anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 3.4
Ἔστι δὲ καὶ ἡ εἰκὼν μεταφορά · διαφέρει δὲ ἡ εἰκὼν ταύτης , διότι ἡ εἰκών ἐστιν ἀσαφής , ἡ δὲ μεταφορὰ δήλη . διαφέρει καὶ κατὰ τοῦτο ἤτοι κατὰ τὴν ἐκφώνησιν καὶ φράσιν · ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς εἰκόνος λέγεις τὸ ὥς καὶ τὸ καθά καὶ ἠύ καὶ ἠύτε καὶ τὸ καθάπερ , ἐπὶ δὲ τῶν μεταφορῶν οὔτε τὸ ὥς κεῖται οὔτε τὸ ἠύ οὔτε ἄλλο τι ὧν εἴπομεν . [ b 23 ] ἐπεὶ γὰρ ἄμφω ἤτοι καὶ ὁ λέων καὶ ὁ Ἀχιλλεὺς ἀνδρεῖοί εἰσι , διὰ τοῦτο μεταφορικῶς εἶπε τὸν Ἀχιλλέα λέοντα . καὶ ἐν λόγῳ δὲ πεζῷ χρησιμεύει καὶ ἡ εἰκών , πλὴν ὀλιγάκις ἤτοι σπανιάκις δεῖ χρᾶσθαι αὐταῖς ἐν τῷ πεζῷ λόγῳ · τὸ γὰρ πλειστάκις χρῆσθαι ταῖς εἰκόσι ποιητικόν ἐστιν . [ b 25 ] ὥσπερ δὲ αἱ μεταφοραί εἰσιν οἰσταί , ἤτοι ὥσπερ ταῖς μεταφοραῖς ὀλιγάκις χρώμεθα ἐν τῷ πεζῷ λόγῳ , οὕτως δεῖ ἐν αὐτῷ χρᾶσθαι καὶ ταῖς εἰκόσιν ὀλιγάκις · ἐπεὶ καὶ αἱ εἰκόνες μεταφοραί εἰσι , κατὰ τοῦτο δὲ καὶ μόνον διαφέρουσι τῶν μεταφορῶν , διότι ἐν μὲν ταῖς μεταφοραῖς οὔτε τὸ ὥς κεῖται οὔτε τὸ καθώς , ἐν δὲ ταῖς εἰκόσι κεῖται τὸ ὥς καὶ τὸ καθώς . ἥντινα εἰκόνα ὁ Ἀνδροτίων εἰς τὸν ἰδριέα ἤτοι συκοφάντην , ὅτι ὁ ἰδριεὺς ὅμοιός ἐστι τοῖς κυνιδίοις τοῖς ἀπολυθεῖσιν ἐκ τῶν δε σμῶν · καὶ ὁ ἰδριεὺς ἀπολυθεὶς ἐκ τῶν δεσμῶν , ἤτοι εἰ ἀπολύσομεν ἐκ τοῦ δεσμωτηρίου , πάλιν καταβλάψει ἡμᾶς · ἢ τὸ Ἰδριεύς ληπτέον ὡς ὄνομα κύριον . [ b 30 ] εἰ ὁ Ἀρχίδαμος ἔοικε τῷ Εὐξείνῳ μὴ εἰδότι γεω μετρεῖν , λοιπὸν ἄρα καὶ ὁ Εὔξεινος ἔοικε τῷ Ἀρχιδάμῳ · ἀγεωμέτρητος ἄρα κατὰ τοῦτο ὁ Ἀρχίδαμος , τὸ δὲ Ἀρχίδαμος γεωμετρικός ἤτοι ἀγεωμέτρητος . [ b 33 ] ὅτι οἱ δέροντες τοὺς τεθνεῶτας διὰ τὸ ἀμύνα σθαι αὐτοὺς ἐοίκασι τοῖς κυνιδίοις , ἃ τῶν μὲν ἀφιέντων τοὺς λίθους οὐχ ἅπτονται , δάκνουσι δὲ τοὺς λίθους · ζῶντας γὰρ ἔδει τούτους ἀμύνα σθαι . καὶ ἡ εἰκὼν ἡ ῥηθεῖσα εἰς τὸν δῆμον παρὰ τοῦ Δημοσθένους , ὅτι ὁ δῆμος ἔοικε ναυκλήρῳ ἰσχυρῷ μὲν εἰς τὸ ἀποκρούσασθαι τὰ ἐπιφερόμενα κύματα , κωφῷ δέ · καὶ ὁ δῆμος ἰσχυρὸς μέν ἐστιν εἰς τὸ ἀποκρούσασθαι