anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 1.14
Ἀδικήματα μείζονά εἰσιν , ὅσα γίνονται ἀπὸ μείζονος ἀδι κίας ἤτοι μεγάλης πονηρίας . διὸ τὰ ἐλάχιστα ἁμαρτήματα μέγιστα κρίνονται , εἴ γε ἀπὸ μεγίστης πονηρίας ἐγένοντο . [ b 26 ] ἡμιωβέλιόν ἐστιν εἶδος σταθμοῦ μικροῦ . ναοποιοὶ λέγονται , οἵτινες ποιοῦσι ναοὺς ἤτοι ὡς εἰκονοστάσια μικρὰ ξύλινα καὶ πωλοῦσι ταῦτα . παρελογίσατο ἤγουν παρεψήφισεν . ἐπὶ δίκαι δικαιοσύνης δὲ τοὐναντίον μέγα δίκαιον κρίνεται τὸ ἀπὸ μεγίστης δικαιοσύνης γινόμενον . ἔστι δὲ τὰ τρία ταῦτα ἡμιωβέλια μεγάλα , καθ’ ὅσον ὑπερέχουσι τῇ δυνάμει , κἂν καὶ τῷ ποσῷ εἰσιν ὀλίγα · [ b 28 ] ὁ γὰρ τρία κλέψας κἂν ὁτιοῦν ἀδικήσειεν . [ b 30 ] ὁτὲ δὲ κρίνεται μείζων ἡ ἀδικία ἐκ τοῦ βλάβους , ἤγουν εἴτε καὶ ἡ βλάβη μεγίστη ἐστί . μέγα ἀδίκημά ἐστι καὶ οὗ ἀντάξιος τιμωρία οὐχ εὑρίσκεται καὶ ὃ οὐκ ἔστι δυνατὸν ἰαθῆναι . [ b 32 ] μέγα ἀδίκημά ἐστι καὶ οὗ χάριν οὐκ ἔστι τὸν παθόντα δίκην λαβεῖν ἤτοι δικαιωθῆναι · εἰ γὰρ ὁ παῖς τινος ἐφωράθη παρὰ τοῦ Καλλίππου , τί ἂν πάθοι ὁ Κάλλιππος ἀντάξιον οὗ ἔδρασε ; [ b 34 ] καὶ εἰ ὁ παθὼν αὐτὸς ἑαυτὸν μεγάλως ἐκόλασεν οἷον εἰ Σωκράτης ὑβρίσθη παρά τινος καὶ μὴ φέρων τὴν ὕβριν ὡς ὁ Αἴας ἀπέ κτεινεν ἑαυτόν , τί ἂν πάθοι δεινότερον ὁ τοῦτον ὑβρίσας οὕτω καὶ γενό μενος αὐτῷ αἴτιος θανάτου ; καὶ γὰρ ὁ ποιήσας ἤτοι ὁ ὑβρίσας τὸν Σωκράτην δίκαιός ἐστι κολασθῆναι μειζόνως καὶ παθεῖν χεῖρόν τι τοῦ φόνου · [ b 36 ] οἷον ὁ Εὐκτήμων ὑβρισθεὶς ἤτοι πορνευθεὶς βιαίως ἔσφαξεν ἑαυτὸν καὶ συνηγορῶν αὐτῷ ὁ Σοφοκλῆς ἔφη μὴ ἀξιῶσαι ἄλλης τινὸς τιμωρίας ἐλάττονος τὸν δράσαντα ταύτην τὴν ὕβριν ἢ ἐκείνης τῆς τιμωρίας . ἧς ἠξίωσεν ἑαυτὸν ὁ παθών , ἤτοι δεῖ ἀποσφάξαι αὐτὸν τὸν δράσαντα , ὥσπερ καὶ ὁ παθὼν ἀπέσφαξεν ἑαυτόν . μέγα ἀδίκημά ἐστι καὶ ὃ μόνος τις ἐποίησεν ἢ πρῶτος . μέγα ἀδίκημά ἐστι καὶ δι’ ὃ ἐζητήθη καὶ εὑρέθη τὰ κωλύοντα καὶ ζημιοῦντα , οἷον νόμος ἐστὶ ταριχεύειν τὰ νεκρὰ σώματα · ἐμίγη τις ταριχευομένῳ σώματι καὶ γράφει τις λυθῆναι τὸν νόμον · ὁ γοῦν συμμιγεὶς τῷ ταριχευομένῳ σώματι μέγα ἀδίκημα ἥμαρτε · διὸ καὶ ἐκωλύθη τὸ ταριχεύειν τὰ νεκρὰ σώματα . [ a 6 ] καὶ τὸ θηριωδέστατον ἀδίκημα ἤτοι τὸ φονεύειν καὶ τὸ ἐκ προ νοίας ἤτοι τὸ ἐκ προβουλεύσεως γεγονὸς ἀδίκημα καὶ ὃ οἱ ἀκούοντες φοβοῦνται μᾶλλον , οἷον ὅτι ἀπέσφαξε τὸν δεῖνα ἢ διὰ κερκίδος ἐξέ βαλε τὰς κόρας αὐτοῦ . [ a 8 ] καὶ τὰ μὲν ῥητορικά , ἤτοι ἃ ὀφείλει ὁ ῥήτωρ λέγειν , τοιαῦτα . [ a 10 ] ἐπιγαμίας ἤτοι ἐπιγαμεύσεις · τὸ γὰρ δεῖξαι , ὅτι παρέβη ὅρκους καὶ νόμους , ὑπεροχὴν ποιεῖ πολλῶν ἀδικη μάτων . [ a 11 ] μέγα ἀδίκημά ἐστι καὶ τὸ ἀδικῆσαί τινα ἐνταῦθα ἤτοι ἐν Ἀθήναις , ἔνθα κολάζονται οἱ ἀδικοῦντες , ὅπερ ποιοῦσιν οἱ ψευδομάρτυρες , ἤτοι τὸ ἐν δικαστηρίῳ ψευδομαρτυρεῖν , ὅπου τὸ ψεῦδος κολάζεται . καὶ τὸ μοιχεύειν καὶ τὸ πορνεύειν μέγα ἀδίκημά ἐστιν , ἐφ᾽ 27r οἷς αἰσχύνη μάλιστα ἐπακολουθεῖ τῷ δράσαντι . [ a 14 ] καὶ εἰ τοῦκεῖς τον ἠδίκησεν , ὑφ’ οὖ ἔπαθεν εὖ · πλείω γὰρ ἀδικεῖ , ὅτι τε κακῶς ποιεῖ τὸν εὐεργετήσαντα καὶ ὅτι οὐκ εὖ ἤτοι οὐκ εὐεργέτησεν αὐτόν . [ a 15 ] καὶ ὁ περὶ τὰ ἄγραφα δίκαιος , εἰ περὶ τὰ γεγραμμένα δίκαιος οὐκ ἔστι , πολλῷ μᾶλλον ἔσται ἄδικος . [ a 17 ] τὸν μὲν γεγραμμένον νόμον τηρεῖν ἀναγκαζόμεθα , τὸν δὲ ἄγραφον οὐ καταναγκαζόμεθα παρ’ οὐδέτινος τηρεῖν , ἀλλ’ ἢ τοῦτον φυλάττομεν ἐκ προαιρέσεως ἀληθοῦς · ἄγραφος δὲ νόμος ἐστὶ τὸ ἔθος . [ a 16 ] ἀμείνονος ἤτοι ἀγαθοῦ ἀνδρός ἐστι τὸ ποιεῖν τὸ δίκαιον οὐ δι’ ἀνάγκην τινὰ ἀλλ’ ἑκών . [ a 17 ] ἄλλον δὲ τρόπον ἄδικός ἐστιν ὁ τὰ γεγραμμένα παραβαίνων · εἰ γὰρ ταῦτα παραβαίνει καὶ ταῦτα φοβερὰ ὄντα καὶ ἀδικῶν περὶ ταῦτα ὡς ἐπαπειλοῦντα καὶ τιμωρίαν τοῖς παραβαίνουσι , πολλῷ μᾶλλον ἄδικος φανῇ περὶ τὰ μὴ προξενοῦντα αὐτῷ τιμωρίαν μηδὲ ζημίαν ἤτοι περὶ τὰ ἄγραφα ἔθη εἰ γὰρ κατατολμῶσιν , ὧν ὁ νόμος κωλύει , πολλῷ μᾶλλον , ὧν ὁ νόμος οὐ κωλύει οὐδὲ ἀφ’ ὧν ζημία τις οὐκ ἐπανακύπτει .
Lemmas: ἀδίκημα μέγας εἰμί , ὅσος γίγνομαι ἀπό μείζων ἀς κίς ἤτοι μέγας πονηρία . διό ὁ μικρός ἁμάρτημα μέγας κρίνω , εἰμί γε ἀπό μέγας πονηρία γίγνομαι . [ b 26 ] Ἡμιωβέλιον εἰμί εἶδος σταθμός μικρός . ναοποιέω λέγω , ὅστις ποιέω ναός ἤτοι ὡς εἰκονοστάσια μικρός ξύλινος καί πωλέω οὗτος . παραλογίζομαι ἤγουν παραψηφίζω . ἐπί δίκη δικαιοσύνη δέ ἐναντίος μέγας Δίκαιος κρίνω ὁ ἀπό μέγας δικαιοσύνη γίγνομαι . εἰμί δέ ὁ τρεῖς οὗτος ἡμιωβέλιον μέγας , κατά ὅσος ὑπερέχω ὁ δύναμις , κἀν καί ὁ ποσός εἰμί ὀλίγος · [ b 28 ] ὁ γάρ τρεῖς κλέπτω κἀν ὁστισοῦν ἀδικέω . [ b 30 ] ὁτὲ δέ κρίνω μείζων ὁ ἀδικία ἐκ ὁ βλάβος , ἤγουν εἴτε καί ὁ βλάβη μέγας εἰμί . μέγας ἀδίκημα εἰμί καί ὅς Ἀντάξιος τιμωρία οὐ εὑρίσκω καί ὅς οὐ εἰμί δυνατός ἰάομαι . [ b 32 ] μέγας ἀδίκημα εἰμί καί ὅς χάρις οὐ εἰμί ὁ πάθος δίκη λαμβάνω ἤτοι δικαιόω · εἰμί γάρ ὁ παῖς τις φωράω παρά ὁ Κάλλιππος , τίς εἄν πάσχω ὁ Κάλλιππος ἀντάξιος ὅς δράω ; [ b 34 ] καί εἰμί ὁ πάσχω αὐτός ἑαυτοῦ μέγας κολάζω οἷος εἰμί Σωκράτης ὑβρίζω παρά τις καί μή φέρω ὁ ὕβρις ὡς ὁ Αἴας ἀπό κτείνω ἑαυτοῦ , τίς εἄν πάσχω δεινός ὁ οὗτος ὑβρίζω οὗτος καί γενο μένος αὐτός αἴτιος θάνατος ; καί γάρ ὁ ποιέω ἤτοι ὁ ὑβρίζω ὁ Σωκράτης δίκαιος εἰμί κολάζω μέγας καί πάσχω κακός τίς ὁ φόνος · [ b 36 ] οἷος ὁ Εὐκτήμων ὑβρίζω ἤτοι πορνεύω βίαιος σφάζω ἑαυτοῦ καί συνηγορέω αὐτός ὁ Σοφοκλῆς φημί μή ἀξιόω ἄλλος τις τιμωρία μικρός ὁ δράω οὗτος ὁ ὕβρις ἢ ἐκεῖνος ὁ τιμωρία . ὅς ἀξιόω ἑαυτοῦ ὁ πάθος , ἤτοι δεῖ ἀποσφάζω αὐτός ὁ δράω , ὥσπερ καί ὁ πάσχω ἀποσφάζω ἑαυτοῦ . μέγας ἀδίκημα εἰμί καί ὅς μόνος τις ποιέω ἢ πρῶτος . μέγας ἀδίκημα εἰμί καί διά ὅς ζητέω καί εὑρίσκω ὁ κωλύω καί ζημιόω , οἷος νόμος εἰμί ταριχεύω ὁ νεκρός σῶμα · μίγνυμι τις ταριχεύω σῶμα καί γράφω τις λύω ὁ νόμος · ὁ γοῦν συμμίγνυμι ὁ ταριχεύω σῶμα μέγας ἀδίκημα ἁμαρτάνω · διό καί κωλύω ὁ ταριχεύω ὁ νεκρός σῶμα . [ a 6 ] καί ὁ θηριώδης ἀδίκημα ἤτοι ὁ φονεύω καί ὁ ἐκ προ Νοιᾶς ἤτοι ὁ ἐκ προβούλευσις γίγνομαι ἀδίκημα καί ὅς ὁ ἀκούω φοβέω μᾶλλον , οἷος ὅτι ἀποσφάζω ὁ Δεῖνα ἢ διά κερκίς ἔξω βάλλω ὁ κόρη αὐτός . [ a 8 ] καί ὁ μέν ῥητορικός , ἤτοι ὁ ὀφείλω ὁ ῥήτωρ λέγω , τοιοῦτος . [ a 10 ] ἐπιγαμία ἤτοι ἐπιγαμεύσεις · ὁ γάρ δείκνυμι , ὅτι παραβαίνω Ὅρκος καί νόμος , ὑπεροχή ποιέω πολύς ἀδίκη Μάτων . [ a 11 ] μέγας ἀδίκημα εἰμί καί ὁ ἀδικέω τις ἐνταῦθα ἤτοι ἐν Ἀθῆναι , ἔνθα κολάζω ὁ ἀδικέω , ὅσπερ ποιέω ὁ ψευδομάρτυς , ἤτοι ὁ ἐν δικαστήριον ψευδομαρτυρέω , ὅπου ὁ ψεῦδος κολάζω . καί ὁ μοιχεύω καί ὁ πορνεύω μέγας ἀδίκημα εἰμί , ἐπί 27r ὅς αἰσχύνη μάλιστα ἐπακολουθέω ὁ δράω . [ a 14 ] καί εἰμί τοῦκος ὁ ἀδικέω , ὑπό οὖον πάσχω εὕω · πλείων γάρ ἀδικέω , ὅτι τε κακῶς ποιέω ὁ εὐεργετέω καί ὅτι οὐ εὕω ἤτοι οὐ εὐεργετέω αὐτός . [ a 15 ] καί ὁ περί ὁ ἄγραφος δίκαιος , εἰμί περί ὁ γράφω δίκαιος οὐ εἰμί , πολύς μᾶλλον εἰμί ἄδικος . [ a 17 ] ὁ μέν γράφω νόμος τηρέω ἀναγκάζω , ὁ δέ ἄγραφος οὖον καταναγκάζω παρά οὐδέτινος τηρέω , ἀλλά ἢ οὗτος φυλάσσω ἐκ προαίρεσις ἀληθής · ἄγραφος δέ νόμος εἰμί ὁ ἔθος . [ a 16 ] ἀγαθός ἤτοι ἀγαθός ἀνήρ εἰμί ὁ ποιέω ὁ Δίκαιος οὖον διά ἀνάγκη τις ἀλλά ἑκών . [ a 17 ] ἄλλος δέ τρόπος ἄδικος εἰμί ὁ ὁ γράφω παραβαίνω · εἰμί γάρ οὗτος παραβαίνω καί οὗτος φοβερός εἰμί καί ἀδικέω περί οὗτος ὡς ἐπαπειλέω καί τιμωρία ὁ παραβαίνω , πολύς μᾶλλον ἄδικος φαίνω περί ὁ μή προξενέω αὐτός τιμωρία μηδέ ζημία ἤτοι περί ὁ ἄγραφος ἔθος εἰμί γάρ κατατολμάω , ὅς ὁ νόμος κωλύω , πολύς μᾶλλον , ὅς ὁ νόμος οὖον κωλύω οὐδέ ἀπό ὅς ζημία τις οὐ ἐπανακύπτω .