anonymi-in-aristotelis-ethica-nicomachea.in-ethica-nicomachea-paraphrasis-pseudepigraphum-olim-constantino 8
Περὶ φιλίας . κεφ . α' . Μετὰ δὲ ταῦτα περὶ φιλίας ἀκόλουθόν ἐστι διελθεῖν . ἔστι γὰρ ἡ φιλία ἀρετή τις ἢ ἕπεται τῇ ἀρετῇ · καὶ γὰρ ἡ μεταξὺ δυσκολίας καὶ κολακείας ἀρετή , προσλαβοῦσα τὸ στέργειν , φιλία ἐστίν , ὡς ἐν τῷ η' κεφαλαίῳ τοῦ δ᾿ βιβλίου εἴρηται · καὶ ἕπεται δὲ τῇ τελείᾳ ἀρετὴ . ἡ γὰρ ἀληθὴς φιλία , ὡς αὐτίκα εἰρήσεται , ἐν τοῖς σπουδαίοις μόνοις εὑρίσκεται . διὰ ταῦτα ἐν τῇ περὶ τῶν ἀρετῶν πραγματείᾳ ἀκόλουθόν ἐστι καὶ περὶ αὐτῆς εἰπεῖν , ἐπεὶ καὶ ἀναγκαιότατόν ἐστιν εἰς τὸν βίον . ἄνευ γὰρ φίλων οὐδεὶς ἂν ἕλοιτο ζῆν , ἔχων τὰ λοιπὰ ἀγαθὰ πάντα · καὶ γὰρ τοῖς πλουτοῦσι καὶ ἀρχάς καὶ δυναστείας κεκτημένοις δοκεῖ μάλιστα χρείαν εἶναι φίλων . τί γὰρ ὄφελος τῆς τοιαύτης εὐδαιμονίας μὴ δυναμένοις δυναμένοις οὐκ εὐεργετοῦσι δὲ μὴ ἔχοντες φίλους · ἡ γὰρ μάλιστα γινομένη εὐεργεσία καὶ ἐπαινουμένη πρὸς τοὺς τοὺς ἐστίν ἢ πῶς ἄν ὁ εὐδαίμων ἐν τῇ εὐδαιμονίᾳ διαμείναι καὶ σώζοιτο ἄνευ φίλων ; ὅσῳ γὰρ μείζων ἡ εὐδαιμονία , τοσούτῳ καὶ ἐπισφαλεστέρα . οὐ μόνον δὲ εὐδαίμοσι χρεία φίλων ἀλλὰ καὶ δυστυχέσι καὶ πένησι · μό νῆν γὰρ οἴονται πάντες καταφυγὴν εἷναι τοὺς φίλους . οὐ μόνον δὲ τύχῃ ἀλλὰ καὶ ἡλικίᾳ πάσῃ λυσιτελής ἐστιν ἡ φιλία · οἱ γὰρ φίλοι νέους μὲν εἰς τὸν ὀρθὸν ὁδηγοῦσι λόγον , ἵνα μὴ δι’ ἀπειρίαν τοῦ ἀγαθοῦ διαμαρτάνωσι , πρεσβυτέρους δὲ θεραπεύουσι καὶ τὸ ἐλλεῖπον τῆς πράξεως διὰ τὴν ἀπὸ τῆς ἡλικίας ἀσθένειαν αὐτοὶ ἀναπληροῦσι · τῶν δὲ ἐν ἀκμῇ ταῖς ἀγαθαῖς πράξεσι προστιθέασι , καὶ βελτίω ποιοῦσι τὰ ἔργα σύν τε δύ’ ἐρχομένω · καὶ γὰρ μετὰ τῶν φίλων καὶ νοῆσαι καὶ πράξαι δυνατώτεροι γινόμεθα , καὶ φύσει δὲ πρόσεστιν ἡμῖν ἡ φιλία . φύσει γὰρ τὸ γεννῶν φιλεῖ τὸ γεννώμενον · καὶ οὐκ ἐν ἀνθρώποις μόνον , ἀλλ’ ἤδη καὶ ἐν ὀρνέοις καὶ ἐν τοῖς πλείστοις τῶν ζῴων · καὶ οὐκ ἐν γεννῶντι μόνον καὶ γεννωμένῳ , ἀνθρώποις · διὰ τοῦτο τοὺς φιλανθρώπους ἐπαινοῦμεν , ὡς ἀνθρώπινόν τι ποιοῦντας . ἴδοι δ’ ἄν τις καὶ ἐν ταῖς πλάναι , ὡς οἰκεῖον ἅπας ἄνθρωπος ἀνθρώπῳ καὶ φίλον · οἵ τε γὰρ ἐπὶ χώρας μένοντες σὺν ἡδονῇ τὸν πλανώμενον ὑποδέχονται καὶ θεραπεύουσιν , ὅ τε πλανώμενος , εἰ συντύχοι μόνον ἀνθρώποις , μάλιστα χαίρει . καὶ τὰς πόλεις ἡ φιλία συνέστησε τὴν ἀρχὴν καὶ ἀεὶ συνέχει · καὶ οἱ καθιστάντες τὰς πόλεις νομοθέται μᾶλλον τῆς φιλίας φροντίζουσιν ἢ τῆς δικαιοσύνης · καὶ γὰρ διὰ τὴν ὁμόνοιαν ἡ δικαιοσύνη ζητεῖται · ἡ δὲ ὁμόνοια ὅμοιόν τί ἐστι τῇ φιλίᾳ , ἡ δὲ στάσις ὁμοία ἐστὶ τῇ ἔχθρᾳ , ἣν ἀεὶ τῆς πόλεως ἀπελαύνειν σπουδάζουσιν οἱ νομοθέται . ἄλλως τε , φίλων μὲν ὄντων πρὸς ἀλλήλους τῶν πολιτῶν , οὐ χρεία τῇ πόλει δικαιοσύνης , δικαίων δὲ ὄντων , φιλίας χρεία · βέλτιον γὰρ μετὰ ταύτης ὁμονοήσουσιν ἢ μετὰ τῆς δικαιοσύνης . ἔτι τὸ μάλιστα δίκαιον φιλικὸν εἶναι δοκεῖ · καὶ γὰρ ἐπειδάν τις περὶ τὸν πλησίον πάντα τὰ δίκαια διασώζῃ , κἂν αὐτόν τι δέῃ ζημιωθῆναι , φίλος ἐστίν · ὥστε μᾶλλον ζητεῖται ἡ φιλία ἢ ἡ δικαιοσύνη παρὰ τῶν νομοθετῶν , καὶ ἀναγκαῖόν ἐστι πρὸς τὸ καλῶς ὁμονοεῖν δύνασθαι . οὐ μόνον δὲ ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ πρὸς ἄλλο φέρει ἀγαθόν , ἀλλὰ καὶ αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ καλόν ἐστι καὶ ἐπαινετόν · τοὺς γὰρ φιλοφίλους ἐπαινοῦμεν , ἥ τε πολυφιλία δοκεῖ τῶν καλῶν ἓν εἶναι · καὶ ἔνιοί φασι μηδὲν διαφέρειν τὸν φίλον τοῦ ἀγαθοῦ ἀνδρός , ἀλλὰ τὸν αὐτὸν ἄντικρυς εἶναι . Τίς ἡ φιλία , καὶ ὅτι τρία αὐτῆς ἐστιν εἴδη . κεφ . β' . Τοιαύτη μὲν οὖν ἡ φιλία · διαπορεῖται δὲ περὶ αὐτῆς οὐκ ὀλίγα , πότερον ὁμοιότης ἐστὶν ἡ φιλία καὶ οἱ ὅμοιοι φίλοι , ἢ ἐναντιότης καὶ οἱ ἔχοντες ἐναντίοι . οἱ μὲν γὰρ ὁμοιότητα τιθέασιν αὐτὴν καὶ τοὺς ὁμοίους φίλους · ὅθεν τὸν ὁμοῖόν φασιν ὡς τὸν ὁμοῖον καὶ κολοιὸν ποτὶ κολοιὸν καὶ ὅσα τοιαῦτα · οἱ δὲ ἐναντίους τοὺς φίλους φασὶν εἶναι καὶ τὸν λόγον εἰς τὸ καθολικώτερον καὶ ‘φυσικώτερον ἀνάγουσιν , Εὐρι - πίδης μὲν φάσκων ἐρᾷν μὲν ὄμβρου γαῖαν ξηρανθεῖσαν , ἐρᾶν δὲ σεμνὸν οὐρανὸν πληρούμενον ὄμβρου , πεσεῖν εἰς γαῖαν , Ἡράκλειτος δὲ λέγων τὸ ἀντίξουν συμφέρον εἶναι καὶ ἐκ τῶν διαφερόντων καλλίστην ἁρμονίαν , καὶ πάντα κατ’ ἔριν γίνεσθαι · σθαι · ἐξ ἐναντίας δὲ τούτοις ἀποφαίνεται περὶ τῆς φιλίας μετὰ πολλῶν ἄλλων καὶ ὁ Ἐμπεδοκλῆς , λέγων τὸ ὅμοιον τοῦ ὁμοίου ἐφίεσθαι . τὸ μὲν οὖν ἀνάγειν τὸν λόγον εἰς καθολικούς τινας καὶ φυσικοὺς λόγους καὶ ζητεῖν ἀπλῶς , πῶς τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἐφίεται καὶ τὰ ὅμοια ὅσα μόνης ἔχεται τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως , καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ὅσα εἰς ἤθη φέρει καὶ πάθη · ταῦτα γὰρ ὕλη ἐστὶ τῇ παρούσῃ πραγματείᾳ . ζητητέον τοίνυν , πότερον ἐν πᾶσι γίνεται ἡ φιλία ἢ ἐν μὲν τοῖς ἀγαθοῖς γίνεται , ἐν δὲ τοῖς μοχθηροῖς οὐχ οἷόν τε γενέσθαι · καὶ πότερον πολλὰ εἴδη φιλίας ἢ ἕν · οὐ γάρ , διότι ἐπιδέχεται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ἡ φιλία , διὰ τοῦτο ἓν εἶδος αὐτῆς ἐστιν · ἐπιδέχεται γὰρ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον καὶ τὰ ἕτερα τῷ εἴδει · ἡ γὰρ οὐσία καὶ τὸ συμβεβηκὸς ἕτερα ὄντα τῷ εἴδει τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐπιδέχονται · οὐ γὰρ ὁμοίως εἰσὶν ὄντα · ὥστε οἱ διὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον οἰόμενοι ἓν εἶδος φιλίας εἶναι οὐχ ἱκανῷ πεπιστεύκασι σημείῳ . περὶ τούτων ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται . τὰ μὲν οὖν ζητούμενα ταῦτα · φανερὰ δ’ ἂν γένοιντο , εἰ φανερὸς γένοιτο ὁ περὶ τοῦ φιλητοῦ λόγος · οὐ γὰρ πάντα φιλοῦμεν ἀλλ’ ὅσα πέφυκε φιλεῖσθαι , ἅ ἐστι τὰ φιλητά · φιλητὰ δέ ἐστι ταῦτα , τὸ ἀγαθὸν τὸ ἡδὺ τὸ χρήσιμον · τὸ μὲν οὖν ἀγαθὸν καὶ τὸ ἡδὺ δι’ ἑαυτὸ φιλεῖται , τὸ δὲ χρήσιμον φιλεῖται ἢ διὰ τὸ ἀγαθὸν ἢ διὰ τὴν ἡδονήν . χρήσιμον γάρ ἐστι , δι’ οὗ γίνεται ἢ ἀγαθὸν ἢ ἡδονή · ὥστε τὸ μὲν ἀγαθὸν καὶ ἡ ἡδονὴ ὡς τέλη εἰσὶ φιλητά , τὸ δὲ χρήσιμον ὡς πρὸς τὸ τέλος ταττόμενον . σκεψώμεθα δὲ πῶς τὸ ἀγαθὸν φιλητόν ἐστι , πότερον τὸ ἁπλῶς ἀγαθὸν ἢ τὸ τῷ φιλοῦντι ἀγαθόν · ἐνίοτε γάρ διαφέρει ταῦτα ἀλλήλων καὶ ἄλλο μέν ἐστι τὸ ἁπλῶς καὶ κυρίως ἀγαθόν , ἄλλο δὲ τισὶ δοκεῖ ἀγαθόν · ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἡδὺ διαφέρει τὸ ἁπλῶς ἡδὺ καὶ τὸ τισὶν ἡδύ . πότερα γοῦν φιλητά ἐστιν ; ἢ δῆλον ὅτι τὰ δοκοῦντα ἡδέα καὶ ἀγαθὰ φιλητά ἐστιν ; ὁμοίως δὲ καὶ χρήσιμα φιλητά ἐστι , ἃ πρὸς τὰ δοκοῦντα ἡδέα καὶ ἀγαθὰ φέρει · καὶ οὐ πάντα τὰ δοκοῦντα ἡδέα καὶ ἀγαθά , ἀλλ’ ἃ δοκεῖ αὐτοῖς ἡδέα εἶναι καὶ ἀγαθὰ καὶ χρήσιμα , ταῦτα φιλητά . ὥστε ἀπλῶς μὲν φιλητὸν τὸ ἀγαθόν ἐστι · τισὶ δὲ φιλητὸν τὸ τισὶν ἀγαθόν · φαινόμενον δὲ φιλητὸν τὸ δοκοῦν τισιν ἀγαθὸν εἶναι , ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ χρήσιμον . τριῶν δὲ ὄντων τῶν φιλητῶν , δι’ ἃ ἡ φίλησις γίνεται , οὐκ ἐν πᾶσι τοῖς φιλουμένοις ἤδη καὶ φιλία γίνεται · φιλοῦμεν γὰρ καὶ τὰ ἄψυχα διά τι τούτων τῶν τριῶν φιλητῶν · ἀλλ’ οὐ φιλία τὸ τοιοῦτον · φιλία γάρ ἐστιν , ὅταν τις φιλῶν ἀντιφιλῆται καὶ βούληται τῷ φιλουμένῳ τὰ ἀγαθὰ καὶ αὐτῷ βουλομένῳ τῷ φιλοῦντι τὰ ἀγαθά · ὁ δὲ φιλῶν , φέρε εἰπεῖν , οἶνον οὔτε παρ’ αὐτοῦ ἀντιφιλεῖται οὕτε τῷ οἴνῳ βούλεται τὰ ἀγαθά · γελοῖον γάρ · ἀλλ’ εἴπερ σώζεσθαι βούλεται αὐτόν , οὐκ αὐτοῦ ἕνεκα τοῦ οἴνου ἀλλὰ δι’ ἑαυτόν , ἵνα αὐτὸς ἔχῃ · τῷ δὲ φίλῳ βουλόμεθα τὰ ἀγαθὰ αὐτοῦ ἕνεκα διὰ τοῦτο ἡ πρὸς τὰ ἄψυχα φίλησις οὐκ ἔστι φιλία . ἔτι δὲ οὐδὲ εἴ τις ἄνθρωπον φιλοίη καὶ βούλοιτο αὐτῷ τὰ ἀγαθά , τὸ τοιοῦτον ἀνάγκη φιλίαν εἶναι · δεῖ γὰρ καὶ ἀντι φιλεῖσθαι ὁμοίως · ἡ δὲ μή , οὐ φίλος ἐστὶν ἀλλ’ εὔνους τις λέγεται . συμβαίνει δέ τινας λανθάνοντας ἀλλήλους φιλεῖν ὑπολαβόντας ἀγαθούς τινας καὶ χρησίμους εἶναι καὶ ἐπιεικεῖς καὶ βούλεσθαι ἀλλήλοις τὰ ἀγαθά · τούτους δὴ κυρίως μὲν φίλους οὐκ ἄν τις εἴποι , ὅτι οὐκ ἴσασι φιλούμενοι οὐδὲ ὡς ἔχουσι πρὸς ἀλλήλους , εὔνους δὲ ἀλλήλοις εἴποι τις ἄν . οὔτε τοίνυν ἡ τῶν ἀψύχων φίλησις φιλία ἐστὶν οὕτε ἡ τῶν ἀνθρώπων , ὅταν τινὸς ἐλλείπῃ τῶν εἰρημένων , ἀλλὰ φιλία ἐστίν , ὅταν ἀλλήλοις εὐνοῶσιν ἢ διὰ τὸ ἀγαθὸν ἡ διὰ τὸ ἡδὺ ἢ διὰ τὸ χρήσιμον , καὶ βούλωνται ἀλλήλοις τὰ ἀγαθά , καὶ οὐ λανθάνωσιν ἀλλήλους φιλοῦντες . ὅ τι μὲν οὖν ἐστι φιλία εἴρηται · φανερὸν δὲ ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι καὶ τρία εἴδη φιλίας · ἐπεὶ γὰρ τρία ἐστι τὰ δι’ ἃ γίνεται ἡ φιλία , τὸ ἡδὺ τὸ ἀγαθὸν τὸ χρήσιμον , καὶ διαφέρουσι ταῦτα ἀλλήλων τῷ εἴδει , ἰσαρίθμως τοῖς φιλητοῖς <καὶ ἡ > . καθ’ ἕκαστον γὰρ τῶν φιλητῶν δυνατὸν φιλίαν γενέσθαι , ἤτοι φίλησιν μὴ λανθάνουσαν καὶ ἀντιφίλησιν . ἔτι δὲ καὶ βούλησιν ἀλλήλοις τῶν ἀγαθῶν · καθόσον γάρ τι φιλοῦμεν , βουλόμεθα ἐκείνῳ τὸ ἀγαθόν . τρία ἄρα εἴδη φιλίας , κατά τὸ ἀγαθὸν κατὰ τὸ ἡδὺ καὶ κατὰ τὸ χρήσιμον . Περὶ τῆς διὰ τὸ χρήσιμον φιλίας καὶ τῆς διὰ τὴν ἡδονήν , ὅτι ἀτελεῖς εἰσιν αἱ τοιαῦται φιλίαι . κεφ . γ' . Ζητητέον δὲ περὶ ἑκάστου εἴδους . οἱ μὲν οὖν διὰ τὸ χρήσιμον φιλοῦντες ἀλλήλους οὐκ αὐτοὺς καθ’ ἑαυτοὺς ἀλλήλους φιλοῦσιν ἀλλὰ διὰ τὸ ἀγαθὸν ἢ τὸ ἡδύ , πρὸς ὃ χρήσιμοί εἰσι , καὶ φιλοῦσιν ἕως ἂν ἔρχηταί τι αὐτοῖς παρ’ ἀλλήλων ἀγαθόν · ὁμοίως δὲ καὶ οἱ δι ἡδονὴν ἀλλήλους φιλοῦντες οὐ καθ’ ἑαυτοὺς φιλοῦσιν · οὐ γὰρ ἁπλῶς ὅτι ἡδεῖς εἰσι διὰ τοῦτο φιλοῦσιν , ἀλλ’ ὅτι αὐτοῖς ἡδεῖς εἰσιν , εἰ γὰρ ἄλλοις ἡδεῖς ἦσαν , οὐκ ἄν ἐφίλουν · οἵ τε δὴ διὰ τὸ χρήσιμον φιλοῦντες καὶ οἱ διὰ τὸ ἡδὺ οὐχ ἁπλῶς διὰ τὸ ἀγαθὸν ἢ τὸ ἡδὺ ἀλλὰ διὰ τὸ αὐτοῖς ἀγαθὸν καὶ ἡδὺ στέργουσι , καὶ οὐ διότι ὁ φιλούμενος αὐτὸς τοιοῦτός ἐστι διὰ τοῦτο φιλοῦσιν , ἀλλ’ ὅτι αὐτοῖς ἡδύς ἐστι καὶ χρήσιμος . ὥστε δῆλον , ὅτι αἱ φιλίαι αὗται κατὰ συμβεβηκός εἰσιν · οὐ διὰ τοῦτο γὰρ φιλεῖται ὁ φιλούμενος , ὅτι τοιόσδε τίς ἐστιν αὐτός , ἀλλὰ διότι πορίζει ὁ μὲν ἀγαθόν , ὁ δὲ ἡδονήν . καὶ εὐδιάλυτοι δέ εἰσιν αἱ τοιαῦται φιλίαι · οἱ γὰρ ἡδεῖς καὶ χρήσιμοι οὐκ ἀεί εἰσιν ἡδεῖς καὶ χρήσιμοι · ἄλλοτε γὰρ ἄλλοις ἡδόμεθα μέθᾳ καὶ ἄλλοτε ἄλλο ἐστὶ τὸ χρήσιμον . μὴ παραμένοντος οὖν τοῦ αἰ - τίου τῆς φιλίας καὶ αὐτὴ οὐ δύναται παραμένειν ἀλλὰ διαλύεται , ὡς οὖσα πρὸς ἐκεῖνα καὶ ταῦτα ἔχουσα τέλη . ἡ δὲ τοιαύτη φιλία , ἡ εὐμετάβολος , μάλιστα δοκεῖ γίνεσθαι ἐν τοῖς πρεσβύταις · οὐ γὰρ τὸ ἡδὺ οἱ τηλικοῦτοι διώκουσιν οὔτε σφόδρα οὔτε συνεχῶς · καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐλλείπουσι τῆς · καθ’ ἡδονὴν φιλίας , τὸ ὠφέλιμον δὲ ἀεὶ μόνον ζητοῦντες κατὰ τὸ χρήσιμόν εἰσι φίλοι . καὶ οὐχ οἱ πρεσβῦται μόνον ἀλλὰ καὶ τῶν νέων ὅσοι οὐ τὴν ἡδονὴν ἀλλὰ τὸ ὠφέλιμον ζητοῦσιν · οἱ τοιοῦτοι δὲ οὐδὲ πάνυ συζῶσι μετ’ ἀλλήλων · ἐνίοτε γὰρ οὐδὲ ἥδονται ἀλλήλοις · τηνικαῦτα γὰρ ἥδονται τὸν δὲ ἄλλον χρόνον οὐκέτι · οὐκ ὄντες δὲ ἀλλήλοις ἡδεῖς οὐδὲ δύνανται συνοικεῖν . τοιαύτην δέ φασιν εἶναι καὶ τὴν ξενικὴν φιλίαν · καὶ αὕτη γὰρ διὰ τὸ χρήσιμον συνέστηκεν . ἡ δὲ φιλία τῶν νέων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δι’ ἡδονήν ἐστι . κατὰ πάθος γὰρ οὗτοι ζῶσι καὶ μάλιστα διώκουσι τὸ ἡ δύ’ , καὶ οὐ τὴν μέλλουσαν ὠφέλειαν ἀλλὰ τὴν παροῦσαν ἡδονήν · αἰσθήσει γὰρ μάλιστα ζῶντες τῷ παρόντι χαίρουσι , καὶ ὃ τὴν αἴ - σθησιν θέλγει . τῆς ἡλικίας δὲ μεταπιπτούσης καὶ τὰ ἡδέα γίνεται ἕτερα · διὸ ταχέως γίνονται φίλοι καὶ παύονται · μεταπίπτοντος γὰρ τοῦ ἡδέος καὶ ἡ φιλία μεταπίπτει · μεταπίπτει δὲ τὸ τοιοῦτον ἡδὺ ταχέως , ὥστε καὶ ἡ φιλία . καὶ ἐρωτικοὶ δὲ οἱ νέοι κατὰ πάθος καὶ ἡδονὴν ζῶντες · τες · τὸ γὰρ πλεῖστον τῆς ἐρωτικῆς κατὰ πάθος καὶ ἡδονήν · διὸ φιλοῦσι , καὶ ταχέως παύονται φιλοῦντες πολλάκις τῆς αὐτῆς ἡμέρας μετα - πίπτοντες ὅτι οὐ λογισμῷ καὶ κρίσει τινὶ φιλοῦσιν ἀλλὰ πάθει φερόμενοι . συνημερεύειν δὲ καὶ συζῆν οὗτοι βούλονται ἀλλήλοις · ἐντεῦθεν γὰρ καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς φιλίας αὐτοῖς γίνεται καὶ ἡ ἡδονὴ τὴν συνοίκησιν ἀπαιτεῖ . ἡ μὲν οὖν καθ’ ἡδονὴν καὶ κατὰ τὸ χρήσιμον φιλία τοιαύτη ἐστίν , ἀτελής , καὶ οὐ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός . Περὶ τῆς διὰ τὸ ἀγαθὸν φιλίας , ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ τελεία φιλία . κεφ . δ' . Ἡ δὲ διὰ τὸ ἀγαθὸν φιλία ἡ τῶν ἀγαθῶν καὶ κατ’ ἀρετὴν ὁμοίων τελεία ἐστὶ καὶ καθ’ αὑτό . βούλονται γὰρ ἀλλήλοις οὗτοι τὰ ἀγαθά , ὅτι αὐτοὶ ἀγαθοί εἰσιν , οὐ δι’ ἄλλο ἀλλὰ καθ’ ἑαυτούς · οἱ δὲ βουλόμενοι τὰ ἀγαθὰ τοῖς φίλοις οὐχ ἑαυτῶν ἕνεκα ἀλλὰ τῶν φίλων , οὗτοί εἰσιν οἱ μάλιστα φίλοι · δι’ αὐτοὺς γὰρ τοὺς φίλους φιλοῦσι καὶ βούλονται αὐτοῖς τὰ ἀγαθά , καὶ οὐ δι’ ἄλλο καὶ κατὰ συνβεβηκός . ἡ τοιαύτη δὲ φιλία καὶ βεβαία ἐστὶ καὶ μόνιμος · διαμένει γὰρ ἕως ἂν ἀγαθοὶ ὦσιν οἱ φίλοι καὶ σπουδαῖοι καὶ ἀγαθοῖς χαίρωσιν · ἡ γὰρ ἀρετὴ μόνιμόν ἐστι · καὶ ἔστιν ἑκάτερος αὐτῶν καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἁπλῶς ἀγαθὸς καὶ τῷ φίλῳ ἀγαθός · οἱ γὰρ ἀγαθοὶ καὶ καθ’ ἑαυτοὺς ἀγαθοί εἰσι καὶ ἀλλήλοις . ὁμοίως δὲ καὶ ὠφέλιμοί εἰσι καὶ ἡδεῖς · οἱ γὰρ καθ’ ἑαυτοὺς καὶ ἁπλῶς ἀγαθοὶ καὶ ἀλλήλοις λήλοις ἡδεῖς εἰσιν . ἕκαστος γὰρ χαίρει ταῖς ἑαυτοῦ πράξεσι καὶ διὰ τοῦτο ἥδεται καὶ ταῖς τῶν ἄλλων , ὅταν ὅμοιαι ὦσι ταῖς αὐτοῦ πράξεσιν ἢ αἱ αὐταί · αἱ δὲ τῶν σπουδαίων καὶ ἀγαθῶν πράξεις αἱ αὐταὶ καὶ ὅμοιαί εἰσιν , ὥστε φανερόν , ὅτι οἱ σπουδαῖοι ἡδεῖς εἰσι καὶ ἑαυτοῖς καὶ ἀλλήλοις . διὰ τοῦτο ἡ τοιαύτη φιλία μόνιμός ἐστιν . ἃ γὰρ ἰδίᾳ αἱ ἄλλαι ἔχουσι φιλίαι , καὶ ὧν ἐστι χρεία τοῖς φίλοις , ταῦτα πάντα μόνη αὕτη ἡ φιλία συνείληφεν ἐν ἑαυτῇ · καὶ γὰρ καὶ τὸ ἀγαθὸν ἔχει καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ χρήσιμον · τῷ γὰρ ἀγαθῷ καὶ τὸ ἡδὺ ἕπεται καὶ τὸ ὠφέλιμον · καὶ ἔστι τὸ τοιοῦτον ἀγαμόνον θὸν οὐ καθ’ ἑαυτὸ μόνον ἀγαθὸν ἀλλὰ καὶ τῷ φιλοῦντι · καὶ ἡδὺ καὶ ὠφέλιμον ὁμοίως οὐ καθ’ ἑαυτὸ μόνον ἀλλὰ καὶ τῷ φιλοῦντι · καὶ ἡ ὁμοιότης δὲ ποιεῖ τοῖς τοιούτοις φίλοις τὴν ἡδονήν · καὶ αὕτη μάλιστα ἡ φιλία τὴν ἡδονὴν ἔχει καὶ τὸ ὠφέλιμον . καὶ καθ’ ὁμοιότητα ταύτης αἱ ἄλλαι φιλίαι ὀνομάζονται · αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀρίστη φιλία · καὶ τὰ ταύτην ποιοῦντα ταῦτά ἐστι τὰ μάλιστα καὶ κυρίως φιλητά . σπανίας δὲ εἰκὸς τὰς τοιαύτας φιλίας εἶναι · ὀλίγοι γὰρ οἱ οὕτως ἀγαθοί . οὐ μόνον δὲ ἀρετῆς δεῖται ἡ τοιαύτη φιλία καὶ τρόπων ἀγαθῶν ἀλλὰ καὶ χρόνου καὶ συνηθείας · κατὰ τὴν παροιμίαν γὰρ οὐκ ἔστιν εἰδῆσαι ἀλλήλους πρὶν τοὺς λεγομένους ἅλας συναναλῶσαι οὐδὲ δυνατὸν ἀποδέξασθαι καὶ φῆσαι ἀλλήλους , πρὶν ἑκάτερος ἑκατέρῳ φανῇ φιλητὸς καὶ αὐτὸς φιλεῖν πιστευθῇ . οἱ δὲ ταχέως τὰ φιλικὰ ποιοῦντες πρὸς ἀλλήλους βούλονται μὲν φίλοι εἶναι , οὐκ εἰσὶ δέ , εἰ μὴ τῷ μακρῷ χρόνῳ καὶ τῇ συνηθείᾳ φιλητοὶ γένοιντο ἀλλήλοις καὶ πιστεύσαιεν φιλούμενοι . βούλησις μὲν οὖν φιλίας τάχιστα γίνεται , φιλία δὲ οὔ · αὕτη μὲν οὖν ἡ φιλία τελεία ἐστὶ καὶ κατὰ τὸν χρόνον καὶ κατὰ τὰ ἄλλα , καθὼς εἴρηται · καὶ κτὰ πάντα τὰ φιλητὰ γίνεται . καὶ ὅμοια ἐστὶν ἑκατέρῳ παρ’ ἑκατέρου , ὅπερ δεῖ τοῖς φίλοις ὑπάρχειν · καὶ γὰρ ὅμοιοί εἰσιν ἑκάτεροι ὄντες σπουδαῖοι , καὶ ὁμοίως εἰσὶν ἡδεῖς ἀλλήλοις καὶ φιλητοί . Ὅτι αἱ ἀτελεῖς φιλίαι καθ’ ὁμοιότητα τῆς τελείας φιλίας λέ - γονται . κεφ . ε' . Ἡ δὲ διὰ τὴν ἡδονὴν φιλία καὶ ἡ διὰ τὸ χρήσιμον ὁμοίωμα ταύτης ἔχουσι τῆς φιλίας . τὸ γὰρ κυρίως ἡδὺ καὶ χρήσιμον τὸ ἀγαθόν ἐστι · καὶ ἡδεῖς καὶ χρήσιμοι μάλιστα ἀλλήλοις οἱ ἀγαθοί . καὶ ἐν τούτοις δὲ τοῖς καθ’ ὁμοιότητα λεγομένοις αἱ φιλίαι παραμένουσιν ὅταν τὸ αὐτὸ ἀλλήλοις παρέχωσιν , οἷον εἰ χρήσιμός ἐστιν ἑκάτερος ἑκατέρῳ ἢ ἡδύς , καὶ μὴ ὁ μὲν χρήσιμός ἐστιν ὁ δὲ ἡδύς . οὐ μόνον δὲ δεῖ τὸ αὐτὸ παρέχειν ἀλλήλοις ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ , εἴ γε μέλλουσιν ἐν τῇ φιλία παραμένειν , οἷον εἰ παρέχουσιν ἀλλήλοις ἡδονήν , ἀπὸ τῶν αὐτῶν παρέξουσι τρόπων · ὥσπερ οἱ εὐτράπελοι τῇ εὐτραπελίᾳ χαριζόμενοι ἀλλήλοις , καὶ οὐχ ὥσπερ ἐραστὴς καὶ ἐρώμενος · οὗτοι γὰρ ἡδονὴν μὲν παρέχουσιν ἀλλήλοις , ἀλλ’ οὐ τὸν αὐτὸν τρόπον , ἀλλ’ ὁ μὲν ἐραστὴς ἥδεται τῇ ὄψει τοῦ ἐρωμένου , ὁ δὲ θεραπευόμενος ὑπὸ τοῦ ἐραστοῦ . ληγούσης δὲ τῆς ὥρας ἐνίοτε καὶ ἡ φιλία λήγει · ἡ γὰρ ἡδονή , δι’ ἣν ἡ φιλία , παύεται · οὔτε γὰρ ὁ ἐραστὴς ἥδεται τῇ ὄψει τοῦ ἐρωμένου οὕτε ὁ ἐρώμενος θεραπεύεται · πολλοὶ δὲ τῶν τοιούτων καὶ διαμένουσιν ἐν τῇ φιλίᾳ , ἐὰν ἐκ τῆς συνηθείας τὰ ἀλλήλων ἤθη στέρξωσιν ὅμοια ἔχοντες . οἱ δὲ μὴ τὸ αὐτὸ παρ - έχοντες ἀλλήλοις , ἀλλ’ ὁ μὲν ἡδονὴν ὁ δὲ τὸ χρήσιμον , οὔτε διαμένουσιν ἐν τῇ φιλίᾳ , καὶ ὅτε φιλοῦσιν ἀλλήλους , ἧττον φιλοῦσιν · ὅλως δὲ οἱ διὰ τὸ χρήσιμον ὄντες φίλοι , παυομένου τοῦ συμφέροντος , καὶ αὐτοὶ παύονται φιλοῦντες καὶ διαλύονται · οὐ γὰρ ἀλλήλων ἦσαν φίλοι ἀλλὰ τοῦ λυσιτελοῦς . ταύτας μὲν οὗν τὰς φιλίας , τήν τε διὰ τὴν ἡδονὴν καὶ διὰ τὸ χρήσιμον , καὶ φαύλους ἐνδέχεται ἔχειν καὶ φαῦλον καὶ ἐπι - εικῆ · φιλεῖ γὰρ καὶ φαῦλος φαῦλον διὰ ταῦτα καὶ φαῦλος ἐπιεικῆ καὶ ἐπιεικὴς φαῦλον καὶ μέσος τις ἑκάτερον αὐτῶν · ἔστι γὰρ καὶ τῶ ἐπιεικεῖ τοῦ φαύλου χρεία πολλάκις . δυνατὸν γὰρ ναύαρχόν τινα ἀγαθὸν ἢ στρατηγὸν ἄριστον μὴ πάνυ τοὺς τρόπους ἀγαθὸν εἶναι , ὧν χρείαν ἔχειν τὸν σπουδαῖον οὐδὲν κωλύει . καὶ ἥδεσθαι δὲ σπουδαῖον φαύλοις οὐκ ἔστιν ἀδύνατον . εἰσὶ γὰρ οἳ τοὺς μὲν τρόπους ἀπᾴδουσι , διαλεγόμενοι δὲ καὶ φιλοσοφοῦντες καὶ τῷ δεινοί τινες εἶναι τῆς ἀληθείας κάτα στοχαζόμενοι καὶ τοῦ ἀγαθοῦ τοῖς σπουδαίοις ἡδεῖς γίνονται · οἱ μὲν οὗν οὕτω φιλούμενοι οὐ δι’ ἑαυτοὺς φιλοῦνται ἀλλ’ ἢ διὰ τὴν ἡδονὴν ἢ διὰ τὸ χρήσιμον . μόνοι δὲ οἱ ἀγαθοὶ ὑπὸ τῶν ἀγαθῶν αὐτοὶ δι’ ἑαυτοὺς φιλοῦνται , καὶ ἡ τοιαύτη φιλία ἀδιάβλητός ἐστιν , ὅτι πολλῷ δοκιμάζεται χρόνῳ καὶ συνηθεία τελείᾳ . περὶ δὲ τῶν οὕτω δοκιμασθέντων οὐ ῥᾴδιον τὰ χείρω πιστεῦσαι τὸν δοκιμάσαντα . ἐν ταύτῃ δέ ἐστι τῇ φιλίᾳ καὶ τὸ πιστεύειν ἀλλήλοις καὶ θαρρεῖν περὶ τῶν μεγίστων καὶ τὸ μηδέποτ’ ἂν ἀδικῆσαι καὶ ὅσα ἄλλα ζητεῖται παρὰ τῶν ὡς ἀληθῶς φιλεῖν ἑλομένων · ἐν δὲ ταῖς ἑτέραις οὐδὲν κωλύει καὶ διαβάλλεσθαι πρὸς ἀλλήλους καὶ ἀδικεῖν ἀλλήλους μὴ τὴν ἰσότητα σώζοντας καὶ τἄλλα πάσχειν . ὅθεν οὐδὲ φίλοι εἰσὶν οἱ τοιοῦτοι κυρίως , ἀλλ’ ἐπεὶ εἰώθασιν οἱ ἄνθρωποι καὶ τοὺς τοιούτους φίλους ὀνομάζειν ἢ διὰ τὴν χρείαν , ὥσπερ αἱ πόλεις τοὺς συμμάχους ὀνομάζουσι φίλους , ἢ δι’ ἡδονήν , ὥσπερ οἱ ἐν συνηθείᾳ παῖδες ἀλλήλους · διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς φίλους μὲν αὐτοὺς ὀνομάζομ·εν , οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τρό - πον ὥσπερ τοὺς ἀγαθούς , οὐ γὰρ ὁμοειδεῖς οἰόμεθα εἶναι , ἀλλὰ καθ’ ὁμοιότητά τινα φίλους ὀνομάζομεν . καὶ διὰ τοῦτο πολλὰ εἴδη φαμὲν εἶναι φιλίας . καὶ ἔστι φιλία πρώτως μὲν καὶ κυρίως ἡ τῶν ἀγαθῶν , ᾐ ἀγαθοί . καθ’ ὁμοιότητα δὲ αἱ λοιπαί · καὶ γὰρ καὶ τὸ ἡδύ , καθὸ ἀγαθόν τί ἐστιν , ὡς ἡδὺ συνάπτει τοὺς φιληδόνους · ἀγαθὸν γάρ τί ἐστι τοῖς φιληδέσι τὸ ἡδύ · καὶ ἀγαθῷ ἔοικεν , ὅτι αὐτοῖς ἀγαθὸν δοκεῖ · καὶ τὸ χρήσιμον ἀγαθὸν δοκεῖ τῷ χρωμένῳ · διὰ τοῦτο καθ’ ὁμοιότητα τῆς ἀληθοῦς φιλίας αἱ τοιαῦται φιλίαι λέγονται . μικτὴ δὲ φιλία ἀπὸ χρησίμου καὶ ἡδέος οὐ πάνυ γίνεται , ὥστε τῶν φίλων τὸν μὲν διὰ τὸ ἡδὺ φιλεῖν , τὸν δὲ διὰ τὸ χρήσιμον · τὸ γὰρ συνάπτον τοὺς φίλους κατὰ συμβεβηκός ἐστιν ἐν αὐτοῖς · συνάπτει δὲ τοὺς φίλους τὸ τοῖς αὐτοῖς χαίρειν καὶ τὰ αὐτὰ φιλεῖν . διὰ τοῦτο γὰρ ὁ Σωκράτης φιλεῖ τὸν Πλάτωνα , ὅτι τὸν Σωκράτην ἄμφω φιλοῦσι καὶ τοῖς Σωκράτους ἀγαθοῖς ἄμφω χαίρουσιν · ἢ ὅτι τὴν ἡδονὴν ἄμφω φιλοῦσιν ἢ τὸ χρήσιμον ἄμφω . ἐπὶ δὲ τῆς μικτῆς φιλίας οὐ τῷ αὐτῷ χαίρουσιν · ὁ μὲν γὰρ ἡδεῖ , ὁ δὲ τῷ χρησίμῳ · κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τὸ αὐτὸ φιλοῦσι · συγχαίρει γὰρ ἑκάτερος ἑκατέρῳ , καὶ συνεύχεται τὰ ἀγαθά · οὐ δι’ αὐτὸν δέ , ἀλλὰ διὰ τὸ χρήσιμον ἢ τὸ ἡδύ . διὰ τοῦτο δὴ οὐ πάνυ ἡ τοιαύτη φιλία γίνεται , ὅτι τὸ κοινὸν κατὰ συμβεβηκός ἐστιν ἕν · τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς ἓν οὐ πάνυ συνάπτει . Ὅτι συζῆν καὶ συνεῖναι παρέχει τοῖς φίλοις τὸ ἐνεργείᾳ φίλοις εἶναι . κεφ . ζ' . Εἰς ταῦτα δὲ τὰ εἴδη τῆς φιλίας διῃρημένης , οἱ μἑν φαῦλοι ἔσονται φίλοι δι’ ἡδονὴν ἡ τὸ χρήσιμον , ταύτῃ ὅμοιοι ὄντες , οἱ δ’ ἀγαθοὶ δι’ ἑαυτοὺς ἔσονται φίλοι · ᾗ γὰρ ἄμφω ἀγαθοί , διὰ τοῦτο φιλοῦσιν ἀλλήλους · ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἁπλῶς φίλοι καὶ κυρίως καὶ καθ’ αὑτό · οὗτοι δὲ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ τῷ ὁμοιοῦσθαι τούτοις τὸ ὄνομα τῆς φιλίας ἔχουσιν . ὥσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν οἱ μὲν καθ’ ἕξιν , οἱ δὲ κατ’ ἐνέργειαν ἀγαθοὶ λέγονται οἱ μὲν γὰρ ἕξιν ἔχουσι δικαιοσύνης , οὐκ ἐνεργοῦσι δὲ κατ’ αὐτήν , ὑπὸ τῶν ἔξωθεν κωλυόμενοι , οἱ δὲ ἐνεργοῦσι καὶ τὰ δίκαια , κατὰ τὴν ἕξιν ἣν ἔλαβον τῆς δικαιοσύνης ) , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας συμβαίνει . οἱ μὲν γὰρ συζῶντες ἀλλήλοις χαίρουσι τοῖς ἀλλήλων ἀγαθοῖς καὶ πορίζουσιν ἑκάτερος ἑκατέρῳ τὰ δυνατὰ ἀγαθά , οἱ δὲ καθεύδοντες ἢ κεχωρισμένοι τοῖς τόποις οὐκ ἐνεργοῦσι μὲν πρὸς ἀλλήλους τὰ φιλικά · οὕτω δὲ ἔχουσιν ὥστε ἐνεργεῖν φιλικῶς . οἱ γὰρ τόποι οὐ διαλύουσι τὴν φιλίαν ἁπλῶς , ἀλλὰ τὴν ἐνέργειαν . ἐὰν δὲ χρόνῳ πολλῷ ἡ ἀπουσία γένηται τῶν φίλων , δοκεῖ καὶ τῆς φιλίας γίνεσθαι λήθην · ὅθεν εἴρηται πολλὰς δὴ φιλίας ἀπροσηγορία διέλυσεν . οἱ δὲ πρεσβῦται καὶ στρυφνοὶ φαίνονται ὡς οὐ δύνανται φιλικοὶ εἶναι . βραχὺ γὰρ ἐν αὐτοῖς τὸ ἰῆς ἡδονῆς · ᾧ δὲ οὐκ ἔστιν ἡδονή , οὐδὲ συνεῖναι καὶ συνημερεύειν δυνατόν · οὐδεὶς γὰρ ἄν ἕλοιτο συνδιάγειν τῷ λυπηρῷ ἢ τῶ μὴ ἡδεῖ · φαίνεται γὰρ ὅτι ἡ φύσις φεύγει μὲν τὸ λυπηρόν , διώκει δὲ τὸ ἡδὺ ἀεί · ᾧ δὲ οὐ δυνατὸν συνεῖναι , τούτῳ οὐκ ἔνι φίλον γενέσθαι · ἡ γὰρ συνήθεια καὶ τὸ συνδιάγειν τὰς φιλίας ποιεῖ . οἱ γὰρ ἀποδεχόμενοι ἀλλήλους , μὴ συζῶντες δέ , εὖνοί εἰσιν ἀλλήλοις μᾶλλον ἢ φίλοι . οὐδὲν ’δεν γὰρ οὕτως ἐστὶ φίλων ὡς τὸ συζῆν . οὕτε γὰρ οἱ διὰ τὸ χρήσιμον δύνανται μὴ συνοικεῖν · ἐνδεεῖς γὰρ ὄντες ἀλλήλων δέονται ἀλλήλοις χρῆσθαι , ὃ οὐ δυνατὸν ἄνευ τοῦ συνοικεῖν · οὔτε οἱ διὰ τὴν ἡδονὴν πολλῷ μᾶλλον · οὔτε οἱ κυρίως φίλοι , οἵτινές εἰσιν οἱ μακάριοι · ἀλλήλων μὲν γὰρ οὔκ εἰσιν ἐνδεεῖς , ἡδεῖς δέ εἰσιν ἀλλήλοις . καὶ διὰ τοῦτο μὴ συνδιάγειν ἐθέλειν ἀμήχανον . οὐ γὰρ δὴ μονώτας τινὰς τοὺς μακαρίους εἶναι προσήκει , ἀλλ’ ἀνάγκη μετ’ ἀλλήλων εἶναι τοῖς αὐτοῖς χαίροντας . τοῦτο δὲ τὸ τοῖς αὐτοῖς χαίρειν καὶ τὴν ἑταιρικὴν φιλίαν ποιεῖ τὴν τῶν νέων , ὅταν περὶ τὸ αὐτὸ σπουδάζωσι . μάλιστα μὲν οὖν ἐστι φιλία ἡ τῶν ἀγαὁμοιοῦσθαι θῶν , καθάπερ πολλάκις εἴρηται . δοκεῖ γὰρ φιλητὸν μὲν καὶ αἱ - ρετὸν τὸ ἀπλῶς καὶ κυρίως ἀγαθὸν ἢ ἡδύ · ἑκάστῳ δὲ φιλητὸν καὶ αἱρετὸν ρετὸν τὸ αὐτῷ ἀγαθόν · ὁ δὲ ἀγαθὸς τὸν ἀγαθὸν φιλεῖ δι’ ἄμφω ταῦτα · τὸ γὰρ αὐτοῦ αὐτοῦ καὶ ἀπλῶς καὶ κυρίως ἀγαθόν ἐστι καὶ τῷ φίλῳ ἀγαθόν ἐστιν · ὥστε ὁ ἀγαθὸς φιλητός ἐστι , καὶ κατ’ ἀμφοτέρους τοὺς τρόπους · καὶ διὰ τοῦτο συζῆν ἀλλήλοις τοὺς σπουδαίους πᾶσα ἀνάγκη βούλεσθαι , χαίροντας ἀλλήλοις καὶ ὡς ὁμοίοις καὶ ὡς ἀγαθοῖς ἁπλῶς καὶ ὡς ἀλλήλοις ἀγαθοῖς . <Περὶ τῆς τε φιλίας καὶ τῆς φιλήσεως . κεφ . ζ'> . ἐπεὶ δὲ ἀρετή ἐστιν ἡ φιλία , ἐν πάσῃ δὲ ἀρετῇ πάθος τι θεωρεῖται καὶ ἕξις , ζητητέον τί ἐστιν ἐν τῇ φιλίᾳ πάθος καὶ τί ἕξις . ἔοικε τοίνυν ἡ μὲν φίλησις πάθει , ἡ δὲ φιλία ἕξει · πάθος μὲν γάρ ἐστιν ὃ καὶ μὴ προαιρουμένοις συμβαίνει , ἕξις δέ , ὃ μετὰ προαιρέσεως γίνεται καὶ καθ’ ἣν μετὰ προαιρέσεως ἐνεργοῦμεν . ἡ μὲν οὖν φίλησις καὶ ἡ πρὸς τὰ ἄψυχά ἐστιν ἀγάπη , καὶ ὅλως ὅθεν οὐκ ἔστιν ἀντιφιλεῖσθαι · τὸ δὲ τοιοῦτον πάθος · θος · οὐ γὰρ κρίναντες καὶ λογισάμενοι ἀγαπῶμεν οὐδὲ προαιρούμενοι , ἀλλ’ ἐκεῖθεν κινούμενοι μόνον , ὅπερ ἐστὶ καθαρῶς πάθος · ἡ δὲ φιλία ἡ πρὸς τοὺς φιλοῦντας ἀγάπη ἐστί , ὃ πάθος ἐστὶ μετὰ προαιρέσεως . κρί νομεν γὰρ ὡς δεῖ φιλεῖν τὸν φιλοῦντα , καὶ κινούμεθα οὐ μόνον ἔξωθεν ἀλλὰ καὶ ἐξ ἡμῶν αὐτῶν καὶ τοῦ λογισμοῦ · ἡ δὲ μετὰ λογισμοῦ καὶ προαιρέσεως κίνησις ἀφ’ ἕξεως · ἔστιν ἄρα ἡ μὲν φίλησις πάθος , ἡ δὲ φιλία ἕξις . ἔτι οἱ φίλοι βούλονται τοῖς φιλουμένοις τὰ ἀγαθὰ αὐτῶν ἕνεκα , οὐ κατὰ πάθος ἀλλὰ καθ’ ἕξιν · οὐ γὰρ ἀλόγως ἀλλὰ λογιζόμενοι τὴν αἰτίαν · τὸ δὲ βούλεσθαι τοῖς φιλουμένοις τὰ ἀγαθὰ ἐκείνων ἕνεκα ἐν τῷ λόγῳ ἐστὶ τῆς φιλίας · ἡ ἄρα φιλία ἕξις ἐστίν . ἔτι φιλεῖ τις τὸν ἀγαθὸν φίλον , ὅτι αὐτῷ ἀγαθός ἐστιν · ὁ γὰρ ἀγαθὸς φίλος γενόμενος , ἀγαθὸς γίνεται τῷ φίλῳ · ἑκάτερος οὖν φιλεῖ ἑκάτερον , ὡς ἀγαθὸν οἰκεῖον , καὶ βούλεται τὰ ἀγαθά , καὶ ἡδύς ἐστιν ὁμοίως . καὶ ὅλως τὸ ἴσον ἀνταποδίδωσι · λέγεται γὰρ φιλότης ἡ ἰσότης · ταῦτα δ·ὲ οὐκ ἄνευ προαιρέσεως · ἡ δὲ προαίρεσις ἀφ’ ἕξεως · ἡ ἄρα φιλία ἕξις ἐστίν · ἡ δὲ φίλησις ἄνευ προαιρέσεως οὖσα , κα - θαρῶς ἐστι πάθος . <Ὅτι πολλοῖς εἶναι τελείως φίλον οὐκ ἐνδέχεται , καὶ ποῖαι τῶν ἐν ἐξουσίαις φιλίαι . κεφ . η'.> Πάντα μὲν οὖν τὰ φιλικὰ καὶ ἃ προσήκει φίλοις ἐν τῇ φιλίᾳ συμβαίνει τῶν ἀγαθῶν μόνῃ · ἐν δὲ τοῖς στρυφνοῖς καὶ πρεσβυτικοῖς ἧττον γίνεται ἡ φιλία , ὅσῳ δυσκολώτεροί εἰσι καὶ ἧττον ταῖς ὁμιλίαις χαίρουσιν · ἡ γὰρ ὁμιλία καὶ τὸ συνεῖναι δοκοῦσιν εἶναι φιλίας οὐ γὰρ δυνατὸν φίλον γενέσθαι τινα ᾧ οὐ χαίρει οὐδὲ ἥδεται συνών · τοῦτο δὲ ἐν τοῖς πρεσβύταις οὐ πάνυ συμβαίνει · ὀλίγον γὰρ αὐτοῖς τὸ τῆς ἡδονῆς . διὰ τὰ αὐτὰ δὴ οὐδὲ οἱ στρυφνοὶ πάνυ γίνονται φίλοι ἀλλ’ οἱ τοιοῦτοι εὖνοι μέν εἰσιν ἀλλήλοις · βούλονται γὰρ ἀλλήλοις τὰ ἀγαθὰ διὰ τὴν χρείαν , καὶ λαμβάνουσι παρ’ ἀλλήλων , ὧν ἑκάτερος ἑκατέρου δεῖται · φίλοι δὲ οὐ πάνυ εἰσὶ διὰ τὸ μὴ συνημερεύειν μηδὲ χαίρειν ἀλ - λήλοις · ἃ δὴ μάλιστα εἶναι δοκεῖ φιλικὰ καὶ ποιητικὰ φιλίας . πολ - λοῖς δὲ φίλον εἶναι τὸν σπουδαῖον κατὰ τὴν τελείαν φιλίαν οὐκ ἐνδέχεται , ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἐρᾶν πολλῶν ἅμα δυνατόν . ὑπερβολὴ γάρ τίς ἐστι φιλίας ἡ τελεία φιλία . τὸ δὲ τοιοῦτον πρὸς ἕν πέφυκε γίνεσθαι . τὸ γὰρ τοῖς αὐτοῖς χαίρειν σφόδρα οὐ ῥᾴδιον ἐν πολλοῖς εἶναι · ἔτι δὲ οὐδὲ ἀγαθοὺς καὶ σπουδαίους πολλοὺς εἶναι ῥᾴδιον . ἄλλως τε τῇ τοιαύτῃ φιλίᾳ καὶ μακροῦ δεῖ χρόνου καὶ συνηθείας καὶ πείρας ἀκριβοῦς ἀλλήλων . τοῦτο δὲ χαλεπόν . κατὰ δὲ τὰς ἄλλας φιλίας πολλοὺς ἐνδέχεται φιλεῖν · καὶ γὰρ καὶ διὰ τὸ χρήσιμον πολλοῖς ἀρέσκειν ἐνδέχεταί τινα , καὶ διὰ τὴν ἡδονὴν πολλοὺς ἐφέλκεται · πολλοὶ γὰρ οἱ τούτοις χαίροντες καὶ διὰ ταῦτα φιλοῦντες , καὶ οὐδὲ πολλοῦ χρόνου δέονται πρὸς τὸ πεῖραν λαβεῖν ἀκριβῆ τῶν φίλων ἀλλ’ αὐτίκα διὰ τὴν χρείαν ἢ τὴν ἡδονὴν ὁμολογοῦσι φιλεῖν . ἡ μὲν οὖν τελεία φιλία ἐστὶν ἡ διὰ τὸ ἀγαθόν , αἱ δὲ καθ’ ὁμοιότητα ἡ τοῦ χρησίμου καὶ τοῦ ἡδέος . τῶν δὲ καθ’ ὁμοιότητα ἡ τοῦ ἡδέος μᾶλλον ὁμοία ἐστὶ τῇ ἀληθινῇ φιλίᾳ , ὅταν τὰ αὐτὰ παρ’ ἀλλήλων τοῖς φίλοις γίνηται καὶ χαίρωσιν ἀλλήλοις , ἢ τοῖς αὐτοῖς , οἷαι τῶν νέων εἰσὶν αἰ φιλίαι . καὶ γὰρ ἐν τῇ τοῦ ἡδέος φιλίᾳ μᾶλλόν ἐστι τὸ ἐλευθέριον ἢ ἐν τῇ τοῦ χρησίμου . ἡ γὰρ τοῦ χρησίμου ἀγοραίων τινῶν ἐστι καὶ ἀνελευθέρων . ἔτι ἡ ἀληθὴς φιλία καὶ τοῦ ἡδέος δεῖται , τοῦ χρησίμου δὲ οὐδαμῶς . οἱ γὰρ μακάριοι χρησίμων μὲν οὐ δέονται , ἡδέων δέ · συζῆν μὲν γὰρ βούλονταί τισι , λυπηροῖς δὲ οὐ δύνανται συνεῖναι . τὸ γὰρ λυπηρὸν ὀλίγον φέρουσι χρόνον . συνεχῶς δὲ οὐδεὶς ἄν ὑπομείναι λυπούμενος , οὐδ’ αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν δυνήσεται φέρειν οὐδείς , εἰ λυπηρὸν αὐτῷ εἴη . διὰ τοῦτο τοὺς φίλους οἱ σπουδαῖοι ἡδεῖς ζητοῦσιν εἶναι , ἄγα · θοὺς ὄντας καὶ αὐτοῖς ἀγαθούς · οὕτω γὰρ αὐτοῖς ὑπάρξει ὅσα δεῖ τοῖς · φίλοις ὑπάρχειν · ἡ ἄρα καθ’ ἡδονὴν φιλία μᾶλλον ἔοικε τῇ τελείᾳ φιλίᾳ ἢ ἡ κατὰ τὸ χρήσιμον . οἱ δ’ ἐν ταῖς ἐξουσίαις οὐ τοῖς αὐτοῖς χρῶνται φίλοις ὡς χρησίμοις καὶ ὡς ἡδέσιν . ἄλλοι γάρ εἰσιν αὐτοῖς χρήσιμοι καὶ ἕτεροι ἡδεῖς , ἄμφω δ’ οἱ αὐτοὶ οὐ πάνυ . τὸ δ᾿ αἴτιον , ὅτι τὸ χρήσιμον καὶ τὸ ἡδὺ ἐν τῇ τελείᾳ φιλίᾳ ἐστίν , ἥ ἐστι τῶν σπουδαίων . οἱ δὲ οὐ τοιούτους ζητοῦσιν . οὔτε γὰρ τοὺς δι’ ἀρετὴν ἡδεῖς ζητοῦσιν οὔτε τοὺς χρησίμους εἰς τὰ καλά . ἀλλὰ τοῖς μὲν εὐτραπέλοις χρῶνται διὰ τὴν ἡδονήν , τοῖς δὲ δεινοῖς ὡς χρησίμοις , δυναμένοις πρᾶξαι τὸ ἐπιταχθέν · ταῦτα δὲ οὐ πάνυ συνέρχονται ἐν τῷ αὐτῷ . ἡδὺς γὰρ καὶ χρήσιμος ἅμα , καθὼς εἴρηται , ὁ σπουδαῖός ἐστιν , ὃς οὐ γίνεται φίλος ὑπερέχοντι , ἂν μὴ κατ’ ἀρετὴν ὑπερέχηται καὶ ὑπὸ τὸν σπουδαῖον ἑαυτὸν τάττῃ καὶ κρείτ - τονα ἑαυτοῦ ἡγῆται . οὕτω γὰρ ἐξισάσει ὁ σπουδαῖος τῷ κατ’ ἐξουσίαν ὑπερέχοντι , ἀνάλογον ὑπερέχων καὶ ὑπερεχόμενος · ἐξισάζων δὲ ἔσται φίλος · ἄν δὲ μὴ οὕτως ἐξισά ζῃ , οὐκ ἔσται · ἐπεὶ δὲ οἱ ἐν ἐξουσίαις οὐ πάνυ τοιοῦτοι γίνονται , διὰ τοῦτο οὐδὲ φίλοι αὐτοῖς οἱ σπουδαῖοι . <Περὶ τῆς ἡδείας καὶ χρησίμου φιλίας , ὅτι κατά τι φιλίαι κατά τι οὐ φιλίαι εἰσί · καὶ περὶ τῆς καθ᾿ ὑπεροχὴν φιλίας . κεφ . θ'.> Πᾶσαι μὲν οὖν αἱ εἰρημέναι φιλίαι ἐν ἰσότητί εἰσι . τὰ γὰρ αὐτὰ τοῖς φίλοις ἐξ ἀλλήλων γίνεται , καὶ τὰ αὐτὰ βούλονται ἀλλήλοις , ἢ καὶ ἕτερον ἀνθ’ ἑτέρου ἀντικαταλλάττονται , ἴσον ἴσου , οἷον ἡδονὴν ἀντὶ ὠφελείας · αἵτινες ὅτι ἧττόν εἰσι τῶν ἄλλων φιλίαι καὶ ὀλιγοχρονιώτεραι , εἴρηται . τῶν δὲ φιλιῶν αἱ διὰ τὸ χρήσιμον καὶ ἡδὺ κατά τι μὲν δοκοῦσιν εἷναι φιλίαι , κατά τι δὲ οὕ καθ’ ὃ μὲν γὰρ ἐοίκασι τῇ τελείᾳ φιλίᾳ , φιλίαι εἰσί , καθ’ ὃ δὲ ἀνόμοιοί εἰσι πρὸς αὐτήν , οὔκ εἰσι φιλία · . ἐοίκασι μὲν γάρ , ὅτι ἡ τελεία φιλία καὶ τὸ ἀγαθὸν ἔχει καὶ τὸ χρήσιμον , οὐκ ἐοίκασι δέ , ὅτι ἡ μὲν ἀδιάβλητος καὶ μόνιμός ἐστιν , αἱ δὲ ταχέως μεταπίπτουσι καὶ ἄλλοις διαφέρουσι πολλοῖς . αὖται μὲν οὖν πᾶσαι καθ’ ὁμοιότητα καὶ ἰσότητά εἰσιν . ἕτερον δὲ φιλίας εἶδος τὸ καθ’ ὑπεροχήν , οἷον πατρὶ πρὸς υἱὸν καὶ ὅλως πρεσβυτέρῳ πρὸς νεώτερον , ἀνδρί τε πρὸς γυναῖκα καὶ παντὶ ἄρχοντι πρὸς ἀρχόμενον . διαφέρουσι δὲ αὗται ἀλλήλων . οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ γονεῦσί τε πρὸς τέκνα καὶ ἄρχουσι πρὸς ἀρχομένους · ἀλλ’ οὐδὲ πατρὶ πρὸς υἱὸν καὶ υἱῷ πρὸς πατέρα , οὐδ’ ἀνδρὶ πρὸς γυναῖκα καὶ γυναικὶ πρὸς ἄνδρα ὥστε οὐχ αἱ φιλίαι μόνον διαφέρουσιν ἐνταῦθα , ἀλλὰ καὶ αἰ φήσεις πρὸς τὰς ἀντιφιλήσεις . ἑτέρα γὰρ ἑκατέρου τούτων τῶν φίλων ἡ ἀρετὴ καὶ τὸ ἔργον , καὶ ἕτερα δι’ ἃ φιλοῦσι καὶ δι’ ἃ φιλοῦνται . διὰ τοῦτο καὶ αἱ φιλήσεις καὶ αἱ φιλίαι ἕτεραι . ἐν μὲν οὖν ταῖς προειρημέναις φιλίαις τὸ μόνιμον ἐποίει τὸ τὰ αὐτὰ ἑκατέρῳ τῶν φίλων παρ’ ἑκατέρου γίνεσθαι · ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως · οὐ γὰρ τὰ αὐτὰ ὁ πατὴρ τὸν υἱὸν καὶ ὁ υἱὸς τὸν πατέρα ἀπαιτήσει . οὐ γὰρ δεῖ τὴν ἰσότητα τοὺς τοιούτους κατὰ ταῦτα φυλάττειν , ἀλλ’ ὅταν ἐκεῖνα ἑκάτερος παρ’ ἑκατέρου λαμβάνῃ , ἃ δεῖ τὸν μὲν δοῦναι τὸν δὲ λαβεῖν , μόνιμος ἡ τῶν τοιούτων καὶ ἐπιεικὴς ἔσται φιλία . καὶ τὴν φίλησιν δὲ ἀνάλογον δεῖ γίνεσθαι ἐν ταῖς καθ’ ὑπεροχὴν φιλίαις · τὸν γὰρ ἀμείνω δεῖ μᾶλλον φιλεῖσθαι ἢ φιλεῖν , καὶ τὸν ὠφελιμώτερον , καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον ὁμοίως · δεῖ γάρ τινα γίνεσθαι καὶ ἐν τούτοις ἰσότητα · τοῦτο γὰρ τὴν φιλίαν συνέχει . γίνεται δέ πὼς ἰσότης , ὅταν κατ’ ἀξίαν ἡ φίλησις γίνηται · καὶ τὸ δίκαιον δὲ ἐν τῇ ἰσότητι σώζεται . ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως ἔχει τὸ ἴσον ἔν τε τοῖς δικαίοις καὶ ἐν τῇ φιλίᾳ · ἐν μὲν γὰρ τοῖς δικαίοις πρώτως μὲν ἴσον ζητεῖται τὸ κατ’ ἀξίαν καὶ ἀνάλογον τοῖς δεχομένοις , δευτέρως δὲ ζητεῖται τὸ κατὰ τὴν ποσότητα ἴσον . ἐὰν γὰρ κατ’ ἀξίαν καὶ ἀνάλογον γίνηται ἡ διανομή , δικαία ἐστί , κἀν σφόδρα τῷ ποσῷ διαφέρῃ , οὐδὲν κωλύει τὸν τοῦ δικαίου σώζεσθαι λόγον , εἰ δὲ κατὰ τὸ ποσὸν ἴση εἴη καὶ μὴ ἀνάλογον , οὐ δύναται εἶναι δικαία . ἐπὶ δὲ τῆς φιλίας ἀνάπαλιν · τὸ γὰρ ἴσον ἐν ταύτῃ ζητεῖται , πρῶτον μὲν κατὰ τὴν ποσότητα , δευτέρως δὲ κατὰ τὸ ἀνάλογον . ἐὰν γὰρ πολὺ διαφέρωσιν ἀλλήλων καὶ τὸ μεταξὺ διάστημα οὐκ ὀλίγον ᾖ , σφόδρα δὲ ἅτερος θατέρου ὑπερέχῃ ἀρετῇ ἢ εὐπορίᾳ ἤ τινι ἄλλῳ , οὔκ εἰσι φίλοι · οὔτε γὰρ δύνανται οὕτε βούλονται . φανερώτερον δὲ γίνεται ἐφ’ ἡμῶν καὶ τὸ ὖ θεοῦ · ὅτι γὰρ πλεῖστον ἡμῶν πᾶσι τοῖς ἀγαθοῖς ὑπερέχει , διὰ τοῦτο ἡ φιλία ἐνταῦθα χώραν οὐκ ἔχει · δῆλον δὲ καὶ ἐπὶ τῶν βασιλέων · οὐ γὰρ οὐδὲ τούτοις ἀξιοῦσιν εἶναι φίλοι οἱ πολὺ καταδεέστεροι , οὐδὲ τοῖς ἀρίστοις ἢ σοφωτάτοις οἱ μηδενὸς ἄξιοι . οἱ μὲν οὖν σφόδρα διαφέροντες οὐ δύνανται εἶναι φίλοι · ἐν δὲ μετρίᾳ ὑπεροχῇ δυνατόν · ἐν πόσῃ δὲ ὡρισμένως εἰπεῖν καὶ ἀκριβῆ δοῦναι λόγον οὐκ ἔνι · καὶ γὰρ πολλῶν ἀφαιρουμένων παρὰ θατέρου τῷ φίλων , ὥστε θάτερον ὑπερέχειν , συμβαίνει μὲν τὴν φιλίαν ἔτι μένειν , συμβαίνει δὲ λύεσθαι , ὅταν πολὺ γίνηται μεταξὺ τὸ διάστημα , καθάπερ ἐφ’ ἡμῶν καὶ τοῦ θεοῦ . διὰ τοῦτο καὶ ἀπορεῖται , μήποτε οὐ βούλονται οἱ φίλοι τοῖς φίλοις τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν · εἰ γὰρ βούλονται , συνεύξονται αὐτοῖς καὶ θεοῖς γενέσθαι · τοῦτο δὲ λύσει τὴν φιλίαν · ὥστε εἰ βούλονται αὐτοῖς τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν , βούλονται μὴ εἶναι αὐτοῖς φίλους · τοῦτο δὲ ἐναντίον ἐστὶ τῷ λόγῳ τῆς φιλίας , ἔτι δὲ οὐδὲ αὐτοῖς ἔσονται ἀγαθοί , μὴ ὄντες φίλοι · οὐκ ἄρα συνεύξονται αὐτοῖς τὰ τοιαῦτα ἀγαθά . ῥητέον δὲ πρὸς τοῦτο , ὅτι ὁ φίλος τῷ φίλῳ συνεύ - χεται τὰ ἀγαθὰ ἐκείνου ἕνεκα · εἰ δὲ ἐκείνου ἕνεκα , δεῖ τὸν φίλον μένειν , καὶ αὐτῷ συμβῆναι τὰ ἀγαθά · μένοι δ’ ἄν , εἰ ἄνθρωπος εἴη , καὶ μὴ θεὸς γένοιτο ἐξ ἀνθρώπου · ἀνθρώπῳ δὲ ὄντι βουλήσεται ὁ φίλος τὰ μέγιστα γενέσθαι ἀγαθά , ἴσως δὲ οὐ πάντα , καθάπερ οἷ πλείους τῶν φίλων ἔχουσιν · αὑτῷ γὰρ μάλιστα ἕκαστος βούλεται τὰ ἀγαθά . <Περὶ τῆς ἐν τῷ φιλεῖν μᾶλλον ἢ ἐν τῷ φιλεῖσθαι οὔσης φιλίας . κεφ . ι'.> Οἰ πολλοὶ δὲ δοκοῦσι δἰὰ φιλοτιμίαν βούλεσθαι μᾶλλον φιλεῖσθαι ἢ φιλεῖν · διὸ φιλοκόλακες οἱ πολλοί , καὶ ἥδονται κόλαξι συνόντες , ὅτι ὑπερέχουσιν αὐτῶν , δοκούντων εἶναι φίλων · τὸ δὲ ὑπερέχειν τῶν φίλων τοῖς φιλοτίμοις ἡδύ · καὶ γὰρ οἱ κόλακες προσποιοῦνται πάντα τῶν συνόντων ἡττᾶσθαι καὶ διὰ τοῦτο φιλεῖν μᾶλλον ἢ φιλεῖσθαι ·· τὸ δὲ φιλεῖσθαι ἐγγὺς εἶναι δοκεῖ τοῦ τιμᾶσθαι , οὗ δὴ οἱ πολλοὶ ἐφίενται . τὸ δὲ τιμᾶσθαι οὐ δι’ ἑαυτὸ ζητοῦσιν οἱ ζητοῦντες ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · δι’ ἄλλο γὰρ δοκεῖ αὐτοῖς ἀγαθὸν ἡ τιμή · τοῖς μὲν πολλοῖς ὑπὸ τῶν ὑπερεχόντων τιμωμένοις διὰ τὴν ἐλπίδα · οἴονται γὰρ τυχεῖν ἄν ὧν δέονται παρὰ τῶν τιμώντων καὶ ὡς σημείῳ τῆς εὐπαθείας χαίρουσι τῇ τιμῇ · οἱ δὲ ἐπιεικέστεροι καὶ ὑπὸ τῶν ἐπιεικῶν ὀρεγόμενοι τιμᾶσθαι διὰ τοῦτο διώκουσι τὴν τιμήν , ὅτι ἐφίενται βεβαίως περὶ ἑαυτῶν τὰ ἄριστα ὑπολαμβάνειν · βεβαιοῦσι δὲ τὰς περὶ ἑαυτῶν ἀγαθὰς δόξας τῇ ψήφῳ τῶν τιμώντων · χαίρουσι δὴ τῇ τιμιότητι καὶ ἐντεῦθεν · πιστεύουσι ἑαυτοὺς ἀγαθοὺς εἶναι · τὸ μὲν οὖν τιμᾶσθαι δι’ ἄλλο ζητεῖται , τὸ δὲ φιλεῖσθαι δι’ ἑαυτό · καὶ γὰρ ἡδὺ καὶ φιλητόν ἐστι καθ’ ἑαυτό · διὸ δόξειεν ἂν κρεῖττον εἶναι τοῦ τιμᾶσθαι , καὶ ἡ φιλία δὲ καθ’ ἑαυτὴν αἱρετὴ εἷναι · ἐπεὶ γὰρ ἐν τῷ φιλεῖσθαι καὶ τῷ φιλεῖν συνίσταται , εἰ ἑκάτερον καθ’ ἑαυτό ἐστιν αἱρετόν , φανερόν , ὅτι καὶ ἡ φιλία καθ’ ἑαυτὴν αἱρετή ἐστιν · ἔστι δὲ οὐ μόνον τὸ φιλεῖσθαι δι’ ἑαυτὸ αἱρετὸν ἀλλά καὶ τὸ φιλεῖν , καὶ πολλῷ μᾶλλον , ὅσῳ καὶ βέλτιον . ὅθεν καὶ ἡ φιλία ἐν τῷ φιλεῖν ἐστι μᾶλλον ἢ ἐν τῷ φιλεῖσθαι · σημεῖον δὲ αἱ μητέρες τῷ φιλεῖν χαίρουσαι καὶ παρὰ τῶν τέκνων φιλεῖσθαι οὐ ζητοῦσαι . ἔνιαι γὰρ ὐποποιοῦσιν ἄλλαις τὰ ἑαυτῶν ἢ καὶ ἄλλως διδόασιν ἐπὶ τῷ παρ’ αὐτῶν τρέφεσθαι καὶ ἀγνοούμεναι οὐ φιλοῦνται · αὗται δὲ φιλοῦσι μὲν εἰδυῖαι , ἀντιφιλεῖσθαι δ’ οὐ ζητοῦσιν , ἐὰν ἀμφότερα μὴ ἐνδέχηται , ἀλλ’ ἱκανὸν αὐταῖς ἔοικεν εἶναι , ἐὰν ὁρῶσιν εὖ πάσχοντας τοὺς παῖδας . μᾶλλον δὲ τῆς φιλίας οὔσης ἐν τῷ φιλεῖν ἢ ἐν τῷ φιλεῖσθαι καὶ τῶν φιλοφίλων ἐπαινουμένων , φίλων ἀρετὴ τὸ φιλεῖν ἔοικεν εἶναι . ὥστε ἐν οἶς τοῦτο γίνεται κατ’ ἀξίαν , οὗτοι μόνιμοι φίλοι , καὶ ἡ τῶν τοιούτων φιλία βεβαία ἐστίν . οὕτω δὲ γένοιντο ἂν καὶ οἱ ἄνισοι φίλοι . εἰ ἀξίως ἀλλήλους φιλοῦσιν · σοι γὰρ <ἂν> ἀλλήλοις οὕτω γένοιντο · ἡ δὲ ἰσότης . <Περὶ βεβαιότητος φιλίας καὶ πόθεν τό τε φιλεῖν καὶ τὸ φιλεῖ . σθαι . κεφ . ια΄.> Αὕτη δὴ ἡ ὁμοιότης ἐν μὲν τοῖς σπουδαίοις μάλιστα καὶ κυρίως εὐρίσκεται , ἐν δὲ τοῖς φαύλοις ἀμυδρῶς , ἐν δὲ τοῖς διὰ τὸ χρήσιμον καὶ ἡδὺ μᾶλλον . οἱ μέν γὰρ σπουδαῖοι καὶ ἑαυτοῖς ὅμοιοί εἰσιν ( οὐ γὰρ εὐμετάβολοί εἰσιν οὐδὲ ἄλλοτε ἄλλοις χαίρουσιν , ἀλλὰ τοῖς σπουδαίοις ἔργοις · μόνιμος γὰρ ἡ ἀρετὴ ὅτι ἕξις ἐστί ) , καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀλλήλοις | ἀεὶ ὅμοιοί εἰσι καὶ διαμένουσιν ἐν τῇ φιλίᾳ · καὶ οὔτε δέονται φαύλων οὔθ’ ὑπηρετοῦσι τοιαῦτα , ἀλλ’ ὡς εἰπεῖν καὶ διακωλύουσι · τῶν ἀγαθῶν γὰρ μήτ’ αὐτοὺς ἁμαρτάνειν μήτε τοῖς φίλοις ἐπιτρέαὶ πειν ὑπηρετεῖν · οἱ δὲ μοχθηροὶ καὶ τοῦτο μοχθηροί εἰσιν , ὅτι οὐκ ἀεὶ τοῖς αὐτοῖς χαίρουσιν · ὅθεν οὔτε ἑαυτοῖς ὅμοιοί εἰσιν ἀεὶ οὔτε τοῖς φίλοις · καὶ διὰ τοῦτο ὀλίγον χρόνον μένουσιν ἐν τῇ φιλίᾳ , χαίροντες τῇ ἀλλήλων μοχθηρίᾳ . οἱ χρήσιμοι δὲ καὶ ἡδεῖς μᾶλλόν εἰσιν ἐν τῇ ὁμοιότητι · μονιμωτέρα γὰρ ἡ τοῦ χρησίμου καὶ τοῦ ἡδέος ζήτησις , καὶ διὰ τοῦτο ὅμοιοί εἰσιν ἑαυτοῖς καὶ ἀλλήλοις , τῷ τὸ χρήσιμον ἀμφοτέρους ζητεῖν ἡ τὸ ἡδύ , ἕως ἄν πορίζωσιν ἡδονὰς ἢ ὠφελείας ἀλλήλοις . αἱ μὲν οὗν ἐξ ὁμοιότητος φιλίαι τοιαῦται . δοκεῖ δὲ καὶ ἐξ ἐναντιότητος συστῆναι φιλία . ἥτις καὶ διὰ τὸ χρήσιμόν ἐστιν , οἷον εἴ τις πένης πλουσίῳ γίνοιτο φίλος , καὶ ἀμαθὴς εἰδότι · οὗ γὰρ τυγχάνει τις ἐνδεής , τούτου ἐφιέμενος ἀντιδωρεῖται ἄλλο ὃ αὐτὸς δύναται δοῦναι . εἰς ταύτην δὲ τὴν ‘φιλίαν ἀνάγοιτο ἄν καὶ ὁ ἐραστὴς καὶ ἐρώμενος , καὶ ἡ τοῦ καλοῦ καὶ αἰσχροῦ φιλία · διὰ τοῦτο καὶ γελοῖοι δοκοῦσιν οἱ ἐρασταὶ πολλάκις , ἀξιοῦντες ὁμοίως ὑπὸ τῶν ἐρωμένων ἀντιφιλεῖσθαι , αἰσχροὶ ὄντες ὄντων καλῶν · εἰ μὲν γὰρ ὁμοίως εἰσὶ φιλητοί , τὰ εἰκότα ἀξιοῦσι καὶ δίκαιοί εἰσιν ὁμοίως φιλεῖσθαι , εἰ δὲ μή , γελοῖοι . διὰ ταῦτα δοκεῖ καὶ ἐξ ἐναντίων συνεστάναι φιλίαν , ὅτι οἱ αἰσχροὶ τῶν καλῶν ἐρῶσι καὶ οἱ πένητες τῶν πλουσίων καὶ οἱ ἀμαθεῖς τῶν ἐπιστημόνων . καὶ ἐν τῇ φύσει τὰ ξηρὰ τῶν ὑγρῶν ἐφίεται . γίνεται δὲ ἡ τοιαύτη φιλία τῶν ἐναντίων οὐ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ | κατὰ συμβεβηκός . οὐ γάρ , καθὸ φιλοῦσι ἄλληλα , ἐναντία ἐστίν , ἀλλὰ συμβέβηκεν αὐτοῖς ἐναντίοις εἶναι . καὶ γὰρ ὁ πένης ἐρᾷ τοῦ πλουσίου , ὅτι ὠφέλιμός ἐστιν αὐτῷ καὶ χρήσιμος · χρήσιμος δὲ καὶ ὠφέλιμος τῷ χρῶ · μένω οὐκ ἔστιν ἐναντίος καθ’ αὑτό · ᾖ γὰρ ἂν πᾶς χρήσιμος τῷ χρωμένῳ ἦν ἄν ἐναντίος · οὐκ ἔστι δέ . οὐδὲ γὰρ ὁ στρατιώτης τῷ στρατηγῷ ἐναντίος , οὐδὲ ὁ διδάσκαλος τῷ μαθητῇ . καὶ ὁ ἐραστὴς δὲ τὸν ἐρώμενον φιλεῖ , ὅτι ἡδύς ἐστιν αὐτῷ · ἡδὺς δὲ ἡδομένῳ οὐκ ἔστιν ἐναντίος , ἀλλὰ συμβαίνει αὐτοῖς ἐναντίοις εἶναι . φύσει δὲ τὸ ξηρὸν ἐφίεται οὐ τοῦ ἐναντίου ὑγροῦ ἀλλὰ τοῦ μέσου · ἡ γὰρ ὄρεξις τοῦ ἀγαθοῦ ἐστιν · ἀγαθὸν δὲ τὸ μέσον . ταῦτα μὲν οὖν ἀφείσθω · καὶ γὰρ οὐ πάνυ οἰκεῖά εἰσι τῇ παρούσῃ πραγματείᾳ . <Περὶ τῆς πολιτικῆς φιλίας . κεφ . ιβ'.> Ἔοικε δέ , καθὼς εἴρηται πρότερον , ὅτι περὶ τὰ αὐτά ἐστιν ἥ τε φιλία καὶ τὸ δάιον . καὶ γὰρ τὸ δίκαιον ἐν ταῖς πρὸς ἀλλήλους τῶν ἀνθρώπων κοινωνίαις ζητεῖται , ἐν ταύταις δὲ καὶ ἡ φιλία γίνεται . καὶ γὰρ καὶ σύμπλοι καὶ στρατιῶται καὶ ὅλως οἱ πράξεων τινων καὶ ἐπιτηδευμάτων κοινωνοῦντες ἀλλήλοις καὶ τὰ δίκαια φυλάττειν πρὸς ἀλλήλους ζητοῦσι , καὶ φίλοι εἰσὶν ἀλλήλοις καὶ καθόσον δὲ κοινωνοῦσι , κατὰ τοσοῦτον καὶ φιλοῦσιν ἀλλήλους καὶ τὰ δίκαια πρὸς ἀλλήλους ποιοῦσιν . ὅθεν καὶ ἡ παροιμία φησὶ ‘κοινὰ τὰ τῶν φίλων ” ὀρθῶς · ἐν κοινωνίᾳ γὰρ ἡ φιλία . διαφέρουσι δὲ αἱ κοινωνίαι . ἀδελφοῖς μὲν γὰρ καὶ ἑταίροις πάντα κοινά , τοῖς δὲ ἄλλοις οὐ πάντα ἀλλ᾿ ἔνι ὡρισμένα · καὶ | τούτων τοῖς μὲν πλείω , τοῖς δὲ ἐλάττω . ἀναλόγως δὲ ταῖς κοινωνίαις καὶ αἱ φι - λίαι ἔχουσιν · αἱ μὲν γὰρ μᾶλλον , αἱ δὲ ἧττον γίνονται , ταῖς κοινωνίαις ἀκολουθοῦσαι . ὁμοίως καὶ τὰ δίκαια ταῖς φιλίαις ἀναλὂιου ιῦιν · οὐ γὰρ τὰ αὐτὰ δίκαια ἀδελφοῖς πρὸς ἀλλήλους καὶ πατρὶ πρὸς υἱὸν ἢ πολίταις ἢ ἑταίροις πρὸς ἀλλήλους , ἀλλ’ ἕτερα · καὶ μᾶλλον καὶ ἧττον γίνεται ταῖς φιλίαις ἀκολουθοῦντα . οὐ γὰρ ὁμοίως ἄδικον χρήματα ἀποστερῆσαι ἑταῖρον καὶ πολίτην καὶ μὴ βοηθῆσαι δεομένῳ ἀδελφῷ καὶ ὀθνείῳ καὶ πατάξαι πατέρα καὶ ὁντινοῦν ἄλλον . αὔξεσθαι γὰρ πέφυκεν ἅμα τῇ φιλίᾳ καὶ τὸ δίκαιον , ὡς ἐν τοῖς αὐτοῖς ὄντα καὶ ἐπ’ ἴσον διήκοντα · καὶ τὸν φίλτερον δεινότερον ἀδικεῖν καὶ τὸν μᾶλλον κοινωνοῦντα καὶ φιλοῦντα , ἢ πρὸς ὃν ἥττων ἡ κοινωνία καὶ ἡ φιλία γίνεται . πᾶσαι δὲ κοινωνίαι , ἐν αἷς ἐστιν ἡ φιλία καὶ τὸ δίκαιον , μέρη εἰσὶ τῆς πολιτικῆς · ἡ γάρ πολιτικὴ κοινωνία ἐστὶ τοῦ συμφέροντος ἕνεκα , δι᾿ ὃ καὶ συνέστη τὴν ἀρχὴν ἡ πολιτεία καὶ μένει . πᾶσα δὲ κοινωνία τοῦ συμφέροντός ἐστιν ἕνεκα , ἡ μὲν τοῦδε τοῦ συμφέροντος ἡ δὲ ἐκείνου · διὰ γὰρ τῶν κοινωνιῶν τὰ συμφέροντα πορίζομεν ἑαυτοῖς , καὶ διὰ ταῦτα ἀλλήλοις κοινωνοῦμεν , ἵνα πορισώμεθά τι τῶν εἰς τὸν βίον . τούτου δὴ τοῦ κοινῇ συμφςοέροντος καὶ οἱ νομοθέται στοχάζονται , καὶ δίκαιόν φασιν εἶναι τὸ κοινῇ συμφέρον . αἱ μὲν οὖν ἄλλαι , καὶ αἱ ὅλαι καὶ τὰ μέρη αὐτῶν , τοῦ συμφέροντος ἐφίενται , οἶον πλωτῆρες μὲν τοῦ κατὰ τὸν πλοῦν συμφέροντος , οἷον χρημάτων ἢ ἄλλου τινός , σὺ σιραιιῶται δὲ τ̣οῦ κατὰ τὸν πόλεμον συμφέροντος ὀρέγονται , οἷον χρημάτων | ἢ νίκης ἢ πόλέως · ὁμοίως δὲ καὶ φυλέται καὶ δημόται . τινὲς δὲ τῶν κοινωνιῶν τοὺ ἡδέος ἐφίενται καὶ δι᾿ ἡδονὴν δοκοῦσι γίνεσθαι , ὥσπερ ἡ τῶν θιασωτῶν κοινωνία καὶ ἡ τῶν ἐρανιστῶν . ἡ μὲν γὰρ θυσίας ἕνεκα γίνεται , ἡ δὲ συνουσίας , ἃ καὶ ἄμφω τοῦ ἡδέος ἐστὶ μᾶλλον . καὶ αὗται δὲ μέρη εἰσὶ τῆς πολιτικῆς · τάττονται γὰρ καὶ αὗται πρὸς τὸ κοινῇ συμφέρον ὑπὸ τῆς πολιτικῆς . καὶ γὰρ οὐ μόνον , ὃ νῦν ἐστι συμφέρον , ζητεῖ ἀλλὰ καὶ ὃ νῦν μὲν οὐ συμφέρει , συνοίσει δέ , καὶ τοῦτο διώκει · οὐ γὰρ τοῦ παρόντος μόνον συμφέροντος ἐφίεται , ἀλλὰ τοῦ μέχρι βίου · διὰ τοῦτο θυσίας τε εἰσήγαγε καὶ συνόδους καὶ συνουσίας μεθ’ ἡδονῆς καὶ πόνων ἀναπαύσεις . μετὰ γὰρ τὰς τῶν καρπῶν συγκομιδὰς αἵ τε σύνοδοι ἐγίνοντο καὶ αἱ θυσίαι , ἀπαρχαί τινες οὖσαι · μάλιστα γὰρ ἐν τούτοις ἐσχόλαζον τοῖς καιροῖς · διὰ δὴ τούτων τῶν κοινωνιῶν τό τε θεῖον ἵλεων αὐτοῖς ἐγίνετο , ὃ συνοίσειν ἐδόκει , καὶ αὐτοὶ ἀναπαυόμενοι νεαροὶ τῶν ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος πόνων ἥπτοντο . διὰ τοῦτο φαίνεται , ὅτι πᾶσα κοινωνία καὶ <ἡ> ἡδέος ἕνεκα γινομένη καὶ ἡ τοῦ συμφέροντος τὸ συμφέρον ἔσχατον ἔχει τέλος , καὶ διὰ τοῦτο πᾶσαι μέρη εἰσὶ τῆς πολιτικῆς . ταύταις δὲ ταῖς κοινωνίαις καὶ αἱ φιλίαι ἀκολουθήσουσι , καὶ ὥσπερ αἱ κοινωνίαι , οὕτω καὶ αἱ φιλίαι διαιρεθήσονται , καὶ τοιαῦται ἔσονται αἱ φιλίαι οἷαι αἱ κοινωνίαι . <Περὶ τῶν τριῶν τῆς πολιτείας εἰδῶν . κεφ . ιγ'.> Ῥητέον δὲ ἔτι περὶ τῆς πολιτικῆς . ταύτης δὴ τρία εἰσὶν εἴδη , βασιλεία ἀριστοκρατία καὶ τιμοκρατία , ἣν καὶ πολιτείαν εἰώθασιν οἱ πλεῖστοι καλεῖν , ἥτις ἐστὶν ἀπὸ | τῶν τιμημάτων · διδόντες γὰρ χρήματα τὸ ἄρχειν λαμβάνουσι · διὰ τοῦτο τιμοκρατικὴν οἰκεῖόν ἐστι κεῖν . τούτων δὲ τῶν πολιτειῶν βελτίστη μὲν ἡ βασιλεία , χειρ.ίστη δὲ ἡ τιμοκρατία . αὗται μὲν οὖν αἱ πολιτεῖαι , αἱ δὲ παρεκβάσεις καὶ οἷον φθοραὶ τῶν πολιτειλῶν , τῆς μὲν βασιλείας ἡ τυραννίς · ἄμφω γὰρ μοναρχίαι , διαφέρουσι δὲ πλεῖστον · ὁ μὲν γὰρ τύραννος τὸ ἑαυτοῦ συμφέρον σκοπεῖ , ὁ δὲ βασιλεὺς τὸ τῶν ἀρχομένων · οὐ γάρ ἐστι βασιλεὺς ὁ μὴ αὐτὸς ἑαυτῷ ἀρκῶν καὶ πᾶσι τοῖς ἀγαθ’ οἶς ὑπερέχων · ὁ γὰρ τοιοῦτος οὐ δεηθήσεται τὰ τῶν ἀρχομένων εἰς ἑαυτὸν ἕλκειν . διὰ τοῦτο τὰ μὲν ὠφέλιμα αὐτῷ οὗ προσκοπεῖ πολιτευόμενος καὶ τὰ κοινὰ πράττων , μόνα δὲ τὰ τῶν ἀρχομένων · οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν κοινῶν ἀλλ’ οἴκοθεν ποριεῖ τὰ συμφέροντα ἑαυτῷ . ὁ δὲ μὴ οὕτως ἔχων κληρωτὸς μᾶλλον ἄν τις εἴη ἢ βασιλεύς . ἔστι τοίνυν ἡ τυραννὶς ἐναντία τῇ βασιλείᾳ · ὁ γὰρ Τύραννος τὸ ἑαυτοῦ ἀγαθὸν διώκει , καὶ πολὺ μᾶλλον ἢ ὁ κληρωτός · καὶ φανερωτέρα ἡ διαφορὰ ἡ πρὸς τὸν βασιλέα , ὅτι καὶ χείρων . διὰ τοῦτο καὶ ἐναντίον ἐστὶ τῇ βασιλείᾳ ἡ τυραννίς , ὅτι τὸ μὲν βέλτιστον , τὸ δὲ κάκιστον’ τὸ γὰρ κάκιστον ἐναντίον τῷ βελτίστῳ . μεταβαίνει τοίνυν ἡ πολιτεία ἐκ βασιλείας εἰς τυραννίδα · φαυλότης γάρ ἐστι μοναρχίας ἡ τυραννίς , καὶ ὁ μοχθηρὸς βασιλεὺς τύραννος γίνεται . τῆς μὲν οὖν βασιλείας παρέκβασις ἡ τυραννίς , τῆς δὲ ἀριστοκρατίας ἡ ὀλιγαρχία , ὅταν οἱ ταύτην πολιτευόμενοι τὴν πολιτείαν νέμωσι τὰ τῆς πόλεως ἑαυτοῖς παρὰ τὴν ἀξίαν καὶ πάντα ἢ τὰ πλεῖστα · οἳ καὶ τὰς ἀρχὰς τῆς πόλεως τοῖς αὐτοῖς ἀεὶ διδόασι διοικεῖν , ἵνα συνήθεις αὐτοῖς γενόμενοι δι’ ὠτῶν | καρποῦσθαι δύνωνται τὰ κοινά . ὅθεν συμβαίνει ὀλίγους τινὰς ἐπὶ τῶν πραγμάτων εἰνὶ , καὶ μοχθηροὺς ἀντὶ τῶν ἐπιεικεστάτων . τῆς δὲ τιμοκρατίας παρέκβασις ἡ δημοκρατία · σύνοροι γάρ εἰσιν αὗται · πλήθους γὰρ βούλεται καὶ ἡ τιμοκρατία εἶναι , καὶ ἴσοι πάντες οἱ ἐν τῷ τιμήματι . ἥκιστα δὲ μοχθηρά ἐστιν ἡ δημοκρατία · μικρὸν γὰρ ὑπερβαίνει τὸ τῆς τιμοκρατίας εἶδος · κοινωνεῖ γὰρ αὐτῇ μᾶλλον ἢ διαφέρει · τῷ τιμήματι μὲν γὰρ διαφέρει , κοινωνεῖ δὲ κατά τε τὴν ἰσότητα ἴσοι γὰρ πάντες οἱ ἐν τῷ τιμήματι ) καὶ κατὰ τὸ πλῆθός . <Περὶ τῶν ὁμοιωμάτων τούτων τῶν εἰδῶν . κεφ . ιδ΄.> Τὰ μὲν οὖν εἴδη τῆς πολιτικῆς εἰς ταῦτα μεταβάλλουσι μάλιστα · τὸ ἐλάχιστον γὰρ ἑκάστη τῶν εἰρημένων πολιτειῶν εἰς τὴν ἀντικειμένην αὐτῇ μεταβάλλει καὶ εἰς ταύτην ῥᾷστα μεταβαίνει . εἰσὶ δὲ καὶ ἐν τῇ οἰκονομικῇ ὁμοιώματα αὐτῶν καὶ οἷον παραδείγματα · ἐν γὰρ ταῖς οἰκίαις καὶ βασιλείας εἰκόνα ἴδοι τις ἂν καὶ ἀριστοκρατίας καὶ τῶν ἄλλων . ἡ μὲν γὰρ πατρὸς πρὸς υἱοὺς κοινωνία βασιλείας ἔχει σχῆμα · τῶν τέκνων γὰρ τῷ πατρὶ μέλει · ἐντεῦθεν δὲ καὶ Ὅμηρος τὸν Δία πατέρα προσαγρεύει . πατρικὴ γὰρ ἀρχὴ βούλεται ἡ βασιλεία εἶναι , ἣν οἱ Πέρσαι ὑπερβαίνοντες τυραννίδα ποιοῦσι , τῶν γὰρ υἱῶν ὡς δούλων ἄρχουσι . τυραννὶς ὸὲ ἡ τῶν δούλων ἀρχή · τὸ γὰρ τοῦ δεσπότου συμφέρον̣ ζητεῖται ἀεὶ παρὰ τῶν δούλων · ἔστι δὴ ἡ τοιαύτη τῶν τέκνων ἀρχὴ ἡμαρτημένη · ἡ δὲ βασιλείᾳ ἐοικυῖα τοῦ δέοντος ἔχεται · δεῖ γάρ , ἐπεὶ υἱὸς διαφέρει δούλου καὶ | τὰς ἀρχὰς αὐτῶν διαφόρους εἶναι . ἡ μὲν οὖν πατρὸς πρὸς υἱοὺς κοινωνία τῆ βασιλείᾳ ἔοικεν · ἀριστοκρατίᾳ δὲ ἡ τοῦ ἀνδρὸς πρὸς τὴν γυναῖκα . κατ’ ἀξίαν γὰρ καὶ ὡς βελτίων ὁ ἀνὴρ ἄρχει · καὶ ἔσται δὴ ἀριστοκρατία , ὅταν ἃ μὲν προσήκει ἀνδρί , ἑαυτῷ ἀποδιδῷ ὁ ἀνήρ , ἃ δὲ γυναιξὶν ἁρμόζει , τῇ γυναικὶ παραχωρῇ . ὑπερβήσεται δὲ τὴν ἀριστοκρατίαν ἡ τοιαύτη κοινωνία καὶ εἰς ὀλιγαρχίαν · μεταβαλεῖ , ὅταν ὁ ἀνὴρ ἁπάντων κυριεύῃ · παρὰ τὴν ἀξίαν γὰρ αὐτὸ ποιεῖ καὶ οὐχ ᾗ ἀμείνων . ἐνίοτε δὲ ἄρχουσιν αἱ γυναῖκες , ὅταν ἐπίκληροι ὦσι καὶ διὰ τοῦτο πλούτῳ καὶ δυνάμει τῶν ἀνδρῶν ὑπερέχωσιν · οὐ γὰρ γίνεται ἡ τοιαύτη ἀρχὴ δι’ ἀρετήν , ἀλλὰ καθάπερ ἐν ταῖς ὀλιγαρχίαις διὰ πλοῦτον καὶ δύναμιν . τοιαύτη μὲν οὖν ἡ ἐν οἰκίᾳ ἀριστοκρατία καὶ ὀλιγαρχία . τιμοκρατία δὲ ἡ τῶν ἀδελφῶν κοινωνία · ἴσοι γάρ , πλὴν ἐφ’ ὅσον ταῖς ἡλικίαις διαλλάττουσι · διόπερ , ἂν πολὺ ταῖς ἡλικίαις διαφέρωσιν , οὐκέτι ἀδελφικὴ γίνεται ἡ φίλ’ ία , ἀλλὰ πατρικῇ τινι ἔοικε πρὸς παῖδας . δημοκρατία δὲ μάλιστα μὲν ἐν ταῖς ἀδεσπότοις τῶν οἰκήσεων γίνεται ·· ἐνταῦθα γὰρ πάντες ἐξ ἴσου · γίνεται δὲ καὶ ἐν αἷς ὁ ἄρχων ἀσθενὴς καὶ διὰ τοῦτο ἕκαστος ἑαυτοῦ ἐξουσιάζει . <Περὶ τῆς καθ’ ἑκάστην τῶν πολιτειῶν φιλίας . ἔφ’ . ιε΄.