anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 1.7
Ἐπεὶ δὲ περὶ τοῦ πότερόν ἐστι μεῖζον τόδε ἀμφισβήτησίς ἐστι.ληπτέον τόπους , ἐξ ὧν τι κατασκευασθήσεται μέγα ἢ μικρόν , κακὸν ἢ ἀγαθόν · ἀμφιβάλλεται γάρ , πότερον μεῖζον τὸ εὐεργέτημα τὸ ποιῆσαι νίκην καὶ ἀριστεῦσαι ἢ τὸ ἁμάρτημα τὸ ἀνελθεῖν εἰς τὸ τεῖχος , καὶ πότερον μεῖζον εὐεργέτημα τὸ διῶξαι τὸν τύραννον ἐκ τῆς ἀκροπόλεως ἢ τὸ ἀπο κτεῖναι , καὶ ποῖον μεῖζον ἀδίκημα , τὸ κατασκάψαι τὴν πόλιν ἢ τὸ γεωργῆσαι . ῥητέον οὖν ἐφεξῆς περὶ τοῦ μείζονος ἀγαθοῦ καὶ μᾶλλον συμφέροντος . [ b 7 ] ἔστω δὲ ὡς λῆμμά τι καὶ ἀξίωμα προϋποκείμενον , ὅτι ὑπερέχει τί τινος , ἡνίκα τοσοῦτόν ἐστιν , ὅσον ἐκεῖνο , καὶ ἔτι , ὡς ὁ δέκα ὑπερέχει τοῦ ἐξ τοσοῦτος ὤν καὶ ἔτι . ὑπερεχόμενον δὲ λεγέσθω τὸ ἐλαττούμενόν τινος καὶ ὑποβεβηκὸς καὶ ὑπερεχόμενον . [ b 9 ] καὶ τὸ μεῖζον μὲν πρὸς τὸ ἔλαττον λέγεται , μέγα δὲ πρὸς τὸ μικρὸν καὶ πολὺ πρὸς τὸ ὀλίγον , καθὼς ἔχουσι μεγέθους τὰ θεωρούμενα · εἰ μὲν γὰρ ὑπερέχει τῷ μεγέθει , μέγα λέγεται , εἰ δὲ τοὐναντίον , μικρόν . τούτων ὑποτεθέντων , ἵνα δηλωθῇ , ποῖον τὸ μεῖζον καὶ ποῖον τὸ ἔλαττον χρῄζομεν γὰρ αὐτοῦ τούτου τοῦ λήμματος διὰ τὸ εἰδέναι σε , ὅτι καὶ τὸ τέλος,5 οὗ χάριν τἆλλα πράττεται , κρεῖττον τῶν πρὸς τὸ τέλος φερόντων , εἰ περι έχει ἐκεῖνα ( ὄντος μὲν γὰρ τέλους ἀνάγκη εἶναι κἀκεῖνα , οὐ μὴν ἐκείνων ὄντων ἔστι καὶ τέλος ) καὶ πολὺ ὡσαύτως τὸ περιέχον , ὀλίγον δὲ τὸ περι εχόμενον καὶ ἐλαττούμενον — , [ b 12 ] ἐπεὶ οὖν οὕτως ἔχει ταῦτα , ἄγα θὸν δὲ λέγομεν τὸ αὐτὸ αὑτοῦ ἕνεκα ἤγουν τὸ τέλος , οἷον ὑποδείγματος χάριν ἡ ὑγεία · οὐ γὰρ ἄλλου χάριν αἱρετόν , ὡς τὸ γυμνάσιον · πολλοὶ γὰρ τῆς ὑγείας μὴ οὔσης οὐδὲ τὸ ζῆν ἐθέλουσιν . [ b 14 ] καὶ ἀγαθόν , οὗ πάντ’ ἐφίεται , ᾗ τὸ εἶναι ἔχει καὶ ἡ ἡδονή τοῦ γὰρ εἶναι πάντα καὶ τῆς ἡδονῆς τὰ αἰσθανόμενα ἐφίεται . καὶ ἀγαθά , ἃ ἕλοιτο νοῦν καὶ φρόνησιν λαβόντα τὰ ζῷα , ὡς τὸ θεωρεῖν ἐμφρόνως καὶ εἰδέναι τὰ ὄντα , τὰ ἄνω , τὰ κάτω , τὰ περὶ ἀνθρώπου , τὰ περὶ ζῴων καὶ τὰ λοιπὰ πολυωφελῆ καὶ ἀναγκαῖα ὄντα . [ b 15 ] ἔστι δὲ ἀγαθὸν καὶ τὸ ποιητι κόν , ὡς τὸ ἡδὺ ἡδονῆς καὶ αἱ ἀρεταὶ τῶν ἀγαθῶν καὶ τὸ ὑγιεινὸν ὑγείας . ἀγαθὸν δὲ καὶ τὸ φυλακτικόν , ὡς τὰ γυμνάσια ὑγείας φυλακτικά . [ b 16 ] ἀγαθὸν δὲ καί , ᾧ ἕπεται τὰ ἀγαθά , ὥσπερ τὸ μανθάνειν ἀγαθόν · ἕπεται γὰρ αὐτῷ τὸ ἐπίστασθαι . καὶ τὸ ὑγιάζεσθαι καλόν · ἕπεται γὰρ αὐτῷ τὸ ἀπόνως ἔχειν . βούλεται οὖν ἐν τούτοις τοῦτο συναγαγεῖν καὶ εἰπεῖν , ὅτι μεῖζόν ἐστι τὸ μετὰ τοῦ τέλους ἔχον πλείονα ἀγαθὰ τοῦδε , οἷον εἰ ὑγεία τὸ τέλος , ἡ ῥώμη καὶ τὸ κάλλος καὶ ὁ πλοῦτος μετὰ τῆς ὑγείας τοῦ τέ λους κρείττω καὶ μείζω τοῦ κάλλους καὶ τοῦ πλούτου μόνου · ὡς περι 30έχοντα γὰρ μείζω τῶν περιεχομένων εἰσίν . ἀπαρτίζεται δὲ τὸ νόημα εἰς τὸ [ b 18 ] ἀνάγκη τὰ πλείω ἀγαθὰ μετὰ τοῦ τέλους κρείττω εἶναι τῶν ὀλίγων . τὸ οὖν οὗ ἕνεκα τέλος · τέλος δέ , οὗ χάριν τὰ λοιπά · αὐτὸ δὲ ἀγα θόν . διὸ ἐκεῖνα οὕτως ὤφειλεν εἰπεῖν · αὐτὸ δὲ τελικώτατον τὸ παθὸν ἐκεῖνα δι’ ἑαυτὸ τὰ πρὸς αὐτὸ φέροντα δι’ αὑτό · τέλος γὰρ τὸ παθὸν ἐκεῖνα δι’ ἑαυτό · αὐτὸ οὖν ἀγαθὸν τὸ πεπονθὸς ἐκεῖνα δι’ ἑαυτό . φέρεται δὲ οὕτως ἡ γραφή · [ b 17 ] οὗ ἕνεκα τἆλλα αὐτῷ · τὸ δὲ ἀγαθὸν τὸ πρὸς αὐτὸ πεπονθὸς ταῦτα . καὶ ἴσως κάλλιον οὕτως · ἀγαθὸν γάρ , οὗ ἕνεκα τἆλλα αὐτῷ ἤγουν ἐν αὐτῷ , τὸ δὲ ἀγαθὸν ἐκεῖνο τὸ πεπονθὸς ἐκεῖνα · τοῦ γὰρ πεπονθέναι καὶ ὑπάρξαι ἐκεῖνα τὸ τέλος αἴτιον . εἰ δὴ ταῦτα οὕτως ἔχει ( πολλοῖς γὰρ καὶ σχοινοτενέσι ῥήμασι τὸ θεώρημα ἐμεστώσαμεν ) , ἀνάγκη τὰ πλείω ἀγαθὰ συναριθμούμενα τῷ τέλει κρείττω εἶναι τῶν ὀλίσυλεῖν γων . εἰκότως δὲ προσέθηκε τὸ συναριθμεῖσθαι τῷ τέλει τὰ συγκρινόμενα·εἰ γὰρ μὴ τοῦτο , εὑρεθήσεται τὰ πλείω χείρω τῶν ἐλαττόνων · καὶ γὰρ τὸ τέλος μεθ’ ἑνὸς ἀγαθοῦ κρεῖττον τῶν πλειόνων μὴ τελῶν ὄντων , οἷον ἡ ὑγεία καὶ ἡ ῥώμη κρείττω τοῦ κάλλους καὶ τοῦ πλούτου καὶ τῆς ἰσχύος καὶ τῆς εὐτεκνίας . πρῶτος οὖν τόπος τοῦ μεῖζον εἶναί τι ὅδε τὸ τὰ πλείω ἀγαθὰ εἶναι κρείττω τῶν ἐλαττόνων μετὰ τοῦ τέλους . ἐπεὶ δ’ εἴπομεν ἀρχῆθεν ἐν τοῖς ὑποτεθεῖσι λήμμασιν , ὅτι καὶ μέγα ἔχομεν τὸ ὑπερέχον τοῦ μικροῦ , δεύτερος ἔστω τόπος οὗτος · [ b 21 ] εἰ τὸ μέγιστον ἔν τισι πράγμασι θεωρούμενον ὑπερέχει τοῦ μεγίστου τοῦδε , καὶ αὐτὰ ἁπλῶς τὰ πράγματα ἐκείνων , οἷον εἰ ὁ μέγιστος ἀνὴρ ὑπερέχει τῆς μείζονος γυναικός , καὶ οἱ ἄνδρες ἁπλῶς τῶν γυναικῶν . καὶ ἀντιστρέψας αὖθις εἰπέ , εἰ ἁπλῶς τάδε τῶνδε κρείττω , καὶ τὰ μέγιστα τῶν μεγίστων κρείττω · εἰ γὰρ οἱ ἁπλῶς ἄνδρες κρείττονες τῶν ἁπλῶς γυναικῶν , καὶ οἱ μέγιστοι τῶν μεγί στων , καὶ εἰ οἱ ἄνθρακες τῶν μαργαριτῶν μείζους , καὶ ὁ μείζων ἄνθραξ τοῦ μείζονος μαργαρίτου μείζων , καὶ εἰ ὁ μείζων ῥήτωρ τοῦ μείζονος γραμμα τικοῦ καὶ νομικοῦ κρείττων , καὶ ὁ ἁπλῶς ῥήτωρ τοῦ ἁπλῶς γραμματικοῦ καὶ νομικοῦ κρείττων · πᾶς γὰρ ῥήτωρ καὶ γραμματικὸς κείσθω · ἡ ἀναλογία γὰρ οὕτως ἔχει εἰ τὰ ἁπλῶς τῶν ἁπλῶς , καὶ τὰ μείζω τῶν μειζόνων , καὶ εἰ τὰ μείζω τῶν μειζόνων κρείττω , καὶ τὰ ἁπλῶς τῶν ἁπλῶς κρείττω . [ b 27 ] καὶ ὅταν τόδε μὲν τῷδε ἕπηται , ἐκεῖνο δὲ μὴ τούτῳ ἕπηται , πάντως ἀγαθὸν ἐκεῖνο τὸ ἡγούμενον καὶ συνεισφέρον ἕτερον ἀγαθόν , οὐ μὴν τὸ ἑπόμενον τὸ μὴ συνεισφέρον , οἷον ἡ ὑγεία συνεισφέρει τὸ ζῆν ἑπόμενον αὐτῇ καὶ τὴν ἐπιστήμην εἰσφέρει τὸ μεμαθηκέναι καὶ ὁ ἄνθρωπος τὸ ζῷον · κρείττω ἄρα τὰ συνεισφέροντα · ἔνεισι γὰρ αὐτοῖς κἀ [ b 29 ] λέγει δὲ τὰ ἑπόμενα ἢ ἅμα εἶναι τῷ συνεισφέροντι ἀγασυλεῖν θῷ , ὡς τὸ ζῆν τῇ ὑγείᾳ , ἢ ἐφεξῆς , ὡς ἡ ἐπιστήμη τῷ μανθάνειν ἐφεξῆς · εἰσφέρεται γὰρ τῷ μανθάνειν ὕστερον τὸ ἐπίστασθαι · ὃς μὲν γὰρ μανθάνει , ἐπίσταται , οὐ μήν , ὃς ἐπίσταται , μανθάνει · ἐπίσταται γὰρ καὶ αὐτοφυῶς , ὡς αἱ ψυχαὶ κατὰ Πλάτωνα ἀναμιμνῃσκόμεναι , ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ζητήσεως καὶ εὑρέσεως · οὐκ ἀντιστρέφει ἄρα . ὥστε ἐπὶ πλέον τὸ ἐπίστασθαι τοῦ μανθάνειν , κρεῖττον δὲ τὸ μανθάνειν κατά γε τὸν παρόντα τόπον . [ b 30 ] ἕπεται δὲ καὶ τῇ δυνάμει τοῦ ῥητορεύειν τὸ λογογραφεῖν καὶ τῷ ἱεροσυλεῖν τὸ ἀποστερεῖν · ὥστε μεῖζον μὲν ἀγαθὸν τὸ ῥητορεύειν , κακὸν κρείττων ἡ σωφροσύνη . [ a 5 ] καὶ τὸ ἧττον προσδεόμενον θατέρου κρεῖττον τοῦ προσδεομένου αὐτοῦ , οἷον ἡ γραμματικὴ κρείττων τῆς ῥητορικῆς · οὐ γὰρ προσδέεται αὐτῆς , ἡ μέντοι ῥητορικὴ δέεται αὐτῆς . πάλιν ἡ φιλοσοφία δέεται ἑτέρων , ῥητορικῆς φημι καὶ γραμματικῆς , ἡ μέντοι γραμματικὴ οὐκ αὐτῶν , καὶ ἐντεῦθεν κρείττων αὐτῶν ἡ γραμ ματικὴ ἐλαττόνων προσδεομένη ἢ ῥᾳόνων . [ a 7 ] καὶ ὅταν τόδε μὲν ἄνευ τοῦδε μὴ , οἷον κρείττων ἡ γεωργία τῆς σκυτοτομικῆς · γεωργὸς μὲν γὰρ ἄνευ ὑποδημάτων ζήσεται , σκυτοτόμος δὲ χωρὶς σίτου καὶ γεωργίας οὐδαμῶς . πάλιν κρείττων ἡ στρατιωτικὴ δύναμις τῆς βασιλείας · στρατιῶται μὲν γὰρ καὶ χωρὶς βασιλέως ἐπιζήσονται στρατεύ οντες καὶ διατρεφόμενοι , βασιλεία δὲ χωρὶς στρατιωτῶν οὐδαμοῦ συστῇ . πάλιν φρόνησις ἀνδρίας · ἡ μὲν γὰρ φρόνησις οὐ δέεται ἀνδρίας , ἀνδρία δὲ φρονήσεως ἀναγκαίως . καὶ ὥσπερ ὁ θεμέλιος κρείττων τοῦ ὀρόφου(ἄνευ γὰρ τούτου ἀδύνατον γενέσθαι ὄροφον · ὄροφος γὰρ ἀναγκαίως τούτου χρῄζει , οὐ μὴν ὁ θεμέλιος τοῦ ὀρόφου ) , ὁμοίως δὲ καὶ ἡ γραμματικὴ ἧττον προσδέεται τῆς ῥητορικῆς , ῥητορικὴ μέντοι ἀναγκαίως χρῄζει τῆς γραμματικῆς · κρείττων οὖν ἡ γραμματική · αὐταρκεστέρα γὰρ ὡς μὴ δεο μένη ἑτέρας . [ a 10 ] κἂν ἦ ἀρχή , τὸ δὲ μὴ ἀρχή . ἐντεῦθεν κρείτ των ἡ ἐγκράτεια τῆς σωφροσύνης · ἀρχὴ γὰρ ἡ ἐγκράτεια , οὐκ ἀρχὴ δὲ ἡ σωφροσύνη . καὶ ὁ φόβος ὁ στοιχειώδης κρείττων ἐν ἀρεταῖς ἀρχὴ ὤν . καὶ τὸ τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς συλλαβὰς εἰδέναι τοῦ ψηφηφορεῖν κρεῖττον ὡς ἀρχή . κἂν ἢ αἴτιον , τὸ δ’ οὐκ αἴτιον . ἐντεῦθεν κρεῖττον τὸ ὑγιει νὸν τῆς ὑγείας ὡς ποιητικὸν αὐτῆς . [ a 11 ] ἄνευ γὰρ αἰτίου καὶ ἀρχῆς ἀδύνατον εἶναι ἢ γενέσθαι τι . ὥστε αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια λόγον ἔχοντα τὸν ὧν οὐκ ἄνευ μείζω ἀγαθὰ τῶν ὑπ’ αὐτά . [ a 12 ] καὶ ἐν δυσὶν ἀρχαῖς τὸ ἀπὸ τῆς μείζονος ἀρχῆς μεῖζον . κείσθωσαν φρόνησις καὶ πλοῦτος ὡς ἀρχαί , εὐβουλία δὲ καὶ εὐεργεσία ὡς ἐξ αὐτῶν·ἐπειδὴ γοῦν μείζων ἡ φρόνησις τοῦ πλούτου , καὶ ἡ εὐβουλία μεῖζον ἀγα θὸν ἢ ἡ εὐεργεσία , εἴπερ ἡ εὐβουλία ἀπὸ μείζονος ἀρχῆς τῆς φρονήσεως πρόεισι . [ a 13 ] καὶ δυοῖν αἰτίοιν τὸ ἀπὸ τοῦ μείζονος αἰτίου μεῖζον . τεθείσθω τὸ ὑγιεινὸν ὑγείας ποιητικόν , τὸ δὲ ἡδὺ ἡδονῆς , μεῖζον δὲ τὸ ὑγιεινὸν τοῦ ἡδέος , μείζων ἄρα καὶ ἡ ὑγεία τῆς ἡδονῆς · ἡ γὰρ ὑγεία τὸ αἰτιατὸν αἰτίου ὄντος τοῦ ὑγιεινοῦ ἐξ ἀνάγκης ὑπέρκειται τῆς ἡδονῆς , εἴπερ ἔστιν αὕτη αἰτιατὸν τοῦ ἡδέος , οὗπερ εὑρίσκομεν ἀσυγ κρίτως τὸ ὑγιεινὸν ὑπερκείμενον . [ a 14 ] καὶ ἀνάπαλιν δὲ δυοῖν ἀρ χαῖν . ἐντεῦθεν βούλεται ἀντιστρόφως δεῖξαι ἀπὸ τῆς ὑπεροχῆς τοῦ αἰτιατοῦ πρός τι ἕτερον αἰτιατὸν καὶ τὸ αἴτιον τοῦ μείζονος αἰτιατοῦ ὑπερφέρον τοῦ ἐλάττονος αἰτιατοῦ αἰτίου · δύο γὰρ κειμένων αἰτιατῶν , εἰ τόδε μεῖζον τοῦδε , καὶ τὸ αἴτιον ἐκείνου τοῦ μείζονος ὑπερέξει τοῦ ἑτέρου αἰτίου , ὅπερ ἐστὶν ἐλάττονος αἴτιον . καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχῶν ὁμοίως · εἰ γὰρ δύο πρόκεινται τελοῦντα ὑπό τινας ἀρχάς , ἔστι δὲ τόδε κρεῖττον τοῦδε , καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ κρείττονος κρείττων ἐστὶ τῆς ἑτέρας ἀρχῆς τῆς ἐχούσης ὑφ’ ἑαυτὴν ἔλαττον ἀγαθόν , ὡς ἐφ’ ὧν εἴπομεν παραδειγμάτων , εἰ καὶ μὴ σῴζουσιν ἀκριβῶς . [ a 15 ] δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων , ὅτι ἀμφο τέρως μεῖζόν ἐστι φαίνεσθαι . τοῦτο πρὸς τὸν ἄνω τόπον ἀποδο τέον , ἐν ᾧ ἐλέγομεν [ a 10 ] κἂν ἦ ἀρχή , τὸ δὲ μὴ ἀρχή . ὁποτέρως γάρ , φησί , βούλει , τὸ προκείμενον μεῖζον δείκνυε , ποτὲ μὲν μείζω τὸν θεμέλιον καὶ τὴν γραμματικὴν τυχὸν κατασκεύαζε τοῦ ὀρόφου καὶ τῆς ῥητορικῆς ( ἀρχαὶ γὰρ ἐκεῖνα , τὰ δὲ οὐκ ἀρχαί ) , ὁτὲ δὲ τὰ τέλη συλλολεύσαντος γίζου μείζω τῶν ἀρχῶν εἶναι , εἴπερ ἐχρῄζομεν ἐκείνων , τῶν τελῶν κατα στοχαζόμενοι · τοῦτο βουλόμενος ἐπάγει [ a 16 ] καὶ γὰρ εἰ ἀρχὴ τόδε ἤγουν ἡ γραμματική , τὸ δὲ μὴ ἀρχὴ ἤγουν ἡ ῥητορική , δόξει μεῖζον εἶναι τὸ τῆς ἀρχῆς ἤτοι ἡ γραμματική . [ a 1 ] καὶ εἰ μὴ ἀρχὴ τόδε ἀλλὰ τέλος ὡς ἡ ῥητορική , τὸ δὲ ἀρχή . κρεῖττον τὸ τέλος ἤτοι κρείττων ἡ ῥητορικὴ τῆς γραμματικῆς · τὸ γὰρ τέλος μεῖζον καὶ οὐκ ἀρχή . [ a 19 ] τούτων τῶν ἐφ’ ἑκάτερα κατασκευῶν ἀντιστρόφως εἰσάγει τὸν Λεωδάμαντα μάρτυρα κατηγοροῦντα μὲν Καλλιστράτου , ἐπειδὴ ὑπέ θετο τῷ Χαβρίᾳ καὶ συνεβούλευσεν ἀναιρεθῆναί τινα , καὶ μεῖζον εἶναι τὸ ἀδίκημα τούτου τοῦ βουλεύσαντος ἢ τὸ τοῦ πράξαντος διατεινόμενον ( οὐ γὰρ ἂν ἐπράχθη τὸ τέλος , εἰ μὴ ἡ ἀρχὴ τῆς βουλῆς προηγήσατο ) , ὁτὲ δὲ τοῦ Χαβρίου μᾶλλον καταφερόμενον ὡς πράξαντος καὶ μεῖζον τοῦ βου Καλλιστράτου ἔγκλημα τούτῳ προστρίβοντα ( [ a 22 ] οὐδὲ γὰρ ἂν γενέσθαι τὴν βουλὴν διετείνετο , εἰ μὴ ἦν ὁ πράξων ) . ὁρᾷς , ὅπως ἀμφοτέρωθεν ὁτὲ μὲν μείζω τὴν ἀρχὴν ὁτὲ δὲ τὸ τέλος κατασκευάσαι δυνάμεθα . σὺ δέ μοι ὁ συνετὸς ἀκροατὴς διελὼν ἀκριβῶς τὰ τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ αἰτίου σημαινόμενα ( πολλαχῶς γὰρ λέγεται ) εὑρὲ καὶ τῶν λεγο μένων τὰ παραδείγματα προσφυῆ καὶ κατάλληλα . [ a 23 ] καὶ τὸ σπανι ώτερον μεῖζόν ἐστι μᾶλλον τοῦ ἀφθόνου , ὡς ὁ χρυσὸς μᾶλλον τοῦ σιδή ρου κρείττων ὢν διὰ τὸ εἶναι χαλεπωτέραν τὴν κτῆσιν αὐτοῦ . ἄλλον δὲ τρόπον τὸ ἄφθονον μεῖζον τοῦ σπανίου διὰ τὴν χρῆσιν · τὸ γὰρ χρησιμώτατον κρεῖττον , ὅθεν καὶ τὸ ἄριστον μὲν ὕδωρ διὰ τὸ πολλάκις ἡμᾶς ἔχειν τὴν χρῆσιν αὐτοῦ . [ a 28 ] καὶ ὅλως τὸ χαλεπώτερον μεῖζον τοῦ προχείρου καὶ ῥᾴονος , κάλλιον δὲ καὶ μεῖζον ὡς σπανιώ τερον · ἄλλον γὰρ τρόπον κρεῖττον τοῦ χαλεπωτέρου τὸ ῥᾷον ὡς χρησιμώτερον . [ a 30 ] καὶ ᾧ τὸ ἐναντίον μεῖζον . ὡς ἡ ὑγεία μεῖζον ἀγαθὸν ἢ ὁ πλοῦτος · ἡ γὰρ νόσος ἡ ἀντικειμένη τῇ ὑγείᾳ μεῖζον κακὸν ἢ ἡ πενία ἡ ἀντικειμένη τῷ πλούτῳ · μεῖζον οὖν ἀγαθὸν ἡ εἰ μείζον κακὸν ἀντίκειται . [ a 31 ] καὶ οὖ ἡ στέρησις μείζων , ὡς εἰ ἡ φρόνησις μείζων τῆς ἀνδρίας , μᾶλλον χείρων ἡ στέρησις τῆς φρονήσεως ἢ τῆς ἀνδρίας · οὗ δὲ ἡ στέρησις μείζων , καὶ αὐτὸ μεῖζον . καὶ ἀρετὴ μὴ ἀρετῆς καὶ κακία μὴ κακίας μείζων · τὰ μὲν γὰρ τέλη , τὰ δὲ οὐ τέλη . οὐ τοῦτο λέγω , ὅτι ἡ ἀρετὴ μεῖζον καλὸν τῆς μὴ ἀρετῆς ( τίνος γὰρ λόγου δεῖται τοῦτο καὶ ἀποδείξεως , ὅτι μείζων ἡ ἀρετὴ τῆς μὴ ἀρετῆς καὶ ἡ κακία μεῖζον κακὸν τῆς μὴ κακίας ; ) , ἀλλ’ ὅτι αἱ ἕξεις κρείττους τῶν διαθέσεων καὶ γενέσεων ἐν ἀγαθοῖς , ἐν δὲ φαύ λοις χείρων ἡ ἕξις τῆς διαθέσεως · οἷον εἰ ὅδε μὲν γραμματικὴν ἔξιν ἔχει , ὁ δὲ γίνεται , καὶ εἰ ὁ μὲν ἕξιν ἀνδρίας ἔχει , ὁ δὲ οὔπω , κρείττων ὁ ἔχων τὴν ἕξιν τοῦ μὴ ἔχοντος μὲν κτωμένου δὲ καὶ γινομένου · καὶ ὁ ἐν κακοῖς τισιν ἕξιν ἔχων ἢ μέθης ἢ ἀκρασίας χείρων τοῦ μήπω τὴν ἕξιν λαβόντος ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστα . μείζω δὲ ἁπλῶς τὰ τέλη τῶν ἀτελῶν ἐν μὲν ἀγαθοῖς ἀγαθά , ἐν δὲ φαύλοις φαῦλα · μεῖζον οὖν ἀγαθὸν ἡ ὑγεία τοῦ ὑγιά ζεσθαι , ὥσπερ μεῖζον κακὸν τὸ ἤδη ὂν τοῦ μὴ τέλος λαβόντος · ὥστε ἡ νόσος χείρων καὶ μείζων τοῦ νοσάζεσθαι καὶ τῆς φερούσης εἰς νόσον δια θέσεως . τὰ μὲν οὖν τέλη ἐν ἀρεταῖς μείζω ἀγαθά , τὰ δὲ φαῦλα ἐν κακοῖς μείζω κακά , τὰ δὲ μὴ τέλη ἐλάττω μὲν ἐν ἀγαθοῖς ἀγαθά , ἐλάττω δὲ ἐν κακοῖς κακά . [ a 33 ] καὶ ὧν τὰ ἔργα καλλίω ἢ αἰσχίω , μείζω αὐτά , ὡς ἡ ἀνδρία μείζων τῆς σωφροσύνης · τά γὰρ ἔργα ταύτης μείζω τῶν ἔργων τῆς σωφροσύνης · ὥσπερ μείζους κακίαι , ὧν κακιῶν τὰ ἔργα αἰσχίω , ὡς ἡ μοιχεία καὶ ἡ ἀσέλγεια καὶ ἡ ἀνδροφονία χείρονες τῆς κλοπῆς καὶ ἱεροσυλίας , ἤδη δέ που καὶ ἀσεβείας διὰ τὸ εἶναι τὰ ἔργα αὐτῶν αἰσχίω , ἐπειδή , [ a 35 ] ὡς ἔχουσι τὰ αἴτια καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν ἔργων , οὕτω καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν ἀποβαίνοντα , καὶ ὡς τὰ ἐξ αὐτῶν ἀποβαίνοντα καὶ γινόμενα , οὕτως ἔχουσι καὶ αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια . εἰ μὲν οὖν μείζονες αἱ ἀρχαί , καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν , καὶ εἰ τὰ ἐξ αὐτῶν , καὶ αἱ ἀρχαί · εἰ γὰρ κάλλιον τὸ ἔργον τῆσδε τῆς ἀρετῆς πρὸς ἑτέραν καὶ μεῖζον , καλλίων κἀκείνη καὶ μείζων , καὶ εἰ καλλίων ἡ ἀρετὴ αὕτη καὶ μείζων πρὸς ταύτην , καὶ τὰ ἔργα πάντως αὐτῆς καλλίω καὶ μείζω ( ἀνδρίας γὰρ τὰ ἔργα καλλίω εἰσὶ πρὸς τὰ τῆς σωφροσύνης ) , καὶ εἰ τὰ αἴτια μείζω τῶνδε τῶν αἰτίων καὶ ἀγαθά , μείζω καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν καὶ ἀγαθά , ἐπειδή , εἰ τὸ ὑγιεινὸν μεῖζον τοῦ ἡδέος , καὶ ἡ ὑγεία μείζων τῆς ἡδονῆς , καὶ εἰ ὑγεία μείζων τῆς ἡδονῆς , καὶ τὸ αἴτιον πάντως ( τὸ ὑγιεινὸν λέγω ) μεῖζον τοῦ ἡδέος . [ a 37 ] καὶ ὧν πραγμάτων αἱ ὑπεροχαὶ αἱρε τώτεραι καὶ καλλίονες , καὶ αὐτὰ ἁπλῶς χωρὶς ὑπεροχῆς αἱρετώτερα καὶ καλλίω , ὡς ἐφ’ ὧν παραδειγμάτων προτεθείκαμεν ἔστιν ἰδεῖν τοῦ ὁρᾶν καὶ ὀσφραίνεσθαι , καὶ ἀντιστρόφως , εἰ τὰ ἁπλῶς κρείττω , καὶ αἱ ὑπερ βολαὶ καλλίους · ἄνω μὲν γὰρ ἐκ τοῦ εἶναι τὰς ὑπεροχὰς βελτίους καὶ τὰ ἁπλῶς κρείττω ἐδεικνύομεν , νῦν δὲ ἐκ τοῦ τὰ ἁπλῶς κρείττω φαίνεσθαι κρείττονας τὰς ὑπεροχὰς συλλογιζόμεθα . [ b 4 ] καὶ ὧν αἱ ἐπιθυ μίαι καλλίους , ἐκεῖνα καλλίω · εἰ γὰρ ὁ σοφὸς μᾶλλον ἐπιθυμεῖ ἡσυχίας καὶ τοῦ ἀπερισπάστου ἢ τοῦ ἔχειν πλοῦτον , ὅς ἐστι πολλῶν περι σπασμῶν αἴτιος , κρείττων ἂν εἴη πενία , ἧς ἡσυχία τὸ κάλλιστον , ἢ πλοῦ τος , οὗ τὸ πολυμέριμνον καὶ πολυόχλητον ἴδιον · πάλιν τῷ φιλοχρημάτῳ μᾶλλον ἐπιθυμία χρημάτων ἢ δόξης , ὥστε παρ’ ἐκείνῳ κρείττω τὰ χρή ματα τῆς δόξης · ἡ ἐπιθυμία τῆς ὑγείας μᾶλλον πᾶσιν ἢ χρημάτων , κρείττεροι · των οὖν ἡ ὑγεία τῶν χρημάτων . καὶ ἀνάπαλιν , εἰ ἐκεῖνα βέλτιστα , ὧν μᾶλλον ἐπιθυμοῦμεν , καὶ αἱ τῶν τοιούτων καλλιόνων ἐπιθυμίαι μείζονες τῶν ἐπιθυμιῶν , ἃς ἔχομεν ἐπὶ τοῖς ἐλάττοσιν ἀγαθοῖς . [ b 7 ] καὶ ὧν αἱ ἐπιστῆμαι καλλίους καὶ σπουδαιότεραι , καὶ τὰ πράγματα καλλίω καὶ σπουδαιότερα · εἰ γὰρ ἡ φιλοσοφία ἐπιστήμη ἐπιστημῶν καὶ ὑπέρκειται , κρείττω ταύτης τὰ ἔργα καὶ τὰ πράγματα ἢ τὰ τῆς νομικῆς . [ b 9 ] ὡς γὰρ ἔχει ἡ ἐπιστήμη , οὕτω καὶ τὸ ἐν ταύτῃ ἀληθές · ἔχει δὲ ἡ φιλοσοφία ἀποδεικτικῶς καὶ ἐξ ἀληθῶν καὶ πρώτων εὑρίσκει τὰ πράγματα · κρείττω οὖν τὰ ταύτης πράγματα τῶν τῆς νομικῆς , ἢ σοφιστική τίς ἐστιν ἐφ’ ἑκάτερα βοηθοῦσα . σπουδαιότεραι δὲ ἁπλῶς αἱ λογικώτεραι τέχναι τῶν πρακτικῶν καὶ βαναύσων . τῶν οὖν σπουδαιοτέρων καὶ τὰ ἔργα κρείσσω . ἀναλόγως δὲ καὶ τοῦδε τοῦ σπουδαιοτέρου ἀνδρὸς ἡ ἐπιστήμη κρείττων τῶν ἐπιστημῶν ἐκείνων , ἃς ἔχουσιν οἱ μὴ σπουδαιότεροι · οἱ γὰρ σπουδαιότεροι τὰς κρείττους ἐκλέγονται ἐπιστήμας , οἱ δὲ ῥᾳθυμότεροι τὰς χείρονας . [ b 11 ] καὶ ὃ κρίναιεν ἂν ἢ κεκρίκασιν οἱ φρόνιμοι , μεῖζόν ἐστι τοῦ παρὰ μὴ τοιούτων κριθέντος · καὶ ὃ οἱ πάντες κρίνουσι , μεῖζον ἐκείνου , ὅπερ οὐχ οἱ πάντες κρίνουσι · καὶ ὃ οἱ πολλοὶ κρίνουσι , μεῖζον ἐκείνου , ὅπερ οὐχ οἱ πολλοὶ κρίνουσι · καὶ ὅπερ οἱ πλείους ἔκριναν , μεῖζον τοῦ παρ’ ὀλίγοις κριθέντος . πιθανοὶ δὲ οἱ τόποι καὶ εὐανάτρεπτοι . καὶ ὅπερ οἱ κράτιστοι ἔκριναν , ἀγαθὸν μεῖζον . [ b 13 ] οἱ δὲ κρίνοντες ἢ ἁπλῶς κρίνουσιν ἤτοι ἐπιστήμονες ὄντες · ὁ μὲν γὰρ στρατηγὸς κρίνει τόδε κατὰ τὴν ἐνοῦσαν αὐτῷ περὶ τὰ πολεμικὰ ἐμπειρίαν , ὁ δὲ ῥήτωρ κρίνει τόδε κατὰ τὴν ἐνοῦσαν αὐτῷ ἐπι στήμην καὶ γνῶσιν καὶ δύναμιν . [ b 14 ] ἤγουν οὕτω κρίνουσιν ἢ κατὰ φρόνησιν ἤτοι ὅπερ κρίνουσί τινες πεπαιδευμένοι ὄντες περὶ πᾶν · εἰσὶ γάρ τινες ἐκ τῆς οἰκείας φρονήσεως οἷον γνώσεις τινὰς ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς καὶ γεωμετρικῶν θεωρημάτων καὶ φυσικῶν καὶ ἀστρονομικῶν καὶ ῥητορι κῶν καὶ τῶν ἄλλων · οὗτοι δὲ καὶ δύνανται κρίνειν , εἰ ὅδε διαλέγεται καλῶς , ὅδε δὲ οὔ , καὶ εἰ ὅδε φυσικῶς ἀποδείκνυσιν ἄριστα τόδε ἢ μή . καὶ εἰ ῥήτωρ γενναῖος οὗτος , ὁ δὲ μή · οὗτοι λέγονται περὶ πᾶν πεπαιδευ μένοι ὡς ἔχοντες οἷον πάντων ἀρχὰς καὶ ἀκούσματα , οὐ μέντοι ἀκριβῆ ἕξιν · ὁ γὰρ ἔχων ἀκριβῆ κατάληψιν ἐπιστήμων κυρίως λέγεται , οἱ μέντοι διαθέσεις τινὰς ἔχοντες καὶ μετρίαν γνῶσιν καὶ ἀρχάς τινας καὶ ἀκούσματα μόνον ἐν πᾶσι καὶ δυνάμενοι κρίνειν πεπαιδευμένοι καὶ κριταὶ λέγονται . μήποτε οὖν μᾶλλον τὸ ἁπλῶς λέγεται ἐπὶ τῶν περὶ πᾶν πεπαιδευμένων , τὸ δὲ κατὰ φρό νησιν ταὐτόν ἐστι τῷ κατὰ τὴν ἐπιστήμην , ὡς εἶναι τὸ λεγόμενον , ὅτι ἢ ἁπλῶς κρίνουσιν ὡς περὶ πᾶν πεπαιδευμένοι ἢ κατὰ τὴν οἰκείαν φρόνη σιν ἤγουν κατὰ τὴν ἐνοῦσαν αὐτοῖς ἐπιστήμην , περὶ τὴν ῥητορικὴν τυχὸν ἢ γεωμετρικὴν ἢ φυσικὰ μαθήματα · οὕτω γὰρ καὶ ἐν τοῖς Ἠθικοῖς λέγει ἁπλῶς δὲ ὁ περὶ πᾶν πεπαιδευμένος , ἐν δὲ τῷ προοιμίῳ τῆς Περὶ ζῴων πραγματείας ὅλως πεπαιδευμένον καὶ κριτικὸν περὶ πάντων λέγει τὸν τοιοῦτον . ἀλλὰ καὶ ἐφεξῆς τοῦτο δηλῶν ἐπάγει [ b 16 ] ὡς ἂν ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ φρόνησις εἴπῃ , ὡς τῆς ἐπιστήμης εἰς ταὐτόν ποτε τῇ φρονήσει συντρεχούσης . ἀλλ’ ὅπερ ἐλέγομεν , ἀγαθόν ἐστιν , ὅπερ οἱ οὕτως ἔχοντες κρίνουσιν ἢ ὡς ἐπιστήμονες ἢ ὡς πεπαιδευμένοι . [ b 14 ] ἔστι