anonymi-in-aristotelis-ethica-nicomachea.in-ethica-nicomachea-paraphrasis-pseudepigraphum-olim-constantino 10
Περὶ ἡδονῆς . κεφ . α΄ . Μετὰ δὲ ταῦτα περὶ ἡδονῆς ἀκόλουθόν ἐστι διελθεῖν τελεώτερον · καὶ γὰρ συμπέφυκέ πὼς καὶ συνῳκειωμένη τῷ γένει ἡμῶν . διὰ τοῦτο καὶ παιδαγωγοῦντες τοὺς νέους ἄγομεν ἡδονῇ καὶ λύπῃ , διὰ μὲν τῆς λύπης ἀπάγοντες τῶν φαύλων , διὰ δὲ τῆς ἡδονῆς εἰς τὸ ἀγαθὸν προτρεπόμενοι · ὅθεν δῆλον , ὅτι φύσει ἰὴν μὲν λύπην φεύγομεν , τὴν δὲ ἡδονὴν διώκομεν . ἐπ’ εἰ δὲ περὶ τῶν ἀνθρωπίνων παθῶν καὶ πράξεων ὁ λόγος ἡμῖν , καὶ περὶ ἰῆς ἡδονῆς διαλαβεῖν εἰκὸς ἄν εἴη καὶ πρέπον τῇ πραγματείᾳ . φαίνεται δέ , ὅτι οὐ μικρὰ συλλαμβάνεται πρὸς τὴν κτῆσιν τῆς ἠθικῆς ἀρετῆς τὸ χαίρειν οἷς χαίρειν προσήχει καὶ μισεῖν ἃ δέον ἐστὶ μισεῖν . ταῦτα γὰρ συμπαρεκτείνεται τῷ ἀνθρωπίνῳ βίῳ · καὶ τοῖς μὲν χαίρομεν , τοῖς δὲ λυπούμεθα · καὶ μεγάλην ῥοπὴν ἔχει πρὸς τὴν ἀρετὴν καὶ τὸν εὐδαίμονα βίον εὖ καὶ καλῶς καὶ κατὰ τὸν ὀρθὸν γινόμενα λόγον . περὶ δὲ τῶν τοιούτων μὴ λέγειν ἥκιστα ἂν δόξειεν εἰκὸς εἶναι , ἐπεὶ μηδὲ ἁπλοῦς μηδὲ προφανὴς ὁ περὶ τῆς ἡδονῆς λόγος . ὥστε μὴ δεῖσθαι πολλῶν καὶ σπου.δαίων λόγων , ἀλλὰ οὕτω πολλήν τινα τὴν ἀμφισβήτησιν ἔχει , ὥστε οἱ μὲν αὐτὸ τὸ ἔσχατον ἀγαθὸν τὴν ἡδονὴν εἶναί φασιν , οἱ δὲ οὐδ’ ἀγαθὸν ἁπλῶς ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας κομιδῇ φαῦλον . καὶ τῶν λεγόντων φαῦλον ἡδονὴν οἱ μὲν καὶ αὐτοὶ φρονοῦσιν οὕτως ἔχειν καὶ πεπεισμένοι εἰσὶ φαῦλον αὐτὴν εἶναι , οἱ δὲ φρονοῦσι μὲν ἀγαθόν τινα ἡδονὴν εἶναι , τοὺς ἄλλους δὲ ἐθέλουσι πείθειν φαῦλον ἁπλῶς ἅπασαν εἶναι , νομίζοντες οὕτως βέλτιον εἶναι τῷ βίῳ καὶ λυσιτελέστερον τοῖς ἀνθρώποις τὴν ἡδονὴν οἴεσθαι φαῦλον εἶναι · φύσει γὰρ πάντας ἀνθρώπους εἰς αὐτὴν ῥέποντας δέον εἶναί φασιν εἰς τοὐναντίον ἕλκειν καὶ δι’ ὧν ἔξεστι καθάπαξ τῶν ἡδονῶν ἀπάγειν . ἵνα δυνηθῶσιν εἰς τὸ μέσον ἐλθεῖν καὶ ὡς δεῖ πρὸς τὴν ἡδονὴν ἔχειν . ταῦτα δὲ οὐ καλῶς λέγουσιν · οὐ γὰρ οὕτω δυνήσονται τοὺς πολλοὺς τῶν φαύλων ἀπαγαγεῖν ἡδονῶν . τὰ γὰρ ἀνθρώ - πινα πάθη καὶ ἃ δρῶσι πιστότερά εἰσι τῶν περὶ αὐτὰ λόγων . ὅταν τοίνυν οἶς μὲν λέγουσι τὴν ἡδονὴν ψέγωσι , δι' ὦν δὲ ποιοῦσι καὶ πάσχουσιν ἐπαινῶσιν , ἑαυτοῖς ἀντιλέγοντες , ὑπὸ τῶν ἀκουόντων καὶ ὁρώντων καταγελῶνται · καὶ τοῖς λόγοις οὐδὲν μᾶλλον ὤνησαν τοὺς πολλούς , ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἐλεγχομένοις . ὁ γὰρ ψέγων τὴν ἡδονὴν ὀφθείς ποτε ἐφιέμενος αὐτῆς ἀποκλίνειν δοκεῖ πρὸς αὐτὴν καὶ ἀγαθὸν ἦγε ἴσθ’ αἰ · καὶ οὕτω δόξαν ἐντίθησι τοῖς ὁρῶσιν οὐ τινὰ ἡδονὴν ἀγαθὸν εἶναι ἀλλ ἀπλῶς ἅπασαν ἐπαινεῖσθαι . τὸ γὰρ διορίζειν καὶ διαιρεῖν καὶ τὸ μὲν ἀγαθὸν εἶναι κρίνειν , ἐνδέχεσθαι δὲ ἄλλην φαύλην εἶναι , οὐκ ἔστι τῶν πολλῶν · ἀλλ’ ἅμα τε εἶδον τὸν νοῦν ἔχοντα ἡδονῇ τινι χαίροντα καὶ πᾶσαν ἡδονὴν ἀγαθὸν καὶ αἱρετὸν ᾠήθησαν εἶναι , καὶ οὕτως οὐ μόνον ἃ ἐβούλοντο οὐκ ἔπεισαν ἀλλὰ καὶ τὴν ἀλήθειαν προσαπώλεσαν . ὅθεν φανερόν , ὅτι οἳ ἀληθεῖς λόγοι οὐ μόνον πρὸς τὴν γνῶσιν χρησιμώτατοί εἰσι , πλάνης καθαίροντες ἀπάτης , ἀλλὰ καὶ τῷ βίῳ λυσιτελοῦσι · πιστεύονται γὰρ τοῖς ἔργοις ἀκολουθοῦντες . <Ἡ τοῦ Εὐδόξου περὶ ἡδονῆς ὑπόληψις καὶ Πλάτωνος καὶ καὶ ἔτι ὅτι ἀγαθὸν ἡ ἡδονὴ καὶ οὐ πᾶσα αἱρετή · καὶ λύσις τῶν ἐναντίων λόγων . κεφ . β΄.> Περὶ μὲν τούτων ἅλις · λέγωμεν δὲ περὶ ἡδονῆς . καὶ πρῶτον ἐκθησόμεθα τὰς τῶν παλαιῶν περὶ αὐτῆς δόξας . ὁ μὲν οὖν Εὔδοξος αὐτὸ τὸ ἔσχατον ἀγαθὸν ᾤετο τὴν ἡδονὴν εἶναι , διότι πάντα ἑώρα τῆς ἡδονῆς ἐφιέμενα καὶ λογικὰ καὶ ἄλογα · οὗ δὲ πάντα ἐφίεται , τοῦτό ἐστι τὸ πάντων ὑπερέχον τῶν ἀγαθῶν · ᾤετο γὰρ ἀγαθὸν μὲν ἑκάστῳ εἶναι ἰδίως ὃ ἕκαστον ζητεῖ . καθάπερ καὶ τροφὴν ἕκαστον διώκει τὴν αὐτῷ ἀγαθὴν καὶ λυσιτελῆ · πᾶσι δὲ κοινῶς ἀγαθὸν οὗ πάντα κοινῶς ἐφίενται καὶ πορίζειν βούλονται ἑαυτοῖς · ὃ δὲ πᾶσίν ἐστιν ἁπλῶς ἀγαθὸν καὶ οὗ πάντα ἐφίεται , τοῦτο εἶναι τὸ ἔσχατον ἀγαθόν . ταῦτα μὲν οὖν Εὔδοξος ἀπεφαίνετο περὶ τῆς ἡδονῆς . ἑπιστεύοντο δὲ οἱ λόγοι διὰ τὴν ἐν τῷ ἤθει τοῦ λέγοντος ἀρετὴν μᾶλλον ἢ δι’ ἑαυτούς · σώ φρῶν γὰρ ὢν διαφερόντως , οὐχ ὡς φίλος τῆς ἡδονῆς ἐδόκει ταῦτα λέγειν ἀλλὰ τῷ σφόδρα τῆς ἀληθείας φροντίζειν . ἔτι δὲ καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου τῇ ἡδονῇ τῆς λύπης φανερὸν ᾤετο εἶναι · ἰὴν γὰρ λύπην πάντα φεύγοντα , τὴν ἡδονὴν ἀνάγκην εἶναι πάντα διώκειν · ὃ δὲ πάντα διώκει , τοῦτο εἶναι τὸ ἀγαθόν . ἔλα καὶ οὕτως ἐπεχείρει λέγων · μάλιστα αἱρετὸν εἶναι ὃ δι’ ἑαυτὸ αἱρετόν ἐστι καὶ ὃ μὴ δι’ ἕτερον μηδ’ ἑτέρου χάριν αἱρούμεθα · τοιοῦτον δὲ φανερῶς τὴν ἡδονὴν εἶναι · καὶ γὰρ οὐδεὶς ἐρωτᾷ τίνος ἕνεκα τὴν 7)0077,7 βουλόμεθα ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν ἄλλων ἐρωτώμεθα , οἷον , φέρε εἰπεῖν , τίνος ἕνεκα τὰ χρήματα ἢ ἡ τιμή , περὶ δὲ τῆς ἡδονῆς οὐκέτι · οὐδεὶς γὰρ δώσει τέλος τῆς ἡδονῆς , ἀνθ’ ὅτου βούλεται ἥδεσθαι ἀλλὰ αὐτὴν αἱρεῖται καθ’ ἑαυτήν , ὡς καθ’ ἑαυτὴν οὖσαν · ἐπεὶ δὲ τὸ καθ’ ἑαυτὸ αἱρετὸν τὸ τέλος ἐστὶ τὸ ἔσχατον καὶ τὸ ἀγαθὸν αὐτό , διὰ τοῦτο συνῆγε τὴν ἡδονὴν τὸ ἔσχατον ἀγαθὸν εἶναι . ἔτι δὲ καὶ ἐκεῖθεν δῆλον εἶναι ᾤετο τὸ προκείμενον · προστιθεμένη γὰρ ἡ ἡδονὴ τῶν ἀγαθῶν ὁτῳοῦν , αἱρετώτερον ποιεῖ καὶ ἐφετὸν μᾶλλον · ἡ γὰρ σωφροσύνη ἰὴν ἡδονὴν προσλαβοῦσα ἢ ἡ δικαιοσύνη ἡδίων ἔσται καὶ αἱρετωτέρα ἑαυτῆς · ὃ δὲ προστιθέμενον παντὶ ἀγαθῷ βέλτιον δύναται ποιεῖν , τοῦτο ἐνόμιζεν εἶναι τὸ ἔσχατον ἀγαθόν . ἔχει δὲ οὐχ οὕτως . ὃ γὰρ προστιθέμενον ἀγαθῷ βέλτιον δύναται ποιεῖν , φαίνεται ὅτι ἀγαθόν ἐστιν · οὐκ ἀνάγκη δὲ αὐτὸ εἷναι τὸ ἔσχατον ἀγαθὸν ἢ ἑτέρου ὁτουοῦν βέλτιον · πάν γὰρ ἀγαθὸν ἑτέρῳ προστεθὲν ἀγαθῷ αἱρετώτερον ποιεῖ · μεῖζον γὰρ τὸ ὅλον τοῦ μέρους ἐπὶ παντός . καὶ ἃ μὲν ἐδόκει τῷ Εὐδόξῳ περὶ ἡδονῆς . ταῦτα . | λάτων δὲ οὐκ εἶναι ἔφασκεν αὐτὴν τὸ ἔσχατον ἀγαθὸν ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἐπιχειρῶν λόγων ὅθεν Εὔδοξος ἐπειρᾶτο τὸ ἔσχατον ἀγαθοὶ τὴν ἡδονὴν ἀποφαίνειν . ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἔστι , φησίν , ἀγαθὸν ἔσχατον , οὗ ἐνδέχεται μεῖζον γενέσθαι · αὐτὸ γὰρ εἰκὸς εἶναι τὸ μέγιστον ἀγαθόν · ᾧ ἄρα ἀγαθῷ ἄλλο ἀγαθὸν προστεθὲν μεῖζον ἐποίησε καὶ αἱρετώτερον , τοῦτο οὐκ ἔστι τὸ ἔσχατον ἀγαθόν · οὐ γάρ ἐστι τὸ μέγιστον ἀγ.αθόν , οὗ μεῖζον ἄλλο δύναται γενέσθαι · ἡ δὲ ἡδονὴ τοιαύτη · ὁ γὰρ ἡδὺς βίος φρόνησιν ἢ σωφροσύνην προσλαβὼν ἡδίων γίνεται καὶ αἱρετώτερος · ἔστιν ἄρα τι βέλτιον τῆς ἡδονῆς · οὐκ ἄρα ἡ ἡδονή ἐστι τὸ ἔσχατον ἀγαθόν , ἀλλὰ ἀγαθόν τί ἐστι τοιοῦτον , οἷα ἀγαθά εἰσιν αἱ ἀρεταὶ καὶ αἱ ἐπιστῆμαι καὶ τἄλλα , ὧν καὶ ἡμεῖς κοινωνοῦμεν . τοῦτο γὰρ καὶ ζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος δείξαι τούτων τῶν ἀγαθῶν ἕν τι εἶναι τὴν ἡδονήν . ἕτεροι δὲ ἐνιστάμενοι πρὸς τ·οὺς τοῦ Εὐδόξου λόγους ἔφασκον μὴ εἶναι ἀγαθόν , οὗ πάντα ἐφίεται · λέγουσι δὲ οὐδέν . ἐκεῖνο γάρ φαμεν ἀληθὲς εἶναι , ὃ πᾶσι δοκεῖ ἀληθές · ὁ δὲ ταύτην ἀναιρῶν ἰὴν κοινὴν δόξαν καὶ τὴν ἐκεῖθεν ἀτοσειόμενος πίστιν πῶς ἄν δύναιτο πιστότερα λέγειν ; ὅτι δὲ ἀγαθόν ἐστιν οὗ πάντα ἐφίεται , πᾶσι τοῖς ἐν αἰσθήσει δοκεῖ · δι’ ὧν γὰρ εἰς αὐτὸ φέρονται διώκουσιν’ ὡς ἄρα ἀγαθὸν νομίζουσιν εἶναι . εἰ μὲν γὰρ τὰ ἀνόητα μόνον ὠρέγοντο αὐτοῦ , αὐτοῖς ἂν ἦν ἀγαθὸν μόνον , καὶ ἡ ψῆφος οὐκ ἂν ἦν βεβαία τῶν ἀνοήτων , οὐδ’ ἂν ἐδόκει ἀγαθὸν ἀληθῶς εἶναι · ὅταν δὲ καὶ τὰ ἀνόητα καὶ τὰ φρόνιμα κοινῇ πάντα νομίζωσιν ἀγαθὸν εἶναι , δι’ ὦν ζητοῦσιν αὐτό , τί ἔτι κωλύει ἀγαθὸν ἀληθῶς εἶναι ; καὶ γὰρ καὶ ἐν τοῖς ἀνοήτοις ἔστι τι φυσικὸν ἀγαθὸν τὴν φαυλότητα αὐτῶν ὑπερβαῖνον , δι’ ὃ τῷ ἀγαθῷ οἰκειούμενα ὡς οἰκείου ἤδη ὀρέγονται . καὶ πρὸς μὲν τὸν πρῶτον τοὺ Εὐδόξου λόγον ταύτην κομίζουσι τὴν ἔνστασιν , πρὸς δὲ τὸν δεύτερον , ὃς ἐκ τοῦ ἐναντίου ἐστὶν εἰλημμένος , ἐκείνην οὐκ ἀνάγκη φασίν , εἰ ἡ λύπη κακόν ἐστι , τὴν ἡδονὴν ἀγαθὸν εἶναι · οὐ γὰρ ἤ τι κακόν , τὸ ἐναντίον αὐτῷ ἀγαθόν · ἔστι γὰρ ἐναντίον κακὸν κακῷ . ἡ γὰρ γὰρ ἠλιθιότης τῇ ἀκολασίᾳ ἐναντίον ἐστίν , ἀμφοτέρων οὐσῶν καδιώκουσιν κῶν , καὶ ἀμφότερα τῇ σωφροσύνῃ . ταῦτα μὲν οὖν καλῶς λέγουσιν , οὐ μὴν ἐπί γε τῆς ἡδονῆς ἀληθύουσιν . εἰ γὰρ ἄμφω κακὰ ἦν , καὶ ἡ ἡδονὴ καὶ ἡ λύπη , ἦν ἄν καὶ ἄμφω φευκτά · καθάπερ εἰ καὶ ἄμφω ἦσαν ἀγαθά , ἦν ἂν ἀμφότερα αἱρετά , ἢ εἰ μήτε ἀγαθὰ τε φευκτά , οὐδὲ αἱρετὰ ὁμοίως ἀμφότερα · νῦν δὲ τὴν μὲν λύπην φεύγομεν ὡς κακόν , τὴν δὲ ἡδονὴν αἱρούμεθα ὡς ἀγαθόν · ὅθεν φανερόν , ὅτι ὡς κακὸν ἀγαθῷ ἡ λύπη τῇ ἡδονῇ ἀντίκειται . ἕτεροι δὲ λέγουσι μὴ εἶναι τὴν ἡδονὴν ἀγαθόν , ὅτι οὐκ ἔστι ποιότης , οὐδὲν λέγοντες ἀναγκαῖον · οὐδὲ γάρ αἱ ἐνέργειαι τῶν ἀρετῶν ποιότητές εἰσιν , οὐδὲ εὐδαιμονία ποιότης ἐστίν · ἐνέργεια γάρ ἐστιν · ἀλλ’ ὅμως οὐδὲν κωλύει ἀγαθὰ ταῦτα εἶναι . ἔτι δὲ καὶ ὅτι οὐκ ἔστιν ὡρισμένον τι ἡ ἡδονή , τὸ δὲ ἀγαθὸν ὡρισμένον , διὰ τοῦτο μὴ εἶναι τὴν ἡδονὴν ἀγαθόν · ἀόριστον δὲ ἔλεγον εἶναι τὴν ἡδονήν , ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ αὐτὴ ἀλλ’ ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον . εἰ μὲν οὖν ἐν αὐτῇ τῆ ἡδονῇ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ἐθεωρεῖτο , ἦν ἄν ἀληθὴς ὁ λόγος αὐτοῖς · νῦν δὲ ἡ ἐπίτασις καὶ ἡ ἄνεσις ἐν τῷ ἥδεσθαι γίνεται , | ὅτι οἱ ἡδόμενοι μᾶλλον καὶ ἧττον ἥδονται · τοῦτο δὲ καὶ ἐν ταῖς ἀρεταῖς συμβαῖνον φαίνεται · δίκαιοι γάρ εἰσι μᾶλλον καὶ ἧττον καὶ ἀνδρεῖοι , καὶ δικαιοπραγεῖν καὶ σωφρονεῖν μᾶλλον καὶ ἧττον ἔστιν , ἀλλ’ οὐ διὰ τοῦτο ἀόριστοί εἰσιν αἴ ἀρεταί · τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἡ ἡδονὴ αὐτὴ μὲν καθ’ ἑαυτὴν οὐκ ἔστιν ἀόριστος , ἐν δὲ τοῖς ἡδομένοις τὴν ἐπίτασιν καὶ τὴν ἄνεσιν ἐπιδέεται , ὅτι οὐκ ἔστιν ἀμι - γὴς λύπης ἐν πᾶσιν , οὐδὲ ὁμοίως · καθάπερ καὶ ἐπὶ τῆς ὑγιείας συμβαίνει · καὶ γὰρ αὐτὴ ὡρισμένη οὖσα ἐν τοῖς ὑγιαίνουσιν επιτεινεται καὶ ἀνίεται · οὐ γὰρ η αὐτὴ συμμετρία πᾶσιν εστιν , ουδε ἐν τῳ αὐτῷ μία τις ἀεί , ἀλλὰ μεταβάλλει ποτὲ μὲν ἐπὶ τὸ μεῖζον , ποτὲ δὲ ἐπὶ τὸ ἔλαττον , καὶ νῦν μὲν καθαρῶς ὑγιαίνει τινὶ τὸ σῶμα , νῦν δὲ ἔνεστί τι καὶ νόσου . τοιοῦτον δὴ καὶ περὶ τὴν ἡδονὴν ἐνδέχεται εἶναι . ἔτι δὲ καὶ ἐκεῖθεν συνῆγον τὴν ἡδονὴν μὴ εἶναι ἀγαθόν · ἡ ἡδονὴ κίνησίς τις καὶ γένεσίς ἐστι · κίνησις δὲ καὶ γένεσις ἀτελῆ · τὸ δὲ ἀτελὲς οὐκ ἔστιν ἀγαθόν · τὸ γὰρ ἀγαθὸν τέλειον · ἡ ἡδονὴ ἄρα οὐκ ἔστιν ἀγαθόν . ἔστι δὲ αὐτοῖς ἡ ἐλάττων πρότασις ψευδής · οὔτε γὰρ κίνησις οὔτε γένεσίς ἐστιν ἡ ἡδονή . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστι κίνησις , δῆλον ἐκεῖθεν . πάσῃ μὲν γὰρ κινήσει δοκεῖ οἰκεῖον εἶναι τάχος καὶ βραδυτής · καὶ εἰ μὴ αὐτή τις πρὸς ἑαυτὴν βραδεῖα ἢ ταχεῖα φαίνεται τῷ τάχιον ἑαυτῶν καὶ βράδιον κινεῖσθαι τὰ κινούμενα , οἷά ἐστι τὰ ἀνωμάλως κινούμενα , ἀλλὰ πρὸς ἄλλο γοῦν θεωρούμενα ταχέως ἢ βραδέως κινεῖσθαι λέγονται · καθάπερ ἡ τοῦ οὐρανοῦ κίνησις ὁμαλὴ μέν ἐστι καθ’ ἑαυτήν , πρὸς δὲ τὴν <τῶν> ἀστέρων κίνησιν , ταχεῖα λέγεται . πάσῃ μὲν οὖν κινήσει τὸ τάχος καὶ ἡ βραδυτὴς οἰκεῖόν ἐστι , τῇ δὲ ἡδονῇ οὐ προσήκει · ἡ ἡδονὴ ἄρα οὐκ ἔστι κίνησις . ὅτι δὲ οὐκ ἔστιν ἐν τῆ ἡδονῇ ταῦτα , δῆλον . ἡσθῆναι μὲν γὰρ λέγεταί τις ταχέως ὥσπερ ὀργισθῆναι διὰ τὸ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ πρὸς τὸ ἥδεσθαι ἀπὸ τοῦ μὴ ἥδεσθαι κινηθῆναι , ἥδεσθαι δὲ ταχέως ἢ βραδέως οὐκέτι , οὔτε πρὸς ἑαυτόν , καθάπερ τὰ ἀνωμάλως κινούμενα , οὔτε πρὸς ἄλλο , καθάπερ τὰ ὁμαλά . τὸ δὲ βαδίζειν καὶ αὔξεσθαι καὶ ἀλλοίουσθαι καὶ πάντα ὅσα κινήσεώς ἐστι μετὰ τῆς ταχυτῆτος θεωροῦνται καὶ τῆς βραδυτῆτος . μεταβάλλειν μὲν γὰρ λέγεταί τις εἰς τὴν ἡδονὴν ταχέως ἢ βραδέως , <ἐνεργεῖν δὲ κατ’ αὐτὴν ταχέως ἢ βραδέως> οὐκ ἔστιν . ἐστι κινήσεως ἡ ἡδονὴ καὶ ἠρεμία τις καὶ οὐ δήπου αὐτὴ δύναται κίνησις εἶναι . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστι κίνησις ἡ ἡδονὴ δῆλον . ἔτι δὲ οὐδὲ γένεσίς ἐστιν · εἰ γὰρ ἡ ἡδονὴ γένεσις , ἡ λύπη ἄν εἴη φθορά , καὶ ἔσται ὧν ἡ ἡδονὴ γένεσις , τούτων ἡ λύπη φθορά · οὐ γὰρ τοῦ τυχόντος φθειρομένου τὸ τυχὸν γίνεται , ἀλλ’ ἐξ οὗ γίνεταί τι . εἰς τοῦτο καὶ διαλύεσθαι πέφυκεν . ἐπεὶ δὲ λέγουσι τὴν λύπην ἔνδειαν εἶναι τοῦ κατὰ φύσιν , εἴη ἄν ἡ ἡδονὴ τοῦ κατὰ φύσιν ἀναπλήρωσις · ταῦτα δὲ σωματικά ἐστι ἰὰ πάθη . εἰ δή ἐστιν ἡ ἡδονὴ τοῦ κατὰ φύσιν ἀναπλήρωσις , ἐν ᾧ ἡ ἀναπλήρωσις , τοῦτο ἂν καὶ ἔχοι τὴν ἡδονήν , καὶ ἥδεσθαι δύναται · τὸ σῶμα ἄρα ἥδεται , καὶ ἐν τούτῳ ἡ ἡδονή . τοῦτο δὲ οὐκ ἔστιν ἀληθές · τὸ γὰρ ἥδεσθαι τῆς ψυχῆς εἶναι δοκεῖ . οὐκ ἄρα ἡ ἡδονὴ γένεσίς τις καὶ ἀναπλήρωσίς ἐστιν , ἀλλὰ ἕπεται τῇ ἀναπληρώσει , καθάπερ καὶ τῆ ἐνδείᾳ ἡ λύπη · γινομένης μὲν γὰρ ἀναπληρώσεως ἡδόμεθα , τεμνόμενοι δὲ λυπούμεθα . | δοκεῖ δὲ γενέσθαι αὕτη ἡ δόξα ἀπὸ τῶν σωματικῶν καὶ τῶν περὶ τὴν τροφὴν λυπῶν καὶ ἡδονῶν · ἐνδεεῖς γὰρ γεγονότες καὶ προλυπηθέντες ἡδόμεθα τῆ ἀναπληρώσει . τοῦτο δὲ οὐ περὶ πάσας συμβαίνει τὰς ἡδονάς . ἄλυποι γάρ εἰσιν αἵ τε μαθηματικαὶ καὶ αἱ ἐν ταῖς αἰσθήσεσι · καὶ γάρ καὶ αἱ κατὰ τὴν ἀκοὴν ἡδοναὶ καὶ κατὰ τὴν ὄσφρησιν καὶ κατὰ τὴν ὅρασιν μηδεμιᾶς προηγησαμένης λύπης γίνονΤαι καὶ οὐκ ἔστιν οὐδεμία αὐτῶν ἐνδείας ἀναπλήρωσις . ἔτι δὲ καὶ ἐλπίδες καὶ μνήμαι τῶν ἀγαθῶν ἥδισταί εἰσιν · αἱ δὴ κατὰ ταύτας ἡδοναὶ τίνος εἰσὶ γενέσεις ; οὐδενὸς γὰρ ἔνδεια ἐν αὐτοῖς προηγήσατο , οὗ γένοιτ’ ἄν ἀναπλήρωσις · ὅθεν φανερόν , ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ ἡδονὴ γένεσις . ἕτεροι δὲ ἀξιοῦσι μὴ εἷναι τὴν ἡδονὴν ἀγαθόν , προφέροντες τὰς ἐπονειδίστους τῶν ἡδονῶν . πρὸς οὓς ἐκεῖνο λέγομεν , ὅτι οὐκ ἔστι ταῦτα ἡδέα , ἃ τοῖς φαύλοις ἡδέα δοκεῖ · οὐ γὰρ εἰ τοῖς κακῶς διακειμένοις ἡδέα ταῦτά ἐστιν , οἰητέον ἤδη αὐτὰ καὶ ἡδέα ἁπλῶς εἶναι , ἀλλὰ τούτοις μόνον ἡδέα · καθάπερ οὐδὲ τὰ τοῖς κάμνουσιν ὑγιεινὰ ἢ γλυκέα ἡ πικρὰ ἁπλῶς ὑγιεινὰ ἢ γλυκέα ἀλλὰ αὐτοῖς · ἐπεὶ οὐδὲ λευκὰ ἁπλῶς τὰ φαινόμενα τοῖς ὀφθαλμιῶσι λευκά · φανερὸν δή , ὅτι οὐδὲ ἀπὸ τούτων τῶν λόγων δόξειεν ἂν ἡ ἡδονὴ μὴ ἀγαθὸν εἶναι . μάλιστα μὲν γάρ , ὅτι οὔκ εἰσιν ἡδοναὶ αἱ παρὰ τοῖς μοχθηροῖς ἡδοναί · ἔπειτα , εἰ καὶ ταύτας ἡδονὰς εἶναι δώσομεν , ἀλλ’ οὐκ ἀνάγκη διὰ τοῦτο τὴν ἡδονὴν ἁπλῶς φαύλην εἶναι · οὐ γὰρ μία ἐστὶν ἡ ἡδονὴ τῷ εἴδει ἀλλὰ πολλαί . καὶ οὐδὲν κωλύει τὰς μὲν φαύλας εἶναι , τὰς δὲ ἀγαθάς · ἕτεραι γὰρ αἱ ἀπὸ τῶν καλῶν καὶ ἐπαινετῶν ἡδοναὶ καὶ ἄλλαι αἱ ἀπὸν τῶν αἰσχρῶν · καὶ αἱ μὲν ἀγαθαὶ αἱ δὲ φευκταί , ὥσπερ τὸ πλουτεῖν ἢ ὑγιαίνειν · ἔστι γὰρ πλουτεῖν καλῶς κτώμενον ὅθεν <οὐδείς> καὶ ἔστιν αἰσχρῶς πλουτεῖν , προδόντα τὴν ἑαυτοῦ ἢ ἐξανδραποδισάμενον τοὺς οἰκείους · καὶ ἔστιν ὑγιαίνειν καλῶς ἀνθρωπικὴ διαίτῃ χρώμενον καὶ κακῶς , ὅταν οὐχ ὅθεν δεῖ κτησώμεθα τὴν ὑγίειαν · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἐπὶ τῶν ἡδονῶν . καὶ ὅλως ἕτεραί εἰσι τῷ εἴδει , καὶ οὐκ ἔστιν ἡσθῆναι τὴν τοὐ μουσικοῦ ἡδονήν , μὴ ὄντα μουσικόν , ἢ τὴν τοῦ δικαίου μὴ ὄντα δίκαιον · ὅθεν φανερόν , ὅτι ἄλλη ἐστὶ τῷ εἴδει ἡ τοῦ μουσικοῦ ἡδονὴ καὶ ἄλλη ἡ τοῦ δικαίου · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως . οὐ τοίνυν εἰ ἡ τῶν φαύλων ἡδονὴ κακόν , ἤδη ἁπλῶς ἡ ἡδονὴ φευκτόν ἐστιν . ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ τῆς διαφορᾶς τοῦ κόλακος καὶ τοῦ φίλου τὴν ἡδονὴν ἐδόκει μὴ εἶναι ἀγαθόν . ὁ μὲν γὰρ κόλαξ ψέγεται , ὅτι πρὸς ἡδονὴν ὁμιλεῖ , ὁ δὲ φίλος ἐπαινεῖται , ὅτι μὴ πρὸς ἡδονὴν ἀλλὰ πρὸς ἀλήθειαν καὶ τὸ ἀγαθόν . ὅθεν δοκεῖ συνάγεσθαι , τὴν ἡδονὴν ἐπονείδιστον εἶναι . οὐ τοῦτο δὲ ἀπὸ τούτων συνάγεται , ἀλλὰ μᾶλλον ὅτι διάφοροί εἰσι τῷ εἴδει αἱ ἡδοναί · καὶ ἡ μὲν ἐπαινεῖται , ἡ δὲ ἐπονείδιστός ἐστιν . ὅτι γὰρ καὶ ὁ φίλος ἡδύς ἐστιν καὶ ἡδονὴν ἔχει τῶ φίλῳ , τίς ἀγνοεῖ ; φανερὸν τοίνυν , ὅτι ἡδονή ἐστι ἰοῖς συνοῦσι παρ’ ἑκατέρου . καὶ ἡ μὲν τοῦ κόλακος διαβάλλεται , ἐπαινεῖται δὲ ἡ τοῦ φίλου . ἔτι δὲ καὶ ἐκεῖθεν ἐπονείδιστον εἶναι ἐδόκει ἡ ἡδονή . καὶ γὰρ οὐδεὶς ἂν ἕλοιτο νοῦν ἔχων ἥδεσθαι διὰ βίου τὴν τῶν παιδίων ἡδονὴν διανοούμενος καὶ χαίρων , ὥσπερ ἐκεῖνα , οὐδ’ ἄλλο τι | αἰσχρὸν ποιεῖν , ἵνα ἥδοιτο διὰ βίου · διὰ τοῦτο δὲ οὐδεμία ἀνάγκη τὴν ἡδονὴν φαῦλον εἶναι . οὐ γὰρ φεύγει ὁ νοῦν ἔχων τὴν παιδικὴν ζωὴν καὶ τὸ αἰσχρὰ πράττειν διὰ τὴν ἐκεῖθεν ἡδονήν , ἀλλὰ αὐτὰ δι’ ἑαυτά , ὅτι φευκτά εἰσιν . ἐπεὶ καὶ πολλὰ πρὸς ἡδονὴν φέροντα διώκομεν οὐ διὰ τὴν ἡδονήν , ἀλλ’ ὅτι αὐτὰ δι’ ἑαυτά εἰσιν αἱρετά · τὸ γὰρ ὁρᾶν καὶ μνημονεύειν καὶ εἰδέναι καὶ τἀς ἀρετὰς ἔχειν ἑλοίμεθα ἄν , καὶ εἰ μηδεμίαν ἐπιφέροι ἡδονήν’ εἰ δ’ ἐξ ἀνάγκης ἕπονται τούτοις ἡδοναί , οὐδὲν διαφέρει · βουλοίμεθα γὰρ ἄν ταῦτα ἡμῖν αὐτοῖς , καὶ εἰ μηδεμία γένοιτ’ ἂν ἀπ’ αὐτῶν ἡδονή · ὅτι μὲν οὖν οὐ πᾶσα ἡδονὴ αἱρετὸν καὶ ἀγαθόν , καὶ ὅτι εἰσί τινες αἱρεταὶ καθ’ ἑαυτὰς διαφέρουσαι τῷ εἴδει τῶν φύλων ἢ ταῖς αἰτίαις ὅθεν γίνονται , δῆλον ἔοικεν εἶναι . <Περὶ τοῦ ὅτι οὐκ ἔστι κίνησις ἡ ἡδονή . κεφ . γ'.