> Αὗται μὲν οὖν αἵ τε ἐν τῇ πολιτικῇ καὶ ἐν οἰκονομικῇ κοινωνίαι · πάσαις δὲ ταύταις ταῖς κοινωνίαις φαίνεται ἡ φιλία ἀκολουθοῦσα καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἐφ’ ὅσον καὶ τὸ δίκαιον . τῇ μὲν οὖν βασιλικῇ κοινωνίᾳ ὑπεροχικὴ φιλία , | εἰ ὁ βασιλεὺς ὑπερέχει ταῖς εὐεργεσίαις καὶ εὖ ποιεῖ τοὺς βασιλευομένους καὶ ἐπιμελεῖται αὐτῶν ἀγαθὸς ὤν , ἵν’ εὖ πράττωσιν , ὥσπερ νομεὺς προβάτων · ὅθεν καὶ Ὅμηρος τὸν Ἀγαμέμνονα ποιμένα προσαγορεύει λαῶν . τοιαύτη δὲ καὶ ἡ πατρικὴ φιλία · ὑπεροχικὴ γάρ ἐστι καὶ αὐτή , διαφέρει δὲ τῷ μεγέθει τῶν εὐεργετημάτων · μείζω γὰρ ὁ πατὴρ εὐεργετεῖ . αἴτιος γὰρ τῷ παιδὶ τοῦ εἶναι , ὃ μέγιστον ἀπάντων δοκεῖ , καὶ ἔτι τροφῆς καὶ παιδείας . καὶ τοῖς προγόνοις δὲ ταῦτα ἀπονέμεται · φύσει γὰρ ἀρχικὸν ὅ τε πατὴρ τῶν υἱῶν καὶ ὁ πρόγονος τῶν ἐγγόνων καὶ βασιλεὺς βασιλευομένων . εἰσὶ δὲ πᾶσαι αἱ τοιαῦται φιλίαι ἐν ὑπεροχῇ · διὸ καὶ τιμῶνται οἱ γονεῖς , καὶ τὸ δίκαιον δὲ ἀκολούθως τῇ φιλία οὐ τὸ αὐτὸ ἀλλ’ ἐν ὑπεροχῇ . τὸ γὰρ πρὸς πατέρα δίκαιον ὑπερέχει τοῦ πρὸς · υἱόν · τὸ γὰρ κατ’ ἀξίαν ἀποδοῦναι δεῖ . διὰ τοῦτο καὶ ἡ φιλία συνίσταται . οὐ τῇ βασιλικῇ δὲ μόνον κοινωνίᾳ ἡ ὑπεροχικὴ φιλία ἀκολουθεῖ ἀλλὰ καὶ τῇ ἀριστοκρατικῇ . πρὸς γὰρ τὸν ἀμείνω μείζων γίνεται ἡ φίλησις τοιαύτη δὲ καὶ ἡ τοῦ ἀνδρὸς πρὸς γυναῖκα φιλία . ἡ γὰρ τοιαύτη κοινωνία ἀριστοκρατία ἐστὶν ἐν οἰκίᾳ · κατὰ τὴν ἀρετὴν γὰρ ὁ ἀνὴρ ἄρχει , καὶ τῷ ἀμείνονι δεῖ πλέον ἀπονέμειν φιλήσεως . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ δίκαιον κἀνταῦθα ἐν ὑπεροχῇ . τῇ δὲ τιμοκρατικῇ κοινωνίᾳ , οἶα ἐσιὶ καὶ ἡ τῶν ἀδελφῶν , ἡ ἑταιρικὴ φιλία ἀκολουθεῖ , ἥτις ἐν ἰσότητί ἐστιν . οἱ γὰρ ἑταῖροι ἴσοι καὶ ἡλικιῶται · οἱ δὲ τοιοῦτοι ὁμομαθεῖς καὶ ὁμοήθεις θεὶς ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , οἷοί εἰσι καὶ οἱ ἐν τιμοκρατικῇ · ἴσ’ οἱ γὰρ οἱ πολῖται βούλονται καὶ ἐπιεικεῖς εἶναι καὶ ἄρχουσιν ἕκαστος ἐξ ἴσου καὶ ἄρχονται ἐν τῷ μέρει · ἐξ ἴσου δὴ καὶ ἡ φιλία καὶ τὸ δίκαιον . ταῖς μὲν οὗν ὑγιέσι πολιτείαις καὶ κοινωνίαις οὕτως ἡ φιλία ἀκολουθεῖ καὶ τὸ δίκαιον . ταῖς δὲ παρεκβάσεσι τῶν κοινωνιῶν ὥσπερ καὶ τὸ δίκαιον ἐπὶ μικρόν ἐστιν , οὕτω καὶ ἡ φιλία . ἐπεὶ δὲ τῶν παρεκβάσεων χειρίστη ἐστὶν ἡ τυραννίς , διὰ τοῦτο οὐδαμῶς ἐν αὐτῇ φιλία εὐρίσκεται ἢ πάνυ μικρόν . ἐν οἷς γὰρ μηδὲν κοινωνόν ἐστι τᾦ ἄρχοντι καὶ ἀρχομένῳ , οὐδὲ φιλία · οὐδὲ γὰρ οὐδὲ δίκαιον · ἀλλ’ ὥσπερ ὁ τεχνίτης ἔχει πρὸς τὸ ὄργανον καὶ ἡ ψυχὴ πρὸς τὸ σῶμα , οὕτω καὶ δεσπότης ἔσται ἔσται πρὸς δοῦλον καὶ τύραννος πρὸς ἀρχόμενον · ὠφελεῖται μὲν γὰρ τό τε ὄργανον ὑπὸ τοῦ τεχνίτου καὶ τὸ σῶμα ὑπὸ τῆς ψυχῆς , φιλία δὲ πρὸς αὐτὰ οὐκ ἔστιν · οὐ γὰρ πρὸς τὰ ἄψυχα φιλία δύναται εἶναι · οὐδὲ δίκαιόν τι πρὸς αὐτά ἐστιν ἀπὸ τῶν χρωμένων , ὥσπερ οὐδὲ πρὸς βοῦν ἡ πρὸς κύνα . τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον οὐδὲ πρὸς δοῦλόν ἐστι φιλία δεσπότου ἢ πρὸς ἀρχομένους τυράννῳ , καθόσον εἰσὶ δοῦλοι · οὐδὲν γὰρ κοινὸν δεσπόταις καὶ δούλοις · ὁ γὰρ δοῦλος ἔμψυχον ὄργανον καὶ τὸ ὄργανον ἄψυχος δοῦλος · ᾗ μὲν οὖν δοῦλος , οὐκ ἔστι φιλία πρὸς αὐτόν , ᾗ δὲ ἄνθρωπος , δύναται εἶναι . δοκεῖ γὰρ εἶναί τι δίκαιον παντὶ ἀνθρώπῳ πρὸς πάντα ἄνθρωπον τὸν δυνάμενον κοινωνῆσαι νόμων τινῶν καὶ θεσμῶν · ἡ γὰρ κοινωνία τῶν νόμων τὸ πρὸς ἀλλήλους ποιεῖ δίκαιον , ἡ δὲ κατὰ τὸ δίκαιον κοινωνία καὶ τὴν φιλίαν εἰσάγει . ἔσται τοίνυν τυράννῳ πρὸς ἀρχομένους φιλία , καθόσον εἰσὶν ἄνθρωποι · διὰ τοῦτο ἀμυδρόν τι ἐνταῦθα καὶ τὸ δίκαιον καὶ ἡ φιλία . ἐν δὲ τῇ δημοκρατίᾳ ἐπὶ πλεῖστον · πολλὰ γὰρ τὰ κοινὰ ἴσοις οὖσιν . <Περὶ ἑταιρικῆς φιλίας καὶ συγγενικῆς καὶ οἰκονομικῆς . κεφ . Πᾶσα μὲν οὖν φιλία ἐν κοινωνίᾳ ἐστί , καθάπερ εἴρηται · μόνη δὲ ἡ συγγενικὴ καὶ ἑταιρικὴ φιλία οὐ δοκοῦσιν ἐν κοινωνία εἶναι . κοινωνικαὶ γάρ εἰσι φιλίαι αἱ καθ’ ὁμολογίαν καὶ συνθήκην τινὰ συνιστάμεναι , οἷαί εἰσιν αἱ φυλετικαὶ καὶ συμπλοϊκαὶ καὶ ὅσαι τοιαῦται , εἰς ταύτας δὲ τάξειεν ἄν τις καὶ τὴν ξενικήν . ἡ δὲ συγγενικὴ φιλία καὶ ἡ ἑταιρικὴ οὐ καθ’ ὁμολογίαν ἡ συνθήκην τινὰ συνίστανται , ἀλλὰ τοὺς μὲν ἡ φύσις συνέδησε , τοὺς δὲ τὸ τυχεῖν ἡλικιώτας εἶναι καὶ περὶ τὰ αὐτὰ ἐπιτηδεύματα σπουδάζειν . ῥητέον δὴ περὶ τῆς συγγενικῆς . ἔστι δὴ πολυειδὴς ἡ συγγενικὴ φιλία καὶ τῆς πατρικῆς πᾶσα ἐξήρτηται · διὰ γὰρ τὴν πρὸς τὸν κοινὸν πατέρα ἢ πρόγονον οἰκειότητα οἵ τε ἀδελφοὶ καὶ οἱ ἄλλως συγγενεῖς ἀλλήλους φιλοῦσιν , οἱ γονεῖς μὲν γὰρ στέργουσι τὰ τέκνα ὡς ἑαυτῶν τι ὄντα , τὰ δὲ τέκνα τοὺς γονεῖς ὡς ἀπ’ ἐκείνων τι ὄντα , ἀδελφοὶ δὲ ἀδελφοὺς τῷ ἐκ τῶν αὐτῶν πεφυκέναι . μᾶλλον δὲ ἴσασιν οἱ γονεῖς τὰ τέκνα , ὅτι ἐξ αὐτῶν εἰσιν ἡ τὰ γεννηθέντα , ὅτι ἐκ τούτων · καὶ μᾶλλον συνῳκείωται τὸ αἴτιον καὶ τὸ γεννῶν τῷ γεννηθέντι ἢ τῷ ποιηθέντι , ἢ τὸ γεννώμενον τῷ ποιήσαντι καὶ τὸ γεννηθὲν τῷ γεννήσαντι · τὸ γὰρ ἔκ τινος οἰκεῖον τῷ ἐξ οὗ ἐστιν , ὥσπερ ὀδοὺς ἢ θρὶξ τῷ ἔχοντι οἰκεῖόν ἐστι , τριχὶ δὲ καὶ ὀδόντι οὐκ ἔστιν οἰκεῖον ὁ ἔχων . ἢ τοίνυν οὐδαμῶς ἐστιν οἰκεῖον τῷ αἰτιατῷ τὸ αἴτιον καὶ τῷ ἔκ τινος τὸ ἐξ οὗ , οὐδέ τινα σχέσιν ἔχει πρὸς αὐτό , ἢ εἰ ἔχει , ἐλάιτω ἔχει ἣ ἐκεῖνο πρὸς αὐτὸ ἔχει · καὶ τὰ τέκνα δὴ τοὺς γονεῖς ἧττον φιλοῦσιν ἢ ὑπ’ ἐκείνων φιλοῦνται . ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ χρόνου φανερόν · οἱ μὲν γὰρ εὐθὺς γενόμενα στέργουσι , τὰ τέκνα δὲ αὐτοὺς χρόνῳ ὕστερον μετὰ τὸ λαβεῖν σύνεσιν ἢ αἴσθησιν · διὰ τοῦτο καὶ αἱ μητέρες μᾶλλον φιλοῦσι τὰ τέκνα ἢ οἱ πατέρες , ὅτι πρότερον αὐτὰ στέργουσι . γονεῖς μὲν οὗν τὰ τέκνα φιλοῦσιν ὡς ἑαυτούς τὰ γὰρ ἐξ αὐτῶν οἷον ἄλλοι αὐτοί , τῷ χωρὶς εἶναι μόνῳ διαφέροντες ) , τέκνα δὲ φιλοῦσι γονεῖς , ὡς ἀπ’ ἐκείνων πεφυκότα , ἀδελφοὶ δὲ ἀλλήλους τῷ ἐκ τῶν αὐτῶν πεφυκέναι . ἡ γὰρ πρ·ὸς τοὺς γονεῖς ταὐτότης καὶ αὐτοῖς ταὐτότητα ποιεῖ πρὸς ἀλλή - λους ὥσπερ τοὺς κλάδους ἡ τῆς ῥίζης ταὐτότης συνάπτει · διό φασι ταὐτὸν αἷμα καὶ ῥίζαν καὶ τὰ τοιαῦτα · ἔστι γὰρ ἑκάτερον τὰ ὒ τὸ καὶ ἓν ἐν πολλοῖς καὶ διῃρηαένοις . μέγα δὲ πρὸς φιλίαν καὶ τὸ συντραφῆναι καὶ ἥλικας εἶναι · ἧλιξ γὰρ ἥλικα φιλεῖ , καὶ οἱ συνήθεις ἑταῖροι · διὸ καὶ ἡ ἀδελφικὴ τῇ ἑταιρικῇ ὁμοιοῦται · ἀνεψιοὶ δὲ καὶ οἱ λοιποὶ συγγενεῖς ἐκ τῶν ἀδελφῶν συνψκείωνται · τῷ γὰρ ἀπὸ τῶν αὐτῶν εἶναι καὶ αὐτοὶ οἱ αὐτοί πὼς ἀλλήλοις εἰσίν . γίνονται δὲ οἱ μὲν οἰκειότεροι τῶν συγγενῶν , οἱ δ’ ἀλλοτριώτεροι τῷ σύνεγγυς ἢ πόρρω τὸν ἀρχηγὸν εἶναι τοῦ γένους · οἷς γὰρ πόρρωθεν ἡ κοινωνία , ἀμυδρὰ γίνεται , τῷ προιέναι ἐλαττουμένη . ἔστι δὲ ἡ μὲν τῶν τέκνων πρὸς τοὺς γονεῖς φιλία καὶ τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸν θεὸν ὡς πρὸς ἄγαθὸν καὶ ὑπερέχον εὐεργέται γάρ εἰσι τὰ μέγιστα εὐεργετοῦντες , | τὸ εἶναι καὶ τραφῆναι καὶ καιδευθῆναι ) , ἡ δὲ τῶν συγγενῶν πρὸς ἀλλήλους ἐν ἰσότητι · ἔχει δὲ καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ χρήσιμον ἡ τοιαύτη φιλία μᾶλλον ἢ ἡ τῶν ἀλλοτρίων κατὰ γένος , ὅσῳ καὶ κοινότερος ὁ βίος ἐστὶν αὐτοῖς κατὰ πλείονα κοινωνοῦσιν ἀλλήλοις . μάλιστα δὲ ἡ ἀδελφικὴ φιλία · συμβαίνει γὰρ αὐτῇ πάντα , ἃ καὶ τῇ ἑταιρικῇ καὶ μᾶλλον αὐτῇ ἢ ἐκείνῃ · καὶ διὰ τοῦτο εἰ ἐπιεικεῖς εἶεν οἱ ἀδελφοὶ καὶ ὅμοιοι , μᾶλλον φιλήσουσιν ἀλλήλους ἢ οἱ ἑταῖροι · οἰκειότεροι γάρ εἰσιν ἀλλήλοις καὶ ὁμοιότεροι καὶ ἐκ γενετῆς ἀλλήλους στέργουσι καὶ ὁμοηθέστεροί εἰσιν , ὅτι καὶ ἐκ τῶν αὐτῶν ἔφυσαν καὶ ὁμοίως ἐπαιδεύθησαν · καὶ ἡ κατὰ τὸν χρόνον δοκιμασία μείζων ἐνταῦθα καὶ βεβαιοτέρα . ἡ μὲν οὖν μεγίστη ἐν ταῖς συγγενικαῖς φιλία ἡ ἀδελφική ἐστιν , αἱ δὲ ἄλλαι ἀνάλογον ἔχουσι τῇ κατὰ γένος οἰκειότητι . ἀνδρὶ δὲ καὶ γυναικὶ φιλία δοκεῖ κατὰ φύσιν ὑπάρχειν . ἄνθρωπος γὰρ τῇ φύσει τεκνοποιητικὸν μᾶλλον ἢ πολιτικόν , ὅσῳ πρότερον καὶ ἀναγκαιότερον οἰκία πόλεως καὶ ὅσῳ κοινότερον ζῴοις τεκνοποιία ἢ πολιτεία . τὸ μὲν γὰρ πᾶσι ζῴοις ἔνεστιν , ἡ δὲ πολιτεία μόνοις τοῖς ἀνθρώποις . τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ζῴοις ἐπὶ τοσοῦτον μόνον ἡ κοινωνία ἐστίν , ἐφ’ ὅσον ἔνι τεκνοποιῆσαι , τοῖς δὲ ἀνθρώποις οὐ τῆς τεκνοποιίας χάριν μόνον ἡ κοινωνία ἐστὶν ἀλλὰ καὶ τῶν εἰς τὸν βίον · εὐθὺς γὰρ διῄρηται αὐτῶν τὰ ἔργα καὶ ἄλλα τὰ ἔργα τοῦ ἀνδρὸς καὶ ἕτερα γυναικός · ἐπαρκοῦσιν οὖν ἀλλήλοις εἰς τὸ κοινὸν τιθέντες τὰ ἴδια . διὰ ταῦτα καὶ τὸ χρήσιμον καὶ τὸ ἡδὺ ἐν ταύτῃ τῇ φιλίᾳ εἶναι δοκεῖ · εἴη δ’ ἄν καὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ ἡ ἀρετή , εἰ ἐπιεικεῖς εἶεν · ἔστι γὰρ ἑκατέρου ἀρετή · καὶ εἰ | σπουδαῖος εἴη ἑκάτερος τὴν προσήκουσαν ἀρετήν , χαίροιεν ἂν καὶ διὰ τοῦτο ἀλλήλοις . σύνδεσμος δὲ τῇ τοιαύτῃ φιλίᾳ καὶ τὰ τέκνα δοκεῖ εἶναι · διὸ θᾶττον οἱ ἄτεκνοι διαλύονται · τὰ γὰρ τέκνα κοινὸν ἀγαθὸν ἀμφοῖν · τὸ δὲ κοινὸν συνέχει τὰ κοινωνοῦντα . <Περὶ τῶν ἐν τῇ κατὰ τὸ χρήσιμον φιλίᾳ ἐγκλημάτων . κεφ . ιζ'.> Πῶς δὲ συμβιωτέον ἀνδρὶ πρὸς γυναῖκα καὶ ἀδελφῷ πρὸς ἀδελφὸν καὶ ὅλως φίλῳ πρὸς φίλον ταὐτόν ἐστι τῷ πῶς δίκαιον . ἕπεται γὰρ 10 πάσῃ κοινωνίᾳ ἀναλόγως τῇ φιλίᾳ καὶ τὸ δίκαιον , ὥσπερ εἴρηται πολλάκις · καὶ οὐ ταὐτὸν φαίνεται εἶναι δίκαιον φίλῳ πρὸς φίλον καὶ τὸν ὀθνεῖον ἢ τὸν ἀδελφὸν ἢ τὸν ἑταῖρον καὶ τὸν συμφοιτητήν . τριῶν δὴ οὐσῶν τῶν φιλιῶν , διὰ τὸ ἀγαθὸν διὰ τὸ ἡδὺ καὶ διὰ τὸ χρήσιμον , καὶ καθ’ ἑκάστην τῶν μὲν ἐν ἰσότητι φίλων ὄντων , τῶν δὲ καθ’ ὑπεροχήν καὶ γὰρ γίνονται φίλοι καὶ οἱ ὅμοιοι ἢ κατὰ τὸ ἀγαθὸν ἢ κατὰ τὸ ἡδὺ ἢ κατὰ τὸ χρήσιμον [ γίνονται φίλοι ] καὶ ἀμείνους χείροσι ) , ἰοὺς ἴσους μὲν κατ’ δεῖ φιλεῖν καὶ τὰ ἄλλα πάντα ἰσάζειν , ἰοὺς δὲ ἀνίσους ἀναλόγως τῇ ὑπεροχῇ καὶ τῇ ἐλλείψει φιλεῖν καὶ φιλεῖσθαι . μόνῃ δὲ ἐν τῇ κατὰ τὸ χρήσιμον φιλία ἢ ταύτῃ μάλιστα τὰ ἐγκλήματα καὶ αἱ μέμψεις τῶν φίλων γίνονται πρὸς ἀλλήλους εἰκότως . οἱ μὲν γὰρ δι᾿ ἀρετὴν φίλοι ὄντες εὖ ποιεῖν ἀλλήλους προθυμοῦνται · τοῦτο γὰρ ἀρετῆς καὶ φιλίας · πρὸς τοῦτο δὲ τῶν φίλων ἁμιλλωμένων οὐκ ἔστιν ἐγκλήματα οὐδὲ μάχαι · τὸ γὰρ φιλοῦντα καὶ εὖ ποιοῦντα | οὐδεὶς δυσχεραίνει , ἀλλ’ ἐὰν ᾖ χαρίεις , ἀμείβεται καὶ αὐτὸς εὗ ποιῶν · ὁ δὲ ταῖς εὐεργεσίαις τὸν ἕτερον ὑπερβάλλων , τυγχάνων οὗ ἐφίεται , οὐκ ἄν ἐγκαλοίη τῷ φίλῳ · ἐφίεται γὰρ ἑκάτερος τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τοῦ εὖ ποιεῖν οὐδὲ δὴ οἱ δι’ ἡδονὴν φιλοῦντες πάνυ δυσχεραίνειν ἀλλήλους δύνανται . ἅμα γὰρ ἀμφοῖν γίνεται οὗ ὀρέγονται , εἰ ἰῷ συνδιάγειν χαίρουσι . γελοῖος γὰρ ἂν εἴη ὁ ἐγκαλῶν τῷ μὴ τέρποντι φίλῳ . ἐξὸν συνδιάγοντα τέρπεσθαι · οὔτε τοίνυν ἡ διὰ τὸ ἀγαθὸν φιλία ἐγκλήματα ἔχει καὶ μέμψεις οὔτε ἡ δι’ ἡδονήν , μόνη δὲ ἡ διὰ τὸ χρήσιμον ἐγκληματική ἐστιν . ἐπ’ ὠφελείᾳ γὰρ χρώμενοι ἀλλήλοις ἀεὶ τοῦ πλείονος δέονται καὶ ἔλαττον ἔχειν οἴονται τοῦ προσήκοντος καὶ μέμφνται , ὅτι οὐχ ὅσων δέονται τοσούτων τυγχανουσιν , αξιοι οντες τυγχάνειν · οἱ γὰρ εὖ ποιοῦντες οὐ δύνανται ἐπαρκεῖν αὐτοῖς τοσαῦτα ὅσων δέονται · ἀεὶ γὰρ οἱ εὗ πάσχοντες πλειόνων δέονται , ἤπερ εὖ ποιεῖν οἱ εὐεργέται δύνανται . ἔοικε δέ , ὅτι καθάπερ τὸ δίκαιον διττόν ἐστι ( τὸ μὲν ἄγραφον , τὸ δὲ κατὰ νόμον ) , οὕτω καὶ τῆς κατὰ τὸ φιλίας τὸ μὲν ἠθικόν ἐστι , τὸ δὲ νομικόν . νομικὸν μὲν χρήσιμον , ὅταν τίς τινι διδῷ , ἐφ’ ᾧ λάβοι τι ῥητὸν καὶ ὡρισμένον , ἠθικὸν δέ , ὅταν τίς τινι ὡς φίλῳ δωρῆται , κομίζεσθαι δὲ · ἀξιοῖ τὸ ἴσον ἢ πλέον , οὐ ῥητὸν οὐδὲ ὡρισμένον · κατ’ ἄμφω δὲ τὰ χρήσιμα ταῖς φιλίαις ἐγκλήματα καὶ μέμψεις ἀκολουθοῦσι , μάλιστα δὲ ὅταν τῶν φίλων ὁ μὲν τὸ νόμιμον χρήσιμον εἰσάγῃ , ὁ δὲ τὸ ἠθικόν · οἱ τοιοῦτοι γὰρ ταχέως διαλύονται . εἰ γὰρ ὁ μὲν εἰς χρήματα ὠφελεῖ καὶ ἀξιοῖ ὁμοίως | ὠφελεῖσθαι καὶ τοσαῦτα λαβεῖν ὅσα δέδωκεν , ὁ · δὲ ἄλλην τινὰ ὠφέλειαν ὠφελεῖ , οὐ δύνανται ἐν τῇ φιλία μένειν . ἔστι δὲ καὶ τοῦ νομίμου χρησίμου τὸ μὲν πάντῃ ἀγοραῖον , τὸ δὲ ἐλευθεριώτερον · τὸ μὲν γὰρ μὴ δοῦναι εἰ μὴ αὐτίκα εἴη λαβεῖν , ἐκ χειρὸς εἰς χεῖρα , πάντῃ ἀγοραῖον , τὸ δὲ δόντα ἀναβαλέσθαι τὴν λῆψιν , ἐλευθεριώτερον . καὶ τοῦτο δὲ καθ’ ὁμολογίαν γίνεται , τί ἀντὶ τίνος ὀφείλει ( ὡρισμένον γὰρ τὸ ὀφείλημα καὶ οὐκ ἀμφίλογον ) , ἡ δὲ τῆς κομιδῆς ἐλευθεριώτερόν πὼς καὶ φικώτερον ποιεῖ τὸ συνάλλαγμα · διὸ παρ’ ἐνίοις τούτων οὔκ εἰσι δίκαι οὐδὲ δικάζονται ἀλλήλοις περὶ τῶν χρεῶν ἀλλ’ οἴονται δεῖν στέργειν τὸ ὗς κατὰ πίστιν συναλλάξαντας . ὁ δὲ κατὰ τὸ ἠθικὸν χρήσιμον ὠφελῶν οὐκ ἐπὶ ῥητοῖς ἀλλ’ ὡς φίλῳ δωρεῖταί τι ἢ ἄλλην τινὰ ὠφέλειαν ὠφελεῖ , κομίζεσθαι δὲ ἀξιοῖ τὸ ἴσον ἢ πλέον , ὡς οὐ δεδωκὼς ἀλλἁ χρήσας · μὴ λαβὼν δὲ οὐχ ὥσπερ χρήσας οὕτως ἐγκαλεῖ τῷ μὴ δόντι ἀλλ’ ὡς φίλῳ . τοῦ τὸ δὲ συμβαίνει διὰ τὸ βούλεσθαι μὲν πάντας ἢ τοὺς πλείστους τὰ καλά , προαιρεῖσθαι δὲ τὰ ὠφέλιμα . τὸ δὲ εὖ ποιεῖν , μὴ ἵνα ἀντιπάθῃ , καλόν , ὠφέλιμον δὲ τὸ εὐεργετεῖσθαι · διὰ τοῦτο τὸ μὲν ὠφέλιμον ζητοῦσι , μὴ τυχόντες δὲ βούλονται καλοὶ δοκεῖν . τοὺς δὲ τοιούτους φίλους καὶ ἵνα εὖ πάθωσιν εὗ ποιοῦντας πάσῃ σπουδῇ εὖ ποιητέον τοὺς δυναμένους , καὶ τὴν ἀξίαν εὐεργεσίαν ἀποδοτέον . οὐ γὰρ ἔλκειν δεῖ βίᾳ πρὸς τὴν ἀληθῆ φιλίαν μὴ βουλομένους , ἀλλὰ δυσχεραίνειν , ὅτι ἔλαθον εὗ παθόντες ὑφ᾿ οὗ οὐκ ἔδει , οὐ γὰρ ὑπὸ φίλου , καὶ ζητεῖν ὅπως ἑκόντες ἀποτρίψωνται τὰς αἰσχρὰς εὐεργεσίας , ἃς | ἄκοντες ἐδέξαντο τῷ ἀγνοεῖν τὸν εὐεργετοῦντα . ἀπορίψονται δέ , εἰ μὲν δύνανται , καὶ αὐτοὶ ἀποδόντες καὶ καθάπερ ἐπὶ ῥητοῖς εὐθὺς διαλυθέντες , εἰ δὲ μὴ δύνανται τηνικαῦτα , ὁμολογήσαντες δυνηθέντες ἦ μὴν εὐθὺς ἀποδώσειν , εἰ δὲ πάντως ἀδυνατως ἔχουσιν ἀμείψασθαι , οὐδὲ οἱ δόντες ἀπαιτήσουσιν οὐδὲν παρ’ αὐτῶν · ὥστε εἰ δύνανται , ἀποδοτέον εὐθύς · πρὶν δὲ εὐεργετηθῆναι , σκεπτέον ἕκαστον , ὑπὸ τίνος εὐεργετεῖται καὶ ἐπὶ τίνι , ὡς ἄν εἰδείη , εἰ δεῖ δέξασθαι ἢ μή . <Περὶ μέτρου ἀποδόσεως ἐν τῆ χρησίμῳ καὶ ἔτι περὶ τῶν ἐν τῇ καθ’ ὑπεροχὴν φιλίᾳ μέμψεων . κεφ . ιη΄.