ὁ συμφορά λυπέω , μεταδίδωμι δέ ὁ εὐδαιμονία εὐφραίνω , δοκέω εἄν δήω εἰμί προθύμως μέν καλέω αὐτός εἰς ὁ εὐτυχία , εἰς δέ ὁ ἀτυχία ὀκνέω . ὁ μέν γάρ εὐεργετέω καλός , μεταδίδωμι δέ ὁ κακός ὡς ἥκιστος δεῖ . διά οὗτος καί ὁ τραγῳδός φημί “ ἅλις ἐγώ δυστυχέω · ” | οὐδέ γάρ δεῖ ὁ φίλος ὁ οἰκέω ἀναπίμπλημι κακός · τηνικαῦτα δέ παρακλητέος ὁ φίλος ἐπί ὁ συναλγέω , ὅταν μέλλω ὀλίγος ὀχλέω μέγας ὁ λ·υπουμενος ὠφελέω . αὐτός μέντοι ὁ φίλος ὁ ἀνάπαλιν ἁρμόζω ποιέω πρός ὁ ἐν συμφορά , ἔξω συμφορά εἰμί . εἶμι γάρ δεῖ πρός μέν ὁ ἀτυχέω ἄκλητος καί πρόθυμος · φίλος γάρ ὁ εὕω ποιέω , καί μάλιστα ὁ ἐν χρεία καί μήπω ἀξιόω οὗτος γάρ ἀμφότερος , καί ὁ δίδωμι καί ὁ λαμβάνω , καί καλός καί ἡδύς ) , εἰς δέ ὁ εὐτυχία εἶμι μέν , ἀλλά πρός μέν ὁ συνεργέω καί βοηθέω τοῖ φίλος ὁ εὐτυχία προθύμως ἔχω , πρός δέ ὁ κοινωνέω ὁ εὐπάθεια αὐτός σχολαῖος · οὖον γάρ καλός ὁ προθυμέομαι ὠφελέω · προθυμέομαι δέ <καὶ> ἐπείγω ὁ φίλος ὠφελέω ἴσως οὖον δεῖ καί ἀποσείω ὁ εὐεργεσία , μή καί δοκέω πρός ὁ φίλος ἀηδής ἔχω . οὗτος γάρ ἐνίοτε συμβαίνω . φανερός δή εἰμί ἐκ ὁ εἴρω , ὅτι ὁ φίλος αἱρετός εἰμί ὁ ζῶ μετά ἀλλήλων . καί καθάπερ ὁ ἐράω ἀγαπητός εἰμί ὁ ἀλλήλων ὁράω καί μᾶλλον αἱρέω κατά οὗτος ὁ αἴσθησις συνίημι ἀλλήλων ἢ κατά ὁ ἄλλος , ὡς διά οὗτος ὁ αἴσθησις καί γίγνομαι ὁ Ἔρως ἐκ ἀρχή καί συνίστημι , οὗτος καί οἶς ὁ ὁ ἄλλος φιλικός μάλιστα πᾶς αἱρετός εἰμί ὁ συζάω . κοινωνία γάρ εἰμί ὁ συζάω καί κοινωνία ὁ τέλειος , ὁ δέ φίλιος ἐν ὁ κοινωνία ἔχω ὁ εἰμί · κοινωνία γάρ ὁ φίλιος , | ἄλλως τε καί ὅτι ὁ αἰσθάνομαι τις ἑαυτοῦ αἱρετός εἰμί , ὡς ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω · πρός δέ ὁ φίλος οὕτως ἔχω ὡς πρός ἑαυτοῦ , ὥστε καί ὁ αἰσθάνομαι ὁ · φίλος αἱρετός εἄν εἰμί μάλιστα πᾶς . αἰσθάνομαι δέ ἄν τις ἐνέργεια ὁ φίλος σύνειμι καί συζάω καί συνδιάγω αὐτός · ὥστε εἰκότως ἐφίημι συζάω ἀλλήλων ὁ φίλος . διά οὗτος καί ἕκαστος ὅς νομίζω εἰμί ὁ ἀνθρώπινος ἐνέργεια καί ὅς ἕνεκα αἱρέω ὁ ζῶ καί ὅς ἀνθρώπινος ἡγέομαι βίος , ἐν οὗτος μετά ὁ Φίλων βούλομαι ζῶ καί διάγω . καί ὁ μέν συμπίνω οἴομαι δήω φίλος , ὁ δέ συγκυβεύω , ὁ δέ συνθηρεύω καί συγγυμνάζω , ὅτι οὗτος αὐτός τίμιος εἰμί δοκέω , καί δήω οὗτος κοινωνός ἔχω ὁ φίλος · ἕτερος δέ συμφιλοσοφέω καί ἄλλος ἄλλος ἐνέργεια καί Βίων κοινωνέω ὁ φίλος , καί ὅλως ἕκαστος ἐν οὗτος συνημερεύω βούλομαι ὁ φίλος , ὅς τίς περ μάλιστα ἀγαπάω ὁ ἐν βίος . συζάω γάρ βούλομαι μετά ὁ Φίλων οὗτος ποιέω καί οὗτος κοινωνέω ὁ καί ἀμφότερος ἡδύς εἰμί . οὗτος γάρ συζάω δυνατός . γίγνομαι οὖν ὁ μέν ὁ φαῦλος φίλιος μοχθηρός καί κοινωνέω ἀλλήλων ὁ φαῦλος καί ὁ φίλιος αὐτός οὐ ἵστημι · ἀβέβαιος γάρ εἰμί · καί χείρων δέ γίγνομαι ἑαυτοῦ , ὁμοιόω ἀλλήλων καί παρακαλέω ἀλλήλων ἐπί ὁ φαῦλος . ὁ δέ ὁ ἐπιεικής φίλιος ἐπεικής εἰμί καί βέβαιος , συναυξάνω ἀεί ὁ ὁμιλία · δοκέω δέ καί ἀγαθός γίγνομαι ὁ ἀγαθός ἐνέργεια , διορθόω ἀλλήλων · ἀπομάσσω γάρ παρά ἀλλήλων ὁ παρά ἑκάτερος ἀγαθός , διά ὁ φιλέω ἀλλήλων . διά οὗτος καί ποιητής τίς φημί ἐσθλός μέν ἀπό ἐσθλός . καί ἄγαρ ἀπό μέν ὁ ἀγαθός | ἀγαθός , ἀπό δέ ὁ φαῦλος φαῦλος καρπόω . περί μέν οὖν φίλιος ἐπί τοσοῦτος εἴρω . ἕπω δέ ἄν εἰμί διέρχομαι περί ἡδονή .