> Τὰ μὲν οὖν λεγόμενα περὶ ἡδονῆς καὶ λύπης ταὐτά ἐστιν . ζητοῦμεν δὲ ἤδη περὶ αὐτῆς τί ἐστιν ἢ ποῖόν τι · τοῦτο δὲ γένοιτ’ ἄν καταφανὲς ἄνωθεν ἀναλαβοῦσι τὸν λόγον . ἔστι τοίνυν ἡ ἡδονὴ τελεία καὶ καθάπερ ἡ ὅρασις καθ’ ὁντιναοῦν χρόνον τελεία ἐστί , καὶ οὐκ ἔστι λαβεῖν μέρος οἰκοδομίας · τῆς γὰρ ὅλης ποιήσεως , φέρε εἰπεῖν , τοῦ ναοῦ ἑτέρα ἡ τῶν λίθων σύνθεσις καὶ ἄλλη ἡ τῶν κιόνων κατασκευή , καὶ διαφέρουσι πρός τε ἀλλήλας καὶ πρὸς τὴν ὅλην οἰκοδομίαν · ἡ μὲν γὰρ τελεία · καὶ γὰρ οὐδενὸς ἐλλείπει τῶν δεόντων · ἡ δὲ τῆς κρηπῖδος καὶ τοῦ τριγλύφου ἀτελής · μέρους γὰρ οἰκοδόμησις ἑκατέρα . τῷ εἴδει οὖν διαφέρουσι . καὶ ὅλως οὐκ ἔστιν ἐν ὁτῳοῦν χρόνου μέρει , δηλονότι τοῦ κατὰ κίνησιν χρόνου , τελείαν λαβεῖν κίνησιν · κατὰ τὸ εἶδος ὃ ζητεῖται ἐν τῇ τελεία κινήσει , ἀλλ’ ἐν τῷ ὅλῳ χρόνῳ ἡ τελεία κίνησις ἀποτελεῖται . ὁμοίως δὲ ἔχει καὶ ἐπὶ βαδίσεως καὶ τῶν λοιπῶν κινήσεων . καὶ γὰρ ἡ φορὰ διάφορα εἴδη κινήσεως περιέχει . καὶ γὰρ ἅλσις καὶ πτῆσις καὶ βάδισις πάσαι φοραὶ μέν εἰσι , διαφέρουσι δὲ ἀλλήλων κατ’ εἶδος · οὐ τοῦτο δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐν ἑκάστῃ τῶν φορῶν τούτων διάφορα εἴδη γίνεται βαδίσεως . οἱ γὰρ ὅροι διάφοροι , τὸ πόθεν καὶ ποῖ · τῶν ὅρων δὲ διαφόρων ὄντων , διάφορα καὶ τὰ εἴδη τῆς βαδίσεως · τῆς γὰρ ἐν τῷ σταδίῳ βαδίσεως τὸ μέρος διαφόρους ἔχει τοὺς ὅρους πρὸς τὴν ὅλην βάδισιν · καὶ οὐ μόνον πρὸς τὴν ὅλην , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ λοιπὰ μέρη . εἰ γὰρ εἴη ἡ βάδισις ὅλη ἀπὸ τοῦ α΄ ἐπὶ τὸ ε΄ , ἡ ἀπὸ τοῦ α΄ ἐπὶ τὸ γ΄ διάφορος ἄν εἴη κατὰ τοὺς ὅρους τῆς τε ὅλης καὶ τῆς ἀπὸ τοὐ γ΄ ἐπὶ τὸ δ΄ καὶ τῆς ἀπὸ τοῦ δ΄ ἐπὶ τὸ ζ καὶ ἔτι τῆς ἀπὸ τοῦ ζ΄ ἐπὶ τὸ ε΄ . διαφόρων δὲ ὄντων τῶν ὅρων , καὶ αὐταὶ δίφοροι ἂν εἶεν τῷ εἴδει . εἰ γὰρ καὶ γραμμὴν ἑκάστη βάδισις διεπορεύετο , τὴν αὐτὴν οὖσαν τῷ εἴδει , x003E ; ἀλλ’ ἐπεὶ ἑκάστη γραμμὴ ἐν τόπῳ ἐστίν , οἱ δὲ τόποι διάφοροι , διὰ τοῦτο διάφοροί εἰσιν αἱ κινήσεις . τοὺς μὲν οὖν ἀκριβεῖς περὶ κινήσεως λόγους ἐν ἄλλοις ἐποιησάμεθα . τοῦτο δὲ μόνον ἐνταῦθα εἰπεῖν ἀναγκαῖον , ὅτι οὐκ ἐν παντὶ χρόνῳ τελεία ἐστὶν ἡ κίνησις ἀλλ’ ἐν τῷ ὅλῳ . αἱ δὲ ἐν τοῖς μέρεσι τοὐ ὅλου χρόνου κινήσεις ἀτελεῖς εἰσι καὶ διαφέρουσιν ἀλλήλων τῷ εἴδει , εἴπερ οἱ ὅροι τῆς κινήσεως τὸ πόθεν καὶ ποῖ τὴν κίνησιν εἰδοποιοῦσι . ἰῆς δὲ ἡδονῆς τὸ εἶδος ἐν ὁτῳοῦν χρόνῳ τέλειόν ἐστι . φανερὸν τοίνυν , ὅτι ἡ ἡδονὴ καὶ ἡ κίνησις ἕτεραί εἰσιν ἀλλήλων · καὶ ἡ μὲν ἡδονὴ ὅλον τι καὶ τέλειον ἐστιν , ἡ δὲ κίνησις οὐκ ἐν παντὶ χρόνῳ τελείαι . καὶ ὅτι κίνησιν μὲν ἄνευ χρόνου οὐκ ἐνδέχεται εἶναι , ἡδονὴν δὲ δυνατόν . καὶ γὰρ ἐν μὲν τῷ νῦν καὶ τῷ ἀτόμῳ οὐ δυνατὸν κινηθῆναι , ἡσθῆναι δὲ δυνατὸν ὅλην καὶ τελείαν ἡδονήν . ἐκ τούτων δὲ δῆλον , ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἔστι κίνησις ἡ ἡδονὴ ἀλλ’ οὐδὲ γένεσις . οὐ γὰρ πάντων ἁπλῶς γένεσίς ἐστιν ἀλλὰ τῶν μεριστῶν καὶ μὴ ὅλων , ἐπεὶ μηδὲ ὁράσεως ἐστι γένεσις οὐδὲ στιγμῆς οὐδὲ μονάδος · ὅτι ὅλον τι ἕκαστον αὐτῶν ἐστι καὶ οὐ μεριστὸν οὐδὲ ἐν χρόνῳ ἀπὸ τοῦ ἀτελοῦς ἐὴ τὸ τέλειον ἔρχεται , ἀλλ’ ἐν ὁτῳοῦν χρόνῳ ὅλον τι καὶ τέλειον ἕκαστον αὐτῶν ἐστιν . ἥ τε γὰρ μονὰς οὐ τὸ μὲν τελεία ἐστί , τὸ δὲ ἀτελής , καὶ τῷ χρόνῳ τελειοῦται , οὔτε ἡ στιγμή · τό τε ὁρᾶν ἐν παντὶ μέρει τοῦ χρόνου , καθ’ ὃν ὁρῶμεν , τέλειόν ἐστι · καὶ ὅλως πάσης αἰσθήσεως ἐνέργεια πρὸς τὸ οἰκεῖον αἰσθητὸν ἐνεργούσης τελεία ἐστὶν ἐν παντὶ μέρει του χρόνου · <Περὶ τοῦ ὅτι πᾶσαν ἐνέργειαν τελειοῖ ἡ ἡδονή . κεφ . δ'.> Έπεται δὲ ταῖς ἐνεργείαις τῆς αἰσθήσεως καὶ τῆς διανοίας ἡ ἡδονή , καὶ μάλιστα ὅταν ὑγιαίνουσαι τελειοτάτην προβάλλωνται τὴν ἐνέργειαν , καὶ περὶ τὸ κάλλιστον ἐνεργῶσιν ἡ μὲν αἴσθησις τῶν αἰσθητῶν , ἡ δὲ διάνοια τῶν διανοητῶν . τηνικαῦτα γὰρ μάλιστα καὶ τελείως ἐνεργεῖ <ἡ | ἐνέργεια ἢ> ἡ ἐνεργοῦσα ἕξις . οὐδὲν <γὰρ> διαφέρει ταύτην ἐνεργεῖν εἰπεῖν ἐπειδὰν γὰρ ὑγιῶς τε καὶ τελείως ὁρῶμεν καὶ τὸ κάλλιστον ὁρῶμεν τῶν ὁρατῶν , τελειοτάτη γίνεται ἡ ἐνέργεια · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῆς διανοίας καὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων · ἡ δὲ τελειοιάτη καὶ ἡδίστη . ὅτι δὲ γίνεται κατὰ τὴν διάνοιαν ἡδονὴ καὶ καθ’ ἑκάστην αἴσθησιν , φανερόν · φαμὲν γὰρ διανοήματα ἡδέα εἶναι καὶ θεωρήμασι χαίρομεν καὶ ὁράμασιν ἡδόμεθα καὶ ἀκούσμασι , καὶ μάλιστα ὅταν τελείως τε ἐνεργῶμεν , καθὼς εἴρηται , καὶ τὰ βέλτιστα ὁρῶμεν ἦ θεωρῶμεν ἢ ἄλλως αἰσθανώμεθα . τοιούτων γὰρ ὄντων τῆς τε αἰσθήσεως καὶ τῶν αἰσθητῶν καὶ τῆς διανοίας καὶ τῶν διανοητῶν , ἀεὶ ἔσται ἡδονή , ἕως ἂν ἡ διάνοια καὶ ἡ αἴσθησις πάσχῃ ὑπὸ τῶν ἀντικειμένων . ἕπεται τοίνυν τῇ ἐνεργείᾳ ἡ ἡδονὴ καὶ τελειότης τίς ἐστιν αὐτῆς . τελειοῖ δὲ οὐχ ὡς ἕξις τὸν ἔχοντα ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ἄγουσα · ὥσπερ τὸν δυνάμει οἰκοδόμον ἡ οἰκοδομικὴ τελειοῖ καὶ ἐνεργείᾳ ποιεῖ οἰκοδόμον , καθάπερ οὐδὲ ἡ ὑγίεια καὶ ὁ ἰατρὸς ὁμοίως αἴτιά εἰσι τοῦ ὑγιαίνειν · ἡ μὲν γὰρ αὐτὴ ποιεῖ μὴ οὖσαν τὴν τοῦ ὑγιαίνειν ἐνέργειαν , ὁ δὲ συντηρεῖ καὶ φυλάττει , καὶ ὅπως παραμείνῃ ζητεῖ . ἔτι δὲ οὐδ’ ὥσπερ τὸ αἰσθητὸν τελειοῖ τὴν αἴσθησιν ἢ τὸ διανοητὸν τὴν διάνοιαν , οὕτω καὶ ἡ ἡδονὴ τελειοῖ τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν . ἡ μὲν γὰρ ἕξις καὶ τὸ ἀντικείμενον ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ προάγουσι τὴν ἐνέργειαν , ἡ δὲ ἡδονὴ τῇ ἐνεργείᾳ γενομένῃ συμπεφυκυῖα συντηρεῖ καὶ φυλάττει . πείθει γὰρ ἐνεργεῖν ἡ ἐπ’ αὐτῷ ἡδονή , καὶ ἔστι τῆ ἐνεργείᾳ καθάπερ ἐπιγινόμενον τέλος , ὥσπερ ἡ ὥρα τοῖς ἐν ἀκμῇ · καὶ ἕπεται | ἀεὶ ταύτῃ ἕως ἄν ᾖ ἥ τε αἴσθησις καὶ ἡ διάνοια , καὶ περὶ τὸ αἰσθητὸν καὶ διανοητὸν ἐνεργῇ , καὶ μάλιστα , ὅταν εὖ καὶ ἄριστα ἔχωσι καὶ περὶ τὸ ἄριστον ἐνεργῶσιν . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις εἰ τοῦτο οὕτως ἔχει , πῶς οὐδεὶς οὕτως ἐνεργῶν συνεχῶς ἥδεται . πρὸς ὃ ῥητέον , ὅτι κάμνει πάντα τὰ άνθρώπεια καὶ οὐ δύναται συνεχῶς ἐνεργεῖν . διὰ τοῦτο οὐδὲ ἥδεσθαι δύναται συνεχῶς , ἐπεὶ ἡ ἡδονὴ τῇ ἐνεργείᾳ ἀκολουθεῖ · ἔνια δὲ τέρπει μὲν νεωστὶ φανέντα , χρόνον δέ τινα συνεθισθέντα οὐχ οὕτως ἡδέα δοκεῖ . τὸ δὲ αἴτιον , ὅπερ ἔφην . τὸ μὲν γὰρ πρῶτον παρακέκλιται ἡ διάνοια καὶ ἐπιτεταμένως περὶ αὐτὰ ἐνεργεῖ , ὥσπερ κατὰ τὴν ὄψιν οἱ ἐμβλέπόντες , μετέπειτα δὲ οὐ γίνεται τοιαύτη ἡ ἐνέργεια ἀλλὰ παρημελημένη · διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἡδονὴ ἀμαυροῦται . <Περὶ τοῦ ὅτι φύσει διωκτὸν ἡ ἡδονή’ καὶ ἔτι περὶ τοῦ ὅτι διαφέρου σιν αἱ ἡδοναί . κεφ . ε΄.> Ἐπεὶ δὲ πᾶσαν ἐνέργειαν τελειοῖ ἡ ἡδονή , ἐνέργεια δὲ καὶ τὸ ζῆν , τὰ ἄρα ἐφιέμενα τοῦ ζῆν ὀρέγονται τῆς ἡδονῆς , ὅτι τελειότης ἐστὶν αὐτοῦ . πάντα δὲ ἐφίενται τοὺ ζῆν · ὥστε δόξειεν ἂν πάντα ἐφίεσθαι τῆς ἡδονῆς . πᾶσαν γὰρ ἐνέργειαν ἡ ἡδονὴ αἱρετωτέραν ποιεῖ · καὶ ἕκαστος περὶ ταῦτα καὶ τούτοις ἐνεργεῖ μάλιστα , οἷς μάλιστα ἥδεται , οἷον ὁ μουσικὸς τῆ ἀκοῇ περὶ τὰ μέλη καὶ ὁ φιλομαθὴς τῇ διανοίᾳ περὶ ἰὰ θεωρήματα καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος . ἐπεὶ οὖν οὕτω ποιεῖ τὴν ἐνέργειαν ἡ ἡδονὴ καλλίω καὶ αἱρετωτέραν , εἰκότως τὰ ὀρεγόμενά τινος ἐνεργείας καὶ τῆς κατ’ αὐτὴν ὀρέγονται ἡδονῆς · τὰ ἄρα τοῦ ζῆν ἐφιέμενα | εὐλόγως καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἐφίενται ἡδονῆς , ὅτι τὸ αἱρετὸν καὶ ἐφετὸν αὐτοῖς τελειοῖ . τὸ δὲ ζητεῖν ἐπὶ τοῦ παρόντος , πότερον ποτέρου ἕνεκα αἱρετόν , ἡ ἡδονὴ διὰ τὸ ζῆν ἢ τὸ ζῆν διὰ τὴν ἡδονήν , ἀφείσθω . φαίνεται δὲ ὅτι ἀδιαίρετά εἰσι ταῦτα ἀλλήλων , καὶ οὔτε ἡδονὴν χωρὶς ἐνεργείας οὔτε ἐνέργειαν χωρὶς ἡδορῆς εὕροι τις ἄν · τελείωσις γὰρ ἐνεργείας ἡ ἡδονή , καὶ διὰ τοῦ τὸ οὐ δύναται χωρὶς εἶναι . διὰ ταῦτα φαίνεται καὶ ὅτι αἱ ἡδοναὶ διαφέρουσιν ἀλλήλων τῷ εἴδει · καὶ γὰρ διαφόρων · τῷ εἴδει ἐνεργειῶν τελειότητες οὖσαι καὶ αὐταὶ διάφοροί εἰσιν . αἱ γὰρ τελειότητες τῶν διαφόρων εἰδῶν οὐ δύνανται μὴ διάφοροι ὅροι εἶναι ἰῷ εἴδει , οἷον αἱ τῆς διανοίας ἐνέργειαι τῶν τῆς αἰσθήσεως διαφέρουσι τῷ εἴδει καὶ ἔτι αὗται ἀλλήλων , ὥστε καὶ αἱ ἡδοναί . τοῦτο δέ ἐστι φανερὸν ἐκ τοῦ πάσῃ ἐνεργείᾳ οἰκείαν ἡδονὴν προσεῖναι . ὅτι δὲ οἰκείᾳ , δῆλον · καὶ γὰρ συναύξει τὴν ἐνέργειαν ἡ οἰκεία ἡδονή . μάλιστα γάρ τις ἕκαστα γινώσκει καὶ ἐξακριβοῖ καὶ ὅλως ἐνεργεῖ , ὅταν μεθ’ ἡδονῆς τοῦτο ποιῇ · καὶ γὰρ γεωμετρικοὶ γίνονται μαλιστα οἱ χαίροντες τῷ γεωμετρεῖν καὶ κατανοοῦσιν ἕκστα μᾶλλον , καὶ ἕκαστον ἡ ἡδονὴ πρὸς τὸ οἰκ·εῖον ἔργον ἐπιδιδόναι ποιεῖ . εἰ τοίνυν τὰς ἐνεργείας συναύξουσιν αἱ ἡδοναί , τὰ δὲ συναύξοντα οἰκεῖα , τὰ δὲ οἰκεία τοῖς διαφόροις τῷ εἴδει καὶ αὐτὰ διάφορα κατὰ τὸ εἶδος , φανερὸν ὅτι αἱ ἡδοναὶ ἕτεραι τῷ εἴδει ἀλλήλων . ἔτι καὶ ἐκεῖθεν γίνεται δῆλον τὰς ἡδονὰς διαφόρους εἶναι τῷ εἴδει · καὶ γὰρ προσίστανται ταῖς ἐνεργείαις αἱ ἀλλότριαι , ἡδοναί , καθάπερ αἱ οἰκεῖαι τελειοτέρας ποιοῦσιν · ἡ γὰρ τῆς αύλητικῆς ἡδονὴ συγχέοι ἄν ῥᾳδίως τὴν ἐν τοῖς μὰ θήμασι θεωρίαν , ὅταν μὴ ἕξιν μαθηματικὴν ὁ θεωρῶν · ἔχῃ , ἀλλ’ ἥδηται μᾶλλον αὐλοῦντος ἀκούων ἢ θεωρῶν , καὶ οὕτω φθείρῃ τὴν περὶ τὸν λόγον ἐνέργειαν ἡ τῆς αὐλητικῆς ἡδονή . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ ἰῶν ἄλλων συμβαίνει , ὅταν δύο ἐνεργείας τις κατὰ ταὐτὸν ἐνεργῇ · καὶ γὰρ ἡ ἡδίων τὴν ἑτέραν ἐκκρούει , καὶ τοσούτῶ μᾶλλον , ὅσῳ κατὰ ἰὴν ἡδονὴν διαφέρει . εἰ γὰρ σφόδρα ὑπερβάλλει τὴν ἐξ ἑτέρας ἡ τῆς ἑτέρας ἡδονή , καὶ παντελῶς ἀφανίζει τὴν ἀλλοτρίαν ἐνέργειαν , ὥστε μηδὲ ὅλως κατ’ αὐτὴν ἐνεργεῖν · διὰ τοῦτο ἐπειδὰν χαίρωμέν τινι σφόδρα , οὐ πάνυ δρῶμεν ἕτερον · εἰ δὲ οὐ πάνυ ἡδόμεθα ὁτῳοῦν , καὶ ἄλλα ποιοῦμεν , οἷον ποιοῦσι καὶ οἱ ἐν τοῖς θεάτροις τραγηματίζοντες · ὅταν γὰρ φαῦλοι οἱ ἀγωνιζόμενοι ὧσι καὶ οὐ πάνυ χαίρωσι τῷ θεάματι , τότε μάλιστα αὐτὸ δρῶσιν . ἐπεὶ τοίνυν ἡ μὲν οἰκεία ἡδονὴ τὰς ἐνεργείας ἐξακριβοῖ καὶ χρονιωτέρας καὶ βελτίους ποιεῖ ἡ δ’ ἀλλοτρία λυμαίνεται , φανερὸν ὅτι πολὺ διαφέρουσιν ἀλλήλων · σχεδὸν γὰρ ὥσπερ αἱ οἰκεῖαι ταῖς ἐνεργείαις λῦπαι κώλυμα γίνονται καὶ προχωρεῖν οὐκ ἐῶσιν , οὕτω καὶ αἱ ἀλλότριαι ἡδοναί . φθείρουσι γὰρ αἱ οἰκεῖαι λῦπαι τὰς ἐνεργείας · εἰ γάρ τις ἐπὶ τῷ γράφειν λυποῖτο . οὐ γράψει , καὶ εἴ τῳ τὸ λογίζεσθαι ἀηδές , οὐ θεωρήσει · τοῦτο δὲ πείσεται , καθὼς εἴρηται , καὶ ἀπὸ τῆς ἀλλοιρίας ἡδονῆς . εἰ τοίνυν ἡ ἀλλοτρία ἡδονὴ παραπλήσιον ποιεῖ ταῖς οἰκείαις λύπαις , ἡ δὲ οἰκεία λύπη τῇ οἰκείᾳ ἡδονῇ ἐναντίως ἔχει , φανερὸν ὅτι ἡ ἀλλοτρία ἡδονὴ τῇ οἰκεία ἐναντίως ἔχει · τὰ δὲ τοιαῦτα οὐ δύνανται τὰ αὐτὰ εἶναι τῷ εἴδει · ἡ ἄρα ἡδονὴ οὐκ ἔστι μία κατὰ τὸ εἶδος . | <Περὶ τοῦ ὅτι ἐπιεικείᾳ καὶ φαυλότητι καὶ ἔτι καθαρότητι διαφέρουσιν αἱ ἡδοναί · καὶ ὅτι ἑτέρων ζῴων καὶ ἕτεραι · καὶ τίς ἡ ἀληθής . κεφ . δ΄.> Ἐπεὶ δὲ ἑκάστη ἡδονὴ τῇ ἐνεργείᾳ , ὅθεν ἐστίν , οἰκείως ἔχει , αἱ δὲ ἐνέργειαι διαφέρουσιν ἀλλήλων ἐπιεικείᾳ καὶ φαυλότητι , καὶ αἱ μὲν αἱρεταί εἰσιν , αἱ δὲ φευκταί , αἱ δὲ οὐδέτερον , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὰς ἡδονὰς ἔχειν ἀνάγκη , καὶ τὰς μὲν ἀγαθὰς εἶναι , τὰς δὲ φαύλας , τὰς δὲ οὐδέτερ.ον τούτων · καὶ ἐπιεικὴς μὲν καὶ ἀγαθὴ ἡδονή ἐστιν ἡ οἰκεία τῆ ἐπιεικεῖ καὶ ἀγαθῇ καὶ σπουδαίᾳ ἐνεργείᾳ , φαύλη δὲ ἡ τῇ φαύλῃ ἐνεργείᾳ οἰκεία · καὶ γὰρ αἱ ἐπιθυμίαι τῶν μὲν καλῶν ἐπαινεταί , τῶν δὲ φαύλων ψεκταί · ἡ δὲ οἰκεία τῇ ἐνεργεία ,, ἣ ουτε έπαινετὴ ἐστιν οὔτε ψεκτή . καὶ αὐτὴ οὐδέτερόν ἐστιν . ἐπεὶ δὲ τῇ ἐνεργείᾳ καὶ ὄρεξίς ἐστιν ὅθεν κινεῖταί τις ἐπὶ τὸ ἐνεργεῖν , ζητητέον πότερα μᾶλλόν ἐστιν οἰκεία , ἡ ἡδονὴ τῇ ἐνεργείᾳ ἢ τῇ ὀρέξει . φαίνεται δὲ ὅτι οἰκειοτέρα ἐστὶ τῇ ἐνεργείᾳ . τῇ μὲν γὰρ ὀρέξει ἡ ἡδονὴ οὕτε συμπέφυκεν οὔτε ἅμα γίνεται αὐτῇ κατὰ τὸν χρόνον ἀλλὰ διέστηκεν αὐτῆς καὶ τῷ χρόνῳ καὶ τῇ φύσει . προηγεῖται γὰρ ἡ ὄρεξις τῆς ἐνεργείας καὶ · τῆς ἐπ’ αὐτῇ ἡδονῆς · τῇ δὲ ἐνεργεία οὕτω συμπέφυκεν ἡ ἡδονὴ καὶ οὕτως ἀχωρίστως ἔχει , ὥστε ἀμφισβητεῖται , εἰ ταὐτόν ἐστι τῇ ἐνεργείᾳ ἡ ἡδονή . φαίνεται μὲν οὗν , ὅτι τῆ ἐνεργείᾳ μᾶλλον ᾠκείωται ἡ ἡδονὴ ἢ τῇ ὀρέξει · ταὐτὸν δὲ οὐκ̣ ἔστιν · οὐ γὰρ ταὐτὸν ἡδονὴ διανοίᾳ οὐδὲ αἰσθήσει οὐδεμίᾳ · ἄτοπον γὰρ οὕτως οἴεσθαι . ἀλλὰ τῷ ἀχωρίστως ἀλλήλων ἔχειν δοκεῖ μηδὲν διαφέρειν ἐνεργείας . | διάφοροι δέ εἰσι καὶ αὐταὶ αἱ ἡδοναὶ πρὸς ἀλλήλας , ὅτι καὶ αἱ ἐνέργειαι . | διαφέρει γὰρ ὄψις ἁφῆς καθαριότητι , καθόσον ἡ μὲν τοὺ εἴδους ἀντιλαμβάνεται μόνου , ἡ δὲ ἁφὴ τῇ ὕλῃ μᾶλλον προσάγει , καὶ ἡ ἀκοὴ ταύτῃ τῆς ὀσφρήσεως καὶ τῆς γεύσεως διαφέρει , ὅτι τῆς ὕλης ἅπτονται μᾶλλον · ὅθεν καὶ αἱ ἑπόμεναι ἡδοναὶ διοίσουσιν ἀλλήλων καὶ τῶν ἐκ τῆς διανοίας ἡδονῶν , ὅτι διάφοροι αἱ ἐνέργειαι . καὶ αὐταὶ δὲ αἱ τῆς διανοίας ἡδοναὶ οὐχ αἱ αὐταὶ ἔσονται ἀλλήλαις , ὅτι διάφοροι ἐνέργειαι διανοίας φαίνεται δὲ ὅτι καὶ ἑκάστῳ ζῴῳ οἰκεία τίς ἐστιν ἡδονή , καθάπερ καὶ ἔργον ἐστὶν οἰκεῖον . εἰ γὰρ ταῖς ἐνεργείαις αἱ ἡδοναὶ ἀκολουθοῦσιν , ἑκάστῳ δὲ ζῴῳ οἰκεία τίς ἐστιν ἐνέργεια κατάλληλος τῇ φύσει , καὶ ἡδονὴ ἄν οἰκεία εἴη . τοῦτο δὲ καὶ καθ’ ἕκαστον θεωροῦντι γίνεται δῆλον . ἑτέρα γὰρ ἵππου ἡδονὴ καὶ κυνὸς καὶ ἀνθρώπου , καθάπερ Ἡράκλειτός φησιν , ὄνον σύρματα ἄν ἑλέσθαι μᾶλλον ἡ χρυσόν · ἥδιον γὰρ χρυσοῦ τροφὴ ὄνοις . αἱ μὲν οὗν οἰκεῖαι ἡδοναὶ ταῖς διαφόροις ἐνεργείαις καὶ αὐταὶ διάφοροί εἰσι · τὰς δὲ τῶν αὐτῶν ἐνεργειῶν τὰς αὐτὰς εὔλογον εἶναι κατὰ τὸ εἶδος · διοίσουσι δὲ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον . ὅτι γὰρ ταῖς αὐταῖς ἐνεργείαις οὐχ ὁμοίως ἥδονται πάντες , φανερόν , ἐπεὶ καὶ τοσαύτη γίνεται ἡ διαφορά , ὥστε τοῖς αὐτοῖς τοὺς μὲν ἥδεσθαι , τοὺς δὲ λυπεῖσθαι · καὶ γλυκέα οὐ πᾶσι τὰ αὐτά · οὐ γὰρ τὰ αὐτὰ δοκεῖ γλυκέα τῷ πυρέττοντι καὶ τῷ ὑγιαίνοντι , οὐδὲ θερμὰ τὰ αὐτὰ τῷ ἀσθενεῖ καὶ τῷ εὐεκτοῦντι . τοῦτο δὲ καὶ ἐφ’ ἑτέρων συμβαίνει . καθάπερ δὲ ἐπὶ τῶν τοιούτων ἡδέων τὰ ἀληθῶς ἡδέα ἰῶν δοκούντων ἀπὸ τῶν ὑ.γιαινόντων γνωσόμεθα διελεῖν · οὕτω καὶ τὰς ἐν τῷ ἤθει ἡδονὰς ἀπὸ ἰῶν εὗ ἐχόντων περὶ τὸ ἦθος , δηλαδὴ τῶν σπουδαίων , διορισόμεθα . εἰ δὲ τοῦτο καλῶς λέγεται καὶ ἑκάστου μέτρον ἡ ἀρετή , καὶ τὸ ἀγαθὸν εἶναι διὰ τὴν ἀρετήν ἐστιν ἑκάστῳ , καὶ ἡδοναὶ ἀν’ εἶεν ἀληθῶς αἱ τῷ σπουδαίῳ φαινόμεναι ἡδοναί , καὶ ἡδέα οἷς οὗτος χαίρει · πρὸς ἃ δὲ οὗτος ἀηδῶς ἔχει , οὐκ ἂν εὐλόγως ἡδέα λέγοιντο οὐδὲ ἡδοναί . εἰ δὲ τοῖς διεφθαρμένοις ἡδέα δοκεῖ ταῦτα , οὐδὲν θαυμαστόν . πολλαὶ γὰρ φθοραὶ καὶ λῦμαι ἀνθρώπων γίνονται καὶ ἡδεῖς εἰσιν , ἀλλ’ οὐχ ἁπλῶς ἡδεῖς , ἀλλὰ τοῖς γε διεφθαρμένοις · τὰς μὲν οὖν ὁμολογουμένων αἰσχρὰς δῆλον ὡς οὐκ ἂν εἴη ῥητέον ἡδονὰς εἶναι , πλὴν τοῖς διεφθαρμένοις . τῶν δὲ ἐπιεικῶν ἡδονῶν τίνα ῥητέον κυρίως ἀνδρωπίνην ἡδονὴν εἶναι ; καὶ τοῦτο δὲ φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων . ἐπεὶ γὰρ οἰκεῖαι ταῖς ἐνεργείαις αἱ ἑπόμεναι ἡδοναί , ληπτέον τὴν ἀνθρωπίνην ἐνέργειαν , ἣ τ·οῦ ἀνθρώπου ἐστὶ καθό ἐστιν ἄνθρωπος , εἴτε μία ἐνέργειά ἐστιν εἴτε πλείους · καὶ δὴ ταύτας τὰς ἐνεργείας αἱ τελειοῦσαι ἡδοναὶ τὰς τοῦ τελείου κα μακαρίου ἀνδρός , αὗταί εἰσιν αἱ τοῦ ἀνθρώπου , ᾖ ἄνθρωπος , ἡσοναί · αἱ δὲ λοιπαὶ δευτέρως καὶ πολλοστῶς λέγοιντο ἃν ἀνθρώπιναι , καθάπερ καὶ αἱ ἐνέργειαι . | <Περὶ εὐδαιμονίας . κεφ . ζ΄.