anonymi-in-aristotelis-categorias.paraphrasis-categoriarum 3
Ὅταν ἕτερον καθ’ ἑτέρου κατηγορῆται ὡς καθ’ ὑποκειμένου ἤγουν συνωνύμως 3 καὶ οὐσιωδῶς , ὅσα κατὰ τοῦ κατηγορουμένου λέγεται , ταῦτα καὶ κατὰ τοῦ ὑποκειμένου ῥηθήσεται , οἷον ὁ ἄνθρωπος κατὰ τοῦ τινὸς ἀνθρώπου κατηγορεῖται καὶ τὸ ζῶον κατὰ τοῦ ἀνθρώπου · οὐκοῦν καὶ κατὰ τοῦ τινὸς ἀνθρώ - που τὸ ζῶον κατηγορηθήσεται . καὶ κατὰ τοῦδε τοῦ λευκοῦ λεγόμενον τὸ ἀπλῶς λευκόν , κατ’ ἐκείνου δὲ τὸ χρῶμα · καὶ κατὰ τοῦ μερικοῦ δὲ ἄρα τὸ καθόλου χρῶμα κατηγορηθήσεται . τὸ μέντοι δισύλλαβον ἢ τὸ γένος κατὰ μὲν τοῦ ζώου κατηγορηθήσεται , κατὰ δὲ τοῦ ἀνθρώπου ἢ τοῦ ἵππου , καθ’ ὧν τὸ ζῶον , οὔ · οὐ γὰρ ὡς καθ’ ὑποκειμένου κατὰ τοῦ ζώου ταῦτα ἐλέγετο . Τῶν ἑτέρων γενῶν καὶ μὴ ὑπ’ ἄλληλα τεταγμένων , ἕτεραι τῷ εἴδει καὶ αἱ διαφοραί , οἷον ζώου καὶ ἐπιστήμης . ζώου μὲν γὰρ διαφοραὶ τό τε πεζὸν καὶ τὸ δίπουν καὶ τὸ πτηνὸν καὶ τὸ ἔνυδρον , ἐπιστήμης δὲ οὐδεμία τούτων · οὐ γὰρ διαφέρει ἐπιστήμη ἐπιστήμης τῷ δίπουν εἶναι . τῶν δέ γε ὑπ’ ἄλληλα γενῶν οὐδὲν κωλύει τὰς αὐτὰς εἶναι διαφοράς . τὰ γὰρ ἐπάνω τῶν ὑπ’ αὐτὰ εἰδῶν κατηγορεῖται , ὥστε ὅσαι κτὰ τοῦ κατηγορουμένου διαφοραί εἰσι , καὶ τοῦ ὑποκειμένου ἔσονται . τῶν γὰρ διαφορῶν αἱ μὲν γενῶν εἰσιν , αἱ δὲ εἰδῶν · καὶ τῶν τοῦ γένους αἱ μὲν συστατικαί , ὅσαι ὑπὲρ αὐτὸ καὶ καθολικώτεραι καὶ κατηγοροῦνται αὐτοῦ , αἱ δὲ διαιρετικαί , ὅσαι διῃρημένως μὲν κατ’ αὐτοῦ οὐ λέγονται , ὁμοῦ δὲ πᾶσαι . τοῦ δὲ εἴδους εἰσὶν αἱ εἰδοποιοὶ μόναι , ὧν ἑκάστη κατὰ τὸ ἀντιδιῃρημένον πρὸς ἕκαστον τῶν εἰδῶν ἀφορίζεται , ἀλλ’ οὐχ ἅμα πᾶσαι . ὥσπερ δὲ εἴδη πλείονα πρὸς ἓν γένος , οὕτω πολλαὶ διαφοραὶ πρὸς ἓν εἶδος συντελοῦσιν · καὶ ὥσπερ ἕτερα γένη καὶ εἴδη τὰ ταῖς διαφόροις κατηγορίαις ὑποκείμενα λέγομεν , οὕτω καὶ διαφερούσας τῷ εἴδει διαφορὰς ἐπιζητοῦμεν , ἐπειδὴ πολλάκις καὶ τῶν ἑτέρων γενῶν , οἷον ζώου καὶ σκεύους , αἱ αὐταὶ δοκοῦσι διαφοραί καὶ γὰρ τῶν ζώων τὰ μέν ἐστιν ὑπόποδα τὰ δὲ ἄποδα , καὶ τῶν σκευῶν ὁμοίως ὑπόποδα μὲν κλίνη καὶ τράπεζα , ἄποδα δὲ τὰ πλείονα ) , ἀλλ’ οὐκέτι καὶ τῷ εἴδει , ἀλλὰ καθ’ ὁμωνυμίαν · κατὰ μεταφορὰν γὰρ καὶ ἐξ ἑτέρου κατωνομάσθη