> ’Ey δὲ ταῖς πρὸς ἀλλήλους τῶν φίλων ἀμοιβαῖς ἀπορία ἐστίν . ἐπεὶ γὰρ ἀπὸ μεγάλων εὐεργεσιῶν μικραὶ ὠφέλειαι γίνονται τοῖς εὐεργετουμένοις καὶ ἀπὸ μικρῶν μεγάλαι πολλάκι ( ἐνδέχεται γὰρ πολλὰ καὶ ἀναλώσαντα μικρὰ τὸν φίλον ὠφελῆσαι , καὶ τὸ ἀνάπαλιν ) , πότερον ἀμειβομένους τὴν ὠφέλειαν δεῖ σκοπεῖν ἢ τῆς εὐεργεσίας τὸ μέτρον . καὶ γὰρ οἱ μὲν εὖ παθόντες τοιαῦτά φασι λαβεῖν παρὰ τῶν εὐεργετῶν , ἃ μικρὰ ἦν ἐκείνοις δοῦναι καὶ ἐξῆν παρ’ ἑτέρων λαβεῖν , τούτῳ κατασμικρύνοντες τὰς εὐεργεσίας , οἱ δὲ εὖ ποιήσαντες τὸ ἀνάπαλιν τὰ μέγιστα ὧν εἶχον εὐεργετῆσαι λέγουσι καὶ ἃ παρ’ ἄλλων οὐκ ἦν λαβεῖν , καὶ ἐν κινδύνοις καὶ χοείαις κινδύνων ἐγγύς · ἀμφισβητεῖται δή , ποτέρῳ δεῖ μετρεῖν τὴν ἀμοιβὴν τῆ τοῦ παθόντος εὖ ὠφελείᾳ ἢ τῆ τοῦ δράσαντος εὐεργεσίᾳ . ἔστι δὲ οὐχ ὁμοίως ἐπὶ πάσης φιλίας , ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῆς διὰ | τὸ χρήσιμον φιλίας ἡ ἀμοιβὴ ἀναλογήσει τῇ τοῦ εὖ παθόντος ὠφελείᾳ ἢ καὶ ὑπερβαλεῖ ταύτην · οὕτω γὰρ κάλλιον . καὶ γὰρ οὗτός ἐστιν ὃ δεόμενος καὶ ἐπαρκεῖ αὐτῷ ὡς κομιούμενος τὴν ἴσην · τοσαύτη οὖν γεγένηται ἐπικουρία ὅσον ὠφελήθη ἢ καὶ πλέον ὅλως δὲ τῇ ὠφελείᾳ ἑαυεἰδείη λομένου τὰς εὐεργεσίας ἕλκειν ἐπὶ τὸ ὠφέλιμον ἑαυτῷ , οὕτε τῇ ὠφελείᾳ τῶν εὖ πασχόντων αἱ ἀμοιβαὶ μετροῦνται ἀλλὰ τῇ προαιρέσει τῶν εὖ ποιούντων · τῆς ἀρετῆς γὰρ καὶ τοῦ ἤθους ἐν τῇ προαιρέσει τὸ κύριον · ἐπεὶ τοίνυν διὰ τὴν ἀρετὴν ἀλλήλους φιλοῦσι καὶ τὰς ἀμοιβὰς τῇ προαιρέσει μετρήσουσι , διὰ τοῦτο παντὸς ἐγκλήματος καθαρά ἐστιν ἡ τοιαύτη φιλία , αἱ δὲ ἄλλαι ἀεὶ ἐν ἐγκλήμασίν εἰσιν , οἵα ἐστὶ καὶ ἡ καθ’ ὑπεροχήν , ὅταν ὁ μείζων τὸν ἐλάττω φιλῇ ἢ <ὁ> ὠφελιμώτερος τὸν ἧττον ὠφέλιμον · γὰρ ὁ ὑπερέχων πλέον ἔχειν , ὁ μέν , ὅτι βελτίων , ὁ δέ , ὅτι ὠφελιμώτερος . εἰ γὰρ ἑκάτερος , φησί , τῶν φίλων κατὰ τὴν δύναμιν εἰσενέγκοι , καὶ οὐ κατ’ ἀξίαν λήψεται , λειτουργία τις ἔσται ἡ φιλία · διὰ τοῦτό φασι δεῖν οὐχ ὁμοίων τυγχάνειν τῶν ἐκ τῆς φιλίας ἀλλὰ μειζόνων · ἀξιοῦσι γάρ , καθάπερ οἱ κατ’ ἐμπορίαν συνεισφέροντες χρήματα οἱ πλέον εἰσενεγκόντες τοῦ κέρδους πλέον ἔχουσιν , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς φιλίας ἔχειν · καὶ ταῦτα μὲν οἱ ὑπερέχοντες , οἱ δὲ ὑπερεχόμενοι οὐ ταῦτά φασι προσήκειν τοῖς ὑπερέχουσι φίλοις , ἀλλὰ τὸ ἀ·νάπαλιν · φίλου γὰρ ἀγαθοῦ εἶναι τὸ ἐπαρκεῖν τοῖς ἐνδεέσι · τί γάρ , φασίν , ὄφελος σπουδαίῳ , ἢ δυνάστῃ φίλον εἶναι , μηδέν γε μέλλοντα ἀπολαύειν τῶν τοῦ φίλου ἀγαθῶν ; οὕτω δὲ ἐγκαλοῦντες ἀλλήλοις καὶ ἀξιοῦντες ἑκάτερος πλέον ἔχειν ῥᾷστα διαλύονται . ἔοικε δὲ ὀρθῶς καὶ ἑκάτερος ἀξιοῦν · δεῖ γὰρ ἑκατέρῳ τὸ πλέον νέμειν ἐκ τῆς φιλίας , οὐ τοῦ αὐτοῦ δέ , ἀλλὰ τῷ μὲν ὑπερέχοντι δεῖ πλέον νέμειν τιμῆς , τῷ δὲ ἐνδεεῖ πλέον ἀποδιδόναι ὧν δεῖται . τῆς μὲν γὰρ ἀρετῆς καὶ εὐεργεσίας ἡ τιμὴ γέρας , τῆς δὲ ἐνδείας ἐπικουρία τὸ κέρδος ἢ ἄλλο ὁτιοῦν , οὗ ἐνδεής ἐστι . τὸν ἴσον · δὲ τρόπον καὶ ἐν ταῖς πολιτείαις φαίνεται ἔχον · ἀποδίδοται γὰρ ἀεὶ τοῖς εὐεργέταις ἡ τιμή · οὐ γὰρ τιμᾶται ὁ μηδὲν ἀγαθὸν τῷ κοινῷ πορίζων · τὸ κοινὸν γὰρ δίδοται τῷ τὸ κοινὸν εὐεργετοῦντι · ἡ τιμὴ δὲ κοινόν . οὐ γὰρ ἔστιν ἅμα χρηματίζεσθαι ἀπὸ τῶν κοινῶν καὶ τιμᾶσθαι , ἀλλ’ ὁ ἐνδεὴς τοῦ κοινοῦ χρήματα μὲν λαμβάνει , τιμᾶται δὲ οὐδαμῶς · οὐδεὶς γὰρ δέχεται κατ’ ἄμφω ἐλαττοῦσθαι καὶ κατὰ τὴν τιμὴν καὶ κατὰ τὰ χρήματα , ἀλλὰ τὸ ἕτερον διδοὺς τὸ ἕτερον λήψεται . διὰ τοῦτο τῷ μὲν περὶ χρήματα ἐλαττουμένῳ ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ τὴν τιμὴν νέμουσι , τῷ δὲ δωροδόκῳ χρήματα · τὸ κατ’ ἀξίαν γὰρ ἐπανισοῖ καὶ σώζει τὴν φιλίαν , καθάπερ εἴρηται . τοῦτον δὴ τὸν τρόπον καὶ τοῖς ἀνίσοις φίλοις ὁμιλητέον , καὶ τῷ εἰς χρήματα ὠφελουμένῳ ἢ εἰς ἀρετὴν τιμὴν ἀνταποδοτέον τῷ ὠφελοῦντι · ἀνταποδώσει δὲ τὸ ἐνδεχόμενον . τὸ δυνατὸν γὰρ ἡ φιλία ἐπιζητεῖ , οὐ τὸ κατ’ ἀξίαν . οὐ γὰρ δύνανται πάντες τὰ κατ’ ἀξίαν ὧν ὀφείλουσιν ἀποδιδόναι · οὐ γὰρ δυνατὸν ἐπὶ πάντων τὸ κατ’ ἀξίαν | εὑρεῖν , ὥσπερ ἐν ταῖς πρὸς τοὺς θεοὺς καὶ γονέας δύναμιν καὶ ὅσον ἔξεστιν ἐπιεικὴς εἶναι δοκεῖ . διὰ τοῦτο δοκεῖ μὴ ἐξεῖναι υἱῷ πατέρα ἀπείπασθαι καὶ μὴ ὑπακοῦσαι περὶ ὁτιοῦν ἀξιοῦντα ἀεὶ γὰρ ὀφείλει καὶ διὰ τοῦτο ἀνταποδοτέον ἀεί · οὐδὲν γὰρ ἄξιον ὧν εὐεργετήθη δέδρακε πρὸς τὸν πατέρα ) , τῷ πατρὶ δὲ ἀπείπασθαι τὸν υἱόν · ἔξεστι γὰρ τοῖς εὐεργέταις τοὺς ὀφείλοντας ἀποπέμψασθαι . ἴσως δὲ οὐδεὶς πατὴρ ἀφίσταται τοῦ υἱοῦ , εἰ μὴ ὑπερβαλλόντων εἴη μοχθηρός · ἥ τε γὰρ φυσικὴ φιλία εἰς τοῦτο ἐπείγει καὶ ἅμα ἀνθρώπινόν ἐστι τὴν ἐπικουρίαν μὴ διωθεῖσθαι · τῷ δὲ υἱῷ μοχθηρῷ ὄντι μισητόν , ἢ οὐ λίαν σπουδάζεται τῷ πατρὶ ἐπαρκεῖν · οἱ γὰρ πολλοὶ εὗ πάσχειν βούλονται , τὸ δὲ εὖ ποιεῖν φεύγουσιν ὡς ἀλυσιτελές . περὶ μὲν οὖν τούτων ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω .
Lemmas: περι φίλιος . Κεφ . ὅς . μετά δέ οὗτος περί φίλιος ἀκόλουθος εἰμί διέρχομαι . εἰμί γάρ ὁ φίλιος ἀρετή τις ἢ ἕπω ὁ ἀρετή · καί γάρ ὁ μεταξύ δυσκολία καί κολακεία ἀρετή , προσλαμβάνω ὁ στέργω , φίλιος εἰμί , ὡς ἐν ὁ ἤ κεφάλαιος ὁ δέ βιβλίον εἴρω · καί ἕπω δέ ὁ τέλειος ἀρετή . ὁ γάρ ἀληθής φίλιος , ὡς αὐτίκα εἴρω , ἐν ὁ σπουδαῖος μόνος εὑρίσκω . διά οὗτος ἐν ὁ περί ὁ ἀρετή πραγματεία ἀκόλουθος εἰμί καί περί αὐτός εἶπον , ἐπεί καί ἀναγκαῖος εἰμί εἰς ὁ βίος . ἄνευ γάρ Φίλων οὐδείς εἄν αἱρέω ζῶ , ἔχω ὁ λοιπάς ἀγαθός πᾶς · καί γάρ ὁ πλουτέω καί ἀρχή καί δυναστεία κτάομαι δοκέω μάλιστα χρεία εἰμί Φίλων . τίς γάρ ὄφελος ὁ τοιοῦτος εὐδαιμονία μή δύναμαι δύναμαι οὐ εὐεργετέω δέ μή ἔχω φίλος · ὁ γάρ μάλιστα γίγνομαι εὐεργεσία καί ἐπαινέω πρός ὁ ὁ εἰμί ἢ πῶς ἄν ὁ εὐδαίμων ἐν ὁ εὐδαιμονία διαμένω καί σῴζω ἄνευ Φίλων ; ὅσος γάρ μείζων ὁ εὐδαιμονία , τοσοῦτος καί ἐπισφαλής . οὖον μόνος δέ εὐδαίμων χρεία Φίλων ἀλλά καί δυστυχής καί πένης · μός νάω γάρ οἴομαι πᾶς καταφυγή ἵημι ὁ φίλος . οὖον μόνος δέ τυγχάνω ἀλλά καί ἡλικία πᾶς λυσιτελής εἰμί ὁ φίλιος · ὁ γάρ φίλος νέος μέν εἰς ὁ ὀρθός ὁδηγέω λόγος , ἵνα μή διά ἀπειρία ὁ ἀγαθός διαμαρτάνω , πρέσβυς δέ θεραπεύω καί ὁ ἐλλείπω ὁ πρᾶξις διά ὁ ἀπό ὁ ἡλικία ἀσθένεια αὐτός ἀναπληρόω · ὁ δέ ἐν ἀκμή ὁ ἀγαθός πρᾶξις προστίθημι , καί ἀγαθός ποιέω ὁ ἔργον σῦς τε δύο ἐρχόμενος · καί γάρ μετά ὁ Φίλων καί νοέω καί πράσσω δυνατός γίγνομαι , καί φύσις δέ πρόσειμι ἐγώ ὁ φίλιος . φύσις γάρ ὁ γεννάω φιλέω ὁ γεννάω · καί οὐ ἐν ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά ἤδη καί ἐν ὄρνεον καί ἐν ὁ πλεῖστος ὁ ζῷον · καί οὐ ἐν γεννάω μόνος καί γεννάω , ἄνθρωπος · διά οὗτος ὁ φιλάνθρωπος ἐπαινέω , ὡς ἀνθρώπινος τίς ποιέω . ὁράω δέ ἄν τις καί ἐν ὁ πλάνη , ὡς οἰκέω ἅπας ἄνθρωπος ἄνθρωπος καί φίλος · ὁ τε γάρ ἐπί χώρα Μένων σύν ἡδονή ὁ πλανάω ὑποδέχομαι καί θεραπεύω , ὅς τε πλανάω , εἰμί συντυγχάνω μόνος ἄνθρωπος , μάλιστα χαίρω . καί ὁ πόλις ὁ φίλιος συνίστημι ὁ ἀρχή καί ἀεί συγχέω · καί ὁ καθίστημι ὁ πόλις νομοθέτης μᾶλλον ὁ φίλιος φροντίζω ἢ ὁ δικαιοσύνη · καί γάρ διά ὁ ὁμόνοια ὁ δικαιοσύνη ζητέω · ὁ δέ Ὁμόνοια ὁμοῖος τίς εἰμί ὁ φίλιος , ὁ δέ στάσις ὅμοιος εἰμί ὁ ἔχθρα , ὅς ἀεί ὁ πόλις ἀπελαύνειν σπουδάζω ὁ νομοθέτης . ἄλλως τε , Φίλων μέν εἰμί πρός ἀλλήλων ὁ πολίτης , οὖον χρεία ὁ πόλις δικαιοσύνη , Δίκαιος δέ εἰμί , φίλιος χρεία · ἀγαθός γάρ μετά οὗτος ὁμονοέω ἢ μετά ὁ δικαιοσύνη . ἔτι ὁ μάλιστα Δίκαιος φιλικός εἰμί δοκέω · καί γάρ ἐπειδάν τις περί ὁ πλησίος πᾶς ὁ Δίκαιος διασῴζω , κἀν αὐτός τίς δήω ζημιόω , φίλος εἰμί · ὥστε μᾶλλον ζητέω ὁ φίλιος ἢ ὁ δικαιοσύνη παρά ὁ νομοθέτης , καί ἀναγκαῖον εἰμί πρός ὁ καλῶς ὁμονοέω δύναμαι . οὖον μόνος δέ ἀναγκαῖον εἰμί καί πρός ἄλλος φέρω ἀγαθός , ἀλλά καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ καλός εἰμί καί ἐπαινετός · ὁ γάρ φιλόφιλος ἐπαινέω , ὅς τε πολυφιλία δοκέω ὁ καλός εἷς εἰμί · καί ἔνιοι φημί μηδείς διαφέρω ὁ φίλος ὁ ἀγαθός ἀνήρ , ἀλλά ὁ αὐτός ἄντικρυς εἰμί . Τῖς ὁ φίλιος , καί ὅτι τρεῖς αὐτός εἰμί εἶδος . Κεφ . βε . τοιοῦτος μέν οὖν ὁ φίλιος · διαπορέω δέ περί αὐτός οὐ ὀλίγος , πότερος ὁμοιότης εἰμί ὁ φίλιος καί ὁ ὅμοιος φίλος , ἢ ἐναντιότης καί ὁ ἔχω ἐναντίος . ὁ μέν γάρ ὁμοιότης τίθημι αὐτός καί ὁ ὅμοιος φίλος · ὅθεν ὁ ὅμοιος φημί ὡς ὁ ὅμοιος καί κολοιός πρός κολοιός καί ὅσος τοιοῦτος · ὁ δέ ἐναντίος ὁ φίλος φημί εἰμί καί ὁ λόγος εἰς ὁ καθολικός καί φυσικός ἀνάγω , σύμμαρτυς - Πίδης μέν φάσκω ἐράω μέν ὄμβρος γαῖα ξηραίνω , ἐράω δέ σεμνός οὐρανός πληρόω ὄμβρος , πίπτω εἰς γαῖα , Ἡράκλειτος δέ λέγω ὁ ἀντίξοος συμφέρω εἰμί καί ἐκ ὁ διαφέρω καλός ἁρμονία , καί πᾶς κατά Ἔρις γίγνομαι · ἕπομαι · ἐκ ἐναντίος δέ οὗτος ἀποφαίνω περί ὁ φίλιος μετά πολύς ἄλλος καί ὁ Ἐμπεδοκλῆς , λέγω ὁ ὅμοιος ὁ ὁμοιόω ἐφίημι . ὁ μέν οὖν ἀνάγω ὁ λόγος εἰς καθολικός τις καί φυσικός λόγος καί ζητέω ἀπλόος , πῶς ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος ἐφίημι καί ὁ ὅμοιος ὅσος μόνος ἔχω ὁ ἀνθρώπινος φύσις , καί ὁ ἀνθρώπινος ὅσος εἰς ἦθος φέρω καί πάθος · οὗτος γάρ ὕλη εἰμί ὁ πάρειμι πραγματεία . ζητητέος τοίνυν , πότερος ἐν πᾶς γίγνομαι ὁ φίλιος ἢ ἐν μέν ὁ ἀγαθός γίγνομαι , ἐν δέ ὁ μοχθηρός οὐ οἷος τε γίγνομαι · καί πότερος πολύς εἶδος φίλιος ἢ εἷς · οὖον γάρ , διότι ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός ὁ φίλιος , διά οὗτος εἷς εἶδος αὐτός εἰμί · ἐπιδέχομαι γάρ ὁ μᾶλλον καί κακός καί ὁ ἕτερος ὁ εἶδος · ὁ γάρ οὐσία καί ὁ συμβαίνω ἕτερος εἰμί ὁ εἶδος ὁ μᾶλλον καί κακός ἐπιδέχομαι · οὖον γάρ ὁμοίως εἰμί εἰμί · ὥστε ὁ διά ὁ μᾶλλον καί κακός οἴομαι εἷς εἶδος φίλιος εἰμί οὐ ἱκανός πιστεύω σημεῖον . περί οὗτος ἐν ὁ ἔμπροσθεν εἴρω . ὁ μέν οὖν ζητέω οὗτος · φανερός δέ εἄν γίγνομαι , εἰμί φανερός γίγνομαι ὁ περί ὁ φιλητής λόγος · οὖον γάρ πᾶς φιλέω ἀλλά ὅσος φύω φιλέω , ὅς εἰμί ὁ φιλητής · φιλητός δέ εἰμί οὗτος , ὁ ἀγαθός ὁ ἡδύς ὁ χρήσιμος · ὁ μέν οὖν ἀγαθός καί ὁ ἡδύς διά ἑαυτοῦ φιλέω , ὁ δέ χρήσιμος φιλέω ἢ διά ὁ ἀγαθός ἢ διά ὁ ἡδονή . χρήσιμος γάρ εἰμί , διά ὅς γίγνομαι ἢ ἀγαθός ἢ ἡδονή · ὥστε ὁ μέν ἀγαθός καί ὁ ἡδονή ὡς τέλος εἰμί φιλητής , ὁ δέ χρήσιμος ὡς πρός ὁ τέλος τάσσω . σκέπτομαι δέ πῶς ὁ ἀγαθός φιλητός εἰμί , πότερος ὁ ἁπλόος ἀγαθός ἢ ὁ ὁ φιλέω ἀγαθός · ἐνίοτε γάρ διαφέρω οὗτος ἀλλήλων καί ἄλλος μέν εἰμί ὁ ἁπλόος καί κύριος ἀγαθός , ἄλλος δέ τις δοκέω ἀγαθός · ὁμοίως δέ καί ὁ ἡδύς διαφέρω ὁ ἁπλόος ἡδύς καί ὁ τις ἡδύς . πότερος γοῦν φιλητής εἰμί ; ἢ δῆλος ὅτι ὁ δοκέω ἡδύς καί ἀγαθός φιλητής εἰμί ; ὁμοίως δέ καί χρήσιμος φιλητής εἰμί , ὁ πρός ὁ δοκέω ἡδύς καί ἀγαθός φέρω · καί οὖον πᾶς ὁ δοκέω ἡδύς καί ἀγαθός , ἀλλά ὁ δοκέω αὐτός ἡδύς εἰμί καί ἀγαθός καί χρήσιμος , οὗτος φιλητής . ὥστε ἀπλόος μέν φιλητός ὁ ἀγαθός εἰμί · τις δέ φιλητός ὁ τις ἀγαθός · φαίνω δέ φιλητός ὁ δοκέω τις ἀγαθός εἰμί , ὁμοίως δέ καί ὁ ἡδύς καί ὁ χρήσιμος . τρεῖς δέ εἰμί ὁ φιλητής , διά ὁ ὁ φίλησις γίγνομαι , οὐ ἐν πᾶς ὁ φιλέω ἤδη καί φίλιος γίγνομαι · φιλέω γάρ καί ὁ ἄψυχος διά τίς οὗτος ὁ τρεῖς φιλητής · ἀλλά οὖον φίλιος ὁ τοιοῦτος · φίλιος γάρ εἰμί , ὅταν τις φίλος ἀντιφιλέω καί βούλομαι ὁ φιλέω ὁ ἀγαθός καί αὐτός βούλομαι ὁ φιλέω ὁ ἀγαθός · ὁ δέ φίλος , φέρω εἶπον , οἶνος οὔτε παρά αὐτός ἀντιφιλέω ἵημι ὁ οἶνος βούλομαι ὁ ἀγαθός · γελοῖος γάρ · ἀλλά εἴπερ σῴζω βούλομαι αὐτός , οὐ αὐτός ἕνεκα ὁ οἶνος ἀλλά διά ἑαυτοῦ , ἵνα αὐτός ἔχω · ὁ δέ φίλος βούλομαι ὁ ἀγαθός αὐτός ἕνεκα διά οὗτος ὁ πρός ὁ ἄψυχος φίλησις οὐ εἰμί φίλιος . ἔτι δέ οὐδέ εἰμί τις ἄνθρωπος φιλέω καί βούλομαι αὐτός ὁ ἀγαθός , ὁ τοιοῦτος ἀνάγκη φίλιος εἰμί · δεῖ γάρ καί ἀντι φιλέω ὁμοίως · ὁ δέ μή , οὖον φίλος εἰμί ἀλλά Εὔνους τις λέγω . συμβαίνω δέ τις λανθάνω ἀλλήλων φιλέω ὑπολαμβάνω ἀγαθός τις καί χρήσιμος εἰμί καί ἐπιεικής καί βούλομαι ἀλλήλων ὁ ἀγαθός · οὗτος δή κύριος μέν φίλος οὐ ἄν τις εἶπον , ὅτι οὐ οἶδα φιλέω οὐδέ ὡς ἔχω πρός ἀλλήλων , Εὔνους δέ ἀλλήλων εἶπον τις ἄν . οὔτε τοίνυν ὁ ὁ ἄψυχος φίλησις φίλιος εἰμί ἵημι ὁ ὁ ἄνθρωπος , ὅταν τις ἐλλείπω ὁ εἴρω , ἀλλά φίλιος εἰμί , ὅταν ἀλλήλων εὐνοέω ἢ διά ὁ ἀγαθός ὁ διά ὁ ἡδύς ἢ διά ὁ χρήσιμος , καί βούλομαι ἀλλήλων ὁ ἀγαθός , καί οὖον λανθάνω ἀλλήλων φιλέω . ὅς τίς μέν οὖν εἰμί φίλιος εἴρω · φανερός δέ ἐκ ὁ εἴρω ὅτι καί τρεῖς εἶδος φίλιος · ἐπεί γάρ τρεῖς εἰμί ὁ διά ὁ γίγνομαι ὁ φίλιος , ὁ ἡδύς ὁ ἀγαθός ὁ χρήσιμος , καί διαφέρω οὗτος ἀλλήλων ὁ εἶδος , ἰσάριθμος ὁ φιλητός καί ὁ > . κατά ἕκαστος γάρ ὁ φιλητής δυνατός φίλιος γίγνομαι , ἤτοι φίλος μή λανθάνω καί ἀντιφίλησις . ἔτι δέ καί βούλησις ἀλλήλων ὁ ἀγαθός · καθόσον γάρ τίς φιλέω , βούλομαι ἐκεῖνος ὁ ἀγαθός . τρεῖς ἄρα εἶδος φίλιος , κατά ὁ ἀγαθός κατά ὁ ἡδύς καί κατά ὁ χρήσιμος . περι ὁ διά ὁ χρήσιμος φίλιος καί ὁ διά ὁ ἡδονή , ὅτι ἀτελής εἰμί ὁ τοιοῦτος φίλιος . Κεφ . γε . ζητητέος δέ περί ἕκαστος εἶδος . ὁ μέν οὖν διά ὁ χρήσιμος φιλέω ἀλλήλων οὐ αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἀλλήλων φιλέω ἀλλά διά ὁ ἀγαθός ἢ ὁ ἡδύς , πρός ὅς χρήσιμος εἰμί , καί φιλέω ἠώς εἄν ἔρχομαι τίς αὐτός παρά ἀλλήλων ἀγαθός · ὁμοίως δέ καί ὁ Ζεύς ἡδονά ἀλλήλων φιλέω οὖον κατά ἑαυτοῦ φιλέω · οὖον γάρ ἁπλόος ὅτι ἡδύς εἰμί διά οὗτος φιλέω , ἀλλά ὅτι αὐτός ἡδύς εἰμί , εἰμί γάρ ἄλλος ἡδύς εἰμί , οὐ ἄν φιλέω · ὁ τε δή διά ὁ χρήσιμος φιλέω καί ὁ διά ὁ ἡδύς οὐ ἁπλόος διά ὁ ἀγαθός ἢ ὁ ἡδύς ἀλλά διά ὁ αὐτός ἀγαθός καί ἡδύς στέργω , καί οὖον διότι ὁ φιλέω αὐτός τοιοῦτος εἰμί διά οὗτος φιλέω , ἀλλά ὅτι αὐτός ἡδύς εἰμί καί χρήσιμος . ὥστε δῆλος , ὅτι ὁ φίλιος οὗτος κατά συμβεβηκός εἰμί · οὖον διά οὗτος γάρ φιλέω ὁ φιλέω , ὅτι τοιόσδε τίς εἰμί αὐτός , ἀλλά διότι πορίζω ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ ἡδονή . καί εὐδιάλυτος δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος φίλιος · ὁ γάρ ἡδύς καί χρήσιμος οὐ ἀεί εἰμί ἡδύς καί χρήσιμος · ἄλλοτε γάρ ἄλλος ἥδομαι μέθη καί ἄλλοτε ἄλλος εἰμί ὁ χρήσιμος . μή παραμένω οὖν ὁ ὁ - τίω ὁ φίλιος καί αὐτός οὖον δύναμαι παραμένω ἀλλά διαλύω , ὡς εἰμί πρός ἐκεῖνος καί οὗτος ἔχω τέλος . ὁ δέ τοιοῦτος φίλιος , ὁ εὐμετάβολος , μάλιστα δοκέω γίγνομαι ἐν ὁ πρεσβύτης · οὖον γάρ ὁ ἡδύς ὁ τηλικόσδε διώκω οὔτε σφόδρα οὔτε συνεχῶς · καί διά οὗτος καί ἐλλείπω ὁ · κατά ἡδονά φίλιος , ὁ ὠφέλιμος δέ ἀεί μόνος ζητέω κατά ὁ χρήσιμος εἰμί φίλος . καί οὐ ὁ πρεσβύτης μόνος ἀλλά καί ὁ νέος ὅσος οὖον ὁ ἡδονά ἀλλά ὁ ὠφέλιμος ζητέω · ὁ τοιοῦτος δέ οὐδέ πάνυ συζάω μετά ἀλλήλων · ἐνίοτε γάρ οὐδέ ἥδομαι ἀλλήλων · τηνικαῦτα γάρ ἥδομαι ὁ δέ ἄλλος χρόνος οὐκέτι · οὐ εἰμί δέ ἀλλήλων ἡδύς οὐδέ δύναμαι συνοικέω . τοιοῦτος δέ φημί εἰμί καί ὁ ξενικός φίλιος · καί οὗτος γάρ διά ὁ χρήσιμος συνίστημι . ὁ δέ φίλιος ὁ νέος ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος διά ἡδονή εἰμί . κατά πάθος γάρ οὗτος ζῶ καί μάλιστα διώκω ὁ ὁ δύο , καί οὖον ὁ μέλλω ὠφέλεια ἀλλά ὁ πάρειμι ἡδονή · αἴσθησις γάρ μάλιστα ζῶ ὁ πάρειμι χαίρω , καί ὅς ὁ ἀεί - ἵστημι θέλγω . ὁ ἡλικία δέ μεταπίπτω καί ὁ ἡδύς γίγνομαι ἕτερος · διό ταχέως γίγνομαι φίλος καί παύω · μεταπίπτω γάρ ὁ ἡδύς καί ὁ φίλιος μεταπίπτω · μεταπίπτω δέ ὁ τοιοῦτος ἡδύς ταχέως , ὥστε καί ὁ φίλιος . καί ἐρωτικός δέ ὁ νέος κατά πάθος καί ἡδονά ζῶ · αἱρέω · ὁ γάρ πλεῖστος ὁ ἐρωτικός κατά πάθος καί ἡδονή · διό φιλέω , καί ταχέως παύω φιλέω πολλάκις ὁ αὐτός ἡμέρα μετά - πίπτω ὅτι οὖον λογισμός καί κρίσις τις φιλέω ἀλλά πάθος φέρω . συνημερεύω δέ καί συζάω οὗτος βούλομαι ἀλλήλων · ἐντεῦθεν γάρ καί ὁ ἀρχή ὁ φίλιος αὐτός γίγνομαι καί ὁ ἡδονή ὁ συνοίκησις ἀπαιτέω . ὁ μέν οὖν κατά ἡδονά καί κατά ὁ χρήσιμος φίλιος τοιοῦτος εἰμί , ἀτελής , καί οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβεβηκός . περι ὁ διά ὁ ἀγαθός φίλιος , ὅτι οὗτος εἰμί ὁ τέλειος φίλιος . Κεφ . δέ . ὁ δέ διά ὁ ἀγαθός φίλιος ὁ ὁ ἀγαθός καί κατά ἀρετή ὅμοιος τέλειος εἰμί καί κατά ἑαυτοῦ . βούλομαι γάρ ἀλλήλων οὗτος ὁ ἀγαθός , ὅτι αὐτός ἀγαθός εἰμί , οὖον διά ἄλλος ἀλλά κατά ἑαυτοῦ · ὁ δέ βούλομαι ὁ ἀγαθός ὁ φίλος οὐ ἑαυτοῦ ἕνεκα ἀλλά ὁ Φίλων , οὗτος εἰμί ὁ μάλιστα φίλος · διά αὐτός γάρ ὁ φίλος φιλέω καί βούλομαι αὐτός ὁ ἀγαθός , καί οὖον διά ἄλλος καί κατά συμβαίνω . ὁ τοιοῦτος δέ φίλιος καί βέβαιος εἰμί καί μόνιμος · διαμένω γάρ ἠώς εἄν ἀγαθός εἰμί ὁ φίλος καί σπουδαῖος καί ἀγαθός χαίρω · ὁ γάρ ἀρετή μόνιμος εἰμί · καί εἰμί ἑκάτερος αὐτός καί κατά ἑαυτοῦ ἁπλόος ἀγαθός καί ὁ φίλος ἀγαθός · ὁ γάρ ἀγαθός καί κατά ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί καί ἀλλήλων . ὁμοίως δέ καί ὠφέλιμος εἰμί καί ἡδύς · ὁ γάρ κατά ἑαυτοῦ καί ἁπλόος ἀγαθός καί ἀλλήλων λανθάνω ἡδύς εἰμί . ἕκαστος γάρ χαίρω ὁ ἑαυτοῦ πρᾶξις καί διά οὗτος ἥδομαι καί ὁ ὁ ἄλλος , ὅταν ὅμοιος εἰμί ὁ αὐτός πρᾶξις ἢ ὁ αὐτός · ὁ δέ ὁ σπουδαῖος καί ἀγαθός πρᾶξις ὁ αὐτός καί ὅμοιος εἰμί , ὥστε φανερός , ὅτι ὁ σπουδαῖος ἡδύς εἰμί καί ἑαυτοῦ καί ἀλλήλων . διά οὗτος ὁ τοιοῦτος φίλιος μόνιμος εἰμί . ὁ γάρ ἴδιος ὁ ἄλλος ἔχω φίλιος , καί ὅς εἰμί χρεία ὁ φίλος , οὗτος πᾶς μόνος οὗτος ὁ φίλιος συλλαμβάνω ἐν ἑαυτοῦ · καί γάρ καί ὁ ἀγαθός ἔχω καί ὁ ἡδύς καί ὁ χρήσιμος · ὁ γάρ ἀγαθός καί ὁ ἡδύς ἕπω καί ὁ ὠφέλιμος · καί εἰμί ὁ τοιοῦτος ἄγαμος θον οὖον κατά ἑαυτοῦ μόνος ἀγαθός ἀλλά καί ὁ φιλέω · καί ἡδύς καί ὠφέλιμος ὁμοίως οὖον κατά ἑαυτοῦ μόνος ἀλλά καί ὁ φιλέω · καί ὁ ὁμοιότης δέ ποιέω ὁ τοιοῦτος φίλος ὁ ἡδονή · καί οὗτος μάλιστα ὁ φίλιος ὁ ἡδονά ἔχω καί ὁ ὠφέλιμος . καί κατά ὁμοιότης οὗτος ὁ ἄλλος φίλιος ὀνομάζω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἀγαθός φίλιος · καί ὁ οὗτος ποιέω οὗτος εἰμί ὁ μάλιστα καί κύριος φιλητής . σπάνις δέ εἰκός ὁ τοιοῦτος φίλιος εἰμί · ὀλίγος γάρ ὁ οὕτως ἀγαθός . οὖον μόνος δέ ἀρετή δήω ὁ τοιοῦτος φίλιος καί τρόπος ἀγαθός ἀλλά καί χρόνος καί συνήθεια · κατά ὁ παροιμία γάρ οὐ εἰμί εἰδάω ἀλλήλων πρίν ὁ λέγω ἅλς συναναλίσκω οὐδέ δυνατός ἀποδείκνυμι καί φημί ἀλλήλων , πρίν ἑκάτερος ἑκάτερος φαίνω φιλητός καί αὐτός φιλέω πιστεύω . ὁ δέ ταχέως ὁ φιλικός ποιέω πρός ἀλλήλων βούλομαι μέν φίλος εἰμί , οὐ εἰμί δέ , εἰμί μή ὁ μακρός χρόνος καί ὁ συνήθεια φιλητός γίγνομαι ἀλλήλων καί πιστεύω φιλέω . βούλησις μέν οὖν φίλιος ταχύς γίγνομαι , φίλιος δέ οὖον · οὗτος μέν οὖν ὁ φίλιος τέλειος εἰμί καί κατά ὁ χρόνος καί κατά ὁ ἄλλος , καθώς εἴρω · καί κτάομαι πᾶς ὁ φιλητός γίγνομαι . καί ὅμοιος εἰμί ἑκάτερος παρά ἑκάτερος , ὅσπερ δεῖ ὁ φίλος ὑπάρχω · καί γάρ ὁμοῖος εἰμί ἑκάτερος εἰμί σπουδαῖος , καί ὁμοίως εἰμί ἡδύς ἀλλήλων καί φιλητός . ὅτι2 ὁ ἀτελής φίλιος κατά ὁμοιότης ὁ τέλειος φίλιος λεʹ - γοντ . Κεφ . εἰ . ὁ δέ διά ὁ ἡδονά φίλιος καί ὁ διά ὁ χρήσιμος ὁμοίωμα οὗτος ἔχω ὁ φίλιος . ὁ γάρ κύριος ἡδύς καί χρήσιμος ὁ ἀγαθός εἰμί · καί ἡδύς καί χρήσιμος μάλιστα ἀλλήλων ὁ ἀγαθός . καί ἐν οὗτος δέ ὁ κατά ὁμοιότης λέγω ὁ φίλιος παραμένω ὅταν ὁ αὐτός ἀλλήλων παρέχω , οἷος εἰμί χρήσιμος εἰμί ἑκάτερος ἑκάτερος ἢ ἡδύς , καί μή ὁ μέν χρήσιμος εἰμί ὁ δέ ἡδύς . οὖον μόνος δέ δεῖ ὁ αὐτός παρέχω ἀλλήλων ἀλλά καί ἀπό ὁ αὐτός , εἰμί γε μέλλω ἐν ὁ φίλιος παραμένω , οἷος εἰμί παρέχω ἀλλήλων ἡδονή , ἀπό ὁ αὐτός παρέχω τρόπος · ὥσπερ ὁ εὐτράπελος ὁ εὐτραπελία χαρίζομαι ἀλλήλων , καί οὐ ὥσπερ ἐραστής καί ἐράω · οὗτος γάρ ἡδονά μέν παρέχω ἀλλήλων , ἀλλά οὖον ὁ αὐτός τρόπος , ἀλλά ὁ μέν ἐραστής ἥδομαι ὁ ὁράω ὁ ἐράω , ὁ δέ θεραπεύω ὑπό ὁ ἐραστής . λήγω δέ ὁ ὥρα ἐνίοτε καί ὁ φίλιος λήγω · ὁ γάρ ἡδονή , διά ὅς ὁ φίλιος , παύω · οὔτε γάρ ὁ ἐραστής ἥδομαι ὁ ὁράω ὁ ἐράω ἵημι ὁ ἐράω θεραπεύω · πολύς δέ ὁ τοιοῦτος καί διαμένω ἐν ὁ φίλιος , ἐάν ἐκ ὁ συνήθεια ὁ ἀλλήλων ἦθος στέργω ὅμοιος ἔχω . ὁ δέ μή ὁ αὐτός παρά - ἔχω ἀλλήλων , ἀλλά ὁ μέν ἡδονά ὁ δέ ὁ χρήσιμος , οὔτε διαμένω ἐν ὁ φίλιος , καί ὅτε φιλέω ἀλλήλων , κακός φιλέω · ὅλως δέ ὁ διά ὁ χρήσιμος εἰμί φίλος , παύω ὁ συμφέρω , καί αὐτός παύω φιλέω καί διαλύω · οὖον γάρ ἀλλήλων εἰμί φίλος ἀλλά ὁ λυσιτελής . οὗτος μέν ἐν ὁ φίλιος , ὁ τε διά ὁ ἡδονά καί διά ὁ χρήσιμος , καί φαῦλος ἐνδέχομαι ἔχω καί φαῦλος καί ἐπι - εἰκῇ · φιλέω γάρ καί φαῦλος φαῦλος διά οὗτος καί φαῦλος ἐπιεικής καί ἐπιεικής φαῦλος καί μέσος τις ἑκάτερος αὐτός · εἰμί γάρ καί ὁ ἐπιεικής ὁ φαῦλος χρεία πολλάκις . δυνατός γάρ ναύαρχος τις ἀγαθός ἢ στρατηγός ἀγαθός μή πάνυ ὁ τρόπος ἀγαθός εἰμί , ὅς χρεία ἔχω ὁ σπουδαῖος οὐδείς κωλύω . καί ἥδομαι δέ σπουδαῖος φαῦλος οὐ εἰμί ἀδύνατος . εἰμί γάρ ἕ ὁ μέν τρόπος ἀπᾴδω , διαλέγω δέ καί φιλοσοφέω καί ὁ δεινός τις εἰμί ὁ ἀλήθεια καὶ στοχάζομαι καί ὁ ἀγαθός ὁ σπουδαῖος ἡδύς γίγνομαι · ὁ μέν ἐν οὗτος φιλέω οὖον διά ἑαυτοῦ φιλέω ἀλλά ἢ διά ὁ ἡδονά ἢ διά ὁ χρήσιμος . μόνος δέ ὁ ἀγαθός ὑπό ὁ ἀγαθός αὐτός διά ἑαυτοῦ φιλέω , καί ὁ τοιοῦτος φίλιος ἀδιάβλητος εἰμί , ὅτι πολύς δοκιμάζω χρόνος καί συνήθεια τέλειος . περί δέ ὁ οὗτος δοκιμάζω οὖον ῥᾴδιος ὁ χείρων πιστεύω ὁ δοκιμάζω . ἐν οὗτος δέ εἰμί ὁ φίλιος καί ὁ πιστεύω ἀλλήλων καί θαρσέω περί ὁ μέγας καί ὁ μηδέποτε εἄν ἀδικέω καί ὅσος ἄλλος ζητέω παρά ὁ ὡς ἀληθής φιλέω αἱρέω · ἐν δέ ὁ ἕτερος οὐδείς κωλύω καί διαβάλλω πρός ἀλλήλων καί ἀδικέω ἀλλήλων μή ὁ ἰσότης σῴζω καί ἄλλος πάσχω . ὅθεν οὐδέ φίλος εἰμί ὁ τοιοῦτος κύριος , ἀλλά ἐπεί εἴωθα ὁ ἄνθρωπος καί ὁ τοιοῦτος φίλος ὀνομάζω ἢ διά ὁ χρεία , ὥσπερ ὁ πόλις ὁ σύμμαχος ὀνομάζω φίλος , ἢ διά ἡδονή , ὥσπερ ὁ ἐν συνήθεια παῖς ἀλλήλων · διά οὗτος καί ἐγώ φίλος μέν αὐτός ὀνομάζω , οὖον ὁ αὐτός δέ τρέ - πως ὥσπερ ὁ ἀγαθός , οὖον γάρ ὁμοειδής οἴομαι εἰμί , ἀλλά κατά ὁμοιότης τις φίλος ὀνομάζω . καί διά οὗτος πολύς εἶδος φημί εἰμί φίλιος . καί εἰμί φίλιος πρῶτος μέν καί κύριος ὁ ὁ ἀγαθός , ὁ ἀγαθός . κατά ὁμοιότης δέ ὁ λοιπός · καί γάρ καί ὁ ἡδύς , καθό ἀγαθός τίς εἰμί , ὡς ἡδύς συνάπτω ὁ φιλήδονος · ἀγαθός γάρ τίς εἰμί ὁ φιληδής ὁ ἡδύς · καί ἀγαθός ἔοικα , ὅτι αὐτός ἀγαθός δοκέω · καί ὁ χρήσιμος ἀγαθός δοκέω ὁ χράω · διά οὗτος κατά ὁμοιότης ὁ ἀληθής φίλιος ὁ τοιοῦτος φίλιος λέγω . μικτός δέ φίλιος ἀπό χρήσιμος καί ἡδύς οὖον πάνυ γίγνομαι , ὥστε ὁ Φίλων ὁ μέν διά ὁ ἡδύς φιλέω , ὁ δέ διά ὁ χρήσιμος · ὁ γάρ συνάπτω ὁ φίλος κατά συμβεβηκός εἰμί ἐν αὐτός · συνάπτω δέ ὁ φίλος ὁ ὁ αὐτός χαίρω καί ὁ αὐτός φιλέω . διά οὗτος γάρ ὁ Σωκράτης φιλέω ὁ Πλάτων , ὅτι ὁ Σωκράτης ἄμφω φιλέω καί ὁ Σωκράτης ἀγαθός ἄμφω χαίρω · ἢ ὅτι ὁ ἡδονά ἄμφω φιλέω ἢ ὁ χρήσιμος ἄμφω . ἐπί δέ ὁ μικτός φίλιος οὖον ὁ αὐτός χαίρω · ὁ μέν γάρ ἡδύς , ὁ δέ ὁ χρήσιμος · κατά συμβαίνω δέ ὁ αὐτός φιλέω · συγχαίρω γάρ ἑκάτερος ἑκάτερος , καί συνεύχομαι ὁ ἀγαθός · οὖον διά αὐτός δέ , ἀλλά διά ὁ χρήσιμος ἢ ὁ ἡδύς . διά οὗτος δή οὖον πάνυ ὁ τοιοῦτος φίλιος γίγνομαι , ὅτι ὁ κοινός κατά συμβεβηκός εἰμί εἷς · ὁ δέ κατά συμβαίνω εἷς οὖον πάνυ συνάπτω . ὅτι2 συζάω καί συνίημι παρέχω ὁ φίλος ὁ ἐνέργεια φίλος εἰμί . Κεφ . γῆ . εἰς οὗτος δέ ὁ εἶδος ὁ φίλιος διαιρέω , ὁ μέν φαῦλος εἰμί φίλος διά ἡδονά ὁ ὁ χρήσιμος , οὗτος ὅμοιος εἰμί , ὁ δέ ἀγαθός διά ἑαυτοῦ εἰμί φίλος · ὅς γάρ ἄμφω ἀγαθός , διά οὗτος φιλέω ἀλλήλων · ἐκεῖνος μέν οὖν ἁπλόος φίλος καί κύριος καί κατά ἑαυτοῦ · οὗτος δέ κατά συμβαίνω καί ὁ ὁμοιόω οὗτος ὁ ὄνομα ὁ φίλιος ἔχω . ὥσπερ δέ ἐπί ὁ ἀρετή ὁ μέν κατά ἕξις , ὁ δέ κατά ἐνέργεια ἀγαθός λέγω ὁ μέν γάρ ἕξις ἔχω δικαιοσύνη , οὐ ἐνεργέω δέ κατά αὐτός , ὑπό ὁ ἔξωθεν κωλύω , ὁ δέ ἐνεργέω καί ὁ Δίκαιος , κατά ὁ ἕξις ὅς λαμβάνω ὁ δικαιοσύνη ) , ὁ αὐτός τρόπος καί ἐπί ὁ φίλιος συμβαίνω . ὁ μέν γάρ συζάω ἀλλήλων χαίρω ὁ ἀλλήλων ἀγαθός καί πορίζω ἑκάτερος ἑκάτερος ὁ δυνατός ἀγαθός , ὁ δέ καθεύδω ἢ χωρίζω ὁ τόπος οὐ ἐνεργέω μέν πρός ἀλλήλων ὁ φιλικός · οὗτος δέ ἔχω ὥστε ἐνεργέω φιλικῶς . ὁ γάρ τόπος οὖον διαλύω ὁ φίλιος ἁπλόος , ἀλλά ὁ ἐνέργεια . ἐάν δέ χρόνος πολύς ὁ ἀπουσία γίγνομαι ὁ Φίλων , δοκέω καί ὁ φίλιος γίγνομαι λήθη · ὅθεν εἴρω πολύς δή φίλιος ἀπροσηγορία διαλύω . ὁ δέ πρεσβύτης καί στρυφνός φαίνω ὡς οὖον δύναμαι φιλικός εἰμί . βραχύς γάρ ἐν αὐτός ὁ εἷς ἡδονή · ὅς δέ οὐ εἰμί ἡδονή , οὐδέ συνίημι καί συνημερεύω δυνατός · οὐδείς γάρ ἄν αἱρέω συνδιάγω ὁ λυπηρός ἢ ὁ μή ἡδύς · φαίνω γάρ ὅτι ὁ φύσις φεύγω μέν ὁ λυπηρός , διώκω δέ ὁ ἡδύς ἀεί · ὅς δέ οὖον δυνατός συνίημι , οὗτος οὐ ἐν φίλος γίγνομαι · ὁ γάρ συνήθεια καί ὁ συνδιάγω ὁ φίλιος ποιέω . ὁ γάρ ἀποδέχομαι ἀλλήλων , μή συζάω δέ , εὔνους εἰμί ἀλλήλων μᾶλλον ἢ φίλος . οὐδείς δένω γάρ οὕτως εἰμί Φίλων ὡς ὁ συζάω . ἵημι γάρ ὁ διά ὁ χρήσιμος δύναμαι μή συνοικέω · ἐνδεής γάρ εἰμί ἀλλήλων δήω ἀλλήλων χράω , ὅς οὖον δυνατός ἄνευ ὁ συνοικέω · οὔτε ὁ διά ὁ ἡδονά πολύς μᾶλλον · οὔτε ὁ κύριος φίλος , ὅστις εἰμί ὁ μακάριος · ἀλλήλων μέν γάρ οὐ εἰμί ἐνδεής , ἡδύς δέ εἰμί ἀλλήλων . καί διά οὗτος μή συνδιάγω ἐθέλω ἀμήχανος . οὖον γάρ δή μονώτης τις ὁ μακάριος εἰμί προσήκω , ἀλλά ἀνάγκη μετά ἀλλήλων εἰμί ὁ αὐτός χαίρω . οὗτος δέ ὁ ὁ αὐτός χαίρω καί ὁ ἑταιρικός φίλιος ποιέω ὁ ὁ νέος , ὅταν περί ὁ αὐτός σπουδάζω . μάλιστα μέν οὖν εἰμί φίλιος ὁ ὁ ἀγαμέω Θῶν , καθάπερ πολλάκις εἴρω . δοκέω γάρ φιλητός μέν καί ὁ - ρετὸν ὁ ἀπλόος καί κύριος ἀγαθός ἢ ἡδύς · ἕκαστος δέ φιλητός καί αἱρετός ρετὸν ὁ αὐτός ἀγαθός · ὁ δέ ἀγαθός ὁ ἀγαθός φιλέω διά ἄμφω οὗτος · ὁ γάρ αὐτός αὐτός καί ἀπλόος καί κύριος ἀγαθός εἰμί καί ὁ φίλος ἀγαθός εἰμί · ὥστε ὁ ἀγαθός φιλητός εἰμί , καί κατά ἀμφότερος ὁ τρόπος · καί διά οὗτος συζάω ἀλλήλων ὁ σπουδαῖος πᾶς ἀνάγκη βούλομαι , χαίρω ἀλλήλων καί ὡς ὅμοιος καί ὡς ἀγαθός ἁπλόος καί ὡς ἀλλήλων ἀγαθός . Περί ὁ τε φίλιος καί ὁ φίλησις . Κεφ . ζ'> . ἐπεί δέ ἀρετή εἰμί ὁ φίλιος , ἐν πᾶς δέ ἀρετή πάθος τίς θεωρέω καί ἕξις , ζητητέος τίς εἰμί ἐν ὁ φίλιος πάθος καί τίς ἕξις . ἔοικα τοίνυν ὁ μέν φίλησις πάθος , ὁ δέ φίλιος ἔχω · πάθος μέν γάρ εἰμί ὅς καί μή προαιρέω συμβαίνω , ἕξις δέ , ὅς μετά προαίρεσις γίγνομαι καί κατά ὅς μετά προαίρεσις ἐνεργέω . ὁ μέν οὖν φίλησις καί ὁ πρός ὁ ἄψυχος εἰμί ἀγάπη , καί ὅλως ὅθεν οὐ εἰμί ἀντιφιλέω · ὁ δέ τοιοῦτος πάθος · ἄνθος · οὖον γάρ κρίνω καί λογίζομαι ἀγαπάω οὐδέ προαιρέω , ἀλλά ἐκεῖθεν κινέω μόνος , ὅσπερ εἰμί καθαρός πάθος · ὁ δέ φίλιος ὁ πρός ὁ φιλέω ἀγάπη εἰμί , ὅς πάθος εἰμί μετά προαίρεσις . κριθή νόμος γάρ ὡς δεῖ φιλέω ὁ φιλέω , καί κινέω οὖον μόνος ἔξωθεν ἀλλά καί ἐκ ἐγώ αὐτός καί ὁ λογισμός · ὁ δέ μετά λογισμός καί προαίρεσις κίνησις ἀπό ἕξις · εἰμί ἄρα ὁ μέν φίλησις πάθος , ὁ δέ φίλιος ἕξις . ἔτι ὁ φίλος βούλομαι ὁ φιλέω ὁ ἀγαθός αὐτός ἕνεκα , οὖον κατά πάθος ἀλλά κατά ἕξις · οὖον γάρ ἄλογος ἀλλά λογίζομαι ὁ αἴτιος · ὁ δέ βούλομαι ὁ φιλέω ὁ ἀγαθός ἐκεῖνος ἕνεκα ἐν ὁ λόγος εἰμί ὁ φίλιος · ὁ ἄρα φίλιος ἕξις εἰμί . ἔτι φιλέω τις ὁ ἀγαθός φίλος , ὅτι αὐτός ἀγαθός εἰμί · ὁ γάρ ἀγαθός φίλος γίγνομαι , ἀγαθός γίγνομαι ὁ φίλος · ἑκάτερος οὖν φιλέω ἑκάτερος , ὡς ἀγαθός οἰκέω , καί βούλομαι ὁ ἀγαθός , καί ἡδύς εἰμί ὁμοίως . καί ὅλως ὁ ἴσος ἀνταποδίδωμι · λέγω γάρ φιλότης ὁ Ἰσότης · οὗτος δ·ὲ οὐ ἄνευ προαίρεσις · ὁ δέ προαίρεσις ἀπό ἕξις · ὁ ἄρα φίλιος ἕξις εἰμί · ὁ δέ φίλησις ἄνευ προαίρεσις εἰμί , ἄν - Θάρως εἰμί πάθος . Ὅτι πολύς εἰμί τέλειος φίλος οὐ ἐνδέχομαι , καί ποῖος ὁ ἐν ἐξουσία φίλιος . Κεφ . η'.> Πάν μέν οὖν ὁ φιλικός καί ὁ προσήκω φίλος ἐν ὁ φίλιος συμβαίνω ὁ ἀγαθός μόνος · ἐν δέ ὁ στρυφνός καί πρεσβυτικός κακός γίγνομαι ὁ φίλιος , ὅσος δύσκολος εἰμί καί κακός ὁ ὁμιλία χαίρω · ὁ γάρ ὁμιλία καί ὁ συνίημι δοκέω εἰμί φίλιος οὖον γάρ δυνατός φίλος γίγνομαι τις ὅς οὖον χαίρω οὐδέ ἥδομαι σύνειμι · οὗτος δέ ἐν ὁ πρεσβύτης οὖον πάνυ συμβαίνω · ὀλίγος γάρ αὐτός ὁ ὁ ἡδονή . διά ὁ αὐτός δή οὐδέ ὁ στρυφνός πάνυ γίγνομαι φίλος ἀλλά ὁ τοιοῦτος εὔνους μέν εἰμί ἀλλήλων · βούλομαι γάρ ἀλλήλων ὁ ἀγαθός διά ὁ χρεία , καί λαμβάνω παρά ἀλλήλων , ὅς ἑκάτερος ἑκάτερος δήω · φίλος δέ οὖον πάνυ εἰμί διά ὁ μή συνημερεύω μηδέ χαίρω ἀλ - λανθάνω · ὁ δή μάλιστα εἰμί δοκέω φιλικός καί ποιητικός φίλιος . πολ - Λόϊς δέ φίλος εἰμί ὁ σπουδαῖος κατά ὁ τέλειος φίλιος οὐ ἐνδέχομαι , ὥσπερ οὐδέ ὁ ἐράω πολύς ἅμα δυνατός . ὑπερβολή γάρ τίς εἰμί φίλιος ὁ τέλειος φίλιος . ὁ δέ τοιοῦτος πρός εἷς φύω γίγνομαι . ὁ γάρ ὁ αὐτός χαίρω σφόδρα οὖον ῥᾴδιος ἐν πολύς εἰμί · ἔτι δέ οὐδέ ἀγαθός καί σπουδαῖος πολύς εἰμί ῥᾴδιος . ἄλλως τε ὁ τοιοῦτος φίλιος καί μακρός δεῖ χρόνος καί συνήθεια καί πείρω ἀκριβής ἀλλήλων . οὗτος δέ χαλεπός . κατά δέ ὁ ἄλλος φίλιος πολύς ἐνδέχομαι φιλέω · καί γάρ καί διά ὁ χρήσιμος πολύς ἀρέσκω ἐνδέχομαι τις , καί διά ὁ ἡδονά πολύς ἐφέλκω · πολύς γάρ ὁ οὗτος χαίρω καί διά οὗτος φιλέω , καί οὐδέ πολύς χρόνος δήω πρός ὁ πείρω λαμβάνω ἀκριβής ὁ Φίλων ἀλλά αὐτίκα διά ὁ χρεία ἢ ὁ ἡδονά ὁμολογέω φιλέω . ὁ μέν οὖν τέλειος φίλιος εἰμί ὁ διά ὁ ἀγαθός , ὁ δέ κατά ὁμοιότης ὁ ὁ χρήσιμος καί ὁ ἡδύς . ὁ δέ κατά ὁμοιότης ὁ ὁ ἡδύς μᾶλλον ὅμοιος εἰμί ὁ ἀληθινός φίλιος , ὅταν ὁ αὐτός παρά ἀλλήλων ὁ φίλος γίγνομαι καί χαίρω ἀλλήλων , ἢ ὁ αὐτός , οἷος ὁ νέος εἰμί ὁ φίλιος . καί γάρ ἐν ὁ ὁ ἡδύς φίλιος μάλα εἰμί ὁ Ἐλευθέριον ἢ ἐν ὁ ὁ χρήσιμος . ὁ γάρ ὁ χρήσιμος ἀγοραῖος τις εἰμί καί ἀνελεύθερος . ἔτι ὁ ἀληθής φίλιος καί ὁ ἡδύς δήω , ὁ χρήσιμος δέ οὐδαμῶς . ὁ γάρ μακάριος χρήσιμος μέν οὖον δήω , ἡδύς δέ · συζάω μέν γάρ βούλομαι τις , λυπηρός δέ οὖον δύναμαι συνίημι . ὁ γάρ λυπηρός ὀλίγος φέρω χρόνος . συνεχῶς δέ οὐδείς ἄν ὑπομένω λυπέω , οὐδέ αὐτός ὁ ἀγαθός δύναμαι φέρω οὐδείς , εἰμί λυπηρός αὐτός εἰμί . διά οὗτος ὁ φίλος ὁ σπουδαῖος ἡδύς ζητέω εἰμί , ἄγα · Θοῦς εἰμί καί αὐτός ἀγαθός · οὗτος γάρ αὐτός ὑπάρχω ὅσος δεῖ ὁ · φίλος ὑπάρχω · ὁ ἄρα κατά ἡδονά φίλιος μᾶλλον ἔοικα ὁ τέλειος φίλιος ἢ ὁ κατά ὁ χρήσιμος . ὁ δέ ἐν ὁ ἐξουσία οὖον ὁ αὐτός χράω φίλος ὡς χρήσιμος καί ὡς ἡδύς . ἄλλος γάρ εἰμί αὐτός χρήσιμος καί ἕτερος ἡδύς , ἄμφω δέ ὁ αὐτός οὖον πάνυ . ὁ δέ αἴτιος , ὅτι ὁ χρήσιμος καί ὁ ἡδύς ἐν ὁ τέλειος φίλιος εἰμί , ὅς εἰμί ὁ σπουδαῖος . ὁ δέ οὖον τοιοῦτος ζητέω . οὔτε γάρ ὁ διά ἀρετή ἡδύς ζητέω οὔτε ὁ χρήσιμος εἰς ὁ καλός . ἀλλά ὁ μέν εὐτράπελος χράω διά ὁ ἡδονή , ὁ δέ δεινός ὡς χρήσιμος , δύναμαι πράσσω ὁ ἐπιτάσσω · οὗτος δέ οὖον πάνυ συνέρχομαι ἐν ὁ αὐτός . ἡδύς γάρ καί χρήσιμος ἅμα , καθώς εἴρω , ὁ σπουδαῖος εἰμί , ὅς οὖον γίγνομαι φίλος ὑπερέχω , εἄν μή κατά ἀρετή ὑπερέχω καί ὑπό ὁ σπουδαῖος ἑαυτοῦ τάσσω καί κρειτά - τονή ἑαυτοῦ ἡγέομαι . οὗτος γάρ ἐξισάζω ὁ σπουδαῖος ὁ κατά ἐξουσία ὑπερέχω , ἀνάλογος ὑπερέχω καί ὑπερέχω · ἐξισάζω δέ εἰμί φίλος · ἄν δέ μή οὕτως ἐξισάζω ζῶ , οὐ εἰμί · ἐπεί δέ ὁ ἐν ἐξουσία οὖον πάνυ τοιοῦτος γίγνομαι , διά οὗτος οὐδέ φίλος αὐτός ὁ σπουδαῖος . Περί ὁ ἡδύς καί χρήσιμος φίλιος , ὅτι κατά τίς φίλιος κατά τίς οὖον φίλιος εἰμί · καί περί ὁ κατά ὑπεροχή φίλιος . Κεφ . θ'.