> Ἐπεὶ δὲ περὶ τῶν ἀρετῶν εἴρηται καὶ τῆς φιλίας καὶ τῆς ἡδονῆς , λοιπὸν περὶ εὐδαιμονίας τύπῳ διελθεῖν , ἐπεὶ τέλος αὐτὴν εἶναι τῶν ἀνθρωπίνων πάντων φαμέν . γένοιτο δ’ ἂν ἡμῖν σαφὴς καὶ ῥᾴδιος ὁ λό - γος , τὰ προειρημένα περὶ τῆς εὐδαιμονίας ἀναλαβοῦσιν . εἴρηται τοίνυν περὶ αὐτῆς ἐν τῷ ιγ΄ κεφαλαίῳ τοῦ πρώτου βιβλίου , ὅτι οὐκ ἔστιν ἕξι ; · εὐδαίμων γὰρ ἄν εἴη καὶ ὁ διὰ βίου καθεύδων καὶ ὁ φυτῶν βίον ζῶν καὶ ἔτι ὁ τὰ μέγιστα δυστυχῶν · ἐνδέχεται γὰρ ἕξιν ἔχοντα ἀρετῆς οὕτω βιῶναι . εἰ δὲ τοῦτο ἄδοξον , εὐδαίμονα τὸν οὕτως ἔχοντα καλεῖν , ἐνέργειά τις ἂν εἴη ἡ εὐδαιμονία . ζητητέον δὴ τίς τῶν ἀνθρωπίνων ἐνεργειῶν ἐστιν . ἐπεὶ γὰρ αἱ μὲν τῶν ἐνεργειῶν ἀναγκαῖαί εἰσι καὶ πρὸς ἄλλα φέρουσι καὶ δι’ ἄλλα ζητοῦνται , αἱ δὲ καθ’ ἑαυτάς εἰσιν αἱρεταί , δῆλον ὅτι τὴν εὐδαιμονίαν θετέον εἶναι τῶν καθ’ ἑαυτὰς αἱρετῶν · αὐτάρκης γὰρ ἡ εὐδαιμονία καὶ οὐδενός ἐστιν ἐνδεής · τὸ δὲ δι’ ἄλλο αἱρετὸν ἐκείνου δεῖται , δι’ ὃ ζητεῖται πρὸς τὸ αἱρετὸν εἶναι καὶ ἀγαθόν . καθ’ ἑαυτὰς δέ εἰσιν αὐτάρκεις αἱ κατὰ τὰς ἀρετὰς ἐνέργειαι , ἃς οὐ δι’ ἄλλο ζητοῦμεν ἀλλὰ δι’ ἑαυτάς . τὸ γὰρ τὰ καλὰ καὶ σπουδαῖα πράττειν τῶν καθ’ ἑαυτὰ αἱρετῶν · καὶ τῶν παιδιῶν δὲ αἱ ἡδεῖαι οὐ δι’ ἄλλα ζητοῦνται · οἱ γὰρ αἱρούμενοι αὐτὰς οὐδὲν ἐξ αὐτῶν ὠφελοῦνται · βλάπτονται μὲν οὖν μᾶλλον , τῶν σωμάτων ἀμελοῦντες , καὶ ἦς κτήσεως τῶν ὑπὲρ τοῦ σώματος ζητουμένων . διὰ τοῦτο καὶ πολλοὶ τῶν εὐτυχῶν καὶ κατὰ τὸν βίον εὐθυμουμένων ἐπὶ τὸν παιδιώδη τρέχουσι βίον καὶ πολλοῦ τιμῶνται τοὺς εὐτραπέλους · καὶ οἱ παρὰ τοῖς τυράννοις παίζειν ἡδέως εἰδότες εὐδοκιμοῦσιν · ἡδεῖς γάρ εἰσιν , αὐτοῖς παρέχοντες ὧν ἐφίενται καὶ δέονται πρὸς τὴν νομιζομένην εὐδαιμονίαν . δοκεῖ μὲν οὖν τὰς παιδιὰς εὐδαιμονικὰς εἶναι διὰ τὸ τοὺς ἐν δυναστείαισ ἐν τούτοις μάλιστα | διατρίβειν · οὔκ εἰσι δέ · οὐ γὰρ ἱκανὸν σημεῖον τῶν · τοιούτων ἀνδρῶν ἡ ψῆφος . οὐ γὰρ ἐν τῷ δυναστεύειν ἡ ἀρειὴ οὐδὲ ὁ ὑγιαίνων μάλιστα νοῦς , ἀφ’ ὧν αἱ σπουδαῖαι ἐνέρ · - γειαι . οὐδὲ γὰρ ἐπεὶ τῆς ἐλευθερίου καὶ εἰλικρινοῦς ἡδονῆς ἄγευστοι καθάπαξ ὄντες ἐπὶ τὰς σωματικὰς καταφεύγουσιν ἡδονάς , διὰ τοῦτο ταύτας εὔλογον οἴεσθαι τῶν ὡς ἀληθῶς αἱρετωτέρας εἷναι . καὶ γὰρ οἱ παῖδες τὰ παρ’ αὐτοῖς τιμώμενα κράτιστα οἴονται εἶναι · ἀλλ’ οὔτε τοῖς ἀνδράσι τίμια τὰ τῶν παίδων δοκεῖ , οὔτε ἐπιεικεῖς οὐ θαυμάσουσιν ὅπερ οἱ φαῦλοι · ἀλλὰ τοὺς μὲν ἡ δοκοῦσα τοὺς δὲ ἡ ἀληθὴς ἡδονὴ μάλιστα τέρψε καθάπερ οὖν ἐν ἀρχῇ εἴρηται , τὰ ὡς ἀληθῶς τίμια καὶ σπουδαῖά ἐστιν , ἃ θαυμάζει καὶ οἷς ἥδεται ὁ σπουδαῖος . ἐπεὶ δὲ ἀκολούθους ταῖς ἕξεσι ταῖς ἐν τῇ ψυχῇ καὶ τὰς ἐνεργείας ἕκαστος ἐπιζητεῖ , καὶ ταύτας οἴεται μάλιστα αἱρετωτάτας εἶναι , ὁ δὲ σπουδαῖος κατὰ τὴν ἕξιν τῆς ἀρετῆς ζῇ , φανερόν , ὅτι ταῖς ἐνεργείαις ἡσθήσεται ταῖς κατὰ τὴν ἀρετήν , καὶ ταύτας τιμίας ἡγήσεται καὶ ἡδείας · τῶν δὲ παιδιῶν , ὡς ἀλλοτρίων τῆς ἕξεως καταφρονήσει . ἐπεὶ δὲ ὀρθῶς καὶ ὑγιῶς οὗτος ψηφίζεται , οὐκ ἄρα τίμιον ἡ παιδιά , οὐδ’ ἄρα ἐν αὐτῇ ἡ εὐδαιμονία . καὶ γὰρ ἄτοπον παιδιὰν εἶναι τῶν ἀνθρωπίνων τὸ τέλος καὶ πάντα πραγματεύεσθαι καὶ κακοπαθεῖν διὰ βίου τοῦ παίζειν χάριν . εἰ γάρ τις ὑπόθοιτο ταύτην εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν , ἀκόλουθόν ἐστι καὶ ταῦτα δὴ συγχωρεῖν . τῆς γὰρ εὐδαιμονίας ἕνεκα πάντα ζητοῦμεν · τῆς παιδιᾶς δὲ χάριν πονεῖν διὰ βίου καὶ σπουδάζειν ἠλίθιόν τι δοκεῖ λίαν εἶναι , καὶ τοῦτο δὴ παιδικόν . τὸ ἀνάπαλιν μὲν οὖν ἕνεκα τοῦ δύνασθαι σπουδάζειν παίζειν αἱρεῖσθαι κατ’ Ἀνάχαρσιν καλῶς καὶ ὀρθῶς ἄν ἔχοι . καὶ γὰρ ἀνάπαυσίς τις ἡ παιδιὰ τοῖς ἀγωνιζομένοις , συνεχῶς οὐ δυναμένοις πονεῖν , ἣ τὴν δύναμιν αὐτοῖς ἀνακαινουμένη , τοῖς πόνοις ἀκμῆτας ἀποδίδωσιν . ὅθεν οὐ τέλος ἡ ἀνάπαυσις ἀλλ’ ἀναπαύσεως ἐνέργεια τέλος . ἔτι πᾶσιν ὁμολογεῖται τὸν εὐδαίμονα βίον κατὰ τὴν ἀρετὴν εἶναι · οὗτος δὲ μετὰ σπουδῆς · καὶ ὁ σπουδαῖος οὐ παίζων ἀλλά σπουδάζων . ἔτι δὲ βελτίω λέγομεν εἶναι τὰ σπουδαῖα τῶν μετά παιδιᾶς καὶ γελοίων · καὶ τὴν ἐνέργειαν βελτίονος τῆς ψυχῆς μέρους σπουδαιοτάτην φαμέν · τὸ δὲ βέλτιον κα τοὺ βελτίονος μέρους μᾶλλον τῇ εὐδαιμονίᾳ προσήκει . ἔτι ἡ μὲν ἀπόλαυσις τῶν σωματικῶν ἡδονῶν κοινή ἐστι καὶ τοῖς τυχοῦσι καὶ τοῖς φαύλοις καὶ ἀνδραπόδοις καὶ τοῖς μοχθηροτάτοις ἔνεστιν οὐχ ἧττον ἢ τοῖς ἀρίστοις · ἡ δὲ εὐδαιμονία τῶν ἀρίστων λέγεται μόνον , καὶ οὐδεὶς ἄν εἴποι καὶ τοῖς φαύλοις προσεῖναι , καὶ γὰρ οὐδὲ βίον τὸν αὐτὸν ἀμφοτέρων εἶναι , ὅτι μὴ κατὰ τὴν φαύλην διαγωγὴν ἡ εὐδαιμονία , ἀλλ’ ἐν ταῖς κατ’ ἀρετὴν ἑνεργείαις , καθάπερ καὶ πρότερον εἴρηται . <Περὶ τῆς θεωρητικῆς εὐδαιμονίας . κεφ . η΄.> Ἐπεὶ δὲ ἡ εὐδαιμονία ἐν ταῖς κατ’ ἀρετὴν ἐνεργείαις δέδεικται οὖσα , εἴ τις εἴη κρατίστη τῶν τοιού·των ἐνεργειῶν , μάλιστα ἐν ταύτῃ ἄν εἴη . κράτιστον γὰρ καὶ ἄριστον ἡ εὐδαιμονία · κρατίστη δὲ ἐνέργεια ἡ τοῦ κρατίστον τῶν ἐν ἡμῖν ἐνεργούντων , ὃ κατὰ φύσιν ἄρχει 1 καὶ ἡγεῖται πρὸς τὴν ἀλήθειαν , καὶ τὸ ἀγαθόν , εἴτε νοῦς τοῦτο ἂν καλοῖτο εἴτε ἄλλο τι , ὃ δὴ ἔννοιαν ἔχει περὶ καλῶν τε καὶ θείων , εἴτε θεῖον ὂν καὶ αὐτὸ εἴτε τῶν ἐν ἡμῖν τὸ θειότατον · ἡ δὴ τούτου ἐνέργεια εὖ καὶ καλῶς γινομένη καὶ κατὰ τὴν οἰκείαν ἀρετὴν εἴη ἄν ἡ τελεία εὐδαιμονία καὶ ἔστι θεωρητική , καθὼς πρότερον εἴρηται · ὅτι δὲ ἐν ταύτῃ τῇ ἐνεργείᾳ ἐστὶν ἡ τελεία εὐδαιμονία , καὶ τὰ προειρημένα ἡμῖν περὶ τῶν ἀνθρωπίνων ἐνεργειῶν καὶ ἡ ἀλήθεια μαρτυρεῖ . καὶ γὰρ ὡς ἐν τῷ περὶ φιλίας εἴρηται , ὁ νοῦς ἐστι τὸ ἡμέτερον εἶναι καὶ διὰ τοῦτο κρατίστη ἐστὶν ἡ αὐτοῦ ἐνέργεια , καὶ ἃ γινώσκει κράτιστά εἰσι τῶν αἰσθήσει γινωσκομένων · εἰ δὲ ἅριστον δεῖ εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν , ἐν τῷ ἀρίστῳ εἶναι πᾶσα ἀνάγκ.η . ἔτι τὸ συνεχὲς ἀποδιδόναι δεῖ τῇ εὐδαιμονίᾳ . οὕτω γὰρ ἄν τελείως δύναιτό τις εὐδαιμονεῖν , μὴ διακοπτομένης αὐτῷ τῆς εὐδαιμονίας . τοῦτο δὲ θεωροῦσι μάλιστα δυνατόν · θεωρεῖν γὰρ δυνάμεθα συνεχῶς μᾶλλον ἢ ὁτιοῦν ἕτερον πράττειν . ἔτι καὶ ἡδονὴν οἰόμεθα δεῖν τῇ εὐδαιμονίᾳ παραμεμῖχθαι , ἡδίστη δὲ τῶν καῖ’ ἀρετὴν ἐνεργειῶν ἡ κατὰ σοφίαν ὁμολογουμένως ἐστί · φαίνεται τοίνυν ἡ φιλοσοφία ία θαυμαστὰς ἔχουσα ἡδονὰς 017 τε τὴν καθαριότητα καὶ τὸ ὕλης ἀπηλλαγμένη καθάπαξ εἶναι καὶ διὰ τὸ βέβαιον , ὅτι περὶ τὰ ἀκίνητα καὶ ὡσαύτως ἔχοντα ἐνεργεῖ . ἡ γὰρ πρακτικὴ τῆς τε ὕλης δεῖται περί τε τὰ ἐνδεχόμενά ἐστι · τοιαῦτα γὰρ τὰ πρακτά · ὅθεν οὐκ ἔνι τελείως κατὰ ταύτην εὐδαιμονεῖν . | ἔτι καὶ αὐτάρκη τὸν εὐδαίμονα εἶναι δεῖ . τοῦτο δὲ τῆς θεωρητικῆς ἐστι μᾶλλον ἢ τῆς ἑτέρας · τῶν μὲν γὰρ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων καὶ ὁ θεωρητικὸς δεῖται καὶ ὁ πρακτικός . πρὸς τούτοις δὲ ὁ μὲν πρακτικὸς καὶ ἄλλων δεῖται πρὸς τὸ τὴν ἀρετὴν ἐνεργῆσαι · καὶ γὰρ ὁ δίκαιος δεῖται πρὸς οὓς δικαιοπρα γήσει καὶ μεθ’ ὧν καὶ ὁ σώφρων καὶ ὁ ἀνδρεῖος καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος , ὁ δὲ σοφός καὶ καθ’ ἑαυτὸν ὢν δύναται θεωρεῖν καὶ οὐδενὸς δεῖται πρὸς τοῦτο καὶ μᾶλλον ὅσῳ σοφώτερος · εἰ δὲ δεῖταί πὼς καὶ αὐτὸς ἄλλων , ὅτι μετ’ ἄλλων βέλτιον θεωρήσει , πρός γε τὸ τὴν ἐνέργειαν τελείως ἐνεργῆσαι καὶ καθ’ ἑαυτὸν αὐταρκέστατός ἐστιν . ἔτι και δι’ , ἑαυτὴν αἱρετὴν καὶ ἀγαπητὴν εἶναι δεῖ τὴν εὐδαιμονίαν . φαίνεται δὲ ἡ θεωρητικὴ ζωὴ αὐτὴ δι’ ἑαυτὴν φιλουμένη . καὶ γὰρ οὐδὲν ἀπ’ αὐτῆς ἄλλο ζητοῦμεν , οὐδέ τι γίνεται ἡμῖν ἕτερον παρὰ τὸ θεωρεῖν · ἀφ᾿ ἑκάστης δὲ τῶν πρακτικῶν ἀρετῶν ἔστι τι ἄλλο ἢ μικρὸν ἢ μεῖζον λαβεῖν . καὶ γὰρ ἀπὸ μὲν τῆς ἀνδρείας νίκη , ἀπὸ δὲ σωφροσύνης ἡ κατὰ ψυχὴν ἠρεμία , ἀπὸ δὲ φρονήσεως τὸ εὑρεῖν τὰ πρὸς τὸ ἔσχατον φέροντα τέλος , ἀπὸ δὲ πασῶν ἡ πολιτικὴ εὐδαιμονία , τῇ δὲ θεωρίᾳ οὐδὲν ἀκολουθεῖ , οἱ ὃ δοκεῖ δέον εἶναι ζητεῖσθαι , ἀλλὰ αὐτὴ δι’ ἑαυτὴν ἀγαπᾶται . φαίνεται ἄρα ταύτην εἶναι τὴν ἀνθρωπίνην εὐδαιμονίαν . ἔτι καὶ ἐν ἠρεμίᾳ τινὶ καὶ σχολῇ συνεστάναι δεῖ τὴν εὐδαιμονίαν . τέλος γάρ τί ἐστιν ἡ σχολή , καὶ ἀσχολούμεθα ἵνα δυνηθῶμεν σχολάσαι , καὶ πόλεμον αἱρούμεθα διὰ τὴν εἰρήνην . αἱ μὲν οὖν ἐνέργειαι τῶν πρακτικῶν ἀρετῶν ἐν τοῖς πολιτικοῖς εἰσι καὶ πολεμικοῖς · αἱ δὲ τοιαῦται πράξεις μάλιστα | δοκοῦσι πόρρω πάσης ἠρεμίας καὶ σχολῆς εἶναι · αἱ μὲν πολεμικαὶ παντελῶς · οὐδὲν γὰρ ἐν αὐταῖς ἐστιν ἠρεμίας · εἰ γὰρ ἦν , δι’ ἑαυτὸ ἄν ὁ πόλεμος ἐζητεῖτο . οὐδεὶς δὲ αἱρεῖται τὸ πολεμεῖν τοῦ πολεμεῖν ἕνεκα , οὐδέ τις ἐθέλει δι’ ἑαυτὸν τὸν πόλεμον παρασκευάζειν · δόξειε γὰρ ἂν μιαιφόνος τις εἶναι , εἰ τοὺς φίλους πολεμίους ποιοῖτο , ἵνα μάχαι καὶ φόνοι γίνωνται . εἰσὶ δὲ καὶ αἱ τοῦ πολιτικοῦ πράξεις φανερῶ . ἄσχολοι καὶ παρ’ αὖ τὸ τὸ πολιτεύεσθαι περιποιουμένου δυναστείας καὶ τιμὰς ἣ τήν γε εὐδαιμονίαν ἑαυτῶ καὶ τοῖς πολίταις · ἑτέρα γὰρ ἡ αὐτοῦ καὶ ἄλλη ἡ τῆς πόλεως εὐδαιμονία . καὶ δῆλον · εὐδαίμων γὰρ αὐτὸς γενόμενος οὐκ ἀγαπᾷ ἀλλὰ καὶ τὴν πολιτικὴν ζητεῖ , δῆλον ὡς ἑτέραν οὖσαν . ἐπεὶ τοίνυν τῶν μὲν κατὰ τὰς ἀρετὰς πράξεων αἱ πολιτικαὶ καὶ πολεμικαὶ κάλλει καὶ μεγέθει προέχουσιν , αὗται δὲ ἄσχολοι καὶ τέλους τινὸς ἐφίενται καὶ οὐ δι’ ἑαυτάς εἰσιν αἱρεταί , ἡ δὲ τοῦ νοῦ ἐνέργεια σπουδαιοτέρα τέ ἐστιν , ὅτι τοῦ βελτίστου τῆς ψυχῆς ἐστι μέρους καὶ οὐδενὸς ἕνεκα ζητεῖται οὐδὲ ἄλλου παρ’ αὐτὴν ἐφίεται τέλους ἔχει τε οἰκείαν ἡδονὴν μείζονα ἢ κατὰ τὰς πρακτικὰς ἐνεργείας , ἣ δὴ ἡδονὴ συναύξει τὴν ἐνέργειαν , ἔτι δὲ ἡ τοῦ νοῦ ἐνέρηεια καὶ αὐτάρκης ἐστὶ μάλιστα καὶ ἠρεμαία , ὡς ἀνθρώποις δήπουθεν δυνατόν , καὶ ὅσα ἄλλα τῷ μακαρίῳ ἀπονέμονται . κατὰ ταύτην τὴν ἐνέργειαν φαίνεται ὄντα , φανερὸν ὅτι ἡ τελεία τοῦ ἀνθρώπου εὐδαιμονία αὕτη ἂν εἴη τέλειον μῆκος βίου λαβοῦσα · τῶν γὰρ τῆς εὐδαιμονίας οὐδὲν ἀτελὲς εἶναι προσήκει . <Ὅτι μείζων ἢ καὶ ἄνθρωπον ἡ θεωρητικὴ εὐδαιμονία · καὶ ἔτι περὶ τῆς ἠθικῆς , ἤγουν τῆς κατ’ ἄνθρωπον . κεφ . θ΄.> Ἐστι δὲ ὁ τοιοῦτος βίος κρείττων ἢ κατὰ ἄνθρωπον . ὁ γὰρ οὕτω ζῶν οὐχ ᾖ ἄνθρωπος οὕτω βιοῖ , ἀλλὰ καθό τι θεῖον αὐτῷ ὑπάρχει · ὅσῳ δὴ διαφέρει τοῦτο δὴ τὸ θεῖον τοῦ καθ’ ἡμᾶς συνθέτου . τοσοῦτον διοίσουσιν αἱ τούτου ἐνέργειαι τῶν ἄλλων ἀνθρωπίνων ἐνεργειῶν καὶ ἡ τούτου ἀρετὴ τῆς ἄλλης ἠθικῆς ἀρετῆς . εἰ γὰρ θεῖον ὁ νοῦς πρὸς τὸν ἄνθρωπον καὶ ὁ κατὰ νοῦν βίος θεῖος πρὸς τὸν ἀνθρώπινον βίον . οὐ χρὴ δὲ ταῖς ἐνίων παραινέσεσιν ἑπομένους ἀνθρώπινα φρονεῖν ἀνθρώπους ὄντας καὶ θνητὰ θνητούς , ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐνδέχεται ἕκαστον ἑαυτὸν ἀπαθανατίζειν καὶ πάντα ποιεῖν πρὸς τὸ ζῆν κατὰ τὸ κράτιστον τῶν ἐν αὑτῷ . κράτιστον δὲ τῶν ἐν ἡμῖν ὁ νοῦς ἐστιν . εἰ γὰρ μεγέθει καὶ ὄγκῳ οὐδενὸς ὑπερέχει διὰ τὸ ὑπερβαίνειν τὴν ὕλην , ἀλλὰ τῇ γε δυνάμει καὶ τιμιότητι μέγιστόν ἐστιν ἁπάντων · ἐπεὶ καὶ δεινῶς ἄτοπον , εἴ τις ἑαυτῷ μὴ ζῴη μηδὲ τὸν ἑαυτοῦ βίον αἱροῖτο ἀλλὰ τόν τινος ἄλλου’ καὶ γὰρ αὐτός ἐστιν ἕκαστος τὸ κυριώτατον καὶ ἄριστον τῶν ἐν αὐτῷ , καὶ <κατὰ> τοῦτο ἑαυτῷ ἄν βιῴη καὶ τὸν οἰκεῖον μάλιστα βίον . ἄλλως τε τὸ πρότερον λεχθὲν ἁρμόσει καὶ νῦν · τὸ γὰρ οἰκεῖον τῇ φύσει ἑκάστου , τοῦτο κράτιστον καὶ ἥδιστόν ἐστιν ἐκάστῳ · τῷ ἀνθρώπῳ δὲ οἰκεῖον μάλιστα πάντων τὸ κατὰ νοῦν ἐνεργεῖν , εἴπερ αὐτός ἐστιν ὁ νοῦς · οἰκεῖον δὲ τὸ καθ’ ἑαυτὸν ἐνεργεῖν ἑκάστῳ τῶν ἐνεργούντων · κράτιστος ἄρα <καὶ> ἥδιστος ὁ κατὰ βίος ἀνθρώπῳ · οὗτος ἄρα καὶ εὐδαιμονέστατος , καὶ αὕτη ἄν εἴη πρώτως ἡ ἀνθρωπίνη εὐδαιμονία . δευτέρως δὲ ἡ κατὰ τὴν ἄλλην ἀρετήν . αἱ γὰρ κατ’ αὐτὴν ἐνέργειαι ἀν’ θρωπικαὶ ἐν τῖς πρὸς ἀλλήλους τῶν ἀνθρώπων κοινωνίαις συνιστάμεναι . δίκαια γὰρ καὶ ἀνδρεῖα καὶ τὰ ἄλλα τὰ κατὰ τἁς ἀρετὰς πρὸς ἀλλήλους πράττομεν ἐν πράξεσι καὶ χρείαις καὶ συναλλάγμασι καὶ τὰ πάθη παιδαγωγοῦμεν , τὸ πρέπον τῷ πλησίον διατηροῦντες · ταῦτα δὲ πάντα τὴν σύνθετον ταύτην συντηροῦσι ζωήν . τὰ δὲ τοιαῦτα ἀνθρωπικά . ἔτι αἱ ἠθικαὶ ἀρεταὶ πολλὴν ἔχουσιν ἐνίοτε ἀπὸ τοῦ σώματος τὴν σκοπήν · καὶ γὰρ σωφρονικοί τινές εἰσι φύσει καὶ πρὸς ἀνδρείαν εὖ ἔχουσι καὶ πρὸς μεγαλοψυχίαν ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ σῶμα διαθέσεως , καὶ ὅλως σφόδρα ᾠκείωται τοῖς πάθεσιν ἡ ἠθικὴ ἀρετή . καὶ αὐτὴ δὲ ἡ φρόνησις . συνέζευκται γάρ τῇ τοῦ ἤθους ἀρειῇ , # x003E ; καὶ δέδεικται ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , ἐπεὶ φρόνησις μὲν τὰς ἀρχὰς ἀπὸ τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν ἔχει · τὸ γὰρ ὁρθοδοξεῖν περὶ τὸ τέλος ἐκεῖθεν . ἡ δὲ ἠθικὴ ἀρετή , πῶς δεῖ τοῦ τέλους τυχεῖν ἀπὸ τῆς φρονήσεως λαμβάνει , καθὼς ἐν τῷ ιγ' κεφαλαίῳ τοῦ ς' βιβλίου διείληπται . ἐπεὶ τοίνυν ἡ μὲν ἠθικὴ ἀρετὴ περὶ τὰ ἀνθρώπινά ἐστι πάθη καὶ τούτοις ἐστὶ συνημμένη , ταύτης δὲ ἀχώριστος ἡ φρόνησις εἶναι ἐδείχθη , φανερὸν ὅτι πᾶσα ἀρετὴ πρακτικὴ τοῖς πάθεσίν ἐστι συνημμένη · περὶ τὸ σύνθετον ἄρα καὶ τὴν ἐν τούτῳ ζωήν · αἱ δὲ τοὺ συνθέτου ἀρεταὶ ἀνθρωπικαί · ὁ γὰρ τοῦ ἀνθρώπου ὁρισμὸς ἀπὸ τοῦ συνθέτου · ὥστε καὶ ὁ βίος , ὁ κατὰ ταύτας τὰς ἐνεργείας , ἀνθρω|πικὸς καὶ ἡ εὐδαιμονία · ὁ δὲ κατὰ νοῦν βίος μόνος ἐστὶ κεχωρισμένος τῶν ἀνθρωπίνων καὶ ἡ κατὰ τοῦτονεὐδαιμονία . πῶς δὲ κεχωρισμένος ἐστί , καὶ ὡς ἔχει , διακριβῶσαι , μεῖζόν ἐστι τοῦ προκειμένου καὶ θεολογίᾳ μᾶλλον προσῆκεν · τοσοῦτον ὸὲ μόνον εἰπεῖν ἀρκέσει ἐν τῷ παρόντι , ὅτι τὰ ἀνθρώπινα ὑπερβαίνει . τοῦτο δὲ καὶ ἐκεῖθεν γίνεται δῆλον . οὐ γὰρ δεῖται τῶν ἐκτὸς καὶ τῆς ἐκεῖθεν χορηγίας εἰς τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν . δεῖται μὲν γὰρ ὁ θεωρῶν , ἄνθρωπος ὤν , τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων , εἰς δὲ αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν οὐδενός · ὁ δὲ πρακτικὸς δεῖται μὲν καὶ ὧν ὁ θεωρητικός , καὶ μᾶλλον οὗτος , ὅσῳ καὶ μᾶλλον τῷ σώματι ματι πρὸς τὰς ἐνεργείας χρῆται · δεῖται δὲ ἔτι πρὸς τἀς ἐνεργείας καὶ τῆς ἔξωθεν χορηγίας . ὁ μὲν γὰρ ἐλευθέριος χρημάτων πρὸς τὸ τὰ ἐλευθέρια πράττειν , ὁ δὲ δίκαιος , ἵνα ἀνταποδῷ . χωρὶς γὰρ τῶν ἔξωθεν τούτων οὐ πράξουσιν οὐδὲν τῶν κατὰ τὴν οἰκείαν ἀρετὴν ἕκαστος . δεῖ γὰρ τῷ μὲν ἀνδρείῳ καιροῦ τινος καταλλήλου καὶ τῆς ἐν σώματι δυνάμεως , ὅθεν ἐπιδείξεται τὴν τόλμαν καὶ τὴν καρτερίαν , καὶ τῷ σώφρονι ἐξουσίας καὶ τοῦ δύνασθαι , εἰ βούλοιτο , ταῖς ἡδοναῖς ἐφεῖναι · καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστῳ χρεία τῶν καταλλήλων , ἐν οἷς δύναται πρᾶξαι τὴν ἀρετήν . ἄνευ γὰρ τοῦ πρᾶξαι κατὰ τὴν ἕξιν τῆς ἀρετῆς μάλιστα μὲν ἄδηλος ἡ βούλησις καὶ ἡ ἕξις . προσποιοῦνται γὰρ ἔνιοι μὴ δίκαιοι ὄντες βούλεσθαι δικαιοπραγεῖν , καὶ ἐν μόνῃ τῇ προαιρέσει , ἀλλὰ δεῖ καὶ τῆς πράξεως · ἐν ἀμφοῖν γάρ ἐστι · κ ὰ οὕτως ἐν ἀμφοῖν ἐστιν , ὥστε ζητεῖται ἐν ποτέρᾳ μᾶλ|λόν ἐστιν ἡ ἀοετή , ἐν τῆ προαιρέσει ἢ ἐν τῇ πράξει . τὸ γὰρ τέλειον δῆλον ὡς ἐν ἀμφοῖν ἄν εἴη . φανερὸν τοίνυν , ὅτι ἡ πρακτικὴ ἀρετὴ πρὸς τὸ τέλειον εἶναι τῆς ἔξωθεν χορηγίας δεῖται , καὶ τοσούτῳ πλείονος , ὅσῳ μείζων ἐστὶ καὶ καλλίων · αἱ γὰρ κατ’ αὐτὴν πράξεις μεγάλαι καὶ ἀξιόλογοι οὖσαι καὶ πλειόνων δεήσονται τῶν ἔξωθεν . τῷ δὲ θεωρητικῷ οὐδενὸς τῶν τοιούτων πρός γε τὴν ἐνέργειαν χρεία · ἀλλ’ ὡς εἰπεῖν , καὶ ἐμποδὼν ἵσταται ταῦτα τῆ θεωρίᾳ . δεήσεται δὲ οὐχ ὡς θεωρητικὸς ἀλλ’ ὡς πρακτικός , ἐπεὶ ἄνθρωπος ὢν καὶ ἀνθρώποις συζῶν αἱρεῖται τὰ κατὰ τὴν πρακτικὴν ἀρετήν , ἵνα πρὸς τοὺς συνόντας ἰὰ ἀνθρώπινα σώζῃ . <Ἔτι περὶ τοῦ θεωρητικοῦ βίου καὶ ὅτι ἡ τελεία εὐδαιμονία αὐτῷ ἐστι . κεφ . ι΄.> Φαίνεται δὲ καὶ ἐκεῖθεν ἐν τῷ θεωρητικῷ βίῳ συνεστάναι τὴν τελείαν εὐδαιμονίαν . ἡ γὰρ θεωρία μόνον θεοῦ ἔργον ἐστίν , ὅς ἐστιν ἀληθῶς μακάριος καὶ εὐδαίμων . ποίας γὰρ ἄλλας πράξεις ἀποδοτέον αὐτῷ : τὰς δικαίας ; ἢ γελοῖον συναλλάττειν αὐτὸν καὶ παρακαταθήκας ἀποδιδόναι καἰ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα · ἀλλὰ τὰς ἀνδρείας ; πῶς οὖν ὑπομενεῖ τὰ φοβερὰ καὶ περὶ τῆς ζωῆς κινδυνεύσει τοῦ καλοῦ ἕνεκα ; καὶ γὰρ καὶ εἰπεῖν ἄτοπον · ἀλλὰ τὰς ἐλευθερίους ; τίνι οὖν καὶ τί δώσει ; ἄτοπον δὲ εἰ καὶ ἔσται αὐτῷ νόμισμα ἤ τι τοιοῦτον , οὗ δεόμενος αὐτὸς εἰς τὸν βίον , ἔπειτα ἄλλῳ δίδωσιν , ἕνεκα τοῦ ἀγαθοῦ · σώφρων δὲ πῶς ἄν εἴη φαύλας οὐκ ἔχων ἐπιθυμίας ; πᾶσαι μὲν οὖν αἱ τοιαῦται πράξεις | μικραὶ καὶ ἀνάξιαι θεοῦ · ἐπεὶ δὲ ζῆν πάντες ὑπειλήφασιν αὐτόν , ἀνάγκη καὶ ἐνεργεῖν · οὐ γὰρ δεῖ καθεύδειν ἐξηργηκότα , καθάπερ τὸν Ἐνδυμίωνα · ἐπεὶ δὲ ἐνεργῶν οὔτε πράττει , καθὼς δέδεικται , οὔτε πολλῷ μᾶλλον ποιεῖ οὐ γὰρ συνεχῶς περὶ ἀποτελέσματά τινα διατρίβειν εὔλογον αὐτὸν κατὰ τοὺς δημιουργικοὺς τῶν τεχνιτῶν ) , τί λείπεται πλὴν θεωρεῖν ; ἡ ἄρα τοῦ θεοῦ ἐνέργεια μακαριότητι δι’ φέρουσα θεωρητικὴ ἂν εἴη . ἐν ἄρα τῷ θεωρητικῷ βίῳ συνεστάναι πδισα ἀνάγκη τὴν τελείαν · συγγενεστάτη γάρ ἐστι τῇ τοῦ θεοῦ ἐνεργείᾳ . φαίνεται δὲ τοῦτο καὶ ἀπὸ τοῦ μηδὲν τῶν ἀλόγων εὐδαιμονίας μετέχειν , τῆς θεωρητικῆς ἐνεργείας ἐστερημένα τελείως . τῷ μὲν γὰρ θεῷ πᾶς ὁ βίος μακάριος , τοῖς δ’ ἀνθρώποις ἐφ’ ὅσον ἔοικε καὶ εἰκόνα φέρει τῆς τοῦ θεοῦ ἐνεργείας · τῶν δ’ ἄλλων ζῴων οὐδὲν μακάριον , ἐπεὶ οὐδαμῶς κοινωνεῖ θεωρίας . ὅσα τοίνυν θεωρίας καὶ τῆς εὐδαιμονίας μετέχει καὶ ἃ μᾶλλον θεωρεῖ καὶ μᾶλλον εὐδαιμονεῖ καὶ ὅλως ἐφ’ ὅσον ἡ θεωρία καὶ ἡ εὐδαιμονία διατείνει οὐ κατὰ συμβεβηκὸς ἀλλὰ κατ’ αὐτὴν δήπου τὴν θεωρίαν · αὕτη γὰρ τιμία δι’ ἑαυτὴν ἡ θεωρία . ὥστ’ εἴη ἄν ἡ εὐδαιμονία θεωρία τις , ἡ ἀρίστη δὴ καὶ τελειοτάτη . χρεία δὲ καὶ τῶν ἔξωθεν τῷ θεωροῦντι πρός τὸ συνεστάναι τὸ σῶμα καὶ ὑγίειαν · οὐκ εὔλογον γὰρ μὴ δεῖσθαι τῶν τοιούτων ἄνθρωπον ὄντα , οὐ γὰρ αὐτάρκης ἡ · φύσις τὰ τοιαῦτα . δεήσεται δὲ οὐ τοσούτων ὅσων ὁ πρακτικός , οὐδὲ ἁπλῶς πολλῶν τινων καὶ μεγάλων , ἐπεί φαμεν χρείαν αὐτὸν ἔχειν τῶν ἀναγκαίων , ἀλλὰ μετρίων . οὐ γὰρ ἡ περιβολὴ τοῦ πλούτου καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἔξωθεν ἀγαθῶν αὐτάρκη ποιεῖ τὸν εὐδαίμονα ἢ πείθει κρίνειν ὀρθῶς περὶ τῶν πρακτῶν ἢ πράττειν τὰ δέοντα . δυνατὸν γὰρ καὶ μὴ ἄρχοντα γῆς καὶ θαλάττης πράττειν τὰ καλὰ καὶ ἀπὸ μετρίων τινῶν ποιεῖν ἃ προσήκει τοῖς μεγάλην περιβεβλημένοις ἀρχήν . τοῦτο δὲ ὁρᾶν ἔστιν ἐναργῶς · οἱ γὰρ ἰδιῶται τῶν μέγα δυναμένων οὐχ ἧττον , εἰ μὴ καὶ μᾶλλον , τὰ ἐπιεικῆ φαίνονται πράττοντες . τοσούτων τοίνυν εὐπορεῖν τὸν εὐδαίμονα ἱκανὸν πρὸς εὐδαιμονίαν · ἐνεργήσει γὰρ τὴν ἀρειὴν ἀκωλύτως καὶ τὸν εὐδαίμονα βιώσεται βίον · μαρτυρεῖ δὲ τοῖς λόγοις καὶ Σόλων , οὐ τοῖς ἐκτὸς ἀγαθοῖς τὴν εὐδαιμονίαν ὁρίζων ἀλλ’ εὐδαίμονας ἀποφαινόμενος εἶναι τοῖς ἐκτὸς ἀγαθοῖς κεχορηγημένους , πεπραγότας τε τὰ κάλλιστα καὶ βεβιωκοτας σωφρόνως · ἐνδέχεται γὰρ μέτρια γαρ μετρια κεκτημενους πράττειν α δεῖ . δοκεῖ δὲ καὶ Ἀναξαγόρας οὐ πλούσιον οὐδὲ δυνάστην ὑπολαβεῖν τὸν εὐδαίμονα εἷναι · φησὶ γᾶί , οὐδὲν θαυμαστὸν εἰ δόξειέ τις τοῖς πολλοῖς ἄτοπος εἶναι · δυνατὸν γὰρ ἀγαθὸν καὶ εὐδαίμονα ὄνια , πονηρὸν καὶ ἄθλιον νομισθῆναι τοῖς πολλοῖς , οἳ τοῖς ἐκτὸς καὶ φαινομένοις κρίνουσι , τούτων αἰσθανόμενοι μόνον . ὥστε τοῖς ἡμετέροις λόγοις καὶ αἱ τῶν σοφῶν συμφωνοῦσι δόξαι · καί τις καὶ ἀπὸ τούτων τοῖς εἰρημένοις γίνεται πίστις μετρία · τὸ γὰρ ἐν τοῖς πρακτοῖς ἄληθές ἀπὸ τῶν ἔργων καὶ τοῦ βίου φαίνεται · καὶ τούτοις ἐλέγχεται τὸ ψεῦδος , ὅταν οἱ λόγοι μὴ φαίνωνται τοῖς πράγμασιν ἐξακολουθοῦντες · ἐν γὰρ ταῖς πράξεσι τὸ κύριον · δεῖ τοίνυν σκοπεῖν τὰ προειρημένα καὶ ταῖς ἀνθρωπίναις πράξεσι καὶ τῷ βίῳ φέροντας ἐφαρμόζειν , καὶ συνᾴδοντα μὲν ἀποδεκτέον , διαφωνοῦντα δὲ λόγους κενοὺς ὑποληπτέον . ἔτι δὲ καὶ ἐκεῖθεν γίνεται δῆλον , εὐδαιμονέστατον εἶν τὸν κατὰ νοῦν ἐνεργοῦντα · καὶ γὰρ θεοφιλέστατός ἐστιν · οὗ τί γένοιτ’ ἂν εὐδαιμονέστερον ; εἰ γάρ τι τῷ θεῷ μέλει τῶν ἀνθρωπίνων καὶ τίς ἐστιν αὐτῶν ἐπιμέλεια παρ’ ἐκείνου , καθάπερ πᾶσι δοκεῖ καὶ εἴη γε , τίνι τῶν ἐν ἀνθρώποις χαίρειν τὸν θεὸν μᾶλλον εἰκὸς ἢ τῷ ἀρίστῳ καὶ συγγενεστάτῶ ; τοῦτο δὲ ὁ νοῦς ἐστιν . εἰ δὲ τῶ νῷ μάλιστα χαίρει καὶ ἀγαπῶντας μάλιστα τοῦτον καὶ τιμῶντας καὶ κατ’ αὐτὸν ἐνεργοῦντας . ἀντευποιήσει πάντως , ὡς τῶν φίλων αὐτῷ καὶ συγγενῶν ἐπιμελουμένους , καὶ ἄλλως ὡς ὀρθῶς καὶ καλῶς πράττοντας · οὗτος δὲ ὁ σοφός ἐστι καὶ κατὰ νοῦν ἐνεργῶν · θεοφιλέστατος ἄρα · τὸν αὐτὸν δὲ εἰκὸς καὶ εὐδαιθεωροῦντι μονέστατον εἶναι · καὶ διὰ τοῦτο ἄρα ὁ σοφὸς μάλιστα εὐδαίμων . ἡ ἄρα τελεία εὐδαιμονία ἐν τῷ θεωρητικῷ συνίσταται βίφ . <Ὅτι περὶ ἀρετῆς οὐχ ἱκανὸν τὁ εἰδέναι ἀλλ’ ἔχειν καὶ πειρατέον . κεφ . ια' . ια΄.