anonymi-in-aristotelis-ethica-nicomachea.in-ethica-nicomachea-paraphrasis-pseudepigraphum-olim-constantino 2
Ὅτι οὔτε φύσει οὔτε παρὰ φύσιν ἐν ἡμῖν γίνονται αἱ ἀρεταί , ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ ἔθους . κεφ . α' . Ἐπεὶ δὲ ἡ ἀρετὴ τῆς ψυχῆς ἐστι τελειότης , τῆς ψυχῆς δὲ τὸ μέν ἐστι λογικόν , τὸ δὲ ὀρεκτικόν , διττὴν ἀνάγκη καὶ τὴν ἀρετὴν εἶναι , καὶ τὴν μὲν τοῦ διανοητικοῦ , ἥτις ἐστὶν ἡ σοφία καὶ ἡ φρόνησις , τὴν δὲ τοῦ ὀρεκτικοῦ , ἥτις ἠθικὴ καλεῖται . καὶ ἡ μὲν διανοητικὴ ἔχει μὲν καὶ ἀπὸ τῆς φύσεως τὴν ἀρχήν ( δεκτικὸν γὰρ ὁ ἄνθρωπος ἐπιστήμης ) καὶ ἀπὸ ἤθους αὔξησιν λαμβάνει τινά . τὸ δὲ πλέον ἀπὸ τῆς διδασκαλίας καὶ τὴν γένεσιν καὶ τήν αὔξησιν ἔχει , διόπερ ἐμπειρίας δεῖται καὶ χρόνου , ἡ δὲ ἠθικὴ ἐξ ἔθους περιγίνεται . ἡ με[ν γὰρ γύσις ἐκεῖνο δίδωσι μόνον , τὸ δύνασθαι σπουδαίους γενέσθαι , ἡ δὲ διδασκαλία γινώσκειν ὅτι δέον γενέσθαι , τὸ δὲ καὶ ἐνεργείᾳ ἤδη γενέσθαι σπουδαίους μόνον τὸ ἔθος παρέχεται . ἀπὸ τούτου δὲ καὶ τὸ ὄνομα ἔλαβεν · ἠθικὴ γὰρ καλεῖται , μικρὸν παρεγκλῖνον ἀπὸ τοῦ ἔθους . ὥστε δῆλον . ὅτι οὐδεμία τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν γύσει ἡμῖν περιγίνεται . εἰ γὰρ γύσει σπουδαῖοι ὑπήρχομεν , οὐκ ἂν ἐκινούμεθα πρὸς τοὐναντίον ἀπὸ τοῦ ἔθους , νυνὶ δὲ κινούμεθα . μεθα . οὐδεμία ἄρα τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν γύσει ἡμῖν περιγίνεται · οὐδὲν γὰρ τῶν γύσει κινουμένων ὑπὸ τοῦ ἔθους ἐπὶ γὴν ἐναντίαν μεταβάλλει ῥοπήν . οὔτε γὰρ τὸν λίθον ἐθίσει τις ἄνω φέρεσθαι , κἂν μυριάκις ἄνω ῥίπτῃ , οὔτε τὸ πῦρ κάτω , οὐδὲ ἄλλο τῶν ἄλλως πεφυκότων ἄλλως ἂν ἐθισθείη . οὔτ'ἄρα γύσει οὔτε παρὰ γύσιν ἡμῖν ἐγγίνονται αἱ ἀρεταί , ἀλλὰ τὸ δύνασθαι μὲν ἀπὸ γύσεως ἔχομεν καὶ πεφύκαμεν δέχεσθαι τὰς ἀρετάς , δεχόμεθα δὲ καὶ τελειούμεθα διὰ τοῦ ἔυους , ἔτι τῶν φυσικῶν τὰς δυνάμεις πρῶτον τελείας ἔχοντες , εἶτα χρώμεθα · τὴν γὰρ ὀπτικὴν ἢ ἀκουστικὴν δύναμιν τελείαν ἔχοντες ἐχρησάμεθα · οὐ γὰρ ἀπὸ τοῦ πολλάκις ἰδεὶν ἢ πολλάκις ἀκοῦσαι τὰς αἰσθήσεις ἐλάβομεν , ἀλλὰ τὸ ἀνάπολιν ἔχοντες ἐχρησάμεθα · τὰς δὲ ἀρετὰς λαμβάνομεν ἐνεργήσαντες πρότερον , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἔχει τεχνῶν · ἃ γὰρ δεῖ μαθόντας ποιεῖν , ταῦτα ἀπὸ τοῦ ποιεῖν μανθάνομεν , οἷον οἰκοδομοῦντες μὲν οἰκοδόμοι γινόμεθα , κιθαρίζοντες δὲ κιθαρισταί . οὕτω δὴ καὶ τὰ δίκαια πράττοντες δίκαιοι γινόμεθα καὶ τὰ σώφρονα σώφρονες καὶ τὰ ἀνδρεῖα ἀνδρεῖοι . μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν · οἱ γὰρ νομοθέται τῷ ἔθει ἀγαθοὺς τοὺς πολίτας ποιοῦσι . συνελαύνουσι γὰρ ἀμοιβαῖς ἀμοιβαῖς καὶ τιμωρίαις ἐπὶ τἀς ἀγαθὰς πράξεις καὶ οὕτω σπουδαίους ἀποτελοῦσιν . εἰ δὲ καὶ μὴ πάντες τοῦτο ποιοῦσιν , ἁμαρτάνουσιν · ἡ γὰρ ἐπαγγελία καὶ τὸ βούλημα παντὸς νομοθέτου τοῦτό ἐστι , τὸ τοὺς πολίτας ἐπὶ τὰς ἀγαθὰς πράξεις ἐθίζειν . οὐκ ἄρα ἀπὸ φῦ σεως ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ ἔθους αἱ ἀρεταί . ἔτι ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν ἐθῶν καὶ ἔργων καὶ γίνεται πᾶσα ἀρετὴ καὶ φθείρεται · γίνεται μὲν ἀγαθῶν ὄντων τῶν ἐθῶν , φθείρεται δὲ ἀπὸ τῶν ἐναντίων . ὁμοίως δὲ καὶ τέχνη · ἐκ γὰρ τοῦ κιθαρίζειν καὶ οἱ ἀγαθοὶ καὶ οἱ κακοὶ ἀποτελοῦνται κιθαρισταί · ἐκ μὲν τοῦ καλῶς οἱ ἀγαθοί , ἐκ δὲ τοῦ κακῶς κιθαρίζειν κακοί · ὁμοίως δὲ καὶ οἱ οἰκοδόμοι καὶ πάντες ἄλλοι τεχνῖται ἀπὸ τῆς κατὰ τέχνην ἐνεργείας ἢ ἀγαθοὶ ἢ κακοὶ γίνονται · ἐκ μὲν γὰρ τοὐ εὖ οἰκοδομεῖν ἀγαθοὶ γίνονται οἰκοδόμοι , ἐκ δὲ τοῦ κακῶς κακοί . εἰ γὰρ μὴ ἀπὸ τῶν τοιῶνδε ἦν ἐνεργειῶν ἡ τοιάδε τέχνη , ἀλλὰ φύσι ἦν ἡ τὸν τεχνίτην ποιοῦσα , οὐκ ἂν ἐδέησεν οὐδενὶ διδασκάλου πρὸς <τὴν> τέχνην , ἀλλὰ πάντες ἂν εὐθὺς ἐγίνοντο ἡ ἀγαθοί ἢ τοὐναντίον . δὴ τὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ἔχει . πράττοντες γὰρ τὰ συναλλάγματα τὰ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους γινόμεθα οἱ μὲν δίκαιοι , οἱ δὲ ἄδικοι , τὸ μὲν ἀπὸ τοῦ πάντα δικαίως πράττειν καὶ κατὰ νόμον , τὸ δὲ ἀπὸ τῆς ἐναντίας πολιτείας . πάλιν δὲ ἐπειδὰν δεινοῖς τισι περιπέσωμεν , ἐθιζόμεθα φοβεῖσθαι ἢ θαρρεῖν καὶ οἱ μὲν ἀνδρεῖοι οἱ δὲ δειλοὶ γινόμεθα . ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἔχει καὶ τὰς ὀργάς · ἀπὸ γὰρ τῶν ἐθῶν καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς ἀναστροφῆς οἱ μὲν σώφρονες καὶ πρᾷοι γίνονται , οἳ δὲ ἀκόλαστοι καὶ ὀργίλοι · καὶ ἑνὶ λόγῳ τὸ πᾶν συνελόντα εἰπεῖν , πάσα ἕξις ἀπὸ τῆς ὁμοίας ἐνεργείας τίκτεται , ἀγαθὴ μὲν ἀγαθῆς , φαύλη δὲ φαύλης . διὰ τοῦτο οὐ δεῖ τῆς ἀγαθῆς ἕξεως ἐνέργειαν ἁπλῶς αἰτίαν λέγειν ἀλλ’ ἀγαθὴν οὐδὲ τῆς κακῆς ἁπλῶς ἐνέργειαν ἀλλὰ κα|κήν · ὥσπερ ἐπὶ τῆς οἰκοδομικῆς · οὐ γὰρ τῆς ἀγαθῆς οἰκοδομικῆς ἕξεως τὴν οἰκοδομικὴν ἀπλῶς ἐνέργειαν αἰτίαν ἐροῦμεν ἀλλά τὴν ἀγαθὴν οἰκοδομικὴν ἐνέργειαν τῆς ἀγαθῆς ναὶ τῆς φαύλης <τὴν> φαύλην αἰτ·ίαν καὶ τοιάσδε τινὰς ἀποδοτέον ἑκάστῃ τῶν ἕξεων τὰς ἐνεργείας . κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς ἀκολουθοῦσιν αἱ ἕξεις . διὰ ταῦτα πολλὴ διαφορὰ πρὸς τὴν ἕξιν ἀπὸ τοῦ καλῶς ἢ κακῶς ἐκ νέων ἐθίζεσθαι · μᾶλλον δὲ πᾶσα ἡ τῶν ἕξεων διαφορὰ ἐκεῖθέν ἐστιν . Ὅ αἱ κατ’ ἀρετὴν πράξεις μεσὁτητἑς εἰσι καὶ ὑπὸ ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως φθείρονιαι . κεφ . β' . Ἐπεὶ οὗν ἡ προῦσα πραγματεία οὐκ ἔστι τοῦ θεωρητικοῦ τῆς φοσοφίας μέρους , ὃ τὴν θεωρίαν τῆς ηείας μόνον ἔχει τέλος . ( καταγίνεται γίνεται γὰρ περὶ τὰ ὄντα , ἃ μόνον γνωστά εἰσιν , οὐ μέντοι καὶ πρακτά ) , ἀλλὰ τοῦ πρακτικοῦ μέρους ἐστίν . ὃ τέλος ἔ,χει τὸ ποιῆσαι , τὸ ἀγαθόν · οὐ γὰρ ἵν εἰδῶμεν τί ἐστιν ἀρετὴ σκεπτόμεθα , ἀλλ᾿ ἵν᾿ ἀγαθοὶ γενώμεα · ἐπεὶ εἰ οὕτως εἶχεν , οὐδὲν ἂν ἦν ὄφιοελος ἡμῖν τῆς σπουδῆς , μὴ πρὸς τὸ τέλος ἀφικνουμένοις . ἐπεὶ οὗν αἱ πράξεις τὸ τέλος , σκεψώμεθα τὰ περὶ τὰς πράξεις . αἳ κύριαί εἰσι , καθάπερ εἴρηται , τοὺ ἀγαθὰς ἢ πονηρὰς τὰς ἕξεις γενέσθαι , ὑπὲρ ὧν ὁ λόγος γόγος ἡμῖν . τὸ μὲν οὖν οὕτω διορίσασθαι τὰς ἀγαθὰς πρ́ξεις τὰς κατὰ τὸν ὀρὸν γινομένας λόγον , καὶ τὰς πονηρὰς τοὐναντίον , ἀληθὲς μέν , οὐκ ἔστι δὲ ἱκανὸν τὰς πράξεις σημᾶναι . τὸ γὰρ κατὰ τὸν ὀρὸν λόγον γίσαι , καθόλου τί ἐστι , τὸ δὲ τοιοῦτον ἀποδιδόμενον οὐχ ἱκανὸν | πρᾶγμα ἀγνοούμενον ἀποδεῖξαι . τὸν γὰρ ἐρωτῶντα περὶ τοῦ ἀνθρώπου τί ἐστι , τὸ ζῷον ἀποδιδόμενον οὐκ ἀρκεῖ διδάξαι τὸν περὶ αὐτοῦ λόγον . διὰ τοῦτο τοῦτο μὲν ὑπερκείσθω , ῥηθήσεται δὲ ὕστερον περὶ αὐτοῦ , καὶ τί ἐστιν ὀρθὸς λόγος , καὶ πῶς ἔχει πρὸς τὰς ἄλλας ἀρετάς . ἐκεῖνο δὲ προδιομολογείσθω , ὅτι πάντα τὸν <περὶ τῶν πρακτῶν λόγον , δηλον‘ότι τὸν> περὶ τῶν πράξεων , τίνες αὐτῶν ἀγαθαὶ καὶ τίνες αἱ φαῦλαι , οὐκ ἀκριῶς ἀλλ’ ὡς ἐν τύπῳ γίνεσθαι δεῖ , ὥσπερ καὶ κατ᾿ ἀρχὰς εἴπομεν , ὅτι ταῖς ὕλαι ὕλαις ἀκολούθως τοὺς λόγους τοὺς περὶ αὐτῶν ἀπαιτεῖν προσήκει , ἐπεὶ καὶ αἱ πράξεις καὶ τὰ ἐν αὐταῖς συμφέροντα οὐ τὰ αὐτά εἰσιν ἀεί , ὥσπερ οὐδὲ τὰ [ νῦν ] ὒγιεινά , ἀλλὰ νῦν μὲν τοῦτο νῦν δὲ τοὐννιίον ἅπαν ( ταῖς γὰρ διαθέσεσι τῶν σωμάτων καὶ ταῖς τοῦ καιροῦ μεταβολαῖς συμμεταβάλλουσιν ) , οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τῶν πράξεων ἔχει · αἱ αὐταὶ γὰρ νῦν μὲν βλαβεραί , νῦν δὲ ὠφέλειαν ἤνεγκαν , καὶ τοῖς αὐτοῖς ἀνρώποις πολλάκις . οὕτω δὲ ἀκριβῶς διωρίσθαι μὴ δυναμένου τοῦ περὶ τῶν καόλου λόγου , ἔτι μᾶλλον σφαλεμώτερος ρώτερος ὁ περὶ τῶν καθ’ ἕκαστα · τὰ γὰρ καθ᾿ ἕκαστα τῶν καθόλου ἧττον δυνάμεθα γινώσκειν · ἡ γὰρ περὶ ταῦτα σκέψις οὔτε ὑπὸ τέχνην ἐστί τινα οὔτε μέθοδον καὶ παραγγελίαν ὡρισμένην . καἰ διὰ τὸῦτο δέον ἐστὶ τοὺς πράττοντας πρὸς τὸν καιρὸν βλέπειν καὶ ἀπὸ τούτου ζητεῖν τὸν περὶ τῶν πράξεων λόγον · γνώσονιαι γὰρ εἰ ἀγαθαί εἰσιν αἱ πράξεις ἢ φαῦλαι τοῦτον τὸν τρόπον σκοποῦντες . ὥσπερ καὶ ἰατροὶ καὶ κυβερνῆται ποιοῦσι · τὰς γὰο κατὰ τὴν τέχνην πράξεις ἑκάτερος ἀπὸ τοῦ καιροῦ κρίνουσιν . ἀλλὰ καίπερ ὄντος τοιούτου τοῦ παρόντος λόγου . πειρα τέον βοηθεῖν τῇ κατ᾿ αὐτὸν ἀληθείᾳ . καὶ πρῶτον τοῦτο θεωρητέον , ὅτι αἱ κατ᾿ ἀρετὴν πράξεις ὑπὸ ἐνδείας ἢ ὑπερβολῆς πεφύκασι φθείρεσθαι · ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἰσχύος καὶ τῆς ὑγιείας ὁρῶμεν · δεῖ γὰρ ὑπὲρ τῶν ἀφανῶν τοῖς φανεροῖς μαρτυρίοις κεχρῆσθαι . τά τε γάρ ὑπερβάλλοντα γυμνάσια τὴν ἰσχὺν τοὺ σώματος διαφθείρει καὶ τὰ ἐλλείποντα τοῦ μετρίου · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ τά σιτία καὶ ἰὰ ποτὰ τά μὲν πλείω ἢ ἐλάττω τῶν δεόντων ἰὴν ὑγίειαν ἀπελαύνει . τὰ μέσα δὲ καὶ ποιεῖ καὶ αὔξει καὶ σῴζει · οὕτως οὗν καὶ ἐπὶ τῆς σωφροσύνης καὶ τῆς ἀνδρείας ἔχει καὶ τῶν ἀρετῶν . ἀρετῶν . ὅ τε γὰρ πάντα φεύγων καὶ φοβούμενος καὶ μηδὲν ὑπομένων δειλ’ ὃς γίνεται , ὅ τε μηδὲν ὅλως φοβούμενος ἀλλὰ πρὸς πάντα βαδίζων θρασύς . ἀνδρεῖος δἒ ὁ μέσος . ὁμοίως δὲ καὶ ἡ σωφροσύνη ὑπὸ τῆς ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως φθείρεται · καὶ γὰρ ὁ μὲν πάσης ἡδονῆς ἀπολαύων καὶ μηδεμιᾶς ἀπεχόμενος ἀκόλαστός ἐστιν , ὁ δὲ πάσας φεύγων ὥσπερ οἱ ἄγροικοι ἀναίσθητος , ὁ δὲ μέσος ὁ σώφρων ἐστίν . ὑπὸ τῆς μεσότητος γὰρ καὶ ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀνδρεία σώζεται . οὐ μόνον δὲ αἱ ἐνέργειαι , δι᾿ ὧν αἱ γενέσεις καὶ αἱ αὐξήσεις τῶν ἀρετῶν καὶ αἱ φθοραί καταλλήλως ἔχουσι τοῖς ἀποτελουμένοις , ἀγαθαὶ μέν , εἰ γεννῶσι καὶ αὔξουσι , φαῦλαι δέ , εἰ φθείρουσιν , ἀλλὰ καὶ αἱ μετὰ τὰς ἕξεις τῶν ἀρετῶν ἐνέργειαι , ὧν αἴτιαί εἰσιν αἱ ἕξεις ὡσαύτως ἔχουσι · καὶ δῆλον ἀπὸ τῶν ὁμοίων τῶν φανερωτέρων . ἡ γὰρ ἰσχὺς γίνεται ἐκ τοῦ πολλὴν τροφὴν λαμβάνειν καὶ πολλοὺς πόνους ὑπομένειν · καὶ πάλιν ἡ ἰσχὺς αἰτία γίνεται ταύτης τῆς ἐνεργείας · ὁ γὰρ ἰσχυρὸς δύναται μάλιστα πολλὴν τροφὴν λαμβάνειν καὶ πολλοὺς πόνους ὑπομένειν . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ἔχει · καὶ γὰρ ἐκ τοδ’ ἀπέχεσθαι τῶν ἡδονῶν σώφρονες γινόμεθα καὶ σώφρονες γενόμενοι δυνάμεθα τῶν ἡδονῶν ἡδονῶν μᾶλλον . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἀνδρείας · ἐθιζόμενοι γὰρ καταφρονεῖν τῶν δεινῶν καὶ ὑπομένειν μένειν αὐτὰ γινόμεθα ἀνδρεῖοι · γενόμενοι δὲ αὐτὸ τοῦτο πάλιν πλέον δυνάμεθα τὸ ὑπομένειν τὰ φοβερά . Ὅτι περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας ἐστὶν ἡ ἠθικὴ ἀρετή . κεφ . γ΄ . Ἐπεὶ δὲ καὶ πρὶν εἰς ἕξιν ἐλθεῖν ἀρετῆς καὶ μετὰ τὴν ἕξιν τὰς αὐτὰς ἐπιδεικνύμεθα ἐνεργείας , τί σημεῖον γένοιτ’ ἂν τῶν ἐχόντων τὰς ἕξεις ἢ τῶν μήπω κτησαμένων ; οὐδὲν ἄλλο ἡ ἡ ἐπὶ τοῖς κατ’ ἀρετὴν ἔργοις ἡδονή ἔ καὶ λύπη . ὁ μὲν γὰρ ἀπεχόμενος τῶν σωματικῶν ἡδονῶν καὶ τῷ ἀπέχεσθαι χαίρων οὗτος σώφρων ἐστίν , ὁ δὲ ἀχθόμενος ἀκόλαστος ἔτι · καὶ ὁ μὲν ὑπομένων τὰ δεινὰ καὶ χαίρων ἢ μὴ λυπούμενός γε ἀνδρεῖος , ὁ δὲ λυπούμενος δειλὸς ἔτι . περὶ ἡδονὰς γὰρ καὶ λύπς ἐστὶν ἡ ἠθικὴ ἀρετή . ὸιὰ μὲν γὰρ τὴν ἡδονὴν τὰ φαῦλα πράττομεν , διὰ δὲ τὴν λύπην τῶν καλὦν ἀπεχόμεθα . διὰ τοῦτο δεῖ τῶν ἀγαθῶν ἐθῶν καὶ πράξεων εὐθυς ἐκ παίδων πολὺν ποιήσασθαι λόγον , ὡς ὁ Πλάτων φησί , καὶ ἀνάγεσθαι παῖδας ὄντας τοῖς τοιούτοις ἔθεσιν , ὥσιε δυνηθῆναι χαίρειν μὲν οἷ δεῖ , λυπεῖσθαι δὲ οἷς προσῆκεν λυπεῖσθαι · ἡ γὰρ ὀρθὴ καὶ κατὰ λόγον παιδία αὕτη ἐστίν . ἔτι , ἐπεὶ αἱ ἀρεταὶ περὶ πράξεις εἰσὶν ἢ πά|θῆ , οἷς δέ τις πράττει ἢ πάσχει ἢ χαίρει , ἐὰν βουλόμενος πράττῃ ἢ πάσχῃ , ἢ λυπεῖται , ἐὰν ἄλλου βιαζομένου , φανερὸν ὅτι πᾶσα ἀρετὴ περὶ ἡονὰς καὶ λύπας ἐστίν . ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ τῶν ἐν ταῖς πολιτείαις κολάσεων φανερόν · τοὺς γὰρ τοῖς πονηροῖς ἡδομένους λυποῦντες οἱ νομοθέται πείθουσι τά μὲν φαῦλα μισεῖν , ἥδεσθαι δὲ τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις · καὶ οὅιως ἐντιθέασιν αὐτοῖς ἐθίζοντες τὴν ἐπ᾿ ἀρετῇ ἡδονήν . αἱ γὰρ τοιαῦται κολάσεις πρὸς τοὺς νοσοῦντας τὰ πολιτικὰ ἰατρειῶν ἐχουσι λόγον . καὶ καθάπερ ἐ.είναις ἐναντίαι αἱ νόσοι ἃς θεραπεύουσι , πεύουσι , καὶ ἐὰν ἴὸωμε̣ν ἰατρὸν ψυχρὰν προσάγοντα θεραπείαν , γινώσκομεν εὐθὺς τὴν νόσον ἀπὸ θέρμης συσιῆναι , οὕτω καὶ ἀπὸ τῶν κολάσεων ὀδυνηρῶν νηρῶν οὐσῶν γινώσκομεν , ὅτι θεραπευόμεναι κακίαι ἀπὸ ἡδονῆς γίνονται . ἔτι , καθὼς εἴρηται , πᾶσα ψυχῆς ἕξις , ὑφ᾿ ὧν τίκτεται καὶ βελτίων ἢ χείρων γίνεται , πρὸς ταὖτα καὶ περὶ ταῦτα τὴν φύσιν ἔχει καὶ ἐν αὐτοῖς συνίσταται · ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ῃδονῆς καὶ τῆς λύπης αἱ φαῦλαι γίνονται ἕξεις , δηλαδὴ τοῦ διώκειν τὴν ἡδονὴν ὥσπερ οὐ δεῖ , καὶ ὅτε οὐ δεῦ , καὶ πάλιν φεύγειν τὴν λύπην ὅτε οὐ δεῖ καὶ ὡς οὐ δεῖ καὶ ὅπου οὐ δεῖ · καὶ ὅσαι ἄλλαι περιστάσεις πονηρὰν ποιοῦσι τὴν ζήτησιν τῆς ἡδονῆς ἢ τὴν φυγὴν τῆς λύπης · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἀρετῆς ἔχει · συνίσταται γὰρ ἀπὸ τοῦ διώκειν καὶ φεύγειν τὴν ἡδονὴν καὶ τὴν λύπην ὡς δεῖ καὶ ὅτε δεῖ . ὥστε φανερόν , ὅτι περὶ ταύτας αἱ ἕξεις τὴν φύσιν ἔχουσι καὶ ἐν αὐταῖς συνίσιανται . διὰ τοῦτο καί τινες ὁρίζονται τὰς ἀρετὰς ἀπαθείας καὶ ἠρεμίας μίας εἶναι , ἀπὸ τῆς ἡδονῆς τὸν ὁρισμὸν λαμβάνοντες · καίτοι οὐ καλῶς ὁρίζονται , ὅτι ἁπλῶς ἄνευ | προσθήκης ποιοῦνται τὸν ὁρισμόν , μὴ προστιθέντες τῇ ἠρεμί̣ᾳ καὶ ἀπαθείᾳ τὸ ὡς δεῖ καὶ ὅτε δεῖ καὶ τὰς ἄλλας περιστάσεις . ὑπόκειται ἅρα ἡ ἀρετὴ εἶναι ἡ ἕσις ἡ οὕτως ἔχουσα περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας , καθὼς προσδιωρισάμεθα , τῶν βελτίστων πρακτική , ἡ δὲ κακία τοὐναντίον . γνοίημεν δ᾿ ἂν ἔτι βέλτιον περὶ τῶν εἰρημένων , καὶ ἀπὸ τούτων τῶν λόγων . τριῶν γὰρ ὄντων δι᾿ ἅ τις αἱρεῖταί τι καὶ ιοσούτων δι᾿ ἅ τις φεύγει τι , καλοῦ συμφέροντος ἡδέος , αἰσχροῦ ἀσύμφόρου λυπηροῦ , ὁ μὲν ἀγαθὸς πᾶσι κατὰ τὸ εἰκὸς ἐπιβάλλει , διώκων μὲν τὰ ἄριστα , φεύγων δὲ ἃ βλάβη διώκειν , ὁ δὲ κακὸς ἁμαρτάνει περὶ κρίσιν αὐτῶν καὶ μάλιστα τὴν τοῦ ἡὸέος · ἡ γὰρ ἡδονὴ οὐ μόνον κοινή ἐστι πᾶσι τοῖς ζῴοις , ἀλλὰ καὶ πᾶσιν ἕπεται τοῖς εἰρημένοις αἱρετοῖς . ἃ γὰρ αἱρούμεθα , μέθᾳ , τούτοις πᾶσιν ἡδόμεθα . καὶ ἔστι τὸ καλὸν καὶ συμφέρον ἡδὺ τῇ ἑαυτῶν φύσει · καὶ διὰ τοῦτο οἱ κακοὶ ἀπατῶνται , τὸ ἡδὺ καλὸν καὶ συμφέρον ἡγούμενοι πᾶν , διότι ἕπεται νομίζοντες καὶ ἀντιστρέφειν . τὸ δὲ οὐχ οὕτως ἔχει · συμβαίνει γὰρ πολλὰ τῶν ἡδέων αἰσχρὰ καὶ ἀσύμφορα εἶναι · ὥστε φανερόν . ὅτι περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας αἱ ἀνθρώπιναι καταγίνονται πράξεις . ἔτι πᾶσιν ἡμῖν ἐκ νηπίου τοῦτο τὸ πάθος σύνεστι καὶ συντρέφεται . καθάπερ ἐγκεχρωσμένον τῷ βίῳ · καὶ τὰς ἀγαθὰς πράξεις καὶ τὰ πονηρὰς τούτῳ κρίνομεν τῷ κανόνι , τῷ τἀς μὲν λύπην φέρειν , τας δὲ ἠδονήν , καὶ πάντες οὕτω κανονίζομεν τὰς ἐνεργείας , εἰ καὶ μὴ ὁμοίως , ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἦττον · ὥστε ἀνάγκη περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας εἶναι τὴν πᾶσαν ταυτηνὶ πραγματείαν . οὐ γὰρ μικρὸν βοηθεῖ τῷ ζητοῦντι τῷ ζητοῦντι τὰ πρακτέα τὸ εἰδέναι , τί ἐστι τὸ καλῶς χαίρειν ἢ τὸ κακῶς ἢ τὸ καλῶς λυπεῖσθαι ἢ τὸ κακῶς · ἐπεὶ μηδὲ μικρὸν μέρος τῶν πράξεων τὸ ἥδεσθαι καλῶς ἢ λυπεῖσθαι ἢ δοὐναντίον . ἀπὸ τούτων γὰρ τὰ τῶν ἀνθρώπων ἤθη γινώσκομεν εἰ φαῦλα ἢ ἀγαθά . ἔτι ὅσα τῶν πρακτέων οὐκ εἰσὶ ρᾷδια , περὶ ταῦτα καὶ τέχνη καταγίνεται καὶ ἀρετή · πρὸς γὰρ τὰ ρᾷδια οὐδεμία χρεία πολυχρονίου ἔθους ἢ μεθόδου τεχνικῆς · ὥστε ὅσῳ χαλεπωτερα , τοσούτῳ μείζονος δεήσονται καὶ τέχνης καὶ ἀρετῆς · ἐπεὶ καὶ βέλτιον τὸ τὰ χαλεπώτερα διαθέσθαι καλῶς τοῦ τῶν ῥᾳδίων περιγενέσθαι · ἡ ἀρετὴ ἄρα μάλιστα ἐν ἰοῖς χαλεπωτέροις ἐστί καὶ περὶ ταῦτα κατὰγίνεται . ἐστι δὲ χαλεπώτερον τῷ σπουδαίῳ ἡδονῇ μάχεσθαι ἢ θυμῷ . καθα φησιν Ἠράκλειτος · καὶ διὰ τοῦτο ἄρα περὶ ἠδονὰς καὶ λύπας εἷναι ἀναγκη πάσαν τὴν πραγματείαν καὶ τῇ ἀρετῇ καὶ τῇ πολιτικῇ · ὁ μὲν γὰρ καλως χρώμενος ἡδονῇ καὶ λύπῃ ἀγαθόν ὁ δὲ κακῶς κακός . Ὅτι διαφέρει ὁ δίκαιος τοὺ ποιοῦντος τὰ δίκαια , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως κεφ . δ΄ . Ὅτι μὲν οὖν ἡ ἀρετὴ περὶ ἡδονὰς καὶ λύπας ἐστί . καὶ ὅτι ἐξ ὧν γίνεται , ἀπὸ τούτων καὶ αὔξεται καὶ φθείρεται , καθ᾿ ἕτερον τρόπον καὶ ἕτερον τῶν ἐνεργειῶν γινομένων . καὶ ὅτι ἐξ ὧν ἐγένετο , περὶ ταῦτα καὶ ἐνεργεῖ , εἴρηται . ἀπορήσειε δ’ ἄν τις πῶς λέγομεν ὅτι τὸν Θέλοντα δίκαιον γενέσθαι δεῖ τὰ δίκαια ποιεῖν καὶ τὸν σώφρονα τὰ σώσρονα · οἱ γὰρ τὰ δίκαια πράττοντες δίκαιοι πάντως εἰσὶ καὶ οἱ τὰ σώφρονα σώφρονες , ὥσπερ οἱ πράττοντες τὰ μουσικὰ ἢ γραμματικὰ μουσικοί εἰσι καὶ γραμματικοί . λέγομεν δὲ πρὸς τοῦτο , ὅτι φαίνεταί τις οὖσα διαφορὰ τοῦ τὰ δίκαια ποιοῦντος καὶ τοῦ δικαίου ; ὁμ·οίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν τεχνῶν . ἐνδέχεται γάρ τινα γραμματικόν τι ποιῆσαι ἠ ἀπὸ τυχῆς ἠ ἄλλου ὐποθεμένου καὶ μὴ γραμματικὸν εἶναι · ἔσται δὲ γραμματικος , ὅτε γραμματικον τι ποιήσει καὶ γραμματικῶς , τουτέστιν ἀκολουθῶν τῷ κανόνι τῆς ἐν αὐτῷ γραμματικῆς . οὕτω καὶ τὰ δίκαια ἐνδέχεται ποιῆσαί τινα καὶ μὴ δίκαιον εἶναι . μᾶλλον δὲ καὶ μείζων ἐστὶν ἐν τούτοις ἡ διαφορὰ ἐπὶ τῆς ἀρετῆς ἢ ἐπὶ τῶν τεχνῶν . τὸ μὲν γάρ τῶν τεχνῶν ἀγαθὸν ἐν αὐταῖς ἐστι ταῖς ἐνεργείαις τῆς τέχνης , ὥστε ἐάν τις μουσικὰ ποιῇ μουσικὴν εἰδώς , οὐδὲν χωλύει μουσικὸν αὐτὸν ὀνομάζειν · ἔστι γὰρ μουσικός , καὶ ἐὰν μὴ προαιρούμενος αὐτὸς τὰ μουσικὰ ποιῇ ἀλλὰ ἑτέρου βιαζομένου · ἐπὶ δὲ τῆς ἀρετῆς οὕτως . καὶ γὰρ ἐάν τις δίκαια ποιῇ , οὐκ ἂν εἴη δίκαιος , ἐὰν μὴ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ πάνυ βουλόμενος ποιῇ καὶ ὑφ’ ἑαυτοῦ κινούμενος καὶ οὐχ ἑτέρου βιαζομένου . ιότε γὰρ ἔσται δίκαιος , πρῶτον μὲν ἐὰν πράττῃ τὰ δίκαια γινώσκων ἃ πράιτει , ἔπειτα ἐὰν προαιρούμενος αὐτὸς πράττῃ καὶ τρίτον εἰ βεβαίως καὶ ἁμετινίτως ἔχει πρὸς τὴν πρᾶξιν . καὶ γὰρ οὐκ ἂν εἴη δίκαιος ὁ εἰὸὼς μὲν τὰ δίκαια καὶ πράττων ἑκών , οἰόμενος δὲ μὴ πάντα χρόνον καιρὸν εἰναι δικαιοσύνης . ταῦτα δὲ πρὸς μὲν τὸ λαβεῖν τὰς ἄλλας τείνας καὶ τεχνίτας εἶναι κατ᾿ αὐτὰς οὐ ζητοῦνται πλὴν τοῦ εἰδέναι · χωρὶς γὰρ τοῦ εἰδέναι πῶς ἄν τις εἴη τεχνίτης ; εἰ δὲ μήτε προαιρούμενος τὴν τέχνην ποιεῖ μήτε | ἀκινήτως ἔχων πρὸς τὴν μεταχείρισιν τῆς τέχνης , οὐ διὰ τοῦτο κωλύεται τεχνίτης εἶναι · πρὸς δὲ τὴν ἀρετὴν τὸ μὲν εἰδέναι περὶ αὐτῆς πάντα ἃ προσῆκεν εἰδέναι μικρὸν ἢ οὐδὲν συντελεῖ πρὸς τὸ σπουδαῖόν ιινα γένεσι , τὰ δ᾿ ἄλλα οὐ μικρὸν ἀλλὰ τὸ πᾶν δύναται · καὶ γὰρ ἐνδέχειαι μηδὲν ἀκριβὲς περὶ ἀρε - τῆς εἰπεῖν εἰδότα σπουδαῖον εἶναι . χωρὶς δὲ τοῦ προαιρεῖσθαι καὶ ἀκινήτως νήτως ἔχειν πρὸς ἀρειὴν ἀδύνατον εἶναι σπουδαῖον , ἅτινα ἐκ τοῦ πολλάκις ποιεῖν ἰὰς ἐνεργείας περιγίνεται , καθὼς εἴρηται , τὰ μἐν οὖν πράγματα <δίκαια καὶ σώφρονα , ὅταν ᾖ τοιαῦτα> , ο ἴα ἄν ὁ δίκαιος ἢ ὁ σώφρων ποάξειε · δίκαιος δὲ καὶ σώφρων ἐστὶν οὐχ ὁ ταῦτα πράττων πᾶς , ἀλλὰ ὁ οὕτω πράττων ὥσπερ οἱ δίκαιοι καὶ οἱ σώφρονες πάττουσιν . ὥστε καλῶς λέγεται , ὅτι ἐκ τοῦ τὰ δίκαια ποιεῖν ὁ δίκαιος γίνεται καὶ ἐκ τοῦ τὰσώφρονα ὁ σώφρων · ὃς δὲ μὴ πράττει ταῦτα , οὐδέποτε γίνεται ἀγαθὸς οὐδὲ μελλήσει ποιὲ γενέσθαι . ἀλλ’ οἱ πλείους τῶν ἀνθρώπων ταῦια μὲν οὐ πράττουσιν , ἐπὶ δὲ τὴν σοφίαν καταφούγοντες καὶ τοὺς λόγους οἴονται διὰ τοῦτο φιλοσοφεῖν καὶ οἴονται σπουδαῖοι δάιοι εἶναι , ὅτι μόνον περὶ ἰῆς ἀρετῆς ἀκριβῶς γινώσκουσιν εἰπεῖν , ὅμοιόν τι ποιοῦντες τοῖς κάμνουσιν , οἳ τῶν ἰατρῶν ἀκούουσι μὲν ἐπιμελῶς , ποιοῦσι δὲ οὐδὲν τῶν προσταττομένων . ὥσπερ τοίνυν τοίνυν ἐκείνοις οὐδέποτε ἕξει τὰ σώματα καλῶς οὕτω θεραπευομένοις , οὕτως οὐδὲ οὗτοι τὴν ψυχὴν καλλίω ποιήσουσιν οὕτω φιλοσοφοῦντες . | Ὅτι ἕξις ἐστὶν ἡ ἀρετὴ καὶ μεσότης , κεφ . ε' . Μετὰ δὲ ταῦτα σκεπτέον τί ἐστιν ἡ ἀρετή . τρία γάρ ἐστι τὰ ἐν τῇ ψυχῇ , πάθη δυνάμεις ἕξεις . καὶ πάθη μέν εἰσιν ἐπιθυμία ὀργή φόβος θράσος φθόνος χαρὰ φιλία μῖσος πόθος ζῆλος ἔλεος , ὅλως οἷς ἕπεται ἡδονὴ ἢ λύπη . δυνάμεις δὲ αἱ πρὸς ταῦτα ἐπιτηδειότητες τῆς ψυχῆς , καθ’ ἃς πα θητικοὶ τούτων λεγόμεθα , οἷον καθ’ ἅς ἐσμεν δυνατοὶ ὀργισθῆναι ἢ λυπηθῆναι ἢ ἐλεῆσαι . ἕξεις δὲ οἱ τρόποι , καθ’ οὓς πάσχομεν τὰ πάθη , δηλονότι τὸ πάσχειν αὐτὰ καλῶς ἢ κακῶς , οἷον πρὸς τὸ ὀργισθῆναι εἰ μὲν σφοδρῶς καὶ ἀσχέτως ἔχομεν ἢ τοὐναντίον ἀνειμένως καὶ μαλακῶς , κακῶς ἔχομεν , εἰ δὲ μέσως , καλῶς · ὁμοίως δὲ καὶ πρὸς τὰ ἄλλα . τούτων δὲ τῶν τριῶν τί ἐστιν ἡ ἀρετή , πάθος ἢ δύναμις ἢ ἕξις ; πάθος μὲν οὖν οὐκ ἔστιν οὔτε ἡ ἀρετὴ οὔτε ἡ κακία . κατὰ μὲν γὰρ τὴν ἀρετὴν σπουδαῖοι λεγόμεθα καὶ κατὰ τὴν κακίαν φαῦλοι , κατὰ δὲ τὰ πάθη οὐδαμῶς · οὐδεὶς γὰρ φαῦλος ἢ σπουδαῖος διὰ μόνον τὸ ὀργίζεσθαι · ἡ ἀρετὴ ἄρα ἢ ἡ κακία οὐκ ἔστι πάθος . ἔτι , κατὰ μὲν τὰ πάθη οὔτε ἐπαινούμεθα οὔτε ψεγόμεθα , κατὰ δὲ τὰς ἀρετὰς ἢ τὰς κακίας ἐπαινούμεθα ἢ ψεγόμεθα . ἔτι ὀργιζόμεθα μὲν καὶ φοβούμεθα ἀπροαιρέτως καὶ τὰ ἄλλα πάσχομεν ὁμοίως , ἐπὶ δὲ τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς κακίας οὐχ οὕτως · οὐκ ἄρα εἰσὶ πάθη . ἔτι πρὸς τὰ πάθη οὐ λεγόμεθα διακεῖσθαι ἀλλά μᾶλλον κατ’ αὐτὰ κινεῖσθαι , πρὸ δὲ τὴν ἀρετὴν διακεῖσθαι λεγό|μεθα καὶ πρὸς ἰὴν κακίαν · οὐκ ἄρα εἰσὶ πάθη . διὰ τὰ αὐτὰ δὲ οὐδὲ δυνάμεις εἰσίν . οὔτε γὰρ φαῦλοι ἡ ἀγαθοὶ λεγόμεθα τῷ δύνασθαι ὀργισθῆναι ἀπλῶς οὔτε ἐπαινούμεθα ἢ ψεγόμεθα . οὔτε τῷ προαιρεῖσθαι δυνάμεθα ὀργισθῆναι , καθάπερ ἐπὶ τῆς ἀρετῆς ἔχει , ἀλλὰ μᾶλλον τῷ πεφυκέναι · ἀγαθοὶ γὰρ ἢ κακοὶ οὐ γινόμεθα φύσει , καθὼς ἐν τοῖς προειρημένοις ἐδείχθη . εἰ οὖν μήτε πάθη αἱ ἀρεταὶ μήτε δυνάμεις , λείπεται τῶν ἕξεων αὐτὰς εἶναι . τί μὲν οὖν ἐστιν ἀρετὴ τῷ γένει , εἴρηται · ἔστι γὰρ ἕξις . δεῖ δὲ μὴ μόνον ἕξιν αὐτὴν εἶναι λέγειν , ἀλλὰ προστιθέναι τὸ τοιάδε τις , τουτέστιν ἀγαθή · ἡ γὰρ κακία ἕξις ἐστὶ πονηρά . ῥητέον οὖν περὶ τῆς ἀρετῆς ἐκεῖνο , ὅτι πάσα ἀρετὴ αὐτό τε κοσμεῖ τὸ ἔχον τὴν ἀρετὴν καὶ καλῶς ἔχειν ποιεῖ καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ τὸ δι’ αὐτῆς ἐνεργούμενον εὖ διατίθησιν , οἷον ἡ τοῦ ὀφθαλμοῦ ἀρετὴ καὶ αὐτὸν τὸν ὀΦθαλμὸν τελειοῖ καὶ ποιεῖ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ , δηλονότι τὸ ὁρᾶν · τῆ γὰρ τοῦ ὀφθαλμοῦ ἀρετῇ ἀρετῇ εὖ ὁρῶμεν . ὁμοίως καὶ ἡ τοῦ ἵππου ἀρετὴ αὐτόν τε τὸν ἵππον κοσμεῖ καὶ ἀγαθὸν ποιεῖ καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ · καὶ γὰρ τῇ τοιαύτῃ ἀρετῇ δύναται ἐνεγκεῖν καλῶς ἐπιβάτην καὶ δραμεῖν καὶ μεῖναι τοὺς πολεμίους . ἐπεὶ δὲ οὕτως ἐπὶ πάντων ἔχει , καὶ ἡ ἀνθρωπίνη ὁμοίως ἂν ἔχοι , καὶ εἴη ἂν ἡ ἀνθρωπίνη ἀρετὴ ἕξις ἀφ’ ἧς ὁ ἄνθρωπος ἀγαθὸς γίνεται καὶ ἀφ’ ἧς τὸ ἀνθρώπινον ἔργον εὖ καὶ καλῶς ἀποτελέσει . πῶς δὲ ἔσται ἡμῖν ἡ τοιαύτη ἕξις , εἴρηται μὲν καὶ πρὸ ὀλί - γου ( ἐλέγομεν γὰρ τῆς μεσότητος ἀεὶ στοχάζεσθαι τῶν ἐπὶ τὰ πάθη κινήσεων , καὶ ἑαυτὸν ἐθίζειν | ἐν τοῖς τοιούτοις τὸν ἐν ἀρετῇ ζῆν προαιρούμενον ) , ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ τῶν λεχ θησομένων ἔσται φανερόν , ἐὰν θεωρήσωμεν ποία τίς ἐστιν ἡ φυσις της ἀρέτης . σκοπῶμεν οε οὕτως . ἐν παντὶ συνεχεῖ , οἷον γραμμῇ ἐπιφανείᾳ σώματι ἢ λόγῳ ἢ χρόνῳ καὶ ὅλως ἐν παντὶ δυναμένῳ διαιρεθῆναι λαβεῖν ἔστι τὸ μὲν πλεῖον , τὸ δὲ ἔλαττον , τὸ δὲ ἴσον , οἷον ἐπὶ τοῦ συνεχοῦς , εἰ τὸ μὲν δεκάπηχυ πολύ , τὸ δὲ δίπηχυ ὀλίγον , ἴσον ἔσται τὸ ἓξ ἔχον πήχεις , ὃ καὶ μέσον καλεῖται , ὅτι ᾦ ἐλλείπει τοῦ δεκαπήχεος ὑπερέχει τοῦ διπήχεος . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ διωρισμένου ποσοῦ · εἰ γὰρ τὰ εἴκοσι πολύ , τὰ δὲ δέκα ὀλίγον . ἴσον ἔσται τὰ δεκαπέντε , ὅτι ᾧ ἐλλείπει τοῦ μείζονος ὑπερέχει τοῦ ἐλάττονος · τὸ δὲ τοιοῦτον ἴσον μέσον καλεῖται καὶ ἡ τοιαύτη τάξις ἀριθμητικὴ ἀναλογία . καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ διωρισμένου ποσοῦ οὐκ ἀνάγκη ἐπὶ παντὸς λαβεῖν τὴν τοιαύτην ἀναλογίαν ( οὑ γάρ ἐστιν ἐπ’ ἄπειρα διαιρετέον ) · ἐπὶ δὲ συνεχοῦς ἐπὶ παντὸς δυνατόν ἐστιν , ἅτε ἀπειράκις δυναμένου διαιρεθῆναι . τοῦτο δὴ τὸ μέσον οὐχ ὁμοίως ἀεὶ κρίνομεν , ἀλλὰ ποτὲ μὲν κατ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα , ποτὲ δὲ πρὸς ἡμᾶς . καὶ καῖ’ αὐτὸ μὲν τὸ πρᾶγμα μέσον ἐστὶ τὰ ἓξ τοῦ δέκα καὶ δύο ἴσον ὑπερέχοντα καὶ ἐλλείποντα ( ἀπ᾿ γὰρ τῶν πραγμάτων λαμβάνεται ἡ διαφορά ) , πρὸς ἡμᾶς δέ , ὅταν ἀφ’ ἡμῶν ἡ μεσότης καὶ ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἡ ἔλλειψις λαμβάνηται , οἶον εἴ τινι πολὺ τὸ δέκα μνᾶς φαγεῖν , δύο δὲ ὀλίγον , οὐκ ἀνάγκη τὰς ἓξ μνᾶ τὴν μεσότητα ψυλάττειν καὶ προσηκούσας εἶναι τῷ τι · δυνατὸν γὰρ ἢ πλείους ἢ ἐλάττους ἀρκεῖν . πρὸς μὲν οὖν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα αἱ ἓξ μναῖ τὸ μέσον καὶ ἴσον ἐστί , πρὸς | ἡμᾶς δὲ ἑπτὰ ἴσως ἢ πέντε , ἤγουν ὅσαις τὸ σῶμα προσήκει . αἱ δὲ ἓξ Μίλωνι μὲν ἄιε ἱκανῶς γευμνασμένῳ ὀλίγη ἔσται τροφὴ καὶ ὁ ἀλείπτης πλείω παρέξει , τῷ δὲ ἀρχομένῳ τῶν γυμνάσίων πολύ . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ δρόμου καὶ πάλης ἔχει · καὶ ἐπὶ τούτων γὰρ ἀπὸ τῶν γυμναζομένων τὸ ἴσον κρίνομεν . ἔτι δὲ καὶ πᾶς τῆς ἡστινοσοῦν προϊτάμενος ἐπιστήμης τὸ μέσον ἀεὶ ζητεῖ , τὴν ὑπερβολὴν καὶ τῆν ἔλλειψιν φεύγων · μέσον ἐκεῖνο δηλονότι διώκων , ὃ πρὸς ἡμᾶς οὐ πρὸς τὸ πρᾶγμα μέσον ἐστί . καὶ τοῦτον τὸν τρόπον πᾶσα ἐπιστήμη τὸ ἴδιον ἔργον καλῶς ἀποτελεῖ . διὰ τοῦτο καὶ εἰώθαμεν λέγειν ἐν τοῖς εὖ ἔχουσι τῶν ἔργων , ὅτι οὔτε ἀφελεῖν ἔστιν οὔτε προσθεῖναι , δεικνύντες ὅτι καὶ τὴν ὑπερβολὴν ὁμοίως καὶ τὴν ἔλλειψιν φεύγει , ὡς τῶν μὲν διαφθειρουσῶν τὸ τῶν ἔργων ἀ.γαθόν , τῆς δὲ μεσότητος μόνης σωζούσης . ἐπεὶ δὲ ἡ ἀρετὴ πα σὴς τέχνης ἀκριβεστέρα καὶ ἀμείνων ἐστί , καθάπερ καὶ ἡ φύσις , τὸ μέσον ἂν καὶ αὕτη σκοποίη . ἀρετὴν δὲ λέγ·ω οὐ τὴν διανοητικήν ( ἄλλως γὰρ τὸ κατ’ αὐτὴν ἔχει ) ἀλλὰ ἰὴν ἠθικήν · αὕτη ἐστι περὶ πάθη καὶ πράξεις , ἃ καὶ πλείω καὶ μείζω τοῦ δέοντος καὶ ἐλάττω δυνατὸν εἶναι . καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸ δέον ἐστὶν ἐν αὐτοῖς , δηλονότι τὸ ἴσον . καὶ γὰρ ἔστι καὶ φόβη θῆναι καὶ θαρρῆσαι καὶ ἐπιθομῆσαι καὶ μισῆσαι καὶ ὀργισθῆναι καὶ ἐλεῆσαι καὶ ὅλως ἡσθῆναι καὶ λυπηθῆναι θῆναι μᾶλλον καὶ ἦττον καὶ ἀμφότερα οὐ καλῶς . τὸ δὲ παθεῖν ταῦτα πάντα ὅτε δεῖ καὶ ὡς δεῖ καὶ ἐφ’ οἷς δεῖ καὶ πρὸς οὓς δεῖ καὶ οὗ ἕνεκα δεῖ , μέσον ἐστὶ καὶ ἄριστον , ἐν ᾧ ἡ ἀρετὴ γίνεται . ὁμοίως δὲ ἔχει καὶ περὶ ἰὰς ἀποτελουμένας ὑπὸ τῶν παθῶν | πράξεις · ἔστι γὰρ καὶ ἐν αὐταῖς ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ μεσότης . ἐπεὶ τοίνυν ἡ ἀρετὴ περὶ πάθη καὶ πράξεις καταγίνεται , τῶν δὲ παθῶν καὶ τῶν πρά - ξέων τὸ μέσον ἀεὶ καὶ κατόρθωμα ὀνομάζεται καὶ ἐπαινεῖται , ἅπερ ἄμφω τῆς ἐστὶν ἡ ἀρετή , τὸ μέσον ἀεὶ σκοποῦσα . ἔτι τὸ μὲν ἁμαρτάνειν πολοειδές ἐστιν , ὡς εἰπεῖν · πολλαχῶς γάρ τις δύναται ἁμαρτάνειν . τὸ γὰρ κακὸν ἄπειρον , ὡς οἱ Πυθαγόρειοι ἔλεγον , τὸ δὲ ἀγαθὸν ὡρισμένον τι καὶ πεπερασμένον · καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸ κατορθοῦν ἁπλοῦν τί ἐστι καὶ μονοειδές . ὅθεν καὶ τὸ μὲν ἁμαρτάνειν ῥᾴ.διόν ἐστιν , ὥσπερ τοξόταις τὸ ἀποτογχάνειν τοῦ σκοποῦ , τὸ δὲ κατορθοῦν χαλεπόν , ὥσπερ τὸ βάλλειν κατὰ σκοπόν . φαίνεται ἄρα καὶ διὰ τοῦτο τὴν μὲν ὑπερβολὴν καὶ τὴν ἔλλειψιν τῆς κακίας εἶναι ( ἁόριστα γὰρ ἑκάτερον ) , τὴν μεσότητα δὲ ἀρετῆς , ὡρισμένην καὶ μίαν οὖσαν · Ἐσθλοὶ μὲν γὰρ ἁπλῶς , παντοδαπῶς δὲ κακοί . Ἔστιν ἄρα ἡ ἀρετὴ ἕξις προαιρετική , ἐν μεσότητι οὖσα τῇ πρὸς ἡμᾶς , ὡρισμένῃ λόγῳ ᾦ καὶ ὡς ἂν ὁ φρόνιμος ορισειε . ὁρίσειε . μεσότης δὲ δύο κακιῶν , τῆς μὲν καθ’ ὑπερβολήν , τῆς δὲ κατ’ ἔλλειψιν · τὴν μὲν γὰρ ὑπερβάλλει , τῆς δὲ ἐλλείπει διὰ τὸ τὴν μὲν τῶν κακιῶν ὑπερβάλλειν τὸ δέον , τὴν δὲ ἐλλείπειν τοῦ δέοντος , τὴν δὲ ἀρετὴν τὸ δέον μόνον ζητεῖν , δηλονότι τὸ μέσον , καὶ τοῦτο μόνον αἱρεῖσθαι . ὥστε εἰ μὲν ζητοίημεν αὐτὸ τὸ εἶναι τῆς ἀρετῆς , μεσότης ἐστίν , εἰ δὲ τὸ ἀγαθὸν αὐτῆς καὶ τὸ εὖ , ἀκρότης ἐστί.| Ὅτι οὐκ ἐν παντὶ πάθει ἢ πάσῃ πράξει μεσότης , καὶ κατὰ μέρος περὶ τοῦ τίς ἀρετὴ τίνων κακιῶν μέση ἐστί . κεφ . ς . Προσήκει δὲ καὶ ἐκεῖνο γινώσκειν , ὅτι οὐ πᾶσα πρᾶξις οὐδὲ πᾶν πάθος μεσότητα ἐπιδέχεται τὴν ζητουμένην , τὸ δέον δηλονότι · ἔνια γὰρ ὁμοῦ καὶ ὑπερβάλλοντα καὶ ἐλλείποντα καὶ ἐν μεσότητί τινι ὄντα ἀεὶ πονηρά εἰσιν , οἷον ἐν μὲν πάθεσιν ἀναισχυντία καὶ φθόνος , ἐν δὲ πρά - ξεσι μοιχεία κλοπὴ ἀνδροφονία · καὶ πάντα ταῦτα οὐ διὰ τὸ ὑπερβάλλειν τὴν ἐν αὐτοῖς μεσότητα ἢ ἐλλείπειν αὐτῆς φαῦλα λέγονται , ἀλλὰ αυ ὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ πονηρά εἰσιν . οὐκ ἔστιν οὑν οὐδέποτε τὸ δέον ἐν τοῖς τοιούτοις , οὐδὲ κατορθοῦν ἔστιν ἐν αὐτοῖς ἀλλὰ ἀεὶ ἁμαρτάνειν · οὐδ’ ἔστιν ἐν αὐτοῖς προσδιορίζειν , καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις πάθεσι , τὸ ὡς δεῖ καὶ ὅτε δεῖ . οὐ γὰρ προσδιοριστέον , τοὺς τοιχωρύχους πῶς δεῖ κλέπτειν καὶ πότε καὶ τίνα καὶ παρὰ τίνων , ἀλλὰ ἀπλῶς τό τι τούτων ποιεῖν ἁμαρ - τάνειν ἐστίν . οὐ τοίνυν ἐστὶν ἐν τοῖς τοιούτοις μεσότης οὐδὲ ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις , ὥσπερ οὐδὲ ἀδικίας ἢ δειλίας ἢ ἀκολασίας . τούτων γὰρ αἱ μὲν ὑπερβολαί εἰσιν , αἱ δὲ ἐλλείψεις ἀρετῆς · ὑπερβολῆς δὲ καὶ ἐλλείψεως ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψιν καὶ μεσότητα ζητεῖν , σφόδρα ἄτοπον · ἀλλ’ ὥσπερ μεσότητος οὐκ ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ μεσότης , τῆς ἀρετῆς λέγω , καὶ ἐλλείψεων μεσότης καὶ ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις γένοιτ’ ἄν , ἀλλὰ ἀεὶ καὶ καθ’ ὃν ἂν τρόπον πράττωνται , ἁμαρτάνον|ται · καὶ καθόλου εἰπεῖν , οὔτε ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως μεσότης ἐστὶν οὔτε μεσότητος ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις . Δεῖ δὲ μὴ μόνον καθόλου λέγειν τὴν ἀρειὴν μεσότητα , τὴν δὲ κακίαν τὰ ἄκρα . ἀλλὰ καὶ κατὰ μέρος , τίς ἀρετὴ τίνων κακιῶν μεσότης ἐστί . τῶν γὰρ περὶ τὰς πράξεις λόγων οἱ μὲν καθολικοὶ κοινότεροι καὶ πλείοσιν ἐφαρμόζουσιν , οἱ δὲ μερικοὶ ἀληθινώτεροι , ἅτε διὰ τοῦτο προσεχῶς ταῖς πράξεσιν ἐφαρμόζοντες , αἵτινες ἀεὶ ἐν τοῖς μερικοῖς γίνονται · οἷς δὴ μερικοῖς οἱ ἀληθεῖς συμφωνοῦσι λόγοι · ληψόμεθα δὲ τὰ ζητούμενα ἐκ τῆς ἐκτεθείσης διαγραφῆς · ἐν ἑκάστῳ μὲν οὗν τῆς ψυχῆς πάθει πλὴν τῶν καθ’ αὑτὰ πονηρῶν , καθὼς εἴρηται , ὑπερβολῆς καὶ ἐλλείψεως μεταξύ ἐστιν ἡ ἀρετή . καὶ ἐν μὲν τῷ φόβῳ καὶ τῶ ( πάθη γὰρ τῆς ψυχῆς ) μέση ἐστὶν ἀνδρεία , ἄκρα δὲ ἔλλειψις μὲν δειλία , ὑπερβολὴ δὲ θρασύτης . ἀπὸ γὰρ τοῦ φόβου οὐκ ἔστιν ὄνομα τῇ ὑπερβολῇ ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ θάρρους μόνον . πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα ἀνώνυμά ἐστιν · ἐπεὶ καὶ τῇ ἐλλείψει οὐκ ἔστιν ἀπὸ τοῦ θάρρους ὄνομα , ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ φόβου