anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 2.25
Τὸ μὲν ἀντισυλλογίσασθαι καὶ προκομίσαι ἕτερον συλλο γισμὸν ἀναιρετικὸν τοῦ συλλογισμοῦ τοῦ ῥηθέντος παρὰ τοῦ προσδιαλεγο μένου αὐτῷ δυνατόν · ἐνδέχεται γὰρ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἐπιχειρῆσαι τὸν ἐνιστάμενον , ἀφ’ οὗ καὶ ὁ προσδιαλεγόμενος ἐπεχείρησε · καὶ γὰρ ἀπὸ τοῦ ἴσου καὶ ἀμφότεροι θέλουσιν ἐπιχειρῆσαι ἢ ἀπὸ τοῦ μείζονος ἢ ἀπὸ τοῦ ἐναντίου , οἷον ἡ ἀνδρία ἐστὶ καλὸν διὰ τὰ γέρα καὶ τὰ κλέα καὶ ἡ ἀνδρία ἐστὶ κακὸν διὰ τὰ τραύματα · εἰ γοῦν συλλογίσεται ἐκεῖνος , ὅτι ἀγαθὸν ἡ ἀνδρία , χρησάμενος τῇ τιμῇ , ὁ ἐνιστάμενος ἀντισυλλογίσεται , ὡς κακὸν ἡ ἀνδρία , λαβὼν τὰ τραύματα μέσον ὅρον . [ a 4 ] μᾶλλον δὲ ἐναντία ἀλλήλοις εἰσὶ δοκοῦντα ἤτοι ἔνδοξα , οἷον τὸ δοξάζειν τὴν ἀνδρίαν καὶ ἀγαθὸν καὶ κακὸν ἐναντία εἰσὶν ἀλλήλοις · εἰσὶ δὲ καὶ ἄμφω ἔνδοξα . ἀπ’ αὐτοῦ μὲν τοῦ πράγματος ἐνίσταταί τις , οἷον εἴ τις εἴπῃ , ὅτι σπουδαῖον ὁ ἔρως , διχῶς ἐνσταίη ὁ ἐνιστάμενος · [ b 1 ] ἢ γὰρ καθ’ ὅλου , ὅτι οὐδεὶς ἔρως ἀγαθόν , διότι ὁ ἐρῶν ἐρᾷ ἐνδεὴς ὢν καὶ ἐλλειπό μενος ἐκείνου , οὗ ἐρᾷ , πᾶσα δὲ ἔνδεια πονηρόν , ἔνδεια δὲ καὶ ὁ ἔρως , καὶ λοιπὸν ἄρα φαῦλόν ἐστιν · ἢ μερικῶς ἐνσταίη · οὐ πάντες οἱ ἐρῶντές εἰσι σπουδαῖοι · εἰσὶ γὰρ καὶ τινὲς τῶν ἐρώντων πονηροὶ καὶ φαῦλοι . [ b 6 ] ἀλλ’ οὐδὲ ὁ μοχθηρὸς πάντας τοὺς φίλους κακῶς ποιεῖ . [ b 11 ] ἔνστασις · οὔκουν ὁ Πιττακὸς ᾢετο δεῖν συγγνωμονεῖν τοῖς μεθύουσι·καὶ γὰρ ὁ Πιττακὸς ἐνομοθέτησε μειζόνως κολάζεσθαι τὸν μεθύοντα , εἴ γε ἁμαρτήσει τὰ αὐτὰ τοῖς οὐ μεθύουσι , διότι αὐτὸς ἑαυτῷ αἴτιος ἐγένετο τοῦ κακοῦ · εἰ μὴ γὰρ ἐμέθυσεν , οὐκ ἂν ἐποίησε τόδε τὸ κακόν . [ b 14 ] τὰ μὲν ἐνθυμήματα τὰ συναχθέντα ἐκ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὄντων ἢ ἐκ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δοκούντων εἰσὶν ἐκ τῶν εἰκότων ἐνθυμήματα . ἐὰν δὲ γίνηται τὸ ἐνθύμημα δι’ ἐπαγωγῆς ἤτοι ἀπὸ τοῦ ἐπαγαγεῖν τὸ ὅμοιον , καὶ τοῦτο τὸ ἐπαγόμενον ὅμοιον ἢ ἂν ὅμοιον ὀφείλει εἶναι ἢ πολλὰ διὰ παραδείγματος · οἷον οὐ δεῖ τῷ Πεισιστράτῳ δοῦναι φυλακήν . [ b 17 ] εἶτα μεταξὺ λέγει καὶ τὴν φύσιν τοῦ καθ’ ὅλου καί φησιν , ὅτι ἐπαγωγή ἐστιν , ὅταν τις λαβὼν τὸ καθ’ ὅλου συλλογίσηται καὶ ἀπο δείξῃ αὐτὸ ἐκ τῶν κατὰ μέρος . τὰ δὲ ἐνθυμήματα τὰ διὰ τοῦ ἀναγ καίου , εἰ καὶ τὸ ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ ὄν , λέγονται τεκμήρια · οἷον ἀναγκαῖόν ἐστι τὴν γάλα ἔχουσαν τεκεῖν , ἔστι τοῦτο καὶ ὄν . τὰ δὲ ἐνθυμήματα , ἃγίνονται ἐκ τοῦ καθ’ ὅλου ἤτοι ἐκ τοῦ λαβεῖν πολλά ( καὶ γὰρ καὶ τὸ καθ’ ὅλου πλῆθος σημαίνει ) ἢ ἐκ τοῦ λαβεῖν ἐν μερικόν , ἐάν τε ὄν , ἤτοι εἴτε καταφατικὸν συναχθῇ , εἴτε μὴ ὄν , ἤτοι εἴτε ἀποφατικόν , σημεῖον λέγεται . [ b 21 ] εἰκὸς δέ ἐστιν οὐ τὸ ἀεὶ οὕτως ἔχον ἀλλὰ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . [ a 17 ] ἐκ τοῦ Τισίου ἐλήφθη καὶ τὸ κακοῦ Κόρακος κακὸν ᾠόν . [ b 24 ] πρὸς γὰρ τὸν λέγοντα εἰκὸς τόδε γενέσθαι οὐκ ἐνί σταται λέγων οὐκ εἰκός ἀλλ’ ὅτι οὐκ ἀναγκαῖον · ὃ δὲ οὐκ ἔστιν ἀναγκαῖον , τοῦτο οὐκ ἔστι μὴ εἰκὸς ἀλλ’ εἰκός · τὸ γὰρ οὐκ ἀναγκαῖον οὐκ ἔστιν ἀναιρετικὸν τοῦ εἰκότος ἀλλὰ τὸ οὐκ εἰκός . [ b 25 ] διὸ καὶ ὁ ἀπὸ λογούμενος μᾶλλον πλεονεκτεῖ ἤτοι εὐπορίαν ἔχει ἐπιχειρημάτων , καθ’ ὃ ὁ λέγων ὅτι πᾶς ὁ λαβὼν φυλακὴν ἐτυράννησε καὶ δείκνυται , ὅτι οὐκ ἀναγκαῖόν ἐστι πάντα τὸν λαβόντα φυλακὴν τυραννεῖν · οὐ μόνον δὲ ἐὰν δείξῃ ἐπὶ ἑνός , ὃ μὴ ἔχει οὕτως , ἀναιρεθήσεται τὸ πᾶς ὁ λαβὼν φυλακὴν ἐτυράννησεν , [ a 7 ] ἀλλ’ εἰ καὶ τὰ πλείω ἢ πλεονάκις , ἤτοι ἀλλ’ εἰ καὶ πολλοὺς δείξομεν λαβόντας μὲν φυλακὴν μὴ τυραννήσαντας δέ , ἢ καὶ πλεονάκις ἤτοι ἐπὶ πολλῶν χρόνων εἴδομεν τοῦτο οὕτως ἔχον , καὶ οὕτως ἀναιρεῖται ὁ τοῦ ἀντιδίκου λόγος ὁ λέγων πᾶς ὁ λαβὼν φυλακὴν ἐτυράν νησε . [ a 8 ] καὶ τὰ πλείω καὶ τὰ πολλάκις , ἤτοι εἰ δὲ πολλοὺς εἴδομεν οὕτως , ὡς ὁ ἀντίδικος , ἤτοι λαβόντας φυλακὴν καὶ τυραννήσαντας , ἢ ὅτι αἱ πλείους τῶν γυναικῶν τῶν τετοκυιῶν εἰσιν ὠχραὶ καὶ πλεονάκις εἴδομεν τοῦτο οὕτως ἔχον , λοιπὸν καὶ ἥδε ἡ γυνὴ ὠχρὰ οὖσα τέτοκε , μαχητέον πρὸς τὸν ἀντίδικον , ὅτι ἄλλο τὸ παρὸν ἤτοι ἡ ἐνοῦσα ὠχρότης τῇδε τῇ γυναικί , ἣν λέγεις τετοκέναι , οὐκ ἔστιν ὁμοία τῇ ὠχρό τητι , ἣν ἔχουσιν αἱ τετοκυῖαι γυναῖκες . ἢ ὅμοιαι μέν εἰσι , πλὴν ἔχουσι διαφοράν τινα μικράν . [ a 10 ] οὐκ ἔστι δὲ δυνατὸν λῦσαι τὰ τεκμήρια ἀπὸ τοῦ δεικνύειν , ὅτι ἀσυλλόγιστά εἰσιν · ἀσυλλόγιστα γὰρ τεκμήρια οὔκ εἰσι · λείπεται δὲ μόνον δεῖξαι , ὅτι ὑπάρχει · οἷον εἰ δείξω , ὅτι ἐνταῦθα πῦρ ἦν , ὅπου καὶ τέφρα ἐστί , λείπεται δεῖξαι , ὅτι καὶ ἡ τέφρα ἐνταῦθα ἐγένετο · εἰκὸς γὰρ ἄνεμον ἀποκομίσαι αὐτὴν ἐνταῦθα ἀπὸ ἄλλου τόπου , καὶ εἰ τοῦτο δειχθῇ , ἔμεινε πάντῃ ἄλυτον . [ a 13 ] εἰ δὲ καὶ φανερόν ἐστι τοῦτο , ὅτι ἡ τέφρα ἐνταῦθα ἦν καὶ ὅτι τεκμήριόν ἐστιν , ἐστὶν ἀπόδειξις φανερὰ καὶ ἄλυτον . ὁ δὲ κριτής , ἐὰν λυθῇ τὸ εἰκὸς καὶ φέρῃ τις πρὸς αὐτὸ ἔνστασιν , οἴεται , ὅτι οὐδὲ εἰκός ἐστιν ( ὥσπερ εἰ μὴ ἦν τὸ εἰκὸς λύσιμον καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ) , καὶ ἢ λέγει , ὅτι τοῦτο οὐκ ἔστιν εἰκὸς ἢ ὅτι οὐκ αὐτῷ κριτέον , ἤτοι ἢ ὅτι οὐκ ἀνήκει ἐμοὶ τὸ περὶ τούτου κρῖναι · τοῦτο δὲ λέγει παραλογιζόμενος καὶ ἀπα τώμενος . ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν εἰκότων ἤτοι τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ · τὸ γὰρ γνώμῃ τῇ ἀρίστῃ κρίνειν τοῦτό ἐστι τὸ μὴ ἀεὶ κρίνειν ἀπὸ τῶν κειμένων νόμων μηδὲ προσέχειν τοῖς νόμοις , ἀλλὰ τὰ ζητήματα λύεσθαι τῇ δοκιμασίᾳ καὶ κρίσει καὶ οἰκονομίᾳ τοῦ κρίνοντος .
Lemmas: ὁ μέν ἀντισυλλογίζομαι καί προκομίζω ἕτερος Συλλός γισμὸν ἀναιρετικός ὁ συλλογισμός ὁ εἴρω παρά ὁ προσδιαλέγομαι μένω αὐτός δυνατός · ἐνδέχομαι γάρ ἀπό ὁ αὐτός τόπος ἐπιχειρέω ὁ ἐνίστημι , ἀπό ὅς καί ὁ προσδιαλέγομαι ἐπιχειρέω · καί γάρ ἀπό ὁ ἴσος καί ἀμφότερος ἐθέλω ἐπιχειρέω ἢ ἀπό ὁ μείζων ἢ ἀπό ὁ ἐναντίος , οἷος ὁ Ἀνδρία εἰμί καλός διά ὁ γέρας καί ὁ Κλέα καί ὁ Ἀνδρία εἰμί κακός διά ὁ τραῦμα · εἰμί γοῦν συλλογίζομαι ἐκεῖνος , ὅτι ἀγαθός ὁ Ἀνδρία , χράω ὁ τιμή , ὁ ἐνίστημι ἀντισυλλογίζομαι , ὡς κακός ὁ Ἀνδρία , λαμβάνω ὁ τραῦμα μέσος ὅρος . [ a 4 ] μᾶλλον δέ ἐναντίος ἀλλήλων εἰμί δοκέω ἤτοι ἔνδοξος , οἷος ὁ δοξάζω ὁ ἀνδρεία καί ἀγαθός καί κακός ἐναντίος εἰμί ἀλλήλων · εἰμί δέ καί ἄμφω ἔνδοξος . ἀπό αὐτός μέν ὁ πρᾶγμα ἐνίστημι τις , οἷος εἰμί τις εἶπον , ὅτι σπουδαῖος ὁ Ἔρως , διχῶς ἐνίστημι ὁ ἐνίστημι · [ b 1 ] ἢ γάρ κατά ὅλος , ὅτι οὐδείς Ἔρως ἀγαθός , διότι ὁ ἐράω ἐράω ἐνδεής εἰμί καί ἐλλείπω μένος ἐκεῖνος , ὅς ἐράω , πᾶς δέ ἔνδεια πονηρός , ἔνδεια δέ καί ὁ Ἔρως , καί λοιπός ἄρα φαῦλος εἰμί · ἢ μερικός ἐνίστημι · οὖον πᾶς ὁ ἐράω εἰμί σπουδαῖος · εἰμί γάρ καί τις ὁ ἐράω πονηρός καί φαῦλος . [ b 6 ] ἀλλά οὐδέ ὁ μοχθηρός πᾶς ὁ φίλος κακῶς ποιέω . [ b 11 ] ἔνστασις · οὔκουν ὁ Πιττακός οἴομαι δήω συγγνωμονέω ὁ μεθύουσι·καὶ γάρ ὁ Πιττακός νομοθετέω μέγας κολάζω ὁ μεθύω , εἰμί γε ἁμαρτάνω ὁ αὐτός ὁ οὖον μεθύω , διότι αὐτός ἑαυτοῦ αἴτιος γίγνομαι ὁ κακός · εἰμί μή γάρ μεθύσκω , οὐ εἄν ποιέω ὅδε ὁ κακός . [ b 14 ] ὁ μέν ἐνθύμημα ὁ συνάγω ἐκ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς εἰμί ἢ ἐκ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς δοκέω εἰμί ἐκ ὁ εἰκός ἐνθύμημα . ἐάν δέ γίγνομαι ὁ ἐνθύμημα διά ἐπαγωγή ἤτοι ἀπό ὁ ἐπάγω ὁ ὅμοιος , καί οὗτος ὁ ἐπάγω ὅμοιος ἢ εἄν ὅμοιος ὀφείλω εἰμί ἢ πολύς διά παράδειγμα · οἷος οὖον δεῖ ὁ Πεισίστρατος δίδωμι φυλακή . [ b 17 ] εἶτα μεταξύ λέγω καί ὁ φύσις ὁ κατά ὅλος καί φημί , ὅτι ἐπαγωγή εἰμί , ὅταν τις λαμβάνω ὁ κατά ὅλος συλλογίζομαι καί ἀπος δείκνυμι αὐτός ἐκ ὁ κατά μέρος . ὁ δέ ἐνθύμημα ὁ διά ὁ ἀνακ καίω , εἰμί καί ὁ ἀναγκαῖον εἰμί καί εἰμί , λέγω τεκμήριον · οἷος ἀναγκαῖον εἰμί ὁ γάλα ἔχω τίκτω , εἰμί οὗτος καί εἰμί . ὁ δέ ἐνθύμημα , ἄγω ἐκ ὁ κατά ὅλος ἤτοι ἐκ ὁ λαμβάνω πολύς ( καί γάρ καί ὁ κατά ὅλος πλῆθος σημαίνω ) ἢ ἐκ ὁ λαμβάνω ἐν μερικός , ἐάν τε εἰμί , ἤτοι εἴτε καταφατικός συνάγω , εἴτε μή εἰμί , ἤτοι εἴτε ἀποφατικός , σημεῖον λέγω . [ b 21 ] εἰκός δέ εἰμί οὖον ὁ ἀεί οὕτως ἔχω ἀλλά ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς . [ a 17 ] ἐκ ὁ Τισίας λαμβάνω καί ὁ κακός Κόρακος κακός ᾠόν . [ b 24 ] πρός γάρ ὁ λέγω εἰκός ὅδε γίγνομαι οὐ ἐν στατός λέγω οὐ εἰκός ἀλλά ὅτι οὐ ἀναγκαῖος · ὅς δέ οὐ εἰμί ἀναγκαῖος , οὗτος οὐ εἰμί μή εἰκός ἀλλά εἰκός · ὁ γάρ οὐ ἀναγκαῖος οὐ εἰμί ἀναιρετικός ὁ εἰκός ἀλλά ὁ οὐ εἰκός . [ b 25 ] διό καί ὁ ἀπό λογέω μᾶλλον πλεονεκτέω ἤτοι εὐπορία ἔχω ἐπιχείρημα , κατά ὅς ὁ λέγω ὅτι πᾶς ὁ λαμβάνω φυλακή τυραννέω καί δείκνυμι , ὅτι οὐ ἀναγκαῖον εἰμί πᾶς ὁ λαμβάνω φυλακή τυραννέω · οὖον μόνος δέ ἐάν δείκνυμι ἐπί εἷς , ὅς μή ἔχω οὕτως , ἀναιρέω ὁ πᾶς ὁ λαμβάνω φυλακή τυραννέω , [ a 7 ] ἀλλά εἰμί καί ὁ πλείων ἢ πλεονάκις , ἤτοι ἀλλά εἰμί καί πολύς δείκνυμι λαμβάνω μέν φυλακή μή τυραννεύω δέ , ἢ καί πλεονάκις ἤτοι ἐπί πολύς χρόνος ὁράω οὗτος οὕτως ἔχω , καί οὕτως ἀναιρέω ὁ ὁ ἀντίδικος λόγος ὁ λέγω πᾶς ὁ λαμβάνω φυλακή Τύρας νῆσος . [ a 8 ] καί ὁ πλείων καί ὁ πολλάκις , ἤτοι εἰμί δέ πολύς ὁράω οὕτως , ὡς ὁ Ἀντίδικος , ἤτοι λαμβάνω φυλακή καί τυραννεύω , ἢ ὅτι ὁ πλείων ὁ γυνή ὁ τίκτω εἰμί ὠχρός καί πλεονάκις ὁράω οὗτος οὕτως ἔχω , λοιπός καί ὅδε ὁ γυνή ὠχρός εἰμί τίκτω , μαχητέον πρός ὁ ἀντίδικος , ὅτι ἄλλος ὁ πάρειμι ἤτοι ὁ ἔνειμι ὠχρότης ὅδε ὁ γυνή , ὅς λέγω τίκτω , οὐ εἰμί ὅμοιος ὁ ωχρός ἀλλότης , ὅς ἔχω ὁ τίκτω γυνή . ἢ ὅμοιος μέν εἰμί , πλήν ἔχω διαφορά τις μικρός . [ a 10 ] οὐ εἰμί δέ δυνατός λύω ὁ τεκμήριον ἀπό ὁ δείκνυμι , ὅτι ἀσυλλόγιστος εἰμί · ἀσυλλόγιστος γάρ τεκμήριον οὐ εἰμί · λείπω δέ μόνος δείκνυμι , ὅτι ὑπάρχω · οἷος εἰμί δείκνυμι , ὅτι ἐνταῦθα πῦρ εἰμί , ὅπου καί τέφρα εἰμί , λείπω δείκνυμι , ὅτι καί ὁ τέφρα ἐνταῦθα γίγνομαι · εἰκός γάρ ἄνεμος ἀποκομίζω αὐτός ἐνταῦθα ἀπό ἄλλος τόπος , καί εἰμί οὗτος δείκνυμι , μένω πάντῃ ἄλυτος . [ a 13 ] εἰμί δέ καί φανερός εἰμί οὗτος , ὅτι ὁ τέφρα ἐνταῦθα εἰμί καί ὅτι τεκμήριον εἰμί , εἰμί ἀπόδειξις φανερός καί ἄλυτος . ὁ δέ κριτής , ἐάν λύω ὁ εἰκός καί φέρω τις πρός αὐτός ἔνστασις , οἴομαι , ὅτι οὐδέ εἰκός εἰμί ( ὥσπερ εἰμί μή εἰμί ὁ εἰκός λύσιμος καί ὡς ἐπί ὁ πολύς ) , καί ἢ λέγω , ὅτι οὗτος οὐ εἰμί εἰκός ἢ ὅτι οὐ αὐτός κρίνω , ἤτοι ἢ ὅτι οὐ ἀνήκω ἐγώ ὁ περί οὗτος κρίνω · οὗτος δέ λέγω παραλογίζομαι καί ἀπος τάομαι . ἀλλά καί ἐκ ὁ εἰκός ἤτοι ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς · ὁ γάρ γνώμη ὁ ἀγαθός κρίνω οὗτος εἰμί ὁ μή ἀεί κρίνω ἀπό ὁ κεῖμαι νόμος μηδέ προσέχω ὁ νόμος , ἀλλά ὁ ζήτημα λύω ὁ δοκιμασία καί κρίσις καί οἰκονομία ὁ κρίνω .