δὲ φησὶ τοῦτο τὸ λεγόμενον κοινότατον ἐπὶ πάντων τῶν πραγμάτων καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιστημῶν καὶ τῶν τεχνῶν · καὶ γὰρ ἀνάγκη ἐπί τε γραμματικῶν κρεῖττον εἶναι τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν ἀρίστων καὶ ἐπὶ τῶν ῥητόρων τὸ λεγόμενον ὑπὸ Ἐρμογένους μᾶλλον ἢ τὸ ὑπὸ Μινουκιανοῦ , καὶ ὁμοίως ἐπὶ τῶν ἄλλων , ἰατρικῶν , λογικῶν , φυσικῶν . κοινότατος οὖν ὁ τόπος · ἐπὶ πᾶσι γάρ , εἴ τι πρᾶγμα κρίνουσιν οἱ ἄριστοι καὶ πεπαιδευ μένοι , μέγα τοῦτο ἀγαθόν , οἷον εἰ λέγουσι πολεμῆσαι τῷ Φιλίππῳ ἢ τειχί σαι τὴν πόλιν καὶ ὀχυρῶσαι ἐν ναυσίν , ἢ εἰ λέγουσιν οἱ ἄριστοι ἰατροὶ καὶ οἱ πεπαιδευμένοι συμφέρειν τὸ μὴ τέμνεσθαι τὴν φλέβα τῶν ἐχόντων τὸ στόμα τῆς γαστρὸς ἀσθενές · εἰ κρίνουσιν οὖν τι πρᾶγμα , ἄριστόν ἐστιν οἷον οἱ στρατηγικοὶ καὶ πολεμισταὶ πάλιν εἰ λέγουσι κάλλιον εἶναι τὸ μετὰ ἀσπίδων καὶ σπαθῶν πολεμῆσαι , καὶ εἰ τὸ ποσὸν τῶν ἀσπίδων καὶ τῶν σπαθῶν λέγουσι καὶ τὸ ποιόν , ὅτι ὁλόκυκλοι μὲν αἱ ἀσπίδες , δίστομοι δὲ αἱ σπάθαι , ἢ εἰ κρίνουσι μέν τι πρᾶγμα , οἷον ὅτι τριήρεις εἰς τὸν διὰ θαλάττης πόλεμον ἑτοιμασθήτωσαν . ποσὸν δέ , εἰ εἴπωσιν , ὅτι πεντήκοντα ἀβεβαιοτέρων . οἷον τὸ ἔχειν ἕξιν τῆσδε τῆς ἐπιστήμης κρεῖττον ἢ τὸ διάθεσιν καὶ ἀκούσματα μόνα ψιλὰ κεκτῆσθαι , καὶ τὸ λαβεῖν με δεσποτείαν πράγματός τινος ἤγουν ἀγροῦ ἢ βιβλίων μεῖζον ἀγαθὸν ἢ τὸ ἔχειν με χρῆσιν μόνην . διὰ τί δὲ μείζω τὰ πολυχρονιώτερα καὶ τὰ βεβαιότερα ; [ b 32 ] διότι ὑπερέχει τῶν πολυχρονιωτέρων ἡ χρῆσις ( μᾶλλον γάρ , ὡς ἔφημεν , διαρκοῦσιν οἱ ἀγροὶ ἢ τὰ ὑφάσματα ) , τῶν δὲ βεβαιοτέ ρων ἡ χρῆσις τῇ βουλήσει παρέπεται , ἤγουν εἴ τις ἔξιν ἔχει ῥητορικῆς , ἔχει τῇ βουλήσει τὴν δύναμιν σύνδρομον καὶ ἅμα τῇ θελήσει τὴν χρῆσιν ἐφεπομένην καὶ λογογραφεῖ εὐθέως , οὐ μὴν τοιοῦτος ὁ διάθεσιν ἔχων.[b 34 ] καὶ ἐκ τῶν συστοίχων . εἰ τὸ ἀνδρείως τοῦ σωφρόνως μεῖ ζον καὶ βέλτιον , καὶ ἀνδρία σωφροσύνης κρείττων καὶ τὸ ἀνδρεῖον εἶναι τόνδε τοῦ σωφρονεῖν ἕτερον κάλλιον . [ b 37 ] καὶ ὃ πάντες αἱροῦνται ὁμοῦ , κρεῖττον τοῦ πράγματος , ὅπερ οὐχ οἱ πάντες αἱροῦνται , οἷον τὸ φῶς ὁρᾶν κρεῖττον τοῦ τέκνα ἔχειν τυχὸν ἢ τινος ἄλλου , ὃ μὴ πάντες αἱροῦνται . ἀγαθὸν γάρ ἐστιν , οὗ πάντες ἐφίενται , μεῖζον δέ , οὗ μᾶλλον πάντες ἐφίενται · ὑγείας γὰρ μᾶλλον ἅπαντες ἢ χρημάτων ἐρῶσι . καὶ οἱ ἀμφισβητοῦντες . ἔτι μεῖζόν ἐστιν , ὅπερ καὶ αὐτοὶ οἱ ἀμφισβητοῦντες πρότερον καὶ λέγοντες μὴ εἶναι ἀγα θὸν συνέθεντο ὕστερον , ὅτι ἀγαθόν ἐστιν · οἷον εἰ συνεβούλευον μεῖζον εἶναι ἀγαθὸν τὸ συμμαχῆσαι τοῖς Ὀλυνθίοις , Αἰσχίνης δὲ καί τινες ἄλλοι ἀντέλεγον ἐμοὶ συμβουλεύοντες , ὕστερον δὲ συνέθεντο καὶ αὐτοί , ὅτι κάλλιον τὸ συμμαχῆσαι Ὀλυνθίοις , πάντως μεῖζον ἐκεῖνο . [ a 2 ] ἢ ὅπερ οἱ ἐχθροὶ αὐτοί φασιν ἀγαθὸν εἶναι , μεῖζον ἐκεῖνο , οἷον τὸ θεῖναι πεζι κὸν οἷον φρούριόν τι καὶ πρόβλημα καὶ αὐτοὶ οἱ ἐχθροὶ ἐπαινοῦσι καὶ τῶν Ῥωμαίων τὴν ἀρίστην ἱππείαν οἱ Ἰσμαηλῖται ἐπαινοῦσιν . ἢ ὅπερ οἱ κρίνοντες εἴπωσι , μεῖζον · ὃ γὰρ οἱ κριταὶ εἴπωσιν ὡς κύριοι , ἀγα θόν . καὶ ὅπερ αὐτοὶ οἱ κρινόμενοι ἐροῦσιν ἀγαθὸν εἶναι , τοῦτο κάλλιον·γὰρ ἑαυτοῖς συμφέρειν νομίζουσι , τοῦτο ἐξελέξαντο . [ a 3 ] τὸ μὲν γάρ , ὅπερ οἱ ἀμφισβητοῦντες καὶ οἱ ἐχθροὶ λέξουσιν εἶναι καλόν , τοιοῦτόν ἐστιν , ὥσπερ ἂν εἰ πάντες συνέθεντο · τὸ δέ , ὅπερ οἱ κρίνοντες εἴπωσιν , ἀγαθόν ἐστι μεῖζον , διότι παρὰ τῶν κυρίων καὶ τῶν εἰδότων ἐλέχθη . [ a 4 ] καὶ ὁτὲ μὲν οὖ πάντες μετέχουσι μεῖζον , οἷον τὸ παρρησίας μετέχειν ἐν δημοκρατίᾳ , ἧς ( τῆς παρρησίας καὶ ἐλευθερίας ) πάντες μεταλαμβάνουσιν · ἀτιμία γὰρ τὸ μὴ μετέχειν · ὁτὲ δὲ 20ἀγαθόν , οὗ μηδεὶς μετέχει , ὡς ἡ βασιλεία , ὁτὲ δὲ ἀγαθόν , οὖ μετέ χουσιν ὀλίγοι , οἷον τιμή , ἦς μετέχουσιν ἐν ἀριστοκρατίᾳ οἱ ἄριστοι , κάλλιον δὲ ὡς σπανιώτερον . [ a 6 ] καὶ τὰ ἐπαινετώτερα · καλλίω γάρ . τὰ τῇ πολιτείᾳ φησὶν ἐπαινετώτερα καλλίω . καὶ εἰ μὲν ὀρθῶς ἔχει καὶ ἀδιαστρόφως ἡ πολιτεία καὶ οὐκ ἀσπάζεται τὸ πλεονεκτεῖν καὶ τὰ χρήματα , ἐπαινετὰ νομίζει τὰ κυρίως καλά , ἀρετήν , γνῶσιν , σοφίαν · εἰ δὲ μὴ οὕτως , ὡς εἴπομεν , ἔχει , ἐπαινετώτερα νομίζει τὰ χείρονα , ὥσπερ νῦν τὴν νομικὴν διὰ τὸ τῆς πλεονεξίας νόσημα τιμῶσιν οἱ πολλοὶ καὶ οἴονται τῶν ἐπαινετῶν καὶ τιμίων αὐτήν . [ a 7 ] καὶ ὧν αἱ τιμαὶ μείζους . πρόσθες τὸ ἐκεῖνα μείζω ἀγαθά . οἷον τὸ ἀριστεύειν κρεῖττον ἢ τὸ τέκτονα εἶναι · ἡ τιμὴ γὰρ τῶν ἀριστέων κρείττων ἢ τῶν τεκτόνων . [ a 8 ] καὶ ὧν αἱ ζημίαι μείζους . συνεννόει πάλιν τὸ ἐκεῖνα μείζω ἀγαθά · εἰ γὰρ χείρων καὶ μείζων ἡ ζημία τῶν ὀφθαλμῶν ἢ τῶν ποδῶν , κρεῖττον ἀγαθὸν τὸ τῆς ὁράσεως ἢ τὸ βαδίζειν , καὶ εἰ τὸ ἀπολέσαι ὑγείαν μεῖζον τοῦ ἀπολέσαι χρήματα , μεῖζον ἀγαθὸν ἡ ὑγεία . [ a 8 ] καὶ τὰ ὑγείανμεῖζοντῶν ὁμολογουμένων ἢ φαινομένων μεγάλων ἀγαθῶν μείζω καὶ αὐτά εἰσι μείζω πάντως καὶ κρείττω · οἷον φαινόμενον ἀγαθόν ἐστιν ἥδε ἡ ἀρχή . Κύπρου τυχὸν ἢ Φοινίκης , ἢ ὁμολογούμενον ἀγαθὸν τὸ ἄρξαι Ἀντιοχέων , ἀλλὰ τούτων κρεῖττον τὸ καίσαρα εἶναι τυχὸν ἢ βασιλέα · μείζω ἄρα τὰ καὶ τῶν ὁμολογουμένων ἀγαθῶν ἢ φαινομένων ὑπερκείμενα . [ a 10 ] καὶ διαιρούμενα δὲ εἰς τὰ μέρη ταὐτὰ μείζω φαίνεται · οἷον εἰ λέγω δεῖ βοηθῆσαι τοῖς Ὀλυνθίοις , εἶτα διαίρεσιν ποιήσομαι τῶν αὐτοῦ μερῶν εἰ γὰρ βοηθήσαντες ἐκείνοις πολεμήσομεν Φιλίππῳ , ἔσται δόξα τῇ πόλει , λαμπρότης , ἐλευθερία , τὰ παρόντα ἀγαθὰ μενοῦσι , τὰ οὐκ ὄντα δὲ προσκτησόμεθα , οὕτω διαιρεθὲν τὸ ἀγαθὸν μεῖζον ἐφάνη , ὥσπερ μεῖζον κακὸν δείκνυται τὸ διαιρούμενον · ὥσπερ ὁ Δημοσθένης ἐποίησε θέλων ἀπελέγξαι μέγα τὸ τοῦ Αἰσχίνου τῆς παραπρεσβείας ἔγκλημα , καὶ ὅπως ὁ Φίλιππος πόλιν τινὰ τῶν Ἀθηναίων οὖσαν ἐπόρθησεν , οὕτω λέγει ἡνίκα γὰρ ἐπορευόμεθα εἰς Δελφούς , ἦν ὁρᾶν τὰ τείχη μὲν οὕτως ἔχοντα , ὡς διηγεῖται , τοὺς δὲ ἄνδρας ἐλεεινούς , αἰχμαλώτους , γύναια δὲ καὶ παιδάρια ὀλίγα καὶ πρεσβύτας οἰκτρούς . [ a 11 ] πλειόνων γὰρ ὑπερέχειν δοκεῖ τὸ διαιρούμενον , ὥσπερ καὶ ὁ ποιητὴς εἰσάγει τινὰ δεόμενον τῆς γυναικὸς τοῦ Μελεάγρου , ἵνα πείσῃ τὸν ἄνδρα ἐξελθεῖν πρὸς τὸν πόλεμον . δέεται δὲ τῆς γυναικὸς εἰς πειθὼ τοῦ ἀνδρὸς διηγήσασθαι τὰ μέρη τῆς ἁλώ σεως , ἵνα μεῖζον κακὸν φανῇ ἡ ἅλωσις καὶ ἐντεῦθεν πεισθῇ ὁ Μελέαγρος διαναστῆναι πρὸς τὸν πόλεμον . Ὁμηρος ἐν τῷ ἰῶτα τῆς Ἰλιάδος εἰσάγει τὴν Κλεοπάτραν δεομένην τοῦ Μελεάγρου , ἵν’ ἐξέλθῃ πρὸς τὸν πόλεμον.[a 16 ] καὶ τὸ συντιθέναι δὲ καὶ τὸ ἐποικοδομεῖν μέγα ποιεῖ φαίνεσθαι τὸ πρᾶγμα , ὅπερ ἐποίει καὶ ὁ Ἐπίχαρμος . ἐφόνευσα τὸν τύραννον , οὐ μόνον δὲ τὸν τύραννον , ἀλλὰ καὶ τὸν τύραννον καὶ τὴν γυναῖκα , οὐδὲ τὸν τύραννον μόνον καὶ τὴν γυναῖκα , ἀλλὰ τὸν τύραννον , τὴν γυναῖκα καὶ τοὺς παῖδας καὶ ἐφεξῆς τοὺς πέντε ἢ ἐξ τυχὸν μέχρι τῶν τριάκοντα ἠρίθμει · τὸ συντιθέναι οὖν μέγα τὸ πρᾶγμα ἐποίει , ὥσπερ καὶ ἡ διαίρεσις . [ a 17 ] ἡ σύνθεσις γὰρ ὑπεροχὴν δίδωσι τῷ πράγματι , ὥσπερ καὶ ὅτε λέγομεν εἰ πολεμήσομεν τῷ Φιλίππῳ , προσέσται τῇ πόλει κλέος , ἄδεια τοῖς πολίταις , φόβος τοῖς λοιποῖς ἐναντίοις , τῶν νῦν προσόντων ἀγαθῶν αὔξησις , τῶν κακῶν μείωσις · ἀλλὰ καὶ μεγάλα ἡμῖν ἀγαθὰ προσγενήσεται . [ a 19 ] ἐπεὶ δὲ τὸ χαλεπώτερον , ὡς εἴρηται ἄνωθεν καὶ τὸ σπανιώτερον μεῖζον ἀγαθόν , ποιήσουσιν αὐτὸ μέγα ἀγαθὸν οἱ καιροί , οἷον εἰ ἐν καιρῷ πολιορκίας ἢ ἀνελθών τις εἰς τὸ τεῖχος ἠρίστευσεν ἢ στρατόπεδον λαβὼν καὶ ῥήξας τὰς πύλας ἐνίκησε . καὶ αἱ ἡλικίαι μέγα τὸ πρᾶγμα κηρύττουσιν , εἰ παρ’ ἡλικίαν τις ἠρίστευσεν , οἷον γέρων ἢ δεκαετής . [ a 20 ] καὶ οἱ τόποι · εἰ γὰρ ἐν τῷ τόπῳ τις ἐκείνῳ , ἐν ᾧ σπάνις σίτου καθέστηκεν , εὐεργετήσει τις ἢ τὴν πόλιν ἢ τόνδε τὸν πολίτην σίτου ἀφθονίαν δούς , μέγα ἀγαθόν . καὶ οἱ χρόνοι μέγα τὸ πρᾶγμα ποιοῦσιν , οἷον εἰ πολλάκις εὐεργέτησε τὴν πόλιν ἀριστεύων καὶ ἐν χρόνοις πολλοῖς καὶ νῦν ἐν χρόνῳ ἀνάγκης καὶ πολιορκίας ἠρίστευσε . [ a 21 ] καὶ αἱ δυνάμεις , εἰ μικρὰ δυνάμενός τις μεγάλα τὴν πόλιν ὠφέλησε καὶ μικρὰν στρατιῶτιν δύναμιν ἔχων πολλὰς πολεμίων χιλιάδας ἐτρέψατο . ταῦτα κατασκευάζων ἐπήγαγε τὸ εἰ γὰρ παρὰ τὴν δύναμιν τὴν οἰκείαν ἐποίησέ τις κατόρθωμα μόνος , ἐν πολλοῖς πολεμίοις τυχὸν περιπλακείς , ἢ σῖτον δέδωκε τῇ πόλει πολὺν εἰς διατροφὴν πλείονα τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως , τοῦτο μέγα ἀγαθόν , οἷον δυνά μενος δοῦναι χιλιάδας δύο τέσσαρας δέδωκε . [ a 22 ] καὶ εἰ παρ’ ἡλι κίαν ἐποίησέ τι δεκαετὴς ἀριστεύσας ἢ γέρων , μεῖζον τὸ κατόρθωμα.25 καὶ εἰ παρὰ τοὺς ὁμοίους ποιεῖ τι , μεῖζον τὸ κατόρθωμα , οἷον εἰ πάντες μὲν οἱ νέοι ἐξ Ἄργους εἰς Τεγέαν διὰ τριῶν ἡμερῶν βαδίζουσιν ἄλλος δὲ διὰ μιᾶς , μεῖζον τὸ ἀγαθόν . εἰ οὖν παρὰ τοὺς ὁμοίους ποιεῖ τι , ἢ οὕτως ἤγουν ἁπλῶς , ὡς τὸ πορεύεσθαι διὰ μιᾶς ἡμέρας τὸ διά στημα τῶν τριῶν ἡμερῶν , ἢ ἐν ἐνταῦθα ἤτοι ἐν τόπῳ δυσβάτῳ καὶ τραχεῖ καὶ ἀδιεξιτήτῳ πεπόρευται , ἢ τότε ἤγουν εἰ ἐν χρόνῳ χρειώδει ἀνάγκης κατεπειγούσης τὸ διάστημα ἤνυσε . καὶ ἐπ’ ἄλλων ὁποίων βούλει παραδειγμάτων τὸν λόγον ἐξέταζε · πάντως ἀγαθὸν ἐκεῖνο μέγα καὶ μέγε θος ἕξει τὸ τοιοῦτον ὑπερέχον καὶ τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν καλῶν καὶ τῶν δικαίων . [ a 24 ] τὸ δὲ καὶ τῶν ἐναντίων τί βούλεται τῷ Ἀριστοτέλει προσκείμενον ; ἢ πάντως , ὅτι καὶ ἀντιστρόφως ἐκεῖνο μέγα κακὸν καὶ μέγεθος ἔχει ὑπερέχον τῶν ἀδίκων καὶ τῶν κακῶν καὶ τῶν φαύλων , ὅπερ οὔτε ἐν καιρῷ γέγονεν οὔτε ἐν χρόνῳ οὔτε ἐν ἡλικίᾳ οὔτε ἐν δυνάμει . οἷον τί λέγω ; δύναμιν ἔχων εὖ ποιῆσαί τις οὐκ ἐποίησε , καιρὸν ἔχων οὐκ ὠφέλησεν , ἡλικίας εὖ ἔχων οὐκ ἠρίστευσεν · ἢ ἔδρασε μέν τι , ἀνάξιον δὲ καὶ τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως · καὶ τῆς ἡλικίας · μεῖζον οὖν τοῦτο κακόν . [ a 24 ] τὸ δὲ ὅθεν καὶ τὸ ἐπίγραμμα τῷ ὀλυμμπιονίκῃ παράδειγμά ἐστι τοῦ ἀγαθοῦ , ὅπερ ποιεῖ τις παρὰ τοὺς ὁμοίους , ὁποῖον καὶ τοῦτο συνέβη τῷ ὀλυμπιονίκῃ · φαίνεται γὰρ καὶ ἐν τῷ Ὀλυμπιακῷ ἀγῶνι νικήσας ἐκ τῆς ἐπωνυμίας τοῦ ὀλυμπιονίκου · τί δὲ τὸ ἐπίγραμμα , ὁ ὀλυμπιονίκης εἰσάγεται λέγων ταῦτα πρόσθε όσθε μὲν ἀμφ’ ὤμοισιν ἔχων τραχεῖαν ἄσιλλαν , ἤτοι πρόσθεν ἔχων ἐν τοῖς ὤμοισιν τραχεῖαν ἄσιλλαν , τουτέστιν ἄγγος ἰχθύων τραχύ , ὃ καὶ σκάφην λέγουσιν , ἰχθῦς ἐκ τοῦ Ἄργους εἰς Τεγέαν ἔφερον · ἰσχυροῦ δὲ ἀνδρὸς καὶ ῥωμαλέου τὸ κατόρθωμα . τὸ δὲ ἐφεξῆς τὸ [ a 28 ] καὶ ὁ Ἰφικράτης αὑτὸν ἐνεκωμίαζε λέγων ὁ μὲν φιλόσοφος διὰ τὸν ὀλυμπιονίκην εἰπεν , ὡς εἶναι τὸ δηλούμενον , ὅτι καὶ ὁ Ἰφικράτης ἐνεκωμίαζε τὸν ὀλυμπιονίκην λέγων , ἐξ οἵων εἰς οἷα μετέβαλλεν . ἕτερος δὲ λό γος ἀληθέστερος πείθει πάλιν ἕτερον ἐννοεῖν τὸ τοῦ Ἰφικράτους , ὡς εἶναι καὶ αὐτὸ παράδειγμα εἰς τὸ παρὰ τοὺς ὁμοίους , ὅτι καὶ ὁ Ἰφικράτης αὑτὸν ἐνεκωμίαζε λέγων , ἐξ ὧν ὑπῆρξε ταῦτα , ἤγουν ἀπὸ κόπων 5καὶ ἱδρώτων πολλῶν ὑπῆρξε τοιοῦτος · φασὶ γάρ , ὅτι ὁ Ἰφικράτης δοκῶν εἶναι γονέων εὐτελῶν καὶ ἀσήμων υἱὸς ( σκυτέα γὰρ ἔλεγον τὸν αὐτοῦ παπίοις τέρα τινές ) ἐντεῦθεν κατεφρονεῖτο , ἡνίκα δὲ πολέμιον ἄνδρα συναρπάσας ζῶντα μετὰ τῶν ὅπλων εἰς τὴν ἑαυτοῦ τριήρη κατήνεγκε , τότε δόξαν ἐκαρ πώσατο συγκρύπτουσαν τὸ δυσγενὲς καὶ περιφανὲς εὕρηκε τὸ κλέος . ὅτι δὲ οὐ μάτην ἐπερραψῴδησα ταῦτα οὐδ’ ἀντιλέγω τοῖς τοῦ φιλοσόφου ῥῆμασιν εἰκῇ , αὐτὸς ὁ δαιμόνιος Ἀριστοτέλης μαρτυρείτω τῷ λόγῳ λέγων ἐν τοῖς τόποις , οὓς τῷ πανηγυρικῷ παραδίδωσιν , οὕτω τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ τοῦ Ἰφικράτους , ἐξ οἵων εἰς οἷα · ἐφεξῆς δὲ τούτῳ τῷ ῥητῷ φησι καὶ τὸ τοῦ ὀλυμπιονίκου πρόσθε μὲν ἀμφ’ ὤμοισιν ἔχων τραχεῖαν ἄσιλλαν . ὁρᾷς , πῶς ἕτερον τὸ τοῦ ὀλυμπιονίκου καὶ ἕτερον τὸ τοῦ Ἰφικράτους , ἐξ ὧν εἶπε καὶ τὸ τοῦ ὀλυμπιονίκου ὡς ἕτερον ὃν παρὰ τὸ τοῦ Ἰφικράτους.εἰ δέ τις ἐρεῖ , ὅτι φησὶν ὁ Ἰφικράτης νῦν δὲ κράτος φέρομαι ὀλυμπιονί καις μετὰ πᾶσιν , ἀκούσεται , ὡς οὐδὲν ἀπεικὸς καὶ τὸν τοιοῦτον ἐν Ὀλυμνικῆσαι · πολλοὶ γὰρ ἐκράτησαν τὸν Ὀλυμπιακὸν ἀγῶνα κατ’ ἔτος ἀγωνιζόμενοι . [ a 29 ] καὶ τὸ αὐτοφυὲς τοῦ ἐπικτήτου μεῖζον ἀγαθόν , ὥσπερ ὁ Περικλῆς καὶ ὁ Θεμιστοκλῆς ῥητορικαῖς χάρισιν ἐκόσμουν τὸν λόγον καὶ λογοειδῶς ἀφηγοῦντο τὰ τῆς πολιτείας , μήπω τῆς ῥητορικῆς τεχνωθείσης · αὐτοφυῶς οὖν παρ’ ἐκείνοις ἡ ῥητορική . μεῖζον δὲ τὸ αὐτοφυὲς καὶ οἰκεῖον τοῦ ἐπικτήτου · χαλεπώτερον γάρ · [ a 30 ] ὅθεν καί τις ποιητής φησιν αὐτοδίδακτος δ’ εἰμί . καὶ τὸ τοῦ μεγάλου μέγιστον μέρος , συνεπινόει δὲ τὸ μεῖζον ἀγαθόν οἷον μέγα μὲν ἡ πόλις , μέρος δὲ μέγα ταύτης ἡ νεότης · λέγει οὖν ὁ Περικλῆς ἡ νεότης ἐκ τῆς πόλεως ἀνῄρηται · ἐπιτάφιον δὲ ἐποίει τῇ νεότητι τῆς πόλεως πεσούσῃ λέγων ταῦτα ἡ νεότης ἐκ τῆς πόλεως ἀνήρηται , ὥσπερ ἔαρ ἐκ τοῦ ἐνιαυτοῦ εἰ ἐξαιρεθείη . [ a 33 ] καὶ τὰ ἐν χρείᾳ μείζονι χρήσιμα μείζω , οἷον τὰ ἐν γήρᾳ καὶ νόσοις καλὰ μείζω ἀγαθά , οἷον ἡ εὐγηρία ἐν τῷ τέλει οὖσα τοῦ βίου καὶ ἐν χρείᾳ μείζονι κρατίστη , καὶ τὸ διδόναι τινὶ μεῖζον ἐν γήρει καὶ τυφλότητι , καὶ τὸ ἐν αἰχμαλωσίᾳ ὄντα τραφῆναι παρά τινος μεῖζον , καὶ τὸ ἐν κινδύνῳ μεγάλῳ βοηθηθῆναι μεῖζον ἢ τὸ ἐν ἐλάττονι . [ a 34 ] καὶ δυοῖν τὸ ἐγγύτερον τοῦ τέλους · οἷον πρόκειται πλοῦτος καὶ ἀρετή , τέλος δὲ ἡ εὐδαιμονία , ἐγγύτερον δὲ ἡ ἀρετὴ πρὸς τὴν 30εὐδαιμονίαν ἢ ὁ πλοῦτος · κρείττων οὖν καὶ μείζων ἡ ἀρετὴ τοῦ πλούτου ὡς ἐγγυτέρα τῷ τέλει ἤγουν τῇ εὐδαιμονίᾳ . πολλάκις δὲ εἶπον , ὡς οὐκ ἀκριβολογούμεθα νῦν ἐν τοῖς παραδείγμασι . [ a 35 ] καὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἁπλῶς . οὕτω μὲν ὁ φιλόσοφος γράφεσθαι βούλεται τὸ ῥητόν · γράφεται δὲ καὶ οὕτως καὶ τὸ αὐτῷ ἢ ἁπλῶς . καὶ τὴν μὲν πρώτην γραφὴν οὕτως ὁ φιλόσοφος ἐξηγήσατο · καὶ τὸ αὐτό τε ὂν τέλος καὶ ἁπλῶς ἤγουν πρὸς ἄλλο τέλος ἀπονεῦον κρεῖττον καὶ μεῖζον τοῦ πρὸς ἄλλο μόνον συντελοῦντος καὶ μόνον πρὸς τέλος ἄγοντός τι , οὐ μὴν καὶ τέλους ὄντος , ὥσπερ ἡ μὲν στρατηγικὴ πρὸς τὴν νίκην ὡς τέλος τι ἀφορᾷ , ἡ δὲ νίκη τέλος οὖσα τῆς ἱππικῆς παρασκευῆς ἀφορᾷ καὶ πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν · οὐκ εὐδαίμων γὰρ κυρίως ὁ ἡττώμενος , ὡς ὁ Κροῖσος · ἡ μὲν οὖν νίκη καὶ τέλος καὶ πρὸς τέλος ἄγει κρεῖττον , ἡ δὲ ἱππικὴ ἁπλῶς πρὸς ἄλλο μόνον λυσιτελεῖ μεῖζον οὖν τὸ αὐτὸ ὂν τέλος ἄλλου καὶ ἁπλῶς ἤτοι πρὸς ἄλλο λυσιτελοῦν καὶ φέρον πρὸς ἐκεῖνο ἢ τὸ μόνον πρὸς ἄλλο φέρον , ὁποῖον ἡ ἱππική . τῆς δὲ δευτέρας γραφῆς ἡ ἐξήγησις αὕτη · καὶ τὸ αὐτῷ λυσιτελοῦν καὶ χρησιμεῦον ἤτοι ἐμοὶ μεῖζον ἢ τὸ ἁπλῶς ἤγουν τὸ ἄλλοις τισὶ χρησιμεῦον , ὡς εἶναι τὸ λεγόμενον , ὅτι τὸ ἐμοὶ ὠφέλιμον μεῖζον τοῦ ὠφελίμου ἄλλοις ἢ τὸ τινὶ ὠφέλιμον κρεῖττον τοῦ ἄλλοις ὠφελίμου · μεῖζον γὰρ τὸ αὐτὸν ὠφελοῦν ἢ τὸ ἄλλους . [ a 35 ] καὶ τὸ δυνατὸν τοῦ ἀδυνάτου μεῖζον , ὡς τὸ γενέσθαι με γραμματικὸν δυνατὸν μᾶλλον ἢ τὸ μαθεῖν με ἀστρονομίαν καὶ κατοπτρικὴν καὶ Χαλδαϊκὴν φιλοσοφίαν · κρεῖττον οὖν καὶ μεῖζον τὸ δυνατόν . [ a 36 ] τὸ μὲν γὰρ αὐτῷ ἤγουν ἐπ’ ἐμοὶ κεῖται , τὸ δὲ οὔ · εἰ γὰρ ἀδύνατον , οὐκ ἐπ’ ἐμοί · τὸ γὰρ πτερωθῆναί με τυχὸν ἢ τὸ ἀθάνατον γενέσθαι με ἐν σώματι ἀδύνατον · καίτοι μέγα ἡ ἀθανασία , ἀλλ’ ἀδύνατον · κάλλιον οὖν ἐμοὶ τῆς ἀθανασίας τὸ ζῆσαι μέχρι ἐτῶν ἑβδομή κοντα . [ a 36 ] καὶ τὰ ἐν τέλει τοῦ βίου ἀγαθὰ μείζω · τὸ γὰρ ἀνασμεῖν παύεσθαι ἐν τῷ γήρει μᾶλλον καλὸν καὶ τὸ τιμᾶσθαι ἐν γήρᾳ ἐπαινετὸν μᾶλλον . τότε ἐπιδιωρθώσατο τὸν λόγον , ἐπεὶ ὁ θάνατος μᾶλλόν ἐστι τέλος , καὶ εἶπε [ a 37 ] τέλη γὰρ μᾶλλόν εἰσι τὰ πρὸς τῷ τέλει τοῦ βίου ἀγαθά . διὰ τοῦτο παραινοῦμεν πονεῖν ἐν νεότητι , διότι μεγάλα τὰ ἐν τῷ γήρᾳ καλά , ἅπερ εὑρίσκει ὁ πονῶν ἐν τῷ καιρῷ τῆς νεότητος . [ a 37 ] καὶ τὰ πρὸς ἀλήθειαν τῶν πρὸς δόξαν μείζω , ὡς τὸ ὑγιαίνειν πρὸς ἀλή θειαν ἀγαθόν , τὸ δὲ οἰκίαν ἔχειν λαμπρὰν καὶ ἐφεπομένους καὶ προπομ πεύοντας φαινόμενα καὶ πρὸς δόξαν · καὶ τῆς τιμῆς κρεῖττον τὸ ὁρᾶν · τὸ μὲν γὰρ πρὸς δόξαν ἤτοι φαινόμενον ἀγαθὸν οὐκ ἀληθές , τὸ δὲ ὁρᾶν ἀληοῦτος θὲς ἀγαθὸν καὶ μεῖζον . διὰ τοῦτο καὶ τὸ εὖ ποιεῖν τοῦ δοκεῖν δίκαιον κρεῖττον τὸ γὰρ πρὸς δόξαν καὶ οὐκ ἀληθὲς ἀγαθὸν διὰ τὸ φανῆναί τισι ποιοῦμεν . [ b 1 ] ὅρος γὰρ τοῦ πρὸς δόξαν τὸ μὴ λαθεῖν · λανθάνων γάρ τις τὸν πολλῶν ὀφθαλμὸν οὐκ ἂν ἕλοιτο λαμπροφορεῖν καὶ χρυσῷ κο τὸν ἵππον , ἃ πρὸς δόξαν τείνει καὶ φανητιασμόν . [ b 2 ] ἀπὸ τούτου δὲ τοῦ τόπου καὶ τὸ εὖ πάσχειν δόξειεν ἀληθέστερον εἶναι καὶ κρεῖττον τοῦ εὖ ποιεῖν · τὸ μὲν γὰρ εὖ ποιεῖν οὐκ ἂν λαθεῖν τις αἱρήσεται · τοιαργὲς δὲ τοῦ πρὸς δόξαν ὅρος · ὥστε τὸ εὖ ποιεῖν πρὸς δόξαν · τὸ δὲ πρὸς δόξαν οὐ μέγα ἀγαθόν . τὸ δὲ εὖ πάσχειν λανθάνειν αἱρεῖται · ὃ δὲ ἔχων τις λανθάνειν αἱρεῖται , μέγα ἀγαθόν · εὖ δὲ πάσχων βούλεται λανθάνειν κρεῖττον οὖν τὸ εὖ πάσχειν ἔχον τὸν ὅρον τὸν πρὸς ἀλήθειαν ἀγαθόν . ἦσαν δὲ ταῦτα πρὸς ἀλήθειαν , ἅ , κἂν λανθάνωσιν , ἔχειν φιλεῖ τις , πρὸς δόξαν δέ , ἅπερ οὐ λανθάνεσθαι βούλεταί τις · τοιοῦτον δὲ τὸ εὖ ποιεῖν κρεῖττον οὖν τὸ εὖ πάσχειν τοῦ εὖ ποιεῖν . [ b 5 ] καὶ ὅσα εἶναι μᾶλλον ἢ δοκεῖν μᾶλλον βούλεται , μείζω ἀγαθά συνεπινόει ἐκτός · τὸ γὰρ εἶναί τινα σοφὸν κρεῖττον ἢ τὸ δοκεῖν · μείζων οὖν ἡ οὖσα σοφία ἢ ἡ δοκοῦσα · πρὸς ἀλήθειαν γὰρ ἡ οὖσα μᾶλλόν ἐστι , πρὸς δόξαν δὲ ἡ δοκοῦσα . ἐλέγομεν δὲ ἐν τῷ ἀνωτέρω τόπῳ τὰ πρὸς ἀλήθειαν εἶναι κρείττω καὶ μείζω , τὰ δὲ πρὸς δόξαν ἐλάττω · καὶ μᾶλλον ἔχειν βούλεταί τις πλοῦτον ἢ δοκεῖν , εἰ καὶ τισὶ δοκεῖ τὸ ἀντίστροφον · καὶ τὸ ὑγιαίνειν μεῖζον ἐκ πάλιν τούτου τοῦ τόπου καὶ κρεῖττον δικαιοσύνης καὶ ἐλευθεριότητος καὶ μεγα λοπρεπείας · δοκεῖν μὲν γὰρ βούλεταί τις ἢ εἶναι ἐλευθέριος . καὶ δίκαιος δοκεῖν ἢ εἶναι , καὶ μεγαλοπρεπὴς δοκεῖν μᾶλλον ἢ εἶναι , ὑγιαίνειν δὲ δοκεῖν οὐ βούλεταί τις . ἀλλ’ εἶναι μᾶλλον ὑγιὴς θέλει . [ b 8 ] καὶ τὸ πρὸς τὰ πολλὰ χρησιμώτερον μεῖζον ἀγαθόν , ὡς αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης ἐν παράδειγμα τίθησι τὸν πλοῦτον καὶ τὴν ὑγείαν · ταῦτα γὰρ χρησι μεύουσι πρὸς πλείω καὶ μέγιστα ἀγαθά , πρὸς τὸ ζῆν , πρὸς τὸ εὖ ζῆν , πρὸς τὴν ἡδονήν , πρὸς τὸ πράττειν τὰ καλά . καὶ τὰ γυμνάσια καὶ κυνηγέσια πρὸς πολλὰ χρήσιμα , πρὸς ὑγείαν , πρὸς ἡδονήν , πρὸς ἀλυπίαν · κρείττω ἄρα καὶ μείζω . [ b 11 ] καὶ τὸ ἀλυπότερον καὶ τὸ μεθ’ ἡδο νῆς , συνεπινόησον ὁμοίως μεῖζον ἀγαθὸν μᾶλλον τοῦ ἔχοντος τὸ ἀλυπό τερον μόνον ἢ τὸ μεθ’ ἡδονῆς μόνον , ὥσπερ ἡ ἐλευθεριότης καὶ τὸ ἄλυπον ἔχει καὶ τὸ μεθ’ ἡδονῆς καὶ ἡ μεγαλοπρέπεια · ἡ δὲ ἀνδρία ἐν πολέ μοις τὸ μεθ’ ἡδονῆς οὐκ ἔχει · ἀγαπητὸν οὖν , εἰ καὶ τὸ ἀλύπως ἔχει καὶ τὸ οὐκ ἄνευ ἡδονῆς . εἰ οὖν τὸ ἓν ἀγαθὸν μέγα πολλάκις , τὸ ἔχον δύο μεῖζον ὅπερ οὖν ἔχει τὸ ἄλυπον καὶ τὸ μεθ’ ἡδονῆς , μέγα ὡς ἔχον δύο ἀγαθά , ὁποῖα καὶ τὰ ἱππηλάσια καὶ γυμνάσια . ῥητέον δὲ καὶ τὰ τῶν πε παιδευμένων παίγνια · παίζουσι γὰρ οἱ πεπαιδευμένοι πολλάκις , ἵνα σπου δάζωσιν , ὅτι μηδὲ δεῖ συντονωτέρᾳ χρῆσθαι τῇ σπουδῇ ἀεί · κρείττων οὖν ἡ ἐλευθεριότης τῆς ἐγκρατείας · ἡ δ’ εὐφροσύνη καὶ ἡδονὴ τάχα διὰ τὸν παρόντα τόπον κρείττων ἔσται τῆς ἀρετῆς καὶ ὁ πλοῦτος τῆς πενίας · ὁ μὲν γὰρ τὸ μεθ’ ἡδονῆς καὶ τὸ ἄλυπον ἔχει , ἡ δὲ οὐδέτερον · καὶ ἡ ἀλυ πία δὲ ἀγαθόν , εἰ ἡ ἡδονὴ μέγα ἀγαθόν . [ b 13 ] καὶ δυοῖν , ὃ τῷ αὐτῷ προστιθέμενον μεῖζον τὸ ὅλον ποιεῖ · εἰ γὰρ ἡ φρόνησις μεῖζον ποιεῖ προστιθεμένη τῇ ἰσχύι ἤπερ τὸ κάλλος , μείζων ἡ φρόνησις τοῦ κάλλους . [ b 14 ] καὶ ἃ μὴ λανθάνει παρόντα ἢ ἃ λανθάνει . κρείττω φησὶν ἀγαθά , ἃ παρόντα οὐ λανθάνει , οἷον ἡ εὐτεκνία καὶ τὸ ἔχειν τέκνα ἀγαθὰ καὶ πολλὰ κρεῖττον ἢ τὸ ῥώμην ἔχειν · τὸ μὲν γὰρ ἔχειν τέκνα παρὸν οὐ λανθάνει , τὸ δὲ ῥώμην ἔχειν λανθάνει . καὶ τὸ ἐγκωμιάζειν ῥητορικῶς καὶ ἐπιστέλλειν κρεῖττον τοῦ μόνον ἔχειν τέχνην ῥητορικὴν καὶ ἕξιν , οὐ μὴν καὶ ἐνέργειαν · τὸ μὲν γὰρ λανθάνει , ἡ ἕξις φημὶ ἐνοῦσα , τὸ δέ , ἡ ἐνέρ γεια , οὐδαμοῦ . καὶ τὸ πλουτεῖν καὶ φαίνεσθαι μεῖζον τοῦ πλουτεῖν καὶ μὴ φαίνεσθαι · εἰ γὰρ δύο τινῶν ὄντων ὁ μὲν φαίνεται πλουτῶν , ὁ δὲ πλουτεῖ μέν , ἄπορος δὲ δοκεῖ , μᾶλλον ὑπερέχει ὁ τὸν πλοῦτον ἔχων φαι νόμενον ἢ ὁ κρυπτόμενον · τὸ γὰρ φαινόμενον κρεῖττον τοῦ λανθάνοντος καὶ ἀφανοῦς . καὶ εἰ ὁ μὲν ἐπαγγέλλεται σοφὸς εἶναι , ὁ δὲ δεικνύει τὴν ἐνέργειαν , κρείττων ὁ ἐνεργῶν καὶ δεικνύων ἢ ὁ ἐπαγγελλόμενος . [ b 16 ] καὶ τὸ ἀγαπητὸν τοῖς μὲν μόνον , τοῖς δὲ μετ’ ἄλλων . κρεῖττόν φησι τὸ ἀγαπητόν , ὅταν ᾗ μοναδικόν , ἢ μετ’ ἄλλων ἤγουν πεπληθυσμένον · ὡς γὰρ ὁ μονογενὴς παῖς ἀγαπᾶται πλέον ἢ ὁ ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς θεωρούμενος , οὕτω καὶ πᾶν ἀγαθὸν μεμονωμένον παρ’ ὃ μετ’ ἄλλων ἀγαθῶν δεικνύ μενον μεῖζον . [ b 17 ] αὐτίκα εἴ τις κατά τινα περίστασιν ὀφθαλμὸν ἔχει ἕνα , μᾶλλον ἀσπάζεται αὐτὸν τῶν ἐχόντων δύο ὀφθαλμούς · διό , ἄν τις αὐτὸν τυφλώσῃ , ζημίαν μείζονα πεποίηκε , παρ’ ὃ εἰ ἄλλου τινὸς δύο ἔχοντος τὸν ἕνα ἀφῄρηκεν , ἐπειδὴ τούτῳ μόνος ὢν ὁ ὀφθαλμὸς μᾶλλον ἦν ἀγαπητὸς καὶ ἀσπαστὸς ὁλοσχερῶς . καὶ εἰ ὁ μὲν δύο ἔχει ἀγρούς , ὁ δὲ ἕνα , καὶ ὁ μὲν πολλοὺς θησαυρούς , ὁ δὲ ἕνα , κρεῖττον τὸ ἐν τῷ ἔχοντι τὸ ἕν , ὅταν τις ἔχῃ ὡς πένης ἕν τι ἀγαθόν , ἐφ’ ᾧ πέποιθεν , ἤ τις ὢν ἐν στειρώσει πάλαι ὀψὲ πατὴρ ἑνὸς τέκνου γεγένηται . [ b 19 ] ταῦτα μὲν οὖν εἰσιν , ἐξ ὧν ἄν τις προτρέπων καὶ ἀποτρέπων ἀποδείξῃ τι μέγα ἀγαθὸν εἶναι , εἰς ὃ προτρέπει , καὶ μέγα κακόν , ἀφ’ οὗ ἀποτρέπει .
Lemmas: ἐπεί δέ περί ὁ πότερον εἰμί μείζων ὅδε ἀμφισβήτησις ἐστι.ληπτέον τόπος , ἐκ ὅς τίς κατασκευάζω μέγας ἢ μικρός , κακός ἢ ἀγαθός · ἀμφιβάλλω γάρ , πότερος μείζων ὁ εὐεργέτημα ὁ ποιέω Νίκη καί ἀριστεύω ἢ ὁ ἁμάρτημα ὁ ἀνέρχομαι εἰς ὁ τεῖχος , καί πότερος μείζων εὐεργέτημα ὁ διώκω ὁ τύραννος ἐκ ὁ ἀκρόπολις ἢ ὁ ἀπος κτείνω , καί ποῖος μείζων ἀδίκημα , ὁ κατασκάπτω ὁ πόλις ἢ ὁ γεωργέω . ῥητέος οὖν ἐφεξῆς περί ὁ μείζων ἀγαθός καί μᾶλλον συμφέρω . [ b 7 ] ἵστημι δέ ὡς λῆμμα τίς καί ἀξίωμα προυπόκειμαι , ὅτι ὑπερέχω τίς τις , ἡνίκα τοσοῦτόν εἰμί , ὅσος ἐκεῖνος , καί ἔτι , ὡς ὁ δέκα ὑπερέχω ὁ ἐκ τοσοῦτος εἰμί καί ἔτι . ὑπερέχω δέ λέγω ὁ ἐλασσόω τις καί ὑποβαίνω καί ὑπερέχω . [ b 9 ] καί ὁ μείζων μέν πρός ὁ μικρός λέγω , μέγας δέ πρός ὁ μικρός καί πολύς πρός ὁ ὀλίγος , καθώς ἔχω μέγεθος ὁ θεωρέω · εἰμί μέν γάρ ὑπερέχω ὁ μέγεθος , μέγας λέγω , εἰμί δέ ἐναντίος , μικρός . οὗτος ὑποτίθημι , ἵνα δηλόω , ποῖος ὁ μείζων καί ποῖος ὁ μικρός χρῄζω γάρ αὐτός οὗτος ὁ λῆμμα διά ὁ οἶδα σύ , ὅτι καί ὁ τέλος ὅς χάρις ἄλλος πράσσω , ἀγαθός ὁ πρός ὁ τέλος φέρω , εἰμί περί ἔχω ἐκεῖνος ( εἰμί μέν γάρ τέλος ἀνάγκη εἰμί ἐκεῖνος , οὖον μήv ἐκεῖνος εἰμί εἰμί καί τέλος ) καί πολύς ὡσαύτως ὁ περιέχω , ὀλίγος δέ ὁ περί ἔχω καί ἐλασσόω — , [ b 12 ] ἐπεί οὖν οὕτως ἔχω οὗτος , ἄγα θον δέ λέγω ὁ αὐτός αὐτός ἕνεκα ἤγουν ὁ τέλος , οἷος ὑπόδειγμα χάρις ὁ ὑγεία · οὖον γάρ ἄλλος χάρις αἱρετός , ὡς ὁ γυμνάσιον · πολύς γάρ ὁ ὑγεία μή εἰμί οὐδέ ὁ ζῶ ἐθέλω . [ b 14 ] καί ἀγαθός , ὅς πᾶς ἐφίημι , ὅς ὁ εἰμί ἔχω καί ὁ ἡδονή ὁ γάρ εἰμί πᾶς καί ὁ ἡδονή ὁ αἰσθάνομαι ἐφίημι . καί ἀγαθός , ὁ αἱρέω νόος καί φρόνησις λαμβάνω ὁ ζῷον , ὡς ὁ θεωρέω ἔμφρων καί οἶδα ὁ εἰμί , ὁ ἄνω , ὁ κάτω , ὁ περί ἄνθρωπος , ὁ περί ζῷον καί ὁ λοιπάς πολυωφελής καί ἀναγκαῖος εἰμί . [ b 15 ] εἰμί δέ ἀγαθός καί ὁ ποιέω Κον , ὡς ὁ ἡδύς ἡδονή καί ὁ ἀρετή ὁ ἀγαθός καί ὁ ὑγιεινός ὑγεία . ἀγαθός δέ καί ὁ φυλακτικός , ὡς ὁ γυμνάσιον ὑγεία φυλακτικός . [ b 16 ] ἀγαθός δέ καί , ὅς ἕπω ὁ ἀγαθός , ὥσπερ ὁ μανθάνω ἀγαθός · ἕπω γάρ αὐτός ὁ ἐφίστημι . καί ὁ ὑγιάζω καλός · ἕπω γάρ αὐτός ὁ ἄπονος ἔχω . βούλομαι οὖν ἐν οὗτος οὗτος συνάγω καί εἶπον , ὅτι μέγας εἰμί ὁ μετά ὁ τέλος ἔχω πλείων ἀγαθός ὅδε , οἷος εἰμί ὑγεία ὁ τέλος , ὁ ῥώμη καί ὁ κάλλος καί ὁ πλοῦτος μετά ὁ ὑγεία ὁ τε Λοῦς ἀγαθός καί μείζων ὁ κάλλος καί ὁ πλοῦτος μόνος · ὡς περί αὐχέω γάρ μείζων ὁ περιέχω εἰμί . ἀπαρτίζω δέ ὁ νόημα εἰς ὁ [ b 18 ] ἀνάγκη ὁ πλείων ἀγαθός μετά ὁ τέλος ἀγαθός εἰμί ὁ ὀλίγος . ὁ οὖν ὅς ἕνεκα τέλος · τέλος δέ , ὅς χάρις ὁ λοιπός · αὐτός δέ ἀγα θον . διό ἐκεῖνος οὕτως ὀφείλω εἶπον · αὐτός δέ τελικός ὁ πάσχω ἐκεῖνος διά ἑαυτοῦ ὁ πρός αὐτός φέρω διά ἑαυτοῦ · τέλος γάρ ὁ πάσχω ἐκεῖνος διά ἑαυτοῦ · αὐτός οὖν ἀγαθός ὁ πάσχω ἐκεῖνος διά ἑαυτοῦ . φέρω δέ οὕτως ὁ γραφεύς · [ b 17 ] ὅς ἕνεκα ἄλλος αὐτός · ὁ δέ ἀγαθός ὁ πρός αὐτός πάσχω οὗτος . καί ἴσως καλός οὕτως · ἀγαθός γάρ , ὅς ἕνεκα ἄλλος αὐτός ἤγουν ἐν αὐτός , ὁ δέ ἀγαθός ἐκεῖνος ὁ πάσχω ἐκεῖνος · ὁ γάρ πάσχω καί ὑπάρχω ἐκεῖνος ὁ τέλος αἴτιος . εἰμί δή οὗτος οὕτως ἔχω ( πολύς γάρ καί σχοινοτενής ῥῆμα ὁ θεώρημα μεστόω ) , ἀνάγκη ὁ πλείων ἀγαθός συναριθμέω ὁ τέλος ἀγαθός εἰμί ὁ ολισυλεω γῆ . εἰκότως δέ προστίθημι ὁ συναριθμέω ὁ τέλος ὁ συγκρίνω γάρ μή οὗτος , εὑρίσκω ὁ πλείων χείρων ὁ μικρός · καί γάρ ὁ τέλος μετά εἷς ἀγαθός ἀγαθός ὁ πλείων μή τέλος εἰμί , οἷος ὁ ὑγεία καί ὁ ῥώμη ἀγαθός ὁ κάλλος καί ὁ πλοῦτος καί ὁ ἰσχύς καί ὁ εὐτεκνία . πρῶτος οὖν τόπος ὁ μείζων εἰμί τίς ὅδε ὁ ὁ πλείων ἀγαθός εἰμί ἀγαθός ὁ μικρός μετά ὁ τέλος . ἐπεί δέ εἶπον ἀρχῆθεν ἐν ὁ ὑποτίθημι λῆμμα , ὅτι καί μέγας ἔχω ὁ ὑπερέχω ὁ μικρός , δύο ἵστημι τόπος οὗτος · [ b 21 ] εἰμί ὁ μέγας ἐν τις πρᾶγμα θεωρέω ὑπερέχω ὁ μέγας ὅδε , καί αὐτός ἁπλόος ὁ πρᾶγμα ἐκεῖνος , οἷος εἰμί ὁ μέγας ἀνήρ ὑπερέχω ὁ μείζων γυνή , καί ὁ ἀνήρ ἁπλόος ὁ γυνή . καί ἀντιστρέφω αὖθις εἶπον , εἰμί ἁπλόος ὅδε ὅδε ἀγαθός , καί ὁ μέγας ὁ μέγας ἀγαθός · εἰμί γάρ ὁ ἁπλόος ἀνήρ ἀγαθός ὁ ἁπλόος γυνή , καί ὁ μέγας ὁ μεγί στων , καί εἰμί ὁ ἄνθραξ ὁ μαργαρίτης μείζων , καί ὁ μείζων ἄνθραξ ὁ μείζων μαργαρίτης μείζων , καί εἰμί ὁ μείζων ῥήτωρ ὁ μείζων γράμμα Τίκου καί νομικός ἀγαθός , καί ὁ ἁπλόος ῥήτωρ ὁ ἁπλόος γραμματικός καί νομικός ἀγαθός · πᾶς γάρ ῥήτωρ καί γραμματικός κεῖμαι · ὁ ἀναλογία γάρ οὕτως ἔχω εἰμί ὁ ἁπλόος ὁ ἁπλόος , καί ὁ μείζων ὁ μείζων , καί εἰμί ὁ μείζων ὁ μείζων ἀγαθός , καί ὁ ἁπλόος ὁ ἁπλόος ἀγαθός . [ b 27 ] καί ὅταν ὅδε μέν ὅδε ἕπω , ἐκεῖνος δέ μή οὗτος ἕπω , πάντως ἀγαθός ἐκεῖνος ὁ ἡγέομαι καί συνεισφέρω ἕτερος ἀγαθός , οὖον μήv ὁ ἕπω ὁ μή συνεισφέρω , οἷος ὁ ὑγεία συνεισφέρω ὁ ζῶ ἕπω αὐτός καί ὁ ἐπιστήμη εἰσφέρω ὁ μανθάνω καί ὁ ἄνθρωπος ὁ ζῷον · ἀγαθός ἄρα ὁ συνεισφέρω · ἔνειμι γάρ αὐτός καί [ b 29 ] λέγω δέ ὁ ἕπομαι ἢ ἅμα εἰμί ὁ συνεισφέρω ἀγασυλεῖν θώς , ὡς ὁ ζῶ ὁ ὑγεία , ἢ ἐφεξῆς , ὡς ὁ ἐπιστήμη ὁ μανθάνω ἐφεξῆς · εἰσφέρω γάρ ὁ μανθάνω ὕστερος ὁ ἐφίστημι · ὅς μέν γάρ μανθάνω , ἐπίσταμαι , οὖον μείς , ὅς ἐπίσταμαι , μανθάνω · ἐπίσταμαι γάρ καί αὐτοφυής , ὡς ὁ ψυχή κατά Πλάτων ἀναμιμνήσκω , ἀλλά καί ἀπό ζήτησις καί εὕρεσις · οὐ ἀντιστρέφω ἄρα . ὥστε ἐπί πλέω ὁ ἐφίστημι ὁ μανθάνω , ἀγαθός δέ ὁ μανθάνω κατά γε ὁ πάρειμι τόπος . [ b 30 ] ἕπω δέ καί ὁ δύναμις ὁ ῥητορεύω ὁ λογογραφέω καί ὁ ἱεροσυλέω ὁ ἀποστερέω · ὥστε μείζων μέν ἀγαθός ὁ ῥητορεύω , κακός ἀγαθός ὁ σωφροσύνη . [ a 5 ] καί ὁ κακός προσδέω θατέρου ἀγαθός ὁ προσδέω αὐτός , οἷος ὁ γραμματικός ἀγαθός ὁ ῥητορικός · οὖον γάρ προσδέω αὐτός , ὁ μέντοι ῥητορικός δήω αὐτός . πάλιν ὁ φιλοσοφία δήω ἕτερος , ῥητορικός φημί καί γραμματικός , ὁ μέντοι γραμματικός οὐ αὐτός , καί ἐντεῦθεν ἀγαθός αὐτός ὁ γραμ ματικὴ μικρός προσδέω ἢ ῥᾴδιος . [ a 7 ] καί ὅταν ὅδε μέν ἄνευ ὅδε μή , οἷος ἀγαθός ὁ γεωργία ὁ σκυτοτομικός · γεωργός μέν γάρ ἄνευ ὑπόδημα ζῶ , σκυτοτόμος δέ Χωρὶς σῖτος καί γεωργία οὐδαμῶς . πάλιν ἀγαθός ὁ στρατιωτικός δύναμις ὁ βασίλεια · στρατιώτης μέν γάρ καί Χωρὶς βασιλεύς ἐπιζῶ στρατεύω εἰμί καί διατρέφω , βασίλειος δέ Χωρὶς στρατιώτης οὐδαμοῦ συνίστημι . πάλιν φρόνησις Ἀνδρίας · ὁ μέν γάρ φρόνησις οὖον δήω Ἀνδρίας , Ἀνδρία δέ φρόνησις ἀναγκαῖος . καί ὥσπερ ὁ θεμέλιος ἀγαθός ὁ ὀρόφου(ἄνευ γάρ οὗτος ἀδύνατος γίγνομαι ὄροφος · ὄροφος γάρ ἀναγκαῖος οὗτος χρῄζω , οὖον μήv ὁ θεμέλιος ὁ ὄροφος ) , ὁμοίως δέ καί ὁ γραμματικός κακός προσδέω ὁ ῥητορικός , ῥητορικός μέντοι ἀναγκαῖος χρῄζω ὁ γραμματικός · ἀγαθός οὖν ὁ γραμματικός · αὐτάρκης γάρ ὡς μή δήω μένω ἕτερος . [ a 10 ] κἀν εἰμί ἀρχή , ὁ δέ μή ἀρχή . ἐντεῦθεν κρειτά ὁ ὁ ἐγκράτεια ὁ σωφροσύνη · ἀρχή γάρ ὁ ἐγκράτεια , οὐ ἀρχή δέ ὁ σωφροσύνη . καί ὁ φόβος ὁ στοιχειώδης ἀγαθός ἐν ἀρετή ἀρχή εἰμί . καί ὁ ὁ στοιχεῖον καί ὁ συλλαβή οἶδα ὁ ψηφοφορέω ἀγαθός ὡς ἀρχή . κἀν ἢ αἴτιος , ὁ δέ οὐ αἴτιος . ἐντεῦθεν ἀγαθός ὁ ὑγιής νός ὁ ὑγεία ὡς ποιητικός αὐτός . [ a 11 ] ἄνευ γάρ αἴτιος καί ἀρχή ἀδύνατος εἰμί ἢ γίγνομαι τίς . ὥστε ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος λόγος ἔχω ὁ ὅς οὐ ἄνευ μείζων ἀγαθός ὁ ὑπό αὐτός . [ a 12 ] καί ἐν δύο ἀρχή ὁ ἀπό ὁ μείζων ἀρχή μείζων . κεῖμαι φρόνησις καί πλοῦτος ὡς ἀρχή , εὐβουλία δέ καί εὐεργεσία ὡς ἐκ αὐτῶν·ἐπειδὴ γοῦν μείζων ὁ φρόνησις ὁ πλοῦτος , καί ὁ εὐβουλία