μόνον · δειλία γάρ , ὥστε τῶν ἄκρων τὸ ἕτερον μὲν ἀπὸ τοῦ φόβου , θάτερον δὲ ἀπὸ τοῦ θάρρους ὀνομάζεσθαι . καὶ ἐν ταῖς ἡδοναῖς δὲ καὶ ταῖς λύπαις αἱ ἀκρότητες καὶ μεσότητες ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀνώνυμοί εἰσι , μάλιστα δὲ ἐν ταῖς λύπαις . περὶ δὲ τὰς ἐν σώματι ἡδονὰς μεσότης μὲν σωφροσύνη , ὑπέρβη δὲ ἀκολασία , ἔλλειψις δέ , ἐπεὶ οἱ πάντῃ τῶν ἡδονῶν ἀπεχόμενοι ὀλίγοι εἰσί , διὰ τοῦτο ἀνώνυμός ἐστι · καλείσθω δὲ ἀν·αισθησία . | ἐν δὲ τῷ πάθει , ὃ πάσχομεν ἐν τῷ διδόναι καὶ λαμβάνειν τὰ χρήματα , μεσότης μὲν ἐλευθεριότης , ἄκρα δὲ ὑπερβολὴ μὲν ἀσωτία , ἔλλειψις δὲ ἀνελευθερία . συμβαίνει δὲ καὶ τὸ ἀνάπαλιν τὴν μὲν ἀσωτίαν ἔλλειψιν εἶναι , τὴν δὲ ἀνελευθερίαν ὑπερβολήν · ἐν μὲν γὰρ τῷ διδόναι χρήματα ἡ μὲν ἀσωτία ὑπερβολή ἐστιν , ἔλλειψις δὲ ἡ ἀνελευθερία · ἐν δὲ τῷ λαμβάνειν ἡ μὲν ἀνελευθερία ὑπερβολή ἐστιν , ἡ δὲ ἀσωτία ἔλλειψις . νῦν μὲν οὖν κεφαλαιωδῶς περὶ αὐτῶν λέγομεν καὶ ὡς ἐν τύπῳ , ἀρκούμενοι αὐτῷ τούτῳ · μετὰ δὲ ταῦτα ἀκριβέστερον ἐροῦμεν περὶ αὐτῶν . εἰσὶ δὲ περὶ τὴν δόσιν καὶ τὴν λῆψιν τῶν χρημάτων καὶ ἄλλη μεσότης καὶ ἄκρα . καὶ ἔστιν ἄλλη μεσότης μὲν μεγαλοπρέπεια ( διαφέρει γὰρ τῆς ὅτι ἡ μὲν μεγάλα τινὰ τροΐεται , ἡ δὲ μικρά ) , ὑπερβολὴ ἀπειροκαλία καὶ βαναυσία , ἔλλειψις μικροπρέπεια · καὶ αὗται γὰρ διαφέρουσι τῶν τῆς ἐλευκοινότεροι θεριότητος ἄκρων . αἱ δὲ διαφοραὶ μετὰ ταῦτα ῥηθήσονται . ἐν δὲ τῷ περὶ τὴν τιμὴν καὶ ἀτιμίαν πάθει μεσότης μὲν μεγαλοψυχία , ὑπερβολὴ δὲ χαυνότης τις λεγομένη , ἔλλειψις δὲ μικροψυχία . ὡς δὲ ἐλέγομεν διαφέρειν τὰς περὶ τὰ χρήματα διαθέσεις , τὴν ἐλευθεριότητα δηλαδὴ καὶ μεγαλοπρέπειαν , τῷ τὴν μὲν ἐλευθεριότητα περὶ μικρὰ εἶναι , περὶ μεγάλα δὲ τὴν μεγαλοπρέπειαν , οὕτω καὶ περὶ τὴν τιμὴν ἔστι τις διάθεσις διαφέρουσα τῆς μεγαλοψυχίας τῷ τὴν μὲν περὶ μικρὰ εἷναι , τὴν δὲ μεγαλοψυχίαν περὶ μεγάλα . ἔστι γὰρ ὀρέγεσθαι τιμῆς ὡς δεῖ καὶ ἔστιν ὀρέγεσθαι πλέον ἢ π·ροσήκει καὶ ἦττον τοῦ δέοντος · λέγεται γὰρ ὁ μὲν ὑπερβάλλων ταῖς ὀρέξεσι φιλότιμος καὶ ἡ διάθεσις φιλοτιμία , ὁ δὲ ἐλλείπων ἀφιλότιμος , ἡ δὲ διάθεσις ἀνώνυμος · ἡ δὲ μεσότης καὶ αὐτὴ ἀνώνυμος , ἥτις διαφέρει τῆς μεγαλοψυχίας τῇ εἰρημένῃ διαφορᾷ . καὶ διότι ἀνώνυμος ὁ μέσος , ἀπὸ τῶν ἄκρων ὀνομάζεται , διότι καὶ ἀμφοτέρων μετέχει , καὶ ποτὲ μὲν φιλότιμον αὐτὸν καλοῦμεν , ποτὲ δὲ ἀφιλότιμον · καὶ ποτὲ μὲν ἐπαινοῦμεν τὸν φιλότιμον . ποτὲ δὲ τὸν ἀφιλότιμον . τίνος δὲ χάριν τοῦτο ποιοῦμεν , ἐν τοῖς ἑξῆς ῥηθήσεται · νῦν δὲ περὶ τῶν λοιπῶν παθῶν λέγωμεν , ζητοῦντες ἐν ἑκάστῳ τὴν μεσότητα καὶ τὰ ἄκρα . ἔστι τοίνυν ἐν τῇ ὀργῇ μεσότης μὲν πραότης ( ὁ γὰρ μέσος λέγεται ) , τὰ δὲ ἄκρα ἀνώνυμα . καλείσθω δὲ ἡ μὲν ὑπερβολὴ ὀργιλότης καὶ ὀργίλος ὁ ὑπερβάλλων , ἡ δὲ ἔλλειψις ἀοργησία καὶ ὁ ἐλλείπων ἀόργητος . εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλαι τρεῖς μεσότητες , αἳ κατά τι μὲν κοινωνοῦσιν , ἔχουσι δὲ καὶ διαφοράν . τῶν γὰρ πράξεων καὶ λόγων , ἃ λέγομεν καὶ πράττομεν ἐν τῇ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους κοινωνίᾳ , τὰ μὲν πρὸς ἀλήθειαν λέγομεν καὶ πράττομεν , τὰ δὲ πρὸς ἡδονήν · καὶ τῶν πρὸς ἡδονὴν τὰ μὲν παιδιᾶς λέγονται καὶ πράττονται κάριν , τὰ δὲ ἕνεκα τῆς λοιπῆς τῆς ἐν τῷ βίῳ ἡδονῆς · ὥστε ἱρεῖς εἶναι τὰς μεσότητας ἐξ ἀνάγκης . καὶ τῶν μὲν πρὸς ἀλήθειαν λεγομένων ἢ πραττομένων ἡ μεσότης καὶ ἀλήθεια ὀνομάζεται , τῶν δὲ πρὸς ἡδονὴν ἡ μὲν περὶ ἰὴν παιδιὰν εὐτραπελία , ἡ δὲ περὶ τὴν λοιπὴν ἡδονὴν φιλία . κοινωνοῦσι μὲν οὖν ἀλλήλαις , ὅτι πᾶσαί εἰσι περὶ λόγων καὶ πράξεων κοινωνίαν , διαφέρουσι δέ , ὅτι οὐ περὶ τὰ αὐτά , καθὼς εἴρηται . τὰ δὲ ἄκρα αὐτῶν ἀνώνυμα · ὀνοματοποιήσομεν δὲ καὶ ἐν αὐτοῖς σαφηνείας ἕνεκα καὶ τοῦ ῥᾳδίως τῷ λόγῳ παρακολουθεῖν τοὺς ἀκροωμένους . καλείσθω δὲ τὰ ἄκρα τῆς ἀληθείας ἡ μὲν ἐπὶ τὸ μεῖζον προσποίησις ἀλαζονεία καὶ ὁ ἔχων αὐτὴν ἀλαζών , ἡ δὲ ἐπὶ 35 τὸ ἔλαττον εἰρωνεία καὶ εἴρων · τῆς δὲ εὐτραπελίας ἡ μὲν ὑπερβολὴ βωμολοχία καὶ ὁ ἔχων αὐτὴν βωμολόχος , ἡ δὲ ἐπὶ τὸ ἔλαττον ἀγροικία καὶ ὁ ἔχων ἄγροικος · τῆς δὲ φιλίας ὁ μὲν ὑπερβάλλων καὶ οὐδενὸς ἕνεκα ἄρεσκος καλείσθω , εἰ δὲ ἕνεκα τῆς αὑτοῦ ὠφελείας κόλαξ , ὁ δὲ ἐλλείπων καὶ ἄχρις ἐν πάσι δύσερίς τις καὶ δύσκολος . οὐ μόνον δὲ ἒν τοῖς ·· πάθεσιν αὐτοῖς ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς περὶ τὰ πάθη μεσότητές εἰσ·ι , καθάπερ ἐπὶ τῆς αἰδοῦς φαίνεται . καὶ γὰρ ἡ αἰδὼς ἀρετὴ μὲν οὐκ ἔστιν , ἐπεὶ οὐκ ἔστι πάθους μεσότης , ἀλλὰ τῶν περὶ τὸ πάθος ·· τῶν ἐπαινου - μένων δέ ἐστιν . ὁ γὰρ δἰδήμων ἐπαινεῖται καὶ παρ᾿ ἑκάτερα καὶ ὑπερβολὴν ἔχει καὶ ἔλλειψιν · καὶ αὐτὴ μεσότης ἐστί · καὶ ὁ μὲν ὑπερβάλλων αἰδοῖ καταπλὴξ καλεῖται , ὁ δὲ ἐλλείπων ἢ ὁ μηδὲ ὅλως αἰδούμενος ἀναίσχυντος , ὁ δὲ μέσος αἰδήμων . ἔστι δὲ καὶ ἐν τῇ λύπῃ μεσότης , ὅτε λυπεῖται ἐπὶ τοῖς παρὰ τὴν ἀξίαν εὐτυχοῦσιν , ἥτις νέμεσις καλεῖται . καὶ ὑπερβολὴ δέ ἐστι παρ’ ἑκάτερα καὶ ἔλλειψις · ὑπερβολὴ μέν , ὅταν τις ἐπὶ πᾶσι τοῖς εὐτυχοῦσι λυπῆται · καὶ ἡ τοιαύτη κακία φθόνος καλεῖται καὶ ὁ ἔχων φθονερός · ἔλλειψις δέ , ὅταν τις οὐ μόνον οὐ λυπῆται , ἀλλὰ καὶ χαίρῃ ἐπὶ τοῖς παρὰ τὴν ἀξίαν κακῶς πράττουσι · καὶ ὁ τοιοῦτος ἐπιχαιρέκακος καλεῖται καὶ ἡ ἔλλειψις ἐπιχαιρεκακία · τῆς δὲ μεσότητος νεμέσεως καλουμένης , ὁ ἔχων νεμεσητικὸς καλεῖται . ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς μεσότητος καὶ τῶν ἄκρων καὶ μετὰ ταῦτα ἀκριβέστερον ἐροῦμεν . καὶ περὶ τῆς δικαιοσύνης , ἐπεὶ διπλῆ τίς ἐστι , καὶ δεῖ αὐτῇ μακροτέρων λόγων , νῦν μὲν οὐκ εὔκαιρον λέγειν , ἐν δὲ τοῖς ἑξῆς διελόντες περὶ ἑκατέρας διαληψόμεθα , πῶς μεσότητές εἰσι καὶ τίνων . ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῶν λογικῶν ἀρετῶν · Περὶ τῆς ἐναντιότητος τῶν παρ’ ἑκατέρων τῆς ἀρετῆς κακιῶν , ἥν τε πρὸς ἀλλήλας ἔχουσι καὶ πρὸς τὴν ἀρειήν . κεφ . ζ΄ . Νῦν δὲ ἐροῦμεν περὶ τῆς ἐναντιότητος τῶν ἄκρων πρὸς ἄλληλα καὶ πρὸς τὴν μεσότητα . τριῶν γὰρ διαθέσεων οὐσῶν , μιᾶς μὲν ἀρετῆς , ἥτις μεσότης ἐστί , δύο δὲ κακιῶν , τῆς μὲν ὑπερβαλλούσης , δὲ ἐλλειπούσης , ἐν πάσεις ἐστί τις ἀντίθεσις · καὶ αἱ μὲν ἄκραι ἐναντίως ἔχουσι πρὸς ἀλλήλας , ἡ δὲ μέση πρὸς ἑκατέραν τῶν ἄκρων . ὥσπερ γὰρ τὸ ὄσον καὶ πρὸς τὸ μεῖζον ἀντικείμενόν ἐστι καὶ πρὸς τὸ ἔλαττον ( τοῦ μὲν γὰρ ἔλαττόν ἐστι , τοῦ δὲ ἐλάττονος μεῖζον ) , οὕτως αἱ μέσαι ἕξεις πρὸς μὲν τὰς ἐλλείψεις ὑπερβολαί εἰσι , πρὸς δὲ τὰς ὑπερβολὰς # x003E ; . ὃ καὶ ἐν πάθεσι καὶ ἐν πράξεσιν ὁμοίως ἔχει · ἐν πάθεσι μὲν ἀνδρεία μεσότης , ἐν πράξεσι δὲ ἡ κατὰ τὴν ἀνδρείαν πρᾶξις · καὶ διὰ τοῦτο ὁ ἀνδρεῖος πρὸς μὲν τὸν δειλὸν θρασὺς | φαίνεται , πρὸς δὲ τὸν . θρασὺν δειλός . ὁμοίως δὲ καὶ ὁ σώφρων πρὸς μὲν τὸν ἀναίσθητον ἀκόλαστος , πρὸς δὲ τὸν ἀκόλαστον ἀναίσθητος · . ὁ δὲ ἐλευθέριος ἄσωτος μὲν πρὸς τὸν ἀνελεύθερον , πρὸς δὲ τὸν ἄσωτον ἀνελεύθερος . κἄ ὅλως ἑκάτερος τῶν ἄκρων τῷ ὀνόματι θατέρου τὸν μέσον καλεῖ · καὶ ὁ μὲν θρασὺς τὸν ἀνδρεῖον δειλὸν καλεῖ , ὁ δὲ δειλὸς θρασύν · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως . οὕτω δὲ τῶν ἄκρων πρὸς τὸ μέσον ἀντικειμένων , πρὸς ἄλληλα μείζων ἐστὶν αὐτῶν ἡ ἐναντιότης · πορρωτέρω γὰρ ἀλλήλων ἐστὶν ἢ τοὐ μέσου , καθάπερ τὸ μέγα καὶ τὸ μικρὸν πλέον ἀντίκειται πρὸς ἄλλη·λα ἢ τὸ μέσον , τὸ ἴσον δηλονότι . ἔτι πρὸς μὲν τὸ μέσον ἔστι τις ὁμοιότης ἐν ἑκατέρῳ τῶν ἄκρων , ὥσπερ τῇ θρασύτητι πρὸς τὴ.ν ἀνδρείαν καὶ τῇ ἀσωτίᾳ πρὸς ἰὴν ἐλευθεριότητα , ἐν δὲ τοῖς ἄκροις οὐδεμία ἐστὶν ὁμοιότης , ἀλλὰ πλεῖστον ἀλλήλων · τὰ δὲ πλεῖστον ἀλλήλων ἀπέχοντα ἐναντία ὁρίζονται , ὥστε καὶ μᾶλλον ἐναντία τὰ μᾶλλον ἀλλήλων ἀπέχοντα . τὰ ἄ.ρα ἄρα πλέον ἀντίκειται πρὸς ἄλληλα ἢ πρὸς τὸ μέσον · οὐκ ἐπ’ ἴσης δὲ ἀντίκειται ἄκρων ἑκάτερον , ἀλλ’ ἐπί τινων μὲν ἡ ἔλλεψις πλέον ἀντίκειται πρὸς τὸ μέσον ἢ ἡ ὑπερβολή , ἐπί τινων δὲ ἡ ὑπερβολὴ μᾶλλον ἢ ἡ ἔλλειψις . νεύουσι γὰρ αἱ μεσότητες προὸς τὸ ἕτερον τῶν ἄκρων πλέον ἢ πρὸς τὸ ἕτερον καὶ ὁμοιότεραί εἰσι ποιὲ μὲν ἐλλείψει ποιὲ δὲ ὑπερβολῇ , οἷον ἡ ἀνδρεία μᾶλλον ὁμοιοῦται τῇ θρασύτητι ἢ τῇ δειλίᾳ καὶ διά τοῦτο ἐναντιωτέρα ἐστὶ τῇ δειλίᾳ ἢ τῇ θρασύτητι . ἡ δὲ σωφροσύνη μᾶλλον ὁμοία ἐστὶ τῆ ἀναισθησίᾳ ἢ τῇ ἀκολασίᾳ καὶ διὰ τοῦτο ἐναντιωτέρα ἐστὶ τῇ ἀκολασίᾳ ἢ τῇ ἀναισθησίᾳ . ἔστι δὲ οὐ μόνον ἡ πρὸς τὸ ἕτερον ἰῶν ἄκρων ὁμοιότης αἰτία τῆς πρὸς τὸ ἕτερον ἐναντιότητος , ἀλλὰ καὶ ἐξ ἡμῶν αὐτῶν τὸ τοιοῦτον συμβαίνει . ἐπεὶ γὰρ ὁ πόλεμος τῷ σπουδαίῳ πρὸς τὰ ἄκρα γίνεται τὴν μεσότητα ζητοῦντι , πρὸς ὃ τῶν ἄκρων μείζων ἡ μάχη , ἐκεῖνο ἐναντιώτερον τῷ μέσῳ δοκεῖ . μείζων δὲ ἡ μάχη , πρὸς ὃ μᾶλλον πεφύκαμεν καὶ εἰς ὃ πλέον κινούμεθα , ὥστε εἰς ὃ πλέον αὐτοὶ # x003E ; ἐκεῖνο ἐναντιώτερόν ἔστι τῷ μέσῳ . καθάπερ τῶν ἰῆς σωφροσύνης ἄκρων πλέον εἰς ἀκολασίαν κινούμεθα ἢ εἰς ἀναισθησίαν , ὅτι πρὸς ἡδονάς πεφύκαμεν μᾶλλον ἢ πρὸς τοὐναντίον · καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὴν ἀκολασίαν ἀκολασίαν ὁ πόλεμος καὶ αὕτη ἐναντιωτέρα ἐστὶ τῇ σωφροσύνῃ ἢ ἡ ἀναισθησία . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἔχει . Περὶ τοῦ πῶς ἂν γένοιτο μάλιστα τῆς μεσότητος τυγχάνειν . κεφ . ἡ . Ὅτι μὲν οὖν ἡ ἠθικὴ ἀρετὴ μεσότης ἐστὶ δύο κακιῶν τῆς μὲν καθ’ ὑπερβολήν , τῆς δὲ κατ᾿ ἔλλειψιν , διὰ τὸ τὸ μέσον ἀεὶ ζητεῖντῶν παθῶν καὶ τῶν πράξεων , ἱκανῶς εἴρηται . τὸ δὲ ἐπ·ίστασθαι λαβεῖν τὸ μέσον καὶ γενέσθαι σπουδαῖον ἐργῶδές ἐστιν . ἐν παντὶ γὰρ πράγματι τὸ μέσον εὐρεῖν δύσκολόν ἐστιν , ὥσπερ τοῦ κύκλου τὸ μέσον , δηλονότι τὸ κέντρον , οὐ πᾶς εὑρεῖν δύναται , ἀλλὰ μόνος ὁ γεωμετρεῖν ἐπιστάμενος · οὕτω γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν παθῶν καὶ τῶν πράξεων ἔχει . τὸ μὲν γὰρ ὀργισθῆναι ῥᾴδιον καὶ τὸ δοῦναι ἀργύριον καὶ δαπανῆσαι , τὸ δὲ ὡς δεῖ καὶ ὅτε δεῖ καὶ πρὸς τίνα καὶ ὅσον καὶ τίνος ἕνεκα , ὅπερ ἐστὶ τὸ μέσον , καὶ τὸ εὖ καὶ σπάνιον καὶ ἐπαινετὸν καὶ καλόν , τοῦτο δὲ οὐ ῥᾴδιον οὐδὲ τοῦ βουλομένου παντός . διὰ τοῦτο προσήκει τὸν βουλόμενον σπουδαῖον γενέσθαι καὶ ζητοῦντα τὸ μέσον πρῶτον φεύγειν πάσῃ δυνάμει τῶν ἄκρων τὸ μᾶλλον ἐν - αντίον τοῦ μέσου · δηλονότι , πρὸς ὃ μᾶλλον εὐκινητότερός ἐστι τῶν παρ ἑκάτερα τῆς μεσότητος κακῶν · καθάπερ καὶ ἡ Καλυψὼ παρῄνει τὸ τοῦ μὲν καπνοῦ καὶ κύματος ἐκτὸς ἔεργε νηα · καὶ γὰρ ἁμαρτάνομεν μέν , πρὸς ὅπερ ἂν πέσοιμεν τῶν ἄκρων · ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως · μείζων γὰρ ἔσται ἡ ἁμαρτία ἐν τῷ ἐναντιωτέρῳ τῶν ἄκρων ἢ ἐν τῷ ἧττον ἐναντίῳ . ἐπεὶ οὖν ἄκρως τοῦ μέσου τυχεῖν χαλεπόν , κατὰ τὸν δεύτερον , φασί , πλοῦν τὰ ἐλάχιστα τῶν κακῶν αἱρεῖσθαι προσήκει . τοῦτο δὲ ἔσται , εἰ διακείμεθα πρὸς τὰ ἄκρα τοῦτον τὸν τρόπον , ὃν ἔφην . δεῖ δὲ μὴ μόνον σκοπεῖν πρὸς ποῖον τῶν ἄκρων πεφύκαμεν οἱ ἄνθρωποι , ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἕκαστος ἡμῶν πρὸς ποῖον πέφυκε ζητητέον ( ἄλλοι πρὸς ἅλλα πεφύκαμεν ) · γνωσόμεθα δὲ τοῦτο , ἐξετάσαντες τίσιν ἡδόμεθα καὶ τίσι λυπούμεθα . εὑρόντες δὲ πρὸς ποῖον τῶν ἄκρων πεφύκαμεν , ἐπὶ τὸ ἐναντίον αὐτοῦ διὰ σπουδῆς ἡμᾶς αὐτοὺς ἀφ’ ἀφελκύσωμεν῎ φεύγοντες γὰρ σφόδρα τοῦτο τὸ ἄκρον εἰς τὸ μέσον ἥξομεν . ὥσπερ ποιοῦσιν οἱ τὰ διεστραμμένα τῶν ξύλων ὀρθῶσαι σπουδάζοντες · κλίνουσι γὰρ εἰς τοὐναντίον . μάλιστα δὲ τῶν ἄλλων παθῶν ἡ ἡδονὴ καὶ τὸ ἡδὺ βίαιον . καὶ διὰ τοῦτο πολλῆς χρεία τῆς ἀκριβείας καὶ τὴν ἀπάτην πάντα τρόπον φυλάττεσθαι δεῖ , ὅτε τὴν πονηράν τῆς ἄγα θῆς ἡδονῆς ἐθέλομεν διακρίνειν · χαλεπὸν γὰρ ἀδέκαστον εἶναι τῶν τοιούτων κριτήν · ὅπερ οὖν οἱ δημογέροντες τῶν Τρώων πρὸς ἰὴν Ἑλένην ἔπαθον , καλὴν μὲν εἰπόντες αὐτὴν καὶ τοῦ κάλλους θαυμάσαντες , ψηφισάμενοι δὲ καὶ οὕτως ἔχουσαν ἀποπέμψαι πρὸς τοὺς Ἕλληνας , τοῦτο δεῖ παθεῖν καὶ ἡμᾶς πρὸς τὴν ἡδονήν . οὕτω γὰρ αὐτὴν ἀποπεμεπόμνοι ἧττον ἁμαρτησόμεθα . αὕτη ἐστὶν ἡ μέθοδος ὡς ἐν κεφαλαίῳ καὶ τύπῳ , δι’ ἧς μάλιστα τυχεῖν δυνησόμεθα τῆς μεσότητος . καὶ οὕτω δὲ ὅμως χαλεπόν ἐστι , καὶ μάλιστα ἐν τοῖς μερικοῖς . οὐ γὰρ ὡρισμένη τίς ἐστιν ἡ κρίσις τούτων ἀλλὰ ἄλλοτε ἄλλη · ἐπεὶ μηδὲ αὐτὰ ὡρισμένα , οἷον τὸ ὀργισθῆναι · οὐ γὰρ . ῥᾴδιον διορίσαι τίσι καὶ πῶς καὶ πότε ὀργιστέον · καὶ γὰρ ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ καιροῦ κρίνοντες καὶ τῶν ἄλλων περιστάσεων ἄλλοτε ἄλλα ἀποφαινόμεθα · καὶ ποτὲ μὲν τοὺς ἐλλείποντας ἐπαινοιῦμεν καὶ πρᾴους φαμέν , ποτὶ δὲ τοὺς ὑπερβάλλοντας ὀργῇ καὶ καλοῦμεν ἀνδρώδεις . ἀλλ’ ὁ μὲν μικρὸν τῆς μεσότητος ἐκκλίνας οὐ ψέγεται · καὶ γὰρ οὔτε ὑπερβάλλειν οὔτε ἐλλείπειν δοκεῖ · ψέγεται δὲ ὁ τοσοῦτον τῆς μεσότητος παρακλίνας , ὅσον μὴ λαθεῖν . τὸ δὲ μέχρι τίνος καὶ ἐπὶ πόσον τοῦ ὀρθοῦ παρεκβάντες ψεγόμεθα , οὐκ ἔσαν ἑνὶ καθολικῷ διορίσασθαι λόγῳ , ἐπεὶ μηδὲ ἄλλο μηδέν , ὅπερ ἐν τοῖς μερικοῖς εὑρίσκεται καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἔχει · ἡ γὰρ τούτων κρίσις μερικῶς καὶ αἰσθήσει γίνεται . φαίνεται τοίνυν , ὅτι ἐν πᾶσιν ἡ μέση ἕξις ἐπαινετή . δεῖ δέ , καθὼς εἴρηται , ἀποκλίνειν ποτὲ μὲν ἐπὶ τὴν ὑπερβολήν , ποτὲ δὲ ἐπὶ τὴν ἔλλειψιν , δηλονότι ἐπὶ ταύτην τῶν ἀκροτήτων , ἥτις ὁμοιοτέρα ἐστὶ τῇ μεσότητι . οὕτω γὰρ ῥᾷστα τῆς μεσότητος τευξόμεθα καὶ τοῦ ἀγαθοῦ .
Lemmas: ὅτι2 οὔτε φύσις οὔτε παρά φύσις ἐν ἐγώ γίγνομαι ὁ ἀρετή , ἀλλά ἀπό ὁ ἔθος . Κεφ . ὅς . ἐπεί δέ ὁ ἀρετή ὁ Ψυχή εἰμί τελειότης , ὁ Ψυχή δέ ὁ μέν εἰμί λογικός , ὁ δέ ὀρεκτικός , δισσός ἀνάγκη καί ὁ ἀρετή εἰμί , καί ὁ μέν ὁ διανοητικός , ὅστις εἰμί ὁ σοφία καί ὁ φρόνησις , ὁ δέ ὁ ὀρεκτικός , ὅστις ἠθικός καλέω . καί ὁ μέν διανοητικός ἔχω μέν καί ἀπό ὁ φύσις ὁ ἀρχή ( δεκτικός γάρ ὁ ἄνθρωπος ἐπιστήμη ) καί ἀπό ἦθος αὔξησις λαμβάνω τις . ὁ δέ πλέω ἀπό ὁ διδασκαλία καί ὁ γένεσις καί ὁ αὔξησις ἔχω , διόπερ ἐμπειρία δήω καί χρόνος , ὁ δέ ἠθικός ἐκ ἔθος περιγίγνομαι . ὁ μείς γάρ γύσις ἐκεῖνος δίδωμι μόνος , ὁ δύναμαι σπουδαῖος γίγνομαι , ὁ δέ διδασκαλία γιγνώσκω ὅτι δήω γίγνομαι , ὁ δέ καί ἐνέργεια ἤδη γίγνομαι σπουδαῖος μόνος ὁ ἔθος παρέχω . ἀπό οὗτος δέ καί ὁ ὄνομα λαμβάνω · ἠθικός γάρ καλέω , μικρός παρεγκλίνω ἀπό ὁ ἔθος . ὥστε δῆλος . ὅτι οὐδείς ὁ ἠθικός ἀρετή γύσει ἐγώ περιγίγνομαι . εἰμί γάρ γύσει σπουδαῖος ὑπάρχω , οὐ εἄν κινέω πρός ἐναντίος ἀπό ὁ ἔθος , νυνί δέ κινέω . μέθη . οὐδείς ἄρα ὁ ἠθικός ἀρετή γύσει ἐγώ περιγίγνομαι · οὐδείς γάρ ὁ γύσει κινέω ὑπό ὁ ἔθος ἐπί γή ἐναντίος μεταβάλλω ῥοπή . οὔτε γάρ ὁ λίθος εθίζω τις ἄνω φέρω , κἀν μυριάκις ἄνω ῥίπτω , οὔτε ὁ πῦρ κάτω , οὐδέ ἄλλος ὁ ἄλλως φύζω ἄλλως εἄν ἐθίζω . οὔτ'ἄρα γύσει οὔτε παρά γύσιν ἐγώ ἐγγίγνομαι ὁ ἀρετή , ἀλλά ὁ δύναμαι μέν ἀπό γύσεως ἔχω καί φύω δέχομαι ὁ ἀρετή , δέχομαι δέ καί τελειόω διά ὁ ὑός , ἔτι ὁ φυσικός ὁ δύναμις πρῶτος τέλειος ἔχω , εἶτα χράω · ὁ γάρ ὀπτικός ἢ ἀκουστικός δύναμις τέλειος ἔχω χράω · οὖον γάρ ἀπό ὁ πολλάκις ὁράω ἢ πολλάκις ἀκούω ὁ αἴσθησις λαμβάνω , ἀλλά ὁ αναπολις ἔχω χράω · ὁ δέ ἀρετή λαμβάνω ἐνεργέω πρότερος , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἄλλος ἔχω τέχνη · ὁ γάρ δεῖ μανθάνω ποιέω , οὗτος ἀπό ὁ ποιέω μανθάνω , οἷος οἰκοδομέω μέν οἰκοδόμος γίγνομαι , κιθαρίζω δέ κιθαριστής . οὗτος δή καί ὁ Δίκαιος πράσσω Δίκαιος γίγνομαι καί ὁ σώφρων σώφρων καί ὁ ἀνδρεῖος ἀνδρεῖος . μαρτυρέω δέ καί ὁ γίγνομαι ἐν ὁ πόλις · ὁ γάρ νομοθέτης ὁ ἔθος ἀγαθός ὁ πολίτης ποιέω . συνελαύνω γάρ ἀμοιβή ἀμοιβή καί τιμωρία ἐπί εἰς ἀγαθός πρᾶξις καί οὗτος σπουδαῖος ἀποτελέω . εἰμί δέ καί μή πᾶς οὗτος ποιέω , ἁμαρτάνω · ὁ γάρ ἐπαγγελία καί ὁ βούλημα πᾶς νομοθέτης οὗτος εἰμί , ὁ ὁ πολίτης ἐπί ὁ ἀγαθός πρᾶξις ἐθίζω . οὐ ἄρα ἀπό φύω σέως ἀλλά ἀπό ὁ ἔθος ὁ ἀρετή . ἔτι ἐκ ὁ αὐτός καί διά ὁ αὐτός ἔθος καί ἔργον καί γίγνομαι πᾶς ἀρετή καί φθείρω · γίγνομαι μέν ἀγαθός εἰμί ὁ ἔθος , φθείρω δέ ἀπό ὁ ἐναντίος . ὁμοίως δέ καί τέχνη · ἐκ γάρ ὁ κιθαρίζω καί ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός ἀποτελέω κιθαριστής · ἐκ μέν ὁ καλῶς ὁ ἀγαθός , ἐκ δέ ὁ κακῶς κιθαρίζω κακός · ὁμοίως δέ καί ὁ οἰκοδόμος καί πᾶς ἄλλος τεχνίτης ἀπό ὁ κατά τέχνη ἐνέργεια ἢ ἀγαθός ἢ κακός γίγνομαι · ἐκ μέν γάρ ὁ εὕω οἰκοδομέω ἀγαθός γίγνομαι οἰκοδόμος , ἐκ δέ ὁ κακῶς κακός . εἰμί γάρ μή ἀπό ὁ τοιόσδε εἰμί ἐνέργεια ὁ τοιόσδε τέχνη , ἀλλά φύσις εἰμί ὁ ὁ τεχνίτης ποιέω , οὐ εἄν δήω οὐδείς διδάσκαλος πρός ὅς τέχνη , ἀλλά πᾶς εἄν εὐθύς γίγνομαι ὁ ἀγαθός ἢ ἐναντίος . δή ὁ τρόπος καί ἐπί ὁ ἀρετή ἔχω . πράσσω γάρ ὁ συνάλλαγμα ὁ πρός ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι ὁ μέν Δίκαιος , ὁ δέ ἄδικος , ὁ μέν ἀπό ὁ πᾶς δικαίως πράσσω καί κατά νόμος , ὁ δέ ἀπό ὁ ἐναντίος πολιτεία . πάλιν δέ ἐπειδάν δεινός τις περιπίπτω , ἐθίζω φοβέω ἢ θαρσέω καί ὁ μέν ἀνδρεῖος ὁ δέ δειλός γίγνομαι . ὁμοίως δέ καί περί ὁ ἐπιθυμία ἔχω καί ὁ ὀργή · ἀπό γάρ ὁ ἔθος καί ὁ ἐν αὐτός ἀναστροφή ὁ μέν σώφρων καί πρᾶος γίγνομαι , ἕ δέ ἀκόλαστος καί ὀργίλος · καί εἷς λόγος ὁ πᾶς συναιρέω εἶπον , πᾶς ἕξις ἀπό ὁ ὅμοιος ἐνέργεια τίκτω , ἀγαθός μέν ἀγαθός , φαῦλος δέ φαῦλος . διά οὗτος οὖον δεῖ ὁ ἀγαθός ἕξις ἐνέργεια ἁπλόος αἴτιος λέγω ἀλλά ἀγαθός οὐδέ ὁ κακός ἁπλόος ἐνέργεια ἀλλά κακός · ὥσπερ ἐπί ὁ οἰκοδομικός · οὖον γάρ ὁ ἀγαθός οἰκοδομικός ἕξις ὁ οἰκοδομικός ἀπλόος ἐνέργεια αἴτιος εἴρω ἀλλά ὁ ἀγαθός οἰκοδομικός ἐνέργεια ὁ ἀγαθός ναί ὁ φαῦλος ὅς φαῦλος αἰτία καί τοιόσδε τις ἀποδοτέον ἕκαστος ὁ ἕξις ὁ ἐνέργεια . κατά γάρ ὁ οὗτος διαφορά ἀκολουθέω ὁ ἔχω . διά οὗτος πολύς διαφορά πρός ὁ ἕξις ἀπό ὁ καλῶς ἢ κακῶς ἐκ νέος ἐθίζω · μᾶλλον δέ πᾶς ὁ ὁ ἕξις διαφορά ἐκεῖθεν εἰμί . ὅς ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις μεσότητα εἰμί καί ὑπό ὑπερβολή καί ἔλλειψις φθείρω . Κεφ . βε . ἐπεί ἐν ὁ Προῦσα πραγματεία οὐ εἰμί ὁ θεωρητικός ὁ φοσοφια μέρος , ὅς ὁ θεωρία ὁ ἥδομαι μόνος ἔχω τέλος . ( καταγίγνομαι γίγνομαι γάρ περί ὁ εἰμί , ὁ μόνος γνωστός εἰμί , οὖον μέντοι καί πρακτός ) , ἀλλά ὁ πρακτικός μέρος εἰμί . ὅς τέλος ἔχω ὁ ποιέω , ὁ ἀγαθός · οὖον γάρ ἵνα οἶδα τίς εἰμί ἀρετή σκέπτομαι , ἀλλά ἵνα ἀγαθός γένωμα · ἐπεί εἰμί οὕτως ἔχω , οὐδείς εἄν εἰμί ὄφιοελος ἐγώ ὁ σπουδή , μή πρός ὁ τέλος ἀφικνέομαι . ἐπεί ἐν ὁ πρᾶξις ὁ τέλος , σκέπτομαι ὁ περί ὁ πρᾶξις . ὅς κύριος εἰμί , καθάπερ εἴρω , ὅς ἀγαθός ἢ πονηρός ὁ ἔχω γίγνομαι , ὑπέρ ὅς ὁ λόγος Γόγος ἐγώ . ὁ μέν οὖν οὗτος διορίζω ὁ ἀγαθός πρᾶξις ὁ κατά ὁ ὀρός γίγνομαι λόγος , καί ὁ πονηρός ἐναντίος , ἀληθής μέν , οὐ εἰμί δέ ἱκανός ὁ πρᾶξις σημαίνω . ὁ γάρ κατά ὁ ὀρός λόγος γίση , καθόλου τίς εἰμί , ὁ δέ τοιοῦτος ἀποδίδωμι οὐ ἱκανός | πρᾶγμα ἀγνοέω ἀποδείκνυμι . ὁ γάρ ἐρωτάω περί ὁ ἄνθρωπος τίς εἰμί , ὁ ζῷον ἀποδίδωμι οὐ ἀρκέω διδάσκω ὁ περί αὐτός λόγος . διά οὗτος οὗτος μέν ὑπερκέω , εἴρω δέ ὕστερος περί αὐτός , καί τίς εἰμί ὀρθός λόγος , καί πῶς ἔχω πρός ὁ ἄλλος ἀρετή . ἐκεῖνος δέ προδιομολογέομαι , ὅτι πᾶς ὁ <περὶ ὁ πράκτης λόγος , δηλονότι ὅς περί ὁ πρᾶξις , τίς αὐτός ἀγαθός καί τίς ὁ φαῦλος , οὐ ἀκριάω ἀλλά ὡς ἐν τύπος γίγνομαι δεῖ , ὥσπερ καί κατά ἀρχή εἶπον , ὅτι ὁ ὕλη ὕλη ἀκόλουθος ὁ λόγος ὁ περί αὐτός ἀπαιτέω προσήκω , ἐπεί καί ὁ πρᾶξις καί ὁ ἐν αὐτός συμφέρω οὖον ὁ αὐτός εἰμί ἀεί , ὥσπερ οὐδέ ὁ [ νῦν ] ὑγιεινός , ἀλλά νῦν μέν οὗτος νῦν δέ τοὐννιίον ἅπας ( ὁ γάρ διάθεσις ὁ σῶμα καί ὁ ὁ καιρός μεταβολή συμμεταβάλλω ) , οὗτος δή καί ἐπί ὁ πρᾶξις ἔχω · ὁ αὐτός γάρ νῦν μέν βλαβερός , νῦν δέ ὠφέλεια φέρω , καί ὁ αὐτός ἀνρώποις πολλάκις . οὗτος δέ ἀκριβῶς διά-ὁρίζω μή δύναμαι ὁ περί ὁ Καόλου λόγος , ἔτι μᾶλλον σφαλεμώτερος ρώτερος ὁ περί ὁ κατά ἕκαστος · ὁ γάρ κατά ἕκαστος ὁ καθόλου κακός δύναμαι γιγνώσκω · ὁ γάρ περί οὗτος σκέψις οὔτε ὑπό τέχνη εἰμί τις οὔτε μέθοδος καί παραγγελία ὁρίζω . καίω διά οὗτος δήω εἰμί ὁ πράσσω πρός ὁ καιρός βλέπω καί ἀπό οὗτος ζητέω ὁ περί ὁ πρᾶξις λόγος · γιγνώσκω γάρ εἰμί ἀγαθός εἰμί ὁ πρᾶξις ἢ φαῦλος οὗτος ὁ τρόπος σκοπός . ὥσπερ καί ἰατρός καί κυβερνήτης ποιέω · ὁ γάο κατά ὁ τέχνη πρᾶξις ἑκάτερος ἀπό ὁ καιρός κρίνω . ἀλλά καίπερ εἰμί τοιοῦτος ὁ πάρειμι λόγος . πείρω τέος βοηθέω ὁ κατά αὐτός ἀλήθεια . καί πρῶτος οὗτος θεωρητέον , ὅτι ὁ κατά ἀρετή πρᾶξις ὑπό ἔνδεια ἢ ὑπερβολή φύω φθείρω · ὥσπερ ἐπί ὁ ἰσχύς καί ὁ ὑγίεια ὁράω · δεῖ γάρ ὑπέρ ὁ ἀφανής ὁ φανερόω μαρτύριον χράομαι . ὁ τε γάρ ὑπερβάλλω γυμνάσιον ὁ ἰσχύς ὅς σῶμα διαφθείρω καί ὁ ἐλλείπω ὁ μέτριος · ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ σιτίον καί ἰός ποτόν ὁ μέν πλείων ἢ μικρός ὁ δήω ἰά ὑγίεια ἀπελαύνω . ὁ μέσος δέ καί ποιέω καί αὐξάνω καί σῴζω · οὕτως ἐν καί ἐπί ὁ σωφροσύνη καί ὁ ἀνδρεῖος ἔχω καί ὁ ἀρετή . ἀρετή . ὅς τε γάρ πᾶς φεύγω καί φοβέω καί μηδείς ὑπομένω δειλός ὅς γίγνομαι , ὅς τε μηδείς ὅλως φοβέω ἀλλά πρός πᾶς βαδίζω θρασύς . ἀνδρεῖος δεῖ ὁ μέσος . ὁμοίως δέ καί ὁ σωφροσύνη ὑπό ὁ ὑπερβολή καί ἔλλειψις φθείρω · καί γάρ ὁ μέν πᾶς ἡδονή ἀπολαύω καί μηδείς ἀπέχω ἀκόλαστος εἰμί , ὁ δέ πᾶς φεύγω ὥσπερ ὁ ἄγροικος ἀναίσθητος , ὁ δέ μέσος ὁ σώφρων εἰμί . ὑπό ὁ μεσότης γάρ καί ὁ σωφροσύνη καί ὁ ἀνδρεία σῴζω . οὖον μόνος δέ ὁ ἐνέργεια , διά ὅς ὁ γένεσις καί ὁ αὐξάνω ὁ ἀρετή καί ὁ φθορά κατάλληλος ἔχω ὁ ἀποτελέω , ἀγαθός μέν , εἰμί γεννάω καί αὐξάνω , φαῦλος δέ , εἰμί φθείρω , ἀλλά καί ὁ μετά ὁ ἔχω ὁ ἀρετή ἐνέργεια , ὅς αἴτιος εἰμί ὁ ἔχω ὡσαύτως ἔχω · καί δῆλος ἀπό ὁ ὅμοιος ὁ φανερός . ὁ γάρ ἰσχύς γίγνομαι ἐκ ὁ πολύς τροφή λαμβάνω καί πολύς πόνος ὑπομένω · καί πάλιν ὁ ἰσχύς αἰτία γίγνομαι οὗτος ὁ ἐνέργεια · ὁ γάρ ἰσχυρός δύναμαι μάλιστα πολύς τροφή λαμβάνω καί πολύς πόνος ὑπομένω . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἀρετή ἔχω · καί γάρ ἐκ ὅδε ἀπέχω ὁ ἡδονή σώφρων γίγνομαι καί σώφρων γίγνομαι δύναμαι ὁ ἡδονή ἡδονή μᾶλλον . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἀνδρεῖος · ἐθίζω γάρ καταφρονέω ὁ δεινός καί ὑπομένω μένω αὐτός γίγνομαι ἀνδρεῖος · γίγνομαι δέ αὐτός οὗτος πάλιν πλέω δύναμαι ὁ ὑπομένω ὁ φοβερός . ὅτι2 περί ἡδονά καί λύπη εἰμί ὁ ἠθικός ἀρετή . Κεφ . Γ΄ . ἐπεί δέ καί πρίν εἰς ἕξις ἔρχομαι ἀρετή καί μετά ὁ ἕξις ὁ αὐτός ἐπιδείκνυμι ἐνέργεια , τίς σημεῖον γίγνομαι εἄν ὁ ἔχω ὁ ἔχω ἢ ὁ μήπω κτάομαι ; οὐδείς ἄλλος ὁ ὁ ἐπί ὁ κατά ἀρετή ἔργον ἡδονή ἔ καί λύπη . ὁ μέν γάρ ἀπέχω ὁ σωματικός ἡδονή καί ὁ ἀπέχω χαίρω οὗτος σώφρων εἰμί , ὁ δέ ἄχθομαι Ἀκόλαστος ἔτι · καί ὁ μέν ὑπομένω ὁ δεινός καί χαίρω ἢ μή λυπέω γε ἀνδρεῖος , ὁ δέ λυπέω δειλός ἔτι . περί ἡδονά γάρ καί λύπη εἰμί ὁ ἠθικός ἀρετή . οἶος μέν γάρ ὁ ἡδονά ὁ φαῦλος πράσσω , διά δέ ὁ λύπη ὁ καλός ἀπέχω . διά οὗτος δεῖ ὁ ἀγαθός ἔθος καί πρᾶξις εὐθύς ἐκ παῖς πολύς ποιέω λόγος , ὡς ὁ Πλάτων φημί , καί ἀνάγω παῖς εἰμί ὁ τοιοῦτος ἔθος , ὅσιος δύναμαι χαίρω μέν οἷ δεῖ , λυπέω δέ ὅς προσήκω λυπέω · ὁ γάρ ὀρθός καί κατά λόγος παιδίον οὗτος εἰμί . ἔτι , ἐπεί ὁ ἀρετή περί πρᾶξις εἰμί ἢ πάσχω , ὅς δέ τις πράσσω ἢ πάσχω ἢ χαίρω , ἐάν βούλομαι πράσσω ἢ πάσχω , ἢ λυπέω , ἐάν ἄλλος βιάζομαι , φανερός ὅτι πᾶς ἀρετή περί ἀών καί λύπη εἰμί . ἔτι δέ καί ἀπό ὁ ἐν ὁ πολιτεία κόλασις φανερός · ὁ γάρ ὁ πονηρός ἥδομαι λυπέω ὁ νομοθέτης πείθω ὁ μέν φαῦλος μισέω , ἥδομαι δέ ὁ ἀγαθός ἔργον · καί ὅσιος ἐντίθημι αὐτός ἐθίζω ὁ ἐπί ἀρετή ἡδονή . ὁ γάρ τοιοῦτος κολάζω πρός ὁ νοσέω ὁ πολιτικός ἰατρεία ἔχω λόγος . καί καθάπερ ε.ειναιας ἐναντίος ὁ νόσος ὅς θεραπεύω , πεύθω , καί ἐάν ἰόω ἰατρός ψυχρός προσάγω θεραπεία , γιγνώσκω εὐθύς ὁ νόσος ἀπό θέρμη συνίημι , οὗτος καί ἀπό ὁ κόλασις ὀδυνηρός νηρός εἰμί γιγνώσκω , ὅτι θεραπεύω κακία ἀπό ἡδονή γίγνομαι . ἔτι , καθώς εἴρω , πᾶς Ψυχή ἕξις , ὑπό ὅς τίκτω καί ἀγαθός ἢ χείρων γίγνομαι , πρός οὗτος καί περί οὗτος ὁ φύσις ἔχω καί ἐν αὐτός συνίστημι · ἀλλά ἀπό ὁ ἡδονή καί ὁ λύπη ὁ φαῦλος γίγνομαι ἔχω , δηλαδή ὁ διώκω ὁ ἡδονά ὥσπερ οὖον δεῖ , καί ὅτε οὖον δήω , καί πάλιν φεύγω ὁ λύπη ὅτε οὖον δεῖ καί ὡς οὖον δεῖ καί ὅπου οὖον δεῖ · καί ὅσος ἄλλος περίστασις πονηρός ποιέω ὁ ζήτησις ὁ ἡδονή ἢ ὁ φυγή ὁ λύπη · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἀρετή ἔχω · συνίστημι γάρ ἀπό ὁ διώκω καί φεύγω ὁ ἡδονά καί ὁ λύπη ὡς δεῖ καί ὅτε δεῖ . ὥστε φανερός , ὅτι περί οὗτος ὁ ἔχω ὁ φύσις ἔχω καί ἐν αὐτός συνίημι . διά οὗτος καί τις ὁρίζω ὁ ἀρετή ἀπάθεια καί ἠρεμία μίας εἰμί , ἀπό ὁ ἡδονή ὁ ὁρισμός λαμβάνω · καίτοι οὖον καλῶς ὁρίζω , ὅτι ἁπλόος ἄνευ | προσθήκη ποιέω ὁ ὁρισμός , μή προστίθημι ὁ ἠρεμία καί ἀπάθεια ὁ ὡς δεῖ καί ὅτε δεῖ καί ὁ ἄλλος περίστασις . ὑπόκειμαι ἄρα ὁ ἀρετή εἰμί ὁ ἕσις ὁ οὕτως ἔχω περί ἡδονά καί λύπη , καθώς προσδιορίζω , ὁ ἀγαθός πρακτικός , ὁ δέ κακία ἐναντίος . γιγνώσκω δέ εἄν ἔτι ἀγαθός περί ὁ εἴρω , καί ἀπό οὗτος ὁ λόγος . τρεῖς γάρ εἰμί διά ὅς τις αἱρέω τίς καί ἰόσος διά ὅς τις φεύγω τίς , καλός συμφέρω ἡδύς , αἰσχρός ἀσύμφορος λυπηρός , ὁ μέν ἀγαθός πᾶς κατά ὁ εἰκός ἐπιβάλλω , διώκω μέν ὁ ἀγαθός , φεύγω δέ ὁ βλάβη διώκω , ὁ δέ κακός ἁμαρτάνω περί κρίσις αὐτός καί μάλιστα ὁ ὁ ἡγεύς · ὁ γάρ ἡδονή οὖον μόνος κοινός εἰμί πᾶς ὁ ζῷον , ἀλλά καί πᾶς ἕπω ὁ εἴρω αἱρετός . ὁ γάρ αἱρέω , μέθη , οὗτος πᾶς ἥδομαι . καί εἰμί ὁ καλός καί συμφέρω ἡδύς ὁ ἑαυτοῦ φύσις · καί διά οὗτος ὁ κακός ἀπατάω , ὁ ἡδύς καλός καί συμφέρω ἡγέομαι πᾶς , διότι ἕπω νομίζω καί ἀντιστρέφω . ὁ δέ οὐ οὕτως ἔχω · συμβαίνω γάρ πολύς ὁ ἡδύς αἰσχρός καί ἀσύμφορος εἰμί · ὥστε φανερός . ὅτι περί ἡδονά καί λύπη ὁ ἀνθρώπινος καταγίγνομαι πρᾶξις . ἔτι πᾶς ἐγώ ἐκ νήπιος οὗτος ὁ πάθος σύνειμι καί συντρέφω . καθάπερ ἐγχρώζομαι ὁ βίος · καί ὁ ἀγαθός πρᾶξις καί ὁ πονηρός οὗτος κρίνω ὁ κανών , ὁ εἰς μέν λύπη φέρω , ὅς δέ ἡδονή , καί πᾶς οὗτος κανονίζω ὁ ἐνέργεια , εἰμί καί μή ὁμοίως , ἀλλά μᾶλλον καί ἀίσσω · ὥστε ἀνάγκη περί ἡδονά καί λύπη εἰμί ὁ πᾶς οὗτος πραγματεία . οὖον γάρ μικρός βοηθέω ὁ ζητέω ὁ ζητέω ὁ πρακτέος ὁ οἶδα , τίς εἰμί ὁ καλῶς χαίρω ἢ ὁ κακῶς ἢ ὁ καλῶς λυπέω ἢ ὁ κακῶς · ἐπεί μηδέ μικρός μέρος ὁ πρᾶξις ὁ ἥδομαι καλῶς ἢ λυπέω ἢ δοὐναντίον . ἀπό οὗτος γάρ ὁ ὁ ἄνθρωπος ἦθος γιγνώσκω εἰμί φαῦλος ἢ ἀγαθός . ἔτι ὅσος ὁ πρακτέος οὐ εἰμί ῥᾴδιος , περί οὗτος καί τέχνη καταγίγνομαι καί ἀρετή · πρός γάρ ὁ ῥᾴδιος οὐδείς χρεία πολυχρόνιος ἔθος ἢ μέθοδος τεχνικός · ὥστε ὅσος χαλεπός , τοσοῦτος μείζων δήω καί τέχνη καί ἀρετή · ἐπεί καί ἀγαθός ὁ ὁ χαλεπός διατίθημι καλῶς ὁ ὁ ῥᾴδιος περιγίγνομαι · ὁ ἀρετή ἄρα μάλιστα ἐν ἰός χαλεπός εἰμί καί περί οὗτος κατάγω . εἰμί δέ χαλεπός ὁ σπουδαῖος ἡδονή μάχομαι ἢ θυμός . καθά φημί Ἡράκλειτος · καί διά οὗτος ἄρα περί ἡδονή καί λύπη ἵημι ἀνάγκη πᾶς ὁ πραγματεία καί ὁ ἀρετή καί ὁ πολιτικός · ὁ μέν γάρ κάλως χράω ἡδονή καί λύπη ἀγαθός ὁ δέ κακῶς κακός . ὅτι2 διαφέρω ὁ δίκαιος ὅς ποιέω ὁ Δίκαιος , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως Κεφ . Δ΄ . ὅτι2 μέν οὖν ὁ ἀρετή περί ἡδονά καί λύπη εἰμί . καί ὅτι ἐκ ὅς γίγνομαι , ἀπό οὗτος καί αὐξάνω καί φθείρω , κατά ἕτερος τρόπος καί ἕτερος ὁ ἐνέργεια γίγνομαι . καί ὅτι ἐκ ὅς γίγνομαι , περί οὗτος καί ἐνεργέω , εἴρω . ἀπορέω δέ ἄν τις πῶς λέγω ὅτι ὁ ἐθέλω Δίκαιος γίγνομαι δεῖ ὁ Δίκαιος ποιέω καί ὁ σώφρων ὁ σώσρονα · ὁ γάρ ὁ Δίκαιος πράσσω Δίκαιος πάντως εἰμί καί ὁ ὁ σώφρων σώφρων , ὥσπερ ὁ πράσσω ὁ μουσικός ἢ γραμματικός μουσικός εἰμί καί γραμματικός . λέγω δέ πρός οὗτος , ὅτι φαίνω τις εἰμί διαφορά ὁ ὁ Δίκαιος ποιέω καί ὁ Δίκαιος ; ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ τέχνη . ἐνδέχομαι γάρ τις γραμματικός τίς ποιέω ὁ ἀπό Τυχής ὁ ἄλλος ὑποτίθημι καί μή γραμματικός εἰμί · εἰμί δέ γραμματικός , ὅτε γραμματικός τίς ποιέω καί γραμματικός , τουτέστιν ἀκολουθέω ὁ κανών ὁ ἐν αὐτός γραμματικός . οὗτος καί ὁ Δίκαιος ἐνδέχομαι ποιέω τις καί μή Δίκαιος εἰμί . μᾶλλον δέ καί μείζων εἰμί ἐν οὗτος ὁ διαφορά ἐπί ὁ ἀρετή ἢ ἐπί ὁ τέχνη . ὁ μέν γάρ ὁ τέχνη ἀγαθός ἐν αὐτός εἰμί ὁ ἐνέργεια ὁ τέχνη , ὥστε ἐάν τις μουσικός ποιέω μουσική οἶδα , οὐδείς χωλεύω μουσικός αὐτός ὀνομάζω · εἰμί γάρ μουσικός , καί ἐάν μή προαιρέω αὐτός ὁ μουσικός ποιέω ἀλλά ἕτερος βιάζομαι · ἐπί δέ ὁ ἀρετή οὕτως . καί γάρ ἐάν τις Δίκαιος ποιέω , οὐ εἄν εἰμί δίκαιος , ἐάν μή πρός ὁ ἄλλος καί πάνυ βούλομαι ποιέω καί ὑπό ἑαυτοῦ κινέω καί οὐ ἕτερος βιάζομαι . ιότε γάρ εἰμί δίκαιος , πρῶτος μέν ἐάν πράσσω ὁ Δίκαιος γιγνώσκω ὁ πραιτεω , ἔπειτα ἐάν προαιρέω αὐτός πράσσω καί τρίτος εἰμί βεβαίως καί αμετινιος ἔχω πρός ὁ πρᾶξις . καί γάρ οὐ εἄν εἰμί δίκαιος ὁ εἰμί μέν ὁ Δίκαιος καί πράσσω ἑκών , οἴομαι δέ μή πᾶς χρόνος καιρός εἰναι δικαιοσύνη . οὗτος δέ πρός μέν ὁ λαμβάνω ὁ ἄλλος τείνω καί τεχνίτης εἰμί κατά αὐτός οὖον ζητέω πλήν ὁ οἶδα · Χωρὶς γάρ ὁ οἶδα πῶς ἄν τις εἰμί τεχνίτης ; εἰμί δέ μήτε προαιρέω ὁ τέχνη ποιέω μήτε | ἀκίνητος ἔχω πρός ὁ μεταχείρισις ὁ τέχνη , οὖον διά οὗτος κωλύω τεχνίτης εἰμί · πρός δέ ὁ ἀρετή ὁ μέν οἶδα περί αὐτός πᾶς ὁ προσήκω οἶδα μικρός ἢ οὐδείς συντελής πρός ὁ σπουδαῖος ιινα γένεσις , ὁ δέ ἄλλος οὖον μικρός ἀλλά ὁ πᾶς δύναμαι · καί γάρ ἐνδέχομαι μηδείς ἀκριβής περί ἄμβαρ - ὁ εἶπον οἶδα σπουδαῖος εἰμί . Χωρὶς δέ ὁ προαιρέω καί ἀκίνητος νῆτος ἔχω πρός ἀρειή ἀδύνατος εἰμί σπουδαῖος , ὅστις ἐκ ὁ πολλάκις ποιέω ἰά ἐνέργεια περιγίγνομαι , καθώς εἴρω , ὁ μέν οὖν πρᾶγμα δίκαιος καί σώφρων , ὅταν εἰμί τοιαῦτα> , ὁ εἷς ἄν ὁ δίκαιος ἢ ὁ σώφρων ποάζω · δίκαιος δέ καί σώφρων εἰμί οὐ ὁ οὗτος πράσσω πᾶς , ἀλλά ὁ οὗτος πράσσω ὥσπερ ὁ Δίκαιος καί ὁ σώφρων πάσσω . ὥστε καλῶς λέγω , ὅτι ἐκ ὁ ὁ Δίκαιος ποιέω ὁ δίκαιος γίγνομαι καί ἐκ ὁ τὰσώφρονα ὁ σώφρων · ὅς δέ μή πράσσω οὗτος , οὐδέποτε γίγνομαι ἀγαθός οὐδέ μέλλω ποιός γίγνομαι . ἀλλά ὁ πλείων ὁ ἄνθρωπος ταῦ μέν οὖον πράσσω , ἐπί δέ ὁ σοφία καταφούγοντες καί ὁ λόγος οἴομαι διά οὗτος φιλοσοφέω καί οἴομαι σπουδαῖος δάϊος εἰμί , ὅτι μόνος περί εἷς ἀρετή ἀκριβῶς γιγνώσκω εἶπον , ὁμοῖος τίς ποιέω ὁ κάμνω , ἕ ὁ ἰατρός ἀκούω μέν ἐπιμελής , ποιέω δέ οὐδείς ὁ προστάσσω . ὥσπερ τοίνυν τοίνυν ἐκεῖνος οὐδέποτε ἔχω ὁ σῶμα καλῶς οὗτος θεραπεύω , οὕτως οὐδέ οὗτος ὁ ψυχή καλός ποιέω οὗτος φιλοσοφέω . | ὅτι2 ἕξις εἰμί ὁ ἀρετή καί μεσότης , Κεφ . εἰ . μετά δέ οὗτος σκεπτέος τίς εἰμί ὁ ἀρετή . τρεῖς γάρ εἰμί ὁ ἐν ὁ Ψυχή , πάθος δύναμις ἔχω . καί πάθος μέν εἰμί ἐπιθυμία ὀργή φόβος θράσος φθόνος χαρά φίλιος μῖσος πόθος ζῆλος ἔλεος , ὅλως ὅς ἕπω ἡδονή ἢ λύπη . δύναμις δέ ὁ πρός οὗτος ἐπιτηδειότης ὁ Ψυχή , κατά ὅς πῃ θητικός οὗτος λέγω , οἷος κατά ὅς εἰμί δυνατός ὀργίζω ἢ λυπέω ἢ ἐλεέω . ἔχω δέ ὁ τρόπος , κατά ὅς πάσχω ὁ πάθος , δηλονότι ὁ πάσχω αὐτός καλῶς ἢ κακῶς , οἷος πρός ὁ ὀργίζω εἰμί μέν σφοδρός καί ἄσχετος ἔχω ἢ ἐναντίος ἀνίημι καί μαλακός , κακῶς ἔχω , εἰμί δέ μέσος , καλῶς · ὁμοίως δέ καί πρός ὁ ἄλλος . οὗτος