anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 2.1
Καὶ ποῖαι δόξαι ἤτοι ὑπολήψεις , ἤτοι καὶ ποίαν ὑπόληψιν ἔχοντες περὶ τοῦ λέγοντος οἱ δικασταὶ ἢ πρὸς οἶκτον κινοῦνται ἢ πρὸς ὀργὴν ἢ πρὸς φόβον καὶ πιστεύουσι καὶ τῷ λέγοντι κατ’ αὐτοῦ . προτάσεις δὲ λέγει τὰ ἐνθυμήματα . τὰ γὰρ ἐνθυμήματα ὥρμηνται ἐκ τούτων ἤτοι τοῦ δικαίου , τοῦ καλοῦ , τοῦ συμφέροντος , καὶ περὶ τὰ αὐτὰ στρέφονται , ἤτοι δίκαιον , καλόν , συμφέρον . [ b 20 ] περὶ ἕκαστον γένος ἤτοι εἶδος τῶν λόγων , τοῦ τε δικανικοῦ φημι καὶ συμβουλευτικοῦ καὶ πανηγυρικοῦ , πλὴν ἰδίᾳ καὶ ἰδίᾳ μέλλω θεωρεῖν τὸ καλὸν καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ συμφέρον τὸ ἐν τῷ συμβουλευτικῷ καὶ ἰδίᾳ τὸ καλὸν καὶ τὸ δίκαιον τὸ ἐν τῷ δικανικῷ καὶ ἰδίᾳ τὸ ἐν τῷ πανηγυρικῷ · καὶ γὰρ οἱ ἀκροαταὶ κρίνουσι καὶ τὰς συμβουλὰς ἐπὶ τοῦ συμβου λευτικοῦ · ἀλλὰ καὶ ἡ δίκη ἤτοι τὸ δικανικὸν ἐν κρίσει ἐστί . [ b 22 ] δεῖ μὴ μόνον θαρρεῖν εἰς τὸ πείθειν , εἰ ὁ λόγος ἤτοι ὁ δικανικὸς ἢ ὁ συμβουλευτικὸς ἢ ὁ πανηγυρικὸς ἀποδεικτικός ἐστι καὶ ἰσχυρός , ἀλλὰ κατασκευάζειν καὶ δεικνύειν καὶ ἑαυτὸν ποιόν τινα ἤτοι ἀγα θὸν καὶ φιλαλήθη καὶ εὔνουν τῇ πόλει καὶ τὸν κριτὴν ποιὸν ἤτοι εἰς ὀργὴν κινῆσαι κατὰ τοῦ ἀντιδίκου ἢ οἶκτόν σου λαβεῖν · εἰ γὰρ λόγος ἐστὶν ἰσχυρός , πονηρὸς δὲ δοκεῖ τοῖς ἀκροαταῖς , οὔπω ἰσχύσεις πεῖσαι τὸν κριτὴν πιστεῦσαί σοι ἢ τοὺς ἀκροατὰς ὡς ἐχθρῷ ἢ τῇ πόλει ἢ τῷ ἀντιδίκῳ . [ b 25 ] πολὺ γὰρ διαφέρει καὶ συμβάλλεται εἰς πίστιν τὸ δεικνύειν ἑαυτὸν ποιόν τινα ἢ τὸν κριτήν , κυρίως μὲν καὶ πρώτως ἐν ταῖς συμ βουλαῖς , εἶτα καὶ ἐν ταῖς δίκαις ἤτοι τῷ δικανικῷ τό τε φαίνε σθαι τὸν λέγοντα ποιόν τινα ἤτοι εὔνουν ἢ ἀγαθὸν ἢ πονηρὸν καὶ τὸ τοὺς κριτὰς ὑπολαμβάνειν ἔχειν αὐτὸν τὸν λέγοντά πως ἤτοι διακεῖσθαι ἢ ἐχθρωδῶς ἢ φιλίως καὶ ἀγαθῶς πρὸς αὐτοὺς τοὺς κριτάς . [ b 28 ] πρὸς δὲ συμβάλλεται εἰς πίστιν , καὶ ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἀκροαταὶ τυγχάνωσι διακείμενοί πως πρὸς αὐτόν · ἢ γὰρ οἰκτείρουσιν αὐτὸν ἢ ὀργίζονται κατ’ αὐτοῦ καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἄν ποτε αὐτῷ πιστεύσωσι . [ b 30 ] τὸ δὲ διακεῖσθαί πως τὸν ἀκροατὴν ἤτοι ἢ ὀργίλον κατὰ τοῦ λέγον τος ἢ περίφοβον ἢ φιλίως συμβάλλεται εἰς τὸ δικανικόν . ἀλλ’ ἢ τὸ παράπαν ἕτερα , οἷον εἰ ὁ κριτὴς ἐχθρός ἐστι τοῦ λέγοντος , κἂν δικαίως τι λέγῃ , ἄδικον τοῦτο φαίνεται τῷ κριτῇ , ἢ κατὰ μέγεθος , ἤγουν