anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 2.3
Ἔστῶ δὴ πράυνσις κατάστασις καὶ ἠρέμησις τῆς ὀργῆς . [ a 9 ] φανερὸν δέ , ὅτι καὶ τοῖς μηδὲν τούτων ποιοῦσι τῶν παρα κινούντων τινὰ εἰς ὀργὴν ἢ ποιήσασι μὲν ἀκουσίως δὲ ἢ φαινομένοις καὶ δοκοῦσιν ἀκουσίως ποιῆσαι πρᾶοί εἰσι . πρᾶοι φαινόμεθα καὶ τοῖς βουλομένοις τἀναντία ὧν ἐποίησαν , οἷον εἴ τις ἐποίησέ τι εἰς κατα φρόνησιν ἐμὴν καὶ ταῦτα δοκῶν μὴ διὰ καταφρόνησιν τοῦτο ποιῆσαι ἀλλὰ διὰ δόξαν ἐμήν . [ a 12 ] ὅσοι καὶ αὐτοὶ ἑαυτῶν καταφρο|νοῦσι καὶ πρὸς ἑαυτοὺς τοιοῦτοί εἰσιν ἤτοι ἑαυτῶν ἀμελοῦσι . [ a 15 ] παύονται γὰρ τῆς ὀργῆς ὥσπερ ἔχοντες δίκην καὶ ἐκδίκησιν τοῦτο τὸ μεταμέλεσθαι , ἐφ’ οἷς ἔδρασαν . [ a 25 ] πραεῖς ἐσμεν καὶ τοῖς σπουδά ζουσι καὶ ἀξίους τιμῆς καὶ σπουδῆς ἑαυτοὺς νομίζουσι πρὸς τοὺς σπου δάζοντας καὶ ἡγουμένους ἑαυτοὺς τιμῆς ἀξίους · δοκεῖ γὰρ σπουδά ζεσθαι καὶ σπουδῆς ἄξιος νομίζεσθαι , ἀλλ’ οὐ καταφρονεῖσθαι.[a 27 ] πραεῖς φαινόμεθα καὶ τοῖς κεχαρισμένοις καὶ τὴν ἀντίχαριν μείζω ἐπιδειξαμένοις . καὶ τοῖς δεομένοις καὶ παραιτουμένοις ἤτοι παρακαλοῦσιν . [ a 30 ] ἢ εἰς μὴ χρηστοὺς ἤτοι εἰς ἀπαιδεύτους . πραεῖς ἐσμεν καὶ τοῖς , οὓς φοβούμεθα ἢ αἰσχυνόμεθα · ἕως γὰρ οὕτως ἔχουσιν ἤτοι φοβοῦνται ἢ αἰσχύνονταί τινας , οὐκ ὀργίζονται κατ’ αὐτῶν . [ a 34 ] καὶ τοῖς ἐξεστηκόσι τὸν λογισμὸν ἐκ τῆς ὀργῆς καὶ διὰ τοῦτο ὑβρίσασιν ἡμᾶς πραεῖς φαινόμεθα ἢ ἧττον ὀργιζόμεθα · οὐ γὰρ ὡς καταφρονῶν ἔπραξεν εἰς ἡμᾶς τι , ἀλλ’ ὑπ’ ὀργῆς παρακινηθείς · [ a 36 ] ἡ μὲν γὰρ ὀλιγωρία ἄλυπον , ἤτοι οὐ προηγησαμένης λύπης , ἤτοι οὐ διότι με ἐλύπησεν ὁ Σωκράτης , διὰ τοῦτο ὠλιγώρησα αὐτοῦ , ἀλλὰ διὰ τὸ μηδὲν ἡγεῖσθαι αὐτόν , ἡ δὲ ὀργὴ μετὰ λύπης ἐστίν οὕτως γὰρ ὀργίζεταί τις κατὰ τοῦ Σωκράτους , διότι ἔφθασεν αὐτὸν λυπῆσαι . [ b 1 ] πραεῖς ἐσμεν καὶ τοῖς αἰσχυνομένοις ἡμᾶς . ἀλλὰ καὶ οἱ παίζοντες ἢ ἐν ἑορτῇ ὄντες ἅτε ἐναντίως διακείμενοι τῷ ὀργίζεσθαι πρᾶοί εἰσιν.[b 4 ] ἐν πληρώσει , ἤτοι ὅτε κεκορεσμένοι ἐσμέν . καὶ ἡδονῇ μὴ ὑβρι στικῇ , οἵα ἐστὶν ἡ τῶν κιναίδων . [ b 5 ] ἔτι δὲ πρᾶοί ἐσμεν κεχρονικό τες ἤτοι πολλοῦ χρόνου παραρρεύσαντος , ἀφ’ ὅτου παρεκινήθημεν παρά τινος εἰς ὀργήν , καὶ μὴ οὔσης τῆς ὀργῆς ὑπογύου ἤτοι προσφάτου . ἀλλὰ καὶ εἰ ὀργίζομαι κατὰ τοῦ Σωκράτους , φθάσω δὲ τιμωρῆσαι τὸν Πλά τωνα ὡς λυπήσαντα , ἡ πρὸς τὸν Πλάτωνα τιμωρία πραότερόν με ἐποίησε πρὸς τὸν Σωκράτην . [ b 12 ] ὁ Ἐργόφιλος προδότης γέγονε τοῦ στρατοῦ τῶν Ἀθηναίων · μᾶλλον γὰρ ὀργιζόμενοι κατ’ αὐτοῦ παρ’ ὃ κατὰ τοῦ Καλλισθένους , ἐπεὶ ἔφθασαν τὸν Καλλισθένην τιμωρῆσαι καὶ ἐθανά τωσαν , ἀφῆκαν τὸν Ἐργόφιλον . [ b 14 ] καὶ ἐὰν ἕλωσι καὶ ὑπο τάξωσι τὸν λυπήσαντα καὶ ὑποχείριον ἑαυτῶν ποιήσωσιν , οὐκέτι ὀργί ζονται κατ’ αὐτοῦ . καὶ εἴ τίς με ἐλύπησε καὶ διὰ τοῦτο κατ’ αὐτοῦ ὀργίζομαι , ἔφθασε δὲ οὗτος κολασθῆναι παρά τινος μειζόνως , παρ’ ὃ εἰ αὐτὸς καὶ ἐγὼ ἐκόλασα ἂν αὐτὸν ὡς λυπήσαντα καὶ ἔδρασα κακόν τι ὡς ὀργιζόμενος , παύομαι τοῦ ἔτι πρὸς αὐτὸν ὀργίζεσθαι . καὶ εἰ ὁμολογοῦσι καὶ ἐκεῖνοι οἱ πταίσαντες ἀδικεῖν , πραϋνόμεθα . [ b 18 ] ἡ δὲ ὀργὴ τοῦτό ἐστι τὸ ὁμολογεῖν τινα πάσχειν παρὰ τὸ προσῆκον . διὸ δεῖ καὶ τῷ λόγῳ πρότερον κολάζειν καὶ δεικνύειν αὐτοὺς δικαίως κολασθησομένους · οὕτω γὰρ καὶ οἱ δοῦλοι νοήσαντες , ὅτι δικαίως πάσχουσιν , ἦττον ἤτοι ἔλαττον ἀγανακτοῦσιν , εἰ κολάζονται . [ b 20 ] καὶ εἰ ἔμελλον τιμωρῆ σαί τινα λυπήσαντά με πρότερον , οἴομαι δὲ αὐτὸν μὴ αἰσθέσθαι καὶ νοῆσαι , ὅτι ἐτιμωρήθη δι’ αὐτὸν ἤτοι δι’ ἐμὲ καὶ ἀνθ’ ὦν ἔπαθον παρ’ αὐτοῦ , οὐκ ὀργίζομαι · ὁ γὰρ ὀργιζόμενος οὐκ ὀργίζεται τῷ καθ’ ὅλου ἀνθρώπῳ ἀλλὰ τῷ μερικῷ . [ b 22 ] διὸ ὀρθῶς πεποίηται ἤτοι ποιητικῶς ὁ Ὅμηρος εἴρηκε φάσθαι τὸν Ὀδυσσέα πρὸς τὸν Κύκλωπα , ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ τυφλώσας σε · οὐ γὰρ ὁ Κύκλωψ ἐλυπήθη καὶ ὠργίσθη καὶ ἔδοξε τιμωρη θῆναι , εἰ μὴ ᾔσθετο καὶ ἔμαθεν , ὑφ’ οὗ ἤτοι ὑπὸ τοῦ δύσσεως ἐτιμωρήθη , καὶ ἀνθ’ ὅτου , ἤτοι διότι ἔφαγε τοὺς φίλους αὐτοῦ . [ b 24 ] ὥστε οὔτε ὀργιζόμεθα , ὅσοι μὴ αἰσθάνονται , ἤτοι κατὰ τῶν ἀναι σθήτων , οὔτε κατὰ τῶν τεθνεώτων ὡς πεπονθότων τὸ ἔσχατον ἤτοι τὸ ἀποθανεῖν . [ b 30 ] ἐκ τούτων οὖν τῶν τόπων ἤτοι ἐπιχειρημάτων δεῖ σε ἐπιχειρεῖν , ὥστε δύνασαι καταπραΰνειν τοὺς ὀργιζομένους · αὐτοὺς μὲν τοὺς δικαστὰς ὀργιζομένους δεῖ παρασκευάζειν τοιούτους ἤτοι πρα εῖς , τοὺς δὲ ἀνθρώπους , καθ’ ὧν ὀργίζονται , δεικνύειν φοβεροὺς καὶ ἐνδόξους καὶ διὰ τοῦτο μὴ δύνασθαι βλάψαι αὐτοὺς ἀλλὰ μᾶλλον ἐλπίζειν βλαβῆναι παρ’ αὐτῶν ἢ δεικνύειν αὐτούς , καθ’ ὧν ὀργίζονται , αἰσχύνης ἀξίους ἤτοι τιμῆς ἢ μηδενὸς ἀξίους ἢ κεχαρισμένους ἤτοι χαρίεντας καὶ ἀστείους ἢ ἄκοντας ποιήσαντας ἐκεῖνο , ὃ τούτους ἐλύπησεν , ἢ συνιέν τας τὸ οἰκεῖον πταῖσμα μεταμελομένους καὶ ὑπεραλγοῦντας ἐφ’ οἷς ἔπταισαν .
Lemmas: ἵστημι δή πράϋνσις κατάστασις καί ἠρέμησις ὁ ὀργή . [ a 9 ] φανερός δέ , ὅτι καί ὁ μηδείς οὗτος ποιέω ὁ παρά κινέω τις εἰς ὀργή ἢ ποιέω μέν ἀεκούσιος δέ ἢ φαίνω καί δοκέω ἀεκούσιος ποιέω πρᾶος εἰμί . πρᾶος φαίνω καί ὁ βούλομαι τἀναντία ὅς ποιέω , οἷος εἰμί τις ποιέω τίς εἰς κατά φρόνησις ἐμός καί οὗτος δοκέω μή διά καταφρόνησις οὗτος ποιέω ἀλλά διά δόξα ἐμός . [ a 12 ] ὅσος καί αὐτός ἑαυτοῦ καταφρονέω καί πρός ἑαυτοῦ τοιοῦτος εἰμί ἤτοι ἑαυτοῦ ἀμελέω . [ a 15 ] παύω γάρ ὁ ὀργή ὥσπερ ἔχω δίκη καί ἐκδίκησις οὗτος ὁ μεταμέλομαι , ἐπί ὅς δράω . [ a 25 ] πρᾶος εἰμί καί ὁ σπουδή ζέω καί ἄξιος τιμή καί σπουδή ἑαυτοῦ νομίζω πρός ὁ ἕπω δάζοντας καί ἡγέομαι ἑαυτοῦ τιμή ἄξιος · δοκέω γάρ σπουδή ζω καί σπουδή ἄξιος νομίζω , ἀλλά οὖον καταφρονέω 27 ] πρᾶος φαίνω καί ὁ χαρίζομαι καί ὁ ἀντίχαρις μείζων ἐπιδείκνυμι . καί ὁ δήω καί παραιτέομαι ἤτοι παρακαλέω . [ a 30 ] ἢ εἰς μή χρηστός ἤτοι εἰς ἀπαίδευτος . πρᾶος εἰμί καί ὁ , ὅς φοβέω ἢ αἰσχύνω · ἠώς γάρ οὕτως ἔχω ἤτοι φοβέω ἢ αἰσχύνω τις , οὐ ὀργίζω κατά αὐτός . [ a 34 ] καί ὁ ἐξίστημι ὁ λογισμός ἐκ ὁ ὀργή καί διά οὗτος ὑβρίζω ἐγώ πρᾶος φαίνω ἢ κακός ὀργίζω · οὖον γάρ ὡς καταφρονέω πράσσω εἰς ἐγώ τίς , ἀλλά ὑπό ὀργή παρακινούμαι · [ a 36 ] ὁ μέν γάρ ὀλιγωρία ἄλυπος , ἤτοι οὖον προηγέομαι λύπη , ἤτοι οὖον διότι ἐγώ λυπέω ὁ Σωκράτης , διά οὗτος ολιγωρώ αὐτός , ἀλλά διά ὁ μηδείς ἡγέομαι αὐτός , ὁ δέ ὀργή μετά λύπη εἰμί οὕτως γάρ ὀργίζω τις κατά ὁ Σωκράτης , διότι φθάνω αὐτός λυπέω . [ b 1 ] πρᾶος εἰμί καί ὁ αἰσχύνω ἐγώ . ἀλλά καί ὁ παίζω ἢ ἐν ἑορτή εἰμί ἅτε ἐναντίος διάκειμαι ὁ ὀργίζω πρᾶος εἰσιν.[b 4 ] ἐν πληρόω , ἤτοι ὅτε κορεννύω εἰμί . καί ἡδονή μή ὕβρις στικῇ , οἷος εἰμί ὁ ὁ κίναιδος . [ b 5 ] ἔτι δέ πρᾶος εἰμί χρονικός αἱρέω ἤτοι πολύς χρόνος παραρρέω , ἀπό ὅστις παρακινέω παρά τις εἰς ὀργή , καί μή εἰμί ὁ ὀργή ὑπόγυιος ἤτοι πρόσφατος . ἀλλά καί εἰμί ὀργίζω κατά ὁ Σωκράτης , φθάνω δέ τιμωρέω ὁ πλάν Τώνα ὡς λυπέω , ὁ πρός ὁ Πλάτων τιμωρία πρᾶος ἐγώ ποιέω πρός ὁ Σωκράτης . [ b 12 ] ὁ Ἐργόφιλος προδότης γίγνομαι ὁ στρατός ὁ Ἀθηναῖος · μᾶλλον γάρ ὀργίζω κατά αὐτός παρά ὅς κατά ὁ Καλλισθένης , ἐπεί φθάνω ὁ Καλλισθένης τιμωρέω καί ἐθανά τωθάζω , ἀφίημι ὁ Ἐργόφιλος . [ b 14 ] καί ἐάν αἱρέω καί ὑπο τάσσω ὁ λυπέω καί ὑποχείριος ἑαυτοῦ ποιέω , οὐκέτι ὀργί ζοντ κατά