δέ ὁ τρεῖς τίς εἰμί ὁ ἀρετή , πάθος ἢ δύναμις ἢ ἕξις ; πάθος μέν οὖν οὐ εἰμί οὔτε ὁ ἀρετή οὔτε ὁ κακία . κατά μέν γάρ ὁ ἀρετή σπουδαῖος λέγω καί κατά ὁ κακία φαῦλος , κατά δέ ὁ πάθος οὐδαμῶς · οὐδείς γάρ φαῦλος ἢ σπουδαῖος διά μόνος ὁ ὀργίζω · ὁ ἀρετή ἄρα ἢ ὁ κακία οὐ εἰμί πάθος . ἔτι , κατά μέν ὁ πάθος οὔτε ἐπαινέω οὔτε ψέγω , κατά δέ ὁ ἀρετή ἢ ὁ κακία ἐπαινέω ἢ ψέγω . ἔτι ὀργίζω μέν καί φοβέω ἀπροαίρετος καί ὁ ἄλλος πάσχω ὁμοίως , ἐπί δέ ὁ ἀρετή καί ὁ κακία οὐ οὕτως · οὐ ἄρα εἰμί πάθος . ἔτι πρός ὁ πάθος οὖον λέγω διάκειμαι ἀλλά μᾶλλον κατά αὐτός κινέω , πρό δέ ὁ ἀρετή διάκειμαι λέγω καί πρός ἰά κακία · οὐ ἄρα εἰμί πάθος . διά ὁ αὐτός δέ οὐδέ δύναμις εἰμί . οὔτε γάρ φαῦλος ὁ ἀγαθός λέγω ὁ δύναμαι ὀργίζω ἀπλόος οὔτε ἐπαινέω ἢ ψέγω . οὔτε ὁ προαιρέω δύναμαι ὀργίζω , καθάπερ ἐπί ὁ ἀρετή ἔχω , ἀλλά μᾶλλον ὁ φύω · ἀγαθός γάρ ἢ κακός οὖον γίγνομαι φύσις , καθώς ἐν ὁ προερέω δείκνυμι . εἰμί οὖν μήτε πάθος ὁ ἀρετή μήτε δύναμις , λείπω ὁ ἕξις αὐτός εἰμί . τίς μέν οὖν εἰμί ἀρετή ὁ γένος , εἴρω · εἰμί γάρ ἕξις . δεῖ δέ μή μόνος ἕξις αὐτός εἰμί λέγω , ἀλλά προστίθημι ὁ τοιόσδε τις , τουτέστιν Ἀγαθή · ὁ γάρ κακία ἕξις εἰμί πονηρός . ῥητέος οὖν περί ὁ ἀρετή ἐκεῖνος , ὅτι πᾶς ἀρετή αὐτός τε κοσμέω ὁ ἔχω ὁ ἀρετή καί καλῶς ἔχω ποιέω καί ὁ ἔργον αὐτός ὁ διά αὐτός ἐνεργέω εὕω διατίθημι , οἷος ὁ ὁ ὀφθαλμός ἀρετή καί αὐτός ὁ ὀφθαλμός τελειόω καί ποιέω ἀγαθός καί ὁ ἔργον αὐτός , δηλονότι ὁ ὁράω · τῆ γάρ ὁ ὀφθαλμός ἀρετή ἀρετή εὕω ὁράω . ὁμοίως καί ὁ ὁ ἵππος ἀρετή αὐτός τε ὁ ἵππος κοσμέω καί ἀγαθός ποιέω καί ὁ ἔργον αὐτός · καί γάρ ὁ τοιοῦτος ἀρετή δύναμαι φέρω καλῶς ἐπιβάτης καί τρέχω καί μένω ὁ πολέμιος . ἐπεί δέ οὕτως ἐπί πᾶς ἔχω , καί ὁ ἀνθρώπινος ὁμοίως εἄν ἔχω , καί εἰμί εἄν ὁ ἀνθρώπινος ἀρετή ἕξις ἀπό ὅς ὁ ἄνθρωπος ἀγαθός γίγνομαι καί ἀπό ὅς ὁ ἀνθρώπινος ἔργον εὕω καί καλῶς ἀποτελέω . πῶς δέ εἰμί ἐγώ ὁ τοιοῦτος ἕξις , εἴρω μέν καί πρό ὀλί - γου ( λέγω γάρ ὁ μεσότης ἀεί στοχάζομαι ὁ ἐπί ὁ πάθος κίνησις , καί ἑαυτοῦ ἐθίζω | ἐν ὁ τοιοῦτος ὁ ἐν ἀρετή ζῶ προαιρέω ) , ἔτι δέ καί ἀπό ὁ Λεχ τίθημι εἰμί φανερός , ἐάν θεωρέω ποῖος τίς εἰμί ὁ φύσις ὁ Ἀρέτης . σκοπέω οεʹ οὕτως . ἐν πᾶς συνεχής , οἷος γραμμή ἐπιφάνεια σῶμα ἢ λόγος ἢ χρόνος καί ὅλως ἐν πᾶς δύναμαι διαιρέω λαμβάνω εἰμί ὁ μέν πλείων , ὁ δέ μικρός , ὁ δέ ἴσος , οἷος ἐπί ὁ συνεχής , εἰμί ὁ μέν δεκάπηχυς πολύς , ὁ δέ δίπηχυς ὀλίγος , ἴσος εἰμί ὁ ἓξ ἔχω πῆχυς , ὅς καί μέσος καλέω , ὅτι οἶς ἐλλείπω ὁ δεκάπηχυς ὑπερέχω ὁ δίπηχυς . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ διορίζω ποσός · εἰμί γάρ ὁ εἴκοσι πολύς , ὁ δέ δέκα ὀλίγος . ἴσος εἰμί ὁ δεκαπέντε , ὅτι ὅς ἐλλείπω ὁ μείζων ὑπερέχω ὁ μικρός · ὁ δέ τοιοῦτος ἴσος μέσος καλέω καί ὁ τοιοῦτος τάξις ἀριθμητικός ἀναλογία . καί ἐπί μέν ὁ διορίζω ποσός οὐ ἀνάγκη ἐπί πᾶς λαμβάνω ὁ τοιοῦτος ἀναλογία ( ὅς γάρ εἰμί ἐπί ἤπειρος διαιρετέον ) · ἐπί δέ συνεχής ἐπί πᾶς δυνατός εἰμί , ἅτε ἀπειράκις δύναμαι διαιρέω . οὗτος δή ὁ μέσος οὐ ὁμοίως ἀεί κρίνω , ἀλλά ποτέ μέν κατά αὐτός ὁ πρᾶγμα , ποτέ δέ πρός ἐγώ . καί καίω αὐτός μέν ὁ πρᾶγμα μέσος εἰμί ὁ ἓξ ὁ δέκα καί δύο ἴσος ὑπερέχω καί ἐλλείπω ( ἀπό γάρ ὁ πρᾶγμα λαμβάνω ὁ διαφορά ) , πρός ἐγώ δέ , ὅταν ἀπό ἐγώ ὁ μεσότης καί ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις λαμβάνω , οἶος εἰμί τις πολύς ὁ δέκα μνᾶ ἐσθίω , δύο δέ ὀλίγος , οὐ ἀνάγκη ὁ ἓξ μνᾶ ὁ μεσότης ψυλάττειν καί προσήκω εἰμί ὁ τίς · δυνατός γάρ ἢ πλείων ἢ μικρός ἀρκέω . πρός μέν οὖν αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ ἓξ μνᾶ ὁ μέσος καί ἴσος εἰμί , πρός | ἐγώ δέ ἑπτά ἴσως ἢ πέντε , ἤγουν ὅσος ὁ σῶμα προσήκω . ὁ δέ ἓξ Μίλων μέν ἀίω ἱκανῶς γυμνάζω ὀλίγος εἰμί τροφή καί ὁ ἀλείπτης πλείων παρέχω , ὁ δέ ἄρχω ὁ γυμνασία πολύς . ὁμοίως δέ καί ἐπί δρόμος καί πάλη ἔχω · καί ἐπί οὗτος γάρ ἀπό ὁ γυμνάζω ὁ ἴσος κρίνω . ἔτι δέ καί πᾶς ὁ ὅστις προΐστημι ἐπιστήμη ὁ μέσος ἀεί ζητέω , ὁ ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις φεύγω · μέσος ἐκεῖνος δηλονότι διώκω , ὅς πρός ἐγώ οὖον πρός ὁ πρᾶγμα μέσος εἰμί . καί οὗτος ὁ τρόπος πᾶς ἐπιστήμη ὁ ἴδιος ἔργον καλῶς ἀποτελέω . διά οὗτος καί εἴωθα λέγω ἐν ὁ εὕω ἔχω ὁ ἔργον , ὅτι οὔτε ἀφαιρέω εἰμί οὔτε προστίθημι , δείκνυμι ὅτι καί ὁ ὑπερβολή ὁμοίως καί ὁ ἔλλειψις φεύγω , ὡς ὁ μέν διαφθείρω ὁ ὁ ἔργον ἀγαθός , ὁ δέ μεσότης μόνος σῴζω . ἐπεί δέ ὁ ἀρετή πῃ σής τέχνη ἀκριβής καί ἀγαθός εἰμί , καθάπερ καί ὁ φύσις , ὁ μέσος εἄν καί οὗτος σκοπέω . ἀρετή δέ λέγ·ω οὖον ὁ διανοητικός ( ἄλλως γάρ ὁ κατά αὐτός ἔχω ) ἀλλά ἰά ἠθικός · οὗτος εἰμί περί πάθος καί πρᾶξις , ὁ καί πλείων καί μείζων ὁ δήω καί μικρός δυνατός εἰμί . καί διά οὗτος καί ὁ δήω εἰμί ἐν αὐτός , δηλονότι ὁ ἴσος . καί γάρ εἰμί καί φόβη θάω καί θαρσέω καί ἐπιτίθημι καί μισέω καί ὀργίζω καί ἐλεέω καί ὅλως ἥδομαι καί λυπέω θάω μᾶλλον καί ἀίσσω καί ἀμφότερος οὖον καλῶς . ὁ δέ πάσχω οὗτος πᾶς ὅτε δεῖ καί ὡς δεῖ καί ἐπί ὅς δεῖ καί πρός ὅς δεῖ καί ὅς ἕνεκα δεῖ , μέσος εἰμί καί ἀγαθός , ἐν ὅς ὁ ἀρετή γίγνομαι . ὁμοίως δέ ἔχω καί περί ἰά ἀποτελέω ὑπό ὁ πάθος | πρᾶξις · εἰμί γάρ καί ἐν αὐτός ὑπερβολή καί ἔλλειψις καί μεσότης . ἐπεί τοίνυν ὁ ἀρετή περί πάθος καί πρᾶξις καταγίγνομαι , ὁ δέ πάθος καί ὁ Πράς - ξέω ὁ μέσος ἀεί καί κατόρθωμα ὀνομάζω καί ἐπαινέω , ὅσπερ ἄμφω ὁ εἰμί ὁ ἀρετή , ὁ μέσος ἀεί σκοπέω . ἔτι ὁ μέν ἁμαρτάνω πολοειδής εἰμί , ὡς εἶπον · πολλαχῶς γάρ τις δύναμαι ἁμαρτάνω . ὁ γάρ κακός ἤπειρος , ὡς ὁ Πυθαγόρειος λέγω , ὁ δέ ἀγαθός ὁρίζω τίς καί περαίνω · καί διά οὗτος καί ὁ κατορθόω ἁπλόος τίς εἰμί καί μονοειδής . ὅθεν καί ὁ μέν ἁμαρτάνω ῥᾴδιος εἰμί , ὥσπερ τοξότης ὁ ἀποτογχάνειν ὁ σκοπός , ὁ δέ κατορθόω χαλεπός , ὥσπερ ὁ βάλλω κατά σκοπός . φαίνω ἄρα καί διά οὗτος ὁ μέν ὑπερβολή καί ὁ ἔλλειψις ὁ κακία εἰμί ( ἀόριστος γάρ ἑκάτερος ) , ὁ μεσότης δέ ἀρετή , ὁρίζω καί εἷς εἰμί · ἐσθλός μέν γάρ ἁπλόος , παντοδαπής δέ κακός . ἔρτις ἄρα ὁ ἀρετή ἕξις προαιρετικός , ἐν μεσότης εἰμί ὁ πρός ἐγώ , ὁρίζω λόγος οἶς καί ὡς εἄν ὁ φρόνιμος ὁρίζω . ὁρίζω . μεσότης δέ δύο κακία , ὁ μέν κατά ὑπερβολή , ὁ δέ κατά ἔλλειψις · ὁ μέν γάρ ὑπερβάλλω , ὁ δέ ἐλλείπω διά ὁ ὁ μέν ὁ κακία ὑπερβάλλω ὁ δήω , ὁ δέ ἐλλείπω ὁ δήω , ὁ δέ ἀρετή ὁ δήω μόνος ζητέω , δηλονότι ὁ μέσος , καί οὗτος μόνος αἱρέω . ὥστε εἰμί μέν ζητέω αὐτός ὁ εἰμί ὁ ἀρετή , μεσότης εἰμί , εἰμί δέ ὁ ἀγαθός αὐτός καί ὁ εὕω , ἀκρότης εἰμί ὅτι2 οὐ ἐν πᾶς πάθος ἢ πᾶς πρᾶξις μεσότης , καί κατά μέρος περί ὁ τίς ἀρετή τίνω κακία μέσος εἰμί . Κεφ . Σ . προσήκω δέ καί ἐκεῖνος γιγνώσκω , ὅτι οὖον πᾶς πρᾶξις οὐδέ πᾶς πάθος μεσότης ἐπιδέχομαι ὁ ζητέω , ὁ δήω δηλονότι · ἔνιοι γάρ ὁμοῦ καί ὑπερβάλλω καί ἐλλείπω καί ἐν μεσότης τις εἰμί ἀεί πονηρός εἰμί , οἷος ἐν μέν πάθος ἀναισχυντία καί φθόνος , ἐν δέ Πράς - ξέσις μοιχεία κλοπή ἀνδροφονία · καί πᾶς οὗτος οὖον διά ὁ ὑπερβάλλω ὁ ἐν αὐτός μεσότης ἢ ἐλλείπω αὐτός φαῦλος λέγω , ἀλλά αὖ ὐτὰ κατά ἑαυτοῦ πονηρός εἰμί . οὐ εἰμί ἐν οὐδέποτε ὁ δήω ἐν ὁ τοιοῦτος , οὐδέ κατορθόω εἰμί ἐν αὐτός ἀλλά ἀεί ἁμαρτάνω · οὐδέ εἰμί ἐν αὐτός προσδιορίζω , καθάπερ καί ἐν ὁ ἄλλος πάθος , ὁ ὡς δεῖ καί ὅτε δεῖ . οὖον γάρ προσδιοριστέον , ὁ τοιχωρύχος πῶς δεῖ κλέπτω καί πότε καί τίς καί παρά τίνω , ἀλλά ἀπλόος ὁ τίς οὗτος ποιέω ἦμαρ - Τάνις εἰμί . οὖον τοίνυν εἰμί ἐν ὁ τοιοῦτος μεσότης οὐδέ ὑπερβολή καί ἔλλειψις , ὥσπερ οὐδέ ἀδικία ἢ δειλία ἢ ἀκολασία . οὗτος γάρ ὁ μέν ὑπερβολή εἰμί , ὁ δέ ἔλλειψις ἀρετή · ὑπερβολή δέ καί ἔλλειψις ὑπερβολή καί ἔλλειψις καί μεσότης ζητέω , σφόδρα ἄτοπος · ἀλλά ὥσπερ μεσότης οὐ εἰμί ὑπερβολή καί ἔλλειψις καί μεσότης , ὁ ἀρετή λέγω , καί ἔλλειψις μεσότης καί ὑπερβολή καί ἔλλειψις γίγνομαι ἄν , ἀλλά ἀεί καί κατά ὅς εἄν τρόπος πράσσω , ἁμαρτάνω · καί καθόλου εἶπον , οὔτε ὑπερβολή καί ἔλλειψις μεσότης εἰμί οὔτε μεσότης ὑπερβολή καί ἔλλειψις . Δεύς δέ μή μόνος καθόλου λέγω ὁ ἀρειή μεσότης , ὁ δέ κακία ὁ ἄκρος . ἀλλά καί κατά μέρος , τίς ἀρετή τίνω κακία μεσότης εἰμί . ὁ γάρ περί ὁ πρᾶξις λόγος ὁ μέν καθολικός κοινός καί πλείων ἐφαρμόζω , ὁ δέ μερικός ἀληθινός , ἅτε διά οὗτος προσεχῶς ὁ πρᾶξις ἐφαρμόζω , ὅστις ἀεί ἐν ὁ μερικός γίγνομαι · ὅς δή μερικός ὁ ἀληθής συμφωνέω λόγος · λαμβάνω δέ ὁ ζητέω ἐκ ὁ ἐκτίθημι διαγραφή · ἐν ἕκαστος μέν ἐν ὁ Ψυχή πάθος πλήν ὁ κατά ἑαυτοῦ πονηρός , καθώς εἴρω , ὑπερβολή καί ἔλλειψις μεταξύ εἰμί ὁ ἀρετή . καί ἐν μέν ὁ φόβος καί ὁ ( πάθος γάρ ὁ Ψυχή ) μέσος εἰμί ἀνδρεία , ἄκρος δέ ἔλλειψις μέν δειλία , ὑπερβολή δέ θρασύτης . ἀπό γάρ ὁ φόβος οὐ εἰμί ὄνομα ὁ ὑπερβολή ἀλλά ἀπό ὁ θάρσος μόνος . πολύς δέ καί ἄλλος ἀνώνυμος εἰμί · ἐπεί καί ὁ ἔλλειψις οὐ εἰμί ἀπό ὁ θάρσος ὄνομα , ἀλλά ἀπό ὁ φόβος μόνος · δειλία γάρ , ὥστε ὁ ἄκρος ὁ ἕτερος μέν ἀπό ὁ φόβος , ἕτερος δέ ἀπό ὁ θάρσος ὀνομάζω . καί ἐν ὁ ἡδονή δέ καί ὁ λύπη ὁ ἀκρότης καί μεσότης ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ἀνώνυμος εἰμί , μάλιστα δέ ἐν ὁ λύπη . περί δέ ὁ ἐν σῶμα ἡδονά μεσότης μέν σωφροσύνη , ὑπερβαίνω δέ ἀκολασία , ἔλλειψις δέ , ἐπεί ὁ πάντῃ ὁ ἡδονή ἀπέχω ὀλίγος εἰμί , διά οὗτος ἀνώνυμος εἰμί · καλέω δέ ἀναισθησία . | ἐν δέ ὁ πάθος , ὅς πάσχω ἐν ὁ δίδωμι καί λαμβάνω ὁ χρῆμα , μεσότης μέν ἐλευθεριότης , ἄκρος δέ ὑπερβολή μέν ἀσωτία , ἔλλειψις δέ ἀνελευθερία . συμβαίνω δέ καί ὁ ἀνάπαλιν ὁ μέν ἀσωτία ἔλλειψις εἰμί , ὁ δέ ἀνελευθερία ὑπερβολή · ἐν μέν γάρ ὁ δίδωμι χρῆμα ὁ μέν ἀσωτία ὑπερβολή εἰμί , ἔλλειψις δέ ὁ ἀνελευθερία · ἐν δέ ὁ λαμβάνω ὁ μέν ἀνελευθερία ὑπερβολή εἰμί , ὁ δέ ἀσωτία ἔλλειψις . νῦν μέν οὖν κεφαλαιώδης περί αὐτός λέγω καί ὡς ἐν τύπος , ἀρκέω αὐτός οὗτος · μετά δέ οὗτος ἀκριβής εἴρω περί αὐτός . εἰμί δέ περί ὁ δόσις καί ὁ λῆψις ὁ χρῆμα καί ἄλλος μεσότης καί ἄκρος . καί εἰμί ἄλλος μεσότης μέν μεγαλοπρέπεια ( διαφέρω γάρ ὁ ὅτι ὁ μέν μέγας τις τροιημι , ὁ δέ μικρός ) , ὑπερβολή ἀπειροκαλία καί βαναυσία , ἔλλειψις μικροπρέπεια · καί οὗτος γάρ διαφέρω ὁ ὁ ελευκοινος θεριοτητη ἄκρος . ὁ δέ διαφορά μετά οὗτος εἴρω . ἐν δέ ὁ περί ὁ τιμή καί ἀτιμία πάθος μεσότης μέν μεγαλοψυχία , ὑπερβολή δέ χαυνότης τις λέγω , ἔλλειψις