τοὺς καὶ τὰ τῆς πόλεως καταλυμαινομένους , οὐκ ἀκούει δὲ τῶν λεγόντων καὶ συμβουλευόντων τὰ λυσιτελῆ καὶ πῶς δεῖ ταῦτα ποιῆ σαί . [ b 36 ] καὶ ἡ εἰκὼν ἡ ῥηθεῖσα εἰς τὰ μέτρα τῶν ποιητῶν ὡραίους λέγει ἄνευ κάλλους τοὺς μὴ ὄντας μὲν ἀμόρφους φύσει , τῇ ἐπι χρίσει δὲ τῶν φυκαρίων δοκοῦντας εὐμόρφους · οὗτοι γὰρ εἰ ἀπανθήσουσιν ἐν τῷ ἀπονίψασθαι καὶ ἐκβαλεῖν φυκάριον δι’ ὕδατος , ἀκαλλεῖς εἰσι . καὶ τὰ μέτρα , οἷον τὸ μῆνιν ἄειδε , θεά , εἰ διαλύσεις εἰς τὸ μ καὶ τὸ η καὶ ἁπλῶς εἰς τὰ στοιχεῖα , ἐξ ὧν συνετέθη , φαίνονται οὐδὲν καὶ ἄρρυμεναι θμα . καὶ ἡ εἰκών , ἣν ὁ Περικλῆς εἰς Σαμίους εἴρηκεν οὕτως οἱ Σάμιοι δέχονται μὲν τὰς εὐεργεσίας παρὰ τῆς πόλεως , δυσχε ραίνουσι δὲ ἐν τῷ λαμβάνειν αὐτάς . [ a 3 ] ὁ πρῖνος μόνος αὐτὸς ὑφ’ ἑαυτοῦ θρύπτεται · † εὔθρυπτον γάρ . [ a 5 ] ὥσπερ γὰρ οἱ ἐν τῷ πλοίῳ ὄντες ὑπὸ τοῦ σάλου τῶν κυμάτων ταρασσόμενοι ναυτιῶσι καὶ ἁπλῶς ἀφορῶντες πρὸς τὴν θάλασσαν , οὕτω καὶ ὁ δῆμος ναυτιᾷ καὶ ἰλιγγιᾷ ἀφορῶν πρὸς τὰ πράγματα . [ a 7 ] αἵτινες , αἱ τίτθαι , τὸν ψωμὸν μασσώ τὸν μὲν ἐκ τούτου χυμὸν καταπίνουσι καὶ τὸ εὔχρηστον , τὸ δὲ άχρηστον καὶ πιτυρῶδες παραβάλλουσι τὰ παιδία · καὶ οἱ ῥήτορες τὰ μὲν λυσιτελοῦντα τὴν πόλιν παρακατέχουσι καὶ οὐ λέγουσι , τὰ δέ γε ἀλυσιτελοῦντα λέγουσιν . [ a 9 ] ὁ Κηφισόδοτος ὄνομα κύριον . τὰ μὲν τῶν ἀντιγράφων ἔχουσι τὸν λεπτόν · λεπτὸς γὰρ ἦν καὶ ἀσθενὴς καὶ ἰσχνός · τὰ δὲ τῷ λεπτῷ , ἐπεὶ καὶ ὁ λιβανωτός , ὅταν λεπτυνθῇ καὶ τριβεὶς κατα κερματισθῇ εἰς μικρά , τότε καὶ τὴν εὐωδίαν προΐησιν . [ a 10 ] ὅτι ὁ λιβανωτὸς ἀπολλύμενος ἤτοι καιόμενος καὶ ἀφανιζόμενος ὑπὸ τοῦ πυρὸς εὐφραίνει · ἀφίησι γὰρ εὐωδίαν · καὶ ὁ Κηφισόδοτος εἰ φονευθῇ ἢ λεπτυνθῇ , ἐν τῷ λαβεῖν πᾶσαν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ ὠφεληθείη ἡ πόλις · βλαπτικὸς γὰρ ἦν . πάντα γὰρ ταῦτα ἔστι λέγειν καὶ ὡς εἰκόνας καὶ ὡς μεταφοράς · εἰ μὲν λέγομεν αὐτὰ μετὰ τοῦ ὥς ἢ τοῦ καθώς , λέγονται εἰκόνες , εἰ δὲ χωρὶς τοῦ ὥς καὶ τοῦ καθώς λέγονται , εἰσὶ μεταφοραί ὥστε τῇ προσθήκῃ τοῦ ὥς καὶ πάλιν τῇ ἀφαιρέσει τοῦ ὥς τὸ αὐτὸ ῥηθήσεται πὴ μὲν εἰκών , πῂ δὲ μεταφορά . [ a 11 ] ὥστε ὅσαι μεταφοραὶ εὐδοκιμοῦσιν ἤτοι ἄρισταί εἰσι , δῆλον ὡς καὶ αὗται καὶ εἰκόνες ἔσονται τῇ προσθήκῃ τοῦ ὥς καὶ αἱ εἰκόνες αὗται πάλιν τῇ ἀφαιρέσει τοῦ ὥς ἔσονται μεταφοραὶ λόγου δεόμεναι ἤτοι οἰκονομίας · δεῖ γὰρ ἀφελεῖν τὸ ὥς ἐξ αὐτῶν . ἢ τὸ λόγου δεόμεναι ἤτοι ἑρμηνείας · αἱ γὰρ εἰκόνες ἀσαφέστεραί εἰσι τῶν μεταφορῶν καὶ διὰ τοῦτο προσθήκῃ τινὸς σαφεστέρας ταύτας ποιήσομεν , σὺν τῷ ἀφελέσθαι καὶ τὸ ὥς ἔσονται μεταφοραί . [ a 14 ] ἀεὶ δὲ δεῖ τὴν μεταφορὰν τὴν ἐκ τοῦ ἀνάλογον ἀνταποδιδόναι καὶ ἀντιστρέ φειν ἐπὶ τὸ ἕτερον . καὶ ἐπὶ τῶν ὁμογενῶν δεῖ τὴν ἐκ τοῦ ἀνάλογον μεταφορὰν ἀντιστρέφειν · ὁμογενῆ γάρ εἰσιν ἡ ἀσπὶς καὶ ἡ φιάλη , καθ’ ὃ ἀνάγονται ὑπὸ τὸ ἄψυχον · οἷον εἰ ἡ φιάλη ἤτοι ὁ κώθων ὁ μέγας ἀσπίς ἐστι τοῦ Διονύσου · ὁ γὰρ Διόνυσος ἅτε μέθυσος ὢν ὡς ἀσπίδα ἔχει τὸν κώθωνα τὸν μέγαν † τὴν ἀσπίδα · ἀεὶ γὰρ ἔχαιρε ταύτῃ , ὡς ἄλλος τῷ κώθωνι . ἢ καὶ ἐπὶ τῶν ὁμογενῶν νοητέον ἤτοι ἐπὶ τῶν θεῶν · ὡς γὰρ ἐν τοῖς ἄλλοις τοῖς ἐν τῇ γενέσει χρώμεθα τῇ ἐκ τοῦ ἀνάλογον μεταφορᾷ , οὕτω δεῖ καὶ ἐπὶ τῶν θεῶν χρᾶσθαι τῇ ἐκ τοῦ ἀνάλογον μεταφορᾷ θεοὶ γὰρ ἄμφω , ὅτε Ἄρης καὶ ὁ Διόνυσος . [ a 17 ] ὁ μὲν οὖν λόγος συντίθεται ἐκ τούτων ἤτοι εἰκόνων καὶ μεταφορῶν .
Lemmas: εἰμί δέ καί ὁ εἰκών μεταφορά · διαφέρω δέ ὁ εἰκών οὗτος , διότι ὁ εἰκών εἰμί ἀσαφής , ὁ δέ μεταφορά δῆλος . διαφέρω καί κατά οὗτος ἤτοι κατά ὁ ἐκφώνησις καί φράσις · ἐπί μέν γάρ ὁ εἰκών λέγω ὁ ὅς καί ὁ καθά καί ἐύς καί ἠΰτε καί ὁ καθάπερ , ἐπί δέ ὁ μεταφορά οὔτε ὁ ὅς κεῖμαι οὔτε ὁ ἐύς οὔτε ἄλλος τίς ὅς εἶπον . [ b 23 ] ἐπεί γάρ ἄμφω ἤτοι καί ὁ λέων καί ὁ Ἀχιλλεύς ἀνδρεῖος εἰμί , διά οὗτος μεταφορικός εἶπον ὁ Ἀχιλλεύς λέων . καί ἐν λόγος δέ πεζός χρησιμεύω καί ὁ εἰκών , πλήν ὀλιγάκις ἤτοι σπανιάκις δεῖ χράομαι αὐτός ἐν ὁ πεζός λόγος · ὁ γάρ πλειστάκις χράω ὁ εἰκών ποιητικός εἰμί . [ b 25 ] ὥσπερ δέ ὁ μεταφορά εἰμί οἰστός , ἤτοι ὥσπερ ὁ μεταφορά ὀλιγάκις χράω ἐν ὁ πεζός λόγος , οὕτως δεῖ ἐν αὐτός χράομαι καί ὁ εἰκών ὀλιγάκις · ἐπεί καί ὁ εἰκών μεταφορά εἰμί , κατά οὗτος δέ καί μόνος διαφέρω ὁ μεταφορά , διότι ἐν μέν ὁ μεταφορά οὔτε ὁ ὅς κεῖμαι οὔτε ὁ καθώς , ἐν δέ ὁ εἰκών κεῖμαι ὁ ὅς καί ὁ καθώς . ὅστις εἰκών ὁ Ἀνδροτίων εἰς ὁ Ἱδριεύς ἤτοι συκοφάντης , ὅτι ὁ Ἰδριεύς ὅμοιος εἰμί ὁ κυνίδιον ὁ ἀπολύω ἐκ ὁ δέ σμάω · καί ὁ Ἰδριεύς ἀπολύω ἐκ ὁ δεσμός , ἤτοι εἰμί ἀπολύω ἐκ ὁ δεσμωτήριον , πάλιν καταβλάπτω ἐγώ · ἢ ὁ Ἰδριεύς ληπτέος ὡς ὄνομα κύριος . [ b 30 ] εἰμί ὁ Ἀρχίδαμος ἔοικα ὁ Εὔξεινος μή οἶδα γεόω μετρέω , λοιπός ἄρα καί ὁ Εὔξεινος ἔοικα ὁ Ἀρχίδαμος · ἀγεωμέτρητος ἄρα κατά οὗτος ὁ Ἀρχίδαμος , ὁ δέ Ἀρχίδαμος γεωμετρικός ἤτοι ἀγεωμέτρητος . [ b 33 ] ὅτι ὁ δέρω ὁ θνῄσκω διά ὁ Ἀμύνα ἕπομαι αὐτός ἔοικα ὁ κυνίδιον , ὁ ὁ μέν ἀφίημι ὁ λίθος οὐ ἅπτω , δάκνω δέ ὁ λίθος · ζῶ γάρ ἐσθίω οὗτος Ἀμύνα ἕπομαι . καί ὁ εἰκών ὁ εἴρω εἰς ὁ δῆμος παρά ὁ Δημοσθένης , ὅτι ὁ δῆμος ἔοικα ναύκληρος ἰσχυρός μέν εἰς ὁ ἀποκρούω ὁ ἐπιφέρω κῦμα , κωφός δέ · καί ὁ δῆμος ἰσχυρός μέν εἰμί εἰς ὁ ἀποκρούω ὁ καί ὁ ὁ πόλις καταλυμαίνω , οὐ ἀκούω δέ ὁ λέγω καί συμβουλεύω ὁ λυσιτελής καί πῶς δεῖ οὗτος ποιέω σός . [ b 36 ] καί ὁ εἰκών ὁ εἴρω εἰς ὁ μέτρον ὁ ποιητής ὡραῖος λέγω ἄνευ κάλλος ὁ μή εἰμί μέν ἄμορφος φύσις , ὁ ἐπι χρίω δέ ὁ φυκάριον δοκέω εὔμορφος · οὗτος γάρ εἰμί ἀπανθέω ἐν ὁ ἀπονίζω καί ἐκβάλλω φυκάριον διά ὕδωρ , ἀκαλλής εἰμί . καί ὁ μέτρον , οἷος ὁ μῆνις ἀείδω , θεός , εἰμί διαλύω εἰς ὁ μ καί ὁ ὁ καί ἁπλόος εἰς ὁ στοιχεῖον , ἐκ ὅς συντίθημι , φαίνω οὐδείς καί ἀρύω θμα . καί ὁ εἰκών , ὅς ὁ Περικλῆς εἰς Σάμιος εἴρω οὕτως ὁ Σάμιος δέχομαι μέν ὁ εὐεργεσία παρά ὁ πόλις , δυσχε ῥαίνω δέ ἐν ὁ λαμβάνω αὐτός . [ a 3 ] ὁ πρῖνος μόνος αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ θρύπτω · † εὔθρυπτος γάρ . [ a 5 ] ὥσπερ γάρ ὁ ἐν ὁ πλοῖον εἰμί ὑπό ὁ σάλος ὁ κῦμα ταράσσω ναυτιάω καί ἁπλόος ἀφοράω πρός ὁ θάλασσα , οὗτος καί ὁ δῆμος ναυτιάω καί ἰλιγγιάω ἀφοράω πρός ὁ πρᾶγμα . [ a 7 ] ὅστις , ὁ τίτθη , ὁ ψωμός