αὐτός . καί εἰμί τίς ἐγώ λυπέω καί διά οὗτος κατά αὐτός ὀργίζω , φθάνω δέ οὗτος κολάζω παρά τις μέγας , παρά ὅς εἰμί αὐτός καί ἐγώ κολάζω εἄν αὐτός ὡς λυπέω καί δράω κακός τίς ὡς ὀργίζω , παύω ὁ ἔτι πρός αὐτός ὀργίζω . καί εἰμί ὁμολογέω καί ἐκεῖνος ὁ πταίω ἀδικέω , πραΰνω . [ b 18 ] ὁ δέ ὀργή οὗτος εἰμί ὁ ὁμολογέω τις πάσχω παρά ὁ προσήκω . διό δεῖ καί ὁ λόγος πρότερος κολάζω καί δείκνυμι αὐτός δικαίως κολάζω · οὗτος γάρ καί ὁ δοῦλος νοέω , ὅτι δικαίως πάσχω , ἀίσσω ἤτοι μικρός ἀγανακτέω , εἰμί κολάζω . [ b 20 ] καί εἰμί μέλλω τιμωρέω σός τις λυπέω ἐγώ πρότερος , οἴομαι δέ αὐτός μή αἰσθάνομαι καί νοέω , ὅτι τιμωρέω διά αὐτός ἤτοι διά ἐγώ καί ἀντί οὖν πάσχω παρά αὐτός , οὐ ὀργίζω · ὁ γάρ ὀργίζω οὐ ὀργίζω ὁ κατά ὅλος ἄνθρωπος ἀλλά ὁ μερικός . [ b 22 ] διό ὀρθῶς ποιέω ἤτοι ποιητικός ὁ Ὅμηρος εἴρω φημί ὁ Ὀδυσσεύς πρός ὁ Κύκλωψ , ὅτι ἐγώ εἰμί ὁ τυφλόω σύ · οὖον γάρ ὁ Κύκλωψ λυπέω καί ὀργίζω καί δοκέω τιμωρέω θάω , εἰμί μή αἰσθάνομαι καί μανθάνω , ὑπό ὅς ἤτοι ὑπό ὁ δύσις τιμωρέω , καί ἀντί ὅστις , ἤτοι διότι ἐσθίω ὁ φίλος αὐτός . [ b 24 ] ὥστε οὔτε ὀργίζω , ὅσος μή αἰσθάνομαι , ἤτοι κατά ὁ ἀνης ἵστημι , οὔτε κατά ὁ θνῄσκω ὡς πάσχω ὁ ἔσχατος ἤτοι ὁ ἀποθνῄσκω . [ b 30 ] ἐκ οὗτος οὖν ὁ τόπος ἤτοι ἐπιχείρημα δεῖ σύ ἐπιχειρέω , ὥστε δύναμαι καταπραύνω ὁ ὀργίζω · αὐτός μέν ὁ δικαστής ὀργίζω δεῖ παρασκευάζω τοιοῦτος ἤτοι ΠΡΑ ἔρχομαι , ὁ δέ ἄνθρωπος , κατά ὅς ὀργίζω , δείκνυμι φοβερός καί ἔνδοξος καί διά οὗτος μή δύναμαι βλάπτω αὐτός ἀλλά μᾶλλον ἐλπίζω βλάπτω παρά αὐτός ἢ δείκνυμι αὐτός , κατά ὅς ὀργίζω , αἰσχύνη ἄξιος ἤτοι τιμή ἢ μηδείς ἄξιος ἢ χαρίζομαι ἤτοι χαρίεις καί ἀστεῖος ἢ ἄκων ποιέω ἐκεῖνος , ὅς οὗτος λυπέω , ἢ συνίημι ὅς ὁ οἰκέω πταῖσμα μεταμέλομαι καί ὑπεραλγέω ἐπί ὅς πταίω .