τὸ ἕτερον . οὐκ ἀπορεῖν δὲ δεῖ οὐδὲ πρὸς τὰς διαφορὰς καὶ τὸν τοῦ εἴδους ὁρισμόν , εἴπερ τὴν μὲν κατὰ διαφερόντων τῷ εἴδει , τὸ δὲ τῷ ἀριθμῷ ὁριζόμεθα , τῷ μονοειδεῖς τινας εἶναι διαφοράς οἷον ἀνθρώπῳ τὸ νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν , καὶ πυρὸς τὸ κοῦφον , καὶ γῆς τὸ βαρύ , αἳ καὶ ἀντιστρέφουσι τοῖς ὁριστοῖς ) , καὶ διὰ τὰ μοναδικὰ τῶν ἐν τῷ κόσμῳ εἰδῶν , οἷον ἥλιον καὶ σελήνην ἐπὶ τῶν ἀιδίων , ἐπὶ δὲ τῶν φθαρτῶν , οἷον ἱστοροῦσι περὶ τοῦ φοίνικος . αἱ μὲν γὰρ αὗται διαφοραί , εἰ καὶ μὴ κατὰ πλειόνων εἰδῶν λέγονται , τῷ διά τινα συντυχίαν πραγμάτων τὴν τῶν ὑποδεχο - μένων εἰς πλῆθος διάστασιν μὴ γενέσθαι , ἀλλ’ οὖν οὕτως ἔχουσιν ὥσπερ ἂν εἰ καὶ κατὰ πλειόνων ἐλέγετο . περὶ δὲ τῶν εἰδῶν ἐπὶ μὲν τοῦ φοίνικος , εἰ καὶ μὴ ἅμα τὰ ἄτομα , ἀλλ’ οὖν κατὰ διαδοχὴν πολλῶν κατηγορεῖται φοινίκων · τὸ δὲ ἐν τοῖς ἀιδίοις μοναδικὸν ἐν ὕλῃ κατατέτακται καὶ συντέθειται , καὶ οὐχ ὅμοιον τῷ ζητουμένῳ παρ’ ἡμῖν ἀκατατάκτῳ καὶ θεωρουμένῳ ἐν τοῖς πολλοῖς . τοσαῦτα ὡς πρὸς τὴν διδασκαλίαν χρησιμεύσοντα τῶν κατηγοριῶν προεκθέμενοι , ἤδη ἐπ’ αὐτὰς χωρῶμεν . πρότερον δὲ ὡς ἐν κεφαλαίῳ διὰ τὸ εὐσύνοπτον αὐτὰς διελώμεθα , εἶτα καὶ διεξοδικῶς καί τινα θεωρητικῶς περὶ αὐτῶν ἀπορήσομεν καὶ ζητήσομεν .
Lemmas: ὅταν ἕτερος κατά ἕτερος κατηγορέω ὡς κατά ὑπόκειμαι ἤγουν συνώνυμος 3 καί οὐσιωδῶς , ὅσος κατά ὁ κατηγορέω λέγω , οὗτος καί κατά ὁ ὑπόκειμαι εἴρω , οἷος ὁ ἄνθρωπος κατά ὁ τις ἄνθρωπος κατηγορέω καί ὁ ζῷον κατά ὁ ἄνθρωπος · οὐκοῦν καί κατά ὁ τις ἀνθρώ - ποῦ ὁ ζῷον κατηγορέω . καί κατά ὅδε ὁ λευκός λέγω ὁ ἀπλόος λευκός , κατά ἐκεῖνος δέ ὁ χρῶμα · καί κατά ὁ μερικός δέ ἄρα ὁ καθόλου χρῶμα κατηγορέω . ὁ μέντοι δισύλλαβος ἢ ὁ γένος κατά μέν ὁ ζῷον κατηγορέω , κατά δέ ὁ ἄνθρωπος ἢ ὁ ἵππος , κατά ὅς ὁ ζῷον , οὖον · οὖον γάρ ὡς κατά ὑπόκειμαι κατά ὁ ζῷον οὗτος λέγω . ὁ ἕτερος γένος καί μή ὑπό ἀλλήλων τάσσω , ἕτερος ὁ εἶδος καί ὁ διαφορά , οἷος ζῷον καί ἐπιστήμη . ζῷον μέν γάρ διαφορά ὁ τε πεζός καί ὁ δίπους καί ὁ πτηνός καί ὁ ἔνυδρος , ἐπιστήμη δέ οὐδείς οὗτος · οὖον γάρ διαφέρω ἐπιστήμη ἐπιστήμη ὁ δίπους εἰμί . ὁ δέ γε ὑπό