δέ μικροψυχία . ὡς δέ λέγω διαφέρω ὁ περί ὁ χρῆμα διάθεσις , ὁ ἐλευθεριότης δηλαδή καί μεγαλοπρέπεια , ὁ ὁ μέν ἐλευθεριότης περί μικρός εἰμί , περί μέγας δέ ὁ μεγαλοπρέπεια , οὗτος καί περί ὁ τιμή εἰμί τις διάθεσις διαφέρω ὁ μεγαλοψυχία ὁ ὁ μέν περί μικρός ἵημι , ὁ δέ μεγαλοψυχία περί μέγας . εἰμί γάρ ὀρέγω τιμή ὡς δεῖ καί εἰμί ὀρέγω πλέω ἢ προσήκω καί ἀίσσω ὁ δήω · λέγω γάρ ὁ μέν ὑπερβάλλω ὁ ὄρεξις φιλότιμος καί ὁ διάθεσις φιλοτιμία , ὁ δέ ἐλλείπω ἀφιλότιμος , ὁ δέ διάθεσις ἀνώνυμος · ὁ δέ μεσότης καί αὐτός ἀνώνυμος , ὅστις διαφέρω ὁ μεγαλοψυχία ὁ εἴρω διαφορά . καί διότι ἀνώνυμος ὁ μέσος , ἀπό ὁ ἄκρος ὀνομάζω , διότι καί ἀμφότερος μετέχω , καί ποτέ μέν φιλότιμος αὐτός καλέω , ποτέ δέ ἀφιλότιμος · καί ποτέ μέν ἐπαινέω ὁ φιλότιμος . ποτέ δέ ὁ ἀφιλότιμος . τίς δέ χάρις οὗτος ποιέω , ἐν ὁ ἑξῆς εἴρω · νῦν δέ περί ὁ λοιπός πάθος λέγω , ζητέω ἐν ἕκαστος ὁ μεσότης καί ὁ ἄκρος . εἰμί τοίνυν ἐν ὁ ὀργή μεσότης μέν πραότης ( ὁ γάρ μέσος λέγω ) , ὁ δέ ἄκρος ἀνώνυμος . καλέω δέ ὁ μέν ὑπερβολή ὀργιλότης καί ὀργίλος ὁ ὑπερβάλλω , ὁ δέ ἔλλειψις ἀοργησία καί ὁ ἐλλείπω ἀόργητος . εἰμί δέ καί ἄλλος τρεῖς μεσότης , ὅς κατά τίς μέν κοινωνέω , ἔχω δέ καί διαφορά . ὁ γάρ πρᾶξις καί λόγος , ὁ λέγω καί πράσσω ἐν ὁ πρός ὁ ἄνθρωπος κοινωνία , ὁ μέν πρός ἀλήθεια λέγω καί πράσσω , ὁ δέ πρός ἡδονή · καί ὁ πρός ἡδονά ὁ μέν παιδιά λέγω καί πράσσω Κάριν , ὁ δέ ἕνεκα ὁ λοιπός ὁ ἐν ὁ βίος ἡδονή · ὥστε ἱερεύς εἰμί ὁ μεσότης ἐκ ἀνάγκη . καί ὁ μέν πρός ἀλήθεια λέγω ἢ πράσσω ὁ μεσότης καί ἀλήθεια ὀνομάζω , ὁ δέ πρός ἡδονά ὁ μέν περί ἰά παιδιά εὐτραπελία , ὁ δέ περί ὁ λοιπός ἡδονά φίλιος . κοινωνέω μέν οὖν ἀλλήλων , ὅτι πᾶς εἰμί περί λόγος καί πρᾶξις κοινωνία , διαφέρω δέ , ὅτι οὖον περί ὁ αὐτός , καθώς εἴρω . ὁ δέ ἄκρος αὐτός ἀνώνυμος · ὀνοματοποιέω δέ καί ἐν αὐτός σαφήνεια ἕνεκα καί ὁ ῥᾳδίως ὁ λόγος παρακολουθέω ὁ ἀκροάζομαι . καλέω δέ ὁ ἄκρος ὁ ἀλήθεια ὁ μέν ἐπί ὁ μείζων προσποίησις ἀλαζονεία καί ὁ ἔχω αὐτός ἀλαζών , ὁ δέ ἐπί 35 ὁ μικρός εἰρωνεία καί εἴρων · ὁ δέ εὐτραπελία ὁ μέν ὑπερβολή βωμολοχία καί ὁ ἔχω αὐτός βωμολόχος , ὁ δέ ἐπί ὁ μικρός ἀγροικία καί ὁ ἔχω ἄγροικος · ὁ δέ φίλιος ὁ μέν ὑπερβάλλω καί οὐδείς ἕνεκα Ἄρεσκος καλέω , εἰμί δέ ἕνεκα ὁ αὐτός ὠφέλεια κόλαξ , ὁ δέ ἐλλείπω καί ἄχρι ἐν πᾶς δύσερις τις καί δύσκολος . οὖον μόνος δέ ἐν ὁ ·· πάθος αὐτός ἀλλά καί ἐν ὁ περί ὁ πάθος μεσότης εἰμί , καθάπερ ἐπί ὁ αἰδώς φαίνω . καί γάρ ὁ αἰδώς ἀρετή μέν οὐ εἰμί , ἐπεί οὐ εἰμί πάθος μεσότης , ἀλλά ὁ περί ὁ πάθος ·· ὁ ἐπαινέω - Μένων δέ εἰμί . ὁ γάρ ἰδήμων ἐπαινέω καί παρά ἑκάτερος καί ὑπερβολή ἔχω καί ἔλλειψις · καί αὐτός μεσότης εἰμί · καί ὁ μέν ὑπερβάλλω αἰδώς καταπλήξ καλέω , ὁ δέ ἐλλείπω ἢ ὁ μηδέ ὅλως αἰδέομαι ἀναίσχυντος , ὁ δέ μέσος αἰδήμων . εἰμί δέ καί ἐν ὁ λύπη μεσότης , ὅτε λυπέω ἐπί ὁ παρά ὁ ἄξιος εὐτυχέω , ὅστις νέμεσις καλέω . καί ὑπερβολή δέ εἰμί παρά ἑκάτερος καί ἔλλειψις · ὑπερβολή μέν , ὅταν τις ἐπί πᾶς ὁ εὐτυχέω λυπέω · καί ὁ τοιοῦτος κακία φθόνος καλέω καί ὁ ἔχω φθονερός · ἔλλειψις δέ , ὅταν τις οὖον μόνος οὖον λυπέω , ἀλλά καί χαίρω ἐπί ὁ παρά ὁ ἄξιος κακῶς πράσσω · καί ὁ τοιοῦτος ἐπιχαιρέκακος καλέω καί ὁ ἔλλειψις ἐπιχαιρεκακία · ὁ δέ μεσότης νέμεσις καλέω , ὁ ἔχω νεμεσητικός καλέω . ἀλλά περί μέν ὁ μεσότης καί ὁ ἄκρος καί μετά οὗτος ἀκριβής εἴρω . καί περί ὁ δικαιοσύνη , ἐπεί διπλόος τίς εἰμί , καί δεῖ αὐτός μακρός λόγος , νῦν μέν οὐ Εὔκαιρον λέγω , ἐν δέ ὁ ἑξῆς διαιρέω περί ἑκάτερος διαλαμβάνω , πῶς μεσότης εἰμί καί τίνω . ὁμοίως δέ καί περί ὁ λογικός ἀρετή · περι ὁ ἐναντιότης ὁ παρά ἑκάτερος ὁ ἀρετή κακία , ὅς τε πρός ἀλλήλων ἔχω καί πρός ὁ ἀρειή . Κεφ . Ζ΄ . νῦν δέ εἴρω περί ὁ ἐναντιότης ὁ ἄκρος πρός ἀλλήλων καί πρός ὁ μεσότης . τρεῖς γάρ διάθεσις εἰμί , εἷς μέν ἀρετή , ὅστις μεσότης εἰμί , δύο δέ κακία , ὁ μέν ὑπερβάλλω , δέ ἐλλείπω , ἐν πάσσω εἰμί τις ἀντίθεσις · καί ὁ μέν ἄκρος ἐναντίος ἔχω πρός ἀλλήλων , ὁ δέ μέσος πρός ἑκάτερος ὁ ἄκρος . ὥσπερ γάρ ὁ ὅσος καί πρός ὁ μείζων ἀντίκειμαι εἰμί καί πρός ὁ μικρός ( ὁ μέν γάρ ἐλάσσων εἰμί , ὁ δέ μικρός μείζων ) , οὕτως ὁ μέσος ἔχω πρός μέν ὁ ἔλλειψις ὑπερβολή εἰμί , πρός δέ ὁ ὑπερβολή # x003E ; . ὅς καί ἐν πάθος καί ἐν πρᾶξις ὁμοίως ἔχω · ἐν πάθος μέν ἀνδρεία μεσότης , ἐν πρᾶξις δέ ὁ κατά ὁ ἀνδρεῖος πρᾶξις · καί διά οὗτος ὁ ἀνδρεῖος πρός μέν ὁ δειλός θρασύς | φαίνω , πρός δέ ὁ . θρασύς δειλός . ὁμοίως δέ καί ὁ σώφρων πρός μέν ὁ ἀναίσθητος Ἀκόλαστος , πρός δέ ὁ ἀκόλαστος ἀναίσθητος · . ὁ δέ Ἐλευθέριος ἄσωτος μέν πρός ὁ ἀνελεύθερος , πρός δέ ὁ ἄσωτος ἀνελεύθερος . καί ὅλως ἑκάτερος ὁ ἄκρος ὁ ὄνομα θατέρου ὁ μέσος καλέω · καί ὁ μέν θρασύς ὁ ἀνδρεῖος δειλός καλέω , ὁ δέ δειλός θρασύς · καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως . οὗτος δέ ὁ ἄκρος πρός ὁ μέσος ἀντίκειμαι , πρός ἀλλήλων μείζων εἰμί αὐτός ὁ ἐναντιότης · πρόσω γάρ ἀλλήλων εἰμί ἢ ὁ μέσος , καθάπερ ὁ μέγας καί ὁ μικρός πλέω ἀντίκειμαι πρός ἄλλη·λα ἢ ὁ μέσος , ὁ ἴσος δηλονότι . ἔτι πρός μέν ὁ μέσος εἰμί τις ὁμοιότης ἐν ἑκάτερος ὁ ἄκρος , ὥσπερ ὁ θρασύτης πρός ὅς ἀνδρεῖος καί ὁ ἀσωτία πρός ἰά ἐλευθεριότης , ἐν δέ ὁ ἄκρος οὐδείς εἰμί ὁμοιότης , ἀλλά πλεῖστος ἀλλήλων · ὁ δέ πλεῖστος ἀλλήλων ἀπέχω ἐναντίος ὁρίζω , ὥστε καί μᾶλλον ἐναντίος ὁ μᾶλλον ἀλλήλων ἀπέχω . ὁ ἄρα ἄρα πλέω ἀντίκειμαι πρός ἀλλήλων ἢ πρός ὁ μέσος · οὐ ἐπί ἴσος δέ ἀντίκειμαι ἄκρος ἑκάτερος , ἀλλά ἐπί τίνω μέν ὁ ἔλλεψις πλέω ἀντίκειμαι πρός ὁ μέσος ἢ ὁ ὑπερβολή , ἐπί τίνω δέ ὁ ὑπερβολή μᾶλλον ἢ ὁ ἔλλειψις . νεύω γάρ ὁ μεσότης προέρχομαι ὁ ἕτερος ὁ ἄκρος πλέω ἢ πρός ὁ ἕτερος καί ὅμοιος εἰμί ποιός μέν ἔλλειψις ποιός δέ ὑπερβολή , οἷος ὁ ἀνδρεία μᾶλλον ὁμοιόω ὁ θρασύτης ἢ ὁ δειλία καί διά οὗτος ἐναντίος εἰμί ὁ δειλία ἢ ὁ θρασύτης . ὁ δέ σωφροσύνη μᾶλλον ὅμοιος εἰμί τῆ ἀναισθησία ἢ ὁ ἀκολασία καί διά οὗτος ἐναντίος εἰμί ὁ ἀκολασία ἢ ὁ ἀναισθησία . εἰμί δέ οὖον μόνος ὁ πρός ὁ ἕτερος ἰά ἄκρος ὁμοιότης αἰτία ὁ πρός ὁ ἕτερος ἐναντιότης , ἀλλά καί ἐκ ἐγώ αὐτός ὁ τοιοῦτος συμβαίνω . ἐπεί γάρ ὁ πόλεμος ὁ σπουδαῖος πρός ὁ ἄκρος γίγνομαι ὁ μεσότης ζητέω , πρός ὅς ὁ ἄκρος μείζων ὁ μάχη , ἐκεῖνος ἐναντίος ὁ μέσος δοκέω . μείζων δέ ὁ μάχη , πρός ὅς μᾶλλον φύω καί εἰς ὅς πλέω κινέω , ὥστε εἰς ὅς πλέω αὐτός # x003E ; ἐκεῖνος ἐνάντιος εἰμί ὁ μέσος . καθάπερ ὁ εἷς σωφροσύνη ἄκρος πλέω εἰς ἀκολασία κινέω ἢ εἰς ἀναισθησία , ὅτι πρός ἡδονή φύω μᾶλλον ἢ πρός ἐναντίος · καί διά οὗτος πρός ὁ ἀκολασία ἀκολασία ὁ πόλεμος καί οὗτος ἐναντίος εἰμί ὁ σωφροσύνη ἢ ὁ ἀναισθησία . ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος ἔχω . περι ὁ πῶς εἄν γίγνομαι μάλιστα ὁ μεσότης τυγχάνω . Κεφ . ὁ . ὅτι2 μέν οὖν ὁ ἠθικός ἀρετή μεσότης εἰμί δύο κακία ὁ μέν κατά ὑπερβολή , ὁ δέ κατά ἔλλειψις , διά ὁ ὁ μέσος ἀεί ζητέω πάθος καί ὁ πρᾶξις , ἱκανῶς εἴρω . ὁ δέ ἐπίσταμαι λαμβάνω ὁ μέσος καί γίγνομαι σπουδαῖος ἐργώδης εἰμί . ἐν πᾶς γάρ πρᾶγμα ὁ μέσος εὑρίσκω δύσκολος εἰμί , ὥσπερ ὁ κύκλος ὁ μέσος , δηλονότι ὁ κέντρον , οὖον πᾶς εὑρίσκω δύναμαι , ἀλλά μόνος ὁ γεωμετρέω ἐπίσταμαι · οὗτος γάρ καί ἐπί ὁ πάθος καί ὁ πρᾶξις ἔχω . ὁ μέν γάρ ὀργίζω ῥᾴδιος καί ὁ δίδωμι ἀργύριον καί δαπανάω , ὁ δέ ὡς δεῖ καί ὅτε δεῖ καί πρός τίς καί ὅσος καί τίς ἕνεκα , ὅσπερ εἰμί ὁ μέσος , καί ὁ εὕω καί σπάνις καί ἐπαινετός καί καλός , οὗτος δέ οὖον ῥᾴδιος οὐδέ ὁ βούλομαι πᾶς . διά οὗτος προσήκω ὁ βούλομαι σπουδαῖος γίγνομαι καί ζητέω ὁ μέσος πρῶτος φεύγω πᾶς δύναμις ὁ ἄκρος ὁ μᾶλλον ἐν - ἀντίος ὁ μέσος · δηλονότι , πρός ὅς μᾶλλον εὐκίνητος εἰμί ὁ παρά ἑκάτερος ὁ μεσότης κακός · καθάπερ καί ὁ Καλυψώ παραινέω ὁ ὁ μέν καπνός καί κῦμα ἐκτός ἐέργω ναῦς · καί γάρ ἁμαρτάνω μέν , πρός ὅσπερ εἄν πίπτω ὁ ἄκρος · ἀλλά οὐ ὁμοίως · μείζων γάρ εἰμί ὁ ἁμαρτία ἐν ὁ ἐνάντιος ὁ ἄκρος ἢ ἐν ὁ κακός ἐναντίος . ἐπεί οὖν ἄκρως ὁ μέσος τυγχάνω χαλεπός , κατά ὁ δύο , φημί , πλόος ὁ μικρός ὁ κακός αἱρέω προσήκω . οὗτος δέ εἰμί , εἰμί διάκειμαι πρός ὁ ἄκρος οὗτος ὁ τρόπος , ὅς φημί . δεῖ δέ μή μόνος σκοπέω πρός ποῖος ὁ ἄκρος φύω ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά καί αὐτός ἕκαστος ἐγώ πρός ποῖος φύω ζητητέος ( ἄλλος πρός ἄλλος φύω ) · γιγνώσκω δέ οὗτος , ἐξετάζω τίσις ἥδομαι καί τίσις λυπέω . εὑρίσκω δέ πρός ποῖος ὁ ἄκρος φύω , ἐπί ὁ ἐναντίος αὐτός διά σπουδή ἐγώ αὐτός ἀπό ἀφέλκω φεύγω γάρ σφόδρα οὗτος ὁ ἄκρος εἰς ὁ μέσος ἥκω . ὥσπερ ποιέω ὁ ὁ διαστρέφω ὁ ξύλον ὀρθόω σπουδάζω · κλίνω γάρ εἰς ἐναντίος . μάλιστα δέ ὁ ἄλλος πάθος ὁ ἡδονή καί ὁ ἡδύς βίαιος . καί διά οὗτος πολύς χρεία ὁ ἀκρίβεια καί ὁ ἀπάτη πᾶς τρόπος φυλάσσω δεῖ , ὅτε ὁ πονηρός ὁ ἄγα Θῆς ἡδονή ἐθέλω διακρίνω · χαλεπός γάρ ἀδέκαστος εἰμί ὁ τοιοῦτος κριτής · ὅσπερ οὖν ὁ δημογέρων ὁ Τρώς πρός ἰά Ἑλένη πάσχω , καλός μέν εἶπον αὐτός καί ὁ κάλλος θαυμάζω , ψηφίζομαι δέ καί οὕτως ἔχω ἀποπέμπω πρός ὁ Ἕλλην , οὗτος δεῖ πάσχω καί ἐγώ πρός ὁ ἡδονή . οὗτος γάρ αὐτός ἀποπέμπω κακός ἁμαρτάνω . οὗτος εἰμί ὁ μέθοδος ὡς ἐν κεφάλαιος καί τύπος , διά ὅς μάλιστα τυγχάνω δύναμαι ὁ μεσότης . καί οὗτος δέ ὅμως χαλεπός εἰμί , καί μάλιστα ἐν ὁ μερικός . οὖον γάρ ὁρίζω τίς εἰμί ὁ κρίσις οὗτος ἀλλά ἄλλοτε ἄλλος · ἐπεί μηδέ αὐτός ὁρίζω , οἷος ὁ ὀργίζω · οὖον γάρ . ῥᾴδιος διορίζω τίσις καί πῶς καί πότε ὀργιστέον · καί γάρ ἐγώ ἀπό ὁ καιρός κρίνω καί ὁ ἄλλος περίστασις ἄλλοτε ἄλλος ἀποφαίνω · καί ποτέ μέν ὁ ἐλλείπω ἐπαινέω καί πρᾶος φημί , πρός δέ ὁ ὑπερβάλλω ὀργή καί καλέω ἀνδρώδης . ἀλλά ὁ μέν μικρός ὁ μεσότης ἐκκλίνω οὖον ψέγω · καί γάρ οὔτε ὑπερβάλλω οὔτε ἐλλείπω δοκέω · ψέγω δέ ὁ τοσοῦτος ὁ μεσότης παρακλίνω , ὅσος μή λανθάνω . ὁ δέ μέχρι τίς καί ἐπί πόσος ὁ ὀρθός παρεκβαίνω ψέγω , οὐ εἰμί εἷς καθολικός διορίζω λόγος , ἐπεί μηδέ ἄλλος μηδείς , ὅσπερ ἐν ὁ μερικός εὑρίσκω καί ἄλλοτε ἄλλως ἔχω · ὁ γάρ οὗτος κρίσις μερικός καί αἴσθησις γίγνομαι . φαίνω τοίνυν , ὅτι ἐν πᾶς ὁ μέσος ἕξις ἐπαινετός . δεῖ δέ , καθώς εἴρω , ἀποκλίνω ποτέ μέν ἐπί ὁ ὑπερβολή , ποτέ δέ ἐπί ὁ ἔλλειψις , δηλονότι ἐπί οὗτος ὁ ἀκρότης , ὅστις ὅμοιος εἰμί ὁ μεσότης . οὗτος γάρ ῥᾳδίως ὁ μεσότης τυγχάνω καί ὁ ἀγαθός .