ἢ εἰ μέγα δίκαιόν ἐστι , νομισθήσεται τοῦτο μικρόν · ὥσπερ πάλιν , εἰ ἀγα θὸς δοκεῖ τῷ κριτῇ καὶ φιλεῖται αὐτῷ , κἂν ἄδικόν τι λέγῃ ὁ δικαζόμενος , ἕτερον τοῦτο νομίζεται τῷ δικάζοντι ἤτοι δίκαιον ἢ κατὰ μέγεθος ἕτερον , ἤτοι ἢ κἂν μικρὸν ἦ ὃ λέγει δίκαιον , μέγα τοῦτο νομίζεται τῷ φιλοῦντι δικαστῇ . [ a 1 ] τῷ γὰρ φιλοῦντι τὸν ἄνθρωπον , περὶ οὗ ποιεῖται τὴν κρίσιν ἤτοι περὶ οὗ κρίνει , ἢ οὐκ ἀδικεῖν δόξει ὅλως αὐτὸν ἢ μικρὰ ἀδικήσει , εἰ δὲ μισεῖ ὁ κριτὴς τὸν λέγοντα , μεγάλως ἀδικήσει . [ a 3 ] καὶ τῷ μὲν ἐπιθυμοῦντι κτήσασθαί τι καὶ ἐλπίζοντι τοῦτο λα βεῖν , εἰ καὶ τοῦτο , ὃ ἐλπίζει λαβεῖν , ἡδὺ δοκεῖ αὐτῷ , φαίνεται τοῦτο τῷ ἐπιθυμοῦντι αὐτῷ καὶ ἔσεσθαι ἤτοι προσγενέσθαι καὶ κτηθῆναι αὐτῷ καὶ ἀγαθὸν ἔσεσθαι · τῷ δὲ ἀπειθεῖ ἤτοι τῷ μισοῦντί τι τοὐναντίον , ἤτοι οὐδὲ ἐλπίζει τοῦτο κτηθῆναι αὐτῷ ποτε . [ a 8 ] τὸ ἔξω τῶν ἀποδείξεων ἀντὶ τοῦ χωρὶς τῶν ἀποδείξεων . [ a 9 ] ἢ διὰ ταῦτα πάντα διαψεύδονται ἢ διὰ τούτων τι , ἤτοι εἰ μὴ πάντα ταῦτα ἔχει , ἤτοι καὶ ἀρετὴν καὶ φρόνησιν καὶ εὔνοιαν , ἀλλ’ ἐν ἀπ’ αὐτῶν λείψει , οὐ τὰ ἀληθῆ ὁ ῥήτωρ οὗτος ἐρεῖ · κἂν γὰρ ἐνάρετος ᾖ καὶ εὔνους , οὐ φρόνιμος δέ , δι’ ἀφροσύνην οὐκ ὀρθῶς ἐρεῖ · ἢ δοξάζουσι μὲν καὶ νοοῦσιν ὡς φρόνιμοι τὸ ἀληθές , διὰ δὲ μοχθηρίαν καὶ πονηρίαν οὐ δοκοῦσι λέγειν τὰ ἀληθῆ ὑποπτεύονται γὰρ τοῖς ἀκροαταῖς ὡς πονηροὶ καὶ φυλάττονται . [ a 12 ] ἢ φρόνιμοι μέν εἰσι καὶ ἐπιεικεῖς ἤτοι ἀγαθοί , ἀλλ’ οὐκ εὐνόητοι τῇ πόλει , καὶ διὰ τοῦτο ἐνδέχεται καὶ εἰκός ἐστιν αὐτούς , κἂν γινώσκωσι τὸ ἀληθές , μὴ συμβου λεῦσαι αὐτό . [ a 17 ] ἐκ τῶν περὶ τὰς ἀρετὰς διῃρμένων ἢ ἐν ταῦθα ἢ ἐν τοῖς Ἠθικοῖς . [ a 18 ] ἐκ τῶν αὐτῶν γὰρ τόπων ὁρμώ μενός τις καὶ ἑαυτὸν δείξει ἀγαθὸν καὶ ἕτερον . [ a 20 ] τὰ δὲ πάθη , καθ’ ἃ μεταβάλλοντες καὶ ἀλλοιούμενοι οἱ ἀκροαταὶ καὶ οἱ κριταὶ πρὸς τὰς κρίσεις διαφέρουσιν ἤτοι οὐκ ὀρθῶς ἀποφαίνονται , ταῦτά εἰσιν , οἷς ἕπεται λύπη καὶ ἡδονή . [ a 25 ] καὶ ἐπὶ ποίοις πράγμασιν ὀργί ζονται · εἰ γὰρ τὸ μὲν ἓν ἀπὸ τούτων τῶν τριῶν ἔχοιμεν ἢ τὰ δύο , τὸ δὲ ἕτερον οὐκ ἔχοιμεν , οὐκ ἂν ὀργισθῶμεν · ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἤτοι καὶ ἐλέους καὶ φόβου τρία εἰσί , καθ’ ἅ τις παρακινεῖται πρὸς φόβον ἢ ἔλεον . [ a 28 ] ὥσπερ οὖν διεγράψαμεν καὶ διετυπώσαμεν τὰς προ τάσεις ἐπὶ τῶν εἰρημένων , οὕτω καὶ ἐπὶ τούτων τῶν παθῶν ποιήσωμεν καὶ διέλωμεν ταῦτα , ἐν τίσι καὶ ποίοις θεωροῦνται .