μείζων ἀγα θον ἢ ὁ εὐεργεσία , εἴπερ ὁ εὐβουλία ἀπό μείζων ἀρχή ὁ φρόνησις πρόειμι . [ a 13 ] καί δύο αἴτιος ὁ ἀπό ὁ μείζων αἴτιος μείζων . τίθημι ὁ ὑγιεινός ὑγεία ποιητικός , ὁ δέ ἡδύς ἡδονή , μείζων δέ ὁ ὑγιεινός ὁ ἡδύς , μείζων ἄρα καί ὁ ὑγεία ὁ ἡδονή · ὁ γάρ ὑγεία ὁ αἰτιατός αἴτιος εἰμί ὁ ὑγιεινός ἐκ ἀνάγκη ὑπέρκειμαι ὁ ἡδονή , εἴπερ εἰμί οὗτος αἰτιατός ὁ ἡδύς , ὅσπερ εὑρίσκω ἀσυγ κρῖτος ὁ ὑγιεινός ὑπέρκειμαι . [ a 14 ] καί ἀνάπαλιν δέ δύο ἀρ Χάιν . ἐντεῦθεν βούλομαι ἀντιστρόφως δείκνυμι ἀπό ὁ ὑπεροχή ὁ αἰτιατός πρός τίς ἕτερος αἰτιατός καί ὁ αἴτιος ὁ μείζων αἰτιατός ὑπερφέρω ὁ μικρός αἰτιατός αἴτιος · δύο γάρ κεῖμαι αἰτιατός , εἰμί ὅδε μείζων ὅδε , καί ὁ αἴτιος ἐκεῖνος ὁ μείζων ὑπερέχω ὁ ἕτερος αἴτιος , ὅσπερ εἰμί μικρός αἴτιος . καί ἐπί ὁ ἀρχή ὁμοίως · εἰμί γάρ δύο πρόκειμαι τελέω ὑπό τις ἀρχή , εἰμί δέ ὅδε ἀγαθός ὅδε , καί ὁ ἀρχή ὁ ἀγαθός ἀγαθός εἰμί ὁ ἕτερος ἀρχή ὁ ἔχω ὑπό ἑαυτοῦ μικρός ἀγαθός , ὡς ἐπί ὅς εἶπον παράδειγμα , εἰμί καί μή σῴζω ἀκριβῶς . [ a 15 ] δῆλος οὖν ἐκ ὁ εἴρω , ὅτι ἀμφο τέρας μέγας εἰμί φαίνω . οὗτος πρός ὁ ἄνω τόπος άποδος τέος , ἐν ὅς λέγω [ a 10 ] κἀν εἰμί ἀρχή , ὁ δέ μή ἀρχή . ὁπότερος γάρ , φημί , βούλομαι , ὁ πρόκειμαι μείζων δείκνυμι , ποτέ μέν μείζων ὁ θεμέλιος καί ὁ γραμματικός τυγχάνω κατασκευάζω ὁ ὄροφος καί ὁ ῥητορικός ( ἀρχή γάρ ἐκεῖνος , ὁ δέ οὐ ἀρχή ) , ὁτὲ δέ ὁ τέλος συλλολεύσαντος γίζου μείζων ὁ ἀρχή εἰμί , εἴπερ χρῄζω ἐκεῖνος , ὁ τέλος κατά στοχάζομαι · οὗτος βούλομαι ἐπάγω [ a 16 ] καί γάρ εἰμί ἀρχή ὅδε ἤγουν ὁ γραμματικός , ὁ δέ μή ἀρχή ἤγουν ὁ ῥητορικός , δοκέω μείζων εἰμί ὁ ὁ ἀρχή ἤτοι ὁ γραμματικός . [ a 1 ] καί εἰμί μή ἀρχή ὅδε ἀλλά τέλος ὡς ὁ ῥητορικός , ὁ δέ ἀρχή . ἀγαθός ὁ τέλος ἤτοι ἀγαθός ὁ ῥητορικός ὁ γραμματικός · ὁ γάρ τέλος μείζων καί οὐ ἀρχή . [ a 19 ] οὗτος ὁ ἐπί ἑκάτερος κατασκευή ἀντιστρόφως εἰσάγω ὁ Λεωδάμας μάρτυς κατηγορέω μέν Καλλίστρατος , ἐπεί ΥΠΕ τίθημι ὁ Χαβρίας καί συμβουλεύω ἀναιρέω τις , καί μείζων εἰμί ὁ ἀδίκημα οὗτος ὁ βουλεύω ἢ ὁ ὁ πράσσω διατείνω ( οὖον γάρ εἄν πράσσω ὁ τέλος , εἰμί μή ὁ ἀρχή ὁ βουλή προηγέομαι ) , ὁτὲ δέ ὁ Χαβρίας μᾶλλον καταφέρω ὡς πράσσω καί μείζων ὁ βοῦς Καλλίστρατος ἔγκλημα οὗτος προστρίβω ( [ a 22 ] οὐδέ γάρ εἄν γίγνομαι ὁ βουλή διατείνω , εἰμί μή εἰμί ὁ πράσσω ) . ὁράω , ὅπως ἀμφοτέρωθεν ὁτὲ μέν μείζων ὁ ἀρχή ὁτὲ δέ ὁ τέλος κατασκευάζω δύναμαι . σύ δέ ἐγώ ὁ συνετός ἀκροατής διαιρέω ἀκριβῶς ὁ ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος σημαίνω ( πολλαχῶς γάρ λέγω ) εὑρίσκω καί ὁ λεγο Μένων ὁ παράδειγμα προσφυής καί κατάλληλος . [ a 23 ] καί ὁ σπάνις ὅς μέγας εἰμί μᾶλλον ὁ ἄφθονος , ὡς ὁ χρυσός μᾶλλον ὁ σίδη ῥόος ἀγαθός εἰμί διά ὁ εἰμί χαλεπός ὁ κτῆσις αὐτός . ἄλλος δέ τρόπος ὁ ἄφθονος μείζων ὁ σπάνις διά ὁ χρῆσις · ὁ γάρ χρήσιμος ἀγαθός , ὅθεν καί ὁ ἀγαθός μέν ὕδωρ διά ὁ πολλάκις ἐγώ ἔχω ὁ χρῆσις αὐτός . [ a 28 ] καί ὅλως ὁ χαλεπός μείζων ὁ πρόχειρος καί ῥᾴδιος , καλός δέ καί μείζων ὡς σπανίζω τέρος · ἄλλος γάρ τρόπος ἀγαθός ὁ χαλεπός ὁ ῥᾳδίως ὡς χρήσιμος . [ a 30 ] καί ὅς ὁ ἐναντίος μείζων . ὡς ὁ ὑγεία μείζων ἀγαθός ἢ ὁ πλοῦτος · ὁ γάρ νόσος ὁ ἀντίκειμαι ὁ ὑγεία μείζων κακός ἢ ὁ πενία ὁ ἀντίκειμαι ὁ πλοῦτος · μείζων οὖν ἀγαθός ὁ εἰμί μείζων κακός ἀντίκειμαι . [ a 31 ] καί οὖον ὁ στέρησις μείζων , ὡς εἰμί ὁ φρόνησις μείζων ὁ Ἀνδρίας , μᾶλλον χείρων ὁ στέρησις ὁ φρόνησις ἢ ὁ Ἀνδρίας · ὅς δέ ὁ στέρησις μείζων , καί αὐτός μείζων . καί ἀρετή μή ἀρετή καί κακία μή κακία μείζων · ὁ μέν γάρ τέλος , ὁ δέ οὖον τέλος . οὖον οὗτος λέγω , ὅτι ὁ ἀρετή μείζων καλός ὁ μή ἀρετή ( τίς γάρ λόγος δήω οὗτος καί ἀπόδειξις , ὅτι μείζων ὁ ἀρετή ὁ μή ἀρετή καί ὁ κακία μείζων κακός ὁ μή κακία ; ) , ἀλλά ὅτι ὁ ἔχω ἀγαθός ὁ διάθεσις καί γένεσις ἐν ἀγαθός , ἐν δέ Φάυ Λόϊς χείρων ὁ ἕξις ὁ διάθεσις · οἷος εἰμί ὅδε μέν γραμματικός ἐξέρχομαι ἔχω , ὁ δέ γίγνομαι , καί εἰμί ὁ μέν ἕξις Ἀνδρίας ἔχω , ὁ δέ οὔπω , ἀγαθός ὁ ἔχω ὁ ἕξις ὁ μή ἔχω μέν κτάομαι δέ καί γίγνομαι · καί ὁ ἐν κακός τις ἕξις ἔχω ἢ μέθη ἢ ἀκράτεια χείρων ὁ μήπω ὁ ἕξις λαμβάνω ἐκ ὁ κατά ἕκαστος . μείζων δέ ἁπλόος ὁ τέλος ὁ ἀτελής ἐν μέν ἀγαθός ἀγαθός , ἐν δέ φαῦλος φαῦλος · μείζων οὖν ἀγαθός ὁ ὑγεία ὁ ὑγιής ζω , ὥσπερ μείζων κακός ὁ ἤδη εἰμί ὁ μή τέλος λαμβάνω · ὥστε ὁ νόσος χείρων καί μείζων ὁ νοσάζω καί ὁ φέρω εἰς νόσος διά θέσις . ὁ μέν οὖν τέλος ἐν ἀρετή μείζων ἀγαθός , ὁ δέ φαῦλος ἐν κακός μείζων κακός , ὁ δέ μή τέλος μικρός μέν ἐν ἀγαθός ἀγαθός , μικρός δέ ἐν κακός κακός . [ a 33 ] καί ὅς ὁ ἔργον καλός ἢ αἰσχρός , μείζων αὐτός , ὡς ὁ Ἀνδρία μείζων ὁ σωφροσύνη · ὁ γάρ ἔργον οὗτος μείζων ὁ ἔργον ὁ σωφροσύνη · ὥσπερ μείζων κακία , ὅς κακία ὁ ἔργον αἰσχρός , ὡς ὁ μοιχεία καί ὁ ἀσέλγεια καί ὁ ἀνδροφονία χείρων ὁ κλοπή καί ἱεροσυλία , ἤδη δέ ποῦ καί ἀσέβεια διά ὁ εἰμί ὁ ἔργον αὐτός αἰσχρός , ἐπειδή , [ a 35 ] ὡς ἔχω ὁ αἴτιος καί ὁ ἀρχή ὁ ἔργον , οὗτος καί ὁ ἐκ αὐτός ἀποβαίνω , καί ὡς ὁ ἐκ αὐτός ἀποβαίνω καί γίγνομαι , οὕτως ἔχω καί ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος . εἰμί μέν οὖν μείζων ὁ ἀρχή , καί ὁ ἐκ αὐτός , καί εἰμί ὁ ἐκ αὐτός , καί ὁ ἀρχή · εἰμί γάρ καλός ὁ ἔργον ὅδε ὁ ἀρετή πρός ἕτερος καί μείζων , καλός ἐκεῖνος καί μείζων , καί εἰμί καλός ὁ ἀρετή οὗτος καί μείζων πρός οὗτος , καί ὁ ἔργον πάντως αὐτός καλός καί μείζων ( Ἀνδρίας γάρ ὁ ἔργον καλός εἰμί πρός ὁ ὁ σωφροσύνη ) , καί εἰμί ὁ αἴτιος μείζων ὅδε ὁ αἴτιος καί ἀγαθός , μείζων καί ὁ ἐκ αὐτός καί ἀγαθός , ἐπειδή , εἰμί ὁ ὑγιεινός μείζων ὁ ἡδύς , καί ὁ ὑγεία μείζων ὁ ἡδονή , καί εἰμί ὑγεία μείζων ὁ ἡδονή , καί ὁ αἴτιος πάντως ( ὁ ὑγιεινός λέγω ) μείζων ὁ ἡδύς . [ a 37 ] καί ὅς πρᾶγμα ὁ ὑπεροχή ἀείρω τώτεραι καί καλός , καί αὐτός ἁπλόος Χωρὶς ὑπεροχή αἱρετός καί καλός , ὡς ἐπί ὅς παράδειγμα προτίθημι εἰμί ὁράω ὁ ὁράω καί ὀσφραίνομαι , καί ἀντιστρόφως , εἰμί ὁ ἁπλόος ἀγαθός , καί ὁ ὑπερ βολή καλός · ἄνω μέν γάρ ἐκ ὁ εἰμί ὁ ὑπεροχή ἀγαθός καί ὁ ἁπλόος ἀγαθός δείκνυμι , νῦν δέ ἐκ ὁ ὁ ἁπλόος ἀγαθός φαίνω ἀγαθός ὁ ὑπεροχή συλλογίζομαι . [ b 4 ] καί ὅς ὁ ἐπιθύω μία καλός , ἐκεῖνος καλός · εἰμί γάρ ὁ σοφός μᾶλλον ἐπιθυμέω ἡσυχία καί ὁ ἀπερίσπαστος ἢ ὁ ἔχω πλοῦτος , ὅς εἰμί πολύς περί σπασμός αἴτιος , ἀγαθός εἄν εἰμί πενία , ὅς ἡσυχία ὁ καλῶς , ἢ πλόος ὅς , ὅς ὁ πολυμέριμνος καί πολυοχλέω ἴδιος · πάλιν ὁ φιλοχρηματέω μᾶλλον ἐπιθυμία χρῆμα ἢ δόξα , ὥστε παρά ἐκεῖνος ἀγαθός ὁ χρή μάτη ὁ δόξα · ὁ ἐπιθυμία ὁ ὑγεία μᾶλλον πᾶς ἢ χρῆμα , κρείττεροι · ὁ οὖν ὁ ὑγεία ὁ χρῆμα . καί ἀνάπαλιν , εἰμί ἐκεῖνος ἀγαθός , ὅς μᾶλλον ἐπιθυμέω , καί ὁ ὁ τοιοῦτος καλός ἐπιθυμία μείζων ὁ ἐπιθυμία , ὅς ἔχω ἐπί ὁ μικρός ἀγαθός . [ b 7 ] καί ὅς ὁ ἐπιστήμη καλός καί σπουδαῖος , καί ὁ πρᾶγμα καλός καί σπουδαῖος · εἰμί γάρ ὁ φιλοσοφία ἐπιστήμη ἐπιστήμη καί ὑπέρκειμαι , ἀγαθός οὗτος ὁ ἔργον καί ὁ πρᾶγμα ἢ ὁ ὁ νομικός . [ b 9 ] ὡς γάρ ἔχω ὁ ἐπιστήμη , οὗτος καί ὁ ἐν οὗτος ἀληθής · ἔχω δέ ὁ φιλοσοφία ἀποδεικτικός καί ἐκ ἀληθής καί πρῶτος εὑρίσκω ὁ πρᾶγμα · ἀγαθός οὖν ὁ οὗτος πρᾶγμα ὁ ὁ νομικός , ἢ σοφιστικός τίς εἰμί ἐπί ἑκάτερος βοηθέω . σπουδαῖος δέ ἁπλόος ὁ λογικός τέχνη ὁ πρακτικός καί βάναυσος . ὁ οὖν σπουδαῖος καί ὁ ἔργον κρείσσων . ἀνάλογος δέ καί ὅδε ὁ σπουδαῖος ἀνήρ ὁ ἐπιστήμη ἀγαθός ὁ ἐπιστήμη ἐκεῖνος , ὅς ἔχω ὁ μή σπουδαῖος · ὁ γάρ σπουδαῖος ὁ ἀγαθός ἐκλέγω ἐπιστήμη , ὁ δέ ῥᾴθυμος ὁ χείρων . [ b 11 ] καί ὅς κρίνω εἄν ἢ κρίνω ὁ φρόνιμος , μέγας εἰμί ὁ παρά μή τοιοῦτος κρίνω · καί ὅς ὁ πᾶς κρίνω , μείζων ἐκεῖνος , ὅσπερ οὐ ὁ πᾶς κρίνω · καί ὅς ὁ πολύς κρίνω , μείζων ἐκεῖνος , ὅσπερ οὐ ὁ πολύς κρίνω · καί ὅσπερ ὁ πλείων κρίνω , μείζων ὁ παρά ὀλίγος κρίνω . πιθανός δέ ὁ τόπος καί εὐανάτρεπτος . καί ὅσπερ ὁ ἀγαθός κρίνω , ἀγαθός μείζων . [ b 13 ] ὁ δέ κρίνω ἢ ἁπλόος κρίνω ἤτοι ἐπιστήμων εἰμί · ὁ μέν γάρ στρατηγός κρίνω ὅδε κατά ὁ ἔνειμι αὐτός περί ὁ πολεμικός ἐμπειρία , ὁ δέ ῥήτωρ κρίνω ὅδε κατά ὁ ἔνειμι αὐτός ἐπι στήμη καί γνῶσις καί δύναμις . [ b 14 ] ἤγουν οὗτος κρίνω ἢ κατά φρόνησις ἤτοι ὅσπερ κρίνω τις παιδεύω εἰμί περί πᾶς · εἰμί γάρ τις ἐκ ὁ οἰκεῖος φρόνησις οἷος γνῶσις τις ἔχω ἐν ἑαυτοῦ καί γεωμετρικός θεώρημα καί φυσικός καί ἀστρονομικός καί ῥήτωρ Κῶς καί ὁ ἄλλος · οὗτος δέ καί δύναμαι κρίνω , εἰμί ὅδε διαλέγω καλῶς , ὅδε δέ οὖον , καί εἰμί ὅδε φυσικός ἀποδείκνυμι ἀγαθός ὅδε ἢ μή . καί εἰμί ῥήτωρ γενναῖος οὗτος , ὁ δέ μή · οὗτος λέγω περί πᾶς παιδεύω μένω ὡς ἔχω οἷος πᾶς ἀρχή καί ἄκουσμα , οὖον μέντοι ἀκριβής ἕξις · ὁ γάρ ἔχω ἀκριβής κατάληψις Ἐπιστήμων κύριος λέγω , ὁ μέντοι διάθεσις τις ἔχω καί μέτριος γνῶσις καί ἀρχή τις καί ἄκουσμα μόνος ἐν πᾶς καί δύναμαι κρίνω παιδεύω καί κριτής λέγω . μήποτε οὖν μᾶλλον ὁ ἁπλόος λέγω ἐπί ὁ περί πᾶς παιδεύω , ὁ δέ κατά φρό νη αὐτός εἰμί ὁ κατά ὁ ἐπιστήμη , ὡς εἰμί ὁ λέγω , ὅτι ἢ ἁπλόος κρίνω ὡς περί πᾶς παιδεύω ἢ κατά ὁ οἰκεῖος Φρόνη βρόχος ἤγουν κατά ὁ ἔνειμι αὐτός ἐπιστήμη , περί ὁ ῥητορική τυγχάνω ἢ γεωμετρικός ἢ φυσικός μάθημα · οὗτος γάρ καί ἐν ὁ ἠθικός λέγω ἁπλόος δέ ὁ περί πᾶς παιδεύω , ἐν δέ ὁ προοίμιον ὁ περι ζῷον πραγματεία ὅλως παιδεύω καί κριτικός περί πᾶς λέγω ὁ τοιοῦτος . ἀλλά καί ἐφεξῆς οὗτος δηλόω ἐπάγω [ b 16 ] ὡς εἄν ὁ ἐπιστήμη καί ὁ φρόνησις εἶπον , ὡς ὁ ἐπιστήμη εἰς αὐτός ποτός ὁ φρόνησις συντρέχω . ἀλλά ὅσπερ λέγω , ἀγαθός εἰμί , ὅσπερ ὁ οὕτως ἔχω κρίνω ἢ ὡς ἐπιστήμων ἢ ὡς παιδεύω . [ b 14 ] εἰμί δέ φημί οὗτος ὁ λέγω κοινός ἐπί πᾶς ὁ πρᾶγμα καί ἐπί ὁ ἐπιστήμη καί ὁ τέχνη · καί γάρ ἀνάγκη ἐπί τε γραμματικός ἀγαθός εἰμί ὁ λέγω ὑπό ὁ Ἀρίστων καί ἐπί ὁ ῥήτωρ ὁ λέγω ὑπό Ἑρμογένης μᾶλλον ἢ ὁ ὑπό Μινουκιανός , καί ὁμοίως ἐπί ὁ ἄλλος , ἰατρικός , λογικός , φυσικός . κοινός οὖν ὁ τόπος · ἐπί πᾶς γάρ , εἰμί τίς πρᾶγμα κρίνω ὁ ἀγαθός καί παιδεύω μένω , μέγας οὗτος ἀγαθός , οἷος εἰμί λέγω πολεμέω ὁ Φίλιππος ἢ τειχί σός ὁ πόλις καί ὀχυρόω ἐν ναῦς , ἢ εἰμί λέγω ὁ ἀγαθός ἰατρός καί ὁ παιδεύω συμφέρω ὁ μή τέμνω ὁ φλέψ ὁ ἔχω ὁ στόμα ὁ γαστήρ ἀσθενής · εἰμί κρίνω οὖν τίς πρᾶγμα , ἄριστον εἰμί οἷος ὁ στρατηγικός καί πολεμιστής πάλιν εἰμί λέγω καλός εἰμί ὁ μετά ἀσπίς καί σπάθη πολεμέω , καί εἰμί ὁ ποσός ὁ ἀσπίς καί ὁ σπάθη λέγω καί ὁ ποιός , ὅτι ὁλοκυκλόω μέν ὁ ἀσπίς , δίστομος δέ ὁ σπάθη , ἢ εἰμί κρίνω μέν τίς πρᾶγμα , οἷος ὅτι τριήρης εἰς ὁ διά θάλασσα πόλεμος ἑτοιμάζω . ποσός δέ , εἰμί εἶπον , ὅτι πεντήκοντα ἀβέβαιος . οἷος ὁ ἔχω ἕξις ὅδε ὁ ἐπιστήμη ἀγαθός ἢ ὁ διάθεσις καί ἄκουσμα μόνος ψιλός κτάομαι , καί ὁ λαμβάνω ἐγώ δεσποτεία πρᾶγμα τις ἤγουν ἀγρός ἢ βιβλίον μείζων ἀγαθός ἢ ὁ ἔχω ἐγώ χρῆσις μόνος . διά τίς δέ μείζων ὁ πολυχρόνιος καί ὁ βέβαιος ; [ b 32 ] διότι ὑπερέχω ὁ πολυχρόνιος ὁ χρῆσις ( μᾶλλον γάρ , ὡς φημί , διαρκέω ὁ ἀγρός ἢ ὁ ὕφασμα ) , ὁ δέ βεβαιόω ῥόος ὁ χρῆσις ὁ βούλομαι παρέπομαι , ἤγουν εἰμί τις ἐξέρχομαι ἔχω ῥητορικός , ἔχω ὁ βούλομαι ὁ δύναμις σύνδρομος καί ἅμα ὁ ἐθέλω ὁ χρῆσις ἐφέπω καί λογογραφεύς εὐθύς , οὖον μήv τοιοῦτος ὁ διάθεσις οἴγω 34 ] καί ἐκ ὁ σύστοιχος . εἰμί ὁ ἀνδρείως ὁ σωφρόνως μείς ζος καί ἀγαθός , καί Ἀνδρία σωφροσύνη ἀγαθός καί ὁ ἀνδρεῖος εἰμί ὅδε ὁ σωφρονέω ἕτερος καλός . [ b 37 ] καί ὅς πᾶς αἱρέω ὁμοῦ , ἀγαθός ὁ πρᾶγμα , ὅσπερ οὐ ὁ πᾶς αἱρέω , οἷος ὁ φάος ὁράω ἀγαθός ὁ τέκνον ἔχω τυγχάνω ἢ τις ἄλλος , ὅς μή πᾶς αἱρέω . ἀγαθός γάρ εἰμί , ὅς πᾶς ἐφίημι , μείζων δέ , ὅς μᾶλλον πᾶς ἐφίημι · ὑγεία γάρ μᾶλλον ἅπας ἢ χρῆμα ἐράω . καί ὁ ἀμφισβητέω . ἔτι μέγας εἰμί , ὅσπερ καί αὐτός ὁ ἀμφισβητέω πρότερος καί λέγω μή εἰμί ἀγα θον συντίθημι ὕστερος , ὅτι ἀγαθός εἰμί · οἷος εἰμί συμβουλεύω μείζων εἰμί ἀγαθός ὁ συμμαχέω ὁ Ὀλύνθιος , Αἰσχίνης δέ καί τις ἄλλος ἀντιλέγω ἐγώ συμβουλεύω , ὕστερος δέ συντίθημι καί αὐτός , ὅτι καλός ὁ συμμαχέω Ὀλύνθιος , πάντως μείζων ἐκεῖνος . [ a 2 ] ἢ ὅσπερ ὁ ἐχθρός αὐτός φημί ἀγαθός εἰμί , μείζων ἐκεῖνος , οἷος ὁ τίθημι πέζις κόος οἷος φρούριον τίς καί πρόβλημα καί αὐτός ὁ ἐχθρός ἐπαινέω καί ὁ Ῥωμαῖος ὁ ἀγαθός ἱππεία ὁ Ἰσμαηλίτης ἐπαινέω . ἢ ὅσπερ ὁ κρίνω εἶπον , μείζων · ὅς γάρ ὁ κριτής εἶπον ὡς κύριος , ἀγα θον . καί ὅσπερ αὐτός ὁ κρίνω εἴρω ἀγαθός εἰμί , οὗτος κάλλιον·γὰρ ἑαυτοῦ συμφέρω νομίζω , οὗτος ἐκλέγω . [ a 3 ] ὁ μέν γάρ , ὅσπερ ὁ ἀμφισβητέω καί ὁ ἐχθρός λέγω εἰμί καλός , τοιοῦτος εἰμί , ὥσπερ εἄν εἰμί πᾶς συντίθημι · ὁ δέ , ὅσπερ ὁ κρίνω εἶπον , ἀγαθός εἰμί μείζων , διότι παρά ὁ κύριος καί ὁ οἶδα λέγω . [ a 4 ] καί ὁτὲ μέν οὖον πᾶς μετέχω μείζων , οἷος ὁ παρρησία μετέχω ἐν δημοκρατία , ὅς ( ὁ παρρησία καί ἐλευθερία ) πᾶς μεταλαμβάνω · ἀτιμία γάρ ὁ μή μετέχω · ὁτὲ δέ ἀγαθός , ὅς μηδείς μετέχω , ὡς ὁ βασίλειος , ὁτὲ δέ ἀγαθός , οὖον Μετέ χόω ὀλίγος , οἷος τιμή , εἰμί μετέχω ἐν ἀριστοκρατία ὁ ἀγαθός , καλός δέ ὡς σπάνις . [ a 6 ] καί ὁ ἐπαινετός · καλός γάρ . ὁ ὁ πολιτεία φημί ἐπαινετός καλός . καί εἰμί μέν ὀρθῶς ἔχω καί ἀδιάστροφος ὁ πολιτεία καί οὐ ἀσπάζομαι ὁ πλεονεκτέω καί ὁ χρῆμα , ἐπαινετός νομίζω ὁ κύριος καλός , ἀρετή , γνῶσις , σοφία · εἰμί δέ μή οὕτως , ὡς εἶπον , ἔχω , ἐπαινετός νομίζω ὁ χείρων , ὥσπερ νῦν ὁ νομικός διά ὁ ὁ πλεονεξία νόσημα τιμάω ὁ πολύς καί οἴομαι ὁ ἐπαινετός καί τίμιος αὐτός . [ a 7 ] καί ὅς ὁ τιμή μείζων . προστίθημι ὁ ἐκεῖνος μείζων ἀγαθός . οἷος ὁ ἀριστεύω ἀγαθός ἢ ὁ τέκτων εἰμί · ὁ τιμή γάρ ὁ Ἀριστεύς ἀγαθός ἢ ὁ τέκτων . [ a 8 ] καί ὅς ὁ ζημία μείζων . συνεννοέω πάλιν ὁ ἐκεῖνος μείζων ἀγαθός · εἰμί γάρ χείρων καί μείζων ὁ ζημία ὁ ὀφθαλμός ἢ ὁ πούς , ἀγαθός ἀγαθός ὁ ὁ ὅρασις ἢ ὁ βαδίζω , καί εἰμί ὁ ἀπόλλυμι ὑγεία μείζων ὁ ἀπόλλυμι χρῆμα , μείζων ἀγαθός ὁ ὑγεία . [ a 8 ] καί ὁ ὑγείανμεῖζοντῶν ὁμολογέω ἢ φαίνω μέγας ἀγαθός μείζων καί αὐτός εἰμί μείζων πάντως καί ἀγαθός · οἷος φαίνω ἀγαθός εἰμί ὅδε ὁ ἀρχή . Κύπρος τυγχάνω ἢ Φοινίκη , ἢ ὁμολογέω ἀγαθός ὁ ἄρχω Ἀντιοχεύς , ἀλλά οὗτος ἀγαθός ὁ Καῖσαρ εἰμί τυγχάνω ἢ βασιλεύς · μείζων ἄρα ὁ καί ὁ ὁμολογέω ἀγαθός ἢ φαίνω ὑπέρκειμαι . [ a 10 ] καί διαιρέω δέ εἰς ὁ μέρος αὐτός μείζων φαίνω · οἷος εἰμί λέγω δεῖ βοηθέω ὁ Ὀλύνθιος , εἶτα διαίρεσις ποιέω ὁ αὐτός μέρος εἰμί γάρ βοηθέω ἐκεῖνος πολεμέω Φίλιππος , εἰμί δόξα ὁ πόλις , λαμπρότης , ἐλευθερία , ὁ πάρειμι ἀγαθός μένω , ὁ οὐ εἰμί δέ προσκτάομαι , οὗτος διαιρέω ὁ ἀγαθός μείζων φαίνω , ὥσπερ μείζων κακός δείκνυμι ὁ διαιρέω · ὥσπερ ὁ Δημοσθένης ποιέω ἐθέλω ἀπελέγχω μέγας ὁ ὁ Αἰσχίνης ὁ παραπρεσβεία ἔγκλημα , καί ὅπως ὁ Φίλιππος πόλις τις ὁ Ἀθηναῖος εἰμί πορθέω , οὗτος λέγω ἡνίκα γάρ πορεύω εἰς Δελφοί , εἰμί ὁράω ὁ τεῖχος μέν οὕτως ἔχω , ὡς διηγέομαι , ὁ δέ ἀνήρ ελεεινός , αἰχμάλωτος , γύναιον δέ καί παιδάριον ὀλίγος καί πρεσβύτης οἰκτρός . [ a 11 ] πλείων γάρ ὑπερέχω δοκέω ὁ διαιρέω , ὥσπερ καί ὁ ποιητής εἰσάγω τις δήω ὁ γυνή ὁ Μελέαγρος , ἵνα πείθω ὁ ἀνήρ ἐξέρχομαι πρός ὁ πόλεμος . δήω δέ ὁ γυνή εἰς πειθώ ὁ ἀνήρ διηγέομαι ὁ μέρος ὁ ἀλέω σέως , ἵνα μείζων κακός φαίνω ὁ ἅλωσις καί ἐντεῦθεν πείθω ὁ Μελέαγρος διανίσταμαι πρός ὁ πόλεμος . Ὅμηρος ἐν ὁ ἰῶτα ὁ Ἰλιάς εἰσάγω ὁ Κλεοπάτρα δήω ὁ Μελέαγρος , ἵνα ἐξέρχομαι πρός ὁ πόλεμος 16 ] καί ὁ συντίθημι δέ καί ὁ ἐποικοδομέω μέγας ποιέω φαίνω ὁ πρᾶγμα , ὅσπερ ποιέω καί ὁ Ἐπίχαρμος . φονεύω ὁ τύραννος , οὖον μόνος δέ ὁ τύραννος , ἀλλά καί ὁ τύραννος καί ὁ γυνή , οὐδέ ὁ τύραννος μόνος καί ὁ γυνή , ἀλλά ὁ τύραννος , ὁ γυνή καί ὁ παῖς καί ἐφεξῆς ὁ πέντε ἢ ἐκ τυγχάνω μέχρι ὁ τριάκοντα ἀριθμέω · ὁ συντίθημι οὖν μέγας ὁ πρᾶγμα ποιέω , ὥσπερ καί ὁ διαίρεσις . [ a 17 ] ὁ σύνθεσις γάρ ὑπεροχή δίδωμι ὁ πρᾶγμα , ὥσπερ καί ὅτε λέγω εἰμί πολεμέω ὁ Φίλιππος , πρόσειμι ὁ πόλις κλέος , ἄδεια ὁ πολίτης , φόβος ὁ λοιπός ἐναντίος , ὁ νῦν πρόσειμι ἀγαθός αὔξησις , ὁ κακός μείωσις · ἀλλά καί μέγας ἐγώ ἀγαθός προσγίγνομαι . [ a 19 ] ἐπεί δέ ὁ χαλεπός , ὡς εἴρω ἄνωθεν καί ὁ σπάνις μείζων ἀγαθός , ποιέω αὐτός μέγας ἀγαθός ὁ καιρός , οἷος εἰμί ἐν καιρός πολιορκία ἢ ἀνέρχομαι τις εἰς ὁ τεῖχος ἀριστεύω ἢ στρατόπεδον λαμβάνω καί ῥήγνυμι ὁ πύλη νικάω . καί ὁ ἡλικία μέγας ὁ πρᾶγμα κηρύσσω , εἰμί παρά ἡλικία τις ἀριστεύω , οἷος γέρων ἢ δεκαετής . [ a 20 ] καί ὁ τόπος · εἰμί γάρ ἐν ὁ τόπος τις ἐκεῖνος , ἐν ὅς σπάνις σῖτος καθίστημι , εὐεργετέω τις ἢ ὁ πόλις ἢ ὅδε ὁ πολίτης σῖτος ἀφθονία δίδωμι , μέγας ἀγαθός . καί ὁ χρόνος μέγας ὁ πρᾶγμα ποιέω , οἷος εἰμί πολλάκις εὐεργετέω ὁ πόλις ἀριστεύω καί ἐν χρόνος πολύς καί νῦν ἐν χρόνος ἀνάγκη καί πολιορκία ἀριστεύω . [ a 21 ] καί ὁ δύναμις , εἰμί μικρός δύναμαι τις μέγας ὁ πόλις ὠφελέω καί μικρός στρατιῶτις δύναμις ἔχω πολύς πολέμιος χιλιάς τρέπω . οὗτος κατασκευάζω ἐπάγω ὁ εἰμί γάρ παρά ὁ δύναμις ὁ οἰκεῖος ποιέω τις κατόρθωμα μόνος , ἐν πολύς πολέμιος τυγχάνω περιπλέκω , ἢ σῖτος δίδωμι ὁ πόλις πολύς εἰς διατροφή πλείων ὁ ἑαυτοῦ δύναμις , οὗτος μέγας ἀγαθός , οἷος δυάς μένος δίδωμι χιλιάς δύο τέσσαρες δίδωμι . [ a 22 ] καί εἰμί παρά ἡλς Κιάν ποιέω τίς δεκαετής ἀριστεύω ἢ γέρων , μείζων ὁ κατόρθωμα καί εἰμί παρά ὁ ὅμοιος ποιέω τίς , μείζων ὁ κατόρθωμα , οἷος εἰμί πᾶς μέν ὁ νέος ἐκ Ἄργος εἰς Τεγέα διά τρεῖς ἡμέρα βαδίζω ἄλλος δέ διά εἷς , μείζων ὁ ἀγαθός . εἰμί οὖν παρά ὁ ὅμοιος ποιέω τίς , ἢ οὕτως ἤγουν ἁπλόος , ὡς ὁ πορεύω διά εἷς ἡμέρα ὁ διά στῆμα ὁ τρεῖς ἡμέρα , ἢ ἐν ἐνταῦθα ἤτοι ἐν τόπος δύσβατος καί τραχύς καί ἀδιεξίτητος πορεύω , ἢ τότε ἤγουν εἰμί ἐν χρόνος χρειώδης ἀνάγκη κατεπείγω ὁ διάστημα ἀνύω . καί ἐπί ἄλλος ὁποῖος βούλομαι παράδειγμα ὁ λόγος ἐξετάζω · πάντως ἀγαθός ἐκεῖνος μέγας καί ἐγώ ἄνθος ἔχω ὁ τοιοῦτος ὑπερέχω καί ὁ ἀγαθός καί ὁ καλός καί ὁ Δίκαιος . [ a 24 ] ὁ δέ καί ὁ ἐναντίος τίς βούλομαι ὁ Ἀριστοτέλης πρόσκειμαι ; ἢ πάντως , ὅτι καί ἀντιστρόφως ἐκεῖνος μέγας κακός καί μέγεθος ἔχω ὑπερέχω ὁ ἄδικος καί ὁ κακός καί ὁ φαῦλος , ὅσπερ οὔτε ἐν καιρός γίγνομαι οὔτε ἐν χρόνος οὔτε ἐν ἡλικία οὔτε ἐν δύναμις . οἷος τίς λέγω ; δύναμις ἔχω εὕω ποιέω τις οὐ ποιέω , καιρός ἔχω οὐ ὠφελέω , ἡλικία εὕω ἔχω οὐ ἀριστεύω · ἢ δράω μέν τίς , ἀνάξιος δέ καί ὁ ἑαυτοῦ δύναμις · καί ὁ ἡλικία · μείζων οὖν οὗτος κακός . [ a 24 ] ὁ δέ ὅθεν καί ὁ ἐπίγραμμα ὁ ὀλυμπιονίκη παράδειγμα εἰμί ὁ ἀγαθός , ὅσπερ ποιέω τις παρά ὁ ὅμοιος , ὁποῖος καί οὗτος συμβαίνω ὁ Ολυμπιονίκη · φαίνω γάρ καί ἐν ὁ ὀλυμπιακός ἀγών νικάω ἐκ ὁ ἐπωνυμία ὁ ὀλυμπιόνικος · τίς δέ ὁ ἐπίγραμμα , ὁ ολυμπιονίκης εἰσάγω λέγω οὗτος πρόσθεν ὄζω μέν ἀμφι ὦμος ἔχω τραχύς ἄσιλλα , ἤτοι πρόσθεν ἔχω ἐν ὁ ὦμος τραχύς ἄσιλλα , τουτέστιν ἄγγος ἰχθύς τραχύς , ὅς καί σκάφη λέγω , ἰχθύς ἐκ ὁ Ἄργος εἰς Τεγέα φέρω · ἰσχυρός δέ ἀνήρ καί ῥωμαλέος ὁ κατόρθωμα . ὁ δέ ἐφεξῆς ὁ [ a 28 ] καί ὁ Ἰφικράτης ἑαυτοῦ ἐγκωμιάζω λέγω ὁ μέν φιλόσοφος διά ὁ ὀλυμπιονίκης εἶπον , ὡς εἰμί ὁ δηλέομαι , ὅτι καί ὁ Ἰφικράτης ἐγκωμιάζω ὁ ὀλυμπιονίκης λέγω , ἐκ οἷος εἰς οἷος μεταβάλλω . ἕτερος δέ λό γος ἀληθής πείθω πάλιν ἕτερος ἐννοέω ὁ ὁ Ἰφικράτης , ὡς εἰμί καί αὐτός παράδειγμα εἰς ὁ παρά ὁ ὅμοιος , ὅτι καί ὁ Ἰφικράτης ἑαυτοῦ ἐγκωμιάζω λέγω , ἐκ ὅς ὑπάρχω οὗτος , ἤγουν ἀπό κόπος καί ἱδρώς