ἀλλήλων γένος οὐδείς κωλύω ὁ αὐτός εἰμί διαφορά . ὁ γάρ ἐπάνω ὁ ὑπό αὐτός εἶδος κατηγορέω , ὥστε ὅσος κτάομαι ὁ κατηγορέω διαφορά εἰμί , καί ὁ ὑπόκειμαι εἰμί . ὁ γάρ διαφορά ὁ μέν γένος εἰμί , ὁ δέ εἶδος · καί ὁ ὁ γένος ὁ μέν συστατικός , ὅσος ὑπέρ αὐτός καί καθολικός καί κατηγορέω αὐτός , ὁ δέ διαιρετικός , ὅσος διῃρημένως μέν κατά αὐτός οὖον λέγω , ὁμοῦ δέ πᾶς . ὁ δέ εἶδος εἰμί ὁ εἰδοποιός μόνος , ὅς ἕκαστος κατά ὁ ἀντιδιαιρέω πρός ἕκαστος ὁ εἶδος ἀφορίζω , ἀλλά οὐ ἅμα πᾶς . ὥσπερ δέ εἶδος πλείων πρός εἷς γένος , οὗτος πολύς διαφορά πρός εἷς εἶδος συντελέω · καί ὥσπερ ἕτερος γένος καί εἶδος ὁ ὁ διάφορος κατηγορία ὑπόκειμαι λέγω , οὗτος καί διαφέρω ὁ εἶδος διαφορά ἐπιζητέω , ἐπεί πολλάκις καί ὁ ἕτερος γένος , οἷος ζῷον καί σκεῦος , ὁ αὐτός δοκέω διαφορά καί γάρ ὁ ζῷον ὁ μέν εἰμί ὑπόπους ὁ δέ ἄπους , καί ὁ σκεῦος ὁμοίως ὑπόπους μέν κλίνη καί τράπεζα , ἄπους δέ ὁ πλείων ) , ἀλλά οὐκέτι καί ὁ εἶδος , ἀλλά κατά ὁμωνυμία · κατά μεταφορά γάρ καί ἐκ ἕτερος κατονομάζω ὁ ἕτερος . οὐ ἀπορέω δέ δεῖ οὐδέ πρός ὁ διαφορά καί ὁ ὁ εἶδος ὁρισμός , εἴπερ ὁ μέν κατά διαφέρω ὁ εἶδος , ὁ δέ ὁ ἀριθμός ὁρίζω , ὁ μονοειδής τις εἰμί διαφορά οἷος ἄνθρωπος ὁ νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός , καί πυρός ὁ κοῦφος , καί γῆ ὁ βαρύς , ὅς καί ἀντιστρέφω ὁ ὁριστός ) , καί διά ὁ μοναδικός ὁ ἐν ὁ κόσμος εἶδος , οἷος ἥλιος καί σελήνη ἐπί ὁ ἀίδιος , ἐπί δέ ὁ φθαρτός , οἷος ἱστορέω περί ὁ Φοῖνιξ . ὁ μέν γάρ οὗτος διαφορά , εἰμί καί μή κατά πλείων εἶδος λέγω , ὁ διά τις συντυχία πρᾶγμα ὁ ὁ ὑποδέχομαι - Μένων εἰς πλῆθος διάστασις μή γίγνομαι , ἀλλά οὖν οὕτως ἔχω ὥσπερ εἄν εἰμί καί κατά πλείων λέγω . περί δέ ὁ εἶδος ἐπί μέν ὁ Φοῖνιξ , εἰμί καί μή ἅμα ὁ ἄτομος , ἀλλά οὖν κατά διαδοχή πολύς κατηγορέω Φοῖνιξ · ὁ δέ ἐν ὁ ἀίδιος μοναδικός ἐν ὕλη κατατάσσω καί συντίθημι , καί οὐ ὅμοιος ὁ ζητέω παρά ἐγώ ἀκατάτακτος καί θεωρέω ἐν ὁ πολύς . τοσοῦτος ὡς πρός ὁ διδασκαλία χρησιμεύω ὁ κατηγορία προεκτίθεμαι , ἤδη ἐπί αὐτός χωρέω . πρότερος δέ ὡς ἐν κεφάλαιος διά ὁ εὐσύνοπτος αὐτός διαιρέω , εἶτα καί διεξοδικός καί τις θεωρητικῶς περί αὐτός ἀπορέω καί ζητέω .