> Ἅ μὲν οὖν προσῆκε περὶ τῶν ἀρετῶν ὡς ἐν τύπῳ διαλαβεῖν , ἔτι τε φιλίας καὶ ἡδονῆς καὶ τῆς εὐδαιμονίας ἱκανῶς εἴρηται · καὶ οὐδενὸς ἴσως ἔτι δεήσει τῇ πραγματεία πρός γε τὸν περὶ αὐτῶν λόγον . τί οὖν ; ἤνυσται τὸ προτεθὲν ἡμῖν ἤδη καὶ τὸ προσῆκον τέλος ἔλαβεν ἡ σπουδή ; καὶ μὴν πρακτική τίς ἐστιν ἡ φιλοσοφία καὶ δεῖ καταλλήλου | τέλους αὐτῇ · τὸ δὲ εἰδέναι τί ἐστιν ἀρειὴ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον . θεωρία τίς ἐστι μόνον . οὐκοῦν καθάπερ τῷ πρὸς ἀρετὴν ἐπειγομένῳ οὐ μέχρι τούτου στῆναι δεῖ τὴν σπουδήν , μαθόντι τίνα δεῖ πράττειν καὶ τίνων ἀπέχεσθαι , τί τέ ἐστιν ἡ ἀρετὴ καὶ τίς ἡ κακία καὶ τί τὸ τῶν ἀνθρωπίνων ἔσχατον τέλος , ἄλλη καὶ πράξεων ἅπτεσθαι καὶ τὴν μὲν φεύγειν τὴν δὲ διώκειν , ὑπὲρ δὲ τοῦ τῆς εὐδαιμονίας τυγχάνειν πάντα ποιεῖν’ τὸν ἴσον δὴ τρόπον καὶ τὸν τῆς ἀρετῆς ἀλείπτην ἀνάγκη μὴ τούτοις ἀγαπᾶν μόνον τοῖς λόγοις , ὅθεν ἔνι μαθεῖν ἕκαστα τί ἐστιν ἀλλὰ καὶ ὅπως ἄν γένοιτο κατορθῶσαι · καὶ τοῦτο διδάσκειν , οἰόμενον οὕτως ἂν ἀληθῶς γενέσθαι διδάσκαλον ἀρετῆς . πρὸς γὰρ τὴν τελείωσιν τοῦ γυμναζομένου τὸν παιδευτὴν προσήκει τάττειν τοὺς λόγους · τελείωσις δ’ ἂν εἴη τοῦ τῆς ἀρετῆς ἀθλητοῦ τὸ ἀγαθὸν αὐτὸν γενέσθαι καὶ πρακτικὸν τῶν καλῶν · φανερὸν τοίνυν , ὡς ἄρα τοῖς περὶ τῶν ἀρετῶν εἰρημένοις ἐκεῖνα προσθεῖναι δεῖ . τί ποιῶν ἕκαστος ἢ πῶς ἔχων οἰκείως εἰς ἀρετὴν καὶ τὸ ἀγαθὸν ἕξει καὶ τῶν περὶ αὐτῆς ἡδέως ἀκούσεται λόγων καὶ βιῶναι δυνήσεται κατ’ αὐτήν · οὕτω γὰρ ἄν ὁ περὶ τῆς ἀρετ·ῆς αὐτάρκης γένοιτο λόγος , διὰ πάντων τὸ γινόμενον σώζων . πειρατέον δὴ ταύτην τὴν μέθοδον ἀποδοῦναι . εἰ μὲν οὖν ἱκανὸς ἦν ὁ περὶ τῆς ἀρετῆς λόγος πεῖσαι γενέσθαι χρηστούς , πολλοὺς ἂν μισθοὺς καὶ μεγάλους δικαίως κατὰ τὸν Θέογνιν ἔφερον , καὶ πολλῶν ἔδει τοῦτον ὠνεῖσθαι καὶ ζητεῖν ἐκ παντὸς τρόπου λαβεῖν . νῦν δὲ τοὺς μὲν ἀγαθοὺς καὶ ἐλευθερίους τῶν νέων καὶ οἷς εὐγενὲς καὶ φιλόκαλον ἦθος φαίνονται δυνάμενοι | πείθειν καὶ πρὸς τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν ταύτης πρᾶξιν καὶ τὴν ἕξιν παρακαλεῖν . τοὺς πολλοὺς δὲ οὐκέτι · δύναται γὰρ οὐδεὶς τῶν τοιούτων λόγῳ τινὶ καὶ πειθοῖ τὴν καλοκαγαθίαν ἑλέσθαι καὶ τὴν κακίαν φυγεῖν · οὐ γὰρ αἰδὼς αὐτοὺς ἄγει δεινὸν ἡγουμένους αὐτὸ τὸ δόξαι κακοὺς ἀλλὰ φόβος , οὐδ’ ἀπέχονται τῶν φαύλων , διότι φαῦλα καὶ ὅτι τὸ ταῦτα πράττειν αἰσχρόν , ἀλλὰ διὰ τὰς τιμωρίας · τὸ δὲ αἴτιον , ὅτι λόγῳ μὲν οὐ ζῶσιν , ὅθεν αἰδεῖσθαι συμβαίνει , πάθεσι δὲ ἀκολουθοῦντες τὰς ἑπομένας τοῖς πάθεσι διώκουσιν ἡδονὰς καὶ διὰ τοῦτο τὰς ἀντικειμένας φεύγουσι λύπας · τὸ δὲ φεύγειν τὰς λύπας , τοῦτό ἐστι τὸ φοβεῖσθαι · τοὺς δὴ οὕτως ἔχοντας καὶ τῷ μὴ γεύσασθαι τῶν ὡς ἀληθῶς καλῶν καὶ ταρρυθμίσαι ; καὶ γὰρ ἀδύνατον ἢ οὐ ῥᾴδιον , τὰ χρόνῳ πολλῷ τοῖς ἤθεσιν ἐμπαγέντα καὶ βεβαιωθέντα λόγῳ κινῆσαι μόνῳ . δεῖ γὰρ καὶ ἑτέρων , ὧν παρόντων ἀγαπητὸν εἴ τις ἀρετῆς καὶ χρηστῶν ἠθῶν μεταλάβοι . ἐπεὶ τοίνυν οὐκ αὐτάρκεις οἱ λόγοι πρὸς τὸ προκείμενον , ζητητέον τίνα ἐστίν , ὧν προϋποκειμένων καὶ ὁ λόγος τὸ ἀγαθὸν δύναται πείθειν . <Πῶς ἔστι καλὸν καὶ ἀγαθόν τινα γενέσθαι · καὶ ὅτι δεῖ πρὸς τοῦτο τὸ ὖ νόμου . κεφ . ιβ'.> Τὰ τοίνυν αἴτια τὴς̣ ἀρετῆς τοῖς ἀνθρώποις τρία πᾶσι δοκεῖ , φύσις καὶ διδασκαλία καὶ ἔθος . ἡ μὲν οὖν φύσις , ὅτι ἐφ’ ἡμῖν οὐκ ἔστι , φανερόν · τὸ γὰρ πεφυκέναι πρὸς | ἀρετὴν διά τινος γίνεται θείας αἰτίας τοῖς ὡς ἀληθῶς εὐτυχέσιν , ἡ δὲ διδασκαλία καὶ ὁ περὶ τῶν ἀρετῶν λόγος δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων ὡς οὐ πάντας δύναται πείθειν , ἀλλ’ ἀνάγκη τὴν τοῦ ἀκροατοῦ ψυχὴν ἔθεσί τισιν ἀγαθοῖς παρεσκευασμένην εἶναι πρὸς τὸ χαίρειν οἷς δεῖ καὶ μισεῖν ἃ δέον ἐστίν · οὕτω γὰρ ἂν καλῶς ὑποδέξαιτο τὴν διδασκαλίαν , καθάπερ ἡ τὸ σπέρμα θρέψαι δυναμένη γῆ · χωρὶς δὲ τούτου πῶς ἂν ἀκούσειε λόγου τῶν ἡδονῶν ἀφιστάντος ; πῶς δ᾿ ἄν ὅλως καὶ δυνηθείη συνεῖναι ζῶν κατὰ πάθος ; τὸν δὲ οὕτως ἔχοντα π̣ῶς οἰόν τε μεταπεῖσαι ; δῆλον γάρ , ὡς οὐ λόγω δύναται τὸ πάθος ὑπείκειν ἀλλὰ βίᾳ τινί . διὰ τοῦτο οὐχ ἱκανὸς ὁ λόγος ποιῆσαι χρηστούς , τὸ δὲ ἔθος προϋποκεῖσθαι δεῖ τῆς διδασκαλίας , δι’ οὗ τὸ ἦθος τοῦ ἀκροατοῦ πρὸς ἀρετὴν οἰκείως ἂν ἔχοι , στέργον μὲν τὸ καλόν , δυσχεραῖνον δὲ τὸ αἰσχρόν . ὅτι μὲν οὖν τὸ ἀγαθὸν ἔθος δεῖ προϋπάρχειν καὶ τὴν ψυχὴν προδιατιθέναι , δῆλόν ἐστιν ἐκ τῶν εἰρημένων · ἐθισθῆναι δὲ πρὸς τὸ ἀγαθὸν καὶ τυχεῖν ἀγωγῆς ὀρθῆς καὶ πρὸς ἀρετὴν φερούσης διαίτης , πῶς ἄν γένοιτο χωρὶς τῶν ὀρθῶν καὶ δικαίων καὶ ὅλως καταλλήλων ἀρειῇ νόμων ; δεῖ γὰρ ὑπὸ νόμο.ς τοιούτοις ἔτι νέον ὄντα τραφῆναι . τὸ γὰρ σωφρόνως ζῆν καὶ καρτερικῶς οὐχ ἡδὺ τοῖς πολλοῖς καὶ μάλιστα νέοις οὖσι · καὶ διὰ τοῦτο προσήκει νόμοις τετάχθαι αὐτοῖς τὰ ἐπιτηδεύματα καὶ τὴν τροφὴν καὶ τἄλλα , δι’ ὧν ὁ βίος · καὶ οὕτως οὐκ ἂν εἴη λυπηρὰ αὐτοῖς , διὰ τὸ συνήθη γενέσθαι . οὐ μόνον δὲ νέοις οὖσιν ἀλλὰ καὶ ἀνδράσι χρεία τῶν νόμων · οὐ γὰρ ἱκανὸν πρὸς τὸ γενέσθαι χρηστοὺς τὸ νέους ὄντας | μόνον τροφῆς ὀρθῆς καὶ ἐπιμελείας τυγχάνειν , ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἀνδρωθέντας ἐπιτηδεύειν δεῖ τὰ καλὰ καὶ πρὸς ἀρετὴν ἑαυτοὺς ἐθίζειν , καὶ τηνικαῦτα δεησόμεθα νόμων καὶ ὅλως περὶ πάντα τὸν βίον . οἱ γὰρ πολλοὶ ἀνάγκῃ πειθαρχοῦσι μᾶλλον ἢ λόγῳ , καὶ ταῖς ζημίαις ἢ τῷ καλῷ . διὰ τοῦτο καί τινες οἴονται δεῖν τοὺς νομοθέτας πρῶτα μὲν λόγοις ἐπὶ τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ ἄγα ἐνάγειν , προτρεπομένους τοῦ καλοῦ χάριν οὕτω γὰρ ἂν τοὺς ἐπιεικεῖς ἀμείνους γενέσθαι , πρὸς τὸ ἀγαθὸν ἐθισθέντας ) , ἔπειτα τοῖς ἀπειθοῦσι καὶ ἀφυῶς ἔχουσι κολάσεις καὶ τιμωρίας ἐπιτιθέναι , τοὺς δ’ ἀνιάτους ἐξορίζειν τοῦ χοροῦ τῶν ὑγιαινόντων ἢ δυναμένων · προσήκει γὰρ τὸν μὲν ἐπιεικῆ καὶ πρὸς τὸ καλὸν ζῶντα τῷ λόγῳ πειθαρχήσειν , τὸν δὲ φαῦλον ἡδονῆς ὀρεγόμενον καὶ πάθεσιν ἀλόγοις ἀκολουθοῦντα λόγῳ μὲν οὐκ ἂν βελτίω γενέσθαι , λύπῃ δὲ κολαζόμενον ὥσπερ ὑποζύγιον . ὅθεν καί φασι δέον εἶναι ἰοὺς ἀλογωτέρους ἐκείναις ταῖς λύπαις κολάζειν , αἳ πρὸς τὰς ἀγαπωμένας ὑπ’ αὐτῶν ἡδονὰς ἐναντίως ἔχουσιν , οἷον τὸν μὲν πλεονέκτην ἀπογυμνῶσαι τῶν ὑπαρχόντων , τὸν δὲ ἀλαζόνα καὶ ὑβριστὴν ἀτιμάσαι , τυπτῆσαι δὲ τὸν ἀκόλαστον . εἰ δὲ ταῦτα σκληρὰ καὶ ἀηδῆ καὶ ἀγαθὸν εἶναι δεῖ καὶ ἐπιεικῆ τῶν ἀνθρώπων ἕκαστον , ἐκ παιδὸς καλῶς καὶ ὀρθῶς προσήκει τραφῆναι καὶ παιδευθῆναι καὶ τὴν ἐπιείκειαν ἐθισθῆναι , καὶ οὕτως ἔπειτα ζῆν ἐν ἐπιτηδεύμασιν ἀγαθοῖς καὶ μήτε ἄκοντα μήτε ἑκόντα πράττειν τὰ φαῦλα · τοῦτο δὲ δύναται γενέσθαι διαιτωμέοις κατά τινα τάξιν καὶ λόγους ὡρισμένους , κῦρος ἔχοντας καὶ ἰσχύν . τὰ μὲν οὖν I τῶν πατέρων πρὸς τοὺς παῖδας προστάγματα τὴν ἰσχὺν οὐχ οὕτω μεγάλην ἔχει ὥστε βιάζεσθαι , οὐδέ τινος ἑνὸς ἀνδρός , μὴ τυράννου ὄντος ἡ βασιλέως , οἱ λόγοι δύνανται τοσοῦτον , ὥστε μὴ βουλομένους ἐνάγειν ἐπὶ τὰ καλὰ τοὺς πολλούς · μόνος δὲ ὁ νόμος ἀναγκαστικήν τινα δύναμιν ἔχει . πιστεύεται γὰρ ἀπό τινος νοῦ καὶ φρονήσεως τεθῆναι τὸ ἐξ ἀρχῆς · ὅθεν τοῖς μὲν ἀνθρώποις ἐχθαίρουσιν οἱ πολλοὶ ταῖς ὁρμαῖς αὐτῶν ἐναντιουμένοις , κἄν ὀρθῶς αὐτὸ δρῶσι , τῷ νόμῳ δὲ οὐδεὶς ἄχθεται τάττοντι τὸ ἐπιεικὲς καὶ τῶν πονηρῶν ἀφιστάντι · τοὺς μὲν γὰρ ζῶντας τῶν παιδευτῶν ἴσως ἐστὶ νομίσαι μίσει τινὶ ἡ φθόνῳ κινουμένους λυπεῖν , τοῖς νόμοις δὲ οὐ τοῦτο συμβαίνει . φανερὸν μὲν οὖν , ὡς ἄρα δεῖ νόμων ῥυθμιζόντων καὶ διατιθέντων πρὸς τὴν ἀρετὴν εὐθὺς ἐκ παιδός . τοιοῦτοι δὲ νόμοι μόνῃ τῇ Λακεδαιμονίων ἐγένοντο πόλει καί τισιν ἄλλαις ὀλίγαις κομιδῇ · ταῖς δὲ πλείσταις πόλεσιν οὐκ ἐμέλησε περὶ τῶν τοιούτων , ἀλλ’ ἕκαστος ὡς βούλεται τάττει τὸν βίον καὶ τὴν οἰκίαν , κυκλωπικῶς θεμι - στεύων ‘παίδων ἠδ’ ἀλόχου᾿ . κράτιστον μὲν οὗν τὸ γίνεσθαι κοινὴν ἐπιμέλειαν καὶ ὀρθήν , καὶ πάντας ζῆν δύνασθαι τεταγμένως καὶ ὡς ὁ ὀρθὸς ἀπαιτεῖ λόγος · εἰ δὲ μὴ τοῦτο γένοιτο καὶ τὸ κοινὸν ἀμέλοιτο , προσήκειν ἑκάστῳ δόξειεν ἄν τοῖς ἑαυτοῦ τέκνοις καὶ φίλοις εἰς ἀρετὴν βοηθεῖν ἢ βοηθεῖν προθυμεῖσθαι · δυνηθείη δ’ ἄν ἕκαστος ταῦτα τοὺς οἰκείους εὐεργετεῖν νομοθετικὸς γενόμενος , ὡς φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων . γίνεται γὰρ πᾶσα ἐπιμέλεια διὰ νόμων · καὶ αἱ μὲν κοιναὶ ἐπιμέλειαι διὰ τῶν κοινῶν νόμων , αἱ δὲ σπουδαῖαι καὶ ἐπιεικεῖς ἐπιμέλειαι καὶ παιδεῖαι διὰ τῶν καταλλήλων , τῶν σπουδαίων καὶ ἐπιεικῶν φημι νόμων . γεγραμμένους δὲ ἢ ἀγράφους εἶναι τοὺς νόμους , οὐδὲν διαφέρει · οὐδὲ τὸ πολλοὺς παιδεύειν ἡ · ἕνα ῥυθμίζειν εἰσάγοι ἂν τοῖς νόμοις διαφοράν , ὥσπερ ἐπὶ τῆς μουσικῆς καὶ γυμναστικῆς καὶ τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων συμβαίνει · καὶ γὰρ ἃ τὸν ἕνα δύναται γυμνάσαι καὶ τοὺς πολλοὺς καὶ δι’ ὧν εἷς μουσικός , καὶ πολλοὺς οὐδὲν κωλύει γενέσθαι καὶ τὸ ἀνάπαλιν . διὰ τοῦτο καὶ τὸν οἰκίαν διατιθέντα μίαν καὶ ῥυθμίζοντα ἢ ἕνα ἄνδρα παιδεύοντα οὐδὲν κωλύει νόμους τιθέναι καὶ εἶναι νομοθετικόν , οὐδὲν ἧττον τοῦ πόλιν ὅλην ἢ ἔθνος διατιθέντος . καὶ γὰρ ὥσπερ ἐν τῖς πόλεσιν ἰσχύει τὰ νόμιμα καὶ τὰ ἔθη , οὕτω καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ μιᾷ οἱ πατρικοὶ λόγοι καὶ τὰ ἔθη , οἷς φαίνεται χαίρων , μεγάλην ἐν τοῖς παισὶ καὶ τοῖς ἄλλως οἰκείοις δύναμιν ἔχει , καὶ πολλῷ πλέον διὰ τὴν συγγένειαν καὶ τὰς εὐεργεσίας · εὖνοι γάρ εἰσι διὰ ταῦτα τῷ πατρὶ μᾶλλον οἱ παῖδες ἢ οἱ πολῖται τῷ νομοθέτῃ • καὶ διὰ τοῦτο ῥᾷον ἄγονται καὶ τοῖς νόμοις πείθονται μᾶλλον , κἄν ἄλλως ἀπειθεῖς ὧσι , φύσει τινὶ στέρξαντες ἐξ ἀρχῆς · ἔτι δὲ καὶ ἀκριβέστεροι γίνοιντο ἄν τῶν κοινῶν οἱ καθ’ ἕκαστον νόμοι καὶ διὰ τοῦτο λυσιτελέστεροι , καθάπερ καὶ ἐπὶ τῆς ἰατρικῆς ἔχει . καὶ γὰρ οἱ μερικοὶ ἰατρικοὶ λόγοι , οἱ ἑνὶ ἐφαρμόζοντες σώματος ἕξει , βέλτιον ἰάσονται τῶν καθόλου · καθόλου μ·ὲν γὰρ τῷ πυρέττοντι συμφέρει ἀσιτία καὶ ἡσυχία , τινὶ δὲ ἴσως οὐ ταῦτα ἀλλὰ τἀναντία λυσιτελήσει , καὶ διὰ τοῦτο ὁ ἑνὶ σώματι νομοθετῶν ἀκριβέστερον νομοθετήσει τοὐ πᾶσιν ἁπλῶς διαιτῶντος · καὶ ὁ πυκτικὸς δέ , | ἐὰν ἀπὸ τοῦ ἀεὶ παρόντος ἀνταγωνιστοῦ τὸν ἀγῶνα διατιθῇ , καὶ τὴν μάχην οὐχ ὁμοίαν ἀεὶ τὴν αὐτήν , ἀλλὰ προσήκουσαν ἑκάστῳ ποιῆται , ἄμεινον ἀγωνιεῖται · καὶ ὅλως ἁκριβέστερον ἕκαστον ὠρεληθήσεται , τῆς ἐπιμελείας ἰδίας καὶ καθ’ ἕκαστον γινομένης · οὕτω γὰρ ἑκάστῳ γένοιτο τοῦ προσήκοντος τυχεῖν . φανερὸν τοίνυν , ὅτι ἐπιμεληθείη μὲν ἄριστα καὶ ἑνός τινος καὶ ὀλίγων , ὁ τὸ καθόλου γινώσκων ἢ ἰατρὸς ἡ γυμναστὴς ἢ νομοθέτης , ἐπειδὰν τὸν καθόλου λόγον τῆς ἐπιστήμης συνάψῃ τῷ μερικῷ · καὶ γὰρ οἶδεν ἃ πᾶσιν ἢ τοῖσδε ἢ οὕτως ἢ οὕτως ἔχουσι λυσιτελεῖ · τοὐ κοινοῦ γὰρ αἱ ἐπιστῆμαι λέγονταί τε καὶ εἰσίν . οὐδὲν δὲ κωλύει καὶ τὸν μὴ τὸ καθόλου εἰδότα , τεθεαμένον δὲ ἀκριβῶς τὰ συμβαίνοντα ἑκάστῳ δι’ ἐμπειρίαν , ἑνός τινος καλῶς ἐπιμεληθῆναι · καὶ γὰρ ἰατροί τινές εἰσι τῶν σωμάτων τῶν ἑαυτῶν , ἄλλοις ταῦτα μὴ δύναι μένοι βοηθεῖν . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων συμβαίνει , καὶ οὕτω δὲ τῆς ἐμπειρίας ἀρκούσης πρὸς τὴν ὠφέλειαν τῶν ἐπιτηδευμάτων ἑκάστου , τήν γε ἐπίστη μὴν ζητητέον πάσῃ σπουδῇ καὶ βαδιστέον ἐπὶ τὸ καθόλου τῷ τεχνικῷ καὶ θεωρητικῷ βουλομένῳ γενέσθαι . περὶ γὰρ τὸ καθόλου ἡ ἐπιστήμη · γινώσκειν δὲ οὕτω χρὴ τὸ καθόλου , τό γε τῆς ἰατρικῆς ἢ νομοθετικῆς ἢ ἄλλης τοιαύτης ἐπιστήμης οὐχ ὡς ἀκίνητον καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον ἀλλ’ ὡς μάλιστα ἐνδεχόμενον • τῶν ἐνδεχομένων γὰρ καὶ οὐ τῶν ἀκινήτων αἱ τοιαῦταί εἰσιν ἐπιστῆμαι . ζητητέον τοίνυν ἐφ’ ἑκάστου τὴν ἐπιστήμην · καὶ τὸν βουλόμενον δι’ ἐπιμελείας βελτίυς ποιεῖν , εἴτε πολλοὺς εἴτε ὀλίγους , νομοθετικὸν | πειρατέον γενέσθαι’ καὶ γὰρ διὰ τῶν νόμων πρὸς τὸ ἀγαθὸν κινούμεθα καὶ τὴν ἀρετήν . οὐ γὰρ ἔστι τοῦ τυχόντος ἢ πολλοὺς ἢ ἕνα τινὰ καλῶς διαθεῖναι , καὶ παιδεῦσαι πρὸς ἀρετὴν ἔχειν οἰκείως · ἀλλ’ εἴ γε τοῦτο δυνατὸν ἐν ἀνθρώποις , ἐκεῖνος ἂν δυνηθείη μόνος , ὃς οἶδε τοὺς νόμους τοὺς μὲν κρίνειν τοὺς δὲ τιθέναι . <Περὶ τῶν σοφιστῶν τε καὶ τῶν τὰ πολιτικὰ διδάσκειν καὶ ὅτι τὸ περὶ τῆς νομοθεσίας ἐπισκέψασθαι πρὸς τὴν τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας τελείωσιν ἔτι λοιπόν ἐστι . κεφ . ιγ΄.> Ὅτι μὲν οὖν νομοθετικὸν εἶναι δεῖ τὸν τῆς ἀρετῆς ἀλείπτην , φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων · ὅπως δὲ δυνηθείη τις ἄν νομοθετικὸς γενέσθαι , ζητητέον ἐστίν . ἢ φανερόν ἐστιν , ὅτι καθάπερ ἀπὸ τοῦ εἰδότος τὰ γραμματικὰ ἢ τὰ μουσικὰ γραμματικός τις γένοιτ’ ἄν ἢ μουσικός , οὕτω καὶ νομοθετικὸς ἀπὸ τοῦ εἰδότος νομοθετεῖν , ὅς ἐστιν ὁ πολιτικός · τῆς γὰρ πολιτικῆς ἡ νομοθετικὴ μέρος . καίτοι δοκεῖ οὐ τὰ αὐτὰ συμβαίνειν τῇ πολιτικῇ καὶ ταῖς ἄλλαις δυνάμεσι καὶ ἐπιστήμαις . ἐν μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις οἱ αὐτοὶ φαίνονται τάς τε μεθόδους τῶν ἐπιστημῶν παραδιδόντες καὶ κατ’ αὐτὰς ἐνεργοῦντες · ἰατρὸς γὰρ καὶ ζωγράφος τήν τε τέχνην ἕκαστος διδάσκει καὶ ὁ αὐτὸς καὶ γράφει ἢ ἰατρεύει · περὶ δὲ τὴν πολιτικὴν ἑτέρως φαίνεται ἔχον · οἱ μὲν γὰρ σοφισταὶ τὰ πολιτικὰ διδάσκειν ἐπαγγέλλονται , μηδὲν πράττοντες πολιτικόν , οἱ δὲ πολιτευόμενοι πράττουσι μέν , διδάσκουσι δὲ οὐδέν · οὐ γὰρ δύνανται . | οὐ γὰρ μεθόδῳ τινὶ πράττουσι καὶ ἐπιστήμῃ πολιτικῇ ἀλλὰ φυσικῇ τινὶ ἐπιτηδειότητι καὶ ἐμπειρίᾳ μᾶλλον ἢ διανοίᾳ . ὅτι δὲ οὐ δύνανταί τι περὶ ἰῆς πολιτικῆς διδάσκειν , φανερόν · οὐ γὰρ διδάσκουσιν οὐδέ τι γράφουσιν ἢ λέγουσι περὶ τῶν τοιούτων , εἰπόντες ἄν , εἴπερ ἐδύναντο · μεῖζον γὰρ ἂν ἦν αὐτοῖς εἰς φιλοτιμίαν τοιούτους συντιθέναι λόγους ἢ δικανικούς τε καὶ δημηγορικούς · ἄλλως τε καὶ τοὺς σφετέρους υἱοὺς πολιτικοὺς ἐποίησαν ἄν ἤ τινας ἄλλους τῶν φίλων , εἴπερ ἐδύναντο · οὐ γὰρ εὔλογον δυναμένους μὴ τοιαῦτα τοὺς φίλους καὶ τοὺς φιλτάτους εὐεργετεῖν · οὔτε γὰρ εἶχον μεῖζον ἀγαθὸν καὶ συμφορώτερον τῇ πόλει καταλιπεῖν ἡ ταῦτα συγγραψάμενοι καὶ διδάξαντες οὔτε ἑαυτοῖς ἢ τοῖς υἱέσιν ἢ τοῖς ἑταίροις μεῖζον ἂν ἐθέλησαν ἀγαθὸν τοῦ τοιαῦτα δύνασθαι . φανερὸν τοίνυν , εἴπερ ἐδύναντο διδάσκειν τὰ πολιτικά , ὅτι καὶ ἐβουλήθησαν ἄν καὶ ἐδίδασκον · ἐπεὶ δὲ οὐ φαίνοντι διδάσκοντες , φανερὸν ὅτι οὔτε ἐδύναντο διδάσκειν οὔτε αὐτοὶ λόγῳ τινὶ τὰ πολιτικὰ ποιοῦσιν ἢ ἐπιστήμῃ ἀλλὰ ἐμπειρία · καὶ γὰρ οὐ μικρὸν ἡ ἐμπειρία πρὸς τὸ πράττειν συμβάλλεται · γίνονται γὰρ διὰ τῆς πολιτικῆς συνηθείας μᾶλλον πολιτικοί . διὰ τοῦτο τοῖς ἐφιεμένοις περὶ τῆς πολιτικῆς εἰδέναι καὶ ἐμπειρίας τινὸς χρεία καὶ συνηθείας . καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ σοφισταὶ διδάσκειν μὲν ἐπαγγέλἐστι λονται τὴν χομοθετικήν , διδάσκουσι δὲ οὐδὲν μᾶλλον , ἀλλὰ τοσοῦτον ἀπέἡ νομοθετικὴ ἢ ποῖόν τί ἐστιν . ἴσασι · καὶ γὰρ ταὐτὸν ἢ χεῖρον ἡγοῦνται εἶναι τῆς ῥητορικῆς · εἶτα καὶ τὸ νομοθετεῖν οὕτω ῥᾴδιον , ὡς παντὸς εἶναι νομίζουσι γὰρ τὸ | συναγαγεῖν νόμους τοὺς εὐδοκιμωτάτους καὶ τούτων ἐκλέξασθαι τοὺς ἀρίστους , τοῦτο εἶναι τὸ νομοθετεῖν , τὸ δὲ κρῖναι νόμους καὶ τὸν ἄριστον λαβεῖν , μὴ πάνυ χαλεπὸν εἷναι . καίτοι πρῶτον μὲν οὐ ῥᾴδιον καὶ τοῦ βουλομένου τὸ δύνασθαι κρίνειν ὀρθῶς περὶ τῶν προτεθέν τῶν ἑκάστου ἀλλὰ θαυμαστῆς δεῖ συνέσεως καὶ διανοίας πρὸς τὴν τοιαύτην δύναμιν · οἱ γὰρ ἔμπειροι περὶ ἕκαστα καὶ δύνανται κρίνειν περὶ αὐτῶν , ὥσπερ ὁ τῶν μουσικῶν ἔμπειρος τὰ μουσικὰ δύναται κρίνειν καὶ ὁ τῶν γραμματικῶν τὰ γραμματικά , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως · οὗτοι γὰρ ἴσασι δι’ ὧν ταῦτα ἢ ἐκεῖνα γίνονται , καὶ ποῖα ποίοις συνᾴδει , καὶ πῶς ἕκαστον ἔχει · οἱ δὲ ἄπειροι οὐδὲν τούτων εἰδότες οὐκ ἐκλέξονται τὰ καλλίω καὶ τὰ ἄριστα . καὶ γὰρ ἀγαπητόν , εἰ τοῦτο μόνον γνώσονται ἁπλῶς ὅτι καλῶς ἢ κακῶς πεποίηται τὸ ἔργον ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῆς γραφικῆς ἔχει · καὶ γὰρ τὸ μὲν τὴν ἀρίστην εἰκόνα γινώσκειν ὅτι καλῶς γέγραπται , καὶ τῶν μὴ ζωγράφων ἄν εἴη , τὸ δὲ εἰδέναι ὅτι ἀρίστη καὶ ὅπῃ τῶν ἄλλων διαφέρει , μόνον ἐστὶ τοῦ γράφειν εἰδότος ἢ ἐμπειρίαν τινὰ κεκτημένου περι αὐτό . οὔτε τοίνυν τὸ ζωγράφου ἔργον ἢ τὸ τοὐ μουσικοῦ ἢ τοῦ γραμματικοῦ χωρὶς τῆς περὶ αὐτὰ ἐπιστήμης οὐδεὶς ὀρθῶς δύναται κρίνειν οὔτε τὸ τοῦ πολιτικοῦ ἔργον ἄνευ τοῦ τὴν πολιτικὴν ἐπιστήμην εἰδέναι , κρῖναι δυνατόν . ἔργον δὲ τοῦ πολιτικοῦ ὁ νόμος ἐστί . πρῶτον μὲν οὖν τὸ συναγαγεῖν νόμους καὶ ἐκλέξασθαι τοὺς ἀρίστους ἄνευ τῆς περὶ τὰ πολιτικὰ ἐμπειρίας οὐ δυνατόν , ἔπειτα , εἰ καὶ τοῦτο δώσομεν , ὡς ἄρα δυνατὸν ἄνευ τοῦ πολιτικὸν εἶναι νόμους κρίνειν εἰδέναι καὶ συναγαγεῖν τοὺς | ἀρίστους , οὐδὲ τοῦτο ἀρκέσει πρὸς τὸ γενέσθαι πολιτικὸν καὶ νομοθετικόν , ἐπεὶ οὐδὲ ἰατροὶ γένοιντο ἂν ἀπὸ τοὐ τὰ ἰατρικὰ συγγράμματα συναγαγεῖν καὶ ἀναγνῶναι · καίτοι οἱ τοιοῦτοι καὶ πειρῶνται λέγειν οὐ μόνον τὰ θεραπεύματα ἀλλὰ καὶ ὡς ἰάθησαν οἱ τούτοις χρησάμενοι καὶ ὅπως προσήκει τῶν νοσημάτων ἕκαστον θεραπεύειν , καὶ διαιροῦσί γε τὰς ἕξεις τῶν νοσημάτων καὶ τῶν σωμάτων . ἀλλ’ ὅμως οὔκ εἰσιν ἰατροί · δεῖ γὰρ καὶ ἐμπειρίας καὶ συνηθείας τινός · τὰ δὲ συγγράμματα καὶ αἱ τοιαῦται θεωρίαι τοὺς μὲν ἐμπείρους καλλίους ποιοῦσι , τοὺς δὲ ἀπείρους οὐδὲν ὤνησαν πρός γε τὸ δύνασθαι θεραπεύειν • τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν νόμων ἄν ἔχοι καὶ τῆς πολιτείας . τὸ γὰρ συναγαγεῖν νόμους καὶ διερευνήσασθαι τὰς ἑκασταχοῦ πολιτείας , τοὺς μὲν ἀπὸ τῆς ἐμπειρίας δυναμένους ἕκαστα καλῶς θεωρῆσαι καὶ συνιδεῖν ἅ τε ὀρθῶς καὶ ἃ φαύλως ἔχουσι καὶ ποῖα ποίοις ἁρμόττει , πάνυ ἄν ὠφελήσειε · γένοιντο γὰρ ἂν ἑαυτῶν τὰ πολιτικὰ καλλίους · τοῖς δὲ ἄνευ τῆς τοιαύτης ἕξεως καὶ πείρας τὰ τοιαῦτα διεξιοῦσιν ἀνόνητος ἡ σπουδὴ πρός γε τὸ νομοθετικοὺς γενέσθαι · οὐ γὰρ δυνήσονται κρίνειν ὀρθῶς περὶ αὐτῶν , εἰ μὴ ἄρα τύχῃ τινί · γίνοιντο δ’ ἂν ἴσως εὐσυνετώτεροι πρὸς ταῦτα τρόπον τινά , μαθόντες περὶ τῶν πολιτικῶν . φαίνεται μὲν οὖν , ὅτι οὔτε οἱ σοφισταὶ οὔτε οἱ πολιτευόμενοι περὶ τῆς πολιτικῆς καὶ νομοθετικῆς οἷοί τε ἐγένοντο διδάσκειν . ἐπεὶ δὲ ἀκόλουθόν ἐστιν , ὡς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἐδείχθη , τὸν τῆς ἀρετῆς διδάσκαλον καὶ περὶ τούτων διεξιέναι , τῶν προτέρων οὐ πάνυ περὶ νόμων καὶ πολιτείας διερευνησαμένων βέλτιον ἴσως ἡμᾶς ἐπισκέψασθαι περὶ τούτων , ὡς ἂν ἡ προκειμένη ἡμῖν φιλοσοφία , περὶ τῶν ἀνθρωπίνων οὖσα παθῶν καὶ πράξεων τοῦ προσήκοντος τυχοῦσα τέλους , μηδενὸς ἐλλείπῃ τῶν εἰς ταῦτα φερόντων . πρῶιον μὲν οὖν εἴ τι καλῶς περὶ αὐτῶν εἴρηται τοῖς προγενεστέροις . κατὰ μέρος ἐπελθεῖν π·ειραθῶμεν , εἶτα συναγαγόντες τὰς πολιτείας θεωρῶμεν ἐν αὐταῖς , ἅ τε φθείρει καὶ ἃ σώζει τὰς πόλεις , ἔτι τε τῶν πολιτειῶν ἑκάστην ἃ συνίστησι καὶ ἃ διαλύει , καὶ τίνα μὲν βασιλείαν συνέχει , τίνα δὲ δημοκρατίαν καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστην , καὶ τίνα πέφυκε λύειν · καὶ μὴν κἀκεῖνο σκοπῶμεν , διὰ ποίας αἰτίας αἱ μὲν τῶν πολιτειῶν καλῶς πολιτεύονται , αἱ δὲ ἐναντίως ἔχουσι . τούτων γὰρ δὴ πάντων θεωρηθέντων συνίδοιμεν ἂν καὶ ποία πολιτεία ἀρίστη καὶ πῶς ἑκάστη ταχθεῖσα καὶ τίσι νόμοις καὶ ἔθεσι χρωμένη τοῖς πολιτευομένοις λυσιτελήσει · λέγομεν οὖν ἀρξάμενοι .
Lemmas: περι ἡδονή . Κεφ . Α΄ . μετά δέ οὗτος περί ἡδονή ἀκόλουθος εἰμί διέρχομαι τέλειος · καί γάρ συμφύω πως καί συνοικειόω ὁ γένος ἐγώ . διά οὗτος καί παιδαγωγέω ὁ νέος ἄγω ἡδονή καί λύπη , διά μέν ὁ λύπη ἀπάγω ὁ φαῦλος , διά δέ ὁ ἡδονή εἰς ὁ ἀγαθός προσρέπω · ὅθεν δῆλος , ὅτι φύσις ἰά μέν λύπη φεύγω , ὁ δέ ἡδονά διώκω . ἐπί εἰμί δέ περί ὁ ἀνθρώπινος πάθος καί πρᾶξις ὁ λόγος ἐγώ , καί περί εἷς ἡδονή διαλαμβάνω εἰκός ἄν εἰμί καί πρέπω ὁ πραγματεία . φαίνω δέ , ὅτι οὖον μικρός συλλαμβάνω πρός ὁ κτῆσις ὁ ἠθικός ἀρετή ὁ χαίρω ὅς χαίρω προσηχέω καί μισέω ὁ δήω εἰμί μισέω . οὗτος γάρ συμπαρεκτείνω ὁ ἀνθρώπινος βίος · καί ὁ μέν χαίρω , ὁ δέ λυπέω · καί μέγας ῥοπή ἔχω πρός ὁ ἀρετή καί ὁ εὐδαίμων βίος εὕω καί καλῶς καί κατά ὁ ὀρθός γίγνομαι λόγος . περί δέ ὁ τοιοῦτος μή λέγω ἥκιστος εἄν δοκέω εἰκός εἰμί , ἐπεί μηδέ ἁπλόος μηδέ προφανής ὁ περί ὁ ἡδονή λόγος . ὥστε μή δήω πολύς καί σπουδαῖος λόγος , ἀλλά οὗτος πολύς τις ὁ ἀμφισβήτησις ἔχω , ὥστε ὁ μέν αὐτός ὁ ἔσχατος ἀγαθός ὁ ἡδονά εἰμί φημί , ὁ δέ οὐδέ ἀγαθός ἁπλόος ἀλλά ἐκ ἐναντίος κομιδή φαῦλος . καί ὁ λέγω φαῦλος ἡδονά ὁ μέν καί αὐτός φρονέω οὕτως ἔχω καί πείθω εἰμί φαῦλος αὐτός εἰμί , ὁ δέ φρονέω μέν ἀγαθός τις ἡδονά εἰμί , ὁ ἄλλος δέ ἐθέλω πείθω φαῦλος ἁπλόος ἅπας εἰμί , νομίζω οὕτως ἀγαθός εἰμί ὁ βίος καί λυσιτελής ὁ ἄνθρωπος ὁ ἡδονά οἴομαι φαῦλος εἰμί · φύσις γάρ πᾶς ἄνθρωπος εἰς αὐτός ῥέπω δήω εἰμί φημί εἰς ἐναντίος ἕλκω καί διά ὅς ἔξεστι καθάπαξ ὁ ἡδονή ἀπάγω . ἵνα δύναμαι εἰς ὁ μέσος ἔρχομαι καί ὡς δεῖ πρός ὁ ἡδονά ἔχω . οὗτος δέ οὖον καλῶς λέγω · οὖον γάρ οὗτος δύναμαι ὁ πολύς ὁ φαῦλος ἀπάγω ἡδονή . ὁ γάρ ἀνθρώ - πίνω πάθος καί ὁ δράω πιστότερος εἰμί ὁ περί αὐτός λόγος . ὅταν τοίνυν οἶς μέν λέγω ὁ ἡδονά ψέγω , διά οὖν δέ ποιέω καί πάσχω ἐπαινέω , ἑαυτοῦ ἀντιλέγω , ὑπό ὁ ἀκούω καί ὁράω καταγελάω · καί ὁ λόγος οὐδείς μᾶλλον ὀνίνημι ὁ πολύς , ὑπό ὁ πρᾶγμα ἐλέγχω . ὁ γάρ ψέγω ὁ ἡδονά ὁράω ποτός ἐφίημι αὐτός ἀποκλίνω δοκέω πρός αὐτός καί ἀγαθός ἄγω εἰμί ὁ · καί οὗτος δόξα ἐντίθημι ὁ ὁράω οὖον τις ἡδονά ἀγαθός εἰμί ἀλλ' ἀπλόος ἅπας ἐπαινέω . ὁ γάρ διορίζω καί διαιρέω καί ὁ μέν ἀγαθός εἰμί κρίνω , ἐνδέχομαι δέ ἄλλος φαῦλος εἰμί , οὐ εἰμί ὁ πολύς · ἀλλά ἅμα τε εἶδον ὁ νόος ἔχω ἡδονή τις χαίρω καί πᾶς ἡδονά ἀγαθός καί αἱρετός οἴομαι εἰμί , καί οὕτως οὖον μόνος ὁ βούλομαι οὐ πείθω ἀλλά καί ὁ ἀλήθεια προσαπόλλυμι . ὅθεν φανερός , ὅτι ἕ ἀληθής λόγος οὖον μόνος πρός ὁ γνῶσις χρήσιμος εἰμί , πλάνης καθαίρω ἀπάτη , ἀλλά καί ὁ βίος λυσιτελέω · πιστεύω γάρ ὁ ἔργον ἀκολουθέω . Ἡ ὁ Εὔδοξος περί ἡδονή ὑπόληψις καί Πλάτων καί καί ἔτι ὅτι ἀγαθός ὁ ἡδονή καί οὖον πᾶς αἱρετός · καί λύσις ὁ ἐναντίος λόγος . Κεφ . β΄.> περι μέν οὗτος ἅλις · λέγω δέ περί ἡδονή . καί πρῶτος ἐκτίθημι ὁ ὁ παλαιός περί αὐτός δόξα . ὁ μέν οὖν Εὔδοξος αὐτός ὁ ἔσχατος ἀγαθός οἴομαι ὁ ἡδονά εἰμί , διότι πᾶς ὁράω ὁ ἡδονή ἐφίημι καί λογικός καί ἄλογος · ὅς δέ πᾶς ἐφίημι , οὗτος εἰμί ὁ πᾶς ὑπερέχω ὁ ἀγαθός · οἴομαι γάρ ἀγαθός μέν ἕκαστος εἰμί ἰδίως ὅς ἕκαστος ζητέω . καθάπερ καί τροφή ἕκαστος διώκω ὁ αὐτός ἀγαθός καί λυσιτελής · πᾶς δέ κοινῶς ἀγαθός ὅς πᾶς κοινῶς ἐφίημι καί πορίζω βούλομαι ἑαυτοῦ · ὅς δέ πᾶς εἰμί ἁπλόος ἀγαθός καί ὅς πᾶς ἐφίημι , οὗτος εἰμί ὁ ἔσχατος ἀγαθός . οὗτος μέν οὖν Εὔδοξος ἀποφαίνω περί ὁ ἡδονή . πιστεύω δέ ὁ λόγος διά ὁ ἐν ὁ ἠθέω ὁ λέγω ἀρετή μᾶλλον ἢ διά ἑαυτοῦ · σός φρέω γάρ εἰμί διαφερόντως , οὐ ὡς φίλος ὁ ἡδονή δοκέω οὗτος λέγω ἀλλά ὁ σφόδρα ὁ ἀλήθεια φροντίζω . ἔτι δέ καί ἐκ ὁ ἐναντίος ὁ ἡδονή ὁ λύπη φανερός οἴομαι εἰμί · ἰά γάρ λύπη πᾶς φεύγω , ὁ ἡδονά ἀνάγκη εἰμί πᾶς διώκω · ὅς δέ πᾶς διώκω , οὗτος εἰμί ὁ ἀγαθός . ἐλαύνω καί οὕτως ἐπιχειρέω λέγω · μάλιστα αἱρετός εἰμί ὅς διά ἑαυτοῦ αἱρετός εἰμί καί ὅς μή διά ἕτερος μηδέ ἕτερος χάρις αἱρέω · τοιοῦτος δέ φανερῶς ὁ ἡδονά εἰμί · καί γάρ οὐδείς ἐρωτάω τίς ἕνεκα ὁ 7)0077,7 βούλομαι ἀλλά περί μέν ὁ ἄλλος ἐρωτάω , οἷος , φέρω εἶπον , τίς ἕνεκα ὁ χρῆμα ἢ ὁ τιμή , περί δέ ὁ ἡδονή οὐκέτι · οὐδείς γάρ δίδωμι τέλος ὁ ἡδονή , ἀντί ὅστις βούλομαι ἥδομαι ἀλλά αὐτός αἱρέω κατά ἑαυτοῦ , ὡς κατά ἑαυτοῦ εἰμί · ἐπεί δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ αἱρετός ὁ τέλος εἰμί ὁ ἔσχατος καί ὁ ἀγαθός αὐτός , διά οὗτος συνάγω ὁ ἡδονά ὁ ἔσχατος ἀγαθός εἰμί . ἔτι δέ καί ἐκεῖθεν δῆλος εἰμί οἴομαι ὁ πρόκειμαι · προστίθημι γάρ ὁ ἡδονή ὁ ἀγαθός ὅστις , αἱρετός ποιέω καί ἐφετός μᾶλλον · ὁ γάρ σωφροσύνη ἰά ἡδονά προσλαμβάνω ἢ ὁ δικαιοσύνη ἡδύς εἰμί καί αἱρετός ἑαυτοῦ · ὅς δέ προστίθημι πᾶς ἀγαθός ἀγαθός δύναμαι ποιέω , οὗτος νομίζω εἰμί ὁ ἔσχατος ἀγαθός . ἔχω δέ οὐ οὕτως . ὅς γάρ προστίθημι ἀγαθός ἀγαθός δύναμαι ποιέω , φαίνω ὅτι ἀγαθός εἰμί · οὐ ἀνάγκη δέ αὐτός ἵημι ὁ ἔσχατος ἀγαθός ἢ ἕτερος ὅστις ἀγαθός · πᾶς γάρ ἀγαθός ἕτερος προστίθημι ἀγαθός αἱρετός ποιέω · μείζων γάρ ὁ ὅλος ὁ μέρος ἐπί πᾶς . καί ὁ μέν δοκέω ὁ Εὔδοξος περί ἡδονή . οὗτος . | λάτος δέ οὐ εἰμί φάσκω αὐτός ὁ ἔσχατος ἀγαθός ἀπό ὁ αὐτός ἐπιχειρέω λόγος ὅθεν Εὔδοξος πειράω ὁ ἔσχατος ἀγαθός ὁ ἡδονά ἀποφαίνω . ἐπεί γάρ οὐ εἰμί , φημί , ἀγαθός ἔσχατος , ὅς ἐνδέχομαι μείζων γίγνομαι · αὐτός γάρ εἰκός εἰμί ὁ μέγας ἀγαθός · ὅς ἄρα ἀγαθός ἄλλος ἀγαθός προστίθημι μείζων ποιέω καί αἱρετός , οὗτος οὐ εἰμί ὁ ἔσχατος ἀγαθός · οὖον γάρ εἰμί ὁ μέγας ἀγαθός , ὅς μείζων ἄλλος δύναμαι γίγνομαι · ὁ δέ ἡδονή τοιοῦτος · ὁ γάρ ἡδύς βίος φρόνησις ἢ σωφροσύνη προσλαμβάνω ἡδύς γίγνομαι καί αἱρετός · εἰμί ἄρα τίς ἀγαθός ὁ ἡδονή · οὐ ἄρα ὁ ἡδονή εἰμί ὁ ἔσχατος ἀγαθός , ἀλλά ἀγαθός τίς εἰμί τοιοῦτος , οἷος ἀγαθός εἰμί ὁ ἀρετή καί ὁ ἐπιστήμη καί ἄλλος , ὅς καί ἐγώ κοινωνέω . οὗτος γάρ καί ζητέω ἐπί ὁ πάρειμι δείκνυμι οὗτος ὁ ἀγαθός εἷς τίς εἰμί ὁ ἡδονή . ἕτερος δέ ἐνίστημι πρός τ·οὺς ὁ Εὔδοξος λόγος φάσκω μή εἰμί ἀγαθός , ὅς πᾶς ἐφίημι · λέγω δέ οὐδείς . ἐκεῖνος γάρ φημί ἀληθής εἰμί , ὅς πᾶς δοκέω ἀληθής · ὁ δέ οὗτος ἀναιρέω ἰά κοινός δόξα καί ὁ ἐκεῖθεν ατοσειω πίστις πῶς ἄν δύναμαι πιστός λέγω ; ὅτι δέ ἀγαθός εἰμί ὅς πᾶς ἐφίημι , πᾶς ὁ ἐν αἴσθησις δοκέω · διά ὅς γάρ εἰς αὐτός φέρω διώκω ὡς ἄρα ἀγαθός νομίζω εἰμί . εἰμί μέν γάρ ὁ ἀνόητος μόνος ὀρέγω αὐτός , αὐτός εἄν εἰμί ἀγαθός μόνος , καί ὁ ψῆφος οὐ εἄν εἰμί βέβαιος ὁ ἀνόητος , οὐδέ εἄν δοκέω ἀγαθός ἀληθής εἰμί · ὅταν δέ καί ὁ ἀνόητος καί ὁ φρόνιμος κοινός πᾶς νομίζω ἀγαθός εἰμί , διά οὖν ζητέω αὐτός , τίς ἔτι κωλύω ἀγαθός ἀληθής εἰμί ; καί γάρ καί ἐν ὁ ἀνόητος εἰμί τίς φυσικός ἀγαθός ὁ φαυλότης αὐτός ὑπερβαίνω , διά ὅς ὁ ἀγαθός οἰκειόω ὡς οἰκεῖος ἤδη ὀρέγω . καί πρός μέν ὁ πρῶτος ὅς Εὔδοξος λόγος οὗτος κομίζω ὁ ἔνστασις , πρός δέ ὁ δύο , ὅς ἐκ ὁ ἐναντίος εἰμί λαμβάνω , ἐκεῖνος οὐ ἀνάγκη φημί , εἰμί ὁ λύπη κακός εἰμί , ὁ ἡδονά ἀγαθός εἰμί · οὖον γάρ ἤ τίς κακός , ὁ ἐναντίος αὐτός ἀγαθός · εἰμί γάρ ἐναντίος κακός κακός . ὁ γάρ γάρ ἠλιθιότης ὁ ἀκολασία ἐναντίος εἰμί , ἀμφότερος εἰμί κατοικέω Κῶς , καί ἀμφότερος ὁ σωφροσύνη . οὗτος μέν οὖν καλῶς λέγω , οὖον μήv ἐπί γε ὁ ἡδονή αληθυειμι . εἰμί γάρ ἄμφω κακός εἰμί , καί ὁ ἡδονή καί ὁ λύπη , εἰμί ἄν καί ἄμφω φευκτός · καθάπερ εἰμί καί ἄμφω εἰμί ἀγαθός , εἰμί εἄν ἀμφότερος αἱρετός , ἢ εἰμί μήτε ἀγαθός τε φευκτός , οὐδέ αἱρετός ὁμοίως ἀμφότερος · νῦν δέ ὁ μέν λύπη φεύγω ὡς κακός , ὁ δέ ἡδονά αἱρέω ὡς ἀγαθός · ὅθεν φανερός , ὅτι ὡς κακός ἀγαθός ὁ λύπη ὁ ἡδονή ἀντίκειμαι . ἕτερος δέ λέγω μή εἰμί ὁ ἡδονά ἀγαθός , ὅτι οὐ εἰμί ποιότης , οὐδείς λέγω ἀναγκαῖος · οὐδέ γάρ ὁ ἐνέργεια ὁ ἀρετή ποιότης εἰμί , οὐδέ εὐδαιμονία ποιότης εἰμί · ἐνέργεια γάρ εἰμί · ἀλλά ὅμως οὐδείς κωλύω ἀγαθός οὗτος εἰμί . ἔτι δέ καί ὅτι οὐ εἰμί ὁρίζω τίς ὁ ἡδονή , ὁ δέ ἀγαθός ὁρίζω , διά οὗτος μή εἰμί ὁ ἡδονά ἀγαθός · ἀόριστος δέ λέγω εἰμί ὁ ἡδονή , ὅτι οὐ εἰμί ὁ αὐτός ἀλλά ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός . εἰμί μέν οὖν ἐν αὐτός τῆ ἡδονή ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός θεωρέω , εἰμί ἄν ἀληθής ὁ λόγος αὐτός · νῦν δέ ὁ ἐπίτασις καί ὁ ἄνεσις ἐν ὁ ἥδομαι γίγνομαι , | ὅτι ὁ ἥδομαι μᾶλλον καί κακός ἥδομαι · οὗτος δέ καί ἐν ὁ ἀρετή συμβαίνω φαίνω · Δίκαιος γάρ εἰμί μᾶλλον καί κακός καί ἀνδρεῖος , καί δικαιοπραγέω καί σωφρονέω μᾶλλον καί κακός εἰμί , ἀλλά οὖον διά οὗτος ἀόριστος εἰμί ἀεί ἀρετή · ὁ αὐτός δή τρόπος καί ὁ ἡδονή αὐτός μέν κατά ἑαυτοῦ οὐ εἰμί ἀόριστος , ἐν δέ ὁ ἥδομαι ὁ ἐπίτασις καί ὁ ἄνεσις ἐπιδέω , ὅτι οὐ εἰμί ἄμι - γῆ λύπη ἐν πᾶς , οὐδέ ὁμοίως · καθάπερ καί ἐπί ὁ ὑγίεια συμβαίνω · καί γάρ αὐτός ὁρίζω εἰμί ἐν ὁ ὑγιαίνω ἐπιτείνω καί ἀνίημι · οὖον γάρ ὁ αὐτός συμμετρία πᾶς εἰμί , οὐδέ ἐν ὁ αὐτός εἷς τις ἀεί , ἀλλά μεταβάλλω ποτέ μέν ἐπί ὁ μείζων , ποτέ δέ ἐπί ὁ μικρός , καί νῦν μέν καθαρός ὑγιαίνω τις ὁ σῶμα , νῦν δέ ἔνειμι τίς καί νόσος . τοιοῦτος δή καί περί ὁ ἡδονά ἐνδέχομαι εἰμί . ἔτι δέ καί ἐκεῖθεν συνάγω ὁ ἡδονά μή εἰμί ἀγαθός · ὁ ἡδονή κίνησις τις καί γένεσις εἰμί · κίνησις δέ καί γένεσις ἀτελής · ὁ δέ ἀτελής οὐ εἰμί ἀγαθός · ὁ γάρ ἀγαθός τέλειος · ὁ ἡδονή ἄρα οὐ εἰμί ἀγαθός . εἰμί δέ αὐτός ὁ μικρός πρότασις ψευδής · οὔτε γάρ κίνησις οὔτε γένεσις εἰμί ὁ ἡδονή . ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί κίνησις , δῆλος ἐκεῖθεν . πᾶς μέν γάρ κινέω δοκέω οἰκέω εἰμί τάχος καί βραδυτής · καί εἰμί μή αὐτός τις πρός ἑαυτοῦ βραδύς ἢ ταχύς φαίνω ὁ τάχα ἑαυτοῦ καί βραδύς κινέω ὁ κινέω , οἷος εἰμί ὁ ἀνώμαλος κινέω , ἀλλά πρός ἄλλος γοῦν θεωρέω ταχέως ἢ βραδύς κινέω λέγω · καθάπερ ὁ ὁ οὐρανός κίνησις ὁμαλός μέν εἰμί κατά ἑαυτοῦ , πρός δέ ὁ ὅς ἀστήρ κίνησις , ταχύς λέγω . πᾶς μέν οὖν κινέω ὁ τάχος καί ὁ βραδυτής οἰκεῖος εἰμί , ὁ δέ ἡδονή οὖον προσήκω · ὁ ἡδονή ἄρα οὐ εἰμί κίνησις . ὅτι δέ οὐ εἰμί ἐν τῆ ἡδονή οὗτος , δῆλος . ἥδομαι μέν γάρ λέγω3 τις ταχέως ὥσπερ ὀργίζω διά ὁ ἐν ὀλίγος χρόνος πρός ὁ ἥδομαι ἀπό ὁ μή ἥδομαι κινέω , ἥδομαι δέ ταχέως ἢ βραδύς οὐκέτι , οὔτε πρός ἑαυτοῦ , καθάπερ ὁ ἀνώμαλος κινέω , οὔτε πρός ἄλλος , καθάπερ ὁ ὁμαλός . ὁ δέ βαδίζω καί αὐξάνω καί ἀλλοιόω καί πᾶς ὅσος κίνησις εἰμί μετά ὁ ταχυτής θεωρέω καί ὁ βραδυτής . μεταβάλλω μέν γάρ λέγω3 τις εἰς ὁ ἡδονά ταχέως ἢ βραδύς , ἐνεργέω δέ κατά αὐτός ταχέως ἢ βραδύς οὐ εἰμί . εἰμί κίνησις ὁ ἡδονή καί ἠρεμία τις καί οὖον δήπου αὐτός δύναμαι κίνησις εἰμί . ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί κίνησις ὁ ἡδονή δῆλος . ἔτι δέ οὐδέ γένεσις εἰμί · εἰμί γάρ ὁ ἡδονή γένεσις , ὁ λύπη ἄν εἰμί φθορά , καί εἰμί ὅς ὁ ἡδονή γένεσις , οὗτος ὁ λύπη φθορά · οὖον γάρ ὁ τυγχάνω φθείρω ὁ τυγχάνω γίγνομαι , ἀλλά ἐκ ὅς γίγνομαι τίς . εἰς οὗτος καί διαλύω φύω . ἐπεί δέ λέγω ὁ λύπη ἔνδεια εἰμί ὁ κατά φύσις , εἰμί ἄν ὁ ἡδονή ὁ κατά φύσις ἀναπλήρωσις · οὗτος δέ σωματικός εἰμί ἰός πάθος . εἰμί δή εἰμί ὁ ἡδονή ὁ κατά φύσις ἀναπλήρωσις , ἐν ὅς ὁ ἀναπλήρωσις , οὗτος εἄν καί ἔχω ὁ ἡδονή , καί ἥδομαι δύναμαι · ὁ σῶμα ἄρα ἥδομαι , καί ἐν οὗτος ὁ ἡδονή . οὗτος δέ οὐ εἰμί ἀληθής · ὁ γάρ ἥδομαι ὁ Ψυχή εἰμί δοκέω . οὐ ἄρα ὁ ἡδονή γένεσις τις καί ἀναπλήρωσις εἰμί , ἀλλά ἕπω ὁ ἀναπλήρωσις , καθάπερ καί τῆ ἔνδεια ὁ λύπη · γίγνομαι μέν γάρ ἀναπλήρωσις ἥδομαι , τέμνω δέ λυπέω . | δοκέω δέ γίγνομαι οὗτος ὁ δόξα ἀπό ὁ σωματικός καί ὁ περί ὁ τροφή λύπη καί ἡδονή · ἐνδεής γάρ γίγνομαι καί προλυπέομαι ἥδομαι τῆ ἀναπλήρωσις . οὗτος δέ οὖον περί πᾶς συμβαίνω ὁ ἡδονή . ἄλυπος γάρ εἰμί ὁ τε μαθηματικός καί ὁ ἐν ὁ αἴσθησις · καί γάρ καί ὁ κατά ὁ ἀκοή ἡδονά καί κατά ὁ ὄσφρησις καί κατά ὁ ὅρασις μηδείς προηγέομαι λύπη γίγνομαι καί οὐ εἰμί οὐδείς αὐτός ἔνδεια ἀναπλήρωσις . ἔτι δέ καί ἐλπίς καί μνήμη ὁ ἀγαθός ἁνδάνω εἰμί · ὁ δή κατά οὗτος ἡδονά τίς εἰμί γένεσις ; οὐδείς γάρ ἔνδεια ἐν αὐτός προηγέομαι , ὅς γίγνομαι ἄν ἀναπλήρωσις · ὅθεν φανερός , ὅτι οὐ εἰμί ὁ ἡδονή γένεσις . ἕτερος δέ ἀξιόω μή ἵημι ὁ ἡδονά ἀγαθός , προφέρω ὁ ἐπονείδιστος ὁ ἡδονή . πρός ὅς ἐκεῖνος λέγω , ὅτι οὐ εἰμί οὗτος ἡδύς , ὁ ὁ φαῦλος ἡδύς δοκέω · οὖον γάρ εἰμί ὁ κακῶς διάκειμαι ἡδύς οὗτος εἰμί , οἰητέον ἤδη αὐτός καί ἡδύς ἁπλόος εἰμί , ἀλλά οὗτος μόνος ἡδύς · καθάπερ οὐδέ ὁ ὁ κάμνω ὑγιεινός ἢ γλυκύς ὁ πικρός ἁπλόος ὑγιεινός ἢ γλυκύς ἀλλά αὐτός · ἐπεί οὐδέ λευκόν ἁπλόος ὁ φαίνω ὁ ὀφθαλμιάω λευκός · φανερός δή , ὅτι οὐδέ ἀπό οὗτος ὁ λόγος δοκέω εἄν ὁ ἡδονή μή ἀγαθός εἰμί . μάλιστα μέν γάρ , ὅτι οὐ εἰμί ἡδονά ὁ παρά ὁ μοχθηρός ἡδονή · ἔπειτα , εἰμί καί οὗτος ἡδονά εἰμί δίδωμι , ἀλλά οὐ ἀνάγκη διά οὗτος ὁ ἡδονά ἁπλόος φαῦλος εἰμί · οὖον γάρ εἷς εἰμί ὁ ἡδονή ὁ εἶδος ἀλλά πολύς . καί οὐδείς κωλύω ὁ μέν φαῦλος εἰμί , ὁ δέ ἀγαθός · ἕτερος γάρ ὁ ἀπό ὁ καλός καί ἐπαινετός ἡδονά καί ἄλλος ὁ ἄπειμι ὁ αἰσχρός · καί ὁ μέν ἀγαθός ὁ δέ φευκτός , ὥσπερ ὁ πλουτέω ἢ ὑγιαίνω · εἰμί γάρ πλουτέω καλῶς κτάομαι ὅθεν οὐδείς καί εἰμί αἰσχρῶς πλουτέω , προδίδωμι ὁ ἑαυτοῦ ἢ ἐξανδραποδίζω ὁ οἰκεῖος · καί εἰμί ὑγιαίνω καλῶς ἀνθρωπικός δίαιτα χράω καί κακῶς , ὅταν οὐ ὅθεν δεῖ κτάομαι ὁ ὑγίεια · καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . ὁ αὐτός δή τρόπος ἐπί ὁ ἡδονή . καί ὅλως ἕτερος εἰμί ὁ εἶδος , καί οὐ εἰμί ἥδομαι ὁ ὁ μουσικός ἡδονή , μή εἰμί μουσικός , ἢ ὁ ὁ Δίκαιος μή εἰμί Δίκαιος · ὅθεν φανερός , ὅτι ἄλλος εἰμί ὁ εἶδος ὁ ὁ μουσικός ἡδονή καί ἄλλος ὁ ὁ Δίκαιος · καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως . οὖον τοίνυν εἰμί ὁ ὁ φαῦλος ἡδονή κακός , ἤδη ἁπλόος ὁ ἡδονή φευκτός εἰμί . ἔτι δέ καί ἀπό ὁ διαφορά ὁ κόλαξ καί ὁ φίλος ὁ ἡδονά δοκέω μή εἰμί ἀγαθός . ὁ μέν γάρ κόλαξ ψέγω , ὅτι πρός ἡδονά ὁμιλέω , ὁ δέ φίλος ἐπαινέω , ὅτι μή πρός ἡδονά ἀλλά πρός ἀλήθεια καί ὁ ἀγαθός . ὅθεν δοκέω συνάγω , ὁ ἡδονά ἐπονείδιστος εἰμί . οὖον οὗτος δέ ἀπό οὗτος συνάγω , ἀλλά μᾶλλον ὅτι διάφορος εἰμί ὁ εἶδος ὁ ἡδονή · καί ὁ μέν ἐπαινέω , ὁ δέ επονείδιστος εἰμί . ὅτι γάρ καί ὁ φίλος ἡδύς εἰμί καί ἡδονά ἔχω ὁ φίλος , τίς ἀγνοέω ; φανερός τοίνυν , ὅτι ἡδονή εἰμί ἰός σύνειμι παρά ἑκάτερος . καί ὁ μέν ὁ κόλαξ διαβάλλω , ἐπαινέω δέ ὁ ὁ φίλος . ἔτι δέ καί ἐκεῖθεν ἐπονείδιστος εἰμί δοκέω ὁ ἡδονή . καί γάρ οὐδείς εἄν αἱρέω νόος ἔχω ἥδομαι διά βίος ὁ ὁ παιδίον ἡδονά διανοέομαι καί χαίρω , ὥσπερ ἐκεῖνος , οὐδέ ἄλλος τίς | αἰσχρός ποιέω , ἵνα ἥδομαι διά βίος · διά οὗτος δέ οὐδείς ἀνάγκη ὁ ἡδονά φαῦλος εἰμί . οὖον γάρ φεύγω ὁ νόος ἔχω ὁ παιδικός ζωή καί ὁ αἰσχρός πράσσω διά ὁ ἐκεῖθεν ἡδονή , ἀλλά αὐτός διά ἑαυτοῦ , ὅτι φευκτός εἰμί . ἐπεί καί πολύς πρός ἡδονά φέρω διώκω οὖον διά ὁ ἡδονή , ἀλλά ὅτι αὐτός διά ἑαυτοῦ εἰμί αἱρετός · ὁ γάρ ὁράω καί μνημονεύω καί οἶδα καί εἰς ἀρετή ἔχω αἱρέω ἄν , καί εἰμί μηδείς ἐπιφέρω ἡδονή εἰμί δέ ἐκ ἀνάγκη ἕπω οὗτος ἡδονή , οὐδείς διαφέρω · βούλομαι γάρ ἄν οὗτος ἐγώ αὐτός , καί εἰμί μηδείς γίγνομαι εἄν ἀπό αὐτός ἡδονή · ὅτι μέν οὖν οὖον πᾶς ἡδονή αἱρετός καί ἀγαθός , καί ὅτι εἰμί τις αἱρετός κατά ἑαυτοῦ διαφέρω ὁ εἶδος ὁ φῦλον ἢ ὁ αἴτιος ὅθεν γίγνομαι , δῆλος ἔοικα εἰμί . Περί ὁ ὅτι οὐ εἰμί κίνησις ὁ ἡδονή . Κεφ . γ'.