πολύς ὑπάρχω τοιοῦτος · φημί γάρ , ὅτι ὁ Ἰφικράτης δοκέω εἰμί γονεύς εὐτελής καί ἄσημος υἱός ( σκυτεύς γάρ λέγω ὁ αὐτός πίνω τέρας τις ) ἐντεῦθεν καταφρονέω , ἡνίκα δέ πολέμιος ἀνήρ συναρπάζω ζῶ μετά ὁ ὅπλον εἰς ὁ ἑαυτοῦ τριήρης καταφέρω , τότε δόξα εκάρ πίνω συγκρύπτω ὁ δυσγενής καί περιφανής εὑρίσκω ὁ κλέος . ὅτι δέ οὖον μάτην ἐπιρραψῳδέω οὗτος οὐδέ ἀντιλέγω ὁ ὁ φιλόσοφος ῥῆμα εἰκῇ , αὐτός ὁ δαιμόνιος Ἀριστοτέλης μαρτυρέω ὁ λόγος λέγω ἐν ὁ τόπος , ὅς ὁ πανηγυρικός παραδίδωμι , οὗτος τοιοῦτος δέ καί ὁ ὁ Ἰφικράτης , ἐκ οἷος εἰς οἷος · ἐφεξῆς δέ οὗτος ὁ ῥητός φημί καί ὁ ὁ ὀλυμπιόνικος πρόσθεν μέν ἀμφι ὦμος ἔχω τραχύς ἄσιλλα . ὁράω , πῶς ἕτερος ὁ ὁ ὀλυμπιόνικος καί ἕτερος ὁ ὁ Ἰφικράτης , ἐκ ὅς εἶπον καί ὁ ὁ ὀλυμπιόνικος ὡς ἕτερος ὅς παρά ὁ ὁ Ἰφικράτης δέ τις εἴρω , ὅτι φημί ὁ Ἰφικράτης νῦν δέ κράτος φέρω ολυμπιαδων Καΐς μετά πᾶς , ἀκούω , ὡς οὐδείς ἀπεοικώς καί ὁ τοιοῦτος ἐν Ὀλυμνικῆσαι · πολύς γάρ κρατέω ὁ ὀλυμπιακός ἀγών κατά ἔτος ἀγωνίζομαι . [ a 29 ] καί ὁ αὐτοφυής ὁ Ἐπίκτητος μείζων ἀγαθός , ὥσπερ ὁ Περικλῆς καί ὁ Θεμιστοκλῆς ῥητορικός χάρις κοσμέω ὁ λόγος καί λογοειδῶς ἀφηγέομαι ὁ ὁ πολιτεία , μήπω ὁ ῥητορικός τεχνόω · αὐτοφυής οὖν παρά ἐκεῖνος ὁ ῥητορικός . μείζων δέ ὁ αὐτοφυής καί οἰκέω ὁ Ἐπίκτητος · χαλεπός γάρ · [ a 30 ] ὅθεν καί τις ποιητής φημί αὐτοδίδακτος δέ εἰμί . καί ὁ ὁ μέγας μέγας μέρος , συνεπινοέω δέ ὁ μείζων ἀγαθός οἷος μέγας μέν ὁ πόλις , μέρος δέ μέγας οὗτος ὁ νεότης · λέγω οὖν ὁ Περικλῆς ὁ νεότης ἐκ ὁ πόλις ἀναιρέω · ἐπιτάφιος δέ ποιέω ὁ νεότης ὁ πόλις πίπτω λέγω οὗτος ὁ νεότης ἐκ ὁ πόλις ἀναράω , ὥσπερ ἔαρ ἐκ ὁ ἐνιαυτός εἰμί ἐξαιρέω . [ a 33 ] καί ὁ ἐν χρεία μείζων χρήσιμος μείζων , οἷος ὁ ἐν γῆρας καί νόσος καλός μείζων ἀγαθός , οἷος ὁ εὐγηρία ἐν ὁ τέλος εἰμί ὁ βίος καί ἐν χρεία μείζων ἀγαθός , καί ὁ δίδωμι τις μείζων ἐν γῆρας καί τυφλότης , καί ὁ ἐν αἰχμαλωσία εἰμί τρέφω παρά τις μείζων , καί ὁ ἐν κίνδυνος μέγας βοηθέω μείζων ἢ ὁ ἐν μικρός . [ a 34 ] καί δύο ὁ ἐγγύς ὁ τέλος · οἷος πρόκειμαι πλοῦτος καί ἀρετή , τέλος δέ ὁ εὐδαιμονία , ἐγγύς δέ ὁ ἀρετή πρός ὁ 30ευδαιμονιος ἢ ὁ πλοῦτος · ἀγαθός οὖν καί μείζων ὁ ἀρετή ὁ πλοῦτος ὡς ἐγγύς ὁ τέλος ἤγουν ὁ εὐδαιμονία . πολλάκις δέ εἶπον , ὡς οὐ ἀκριβολογέομαι νῦν ἐν ὁ παράδειγμα . [ a 35 ] καί ὁ αὐτός καί ἁπλόος . οὗτος μέν ὁ φιλόσοφος γράφω βούλομαι ὁ ῥητός · γράφω δέ καί οὕτως καί ὁ αὐτός ἢ ἁπλόος . καί ὁ μέν πρῶτος γραφή οὕτως ὁ φιλόσοφος ἐξηγέομαι · καί ὁ αὐτός τε εἰμί τέλος καί ἁπλόος ἤγουν πρός ἄλλος τέλος ἀπονεύω ἀγαθός καί μείζων ὁ πρός ἄλλος μόνος συντελέω καί μόνος πρός τέλος ἄγω τίς , οὖον μήv καί τέλος εἰμί , ὥσπερ ὁ μέν στρατηγικός πρός ὁ Νίκη ὡς τέλος τίς ἀφοράω , ὁ δέ νίκη τέλος εἰμί ὁ ἱππικός παρασκευή ἀφοράω καί πρός ὁ εὐδαιμονία · οὐ εὐδαίμων γάρ κύριος ὁ ἡσσάομαι , ὡς ὁ Κροῖσος · ὁ μέν οὖν νίκη καί τέλος καί πρός τέλος ἄγω ἀγαθός , ὁ δέ ἱππικός ἁπλόος πρός ἄλλος μόνος λυσιτελής μείζων οὖν ὁ αὐτός εἰμί τέλος ἄλλος καί ἁπλόος ἤτοι πρός ἄλλος λυσιτελέω καί φέρω πρός ἐκεῖνος ἢ ὁ μόνος πρός ἄλλος φέρω , ὁποῖος ὁ Ἱππική . ὁ δέ δύο γραφεύς ὁ ἐξήγησις οὗτος · καί ὁ αὐτός λυσιτελέω καί χρησιμεύω ἤτοι ἐγώ μείζων ἢ ὁ ἁπλόος ἤγουν ὁ ἄλλος τις χρησιμεύω , ὡς εἰμί ὁ λέγω , ὅτι ὁ ἐγώ ὠφέλιμος μείζων ὁ ὠφέλιμος ἄλλος ἢ ὁ τις ὠφέλιμος ἀγαθός ὁ ἄλλος ὠφέλιμος · μείζων γάρ ὁ αὐτός ὠφελέω ἢ ὁ ἄλλος . [ a 35 ] καί ὁ δυνατός ὁ ἀδύνατος μείζων , ὡς ὁ γίγνομαι ἐγώ γραμματικός δυνατός μᾶλλον ἢ ὁ μανθάνω ἐγώ ἀστρονομία καί κατοπτρικός καί Χαλδαικός φιλοσοφία · ἀγαθός οὖν καί μείζων ὁ δυνατός . [ a 36 ] ὁ μέν γάρ αὐτός ἤγουν ἐπί ἐγώ κεῖμαι , ὁ δέ οὖον · εἰμί γάρ ἀδύνατος , οὐ ἐπί ἐγώ · ὁ γάρ πτερόω ἐγώ τυγχάνω ἢ ὁ ἀθάνατος γίγνομαι ἐγώ ἐν σῶμα ἀδύνατος · καίτοι μέγας ὁ ἀθανασία , ἀλλά ἀδύνατος · καλός οὖν ἐγώ ὁ ἀθανασία ὁ ζῶ μέχρι ἔτος ἕβδομος κοντός . [ a 36 ] καί ὁ ἐν τέλος ὁ βίος ἀγαθός μείζων · ὁ γάρ ἀνίημι παύω ἐν ὁ γῆρας μᾶλλον καλός καί ὁ τιμάω ἐν γῆρας ἐπαινετός μᾶλλον . τότε ἐπιδιορθόω ὁ λόγος , ἐπεί ὁ θάνατος μάλα εἰμί τέλος , καί εἶπον [ a 37 ] τέλος γάρ μάλα εἰμί ὁ πρός ὁ τέλος ὁ βίος ἀγαθός . διά οὗτος παραινέω πονέω ἐν νεότης , διότι μέγας ὁ ἐν ὁ γῆρας καλός , ὅσπερ εὑρίσκω ὁ πονέω ἐν ὁ καιρός ὁ νεότης . [ a 37 ] καί ὁ πρός ἀλήθεια ὁ πρός δόξα μείζων , ὡς ὁ ὑγιαίνω πρός ἀλέω θεῖος ἀγαθός , ὁ δέ οἰκίον ἔχω λαμπρός καί ἐφέπω καί προπομπός πευειμι φαίνω καί πρός δόξα · καί ὁ τιμή ἀγαθός ὁ ὁράω · ὁ μέν γάρ πρός δόξα ἤτοι φαίνω ἀγαθός οὐ ἀληθής , ὁ δέ ὁράω αληουος τίθημι ἀγαθός καί μείζων . διά οὗτος καί ὁ εὕω ποιέω ὁ δοκέω Δίκαιος ἀγαθός ὁ γάρ πρός δόξα καί οὐ ἀληθής ἀγαθός διά ὁ φαίνω τις ποιέω . [ b 1 ] ὅρος γάρ ὁ πρός δόξα ὁ μή λανθάνω · λανθάνω γάρ τις ὁ πολύς ὀφθαλμός οὐ εἄν αἱρέω λαμπροφορέω καί χρυσός κ ὁ ἵππος , ὁ πρός δόξα τείνω καί φανητιασμός . [ b 2 ] ἀπό οὗτος δέ ὁ τόπος καί ὁ εὕω πάσχω δοκέω ἀληθής εἰμί καί ἀγαθός ὁ εὕω ποιέω · ὁ μέν γάρ εὕω ποιέω οὐ εἄν λανθάνω τις αἱρέω · τοιαργος δέ ὁ πρός δόξα ὅρος · ὥστε ὁ εὕω ποιέω πρός δόξα · ὁ δέ πρός δόξα οὖον μέγας ἀγαθός . ὁ δέ εὕω πάσχω λανθάνω αἱρέω · ὅς δέ ἔχω τις λανθάνω αἱρέω , μέγας ἀγαθός · εὕω δέ πάσχω βούλομαι λανθάνω ἀγαθός οὖν ὁ εὕω πάσχω ἔχω ὁ ὅρος ὁ πρός ἀλήθεια ἀγαθός . εἰμί δέ οὗτος πρός ἀλήθεια , ὅς , κἀν λανθάνω , ἔχω φιλέω τις , πρός δόξα δέ , ὅσπερ οὖον λανθάνω βούλομαι τις · τοιοῦτος δέ ὁ εὕω ποιέω ἀγαθός οὖν ὁ εὕω πάσχω ὁ εὕω ποιέω . [ b 5 ] καί ὅσος εἰμί μᾶλλον ἢ δοκέω μᾶλλον βούλομαι , μείζων ἀγαθός συνεπινοέω ἐκτός · ὁ γάρ εἰμί τις σοφός ἀγαθός ἢ ὁ δοκέω · μείζων οὖν ὁ εἰμί σοφία ἢ ὁ δοκέω · πρός ἀλήθεια γάρ ὁ εἰμί μάλα εἰμί , πρός δόξα δέ ὁ δοκέω . λέγω δέ ἐν ὁ ἀνωτέρω τόπος ὁ πρός ἀλήθεια εἰμί ἀγαθός καί μείζων , ὁ δέ πρός δόξα μικρός · καί μᾶλλον ἔχω βούλομαι τις πλοῦτος ἢ δοκέω , εἰμί καί τις δοκέω ὁ ἀντίστροφος · καί ὁ ὑγιαίνω μείζων ἐκ πάλιν οὗτος ὁ τόπος καί ἀγαθός δικαιοσύνη καί ἐλευθεριότης καί μέγας λοπρεπεια · δοκέω μέν γάρ βούλομαι τις ἢ εἰμί Ἐλευθέριος . καί δίκαιος δοκέω ἢ εἰμί , καί μεγαλοπρεπής δοκέω μᾶλλον ἢ εἰμί , ὑγιαίνω δέ δοκέω οὖον βούλομαι τις . ἀλλά εἰμί μᾶλλον ὑγιής ἐθέλω . [ b 8 ] καί ὁ πρός ὁ πολύς χρήσιμος μείζων ἀγαθός , ὡς αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης ἐν παράδειγμα τίθημι ὁ πλοῦτος καί ὁ ὑγεία · οὗτος γάρ χρῆσις μεθύω πρός πλείων καί μέγας ἀγαθός , πρός ὁ ζῶ , πρός ὁ εὕω ζῶ , πρός ὁ ἡδονή , πρός ὁ πράσσω ὁ καλός . καί ὁ γυμνάσιον καί κυνηγέσιον πρός πολύς χρήσιμος , πρός ὑγεία , πρός ἡδονή , πρός ἀλυπία · ἀγαθός ἄρα καί μείζων . [ b 11 ] καί ὁ ἄλυπος καί ὁ μετά ἡδο νῆς , συνεπινοέω ὁμοίως μείζων ἀγαθός μᾶλλον ὁ ἔχω ὁ άλυπος τέρος μόνος ἢ ὁ μετά ἡδονή μόνος , ὥσπερ ὁ ἐλευθεριότης καί ὁ ἄλυπος ἔχω καί ὁ μετά ἡδονή καί ὁ μεγαλοπρέπεια · ὁ δέ Ἀνδρία ἐν πολός Μοίς ὁ μετά ἡδονή οὐ ἔχω · ἀγαπητός οὖν , εἰμί καί ὁ ἄλυπος ἔχω καί ὁ οὐ ἄνευ ἡδονή . εἰμί οὖν ὁ εἷς ἀγαθός μέγας πολλάκις , ὁ ἔχω δύο μείζων ὅσπερ οὖν ἔχω ὁ ἄλυπος καί ὁ μετά ἡδονή , μέγας ὡς ἔχω δύο ἀγαθός , ὁποῖος καί ὁ ἱππηλασία καί γυμνάσιον . ῥητέος δέ καί ὁ ὁ μετά παιδεύω παίγνιον · παίζω γάρ ὁ παιδεύω πολλάκις , ἵνα ἕπω δαΐζω , ὅτι μηδέ δεῖ σύντονος χράω ὁ σπουδή ἀεί · ἀγαθός οὖν ὁ ἐλευθεριότης ὁ ἐγκράτεια · ὁ δέ Εὐφρόσυνος καί ἡδονή τάχα διά ὁ πάρειμι τόπος ἀγαθός εἰμί ὁ ἀρετή καί ὁ πλοῦτος ὁ πενία · ὁ μέν γάρ ὁ μετά ἡδονή καί ὁ ἄλυπος ἔχω , ὁ δέ οὐδέτερος · καί ὁ ἄλυς Πῖα δέ ἀγαθός , εἰμί ὁ ἡδονή μέγας ἀγαθός . [ b 13 ] καί δύο , ὅς ὁ αὐτός προστίθημι μείζων ὁ ὅλος ποιέω · εἰμί γάρ ὁ φρόνησις μείζων ποιέω προστίθημι ὁ ἰσχύς ἤ2 ὁ κάλλος , μείζων ὁ φρόνησις ὁ κάλλος . [ b 14 ] καί ὁ μή λανθάνω πάρειμι ἢ ὁ λανθάνω . ἀγαθός φημί ἀγαθός , ὁ πάρειμι οὖον λανθάνω , οἷος ὁ Εὐτεκνία καί ὁ ἔχω τέκνον ἀγαθός καί πολύς ἀγαθός ἢ ὁ ῥώμη ἔχω · ὁ μέν γάρ ἔχω τέκνον πάρειμι οὖον λανθάνω , ὁ δέ ῥώμη ἔχω λανθάνω . καί ὁ ἐγκωμιάζω ῥητορικός καί ἐπιστέλλω ἀγαθός ὁ μόνος ἔχω τέχνη ῥητορική καί ἕξις , οὖον μήv καί ἐνέργεια · ὁ μέν γάρ λανθάνω , ὁ ἕξις φημί ἔνειμι , ὁ δέ , ὁ ἐνὲρ γῆ , οὐδαμοῦ . καί ὁ πλουτέω καί φαίνω μείζων ὁ πλουτέω καί μή φαίνω · εἰμί γάρ δύο τις εἰμί ὁ μέν φαίνω πλοῦτος , ὁ δέ πλουτέω μέν , ἄπορος δέ δοκέω , μᾶλλον ὑπερέχω ὁ ὁ πλοῦτος ἔχω φαΐ νόμενος ἢ ὁ κρύπτω · ὁ γάρ φαίνω ἀγαθός ὁ λανθάνω καί ἀφανής . καί εἰμί ὁ μέν ἐπαγγέλλω σοφός εἰμί , ὁ δέ δείκνυμι ὁ ἐνέργεια , ἀγαθός ὁ ἐνεργός καί δείκνυμι ἢ ὁ ἐπαγγέλλω . [ b 16 ] καί ὁ ἀγαπητός ὁ μέν μόνος , ὁ δέ μετά ἄλλος . κρατύς φημί ὁ ἀγαπητός , ὅταν ὅς μοναδικός , ἢ μετά ἄλλος ἤγουν πληθύνω · ὡς γάρ ὁ μονογενής παῖς ἀγαπάω πλέω ἢ ὁ ἐν πολύς ἀδελφός θεωρέω , οὗτος καί πᾶς ἀγαθός μονόω παρά ὅς μετά ἄλλος ἀγαθός δείκνυμι μένω μείζων . [ b 17 ] αὐτίκα εἰμί τις κατά τις περίστασις ὀφθαλμός ἔχω εἷς , μᾶλλον ἀσπάζομαι αὐτός ὁ ἔχω δύο ὀφθαλμός · διό , ἄν τις αὐτός τυφλόω , ζημία μείζων ποιέω , παρά ὅς εἰμί ἄλλος τις δύο ἔχω ὁ εἷς ἀφαιρέω , ἐπεί οὗτος μόνος εἰμί ὁ ὀφθαλμός μᾶλλον εἰμί ἀγαπητός καί ἀσπαστός ὁλοσχερῶς . καί εἰμί ὁ μέν δύο ἔχω ἀγρός , ὁ δέ εἷς , καί ὁ μέν πολύς θησαυρός , ὁ δέ εἷς , ἀγαθός ὁ ἐν ὁ ἔχω ὁ εἷς , ὅταν τις ἔχω ὡς πένης εἷς τίς ἀγαθός , ἐπί ὅς πείθω , ἤ τις εἰμί ἐν στείρωσις πάλαι ὀψέ πατήρ εἷς τέκνον γίγνομαι . [ b 19 ] οὗτος μέν οὖν εἰμί , ἐκ ὅς ἄν τις προτρέπω καί ἀποτρέπω ἀποδείκνυμι τίς μέγας ἀγαθός εἰμί , εἰς ὅς προτρέπω , καί μέγας κακός , ἀπό ὅς ἀποτρέπω .