> πᾶς μέν οὖν ὁ εἴρω φίλιος ἐν ἰσότης εἰμί . ὁ γάρ αὐτός ὁ φίλος ἐκ ἀλλήλων γίγνομαι , καί ὁ αὐτός βούλομαι ἀλλήλων , ἢ καί ἕτερος ἀντί ἕτερος ἀντικαταλλάσσομαι , ἴσος ἴσος , οἷος ἡδονά ἀντί ὠφέλεια · ὅστις ὅτι ἥσσων εἰμί ὁ ἄλλος φίλιος καί ὀλιγοχρόνιος , εἴρω . ὁ δέ φίλιος ὁ διά ὁ χρήσιμος καί ἡδύς κατά τίς μέν δοκέω ἵημι φίλιος , κατά τίς δέ ἕ κατά ὅς μέν γάρ ἔοικα ὁ τέλειος φίλιος , φίλιος εἰμί , κατά ὅς δέ ἀνόμοιος εἰμί πρός αὐτός , οὐ εἰμί φίλιος · . ἔοικα μέν γάρ , ὅτι ὁ τέλειος φίλιος καί ὁ ἀγαθός ἔχω καί ὁ χρήσιμος , οὐ ἔοικα δέ , ὅτι ὁ μέν ἀδιάβλητος καί μόνιμος εἰμί , ὁ δέ ταχέως μεταπίπτω καί ἄλλος διαφέρω πολύς . αὔτης μέν οὖν πᾶς κατά ὁμοιότης καί ἰσότης εἰμί . ἕτερος δέ φίλιος εἶδος ὁ κατά ὑπεροχή , οἷος πατήρ πρός υἱός καί ὅλως πρέσβυς πρός νέος , ἀνήρ τε πρός γυνή καί πᾶς ἄρχω πρός ἄρχω . διαφέρω δέ οὗτος ἀλλήλων . οὖον γάρ ὁ αὐτός γονεύς τε πρός τέκνον καί ἄρχω πρός ἄρχω · ἀλλά οὐδέ πατήρ πρός υἱός καί υἱός πρός πατήρ , οὐδέ ἀνήρ πρός γυνή καί γυνή πρός ἀνήρ ὥστε οὐ ὁ φίλιος μόνος διαφέρω ἐνταῦθα , ἀλλά καί ὁ φημί πρός ὁ ἀντιφίλησις . ἕτερος γάρ ἑκάτερος οὗτος ὁ Φίλων ὁ ἀρετή καί ὁ ἔργον , καί ἕτερος διά ὁ φιλέω καί διά ὁ φιλέω . διά οὗτος καί ὁ φιλέω καί ὁ φίλιος ἕτερος . ἐν μέν οὖν ὁ προερέω φίλιος ὁ μόνιμος ποιέω ὁ ὁ αὐτός ἑκάτερος ὁ Φίλων παρά ἑκάτερος γίγνομαι · ἐνταῦθα δέ οὐ οὕτως · οὖον γάρ ὁ αὐτός ὁ πατήρ ὁ υἱός καί ὁ υἱός ὁ πατήρ ἀπαιτέω . οὖον γάρ δεῖ ὁ ἰσότης ὁ τοιοῦτος κατά οὗτος φυλάσσω , ἀλλά ὅταν ἐκεῖνος ἑκάτερος παρά ἑκάτερος λαμβάνω , ὁ δεῖ ὁ μέν δίδωμι ὁ δέ λαμβάνω , μόνιμος ὁ ὁ τοιοῦτος καί ἐπιεικής εἰμί φίλιος . καί ὁ φίλος δέ ἀνάλογος δεῖ γίγνομαι ἐν ὁ κατά ὑπεροχή φίλιος · ὁ γάρ ἀγαθός δεῖ μᾶλλον φιλέω ἢ φιλέω , καί ὁ ὠφέλιμος , καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁμοίως · δεῖ γάρ τις γίγνομαι καί ἐν οὗτος ἰσότης · οὗτος γάρ ὁ φίλιος συγχέω . γίγνομαι δέ πως Ἰσότης , ὅταν κατά ἄξιος ὁ φίλησις γίγνομαι · καί ὁ Δίκαιος δέ ἐν ὁ ἰσότης σῴζω . ἀλλά οὐ ὁμοίως ἔχω ὁ ἴσος ἐν τε ὁ Δίκαιος καί ἐν ὁ φίλιος · ἐν μέν γάρ ὁ Δίκαιος πρῶτος μέν ἴσος ζητέω ὁ κατά ἄξιος καί ἀνάλογος ὁ δέχομαι , δύο δέ ζητέω ὁ κατά ὁ ποσότης ἴσος . ἐάν γάρ κατά ἄξιος καί ἀνάλογος γίγνομαι ὁ διανομή , Δίκαιος εἰμί , ἐν σφόδρα ὁ ποσός διαφέρω , οὐδείς κωλύω ὁ ὁ Δίκαιος σῴζω λόγος , εἰμί δέ κατά ὁ ποσός ἴσος εἰμί καί μή ἀνάλογος , οὖον δύναμαι εἰμί Δίκαιος . ἐπί δέ ὁ φίλιος ἀνάπαλιν · ὁ γάρ ἴσος ἐν οὗτος ζητέω , πρῶτος μέν κατά ὁ ποσότης , δύο δέ κατά ὁ ἀνάλογος . ἐάν γάρ πολύς διαφέρω ἀλλήλων καί ὁ μεταξύ διάστημα οὐ ὀλίγος εἰμί , σφόδρα δέ ἕτερος θατέρου ὑπερέχω ἀρετή ἢ εὐπορία ἤ τις ἄλλος , οὐ εἰμί φίλος · οὔτε γάρ δύναμαι ἵημι βούλομαι . φανερός δέ γίγνομαι ἐπί ἐγώ καί ὁ ὒ θεός · ὅτι γάρ πλεῖστος ἐγώ πᾶς ὁ ἀγαθός ὑπερέχω , διά οὗτος ὁ φίλιος ἐνταῦθα χώρα οὐ ἔχω · δῆλος δέ καί ἐπί ὁ βασιλεύς · οὖον γάρ οὐδέ οὗτος ἀξιόω εἰμί φίλος ὁ πολύς καταδεής , οὐδέ ὁ ἀγαθός ἢ σοφός ὁ μηδείς ἄξιος . ὁ μέν οὖν σφόδρα διαφέρω οὖον δύναμαι εἰμί φίλος · ἐν δέ μέτριος ὑπεροχή δυνατός · ἐν πόσος δέ ὡρισμένως εἶπον καί ἀκριβής δίδωμι λόγος οὐ ἐν · καί γάρ πολύς ἀφαιρέω παρά θατέρου ὁ Φίλων , ὥστε ἕτερος ὑπερέχω , συμβαίνω μέν ὁ φίλιος ἔτι μένω , συμβαίνω δέ λύω , ὅταν πολύς γίγνομαι μεταξύ ὁ διάστημα , καθάπερ ἐπί ἐγώ καί ὁ θεός . διά οὗτος καί ἀπορέω , μήποτε οὖον βούλομαι ὁ φίλος ὁ φίλος ὁ μέγας ὁ ἀγαθός · εἰμί γάρ βούλομαι , συνεύχομαι αὐτός καί θεός γίγνομαι · οὗτος δέ λύω ὁ φίλιος · ὥστε εἰμί βούλομαι αὐτός ὁ μέγας ὁ ἀγαθός , βούλομαι μή εἰμί αὐτός φίλος · οὗτος δέ ἐναντίος εἰμί ὁ λόγος ὁ φίλιος , ἔτι δέ οὐδέ αὐτός εἰμί ἀγαθός , μή εἰμί φίλος · οὐ ἄρα συνεύχομαι αὐτός ὁ τοιοῦτος ἀγαθός . ῥητέος δέ πρός οὗτος , ὅτι ὁ φίλος ὁ φίλος συνίημι - χω ὁ ἀγαθός ἐκεῖνος ἕνεκα · εἰμί δέ ἐκεῖνος ἕνεκα , δεῖ ὁ φίλος μένω , καί αὐτός συμβαίνω ὁ ἀγαθός · μένω δέ ἄν , εἰμί ἄνθρωπος εἰμί , καί μή θεός γίγνομαι ἐκ ἄνθρωπος · ἄνθρωπος δέ εἰμί βούλομαι ὁ φίλος ὁ μέγας γίγνομαι ἀγαθός , ἴσως δέ οὖον πᾶς , καθάπερ οἷ πλείων ὁ Φίλων ἔχω · ἑαυτοῦ γάρ μάλιστα ἕκαστος βούλομαι ὁ ἀγαθός . Περί ὁ ἐν ὁ φιλέω μᾶλλον ἢ ἐν ὁ φιλέω εἰμί φίλιος . Κεφ . ὅς ὁ πολύς δέ δοκέω διά φιλοτιμία βούλομαι μᾶλλον φιλέω ἢ φιλέω · διό φιλοκόλαξ ὁ πολύς , καί ἥδομαι κόλαξ σύνειμι , ὅτι ὑπερέχω αὐτός , δοκέω εἰμί Φίλων · ὁ δέ ὑπερέχω ὁ Φίλων ὁ φιλότιμος ἡδύς · καί γάρ ὁ κόλαξ προσποιέω πᾶς ὁ σύνειμι ἡσσάομαι καί διά οὗτος φιλέω μᾶλλον ἢ φιλέω ·· ὁ δέ φιλέω ἐγγύς εἰμί δοκέω ὁ τιμάω , ὅς δή ὁ πολύς ἐφίημι . ὁ δέ τιμάω οὖον διά ἑαυτοῦ ζητέω ὁ ζητέω ἀλλά κατά συμβεβηκός · διά ἄλλος γάρ δοκέω αὐτός ἀγαθός ὁ τιμή · ὁ μέν πολύς ὑπό ὁ ὑπερέχω τιμάω διά ὁ ἐλπίς · οἴομαι γάρ τυγχάνω ἄν ὅς δήω παρά ὁ τιμάω καί ὡς σημεῖον ὁ εὐπάθεια χαίρω ὁ τιμή · ὁ δέ ἐπιεικής καί ὑπό ὁ ἐπιεικής ὀρέγω τιμάω διά οὗτος διώκω ὁ τιμή , ὅτι ἐφίημι βεβαίως περί ἑαυτοῦ ὁ ἀγαθός ὑπολαμβάνω · βεβαιόω δέ ὁ περί ἑαυτοῦ ἀγαθός δόξα ὁ ψῆφος ὁ τιμάω · χαίρω δή ὁ τιμιότης καί ἐντεῦθεν · πιστεύω ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί · ὁ μέν οὖν τιμάω διά ἄλλος ζητέω , ὁ δέ φιλέω διά ἑαυτοῦ · καί γάρ ἡδύς καί φιλητός εἰμί κατά ἑαυτοῦ · διό δοκέω εἄν ἀγαθός εἰμί ὁ τιμάω , καί ὁ φίλιος δέ κατά ἑαυτοῦ αἱρετός ἵημι · ἐπεί γάρ ἐν ὁ φιλέω καί ὁ φιλέω συνίστημι , εἰμί ἑκάτερος κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἱρετός , φανερός , ὅτι καί ὁ φίλιος κατά ἑαυτοῦ αἱρετός εἰμί · εἰμί δέ οὖον μόνος ὁ φιλέω διά ἑαυτοῦ αἱρετός ἀλλά καί ὁ φιλέω , καί πολύς μᾶλλον , ὅσος καί ἀγαθός . ὅθεν καί ὁ φίλιος ἐν ὁ φιλέω εἰμί μᾶλλον ἢ ἐν ὁ φιλέω · σημεῖον δέ ὁ μήτηρ ὁ φιλέω χαίρω καί παρά ὁ τέκνον φιλέω οὖον ζητέω . ἔνιοι γάρ ὑποποιέω ἄλλος ὁ ἑαυτοῦ ἢ καί ἄλλως δίδωμι ἐπί ὁ παρά αὐτός τρέφω καί ἀγνοέω οὖον φιλέω · οὗτος δέ φιλέω μέν οἶδα , ἀντιφιλέω δέ οὖον ζητέω , ἐάν ἀμφότερος μή ἐνδέχομαι , ἀλλά ἱκανός αὐτός ἔοικα εἰμί , ἐάν ὁράω εὕω πάσχω ὁ παῖς . μᾶλλον δέ ὁ φίλιος εἰμί ἐν ὁ φιλέω ἢ ἐν ὁ φιλέω καί ὁ φιλόφιλος ἐπαινέω , Φίλων ἀρετή ὁ φιλέω ἔοικα εἰμί . ὥστε ἐν οἶς οὗτος γίγνομαι κατά ἄξιος , οὗτος μόνιμος φίλος , καί ὁ ὁ τοιοῦτος φίλιος βέβαιος εἰμί . οὗτος δέ γίγνομαι εἄν καί ὁ ἄνισος φίλος . εἰμί ἀξίως ἀλλήλων φιλέω · σύ γάρ ὅς ἀλλήλων οὗτος γίγνομαι · ὁ δέ Ἰσότης . Περί βεβαιότης φίλιος καί πόθεν ὁ τε φιλέω καί ὁ φιλέω . ἕπομαι . Κεφ . ὅς Ἄτη δή ὁ ὁμοιότης ἐν μέν ὁ σπουδαῖος μάλιστα καί κύριος εὐρίͅσκω , ἐν δέ ὁ φαῦλος ἀμυδρός , ἐν δέ ὁ διά ὁ χρήσιμος καί ἡδύς μᾶλλον . ὁ μέν γάρ σπουδαῖος καί ἑαυτοῦ ὁμοῖος εἰμί ( οὖον γάρ ευμετάβλητος εἰμί οὐδέ ἄλλοτε ἄλλος χαίρω , ἀλλά ὁ σπουδαῖος ἔργον · μόνιμος γάρ ὁ ἀρετή ὅτι ἕξις εἰμί ) , καί διά οὗτος καί ἀλλήλων | ἀεί ὁμοῖος εἰμί καί διαμένω ἐν ὁ φίλιος · καί οὔτε δήω φαῦλος οὔτε ὑπηρετέω τοιοῦτος , ἀλλά ὡς εἶπον καί διακωλύω · ὁ ἀγαθός γάρ μήτε αὐτός ἁμαρτάνω μήτε ὁ φίλος ἐπιτρέαὶ Πέιν ὑπηρετέω · ὁ δέ μοχθηρός καί οὗτος μοχθηρός εἰμί , ὅτι οὐ ἀεί ὁ αὐτός χαίρω · ὅθεν οὔτε ἑαυτοῦ ὁμοῖος εἰμί ἀεί οὔτε ὁ φίλος · καί διά οὗτος ὀλίγος χρόνος μένω ἐν ὁ φίλιος , χαίρω ὁ ἀλλήλων μοχθηρία . ὁ χρήσιμος δέ καί ἡδύς μάλα εἰμί ἐν ὁ ὁμοιότης · μόνιμος γάρ ὁ ὁ χρήσιμος καί ὁ ἡδύς ζήτησις , καί διά οὗτος ὁμοῖος εἰμί ἑαυτοῦ καί ἀλλήλων , ὁ ὁ χρήσιμος ἀμφότερος ζητέω ὁ ὁ ἡδύς , ἠώς ἄν πορίζω ἡδονά ἢ ὠφέλεια ἀλλήλων . ὁ μέν ἐν ἐκ ὁμοιότης φίλιος τοιοῦτος . δοκέω δέ καί ἐκ ἐναντιότης συνίστημι φίλιος . ὅστις καί διά ὁ χρήσιμος εἰμί , οἷος εἰμί τις πένης πλούσιος γίγνομαι φίλος , καί ἀμαθής οἶδα · ὅς γάρ τυγχάνω τις ἐνδεής , οὗτος ἐφίημι ἀντιδωρέομαι ἄλλος ὅς αὐτός δύναμαι δίδωμι . εἰς οὗτος δέ ὁ φιλία ἀνάγω ἄν καί ὁ ἐραστής καί ἐράω , καί ὁ ὁ καλός καί αἰσχρός φίλιος · διά οὗτος καί γελοῖος δοκέω ὁ ἐραστής πολλάκις , ἄξιος ὁμοίως ὑπό ὁ ἐράω ἀντιφιλέω , αἰσχρός εἰμί εἰμί καλός · εἰμί μέν γάρ ὁμοίως εἰμί φιλητός , ὁ εἰκός ἀξιόω καί δίκαιος εἰμί ὁμοίως φιλέω , εἰμί δέ μή , γελοῖος . διά οὗτος δοκέω καί ἐκ ἐναντίος συνίστημι φίλιος , ὅτι ὁ αἰσχρός ὁ καλός ἐράω καί ὁ πένης ὁ πλούσιος καί ὁ ἀμαθής ὁ ἐπιστήμων . καί ἐν ὁ φύσις ὁ ξηρός ὁ ὑγρός ἐφίημι . γίγνομαι δέ ὁ τοιοῦτος φίλιος ὁ ἐναντίος οὖον κατά ἑαυτοῦ ἀλλά | κατά συμβεβηκός . οὖον γάρ , καθό φιλέω ἀλλήλων , ἐναντίος εἰμί , ἀλλά συμβαίνω αὐτός ἐναντίος εἰμί . καί γάρ ὁ πένης ἐράω ὁ πλούσιος , ὅτι ὠφέλιμος εἰμί αὐτός καί χρήσιμος · χρήσιμος δέ καί ὠφέλιμος ὁ χράω · μένω οὐ εἰμί ἐναντίος κατά ἑαυτοῦ · εἰμί γάρ εἄν πᾶς χρήσιμος ὁ χράω εἰμί ἄν ἐναντίος · οὐ εἰμί δέ . οὐδέ γάρ ὁ στρατιώτης ὁ στρατηγός ἐναντίος , οὐδέ ὁ διδάσκαλος ὁ μαθητής . καί ὁ ἐραστής δέ ὁ ἐράω φιλέω , ὅτι ἡδύς εἰμί αὐτός · ἡδύς δέ ἥδομαι οὐ εἰμί ἐναντίος , ἀλλά συμβαίνω αὐτός ἐναντίος εἰμί . φύσις δέ ὁ ξηρός ἐφίημι οὖον ὁ ἐναντίος ὑγρός ἀλλά ὁ μέσος · ὁ γάρ ὄρεξις ὁ ἀγαθός εἰμί · ἀγαθός δέ ὁ μέσος . οὗτος μέν οὖν ἀφίημι · καί γάρ οὖον πάνυ οἰκεῖος εἰμί ὁ πάρειμι πραγματεία . Περί ὁ πολιτικός φίλιος . Κεφ . ιβ'.> ἔοικα δέ , καθώς εἴρω πρότερος , ὅτι περί ὁ αὐτός εἰμί ὅς τε φίλιος καί ὁ δάιος . καί γάρ ὁ Δίκαιος ἐν ὁ πρός ἀλλήλων ὁ ἄνθρωπος κοινωνία ζητέω , ἐν οὗτος δέ καί ὁ φίλιος γίγνομαι . καί γάρ καί σύμπλους καί στρατιώτης καί ὅλως ὁ πρᾶξις τίνω καί ἐπιτήδευμα κοινωνέω ἀλλήλων καί ὁ Δίκαιος φυλάσσω πρός ἀλλήλων ζητέω , καί φίλος εἰμί ἀλλήλων καί καθόσον δέ κοινωνέω , κατά τοσοῦτος καί φιλέω ἀλλήλων καί ὁ Δίκαιος πρός ἀλλήλων ποιέω . ὅθεν καί ὁ παροιμία φημί κοινός ὁ ὁ Φίλων ” ὀρθῶς · ἐν κοινωνία γάρ ὁ φίλιος . διαφέρω δέ ὁ κοινωνία . ἀδελφός μέν γάρ καί ἑταῖρος πᾶς κοινός , ὁ δέ ἄλλος οὖον πᾶς ἀλλά ἐν ὁρίζω · καί | οὗτος ὁ μέν πλείων , ὁ δέ μικρός . ἀνάλογος δέ ὁ κοινωνία καί ὁ φεῖ - λία ἔχω · ὁ μέν γάρ μᾶλλον , ὁ δέ κακός γίγνομαι , ὁ κοινωνία ἀκολουθέω . ὁμοίως καί ὁ Δίκαιος ὁ φίλιος ἀνάλιος εἰμί · οὖον γάρ ὁ αὐτός Δίκαιος ἀδελφός πρός ἀλλήλων καί πατήρ πρός υἱός ἢ πολίτης ἢ ἑταῖρος πρός ἀλλήλων , ἀλλά ἕτερος · καί μᾶλλον καί κακός γίγνομαι ὁ φίλιος ἀκολουθέω . οὖον γάρ ὁμοίως ἄδικος χρῆμα ἀποστερέω ἑταῖρος καί πολίτης καί μή βοηθέω δήω ἀδελφός καί ὀθνεῖος καί πατάσσω πατήρ καί ὅστις ἄλλος . αὐξάνω γάρ φύω ἅμα ὁ φίλιος καί ὁ Δίκαιος , ὡς ἐν ὁ αὐτός εἰμί καί ἐπί ἴσος διήκω · καί ὁ φίλος δεινός ἀδικέω καί ὁ μᾶλλον κοινωνέω καί φιλέω , ἢ πρός ὅς κακός ὁ κοινωνία καί ὁ φίλιος γίγνομαι . πᾶς δέ κοινωνία , ἐν ὅς εἰμί ὁ φίλιος καί ὁ Δίκαιος , μέρος εἰμί ὁ πολιτικός · ὁ γάρ πολιτικός κοινωνία εἰμί ὁ συμφέρω ἕνεκα , διά ὅς καί συνίστημι ὁ ἀρχή ὁ πολιτεία καί μένω . πᾶς δέ κοινωνία ὁ συμφέρω εἰμί ἕνεκα , ὁ μέν ὅδε ὁ συμφέρω ὁ δέ ἐκεῖνος · διά γάρ ὁ κοινωνία ὁ συμφέρω πορίζω ἑαυτοῦ , καί διά οὗτος ἀλλήλων κοινωνέω , ἵνα πορίζω τίς ὁ εἰς ὁ βίος . οὗτος δή ὁ κοινός συμφορέω καί ὁ νομοθέτης στοχάζομαι , καί δίκαιος φημί εἰμί ὁ κοινός συμφέρω . ὁ μέν οὖν ἄλλος , καί ὁ ὅλος καί ὁ μέρος αὐτός , ὁ συμφέρω ἐφίημι , οἶος πλωτήρ μέν ὁ κατά ὁ πλόος συμφέρω , οἷος χρῆμα ἢ ἄλλος τις , σύ σιραιιοω δέ ὅς κατά ὁ πόλεμος συμφέρω ὀρέγω , οἷος χρῆμα | ἢ Νίκη ἢ πόλις · ὁμοίως δέ καί φυλέτης καί δημότης . τις δέ ὁ κοινωνία ὅς ἡδύς ἐφίημι καί διά ἡδονά δοκέω γίγνομαι , ὥσπερ ὁ ὁ θιασώτης κοινωνία καί ὁ ὁ ἐρανιστής . ὁ μέν γάρ θυσία ἕνεκα γίγνομαι , ὁ δέ συνουσία , ὁ καί ἄμφω ὁ ἡδύς εἰμί μᾶλλον . καί οὗτος δέ μέρος εἰμί ὁ πολιτικός · τάσσω γάρ καί οὗτος πρός ὁ κοινός συμφέρω ὑπό ὁ πολιτικός . καί γάρ οὖον μόνος , ὅς νῦν εἰμί συμφέρω , ζητέω ἀλλά καί ὅς νῦν μέν οὖον συμφέρω , συμφέρω δέ , καί οὗτος διώκω · οὖον γάρ ὁ πάρειμι μόνος συμφέρω ἐφίημι , ἀλλά ὁ μέχρι βίος · διά οὗτος θυσία τε εἰσάγω καί σύνοδος καί συνουσία μετά ἡδονή καί πόνος ἀνάπαυσις . μετά γάρ ὁ ὁ καρπός συγκομιδή ὁ τε σύνοδος γίγνομαι καί ὁ θυσία , ἀπαρχαί τις εἰμί · μάλιστα γάρ ἐν οὗτος σχολάζω ὁ καιρός · διά δή οὗτος ὁ κοινωνία ὁ τε θέω ἵλαος αὐτός γίγνομαι , ὅς συμφέρω δοκέω , καί αὐτός ἀναπαύω νεαρός ὁ ὑπέρ ὁ συμφέρω πόνος ἅπτω . διά οὗτος φαίνω , ὅτι πᾶς κοινωνία καί <ἡ> ἡδύς ἕνεκα γίγνομαι καί ὁ ὁ συμφέρω ὁ συμφέρω ἔσχατος ἔχω τέλος , καί διά οὗτος πᾶς μέρος εἰμί ὁ πολιτικός . οὗτος δέ ὁ κοινωνία καί ὁ φίλιος ἀκολουθέω , καί ὥσπερ ὁ κοινωνία , οὗτος καί ὁ φίλιος διαιρέω , καί τοιοῦτος εἰμί ὁ φίλιος οἷος ὁ κοινωνία . Περί ὁ τρεῖς ὁ πολιτεία εἶδος . Κεφ . Γιός ῥητέος δέ ἔτι περί ὁ πολιτικός . οὗτος δή τρεῖς εἰμί εἶδος , βασίλειος ἀριστοκρατία καί τιμοκρατία , ὅς καί πολιτεία εἴωθα ὁ πλεῖστος καλέω , ὅστις εἰμί ἀπό | ὁ τίμημα · δίδωμι γάρ χρῆμα ὁ ἄρχω λαμβάνω · διά οὗτος τιμοκρατικός οἰκεῖος εἰμί ἐκεῖνος . οὗτος δέ ὁ πολιτεία ἀγαθός μέν ὁ βασίλειος , χειρίζω δέ ὁ τιμοκρατία . οὗτος μέν οὖν ὁ πολιτεία , ὁ δέ παρέκβασις καί οἷος φθορά ὁ πολιτειλαω , ὁ μέν βασίλεια ὁ τυραννίς · ἄμφω γάρ μοναρχία , διαφέρω δέ πλεῖστος · ὁ μέν γάρ τύραννος ὁ ἑαυτοῦ συμφέρω σκοπέω , ὁ δέ βασιλεύς ὁ ὁ ἄρχω · οὖον γάρ εἰμί βασιλεύς ὁ μή αὐτός ἑαυτοῦ ἀρκέω καί πᾶς ὁ ἀγαθός οἶς ὑπερέχω · ὁ γάρ τοιοῦτος οὖον δήω ὁ ὁ ἄρχω εἰς ἑαυτοῦ ἕλκω . διά οὗτος ὁ μέν ὠφέλιμος αὐτός ὅς προσκοπέω πολιτεύω καί ὁ κοινός πράσσω , μόνος δέ ὁ ὁ ἄρχω · οὖον γάρ ἀπό ὁ κοινός ἀλλά οἴκοθεν πορίζω ὁ συμφέρω ἑαυτοῦ . ὁ δέ μή οὕτως ἔχω κληρωτός μᾶλλον ἄν τις εἰμί ἢ βασιλεύς . εἰμί τοίνυν ὁ τυραννίς ἐναντίος ὁ βασίλεια · ὁ γάρ Τύραννος ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός διώκω , καί πολύς μᾶλλον ἢ ὁ κληρωτός · καί φανερός ὁ διαφορά ὁ πρός ὁ βασιλεύς , ὅτι καί χείρων . διά οὗτος καί ἐναντίος εἰμί ὁ βασίλεια ὁ τυραννίς , ὅτι ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ κακίζω ὁ γάρ κακός ἐναντίος ὁ ἀγαθός . μεταβαίνω τοίνυν ὁ πολιτεία ἐκ βασίλεια εἰς τυραννίς · φαυλότης γάρ εἰμί μοναρχία ὁ τυραννίς , καί ὁ μοχθηρός βασιλεύς τύραννος γίγνομαι . ὁ μέν οὖν βασίλεια παρέκβασις ὁ τυραννίς , ὁ δέ ἀριστοκρατία ὁ ὀλιγαρχία , ὅταν ὁ οὗτος πολιτεύω ὁ πολιτεία νέμω ὁ ὁ πόλις ἑαυτοῦ παρά ὁ ἄξιος καί πᾶς ἢ ὁ πλεῖστος · ἕ καί ὁ ἀρχή ὁ πόλις ὁ αὐτός ἀεί δίδωμι διοικέω , ἵνα συνήθης αὐτός γίγνομαι διά οὖς | καρπόω δύναμαι ὁ κοινός . ὅθεν συμβαίνω ὀλίγος τις ἐπί ὁ πρᾶγμα ἐν , καί μοχθηρός ἀντί ὁ ἐπιεικής . ὁ δέ τιμοκρατία παρέκβασις ὁ δημοκρατία · σύνορος γάρ εἰμί οὗτος · πλῆθος γάρ βούλομαι καί ὁ τιμοκρατία εἰμί , καί ἴσος πᾶς ὁ ἐν ὁ τίμημα . ἥκιστος δέ μοχθηρός εἰμί ὁ δημοκρατία · μικρός γάρ ὑπερβαίνω ὁ ὁ τιμοκρατία εἶδος · κοινωνέω γάρ αὐτός μᾶλλον ἢ διαφέρω · ὁ τίμημα μέν γάρ διαφέρω , κοινωνέω δέ κατά τε ὁ ἰσότης ἴσος γάρ πᾶς ὁ ἐν ὁ τίμημα ) καί κατά ὁ πλῆθος . Περί ὁ ὁμοίωμα οὗτος ὁ εἶδος . Κεφ . ὁράω ὁ μέν οὖν εἶδος ὁ πολιτικός εἰς οὗτος μεταβάλλω μάλιστα · ὁ μικρός γάρ ἕκαστος ὁ εἴρω πολιτεία εἰς ὁ ἀντίκειμαι αὐτός μεταβάλλω καί εἰς οὗτος ῥᾳδίως μεταβαίνω . εἰμί δέ καί ἐν ὁ οἰκονομικός ὁμοίωμα αὐτός καί οἷος παράδειγμα · ἐν γάρ ὁ οἰκίον καί βασίλεια εἰκών ὁράω τις εἄν καί ἀριστοκρατία καί ὁ ἄλλος . ὁ μέν γάρ πατήρ πρός υἱός κοινωνία βασίλεια ἔχω σχῆμα · ὁ τέκνον γάρ ὁ πατήρ μέλος · ἐντεῦθεν δέ καί Ὅμηρος ὁ Ζεύς πατήρ προσαγρεύει . πατρικός γάρ ἀρχή βούλομαι ὁ βασίλειος εἰμί , ὅς ὁ Πέρσης ὑπερβαίνω τυραννίς ποιέω , ὁ γάρ υἱός ὡς δοῦλος ἄρχω . τυραννίς οεʹ ὁ ὁ δοῦλος ἀρχή · ὁ γάρ ὁ δεσπότης συμφέρω ζητέω ἀεί παρά ὁ δοῦλος · εἰμί δή ὁ τοιοῦτος ὁ τέκνον ἀρχή ἁμαρτάνω · ὁ δέ βασίλεια ἔοικα ὁ δήω ἔχω · δεῖ γάρ , ἐπεί υἱός διαφέρω δοῦλος καί | ὁ ἀρχή αὐτός διάφορος εἰμί . ὁ μέν οὖν πατήρ πρός υἱός κοινωνία τῆ βασίλεια ἔοικα · ἀριστοκρατία δέ ὁ ὁ ἀνήρ πρός ὁ γυνή . κατά ἄξιος γάρ καί ὡς ἀγαθός ὁ ἀνήρ ἄρχω · καί εἰμί δή ἀριστοκρατία , ὅταν ὁ μέν προσήκω ἀνήρ , ἑαυτοῦ ἀποδίδωμι ὁ ἀνήρ , ὁ δέ γυνή ἁρμόζω , ὁ γυνή παραχωρέω . ὑπερβαίνω δέ ὁ ἀριστοκρατία ὁ τοιοῦτος κοινωνία καί εἰς ὀλιγαρχία · μεταβάλλω , ὅταν ὁ ἀνήρ ἅπας κυριεύω · παρά ὁ ἄξιος γάρ αὐτός ποιέω καί οὐ ὅς ἀγαθός . ἐνίοτε δέ ἄρχω ὁ γυνή , ὅταν ἐπίκληρος εἰμί καί διά οὗτος πλοῦτος καί δύναμις ὁ ἀνήρ ὑπερέχω · οὖον γάρ γίγνομαι ὁ τοιοῦτος ἀρχή διά ἀρετή , ἀλλά καθάπερ ἐν ὁ ὀλιγαρχία διά πλοῦτος καί δύναμις . τοιοῦτος μέν οὖν ὁ ἐν οἰκίον ἀριστοκρατία καί ὀλιγαρχία . τιμοκρατία δέ ὁ ὁ ἀδελφός κοινωνία · ἴσος γάρ , πλήν ἐπί ὅσος ὁ ἡλικία διαλλάσσω · διόπερ , εἄν πολύς ὁ ἡλικία διαφέρω , οὐκέτι ἀδελφικός γίγνομαι ὁ φίλος εἷς , ἀλλά πατρικός τις ἔοικα πρός παῖς . δημοκρατία δέ μάλιστα μέν ἐν ὁ ἀδέσποτος ὁ οἴκησις γίγνομαι ·· ἐνταῦθα γάρ πᾶς ἐκ ἴσος · γίγνομαι δέ καί ἐν ὅς ὁ ἄρχω ἀσθενής καί διά οὗτος ἕκαστος ἑαυτοῦ ἐξουσιάζω . Περί ὁ κατά ἕκαστος ὁ πολιτεία φίλιος . ἐπί . ὅς οὗτος μέν οὖν ὁ τε ἐν ὁ πολιτικός καί ἐν οἰκονομικός κοινωνία · πᾶς δέ οὗτος ὁ κοινωνία φαίνω ὁ φίλιος ἀκολουθέω καί ἐπί τοσοῦτος ἐπί ὅσος καί ὁ Δίκαιος . ὁ μέν οὖν βασιλικός κοινωνία ὑπεροχικός φίλιος , | εἰμί ὁ βασιλεύς ὑπερέχω ὁ εὐεργεσία καί εὕω ποιέω ὁ βασιλεύω καί ἐπιμελέομαι αὐτός ἀγαθός εἰμί , ἵνα εὕω πράσσω , ὥσπερ νομεύς πρόβατον · ὅθεν καί Ὅμηρος ὁ Ἀγαμέμνων ποιμήν προσαγορεύω λαός . τοιοῦτος δέ καί ὁ πατρικός φίλιος · ὑπεροχικός γάρ εἰμί καί αὐτός , διαφέρω δέ ὁ μέγεθος ὁ εὐεργέτημα · μείζων γάρ ὁ πατήρ εὐεργετέω . αἴτιος γάρ ὁ παῖς ὁ εἰμί , ὅς μέγας ἀπαντάω δοκέω , καί ἔτι τροφή καί παιδεία . καί ὁ πρόγονος δέ οὗτος ἀπονέμω · φύσις γάρ ἀρχικός ὅς τε πατήρ ὁ υἱός καί ὁ πρόγονος ὁ ἔγγονος καί βασιλεύς βασιλεύω . εἰμί δέ πᾶς ὁ τοιοῦτος φίλιος ἐν ὑπεροχή · διό καί τιμάω ὁ γονεύς , καί ὁ Δίκαιος δέ ἀκόλουθος ὁ φίλιος οὖον ὁ αὐτός ἀλλά ἐν ὑπεροχή . ὁ γάρ πρός πατήρ Δίκαιος ὑπερέχω ὁ πρός · υἱός · ὁ γάρ κατά ἄξιος ἀποδίδωμι δεῖ . διά οὗτος καί ὁ φίλιος συνίστημι . οὖον ὁ βασιλικός δέ μόνος κοινωνία ὁ ὑπεροχικός φίλιος ἀκολουθέω ἀλλά καί ὁ ἀριστοκρατικός . πρός γάρ ὁ ἀγαθός μείζων γίγνομαι ὁ φίλησις τοιοῦτος δέ καί ὁ ὁ ἀνήρ πρός γυνή φίλιος . ὁ γάρ τοιοῦτος κοινωνία ἀριστοκρατία εἰμί ἐν οἰκίον · κατά ὁ ἀρετή γάρ ὁ ἀνήρ ἄρχω , καί ὁ ἀγαθός δεῖ πλέω ἀπονέμω φίλησις . ὁμοίως δέ καί ὁ Δίκαιος ἐνταῦθα ἐν ὑπεροχή . ὁ δέ τιμοκρατικός κοινωνία , οἶος εἰμί καί ὁ ὁ ἀδελφός , ὁ ἑταιρικός φίλιος ἀκολουθέω , ὅστις ἐν ἰσότης εἰμί . ὁ γάρ ἑταῖρος ἴσος καί ἡλικιώτης · ὁ δέ τοιοῦτος ὁμομαθής καί ὁμοήθης τίθημι ὡς ἐπί ὁ πολύς , οἷος εἰμί καί ὁ ἐν τιμοκρατικός · ἴσος ὁ γάρ ὁ πολίτης βούλομαι καί ἐπιεικής εἰμί καί ἄρχω ἕκαστος ἐκ ἴσος καί ἄρχω ἐν ὁ μέρος · ἐκ ἴσος δή καί ὁ φίλιος καί ὁ Δίκαιος . ὁ μέν ἐν ὑγιής πολιτεία καί κοινωνία οὕτως ὁ φίλιος ἀκολουθέω καί ὁ Δίκαιος . ὁ δέ παρέκβασις ὁ κοινωνία ὥσπερ καί ὁ Δίκαιος ἐπί μικρός εἰμί , οὗτος καί ὁ φίλιος . ἐπεί δέ ὁ παρέκβασις κακός εἰμί ὁ τυραννίς , διά οὗτος οὐδαμῶς ἐν αὐτός φίλιος εὐρίͅσκω ἢ πάνυ μικρός . ἐν ὅς γάρ μηδείς κοινωνός εἰμί ὁ ἄρχω καί ἄρχω , οὐδέ φίλιος · οὐδέ γάρ οὐδέ Δίκαιος · ἀλλά ὥσπερ ὁ τεχνίτης ἔχω πρός ὁ ὄργανον καί ὁ ψυχή πρός ὁ σῶμα , οὗτος καί δεσπότης εἰμί εἰμί πρός δοῦλος καί τύραννος πρός ἄρχω · ὠφελέω μέν γάρ ὁ τε ὄργανον ὑπό ὁ τεχνίτης καί ὁ σῶμα ὑπό ὁ Ψυχή , φίλιος δέ πρός αὐτός οὐ εἰμί · οὖον γάρ πρός ὁ ἄψυχος φίλιος δύναμαι εἰμί · οὐδέ δίκαιος τίς πρός αὐτός εἰμί ἀπό ὁ χράω , ὥσπερ οὐδέ πρός βοῦς ὁ πρός κύω . ὁ αὐτός δή τρόπος οὐδέ πρός δοῦλος εἰμί φίλιος δεσπότης ἢ πρός ἄρχω τύραννος , καθόσον εἰμί δοῦλος · οὐδείς γάρ κοινός δεσπότης καί δοῦλος · ὁ γάρ δοῦλος ἔμψυχος ὄργανον καί ὁ ὄργανον ἄψυχος δοῦλος · ὅς μέν οὖν δοῦλος , οὐ εἰμί φίλιος πρός αὐτός , ὅς δέ ἄνθρωπος , δύναμαι εἰμί . δοκέω γάρ εἰμί τίς Δίκαιος πᾶς ἄνθρωπος πρός πᾶς ἄνθρωπος ὁ δύναμαι κοινωνέω νόμος τις καί θεσμός · ὁ γάρ κοινωνία ὁ νόμος ὁ πρός ἀλλήλων ποιέω Δίκαιος , ὁ δέ κατά ὁ Δίκαιος κοινωνία καί ὁ φίλιος εἰσάγω . εἰμί τοίνυν τύραννος πρός ἄρχω φίλιος , καθόσον εἰμί ἄνθρωπος · διά οὗτος ἀμυδρός τίς ἐνταῦθα καί ὁ Δίκαιος καί ὁ φίλιος . ἐν δέ ὁ δημοκρατία ἐπί πλεῖστος · πολύς γάρ ὁ κοινός ἴσος εἰμί . Περί ἑταιρικός φίλιος καί συγγενικός καί οἰκονομικός . Κεφ . πᾶσα μέν οὖν φίλιος ἐν κοινωνία εἰμί , καθάπερ εἴρω · μόνος δέ ὁ συγγενικός καί ἑταιρικός φίλιος οὖον δοκέω ἐν κοινωνία εἰμί . κοινωνικός γάρ εἰμί φίλιος ὁ κατά ὁμολογία καί συνθήκη τις συνίστημι , οἷος εἰμί ὁ φυλετικός καί συμπλοικός καί ὅσος τοιοῦτος , εἰς οὗτος δέ τάσσω ἄν τις καί ὁ ξενικός . ὁ δέ συγγενικός φίλιος καί ὁ ἑταιρικός οὖον κατά ὁμολογία ὁ συνθήκη τις συνίστημι , ἀλλά ὁ μέν ὁ φύσις συνδέω , ὁ δέ ὁ τυγχάνω ἡλικιώτης εἰμί καί περί ὁ αὐτός ἐπιτήδευμα σπουδάζω . ῥητέος δή περί ὁ συγγενικός . εἰμί δή πολυειδής ὁ συγγενικός φίλιος καί ὁ πατρικός πᾶς ἐξαρτάω · διά γάρ ὁ πρός ὁ κοινός πατήρ ἢ πρόγονος οἰκειότης ὁ τε ἀδελφός καί ὁ ἄλλως συγγενής ἀλλήλων φιλέω , ὁ γονεύς μέν γάρ στέργω ὁ τέκνον ὡς ἑαυτοῦ τίς εἰμί , ὁ δέ τέκνον ὁ γονεύς ὡς ἀπό ἐκεῖνος τίς εἰμί , ἀδελφός δέ ἀδελφός ὁ ἐκ ὁ αὐτός φύω . μᾶλλον δέ οἶδα ὁ γονεύς ὁ τέκνον , ὅτι ἐκ αὐτός εἰμί ὁ ὁ γεννάω , ὅτι ἐκ οὗτος · καί μᾶλλον συνοικειόω ὁ αἴτιος καί ὁ γεννάω ὁ γεννάω ἢ ὁ ποιέω , ἢ ὁ γεννάω ὁ ποιέω καί ὁ γεννάω ὁ γεννάω · ὁ γάρ ἐκ τις οἰκέω ὁ ἐκ ὅς εἰμί , ὥσπερ ὀδούς ἢ θρίξ ὁ ἔχω οἰκεῖος εἰμί , θρίξ δέ καί ὀδούς οὐ εἰμί οἰκέω ὁ ἔχω . ἢ τοίνυν οὐδαμῶς εἰμί οἰκέω ὁ αἰτιατός ὁ αἴτιος καί ὁ ἐκ τις ὁ ἐκ ὅς , οὐδέ τις σχέσις ἔχω πρός αὐτός , ἢ εἰμί ἔχω , ἐλαύνω ἔχω ὅς ἐκεῖνος πρός αὐτός ἔχω · καί ὁ τέκνον δή ὁ γονεύς κακός φιλέω ἢ ὑπό ἐκεῖνος φιλέω . ἔτι δέ καί ἀπό ὁ χρόνος φανερός · ὁ μέν γάρ εὐθύς γίγνομαι στέργω , ὁ τέκνον δέ αὐτός χρόνος ὕστερος μετά ὁ λαμβάνω σύνεσις ἢ αἴσθησις · διά οὗτος καί ὁ μήτηρ μᾶλλον φιλέω ὁ τέκνον ἢ ὁ πατήρ , ὅτι πρότερος αὐτός στέργω . γονεύς μέν ἐν ὁ τέκνον φιλέω ὡς ἑαυτοῦ ὁ γάρ ἐκ αὐτός οἷος ἄλλος αὐτός , ὁ Χωρὶς εἰμί μόνος διαφέρω ) , τέκνον δέ φιλέω γονεύς , ὡς ἀπό ἐκεῖνος φύω , ἀδελφός δέ ἀλλήλων ὁ ἐκ ὁ αὐτός φύω . ὁ γάρ πρός ὁ γονεύς ταὐτότης καί αὐτός ταὐτότης ποιέω πρός ἀλλά - Λοῦς ὥσπερ ὁ κλάδος ὁ ὁ ῥίζα ταὐτότης συνάπτω · διό φημί αὐτός αἷμα καί ῥίζα καί ὁ τοιοῦτος · εἰμί γάρ ἑκάτερος ὁ ὒ ὁ καί εἷς ἐν πολύς καί διαιρέω . μέγας δέ πρός φίλιος καί ὁ συντρέφω καί ἧλιξ εἰμί · ἧλιξ γάρ ἧλιξ φιλέω , καί ὁ συνήθης ἑταῖρος · διό καί ὁ ἀδελφικός ὁ ἑταιρικός ὁμοιόω · ἀνεψιός δέ καί ὁ λοιπός συγγενής ἐκ ὁ ἀδελφός συνεκλείπω · ὁ γάρ ἀπό ὁ αὐτός εἰμί καί αὐτός ὁ αὐτός πως ἀλλήλων εἰμί . γίγνομαι δέ ὁ μέν οἰκεῖος ὁ συγγενής , ὁ δέ ἀλλότριος ὁ σύνεγγυς ἢ πόρρω ὁ ἀρχηγός εἰμί ὁ γένος · ὅς γάρ πόρρωθεν ὁ κοινωνία , ἀμυδρός γίγνομαι , ὁ προίημι ἐλασσόω . εἰμί δέ ὁ μέν ὁ τέκνον πρός ὁ γονεύς φίλιος καί ὁ ἄνθρωπος πρός ὁ θεός ὡς πρός ἀγαθός καί ὑπερέχω εὐεργέτης γάρ εἰμί ὁ μέγας εὐεργετέω , | ὁ εἰμί καί τρέφω καί καιδηω ) , ὁ δέ ὁ συγγενής πρός ἀλλήλων ἐν ἰσότης · ἔχω δέ καί ὁ ἡδύς καί ὁ χρήσιμος ὁ τοιοῦτος φίλιος μᾶλλον ἢ ὁ ὁ ἀλλότριος κατά γένος , ὅσος καί κοινός ὁ βίος εἰμί αὐτός κατά πλείων κοινωνέω ἀλλήλων . μάλιστα δέ ὁ ἀδελφικός φίλιος · συμβαίνω γάρ αὐτός πᾶς , ὁ καί ὁ ἑταιρικός καί μᾶλλον αὐτός ἢ ἐκεῖνος · καί διά οὗτος εἰμί ἐπιεικής ἄγω ὁ ἀδελφός καί ὅμοιος , μᾶλλον φιλέω ἀλλήλων ἢ ὁ ἑταῖρος · οἰκεῖος γάρ εἰμί ἀλλήλων καί ὅμοιος καί ἐκ γενετή ἀλλήλων στέργω καί ὁμοήθης εἰμί , ὅτι καί ἐκ ὁ αὐτός φύω καί ὁμοίως παιδεύω · καί ὁ κατά ὁ χρόνος δοκιμασία μείζων ἐνταῦθα καί βέβαιος . ὁ μέν οὖν μέγας ἐν ὁ συγγενικός φίλιος ὁ αδελφικός εἰμί , ὁ δέ ἄλλος ἀνάλογος ἔχω ὁ κατά γένος οἰκειότης . ἀνήρ δέ καί γυνή φίλιος δοκέω κατά φύσις ὑπάρχω . ἄνθρωπος γάρ ὁ φύσις τεκνοποιητικός μᾶλλον ἢ πολιτικός , ὅσος πρότερος καί ἀναγκαῖος οἰκίον πόλις καί ὅσος κοινός ζῷον τεκνοποιία ἢ πολιτεία . ὁ μέν γάρ πᾶς ζῷον ἔνειμι , ὁ δέ πολιτεία μόνος ὁ ἄνθρωπος . ὁ μέν οὖν ἄλλος ζῷον ἐπί τοσοῦτος μόνος ὁ κοινωνία εἰμί , ἐπί ὅσος ἐν τεκνοποιέω , ὁ δέ ἄνθρωπος οὖον ὁ τεκνοποιΐα χάρις μόνος ὁ κοινωνία εἰμί ἀλλά καί ὁ εἰς ὁ βίος · εὐθύς γάρ διαιρέω αὐτός ὁ ἔργον καί ἄλλος ὁ ἔργον ὁ ἀνήρ καί ἕτερος γυνή · ἐπαρκέω οὖν ἀλλήλων εἰς ὁ κοινός τίθημι ὁ ἴδιος . διά οὗτος καί ὁ χρήσιμος καί ὁ ἡδύς ἐν οὗτος ὁ φίλιος εἰμί δοκέω · εἰμί δέ ἄν καί ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀρετή , εἰμί ἐπιεικής ἄγω · εἰμί γάρ ἑκάτερος ἀρετή · καί εἰμί | σπουδαῖος εἰμί ἑκάτερος ὁ προσήκω ἀρετή , χαίρω εἄν καί διά οὗτος ἀλλήλων . σύνδεσμος δέ ὁ τοιοῦτος φίλιος καί ὁ τέκνον δοκέω εἰμί · διό ταχύς ὁ ἄτεκνος διαλύω · ὁ γάρ τέκνον κοινός ἀγαθός ἄμφω · ὁ δέ κοινός συγχέω ὁ κοινωνέω . Περί ὁ ἐν ὁ κατά ὁ χρήσιμος φίλιος ἔγκλημα . Κεφ . ἵζω Πῶς δέ συμβιωτέον ἀνήρ πρός γυνή καί ἀδελφός πρός ἀδελφός καί ὅλως φίλος πρός φίλος αὐτός εἰμί ὁ πῶς Δίκαιος . ἕπω γάρ 10 πᾶς κοινωνία ἀνάλογος ὁ φίλιος καί ὁ Δίκαιος , ὥσπερ εἴρω πολλάκις · καί οὖον αὐτός φαίνω εἰμί Δίκαιος φίλος πρός φίλος καί ὁ ὀθνεῖος ἢ ὁ ἀδελφός ἢ ὁ ἑταῖρος καί ὁ συμφοιτητής . τρεῖς δή εἰμί ὁ φίλιος , διά ὁ ἀγαθός διά ὁ ἡδύς καί διά ὁ χρήσιμος , καί κατά ἕκαστος ὁ μέν ἐν ἰσότης Φίλων εἰμί , ὁ δέ κατά ὑπεροχή καί γάρ γίγνομαι φίλος καί ὁ ὅμοιος ἢ κατά ὁ ἀγαθός ἢ κατά ὁ ἡδύς ἢ κατά ὁ χρήσιμος [ γίγνομαι φίλος ] καί ἀγαθός χείρων ) , ἰός ἴσος μέν κατά δεῖ φιλέω καί ὁ ἄλλος πᾶς ἰσάζω , ἰός δέ ἄνισος ἀνάλογος ὁ ὑπεροχή καί ὁ ἔλλειψις φιλέω καί φιλέω . μόνος δέ ἐν ὁ κατά ὁ χρήσιμος φίλιος ἢ οὗτος μάλιστα ὁ ἔγκλημα καί ὁ μέμψις ὁ Φίλων γίγνομαι πρός ἀλλήλων εἰκότως . ὁ μέν γάρ διά ἀρετή φίλος εἰμί εὕω ποιέω ἀλλήλων προθυμέομαι · οὗτος γάρ ἀρετή καί φίλιος · πρός οὗτος δέ ὁ Φίλων ἁμιλλάομαι οὐ εἰμί ἔγκλημα οὐδέ μάχη · ὁ γάρ φιλέω καί εὕω ποιέω | οὐδείς δυσχεραίνω , ἀλλά ἐάν εἰμί χαρίεις , ἀμείβω καί αὐτός ὅς ποιέω · ὁ δέ ὁ εὐεργεσία ὁ ἕτερος ὑπερβάλλω , τυγχάνω ὅς ἐφίημι , οὐ ἄν ἐγκαλέω ὁ φίλος · ἐφίημι γάρ ἑκάτερος ὁ ἀγαθός καί ὁ εὕω ποιέω οὐδέ δή ὁ διά ἡδονά φιλέω πάνυ δυσχεραίνω ἀλλήλων δύναμαι . ἅμα γάρ ἄμφω γίγνομαι ὅς ὀρέγω , εἰμί ἰός συνδιάγω χαίρω . γελοῖος γάρ εἄν εἰμί ὁ ἐγκαλέω ὁ μή τέρπω φίλος . ἔξεστι συνδιάγω τέρπω · οὔτε τοίνυν ὁ διά ὁ ἀγαθός φίλιος ἔγκλημα ἔχω καί μέμψις οὔτε ὁ διά ἡδονή , μόνος δέ ὁ διά ὁ χρήσιμος ἐγκληματικός εἰμί . ἐπί ὠφέλεια γάρ χράω ἀλλήλων ἀεί ὁ πλείων δήω καί μικρός ἔχω οἴομαι ὁ προσήκω καί μέμφομαι , ὅτι οὐ ὅσος δήω τοσοῦτος τυγχάνω , ἄξιος εἰμί τυγχάνω · ὁ γάρ εὕω ποιέω οὖον δύναμαι ἐπαρκέω αὐτός τοσοῦτος ὅσος δήω · ἀεί γάρ ὁ ὅς πάσχω πλείων δήω , ἤ2 εὕω ποιέω ὁ εὐεργέτης δύναμαι . ἔοικα δέ , ὅτι καθάπερ ὁ Δίκαιος διττός εἰμί ( ὁ μέν ἄγραφος , ὁ δέ κατά νόμος ) , οὗτος καί ὁ κατά ὁ φίλιος ὁ μέν ἠθικός εἰμί , ὁ δέ νομικός . νομικός μέν χρήσιμος , ὅταν τίς τις δίδωμι , ἐπί ὅς λαμβάνω τίς ῥητός καί ὁρίζω , ἠθικός δέ , ὅταν τίς τις ὡς φίλος δωρέω , κομίζω δέ · ἀξιόω ὁ ἴσος ἢ πλέω , οὖον ῥητός οὐδέ ὁρίζω · κατά ἄμφω δέ ὁ χρήσιμος ὁ φίλιος ἔγκλημα καί μέμψις ἀκολουθέω , μάλιστα δέ ὅταν ὁ Φίλων ὁ μέν ὁ νόμιμος χρήσιμος εἰσάγω , ὁ δέ ὁ ἠθικός · ὁ τοιοῦτος γάρ ταχέως διαλύω . εἰμί γάρ ὁ μέν εἰς χρῆμα ὠφελέω καί ἀξιόω ὁμοίως | ὠφελέω καί τοσοῦτος λαμβάνω ὅσος δίδωμι , ὁ · δέ ἄλλος τις ὠφέλεια ὠφελέω , οὖον δύναμαι ἐν ὁ φίλιος μένω . εἰμί δέ καί ὁ νόμιμος χρήσιμος ὁ μέν πάντῃ ἀγοραῖος , ὁ δέ ἐλευθέριος · ὁ μέν γάρ μή δίδωμι εἰμί μή αὐτίκα εἰμί λαμβάνω , ἐκ χείρ εἰς χείρ , πάντῃ ἀγοραῖος , ὁ δέ δίδωμι ἀναβάλλω ὁ λῆψις , ἐλευθέριος . καί οὗτος δέ κατά ὁμολογία γίγνομαι , τίς ἀντί τίς ὀφείλω ( ὁρίζω γάρ ὁ ὀφείλημα καί οὐ ἀμφίλογος ) , ὁ δέ ὁ κομιδή ἐλευθέριος πως καί φίκος ποιέω ὁ συνάλλαγμα · διό παρά ἔνιοι οὗτος οὐ εἰμί δίκη οὐδέ δικάζω ἀλλήλων περί ὁ χρέος ἀλλά οἴομαι δήω στέργω ὁ ὗς κατά πίστις συναλλάσσω . ὁ δέ κατά ὁ ἠθικός χρήσιμος ὠφελέω οὐ ἐπί ῥητός ἀλλά ὡς φίλος δωρέω τίς ἢ ἄλλος τις ὠφέλεια ὠφελέω , κομίζω δέ ἀξιόω ὁ ἴσος ἢ πλέω , ὡς οὖον δίδωμι ἀλλά χράω · μή λαμβάνω δέ οὐ ὥσπερ χράω οὕτως ἐγκαλέω ὁ μή δίδωμι ἀλλά ὡς φίλος . ὁ ὁ δέ συμβαίνω διά ὁ βούλομαι μέν πᾶς ἢ ὁ πλεῖστος ὁ καλός , προαιρέω δέ ὁ ὠφέλιμος . ὁ δέ εὕω ποιέω , μή ἵνα ἀντιπάσχω , καλός , ὠφέλιμος δέ ὁ εὐεργετέω · διά οὗτος ὁ μέν ὠφέλιμος ζητέω , μή τυγχάνω δέ βούλομαι καλός δοκέω . ὁ δέ τοιοῦτος φίλος καί ἵνα εὕω πάσχω ὅς ποιέω πᾶς σπουδή εὕω ποιητέος ὁ δύναμαι , καί ὁ ἄξιος εὐεργεσία ἀποδοτέον . οὖον γάρ ἕλκω δεῖ βία πρός ὁ ἀληθής φίλιος μή βούλομαι , ἀλλά δυσχεραίνω , ὅτι λανθάνω ὅς πάθος ὑπό ὅς οὐ ἐσθίω , οὖον γάρ ὑπό φίλος , καί ζητέω ὅπως ἑκών ἀποτρίβω ὁ αἰσχρός εὐεργεσία , ὅς | ἄκων δέχομαι ὁ ἀγνοέω ὁ εὐεργετέω . ἀπορίπτω δέ , εἰμί μέν δύναμαι , καί αὐτός ἀποδίδωμι καί καθάπερ ἐπί ῥητός εὐθύς διαλύω , εἰμί δέ μή δύναμαι τηνικαῦτα , ὁμολογέω δύναμαι εἰμί μήv εὐθύς ἀποδίδωμι , εἰμί δέ πάντως ἀδύνατος ἔχω ἀμείβω , οὐδέ ὁ δίδωμι ἀπαιτέω οὐδείς παρά αὐτός · ὥστε εἰμί δύναμαι , ἀποδοτέον εὐθύς · πρίν δέ εὐεργετέω , σκεπτέος ἕκαστος , ὑπό τίς εὐεργετέω καί ἐπί τίς , ὡς ἄν οἶδα , εἰμί δεῖ δέχομαι ἢ μή . Περί μέτρον ἀπόδοσις ἐν τῆ χρήσιμος καί ἔτι περί ὁ ἐν ὁ κατά ὑπεροχή φίλιος μέμψις . Κεφ . ὅς ’Ey δέ ὁ πρός ἀλλήλων ὁ Φίλων ἀμοιβή ἀπορία εἰμί . ἐπεί γάρ ἀπό μέγας εὐεργεσία μικρός ὠφέλεια γίγνομαι ὁ εὐεργετέω καί ἀπό μικρός μέγας πολλάκις ( ἐνδέχομαι γάρ πολύς καί ἀναλίσκω μικρός ὁ φίλος ὠφελέω , καί ὁ ἀνάπαλιν ) , πότερος ἀμείβω ὁ ὠφέλεια δεῖ σκοπέω ἢ ὁ εὐεργεσία ὁ μέτρον . καί γάρ ὁ μέν εὕω πάθος τοιοῦτος φημί λαμβάνω παρά ὁ εὐεργέτης , ὁ μικρός εἰμί ἐκεῖνος δίδωμι καί ἔξεστι παρά ἕτερος λαμβάνω , οὗτος κατασμικρύνω ὁ εὐεργεσία , ὁ δέ εὕω ποιέω ὁ ἀνάπαλιν ὁ μέγας ὅς ἔχω εὐεργετέω λέγω καί ὁ παρά ἄλλος οὐ εἰμί λαμβάνω , καί ἐν κίνδυνος καί χόω κίνδυνος ἐγγύς · ἀμφισβητέω δή , πότερος δεῖ μετρέω ὁ ἀμοιβή τῆ ὁ πάθος εὕω ὠφέλεια ἢ τῆ ὁ δράω εὐεργεσία . εἰμί δέ οὐ ὁμοίως ἐπί πᾶς φίλιος , ἀλλά ἐπί μέν ὁ διά | ὁ χρήσιμος φίλιος ὁ ἀμοιβή ἀναλογέω ὁ ὁ εὕω πάθος ὠφέλεια ἢ καί ὑπερβάλλω οὗτος · οὗτος γάρ καλός . καί γάρ οὗτος εἰμί ὅς δήω καί ἐπαρκέω αὐτός ὡς κομίζω ὁ ἴσος · τοσοῦτος οὖν γίγνομαι ἐπικουρία ὅσος ὠφελέω ἢ καί πλέω ὅλως δέ ὁ ὠφέλεια εαυοιδα λομενω ὁ εὐεργεσία ἕλκω ἐπί ὁ ὠφέλιμος ἑαυτοῦ , ἵημι ὁ ὠφέλεια ὁ εὕω πάσχω ὁ ἀμοιβή μετρέω ἀλλά ὁ προαίρεσις ὁ εὕω ποιέω · ὁ ἀρετή γάρ καί ὁ ἦθος ἐν ὁ προαίρεσις ὁ κύριος · ἐπεί τοίνυν διά ὁ ἀρετή ἀλλήλων φιλέω καί ὁ ἀμοιβή ὁ προαίρεσις μετρέω , διά οὗτος πᾶς ἔγκλημα καθαρός εἰμί ὁ τοιοῦτος φίλιος , ὁ δέ ἄλλος ἀεί ἐν ἔγκλημα εἰμί , οἷος εἰμί καί ὁ κατά ὑπεροχή , ὅταν ὁ μείζων ὁ μικρός φιλέω ἢ ὅς ὠφέλιμος ὁ κακός ὠφέλιμος · γάρ ὁ ὑπερέχω πλέω ἔχω , ὁ μέν , ὅτι ἀγαθός , ὁ δέ , ὅτι ὠφέλιμος . εἰμί γάρ ἑκάτερος , φημί , ὁ Φίλων κατά ὁ δύναμις εἰσφέρω , καί οὖον κατά ἄξιος λαμβάνω , λειτουργία τις εἰμί ὁ φίλιος · διά οὗτος φημί δήω οὐ ὅμοιος τυγχάνω ὁ ἐκ ὁ φίλιος ἀλλά μείζων · ἀξιόω γάρ , καθάπερ ὁ κατά ἐμπορία συνεισφέρω χρῆμα ὁ πλέω εἰσφέρω ὁ κέρδος πλέω ἔχω , οὗτος καί ἐπί ὁ φίλιος ἔχω · καί οὗτος μέν ὁ ὑπερέχω , ὁ δέ ὑπερέχω οὖον οὗτος φημί προσήκω ὁ ὑπερέχω φίλος , ἀλλά ὁ ἀνάπαλιν · φίλος γάρ ἀγαθός εἰμί ὁ ἐπαρκέω ὁ ἐνδεής · τίς γάρ , φημί , ὄφελος σπουδαῖος , ἢ δυνάστης φίλος εἰμί , μηδείς γε μέλλω ἀπολαύω ὁ ὁ φίλος ἀγαθός ; οὗτος δέ ἐγκαλέω ἀλλήλων καί ἄξιος ἑκάτερος πλέω ἔχω ῥᾳδίως διαλύω . ἔοικα δέ ὀρθῶς καί ἑκάτερος ἀξιόω · δεῖ γάρ ἑκάτερος ὁ πλέω νέμω ἐκ ὁ φίλιος , οὖον ὁ αὐτός δέ , ἀλλά ὁ μέν ὑπερέχω δεῖ πλέω νέμω τιμή , ὁ δέ ἐνδεής πλέω ἀποδίδωμι ὅς δήω . ὁ μέν γάρ ἀρετή καί εὐεργεσία ὁ τιμή γέρας , ὁ δέ ἔνδεια ἐπικουρία ὁ κέρδος ἢ ἄλλος ὁστισοῦν , ὅς ἐνδεής εἰμί . ὁ ἴσος · δέ τρόπος καί ἐν ὁ πολιτεία φαίνω ἔχω · ἀποδίδωμι γάρ ἀεί ὁ εὐεργέτης ὁ τιμή · οὖον γάρ τιμάω ὁ μηδείς ἀγαθός ὁ κοινός πορίζω · ὁ κοινός γάρ δίδωμι ὁ ὁ κοινός εὐεργετέω · ὁ τιμή δέ κοινός . οὖον γάρ εἰμί ἅμα χρηματίζω ἀπό ὁ κοινός καί τιμάω , ἀλλά ὁ ἐνδεής ὁ κοινός χρῆμα μέν λαμβάνω , τιμάω δέ οὐδαμῶς · οὐδείς γάρ δέχομαι κατά ἄμφω ἐλασσόω καί κατά ὁ τιμή καί κατά ὁ χρῆμα , ἀλλά ὁ ἕτερος δίδωμι ὁ ἕτερος λαμβάνω . διά οὗτος ὁ μέν περί χρῆμα ἐλασσόω ὑπέρ ὁ κοινός ὁ τιμή νέμω , ὁ δέ δωροδόκος χρῆμα · ὁ κατά ἄξιος γάρ ἐπανισόω καί σῴζω ὁ φίλιος , καθάπερ εἴρω . οὗτος δή ὁ τρόπος καί ὁ ἄνισος φίλος ὁμιλητέον , καί ὁ εἰς χρῆμα ὠφελέω ἢ εἰς ἀρετή τιμή ἀνταποδοτέον ὁ ὠφελέω · ἀνταποδίδωμι δέ ὁ ἐνδέχομαι . ὁ δυνατός γάρ ὁ φίλιος ἐπιζητέω , οὖον ὁ κατά ἄξιος . οὖον γάρ δύναμαι πᾶς ὁ κατά ἄξιος ὅς ὀφείλω ἀποδίδωμι · οὖον γάρ δυνατός ἐπί πᾶς ὁ κατά ἄξιος | εὑρίσκω , ὥσπερ ἐν ὁ πρός ὁ θεός καί γονεύς δύναμις καί ὅσος ἔξεστι ἐπιεικής εἰμί δοκέω . διά οὗτος δοκέω μή ἔξεστι υἱός πατήρ ἀπεῖπον καί μή ὑπακούω περί ὁστισοῦν ἄξιος ἀεί γάρ ὀφείλω καί διά οὗτος ἀνταποδοτέον ἀεί · οὐδείς γάρ ἄξιος ὅς εὐεργετέω δράω πρός ὁ πατήρ ) , ὁ πατήρ δέ ἀπεῖπον ὁ υἱός · ἔξεστι γάρ ὁ εὐεργέτης ὁ ὀφείλω ἀποπέμπω . ἴσως δέ οὐδείς πατήρ ἀφίστημι ὁ υἱός , εἰμί μή ὑπερβάλλω εἰμί μοχθηρός · ὅς τε γάρ φυσικός φίλιος εἰς οὗτος ἐπείγω καί ἅμα ἀνθρώπινος εἰμί ὁ ἐπικουρία μή διωθέω · ὁ δέ υἱός μοχθηρός εἰμί μισητός , ἢ οὖον λίαν σπουδάζω ὁ πατήρ ἐπαρκέω · ὁ γάρ πολύς ὅς πάσχω βούλομαι , ὁ δέ εὕω ποιέω φεύγω ὡς ἀλυσιτελής . περί μέν οὖν οὗτος ἐπί τοσοῦτος εἴρω .