> ὁ μέν οὖν λέγω περί ἡδονή καί λύπη αὐτός εἰμί . ζητέω δέ ἤδη περί αὐτός τίς εἰμί ἢ ποῖος τίς · οὗτος δέ γίγνομαι ἄν καταφανής ἄνωθεν ἀναλαμβάνω ὁ λόγος . εἰμί τοίνυν ὁ ἡδονή τέλειος καί καθάπερ ὁ ὅρασις κατά ὅστις χρόνος τέλειος εἰμί , καί οὐ εἰμί λαμβάνω μέρος οἰκοδομία · ὁ γάρ ὅλος ποίησις , φέρω εἶπον , ὁ ναός ἕτερος ὁ ὁ λίθος σύνθεσις καί ἄλλος ὁ ὁ κίων κατασκευή , καί διαφέρω πρός τε ἀλλήλων καί πρός ὁ ὅλος οἰκοδομία · ὁ μέν γάρ τέλειος · καί γάρ οὐδείς ἐλλείπω ὁ δήω · ὁ δέ ὁ κρηπίς καί ὁ τρίγλυφος ἀτελής · μέρος γάρ οἰκοδόμησις ἑκάτερος . ὁ εἶδος οὖν διαφέρω . καί ὅλως οὐ εἰμί ἐν ὅστις χρόνος μέρος , δηλονότι ὁ κατά κίνησις χρόνος , τέλειος λαμβάνω κίνησις · κατά ὁ εἶδος ὅς ζητέω ἐν ὁ τέλειος κινέω , ἀλλά ἐν ὁ ὅλος χρόνος ὁ τέλειος κίνησις ἀποτελέω . ὁμοίως δέ ἔχω καί ἐπί βάδισις καί ὁ λοιπός κίνησις . καί γάρ ὁ φορά διάφορος εἶδος κίνησις περιέχω . καί γάρ ἅλσις καί πτῆσις καί βάδισις πᾶς φορά μέν εἰμί , διαφέρω δέ ἀλλήλων κατά εἶδος · οὖον οὗτος δέ μόνος , ἀλλά καί ἐν ἕκαστος ὁ φορός οὗτος διάφορος εἶδος γίγνομαι βάδισις . ὁ γάρ ὅρος διάφορος , ὁ πόθεν καί ποῖ · ὁ ὁράω δέ διάφορος εἰμί , διάφορος καί ὁ εἶδος ὁ βάδισις · ὁ γάρ ἐν ὁ στάδιον βάδισις ὁ μέρος διάφορος ἔχω ὁ ὅρος πρός ὁ ὅλος βάδισις · καί οὖον μόνος πρός ὁ ὅλος , ἀλλά καί πρός ὁ λοιπάς μέρος . εἰμί γάρ εἰμί ὁ βάδισις ὅλος ἀπό ὁ Α΄ ἐπί ὁ Ε΄ , ὁ ἀπό ὁ Α΄ ἐπί ὁ Γ΄ διάφορος ἄν εἰμί κατά ὁ ὅρος ὁ τε ὅλος καί ὁ ἀπό ὁ Γ΄ ἐπί ὁ Δ΄ καί ὁ ἀπό ὁ Δ΄ ἐπί ὁ ζ καί ἔτι ὁ ἀπό ὁ Ζ΄ ἐπί ὁ Ε΄ . διάφορος δέ εἰμί ὁ ὁράω , καί αὐτός δίφορος εἄν ἄγω ὁ εἶδος . εἰμί γάρ καί γραμμή ἕκαστος βάδισις διαπορεύω , ὁ αὐτός εἰμί ὁ εἶδος , x003E ; ἀλλά ἐπεί ἕκαστος γραμμή ἐν τόπος εἰμί , ὁ δέ τόπος διάφορος , διά οὗτος διάφορος εἰμί ὁ κινέω . ὁ μέν οὖν ἀκριβής περί κίνησις λόγος ἐν ἄλλος ποιέω . οὗτος δέ μόνος ἐνταῦθα εἶπον ἀναγκαῖος , ὅτι οὐ ἐν πᾶς χρόνος τέλειος εἰμί ὁ κίνησις ἀλλά ἐν ὁ ὅλος . ὁ δέ ἐν ὁ μέρος ὁ ὅλος χρόνος κινέω ἀτελής εἰμί καί διαφέρω ἀλλήλων ὁ εἶδος , εἴπερ ὁ ὅρος ὁ κίνησις ὁ πόθεν καί ποῖ ὁ κίνησις εἰδοποιέω . εἷς δέ ἡδονή ὁ εἶδος ἐν ὅστις χρόνος τέλειος εἰμί . φανερός τοίνυν , ὅτι ὁ ἡδονή καί ὁ κίνησις ἕτερος εἰμί ἀλλήλων · καί ὁ μέν ἡδονή ὅλος τίς καί τέλειος εἰμί , ὁ δέ κίνησις οὐ ἐν πᾶς χρόνος τέλειος . καί ὅτι κίνησις μέν ἄνευ χρόνος οὐ ἐνδέχομαι εἰμί , ἡδονά δέ δυνατός . καί γάρ ἐν μέν ὁ νῦν καί ὁ ἄτομος οὖον δυνατός κινέω , ἥδομαι δέ δυνατός ὅλος καί τέλειος ἡδονή . ἐκ οὗτος δέ δῆλος , ὅτι οὖον μόνος οὐ εἰμί κίνησις ὁ ἡδονή ἀλλά οὐδέ γένεσις . οὖον γάρ πᾶς ἁπλόος γένεσις εἰμί ἀλλά ὁ μεριστός καί μή ὅλος , ἐπεί μηδέ ὅρασις εἰμί γένεσις οὐδέ στιγμή οὐδέ μόνος · ὅτι ὅλος τίς ἕκαστος αὐτός εἰμί καί οὖον μεριστός οὐδέ ἐν χρόνος ἀπό ὁ ἀτελής ἐή ὁ τέλειος ἔρχομαι , ἀλλά ἐν ὅστις χρόνος ὅλος τίς καί τέλειος ἕκαστος αὐτός εἰμί . ὅς τε γάρ μονή οὖον ὁ μέν τέλειος εἰμί , ὁ δέ ἀτελής , καί ὁ χρόνος τελειόω , οὔτε ὁ στιγμή · ὁ τε ὁράω ἐν πᾶς μέρος ὁ χρόνος , κατά ὅς ὁράω , τέλειος εἰμί · καί ὅλως πᾶς αἴσθησις ἐνέργεια πρός ὁ οἰκέω αἰσθητός ἐνεργέω τέλειος εἰμί ἐν πᾶς μέρος ὁ χρόνος · Περί ὁ ὅτι πᾶς ἐνέργεια τελειόω ὁ ἡδονή . Κεφ . δ'.> ἕπω δέ ὁ ἐνέργεια ὁ αἴσθησις καί ὁ διάνοια ὁ ἡδονή , καί μάλιστα ὅταν ὑγιαίνω τέλειος προβάλλω ὁ ἐνέργεια , καί περί ὁ καλῶς ἐνεργέω ὁ μέν αἴσθησις ὁ αἰσθητής , ὁ δέ διάνοια ὁ διανοητής . τηνικαῦτα γάρ μάλιστα καί τέλειος ἐνεργέω ἡʹ | ἐνέργεια ἤ ὁ ἐνεργέω ἕξις . οὐδείς ἄγαρ διαφέρω οὗτος ἐνεργέω εἶπον ἐπειδάν γάρ ὑγιής τε καί τέλειος ὁράω καί ὁ καλῶς ὁράω ὁ ὁρατής , τέλειος γίγνομαι ὁ ἐνέργεια · ὁμοίως καί ἐπί ὁ διάνοια καί ὁ ἄλλος αἴσθησις · ὁ δέ τελειόω καί Ἡδίστη . ὅτι δέ γίγνομαι κατά ὁ διάνοια ἡδονή καί κατά ἕκαστος αἴσθησις , φανερός · φημί γάρ διανόημα ἡδύς εἰμί καί θεώρημα χαίρω καί ὅραμα ἥδομαι καί ἄκουσμα , καί μάλιστα ὅταν τέλειος τε ἐνεργέω , καθώς εἴρω , καί ὁ ἀγαθός ὁράω εἰμί θεωρέω ἢ ἄλλως αἰσθάνομαι . τοιοῦτος γάρ εἰμί ὁ τε αἴσθησις καί ὁ αἰσθητής καί ὁ διάνοια καί ὁ διανοητής , ἀεί εἰμί ἡδονή , ἠώς εἄν ὁ διάνοια καί ὁ αἴσθησις πάσχω ὑπό ὁ ἀντίκειμαι . ἕπω τοίνυν ὁ ἐνέργεια ὁ ἡδονή καί τελειότης τίς εἰμί αὐτός . τελειόω δέ οὐ ὡς ἕξις ὁ ἔχω ἀπό ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια ἄγω · ὥσπερ ὁ δύναμις οἰκοδόμος ὁ οἰκοδομικός τελειόω καί ἐνέργεια ποιέω οἰκοδόμος , καθάπερ οὐδέ ὁ ὑγίεια καί ὁ ἰατρός ὁμοίως αἴτιος εἰμί ὁ ὑγιαίνω · ὁ μέν γάρ αὐτός ποιέω μή εἰμί ὁ ὁ ὑγιαίνω ἐνέργεια , ὁ δέ συντηρέω καί φυλάσσω , καί ὅπως παραμένω ζητέω . ἔτι δέ οὐδέ ὥσπερ ὁ αἰσθητός τελειόω ὁ αἴσθησις ἢ ὁ διανοητός ὁ διάνοια , οὗτος καί ὁ ἡδονή τελειόω ὁ ἐνέργεια αὐτός . ὁ μέν γάρ ἕξις καί ὁ ἀντίκειμαι ἀπό ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια προάγω ὁ ἐνέργεια , ὁ δέ ἡδονή ὁ ἐνέργεια γίγνομαι συμφύω συντηρέω καί φυλάσσω . πείθω γάρ ἐνεργέω ὁ ἐπί αὐτός ἡδονή , καί εἰμί τῆ ἐνέργεια καθάπερ ἐπιγίγνομαι τέλος , ὥσπερ ὁ ὥρα ὁ ἐν ἀκμή · καί ἕπω | ἀεί οὗτος ἠώς ἄν εἰμί ὅς τε αἴσθησις καί ὁ διάνοια , καί περί ὁ αἰσθητός καί διανοητός ἐνεργέω , καί μάλιστα , ὅταν εὕω καί ἀγαθός ἔχω καί περί ὁ ἀγαθός ἐνεργέω . ἀπορέω δέ ἄν τις εἰμί οὗτος οὕτως ἔχω , πῶς οὐδείς οὕτως ἐνεργός συνεχῶς ἥδομαι . πρός ὅς ῥητέος , ὅτι κάμνω πᾶς ὁ ἀνθρώπειος καί οὖον δύναμαι συνεχῶς ἐνεργέω . διά οὗτος οὐδέ ἥδομαι δύναμαι συνεχῶς , ἐπεί ὁ ἡδονή ὁ ἐνέργεια ἀκολουθέω · ἔνιοι δέ τέρπω μέν νεωστί φαίνω , χρόνος δέ τις συνεθίζω οὐ οὕτως ἡδύς δοκέω . ὁ δέ αἴτιος , ὅσπερ φημί . ὁ μέν γάρ πρῶτος παρακλίνω ὁ διάνοια καί ἐπιτεταμένως περί αὐτός ἐνεργέω , ὥσπερ κατά ὁ ὄψις ὁ ἐμβλέπω , μετέπειτα δέ οὖον γίγνομαι τοιοῦτος ὁ ἐνέργεια ἀλλά παραμελέω · διά οὗτος καί ὁ ἡδονή ἀμαυρόω . Περί ὁ ὅτι φύσις διωκτός ὁ ἡδονή καί ἔτι περί ὁ ὅτι διαφέρω βρόχος ὁ ἡδονή . Κεφ . εἶμι ἐπεί δέ πᾶς ἐνέργεια τελειόω ὁ ἡδονή , ἐνέργεια δέ καί ὁ ζῶ , ὁ ἄρα ἐφίημι ὁ ζῶ ὀρέγω ὁ ἡδονή , ὅτι τελειότης εἰμί αὐτός . πᾶς δέ ἐφίημι ὅς ζῶ · ὥστε δοκέω εἄν πᾶς ἐφίημι ὁ ἡδονή . πᾶς γάρ ἐνέργεια ὁ ἡδονή αἱρετός ποιέω · καί ἕκαστος περί οὗτος καί οὗτος ἐνεργέω μάλιστα , ὅς μάλιστα ἥδομαι , οἷος ὁ μουσικός τῆ ἀκοή περί ὁ μέλος καί ὁ φιλομαθής ὁ διάνοια περί ἰός θεώρημα καί ὁ ἄλλος ἕκαστος . ἐπεί οὖν οὗτος ποιέω ὁ ἐνέργεια ὁ ἡδονή καλός καί αἱρετός , εἰκότως ὁ ὀρέγω τις ἐνέργεια καί ὁ κατά αὐτός ὀρέγω ἡδονή · ὁ ἄρα ὁ ζῶ ἐφίημι | εὔλογος καί ὁ ἐκεῖθεν ἐφίημι ἡδονή , ὅτι ὁ αἱρετός καί ἐφετός αὐτός τελειόω . ὁ δέ ζητέω ἐπί ὁ πάρειμι , πότερος πότερος ἕνεκα αἱρετός , ὁ ἡδονή διά ὁ ζῶ ἢ ὁ ζῶ διά ὁ ἡδονή , ἀφίημι . φαίνω δέ ὅτι ἀδιαίρετος εἰμί οὗτος ἀλλήλων , καί οὔτε ἡδονά Χωρὶς ἐνέργεια οὔτε ἐνέργεια Χωρὶς ηδορεω εὑρίσκω τις ἄν · τελείωσις γάρ ἐνέργεια ὁ ἡδονή , καί διά ὁ ὁ οὖον δύναμαι Χωρὶς εἰμί . διά οὗτος φαίνω καί ὅτι ὁ ἡδονά διαφέρω ἀλλήλων ὁ εἶδος · καί γάρ διάφορος · ὁ εἶδος ἐνέργεια τελειότης εἰμί καί αὐτός διάφορος εἰμί . ὁ γάρ τελειότης ὁ διάφορος εἶδος οὖον δύναμαι μή διάφορος ὅρος εἰμί ἰός εἶδος , οἷος ὁ ὁ διάνοια ἐνέργεια ὁ ὁ αἴσθησις διαφέρω ὁ εἶδος καί ἔτι οὗτος ἀλλήλων , ὥστε καί ὁ ἡδονή . οὗτος δέ εἰμί φανερός ἐκ ὁ πᾶς ἐνέργεια οἰκεῖος ἡδονά πρόσειμι . ὅτι δέ οἰκεῖος , δῆλος · καί γάρ συναυξάνω ὁ ἐνέργεια ὁ οἰκεῖος ἡδονή . μάλιστα γάρ τις ἕκαστος γιγνώσκω καί ἐξακριβόω καί ὅλως ἐνεργέω , ὅταν μετά ἡδονή οὗτος ποιέω · καί γάρ γεωμετρικός γίγνομαι μάλιστα ὁ χαίρω ὁ γεωμετρέω καί κατανοέω ἕκστα μᾶλλον , καί ἕκαστος ὁ ἡδονή πρός ὁ οἰκεῖος ἔργον ἐπιδίδωμι ποιέω . εἰμί τοίνυν ὁ ἐνέργεια συναυξάνω ὁ ἡδονή , ὁ δέ συναυξάνω οἰκεῖος , ὁ δέ οἰκεῖος ὁ διάφορος ὁ εἶδος καί αὐτός διάφορος κατά ὁ εἶδος , φανερός ὅτι ὁ ἡδονά ἕτερος ὁ εἶδος ἀλλήλων . ἔτι καί ἐκεῖθεν γίγνομαι δῆλος ὁ ἡδονά διάφορος εἰμί ὁ εἶδος · καί γάρ προσίστημι ὁ ἐνέργεια ὁ ἀλλότριος , ἡδονή , καθάπερ ὁ οἰκεῖος τέλειος ποιέω · ὁ γάρ ὁ αυλητικεω ἡδονή συγχέω ἄν ῥᾳδίως ὁ ἐν ὁ μά θῆμα θεωρία , ὅταν μή ἕξις μαθηματικός ὁ θεωρός · ἔχω , ἀλλά ἥδομαι μᾶλλον αὐλέω ἀκούω ἢ θεωρός , καί οὗτος φθείρω ὁ περί ὁ λόγος ἐνέργεια ὁ ὁ αὐλητικός ἡδονή . ὁμοίως δέ καί ἐπί ἰά ἄλλος συμβαίνω , ὅταν δύο ἐνέργεια τις κατά αὐτός ἐνεργέω · καί γάρ ὁ ἡδύς ὁ ἕτερος ἐκκρούω , καί τοσοῦτος μᾶλλον , ὅσος κατά ἰά ἡδονά διαφέρω . εἰμί γάρ σφόδρα ὑπερβάλλω ὁ ἐκ ἕτερος ὁ ὁ ἕτερος ἡδονή , καί παντελῶς ἀφανίζω ὁ ἀλλότριος ἐνέργεια , ὥστε μηδέ ὅλως κατά αὐτός ἐνεργέω · διά οὗτος ἐπειδάν χαίρω τις σφόδρα , οὖον πάνυ δράω ἕτερος · εἰμί δέ οὖον πάνυ ἥδομαι ὅστις , καί ἄλλος ποιέω , οἷος ποιέω καί ὁ ἐν ὁ θέατρον τραγηματίζω · ὅταν γάρ φαῦλος ὁ ἀγωνίζομαι ἵημι καί οὖον πάνυ χαίρω ὁ θέαμα , τότε μάλιστα αὐτός δράω . ἐπεί τοίνυν ὁ μέν οἰκεῖος ἡδονή ὁ ἐνέργεια ἐξακριβόω καί χρόνιος καί ἀγαθός ποιέω ὁ δέ ἀλλότριος λυμαίνομαι , φανερός ὅτι πολύς διαφέρω ἀλλήλων · σχεδόν γάρ ὥσπερ ὁ οἰκεῖος ὁ ἐνέργεια λύπη κώλυμα γίγνομαι καί προχωρέω οὐ ἐάω , οὗτος καί ὁ ἀλλότριος ἡδονή . φθείρω γάρ ὁ οἰκεῖος λύπη ὁ ἐνέργεια · εἰμί γάρ τις ἐπί ὁ γράφω λυπέω . οὖον γράφω , καί εἰμί ὁ ὁ λογίζομαι ἀηδής , οὖον θεωρέω · οὗτος δέ πείθω , καθώς εἴρω , καί ἀπό ὁ ἀλλοιρίας ἡδονή . εἰμί τοίνυν ὁ ἀλλότριος ἡδονή παραπλήσιος ποιέω ὁ οἰκεῖος λύπη , ὁ δέ οἰκεῖος λύπη ὁ οἰκεῖος ἡδονή ἐναντίος ἔχω , φανερός ὅτι ὁ ἀλλότριος ἡδονή ὁ οἰκεῖος ἐναντίος ἔχω · ὁ δέ τοιοῦτος οὖον δύναμαι ὁ αὐτός εἰμί ὁ εἶδος · ὁ ἄρα ἡδονή οὐ εἰμί εἷς κατά ὁ εἶδος . | Περί ὁ ὅτι ἐπιείκεια καί φαυλότης καί ἔτι καθαρότης διαφέρω ὁ ἡδονή · καί ὅτι ἕτερος ζῷον καί ἕτερος · καί τίς ὁ ἀληθής . Κεφ . δ΄.> ἐπεί δέ ἕκαστος ἡδονή ὁ ἐνέργεια , ὅθεν εἰμί , οἰκεῖος ἔχω , ὁ δέ ἐνέργεια διαφέρω ἀλλήλων ἐπιείκεια καί φαυλότης , καί ὁ μέν αἱρετός εἰμί , ὁ δέ φευκτός , ὁ δέ οὐδέτερος , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ἡδονά ἔχω ἀνάγκη , καί ὁ μέν ἀγαθός εἰμί , ὁ δέ φαῦλος , ὁ δέ οὐδέτερος οὗτος · καί ἐπιεικής μέν καί ἀγαθός ἡδονή εἰμί ὁ οἰκεῖος τῆ ἐπιεικής καί ἀγαθός καί σπουδαῖος ἐνέργεια , φαῦλος δέ ὁ ὁ φαῦλος ἐνέργεια οἰκεῖος · καί γάρ ὁ ἐπιθυμία ὁ μέν καλός ἐπαινετός , ὁ δέ φαῦλος ψεκτός · ὁ δέ οἰκεῖος ὁ ἐνέργεια ,, ὅς οὔτε ἐπαινετός εἰμί οὔτε ψεκτός . καί αὐτός οὐδέτερος εἰμί . ἐπεί δέ ὁ ἐνέργεια καί ὄρεξις εἰμί ὅθεν κινέω τις ἐπί ὁ ἐνεργέω , ζητητέος πότερος μάλα εἰμί οἰκεῖος , ὁ ἡδονή ὁ ἐνέργεια ἢ ὁ ὄρεξις . φαίνω δέ ὅτι οἰκεῖος εἰμί ὁ ἐνέργεια . ὁ μέν γάρ ὄρεξις ὁ ἡδονή ἵημι συμφύω οὔτε ἅμα γίγνομαι αὐτός κατά ὁ χρόνος ἀλλά διΐστημι αὐτός καί ὁ χρόνος καί ὁ φύσις . προηγέομαι γάρ ὁ ὄρεξις ὁ ἐνέργεια καί · ὁ ἐπί αὐτός ἡδονή · ὁ δέ ἐνέργεια οὗτος συμφύω ὁ ἡδονή καί οὕτως ἀχώριστος ἔχω , ὥστε ἀμφισβητέω , εἰμί αὐτός εἰμί ὁ ἐνέργεια ὁ ἡδονή . φαίνω μέν ἐν , ὅτι τῆ ἐνέργεια μᾶλλον οἰκειόω ὁ ἡδονή ἢ ὁ ὄρεξις · αὐτός δέ οὐ εἰμί · οὖον γάρ αὐτός ἡδονή διάνοια οὐδέ αἴσθησις οὐδείς · ἄτοπος γάρ οὕτως οἴομαι . ἀλλά ὁ ἀχώριστος ἀλλήλων ἔχω δοκέω μηδείς διαφέρω ἐνέργεια . | διάφορος δέ εἰμί καί αὐτός ὁ ἡδονά πρός ἀλλήλων , ὅτι καί ὁ ἐνέργεια . | διαφέρω γάρ ὄψις ἁφή καθαριότης , καθόσον ὁ μέν ὅς εἶδος ἀντιλαμβάνω μόνος , ὁ δέ ἁφή ὁ ὕλη μᾶλλον προσάγω , καί ὁ ἀκοή οὗτος ὁ ὄσφρησις καί ὁ γεῦσις διαφέρω , ὅτι ὁ ὕλη ἅπτω μᾶλλον · ὅθεν καί ὁ ἕπομαι ἡδονά διαφέρω ἀλλήλων καί ὁ ἐκ ὁ διάνοια ἡδονή , ὅτι διάφορος ὁ ἐνέργεια . καί αὐτός δέ ὁ ὁ διάνοια ἡδονά οὐ ὁ αὐτός εἰμί ἀλλήλων , ὅτι διάφορος ἐνέργεια διάνοια φαίνω δέ ὅτι καί ἕκαστος ζῷον οἰκεῖος τίς εἰμί ἡδονή , καθάπερ καί ἔργον εἰμί οἰκέω . εἰμί γάρ ὁ ἐνέργεια ὁ ἡδονά ἀκολουθέω , ἕκαστος δέ ζῷον οἰκεῖος τίς εἰμί ἐνέργεια κατάλληλος ὁ φύσις , καί ἡδονή ἄν οἰκεῖος εἰμί . οὗτος δέ καί κατά ἕκαστος θεωρέω γίγνομαι δῆλος . ἕτερος γάρ ἵππος ἡδονή καί κύων καί ἄνθρωπος , καθάπερ Ἡράκλειτος φημί , ὄνος σύρμα ἄν αἱρέω μᾶλλον ὁ χρυσός · ἡδύς γάρ χρυσός τροφή ὄνος . ὁ μέν ἐν οἰκεῖος ἡδονά ὁ διάφορος ἐνέργεια καί αὐτός διάφορος εἰμί · ὁ δέ ὁ αὐτός ἐνέργεια ὁ αὐτός εὔλογος εἰμί κατά ὁ εἶδος · διαφέρω δέ κατά ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός . ὅτι γάρ ὁ αὐτός ἐνέργεια οὐ ὁμοίως ἥδομαι πᾶς , φανερός , ἐπεί καί τοσοῦτος γίγνομαι ὁ διαφορά , ὥστε ὁ αὐτός ὁ μέν ἥδομαι , ὁ δέ λυπέω · καί γλυκύς οὖον πᾶς ὁ αὐτός · οὖον γάρ ὁ αὐτός δοκέω γλυκύς ὁ πυρέσσω καί ὁ ὑγιαίνω , οὐδέ θερμός ὁ αὐτός ὁ ἀσθενής καί ὁ εὐεκτέω . οὗτος δέ καί ἐπί ἕτερος συμβαίνω . καθάπερ δέ ἐπί ὁ τοιοῦτος ἡδύς ὁ ἀληθής ἡδύς ἰά δοκέω ἀπό ὁ ὑγιαίνω γιγνώσκω διαιρέω · οὗτος καί ὁ ἐν ὁ ἠθέω ἡδονά ἀπό ἰά ὅς ἔχω περί ὁ ἦθος , δηλαδή ὁ σπουδαῖος , διορίζω . εἰμί δέ οὗτος καλῶς λέγω καί ἕκαστος μέτρον ὁ ἀρετή , καί ὁ ἀγαθός εἰμί διά ὁ ἀρετή εἰμί ἕκαστος , καί ἡδονά ἄνω ἄγω ἀληθής ὁ ὁ σπουδαῖος φαίνω ἡδονή , καί ἡδύς ὅς οὗτος χαίρω · πρός ὁ δέ οὗτος ἀηδής ἔχω , οὐ εἄν εὔλογος ἡδύς λέγω οὐδέ ἡδονή . εἰμί δέ ὁ διαφθείρω ἡδύς δοκέω οὗτος , οὐδείς θαυμαστός . πολύς γάρ φθορά καί λύμη ἄνθρωπος γίγνομαι καί ἡδύς εἰμί , ἀλλά οὐ ἁπλόος ἡδύς , ἀλλά ὁ γε διαφθείρω · ὁ μέν οὖν ὁμολογέω αἰσχρός δῆλος ὡς οὐ εἄν εἰμί ῥητέος ἡδονά εἰμί , πλήν ὁ διαφθείρω . ὁ δέ ἐπιεικής ἡδονή τίς ῥητέος κύριος ανδρωπινη ἡδονά εἰμί ; καί οὗτος δέ φανερός ἐκ ὁ εἴρω . ἐπεί γάρ οἰκεῖος ὁ ἐνέργεια ὁ ἕπομαι ἡδονή , ληπτέος ὁ ἀνθρώπινος ἐνέργεια , ὅς τ·οῦ ἄνθρωπος εἰμί καθό εἰμί ἄνθρωπος , εἴτε εἷς ἐνέργεια εἰμί εἴτε πλείων · καί δή οὗτος ὁ ἐνέργεια ὁ τελειόω ἡδονά ὁ ὁ τέλειος ἄν μακάριος ἀνήρ , οὗτος εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος , εἰμί ἄνθρωπος , ἡσοναί · ὁ δέ λοιπός δύο καί πολλοστός λέγω ἄν ἀνθρώπινος , καθάπερ καί ὁ ἐνέργεια . | Περί εὐδαιμονία . Κεφ . ζ΄.