μάσσω ὁ μέν ἐκ οὗτος χυμός καταπίνω καί ὁ εὔχρηστος , ὁ δέ ἄχρηστος καί πιτυρώδης παραβάλλω ὁ παιδίον · καί ὁ ῥήτωρ ὁ μέν λυσιτελέω ὁ πόλις παρακατέχω καί οὖον λέγω , ὁ δέ γε αλυσιτελουειντα λέγω . [ a 9 ] ὁ Κηφισόδοτος ὄνομα κύριος . ὁ μέν ὁ ἀντίγραφος ἔχω ὁ λεπτός · λεπτός γάρ εἰμί καί ἀσθενής καί ἰσχνός · ὁ δέ ὁ λεπτός , ἐπεί καί ὁ λιβανωτός , ὅταν λεπτύνω καί τρίβω κατά κερματίζω εἰς μικρός , τότε καί ὁ εὐωδία προΐημι . [ a 10 ] ὅτι ὁ λιβανωτός ἀπόλλυμι ἤτοι καίω καί ἀφανίζω ὑπό ὁ πυρός εὐφραίνω · ἀφίημι γάρ εὐωδία · καί ὁ Κηφισόδοτος εἰμί φονεύω ἢ λεπτύνω , ἐν ὁ λαμβάνω πᾶς ὁ οὐσία αὐτός ὠφελέω ὁ πόλις · βλαπτικός γάρ εἰμί . πᾶς γάρ οὗτος εἰμί λέγω καί ὡς εἰκών καί ὡς μεταφορά · εἰμί μέν λέγω αὐτός μετά ὁ ὅς ἢ ὁ καθώς , λέγω εἰκών , εἰμί δέ Χωρὶς ὁ ὅς καί ὁ καθώς λέγω , εἰμί μεταφορά ὥστε ὁ προσθήκη ὁ ὅς καί πάλιν ὁ ἀφαίρεσις ὁ ὅς ὁ αὐτός εἴρω πη μέν εἰκών , πη δέ μεταφορά . [ a 11 ] ὥστε ὅσος μεταφορά εὐδοκιμέω ἤτοι ἀγαθός εἰμί , δῆλος ὡς καί οὗτος καί εἰκών εἰμί ὁ προσθήκη ὁ ὅς καί ὁ εἰκών οὗτος πάλιν ὁ ἀφαίρεσις ὁ ὅς εἰμί μεταφορά λόγος δήω ἤτοι οἰκονομία · δεῖ γάρ ἀφαιρέω ὁ ὅς ἐκ αὐτός . ἢ ὁ λόγος δήω ἤτοι ἑρμηνεία · ὁ γάρ εἰκών ἀσαφής εἰμί ὁ μεταφορά καί διά οὗτος προσθήκη τις σαφής οὗτος ποιέω , σύν ὁ ἀφαιρέω καί ὁ ὅς εἰμί μεταφορά . [ a 14 ] ἀεί δέ δεῖ ὁ μεταφορά ὁ ἐκ ὁ ἀνάλογος ἀνταποδίδωμι καί ἀντιστρέ Φέιν ἐπί ὁ ἕτερος . καί ἐπί ὁ ὁμογενής δεῖ ὁ ἐκ ὁ ἀνάλογος μεταφορά ἀντιστρέφω · ὁμογενής γάρ εἰμί ὁ ἀσπίς καί ὁ φιάλη , κατά ὅς ἀνάγω ὑπό ὁ ἄψυχος · οἷος εἰμί ὁ φιάλη ἤτοι ὁ κώθων ὁ μέγας ἀσπίς εἰμί ὁ Διόνυσος · ὁ γάρ Διόνυσος ἅτε μέθυσος εἰμί ὡς ἀσπίς ἔχω ὁ κώθων ὁ μέγας † ὁ ἀσπίς · ἀεί γάρ χαίρω οὗτος , ὡς ἄλλος ὁ κώθων . ἢ καί ἐπί ὁ ὁμογενής νοητέον ἤτοι ἐπί ὁ θεός · ὡς γάρ ἐν ὁ ἄλλος ὁ ἐν ὁ γένεσις χράω ὁ ἐκ ὁ ἀνάλογος μεταφορά , οὗτος δεῖ καί ἐπί ὁ θεός χράομαι ὁ ἐκ ὁ ἀνάλογος μεταφορά θεός γάρ ἄμφω , ὅτε Ἄρης καί ὁ Διόνυσος . [ a 17 ] ὁ μέν οὖν λόγος συντίθημι ἐκ οὗτος ἤτοι εἰκών καί μεταφορά .