> ἐπεί δέ περί ὁ ἀρετή εἴρω καί ὁ φίλιος καί ὁ ἡδονή , λοιπός περί εὐδαιμονία τύπος διέρχομαι , ἐπεί τέλος αὐτός εἰμί ὁ ἀνθρώπινος πᾶς φημί . γίγνομαι δέ εἄν ἐγώ σαφής καί ῥᾴδιος ὁ λό - γος , ὁ προερέω περί ὁ εὐδαιμονία ἀναλαμβάνω . εἴρω τοίνυν περί αὐτός ἐν ὁ ἰ κεφάλαιος ὁ πρῶτος βιβλίον , ὅτι οὐ εἰμί ἕξις ; · εὐδαίμων γάρ ἄν εἰμί καί ὁ διά βίος καθεύδω καί ὁ φυτός βίος ζῶ καί ἔτι ὁ ὁ μέγας δυστυχέω · ἐνδέχομαι γάρ ἕξις ἔχω ἀρετή οὗτος βιόω . εἰμί δέ οὗτος ἄδοξος , εὐδαίμων ὁ οὕτως ἔχω καλέω , ἐνέργεια τις εἄν εἰμί ὁ εὐδαιμονία . ζητητέος δή τίς ὁ ἀνθρώπινος ἐνέργεια εἰμί . ἐπεί γάρ ὁ μέν ὁ ἐνέργεια ἀναγκαῖος εἰμί καί πρός ἄλλος φέρω καί διά ἄλλος ζητέω , ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἱρετός , δῆλος ὅτι ὁ εὐδαιμονία θετέος εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ αἱρετός · αὐτάρκης γάρ ὁ εὐδαιμονία καί οὐδείς εἰμί ἐνδεής · ὁ δέ διά ἄλλος αἱρετός ἐκεῖνος δήω , διά ὅς ζητέω πρός ὁ αἱρετός εἰμί καί ἀγαθός . κατά ἑαυτοῦ δέ εἰμί αὐτάρκης ὁ κατά ὁ ἀρετή ἐνέργεια , ὅς οὖον διά ἄλλος ζητέω ἀλλά διά ἑαυτοῦ . ὁ γάρ ὁ καλός καί σπουδαῖος πράσσω ὁ κατά ἑαυτοῦ αἱρετός · καί ὁ παιδιά δέ ὁ ἡδύς οὖον διά ἄλλος ζητέω · ὁ γάρ αἱρέω αὐτός οὐδείς ἐκ αὐτός ὠφελέω · βλάπτω μέν οὖν μᾶλλον , ὁ σῶμα ἀμελέω , καί εἰμί κτῆσις ὁ ὑπέρ ὁ σῶμα ζητέω . διά οὗτος καί πολύς ὁ εὐτυχέω καί κατά ὁ βίος εὐθυμέω ἐπί ὁ παιδιώδης τρέχω βίος καί πολύς τιμάω ὁ εὐτράπελος · καί ὁ παρά ὁ τύραννος παίζω ἡδύς οἶδα εὐδοκιμέω · ἡδύς γάρ εἰμί , αὐτός παρέχω ὅς ἐφίημι καί δήω πρός ὁ νομίζω εὐδαιμονία . δοκέω μέν οὖν ὁ παιδιά εὐδαιμονικός εἰμί διά ὁ ὁ ἐν δυναστεία ἐν οὗτος μάλιστα | διατρίβω · οὐ εἰμί δέ · οὖον γάρ ἱκανός σημεῖον ὁ · τοιοῦτος ἀνήρ ὁ ψῆφος . οὖον γάρ ἐν ὁ δυναστεύω ὁ ἀρειή οὐδέ ὁ ὑγιαίνω μάλιστα νόος , ἀπό ὅς ὁ σπουδαῖος ἐνὲρ · - γειαι . οὐδέ γάρ ἐπεί ὁ ἐλευθέριος καί εἰλικρινής ἡδονή ἄγευστος καθάπαξ εἰμί ἐπί ὁ σωματικός καταφεύγω ἡδονή , διά οὗτος οὗτος εὔλογος οἴομαι ὁ ὡς ἀληθής αἱρετός ἵημι . καί γάρ ὁ παῖς ὁ παρά αὐτός τιμάω ἀγαθός οἴομαι εἰμί · ἀλλά οὔτε ὁ ἀνήρ τίμιος ὁ ὁ παῖς δοκέω , οὔτε ἐπιεικής οὖον θαυμάζω ὅσπερ ὁ φαῦλος · ἀλλά ὁ μέν ὁ δοκέω ὁ δέ ὁ ἀληθής ἡδονή μάλιστα τέρπω καθάπερ οὖν ἐν ἀρχή εἴρω , ὁ ὡς ἀληθής τίμιος καί σπουδαῖος εἰμί , ὁ θαυμάζω καί ὅς ἥδομαι ὁ σπουδαῖος . ἐπεί δέ ἀκόλουθος ὁ ἕξις ὁ ἐν ὁ Ψυχή καί ὁ ἐνέργεια ἕκαστος ἐπιζητέω , καί οὗτος οἴομαι μάλιστα αἱρετός εἰμί , ὁ δέ σπουδαῖος κατά ὁ ἕξις ὁ ἀρετή ζῶ , φανερός , ὅτι ὁ ἐνέργεια ἥδομαι ὁ κατά ὁ ἀρετή , καί οὗτος τίμιος ἡγέομαι καί ἡδύς · ὁ δέ παιδιά , ὡς ἀλλότριος ὁ ἕξις καταφρονέω . ἐπεί δέ ὀρθῶς καί ὑγιής οὗτος ψηφίζω , οὐ ἄρα τίμιος ὁ παιδιά , οὐδέ ἄρα ἐν αὐτός ὁ εὐδαιμονία . καί γάρ ἄτοπος παιδιά εἰμί ὁ ἀνθρώπινος ὁ τέλος καί πᾶς πραγματεύομαι καί κακοπαθέω διά βίος ὁ παίζω χάρις . εἰμί γάρ τις ὑποτίθημι οὗτος εἰμί ὁ εὐδαιμονία , ἀκόλουθος εἰμί καί οὗτος δή συγχωρέω . ὁ γάρ εὐδαιμονία ἕνεκα πᾶς ζητέω · ὁ παιδιά δέ χάρις πονέω διά βίος καί σπουδάζω ἠλίθιος τίς δοκέω λίαν εἰμί , καί οὗτος δή παιδικός . ὁ ἀνάπαλιν μέν οὖν ἕνεκα ὁ δύναμαι σπουδάζω παίζω αἱρέω κατά Ἀνάχαρσις καλῶς καί ὀρθῶς ἄν ἔχω . καί γάρ ἀνάπαυσις τις ὁ παιδιά ὁ ἀγωνίζομαι , συνεχῶς οὖον δύναμαι πονέω , ὅς ὁ δύναμις αὐτός ἀνακαινόω , ὁ πόνος ἀκμής ἀποδίδωμι . ὅθεν οὖον τέλος ὁ ἀνάπαυσις ἀλλά ἀνάπαυσις ἐνέργεια τέλος . ἔτι πᾶς ὁμολογέω ὁ εὐδαίμων βίος κατά ὁ ἀρετή εἰμί · οὗτος δέ μετά σπουδή · καί ὁ σπουδαῖος οὖον παίζω ἀλλά σπουδάζω . ἔτι δέ ἀγαθός λέγω εἰμί ὁ σπουδαῖος ὁ μετά παιδιά καί γελοῖος · καί ὁ ἐνέργεια ἀγαθός ὁ Ψυχή μέρος σπουδαῖος φημί · ὁ δέ ἀγαθός ἄν ὅς ἀγαθός μέρος μᾶλλον ὁ εὐδαιμονία προσήκω . ἔτι ὁ μέν ἀπόλαυσις ὁ σωματικός ἡδονή κοινός εἰμί καί ὁ τυγχάνω καί ὁ φαῦλος καί ἀνδράποδον καί ὁ μοχθηρός ἔνειμι οὐ κακός ἢ ὁ ἀγαθός · ὁ δέ εὐδαιμονία ὁ Ἀρίστων λέγω μόνος , καί οὐδείς ἄν εἶπον καί ὁ φαῦλος πρόσειμι , καί γάρ οὐδέ βίος ὁ αὐτός ἀμφότερος εἰμί , ὅτι μή κατά ὁ φαῦλος διαγωγή ὁ εὐδαιμονία , ἀλλά ἐν ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια , καθάπερ καί πρότερος εἴρω . Περί ὁ θεωρητικός εὐδαιμονία . Κεφ . ὅς ἐπεί δέ ὁ εὐδαιμονία ἐν ὁ κατά ἀρετή ἐνέργεια δείκνυμι εἰμί , εἰμί τις εἰμί ἀγαθός ὁ τοιού·των ἐνέργεια , μάλιστα ἐν οὗτος ἄν εἰμί . ἀγαθός γάρ καί ἀγαθός ὁ εὐδαιμονία · ἀγαθός δέ ἐνέργεια ὁ ὁ ἀγαθός ὁ ἐν ἐγώ ἐνεργέω , ὅς κατά φύσις ἄρχω 1 καί ἡγέομαι πρός ὁ ἀλήθεια , καί ὁ ἀγαθός , εἴτε νόος οὗτος εἄν καλέω εἴτε ἄλλος τίς , ὅς δή ἔννοια ἔχω περί καλός τε καί θεῖον , εἴτε θέω εἰμί καί αὐτός εἴτε ὁ ἐν ἐγώ ὁ θεῖος · ὁ δή οὗτος ἐνέργεια εὕω καί καλῶς γίγνομαι καί κατά ὁ οἰκεῖος ἀρετή εἰμί ἄν ὁ τέλειος εὐδαιμονία καί εἰμί θεωρητικός , καθώς πρότερος εἴρω · ὅτι δέ ἐν οὗτος ὁ ἐνέργεια εἰμί ὁ τέλειος εὐδαιμονία , καί ὁ προερέω ἐγώ περί ὁ ἀνθρώπινος ἐνέργεια καί ὁ ἀλήθεια μαρτυρέω . καί γάρ ὡς ἐν ὁ περί φίλιος εἴρω , ὁ νόος εἰμί ὁ ἡμέτερος εἰμί καί διά οὗτος ἀγαθός εἰμί ὁ αὐτός ἐνέργεια , καί ὁ γιγνώσκω κράτιστος εἰμί ὁ αἴσθησις γιγνώσκω · εἰμί δέ ἀγαθός δεῖ εἰμί ὁ εὐδαιμονία , ἐν ὁ ἀγαθός εἰμί πᾶς ἀνάγκη . ἔτι ὁ συνεχής ἀποδίδωμι δεῖ ὁ εὐδαιμονία . οὗτος γάρ ἄν τέλειος δύναμαι τις εὐδαιμονέω , μή διακόπτω αὐτός ὁ εὐδαιμονία . οὗτος δέ θεωρέω μάλιστα δυνατός · θεωρέω γάρ δύναμαι συνεχῶς μᾶλλον ἢ ὁστισοῦν ἕτερος πράσσω . ἔτι καί ἡδονά οἴομαι δήω ὁ εὐδαιμονία παραμείγνυμι , Ἡδίστη δέ ὁ καίω ἀρετή ἐνέργεια ὁ κατά σοφία ὁμολογουμένως εἰμί · φαίνω τοίνυν ὁ φιλοσοφία εἷς θαυμαστός ἔχω ἡδονά 017 τε ὁ καθαριότης καί ὁ ὕλη ἀπαλλάσσω καθάπαξ εἰμί καί διά ὁ βέβαιος , ὅτι περί ὁ ἀκίνητος καί ὡσαύτως ἔχω ἐνεργέω . ὁ γάρ πρακτικός ὁ τε ὕλη δήω περί τε ὁ ἐνδέχομαι εἰμί · τοιοῦτος γάρ ὁ πρακτός · ὅθεν οὐ ἐν τέλειος κατά οὗτος εὐδαιμονέω . | ἔτι καί αὐτάρκης ὁ εὐδαίμων εἰμί δεῖ . οὗτος δέ ὁ θεωρητικός εἰμί μᾶλλον ἢ ὁ ἕτερος · ὁ μέν γάρ πρός ὁ ζῶ ἀναγκαῖος καί ὁ θεωρητικός δήω καί ὁ πρακτικός . πρός οὗτος δέ ὁ μέν πρακτικός καί ἄλλος δήω πρός ὁ ὁ ἀρετή ἐνεργέω · καί γάρ ὁ δίκαιος δήω πρός ὅς δικαιοπρον γήσει καί μετά ὅς καί ὁ σώφρων καί ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ ἄλλος ἕκαστος , ὁ δέ σοφός καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί δύναμαι θεωρέω καί οὐδείς δήω πρός οὗτος καί μᾶλλον ὅσος σοφός · εἰμί δέ δέω πως καί αὐτός ἄλλος , ὅτι μετά ἄλλος ἀγαθός θεωρέω , πρός γε ὁ ὁ ἐνέργεια τέλειος ἐνεργέω καί κατά ἑαυτοῦ αὐτάρκης εἰμί . ἔτι και διά , ἑαυτοῦ αἱρετός καί ἀγαπητός εἰμί δεῖ ὁ εὐδαιμονία . φαίνω δέ ὁ θεωρητικός ζωή αὐτός διά ἑαυτοῦ φιλέω . καί γάρ οὐδείς ἀπό αὐτός ἄλλος ζητέω , οὐδέ τίς γίγνομαι ἐγώ ἕτερος παρά ὁ θεωρέω · ἀπό ἕκαστος δέ ὁ πρακτικός ἀρετή εἰμί τίς ἄλλος ἢ μικρός ἢ μείζων λαμβάνω . καί γάρ ἀπό μέν ὁ ἀνδρεῖος νίκη , ἀπό δέ σωφροσύνη ὁ κατά ψυχή ἠρεμία , ἀπό δέ φρόνησις ὁ εὑρίσκω ὁ πρός ὁ ἔσχατος φέρω τέλος , ἀπό δέ πᾶς ὁ πολιτικός εὐδαιμονία , ὁ δέ θεωρία οὐδείς ἀκολουθέω , ὁ ὅς δοκέω δήω εἰμί ζητέω , ἀλλά αὐτός διά ἑαυτοῦ ἀγαπάω . φαίνω ἄρα οὗτος εἰμί ὁ ἀνθρώπινος εὐδαιμονία . ἔτι καί ἐν ἠρεμία τις καί σχολή συνίστημι δεῖ ὁ εὐδαιμονία . τέλος γάρ τίς εἰμί ὁ σχολή , καί ἀσχολέω ἵνα δύναμαι σχολάζω , καί πόλεμος αἱρέω διά ὁ εἰρήνη . ὁ μέν οὖν ἐνέργεια ὁ πρακτικός ἀρετή ἐν ὁ πολιτικός εἰμί καί πολεμικός · ὁ δέ τοιοῦτος πρᾶξις μάλιστα | δοκέω πόρρω πᾶς ἠρεμία καί σχολή εἰμί · ὁ μέν πολεμικός παντελῶς · οὐδείς γάρ ἐν αὐτός εἰμί ἠρεμία · εἰμί γάρ εἰμί , διά ἑαυτοῦ ἄν ὁ πόλεμος ζητέω . οὐδείς δέ αἱρέω ὁ πολεμέω ὁ πολεμέω ἕνεκα , οὐδέ τις ἐθέλω διά ἑαυτοῦ ὁ πόλεμος παρασκευάζω · δοκέω γάρ εἄν μιαιφόνος τις εἰμί , εἰμί ὁ φίλος πολέμιος ποιέω , ἵνα μάχη καί φόνος γίγνομαι . εἰμί δέ καί ὁ ὁ πολιτικός πρᾶξις φανερόω . ἄσχολος καί παρά αὖος ὁ ὁ πολιτεύω περιποιέω δυναστεία καί τιμή ὅς ὁ γε εὐδαιμονία ἑαυτοῦ καί ὁ πολίτης · ἕτερος γάρ ὁ αὐτός καί ἄλλος ὁ ὁ πόλις εὐδαιμονία . καί δῆλος · εὐδαίμων γάρ αὐτός γίγνομαι οὐ ἀγαπάω ἀλλά καί ὁ πολιτικός ζητέω , δῆλος ὡς ἕτερος εἰμί . ἐπεί τοίνυν ὁ μέν κατά ὁ ἀρετή πρᾶξις ὁ πολιτικός καί πολεμικός κάλλος καί μέγεθος προέχω , οὗτος δέ ἄσχολος καί τέλος τις ἐφίημι καί οὖον διά ἑαυτοῦ εἰμί αἱρετός , ὁ δέ ὁ νόος ἐνέργεια σπουδαῖος τε εἰμί , ὅτι ὁ ἀγαθός ὁ Ψυχή εἰμί μέρος καί οὐδείς ἕνεκα ζητέω οὐδέ ἄλλος παρά αὐτός ἐφίημι τέλος ἔχω τε οἰκεῖος ἡδονά μείζων ἢ κατά ὁ πρακτικός ἐνέργεια , ὅς δή ἡδονή συναυξάνω ὁ ἐνέργεια , ἔτι δέ ὁ ὁ νόος ἐνερείδω καί αὐτάρκης εἰμί μάλιστα καί ἠρεμαῖος , ὡς ἄνθρωπος δήπουθεν δυνατός , καί ὅσος ἄλλος ὁ μακάριος ἀπονέμω . κατά οὗτος ὁ ἐνέργεια φαίνω εἰμί , φανερός ὅτι ὁ τέλειος ὁ ἄνθρωπος εὐδαιμονία οὗτος εἄν εἰμί τέλειος μῆκος βίος λαμβάνω · ὁ γάρ ὁ εὐδαιμονία οὐδείς ἀτελής εἰμί προσήκω . Ὅτι μείζων ἢ καί ἄνθρωπος ὁ θεωρητικός εὐδαιμονία · καί ἔτι περί ὁ ἠθικός , ἤγουν ὁ κατά ἄνθρωπος . Κεφ . θ΄.> εἰμί δέ ὁ τοιοῦτος βίος ἀγαθός ἢ κατά ἄνθρωπος . ὁ γάρ οὗτος ζῶ οὐ εἰμί ἄνθρωπος οὗτος βιόω , ἀλλά καθό τίς θέω αὐτός ὑπάρχω · ὅσος δή διαφέρω οὗτος δή ὁ θέω ὁ κατά ἐγώ σύνθετος . τοσοῦτος διαφέρω ὁ οὗτος ἐνέργεια ὁ ἄλλος ἀνθρώπινος ἐνέργεια καί ὁ οὗτος ἀρετή ὁ ἄλλος ἠθικός ἀρετή . εἰμί γάρ θέω ὁ νόος πρός ὁ ἄνθρωπος καί ὁ κατά νόος βίος θεῖος πρός ὁ ἀνθρώπινος βίος . οὖον χρή δέ ὁ ἔνιοι παραίνεσις ἕπομαι ἀνθρώπινος φρονέω ἄνθρωπος εἰμί καί θνητός θνητός , ἀλλά ἐπί ὅσος ἐνδέχομαι ἕκαστος ἑαυτοῦ ἀπαθανατίζω καί πᾶς ποιέω πρός ὁ ζῶ κατά ὁ ἀγαθός ὁ ἐν ἑαυτοῦ . ἀγαθός δέ ὁ ἐν ἐγώ ὁ νόος εἰμί . εἰμί γάρ μέγεθος καί ὄγκος οὐδείς ὑπερέχω διά ὁ ὑπερβαίνω ὁ ὕλη , ἀλλά ὁ γε δύναμις καί τιμιότης μέγας εἰμί ἅπας · ἐπεί καί δεινῶς ἄτοπος , εἰμί τις ἑαυτοῦ μή ζῶ μηδέ ὁ ἑαυτοῦ βίος αἱρέω ἀλλά ὁ τις ἄλλος καί γάρ αὐτός εἰμί ἕκαστος ὁ κύριος καί ἀγαθός ὁ ἐν αὐτός , καί <κατὰ> οὗτος ἑαυτοῦ ἄν βιάζω καί ὁ οἰκέω μάλιστα βίος . ἄλλως τε ὁ πρότερος λέγω3 ἁρμόζω καί νῦν · ὁ γάρ οἰκέω ὁ φύσις ἕκαστος , οὗτος ἀγαθός καί ἡδύς εἰμί ἕκαστος · ὁ ἄνθρωπος δέ οἰκέω μάλιστα πᾶς ὁ κατά νόος ἐνεργέω , εἴπερ αὐτός εἰμί ὁ νόος · οἰκέω δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἐνεργέω ἕκαστος ὁ ἐνεργέω · ἀγαθός ἄρα <καὶ> ἡδύς ὁ κατά βίος ἄνθρωπος · οὗτος ἄρα καί εὐδαίμων , καί οὗτος ἄν εἰμί πρῶτος ὁ ἀνθρώπινος εὐδαιμονία . δύο δέ ὁ κατά ὁ ἄλλος ἀρετή . ὁ γάρ κατά αὐτός ἐνέργεια ἄνω θρωπικαὶ ἐν Τῖς πρός ἀλλήλων ὁ ἄνθρωπος κοινωνία συνίστημι . Δίκαιος γάρ καί ἀνδρεῖος καί ὁ ἄλλος ὁ κατά ὅς ἀρετή πρός ἀλλήλων πράσσω ἐν πρᾶξις καί χρεία καί συνάλλαγμα καί ὁ πάθος παιδαγωγέω , ὁ πρέπω ὁ πλησίος διατηρέω · οὗτος δέ πᾶς ὁ συντίθημι οὗτος συντηρέω ζωή . ὁ δέ τοιοῦτος ἀνθρωπικός . ἔτι ὁ ἠθικός ἀρετή πολύς ἔχω ἐνίοτε ἀπό ὁ σῶμα ὁ σκοπή · καί γάρ σωφρονικός τις εἰμί φύσις καί πρός ἀνδρεῖος εὕω ἔχω καί πρός μεγαλοψυχία ἀπό ὁ κατά ὁ σῶμα διάθεσις , καί ὅλως σφόδρα οἰκειόω ὁ πάθος ὁ ἠθικός ἀρετή . καί αὐτός δέ ὁ φρόνησις . συζεύγνυμι γάρ ὁ ὁ ἦθος ἀρειή , # x003E ; καί δείκνυμι ἐν ὁ ἔμπροσθεν , ἐπεί φρόνησις μέν ὁ ἀρχή ἀπό ὁ ἠθικός ἀρετή ἔχω · ὁ γάρ ὀρθοδοξέω περί ὁ τέλος ἐκεῖθεν . ὁ δέ ἠθικός ἀρετή , πῶς δεῖ ὁ τέλος τυγχάνω ἀπό ὁ φρόνησις λαμβάνω , καθώς ἐν ὁ πνίξ κεφάλαιος ὁ ς βιβλίον διαλαμβάνω . ἐπεί τοίνυν ὁ μέν ἠθικός ἀρετή περί ὁ ἀνθρώπινος εἰμί πάθος καί οὗτος εἰμί συνάπτω , οὗτος δέ ἀχώριστος ὁ φρόνησις εἰμί δείκνυμι , φανερός ὅτι πᾶς ἀρετή πρακτικός ὁ πάθος εἰμί συνάπτω · περί ὁ συντίθημι ἄρα καί ὁ ἐν οὗτος ζωή · ὁ δέ ὅς σύνθετος ἀρετή ἀνθρωπικός · ὁ γάρ ὁ ἄνθρωπος ὁρισμός ἀπό ὁ σύνθετος · ὥστε καί ὁ βίος , ὁ κατά οὗτος ὁ ἐνέργεια , ἀνθρωπικός καί ὁ εὐδαιμονία · ὁ δέ κατά νόος βίος μόνος εἰμί χωρίζω ὁ ἀνθρώπινος καί ὁ κατά τουτονευδαιμονιος . πῶς δέ χωρίζω εἰμί , καί ὡς ἔχω , διακριβόω , μέγας εἰμί ὁ πρόκειμαι καί θεολογία μᾶλλον προσήκω · τοσοῦτος οεʹ μόνος εἶπον ἀρκέω ἐν ὁ πάρειμι , ὅτι ὁ ἀνθρώπινος ὑπερβαίνω . οὗτος δέ καί ἐκεῖθεν γίγνομαι δῆλος . οὖον γάρ δήω ὁ ἐκτός καί ὁ ἐκεῖθεν χορηγία εἰς ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια . δήω μέν γάρ ὁ θεωρός , ἄνθρωπος εἰμί , ὁ πρός ὁ ζῶ ἀναγκαῖος , εἰς δέ αὐτός ὁ ἐνέργεια οὐδείς · ὁ δέ πρακτικός δήω μέν καί ὅς ὁ θεωρητικός , καί μᾶλλον οὗτος , ὅσος καί μᾶλλον ὁ σῶμα μάτι πρός ὁ ἐνέργεια χράω · δήω δέ ἔτι πρός εἰς ἐνέργεια καί ὁ ἔξωθεν χορηγία . ὁ μέν γάρ Ἐλευθέριος χρῆμα πρός ὁ ὁ Ἐλευθέρια πράσσω , ὁ δέ δίκαιος , ἵνα ἀνταποδίδωμι . Χωρὶς γάρ ὁ ἔξωθεν οὗτος οὖον πράσσω οὐδείς ὁ κατά ὁ οἰκεῖος ἀρετή ἕκαστος . δεῖ γάρ ὁ μέν ἀνδρεῖος καιρός τις κατάλληλος καί ὁ ἐν σῶμα δύναμις , ὅθεν ἐπιδείκνυμι ὁ τόλμα καί ὁ καρτερία , καί ὁ σώφρων ἐξουσία καί ὁ δύναμαι , εἰμί βούλομαι , ὁ ἡδονή ἐφίημι · καί ὁ ἄλλος ἕκαστος χρεία ὁ κατάλληλος , ἐν ὅς δύναμαι πράσσω ὁ ἀρετή . ἄνευ γάρ ὁ πράσσω κατά ὁ ἕξις ὁ ἀρετή μάλιστα μέν ἄδηλος ὁ βούλησις καί ὁ ἕξις . προσποιέω γάρ ἔνιοι μή Δίκαιος εἰμί βούλομαι δικαιοπραγέω , καί ἐν μόνος ὁ προαίρεσις , ἀλλά δεῖ καί ὁ πρᾶξις · ἐν ἄμφω γάρ εἰμί · Κ ά οὕτως ἐν ἄμφω εἰμί , ὥστε ζητέω ἐν πότερος μᾶλλος εἰμί ὁ ἀετής , ἐν τῆ προαίρεσις ἢ ἐν ὁ πρᾶξις . ὁ γάρ τέλειος δῆλος ὡς ἐν ἄμφω ἄν εἰμί . φανερός τοίνυν , ὅτι ὁ πρακτικός ἀρετή πρός ὁ τέλειος εἰμί ὁ ἔξωθεν χορηγία δήω , καί τοσοῦτος πλείων , ὅσος μείζων εἰμί καί καλός · ὁ γάρ κατά αὐτός πρᾶξις μέγας καί ἀξιόλογος εἰμί καί πλείων δήω ὁ ἔξωθεν . ὁ δέ θεωρητικός οὐδείς ὁ τοιοῦτος πρός γε ὁ ἐνέργεια χρεία · ἀλλά ὡς εἶπον , καί ἐμποδών ἵστημι οὗτος τῆ θεωρία . δήω δέ οὐ ὡς θεωρητικός ἀλλά ὡς πρακτικός , ἐπεί ἄνθρωπος εἰμί καί ἄνθρωπος συζάω αἱρέω ὁ κατά ὁ πρακτικός ἀρετή , ἵνα πρός ὁ σύνειμι ἰός ἀνθρώπινος σώζω . Ἔτι περί ὁ θεωρητικός βίος καί ὅτι ὁ τέλειος εὐδαιμονία αὐτός εἰμί . Κεφ . ὅς φαίνω δέ καί ἐκεῖθεν ἐν ὁ θεωρητικός βίος συνίστημι ὁ τέλειος εὐδαιμονία . ὁ γάρ θεωρία μόνος θεός ἔργον εἰμί , ὅς εἰμί ἀληθής μακάριος καί εὐδαίμων . Ποίας γάρ ἄλλος πρᾶξις ἀποδοτέον αὐτός : ὁ Δίκαιος ; ἢ γελοῖος συναλλάσσω αὐτός καί παρακαταθήκη ἀποδίδωμι καίω ὅσος ἄλλος τοιοῦτος · ἀλλά ὁ ἀνδρεῖος ; πῶς οὖν ὑπομένω ὁ φοβερός καί περί ὁ ζωή κινδυνεύω ὁ καλός ἕνεκα ; καί γάρ καί εἶπον ἄτοπος · ἀλλά ὁ ἐλευθέριος ; τίς οὖν καί τίς δίδωμι ; ἄτοπος δέ εἰμί καί εἰμί αὐτός νόμισμα ἤ τίς τοιοῦτος , ὅς δήω αὐτός εἰς ὁ βίος , ἔπειτα ἄλλος δίδωμι , ἕνεκα ὁ ἀγαθός · σώφρων δέ πῶς ἄν εἰμί φαῦλος οὐ ἔχω ἐπιθυμία ; πᾶς μέν οὖν ὁ τοιοῦτος πρᾶξις | μικρός καί ἀνάξιος θεός · ἐπεί δέ ζῶ πᾶς ὑπολαμβάνω αὐτός , ἀνάγκη καί ἐνεργέω · οὖον γάρ δεῖ καθεύδω ἐξαργέω , καθάπερ ὁ Ἐνδυμίων · ἐπεί δέ ἐνεργός οὔτε πράσσω , καθώς δείκνυμι , οὔτε πολύς μᾶλλον ποιέω οὖον γάρ συνεχῶς περί ἀποτέλεσμα τις διατρίβω εὔλογος αὐτός κατά ὁ δημιουργικός ὁ τεχνίτης ) , τίς λείπω πλήν θεωρέω ; ὁ ἄρα ὁ θεός ἐνέργεια μακαριότης διά φέρω θεωρητικός εἄν εἰμί . ἐν ἄρα ὁ θεωρητικός βίος συνίστημι πδισα ἀνάγκη ὁ τέλειος · συγγενής γάρ εἰμί ὁ ὁ θεός ἐνέργεια . φαίνω δέ οὗτος καί ἀπό ὁ μηδείς ὁ ἄλογος εὐδαιμονία μετέχω , ὁ θεωρητικός ἐνέργεια στερέω τέλειος . ὁ μέν γάρ θεός πᾶς ὁ βίος μακάριος , ὁ δέ ἄνθρωπος ἐπί ὅσος ἔοικα καί εἰκών φέρω ὁ ὁ θεός ἐνέργεια · ὁ δέ ἄλλος ζῷον οὐδείς μακάριος , ἐπεί οὐδαμῶς κοινωνέω θεωρία . ὅσος τοίνυν θεωρία καί ὁ εὐδαιμονία μετέχω καί ὁ μᾶλλον θεωρέω καί μᾶλλον εὐδαιμονέω καί ὅλως ἐπί ὅσος ὁ θεωρία καί ὁ εὐδαιμονία διατείνω οὖον κατά συμβαίνω ἀλλά κατά αὐτός δήπου ὁ θεωρία · οὗτος γάρ τίμιος διά ἑαυτοῦ ὁ θεωρία . ὥστε εἰμί ἄν ὁ εὐδαιμονία θεωρία τις , ὁ ἀγαθός δή καί τέλειος . χρεία δέ καί ὁ ἔξωθεν ὁ θεωρέω πρός ὁ συνίστημι ὁ σῶμα καί ὑγίεια · οὐ εὔλογος γάρ μή δήω ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος εἰμί , οὖον γάρ αὐτάρκης ὁ · φύσις ὁ τοιοῦτος . δήω δέ οὖον τοσοῦτος ὅσος ὁ πρακτικός , οὐδέ ἁπλόος πολύς τίνω καί μέγας , ἐπεί φημί χρεία αὐτός ἔχω ὁ ἀναγκαῖος , ἀλλά μέτριος . οὖον γάρ ὁ περιβολή ὁ πλοῦτος καί ὁ ἄλλος ὁ ἔξωθεν ἀγαθός αὐτάρκης ποιέω ὁ εὐδαίμων ἢ πείθω κρίνω ὀρθῶς περί ὁ πράκτης ἢ πράσσω ὁ δήω . δυνατός γάρ καί μή ἄρχω γῆ καί θάλασσα πράσσω ὁ καλός καί ἀπό μέτριος τις ποιέω ὁ προσήκω ὁ μέγας περιβάλλω ἀρχή . οὗτος δέ ὁράω εἰμί ἐναργής · ὁ γάρ ἰδιώτης ὁ μέγας δύναμαι οὐ κακός , εἰμί μή καί μᾶλλον , ὁ ἐπιεικής φαίνω πράσσω . τοσοῦτος τοίνυν εὐπορέω ὁ εὐδαίμων ἱκανός πρός εὐδαιμονία · ἐνεργέω γάρ ὁ ἀρειή ἀκωλύτως καί ὁ εὐδαίμων βιόω βίος · μαρτυρέω δέ ὁ λόγος καί Σόλων , οὖον ὁ ἐκτός ἀγαθός ὁ εὐδαιμονία ὁρίζων ἀλλά εὐδαίμων ἀποφαίνω εἰμί ὁ ἐκτός ἀγαθός χορηγέω , πράσσω τε ὁ καλῶς καί βιόω σωφρόνως · ἐνδέχομαι γάρ μέτριος γαρ μέτριος κτάομαι πράσσω ὅς δεῖ . δοκέω δέ καί Ἀναξαγόρας οὖον πλούσιος οὐδέ δυνάστης ὑπολαμβάνω ὁ εὐδαίμων ἵημι · φημί γῆ , οὐδείς θαυμαστός εἰμί δοκέω τις ὁ πολύς ἄτοπος εἰμί · δυνατός γάρ ἀγαθός καί εὐδαίμων ὄνιον , πονηρός καί ἄθλιος νομίζω ὁ πολύς , ἕ ὁ ἐκτός καί φαίνω κρίνω , οὗτος αἰσθάνομαι μόνος . ὥστε ὁ ἡμέτερος λόγος καί ὁ ὁ σοφός συμφωνέω δόξα · καί τις καί ἀπό οὗτος ὁ εἴρω γίγνομαι πίστις μέτριος · ὁ γάρ ἐν ὁ πρακτός ἀληθής ἀπό ὁ ἔργον καί ὁ βίος φαίνω · καί οὗτος ἐλέγχω ὁ ψεῦδος , ὅταν ὁ λόγος μή φαίνω ὁ πρᾶγμα ἐξακολουθέω · ἐν γάρ ὁ πρᾶξις ὁ κύριος · δεῖ τοίνυν σκοπέω ὁ προερέω καί ὁ ἀνθρώπινος πρᾶξις καί ὁ βίος φέρω ἐφαρμόζω , καί συνᾴδω μέν ἀποδεκτέος , διαφωνέω δέ λόγος κενός ὑποληπτέον . ἔτι δέ καί ἐκεῖθεν γίγνομαι δῆλος , εὐδαίμων εἶμαι ὁ κατά νόος ἐνεργέω · καί γάρ θεοφιλέστατος εἰμί · ὅς τίς γίγνομαι εἄν εὐδαίμων ; εἰμί γάρ τίς ὁ θεός μέλος ὁ ἀνθρώπινος καί τίς εἰμί αὐτός ἐπιμέλεια παρά ἐκεῖνος , καθάπερ πᾶς δοκέω καί εἰμί γε , τίς ὁ ἐν ἄνθρωπος χαίρω ὁ θεός μᾶλλον εἰκός ἢ ὁ ἀγαθός καί συγγενής ; οὗτος δέ ὁ νόος εἰμί . εἰμί δέ ὁ νάω μάλιστα χαίρω καί ἀγάπη μάλιστα οὗτος καί τιμή καί κατά αὐτός ἐνεργέω . ἀντευποιέω πάντως , ὡς ὁ Φίλων αὐτός καί συγγενής ἐπιμελέομαι , καί ἄλλως ὡς ὀρθῶς καί καλῶς πράσσω · οὗτος δέ ὁ σοφός εἰμί καί κατά νόος ἐνεργός · θεοφιλής ἄρα · ὁ αὐτός δέ εἰκός καί εὐδαιθεωροῦντι μονής εἰμί · καί διά οὗτος ἄρα ὁ σοφός μάλιστα εὐδαίμων . ὁ ἄρα τέλειος εὐδαιμονία ἐν ὁ θεωρητικός συνίστημι βίφ . Ὅτι περί ἀρετή οὐ ἱκανός ὁ οἶδα ἀλλά ἔχω καί πειρατέον . Κεφ . ἰά . ὅς ὁ μέν οὖν προσήκω περί ὁ ἀρετή ὡς ἐν τύπος διαλαμβάνω , ἔτι τε φίλιος καί ἡδονή καί ὁ εὐδαιμονία ἱκανῶς εἴρω · καί οὐδείς ἴσως ἔτι δήω ὁ πραγματεία πρός γε ὁ περί αὐτός λόγος . τίς οὖν ; ἀνύω ὁ προτίθημι ἐγώ ἤδη καί ὁ προσήκω τέλος λαμβάνω ὁ σπουδή ; καί μήv πρακτικός τίς εἰμί ὁ φιλοσοφία καί δεῖ κατάλληλος | τέλος αὐτός · ὁ δέ οἶδα τίς εἰμί ἀρειή καί ὁ ἄλλος ἕκαστος . θεωρία τίς εἰμί μόνος . οὐκοῦν καθάπερ ὁ πρός ἀρετή ἐπείγω οὖον μέχρι οὗτος ἵστημι δεῖ ὁ σπουδή , μανθάνω τίς δεῖ πράσσω καί τίνω ἀπέχω , τίς τε εἰμί ὁ ἀρετή καί τίς ὁ κακία καί τίς ὁ ὁ ἀνθρώπινος ἔσχατος τέλος , ἄλλος καί πρᾶξις ἅπτω καί ὁ μέν φεύγω ὁ δέ διώκω , ὑπέρ δέ ὁ ὁ εὐδαιμονία τυγχάνω πᾶς ποιέω ὁ ἴσος δή τρόπος καί ὁ ὁ ἀρετή ἀλείπτης ἀνάγκη μή οὗτος ἀγαπάω μόνος ὁ λόγος , ὅθεν ἐν μανθάνω ἕκαστος τίς εἰμί ἀλλά καί ὅπως ἄν γίγνομαι κατορθόω · καί οὗτος διδάσκω , οἴομαι οὕτως εἄν ἀληθής γίγνομαι διδάσκαλος ἀρετή . πρός γάρ ὁ τελέω ὁ γυμνάζω ὁ παιδευτής προσήκω τάσσω ὁ λόγος · τελείωσις δέ εἄν εἰμί ὁ ὁ ἀρετή ἀθλητής ὁ ἀγαθός αὐτός γίγνομαι καί πρακτικός ὁ καλός · φανερός τοίνυν , ὡς ἄρα ὁ περί ὁ ἀρετή εἴρω ἐκεῖνος προστίθημι δεῖ . τίς ποιέω ἕκαστος ἢ πῶς ἔχω οἰκεῖος εἰς ἀρετή καί ὁ ἀγαθός ἔχω καί ὁ περί αὐτός ἡδύς ἀκούω λόγος καί βιόω δύναμαι κατά αὐτός · οὗτος γάρ ἄν ὁ περί ὁ ἀρετή αὐτάρκης γίγνομαι λόγος , διά πᾶς ὁ γίγνομαι σῴζω . πειρατέον δή οὗτος ὁ μέθοδος ἀποδίδωμι . εἰμί μέν οὖν ἱκανός εἰμί ὁ περί ὁ ἀρετή λόγος πείθω γίγνομαι χρηστός , πολύς εἄν μισθός καί μέγας δικαίως κατά ὁ Θέογνις φέρω , καί πολύς ἐσθίω οὗτος ὠνέομαι καί ζητέω ἐκ πᾶς τρόπος λαμβάνω . νῦν δέ ὁ μέν ἀγαθός καί ἐλευθέριος ὁ νέος καί ὅς εὐγενής καί Φιλόκαλον ἦθος φαίνω δύναμαι | πείθω καί πρός ὁ ἀρετή καί ὁ οὗτος πρᾶξις καί ὁ ἕξις παρακαλέω . ὁ πολύς δέ οὐκέτι · δύναμαι γάρ οὐδείς ὁ τοιοῦτος λόγος τις καί πειθώ ὁ καλοκαγαθία αἱρέω καί ὁ κακία φεύγω · οὖον γάρ αἰδώς αὐτός ἄγω δεινός ἡγέομαι αὐτός ὁ δόξα κακός ἀλλά φόβος , οὐδέ ἀπέχω ὁ φαῦλος , διότι φαῦλος καί ὅτι ὁ οὗτος πράσσω αἰσχρός , ἀλλά διά ὁ τιμωρία · ὁ δέ αἴτιος , ὅτι λόγος μέν οὖον ζῶ , ὅθεν αἰδέομαι συμβαίνω , πάθος δέ ἀκολουθέω ὁ ἕπομαι ὁ πάθος διώκω ἡδονά καί διά οὗτος ὁ ἀντίκειμαι φεύγω λύπη · ὁ δέ φεύγω ὁ λύπη , οὗτος εἰμί ὁ φοβέω · ὁ δή οὕτως ἔχω καί ὁ μή γεύω ὁ ὡς ἀληθής καλός καί ταρρυθμισος ; καί γάρ ἀδύνατος ἢ οὖον ῥᾴδιος , ὁ χρόνος πολύς ὁ ἦθος ἐμπήγνυμι καί βεβαιόω λόγος κινέω μόνος . δεῖ γάρ καί ἕτερος , ὅς πάρειμι ἀγαπητός εἰμί τις ἀρετή καί χρηστός ἠθέω μεταλαμβάνω . ἐπεί τοίνυν οὐ αὐτάρκης ὁ λόγος πρός ὁ πρόκειμαι , ζητητέος τίς εἰμί , ὅς προυπόκειμαι καί ὁ λόγος ὁ ἀγαθός δύναμαι πείθω . Πῶς εἰμί καλός καί ἀγαθός τις γίγνομαι · καί ὅτι δεῖ πρός οὗτος ὁ ὒ νόμος . Κεφ . ιβ'.> ὁ τοίνυν αἴτιος ὅς ἀρετή ὁ ἄνθρωπος τρεῖς πᾶς δοκέω , φύσις καί διδασκαλία καί ἔθος . ὁ μέν οὖν φύσις , ὅτι ἐπί ἐγώ οὐ εἰμί , φανερός · ὁ γάρ φύω πρός | ἀρετή διά τις γίγνομαι θεῖος αἴτιος ὁ ὡς ἀληθής εὐτυχής , ὁ δέ διδασκαλία καί ὁ περί ὁ ἀρετή λόγος δῆλος ἐκ ὁ εἴρω ὡς οὖον πᾶς δύναμαι πείθω , ἀλλά ἀνάγκη ὁ ὁ ἀκροατής ψυχή ἔθος τις ἀγαθός παρασκευάζω εἰμί πρός ὁ χαίρω ὅς δεῖ καί μισέω ὁ δήω εἰμί · οὗτος γάρ εἄν καλῶς ὑποδείκνυμι ὁ διδασκαλία , καθάπερ ὁ ὁ σπέρμα τρέφω δύναμαι γῆ · Χωρὶς δέ οὗτος πῶς εἄν ἀκούω λόγος ὁ ἡδονή ἀφίστημι ; πῶς δέ ἄν ὅλως καί δύναμαι συνίημι ζῶ κατά πάθος ; ὁ δέ οὕτως ἔχω πως οἷος τε μεταπείθω ; δῆλος γάρ , ὡς οὖον λόγος δύναμαι ὁ πάθος ὑπείκω ἀλλά βία τις . διά οὗτος οὐ ἱκανός ὁ λόγος ποιέω χρηστός , ὁ δέ ἔθος προυπόκειμαι δεῖ ὁ διδασκαλία , διά ὅς ὁ ἦθος ὁ ἀκροατής πρός ἀρετή οἰκεῖος εἄν ἔχω , στέργω μέν ὁ καλός , δυσχεραίνω δέ ὁ αἰσχρός . ὅτι μέν οὖν ὁ ἀγαθός ἔθος δεῖ προυπάρχω καί ὁ ψυχή προδιατίθημι , δῆλος εἰμί ἐκ ὁ εἴρω · ἐθίζω δέ πρός ὁ ἀγαθός καί τυγχάνω ἀγωγή ὀρθός καί πρός ἀρετή φέρω δίαιτα , πῶς ἄν γίγνομαι Χωρὶς ὁ ὀρθός καί Δίκαιος καί ὅλως κατάλληλος ἀρειή νόμος ; δεῖ γάρ ὑπό ὅνος τοιοῦτος ἔτι νέος εἰμί τρέφω . ὁ γάρ σωφρόνως ζῶ καί καρτερικός οὐ ἡδύς ὁ πολύς καί μάλιστα νέος εἰμί · καί διά οὗτος προσήκω νόμος τάσσω αὐτός ὁ ἐπιτήδευμα καί ὁ τροφή καί ἄλλος , διά ὅς ὁ βίος · καί οὕτως οὐ εἄν εἰμί λυπηρός αὐτός , διά ὁ συνήθης γίγνομαι . οὖον μόνος δέ νέος εἰμί ἀλλά καί ἀνήρ χρεία ὁ νόμος · οὖον γάρ ἱκανός πρός ὁ γίγνομαι χρηστός ὁ νέος εἰμί | μόνος τροφή ὀρθός καί ἐπιμέλεια τυγχάνω , ἀλλά ἐπεί καί ἀνδρόω ἐπιτηδεύω δεῖ ὁ καλός καί πρός ἀρετή ἑαυτοῦ ἐθίζω , καί τηνικαῦτα δήω νόμος καί ὅλως περί πᾶς ὁ βίος . ὁ γάρ πολύς ἀνάγκη πειθαρχέω μᾶλλον ἢ λόγος , καί ὁ ζημία ἢ ὁ καλός . διά οὗτος καί τις οἴομαι δήω ὁ νομοθέτης πρῶτος μέν λόγος ἐπί ὁ ἀρετή καί ὁ ἄγα ἐνάγω , προσρέπω ὁ καλός χάρις οὗτος γάρ εἄν ὁ ἐπιεικής ἀγαθός γίγνομαι , πρός ὁ ἀγαθός ἐθίζω ) , ἔπειτα ὁ ἀπειθέω καί ἀφυής ἔχω κολάζω καί τιμωρία ἐπιτίθημι , ὁ δέ ἀνίατος ἐξορίζω ὁ χορός ὁ ὑγιαίνω ἢ δύναμαι · προσήκω γάρ ὁ μέν ἐπιεικής καί πρός ὁ καλός ζῶ ὁ λόγος πειθαρχέω , ὁ δέ φαῦλος ἡδονή ὀρέγω καί πάθος ἄλογος ἀκολουθέω λόγος μέν οὐ εἄν ἀγαθός γίγνομαι , λύπη δέ κολάζω ὥσπερ ὑποζύγιον . ὅθεν καί φημί δήω εἰμί ἰός ἄλογος ἐκεῖνος ὁ λύπη κολάζω , ὅς πρός ὁ ἀγαπάω ὑπό αὐτός ἡδονά ἐναντίος ἔχω , οἷος ὁ μέν πλεονέκτης ἀπογυμνόω ὁ ὑπάρχω , ὁ δέ ἀλαζών καί ὑβριστής ἀτιμάζω , τύπτω δέ ὁ ἀκόλαστος . εἰμί δέ οὗτος σκληρός καί ἀηδής καί ἀγαθός εἰμί δεῖ καί ἐπιεικής ὁ ἄνθρωπος ἕκαστος , ἐκ παῖς καλῶς καί ὀρθῶς προσήκω τρέφω καί παιδεύω καί ὁ ἐπιείκεια ἐθίζω , καί οὕτως ἔπειτα ζῶ ἐν ἐπιτήδευμα ἀγαθός καί μήτε ἄκων μήτε ἑκών πράσσω ὁ φαῦλος · οὗτος δέ δύναμαι γίγνομαι διαιτάω κατά τις τάξις καί λόγος ὁρίζω , κῦρος ἔχω καί ἰσχύς . ὁ μέν οὖν I ὁ πατήρ πρός ὁ παῖς πρόσταγμα ὁ ἰσχύς οὐ οὗτος μέγας ἔχω ὥστε βιάζομαι , οὐδέ τις εἷς ἀνήρ , μή τύραννος εἰμί ὁ βασιλεύς , ὁ λόγος δύναμαι τοσοῦτος , ὥστε μή βούλομαι ἐνάγω ἐπί ὁ καλός ὁ πολύς · μόνος δέ ὁ νόμος ἀναγκαστικός τις δύναμις ἔχω . πιστεύω γάρ ἀπό τις νόος καί φρόνησις τίθημι ὁ ἐκ ἀρχή · ὅθεν ὁ μέν ἄνθρωπος ἐχθαίρω ὁ πολύς ὁ ὁρμή αὐτός ἐναντιόομαι , ἄν ὀρθῶς αὐτός δράω , ὁ νόμος δέ οὐδείς ἄχθομαι τάσσω ὁ ἐπιεικής καί ὁ πονηρός ἀφίστημι · ὁ μέν γάρ ζῶ ὁ παιδευτής ἴσως εἰμί νομίζω μισέω τις ὁ φθόνος κινέω λυπέω , ὁ νόμος δέ οὖον οὗτος συμβαίνω . φανερός μέν οὖν , ὡς ἄρα δεῖ νόμος ῥυθμίζω καί διατίθημι πρός ὁ ἀρετή εὐθύς ἐκ παῖς . τοιοῦτος δέ νόμος μόνος ὁ Λακεδαιμόνιος γίγνομαι πόλις καί τις ἄλλος ὀλίγος κομιδή · ὁ δέ πλεῖστος πόλις οὐ μέλω περί ὁ τοιοῦτος , ἀλλά ἕκαστος ὡς βούλομαι τάσσω ὁ βίος καί ὁ οἰκίον , Κυκλωπικῶς θέμις - στεῦμαι παίδων ἤδη ἄλοχος . ἀγαθός μέν ἐν ὁ γίγνομαι κοινός ἐπιμέλεια καί ὀρθός , καί πᾶς ζῶ δύναμαι τεταγμένως καί ὡς ὁ ὀρθός ἀπαιτέω λόγος · εἰμί δέ μή οὗτος γίγνομαι καί ὁ κοινός ἀμελέω , προσήκω ἕκαστος δοκέω ἄν ὁ ἑαυτοῦ τέκνον καί φίλος εἰς ἀρετή βοηθέω ἢ βοηθέω προθυμέομαι · δύναμαι δέ ἄν ἕκαστος οὗτος ὁ οἰκεῖος εὐεργετέω νομοθετικός γίγνομαι , ὡς φανερός ἐκ ὁ εἴρω . γίγνομαι γάρ πᾶς ἐπιμέλεια διά νόμος · καί ὁ μέν κοινός ἐπιμέλεια διά ὁ κοινός νόμος , ὁ δέ σπουδαῖος καί ἐπιεικής ἐπιμέλεια καί παιδεία διά ὁ κατάλληλος , ὁ σπουδαῖος καί ἐπιεικής φημί νόμος . γράφω δέ ἢ ἄγραφος εἰμί ὁ νόμος , οὐδείς διαφέρω · οὐδέ ὁ πολύς παιδεύω ὁ · εἷς ῥυθμίζω εἰσάγω εἄν ὁ νόμος διαφορά , ὥσπερ ἐπί ὁ μουσικός καί γυμναστικός καί ὁ ἄλλος ἐπιτήδευμα συμβαίνω · καί γάρ ὁ ὁ εἷς δύναμαι γυμνάζω καί ὁ πολύς καί διά ὅς εἷς μουσικός , καί πολύς οὐδείς κωλύω γίγνομαι καί ὁ ἀνάπαλιν . διά οὗτος καί ὁ οἰκίον διατίθημι εἷς καί ῥυθμίζω ἢ εἷς ἀνήρ παιδεύω οὐδείς κωλύω νόμος τίθημι καί εἰμί νομοθετικός , οὐδείς κακός ὁ πόλις ὅλος ἢ ἔθνος διατίθημι . καί γάρ ὥσπερ ἐν Τῖς πόλις ἰσχύω ὁ νόμιμος καί ὁ ἔθος , οὗτος καί ἐν ὁ οἰκίον εἷς ὁ πατρικός λόγος καί ὁ ἔθος , ὅς φαίνω χαίρω , μέγας ἐν ὁ παῖς καί ὁ ἄλλως οἰκέω δύναμις ἔχω , καί πολύς πλέω διά ὁ συγγένεια καί ὁ εὐεργεσία · εὔνους γάρ εἰμί διά οὗτος ὁ πατήρ μᾶλλον ὁ παῖς ἢ ὁ πολίτης ὁ νομοθέτης • καί διά οὗτος ῥᾳδίως ἄγω καί ὁ νόμος πείθω μᾶλλον , ἄν ἄλλως ἀπειθέω ἵημι , φύσις τις στέργω ἐκ ἀρχή · ἔτι δέ καί ἀκριβής γίγνομαι ἄν ὁ κοινός ὁ κατά ἕκαστος νόμος καί διά οὗτος λυσιτελής , καθάπερ καί ἐπί ὁ ἰατρικός ἔχω . καί γάρ ὁ μερικός ἰατρικός λόγος , ὁ εἷς ἐφαρμόζω σῶμα ἔχω , ἀγαθός ἰάομαι ὁ καθόλου · καθόλου μ·ὲν γάρ ὁ πυρέσσω συμφέρω ἀσιτία καί ἡσυχία , τις δέ ἴσως οὖον οὗτος ἀλλά τἀναντία λυσιτελέω , καί διά οὗτος ὁ εἷς σῶμα νομοθέτης ἀκριβής νομοθέτησις ὁ πᾶς ἁπλόος δίαιτα · καί ὁ πυκτικός δέ , | ἐάν ἀπό ὁ ἀεί πάρειμι ἀνταγωνιστής ὁ ἀγών διατίθημι , καί ὁ μάχη οὐ ὅμοιος ἀεί ὁ αὐτός , ἀλλά προσήκω ἕκαστος ποιέω , ἀγαθός ἀγωνίζομαι · καί ὅλως ἀκριβής ἕκαστος ὠρεληθήσεται , ὁ ἐπιμέλεια ἴδιος καί κατά ἕκαστος γίγνομαι · οὗτος γάρ ἕκαστος γίγνομαι ὁ προσήκω τυγχάνω . φανερός τοίνυν , ὅτι ἐπιμελέομαι μέν ἀγαθός καί εἷς τις καί ὀλίγος , ὁ ὁ καθόλου γιγνώσκω ἢ ἰατρός ὁ γυμναστής ἢ νομοθέτης , ἐπειδάν ὁ καθόλου λόγος ὁ ἐπιστήμη συνάπτω ὁ μερικός · καί γάρ οἶδα ὁ πᾶς ἢ ὅδε ἢ οὕτως ἢ οὕτως ἔχω λυσιτελής · ὁ κοινός γάρ ὁ ἐπιστήμη λέγω τε καί εἰμί . οὐδείς δέ κωλύω καί ὁ μή ὁ καθόλου οἶδα , θεάομαι δέ ἀκριβῶς ὁ συμβαίνω ἕκαστος διά ἐμπειρία , εἷς τις καλῶς ἐπιμελέομαι · καί γάρ ἰατρός τις εἰμί ὁ σῶμα ὁ ἑαυτοῦ , ἄλλος οὗτος μή δύο μένω βοηθέω . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος ἐπιτήδευμα συμβαίνω , καί οὗτος δέ ὁ ἐμπειρία ἀρκέω πρός ὁ ὠφέλεια ὁ ἐπιτήδευμα ἕκαστος , ὁ γε ἐπίσταμαι μήv ζητητέος πᾶς σπουδή καί βαδιστέος ἐπί ὁ καθόλου ὁ τεχνικός καί θεωρητικός βούλομαι γίγνομαι . περί γάρ ὁ καθόλου ὁ ἐπιστήμη · γιγνώσκω δέ οὗτος χρή ὁ καθόλου , ὁ γε ὁ ἰατρικός ἢ νομοθετικός ἢ ἄλλος τοιοῦτος ἐπιστήμη οὐ ὡς ἀκίνητος καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω ἀλλά ὡς μάλιστα ἐνδέχομαι • ὁ ἐνδέχομαι γάρ καί οὖον ὁ ἀκίνητος ὁ τοιοῦτος εἰμί ἐπιστήμη . ζητητέος τοίνυν ἐπί ἕκαστος ὁ ἐπιστήμη · καί ὁ βούλομαι διά ἐπιμέλεια βελτιόω ποιέω , εἴτε πολύς εἴτε ὀλίγος , νομοθετικός | πειρατέον γίγνομαι καί γάρ διά ὁ νόμος πρός ὁ ἀγαθός κινέω καί ὁ ἀρετή . οὖον γάρ εἰμί ὁ τυγχάνω ἢ πολύς ἢ εἷς τις καλῶς διατίθημι , καί παιδεύω πρός ἀρετή ἔχω οἰκεῖος · ἀλλά εἰμί γε οὗτος δυνατός ἐν ἄνθρωπος , ἐκεῖνος εἄν δύναμαι μόνος , ὅς οἶδα ὁ νόμος ὁ μέν κρίνω ὁ δέ τίθημι . Περί ὁ σοφιστής τε καί ὁ ὁ πολιτικός διδάσκω καί ὅτι ὁ περί ὁ νομοθεσία ἐπισκοπέω πρός ὁ ὁ πρακτικός φιλοσοφία τελέω ἔτι λοιπός εἰμί . Κεφ . ὅς ὅτι2 μέν οὖν νομοθετικός εἰμί δεῖ ὁ ὁ ἀρετή ἀλείπτης , φανερός ἐκ ὁ εἴρω · ὅπως δέ δύναμαι τις ἄν νομοθετικός γίγνομαι , ζητητέος εἰμί . ἢ φανερός εἰμί , ὅτι καθάπερ ἀπό ὁ οἶδα ὁ γραμματικός ἢ ὁ μουσικός γραμματικός τις γίγνομαι ἄν ἢ μουσικός , οὗτος καί νομοθετικός ἀπό ὁ οἶδα νομοθετέω , ὅς εἰμί ὁ πολιτικός · ὁ γάρ πολιτικός ὁ νομοθετικός μέρος . καίτοι δοκέω οὖον ὁ αὐτός συμβαίνω ὁ πολιτικός καί ὁ ἄλλος δύναμις καί ἐπιστήμη . ἐν μέν γάρ ὁ ἄλλος ὁ αὐτός φαίνω ὁ τε μέθοδος ὁ ἐπιστήμη παραδίδωμι καί κατά αὐτός ἐνεργέω · ἰατρός γάρ καί ζωγράφος ὁ τε τέχνη ἕκαστος διδάσκω καί ὁ αὐτός καί γράφω ἢ ἰατρεύω · περί δέ ὁ πολιτικός ἑτέρως φαίνω ἔχω · ὁ μέν γάρ σοφιστής ὁ πολιτικός διδάσκω ἐπαγγέλλω , μηδείς πράσσω πολιτικός , ὁ δέ πολιτεύω πράσσω μέν , διδάσκω δέ οὐδείς · οὖον γάρ δύναμαι . | οὖον γάρ μέθοδος τις πράσσω καί ἐπιστήμη πολιτικός ἀλλά φυσικός τις ἐπιτηδειότης καί ἐμπειρία μᾶλλον ἢ διάνοια . ὅτι δέ οὖον δύναμαι τίς περί εἷς πολιτικός διδάσκω , φανερός · οὖον γάρ διδάσκω οὐδέ τίς γράφω ἢ λέγω περί ὁ τοιοῦτος , εἶπον ἄν , εἴπερ δύναμαι · μείζων γάρ εἄν εἰμί αὐτός εἰς φιλοτιμία τοιοῦτος συντίθημι λόγος ἢ δικανικός τε καί δημηγορικός · ἄλλως τε καί ὁ σφέτερος υἱός πολιτικός ποιέω ἄν ἤ τις ἄλλος ὁ Φίλων , εἴπερ δύναμαι · οὖον γάρ εὔλογος δύναμαι μή τοιοῦτος ὁ φίλος καί ὁ φίλος εὐεργετέω · οὔτε γάρ ἔχω μείζων ἀγαθός καί σύμφορος ὁ πόλις καταλείπω ὁ οὗτος συγγράφω καί διδάσκω οὔτε ἑαυτοῦ ἢ ὁ υἱός ἢ ὁ ἑταῖρος μείζων εἄν ἐθέλω ἀγαθός ὁ τοιοῦτος δύναμαι . φανερός τοίνυν , εἴπερ δύναμαι διδάσκω ὁ πολιτικός , ὅτι καί βούλομαι ἄν καί διδάσκω · ἐπεί δέ οὖον φαίνων διδάσκω , φανερός ὅτι οὔτε δύναμαι διδάσκω οὔτε αὐτός λόγος τις ὁ πολιτικός ποιέω ἢ ἐπιστήμη ἀλλά ἐμπειρία · καί γάρ οὖον μικρός ὁ ἐμπειρία πρός ὁ πράσσω συμβάλλω · γίγνομαι γάρ διά ὁ πολιτικός συνήθεια μᾶλλον πολιτικός . διά οὗτος ὁ ἐφίημι περί ὁ πολιτικός οἶδα καί ἐμπειρία τις χρεία καί συνήθεια . καί αὐτός δέ ὁ σοφιστής διδάσκω μέν ἐπαγγέλἐστι λοντ ὁ χομοθετικος , διδάσκω δέ οὐδείς μᾶλλον , ἀλλά τοσοῦτος ἀπέρχομαι νομοθετικός ἢ ποῖος τίς εἰμί . οἶδα · καί γάρ αὐτός ἢ χείρων ἡγέομαι εἰμί ὁ ῥητορικός · εἶτα καί ὁ νομοθετέω οὗτος ῥᾴδιος , ὡς πᾶς εἰμί νομίζω γάρ ὁ | συνάγω νόμος ὁ εὐδόκιμος καί οὗτος ἐκλέγω ὁ ἀγαθός , οὗτος εἰμί ὁ νομοθετέω , ὁ δέ κρίνω νόμος καί ὁ ἀγαθός λαμβάνω , μή πάνυ χαλεπός ἵημι . καίτοι πρῶτος μέν οὖον ῥᾴδιος καί ὁ βούλομαι ὁ δύναμαι κρίνω ὀρθῶς περί ὁ προτίθημι ὁ ἕκαστος ἀλλά θαυμαστός δεῖ σύνεσις καί διάνοια πρός ὁ τοιοῦτος δύναμις · ὁ γάρ ἔμπειρος περί ἕκαστος καί δύναμαι κρίνω περί αὐτός , ὥσπερ ὁ ὁ μουσικός ἔμπειρος ὁ μουσικός δύναμαι κρίνω καί ὁ ὁ γραμματικός ὁ γραμματικός , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως · οὗτος γάρ οἶδα διά ὅς οὗτος ἢ ἐκεῖνος γίγνομαι , καί ποῖος ποῖος συνᾴδω , καί πῶς ἕκαστος ἔχω · ὁ δέ ἤπειρος οὐδείς οὗτος οἶδα οὐ ἐκλέγω ὁ καλός καί ὁ ἀγαθός . καί γάρ ἀγαπητός , εἰμί οὗτος μόνος γιγνώσκω ἁπλόος ὅτι καλῶς ἢ κακῶς ποιέω ὁ ἔργον ὥσπερ καί ἐπί ὁ γραφικός ἔχω · καί γάρ ὁ μέν ὁ ἀγαθός εἰκών γιγνώσκω ὅτι καλῶς γράφω , καί ὁ μή ζωγράφος ἄν εἰμί , ὁ δέ οἶδα ὅτι ἀγαθός καί ὅπῃ ὁ ἄλλος διαφέρω , μόνος εἰμί ὁ γράφω οἶδα ἢ ἐμπειρία τις κτάομαι περί αὐτός . οὔτε τοίνυν ὁ ζωγράφος ἔργον ἢ ὁ ὁ μουσικός ἢ ὁ γραμματικός Χωρὶς ὁ περί αὐτός ἐπιστήμη οὐδείς ὀρθῶς δύναμαι κρίνω οὔτε ὁ ὁ πολιτικός ἔργον ἄνευ ὁ ὁ πολιτικός ἐπιστήμη οἶδα , κρίνω δυνατός . ἔργον δέ ὁ πολιτικός ὁ νόμος εἰμί . πρῶτος μέν οὖν ὁ συνάγω νόμος καί ἐκλέγω ὁ ἀγαθός ἄνευ ὁ περί ὁ πολιτικός ἐμπειρία οὖον δυνατός , ἔπειτα , εἰμί καί οὗτος δίδωμι , ὡς ἄρα δυνατός ἄνευ ὁ πολιτικός εἰμί νόμος κρίνω οἶδα καί συνάγω ὁ | ἀγαθός , οὐδέ οὗτος ἀρκέω πρός ὁ γίγνομαι πολιτικός καί νομοθετικός , ἐπεί οὐδέ ἰατρός γίγνομαι εἄν ἀπό ὁ ὁ ἰατρικός σύγγραμμα συνάγω καί ἀναγιγνώσκω · καίτοι ὁ τοιοῦτος καί πειράω λέγω οὖον μόνος ὁ θεράπευμα ἀλλά καί ὡς ἰάομαι ὁ οὗτος χράω καί ὅπως προσήκω ὁ νόσημα ἕκαστος θεραπεύω , καί διαιρέω γε ὁ ἔχω ὁ νόσημα καί ὁ σῶμα . ἀλλά ὅμως οὐ εἰμί ἰατρός · δεῖ γάρ καί ἐμπειρία καί συνήθεια τις · ὁ δέ σύγγραμμα καί ὁ τοιοῦτος θεωρία ὁ μέν ἔμπειρος καλός ποιέω , ὁ δέ ἤπειρος οὐδείς ὀνίνημι πρός γε ὁ δύναμαι θεραπεύω • ὁ αὐτός δή τρόπος καί ἐπί ὁ νόμος ἄν ἔχω καί ὁ πολιτεία . ὁ γάρ συνάγω νόμος καί διερευνάω ὁ ἑκασταχοῦ πολιτεία , ὁ μέν ἀπό ὁ ἐμπειρία δύναμαι ἕκαστος καλῶς θεωρέω καί συνοράω ὅς τε ὀρθῶς καί ὁ φαῦλος ἔχω καί ποῖος ποῖος ἁρμόζω , πάνυ ἄν ὠφελέω · γίγνομαι γάρ εἄν ἑαυτοῦ ὁ πολιτικός καλός · ὁ δέ ἄνευ ὁ τοιοῦτος ἕξις καί πείρω ὁ τοιοῦτος διεξέρχομαι ἀνόνητος ὁ σπουδή πρός γε ὁ νομοθετικός γίγνομαι · οὖον γάρ δύναμαι κρίνω ὀρθῶς περί αὐτός , εἰμί μή ἄρα τυγχάνω τις · γίγνομαι δέ εἄν ἴσως εὐσύνετος πρός οὗτος τρόπος τις , μανθάνω περί ὁ πολιτικός . φαίνω μέν οὖν , ὅτι οὔτε ὁ σοφιστής οὔτε ὁ πολιτεύω περί ὁ πολιτικός καί νομοθετικός οἷος τε γίγνομαι διδάσκω . ἐπεί δέ ἀκόλουθος εἰμί , ὡς ἐν ὁ ἔμπροσθεν δείκνυμι , ὁ ὁ ἀρετή διδάσκαλος καί περί οὗτος διεξιέναι , ὁ πρότερος οὖον πάνυ περί νόμος καί πολιτεία διερευνάω ἀγαθός ἴσως ἐγώ ἐπισκοπέω περί οὗτος , ὡς εἄν ὁ πρόκειμαι ἐγώ φιλοσοφία , περί ὁ ἀνθρώπινος εἰμί πάθος καί πρᾶξις ὁ προσήκω τυγχάνω τέλος , μηδείς ἐλλείπω ὁ εἰς οὗτος φέρω . πρώϊος μέν οὖν εἰμί τίς καλῶς περί αὐτός εἴρω ὁ προγενής . κατά μέρος ἐπέρχομαι πειράω , εἶτα συνάγω ὁ πολιτεία θεωρέω ἐν αὐτός , ὅς τε φθείρω καί ὁ σῴζω ὁ πόλις , ἔτι τε ὁ πολιτεία ἕκαστος ὁ συνίστημι καί ὁ διαλύω , καί τίς μέν βασίλειος συγχέω , τίς δέ δημοκρατία καί ὁ ἄλλος ἕκαστος , καί τίς φύω λύω · καί μήv ἐκεῖνος σκοπέω , διά Ποίας αἴτιος ὁ μέν ὁ πολιτεία καλῶς πολιτεύω , ὁ δέ ἐναντίος ἔχω . οὗτος γάρ δή πᾶς θεωρέω συνοράω εἄν καί ποῖος πολιτεία ἀγαθός καί πῶς ἕκαστος τάσσω καί τίσις νόμος καί ἔθος χράω ὁ πολιτεύω λυσιτελέω · λέγω οὖν ἄρχω .