Lemmas: καί ποῖος δόξα ἤτοι ὑπόληψις , ἤτοι καί ποῖος ὑπόληψις ἔχω περί ὁ λέγω ὁ δικαστής ἢ πρός οἶκτος κινέω ἢ πρός ὀργή ἢ πρός φόβος καί πιστεύω καί ὁ λέγω κατά αὐτός . πρότασις δέ λέγω ὁ ἐνθύμημα . ὁ γάρ ἐνθύμημα ὁρμάω ἐκ οὗτος ἤτοι ὁ Δίκαιος , ὁ καλός , ὁ συμφέρω , καί περί ὁ αὐτός στρέφω , ἤτοι Δίκαιος , καλός , συμφέρω . [ b 20 ] περί ἕκαστος γένος ἤτοι εἶδος ὁ λόγος , ὁ τε δικανικός φημί καί συμβουλευτικός καί πανηγυρικός , πλήν ἴδιος καί ἴδιος μέλλω θεωρέω ὁ καλός καί ὁ Δίκαιος καί ὁ συμφέρω ὁ ἐν ὁ συμβουλευτικός καί ἴδιος ὁ καλός καί ὁ Δίκαιος ὁ ἐν ὁ δικανικός καί ἴδιος ὁ ἐν ὁ πανηγυρικός · καί γάρ ὁ ἀκροατής κρίνω καί ὁ συμβουλή ἐπί ὁ συμβαίνω λευτιπου · ἀλλά καί ὁ δίκη ἤτοι ὁ δικανικός ἐν κρίσις εἰμί . [ b 22 ] δεῖ μή μόνος θαρσέω εἰς ὁ πείθω , εἰμί ὁ λόγος ἤτοι ὁ δικανικός ἢ ὁ συμβουλευτικός ἢ ὁ πανηγυρικός ἀποδεικτικός εἰμί καί ἰσχυρός , ἀλλά κατασκευάζω καί δείκνυμι καί ἑαυτοῦ ποιός τις ἤτοι ἀγα θον καί φιλαλήθης καί εὔνους ὁ πόλις καί ὁ κριτής ποιός ἤτοι εἰς ὀργή κινέω κατά ὁ ἀντίδικος ἢ οἶκτος σύ λαμβάνω · εἰμί γάρ λόγος εἰμί ἰσχυρός , πονηρός δέ δοκέω ὁ ἀκροατής , οὔπω ἰσχύω πείθω ὁ κριτής πιστεύω σύ ἢ ὁ ἀκροατής ὡς ἐχθρός ἢ ὁ πόλις ἢ ὁ ἀντίδικος . [ b 25 ] πολύς γάρ διαφέρω καί συμβάλλω εἰς πίστις ὁ δείκνυμι ἑαυτοῦ ποιός τις ἢ ὁ κριτής , κύριος μέν καί πρῶτος ἐν ὁ συμ βουλή , εἶτα καί ἐν ὁ δίκη ἤτοι ὁ δικανικός ὁ τε φαίνω ἕπομαι ὁ λέγω ποιός τις ἤτοι εὔνους ἢ ἀγαθός ἢ πονηρός καί ὁ ὁ κριτής ὑπολαμβάνω ἔχω αὐτός ὁ λέγω3 πως ἤτοι διάκειμαι ἢ ἐχθρώδης ἢ φίλιος καί ἀγαθός πρός αὐτός ὁ κριτής . [ b 28 ] πρός δέ συμβάλλω εἰς πίστις , καί ἐάν αὐτός ὁ ἀκροατής τυγχάνω διάκειμαι πως πρός αὐτός · ἢ γάρ οἰκτίρω αὐτός ἢ ὀργίζω κατά αὐτός καί διά οὗτος οὐ ἄν ποτός αὐτός πιστεύω . [ b 30 ] ὁ δέ διάκειμαι πως ὁ ἀκροατής ἤτοι ἢ ὀργίλος κατά ὁ λέγω ὅς ἢ περίφοβος ἢ φίλιος συμβάλλω εἰς ὁ δικανικός . ἀλλά ἢ ὁ παράπαν ἕτερος , οἷος εἰμί ὁ κριτής ἐχθρός εἰμί ὁ λέγω , κἀν δικαίως τίς λέγω , ἄδικος οὗτος φαίνω ὁ κριτής , ἢ κατά μέγεθος , ἤγουν ἢ εἰμί μέγας δίκαιος εἰμί , νομίζω οὗτος μικρός · ὥσπερ πάλιν , εἰμί ἀγα ἄνθος δοκέω ὁ κριτής καί φιλέω αὐτός , κἀν ἄδικος τίς λέγω ὁ δικάζω , ἕτερος οὗτος νομίζω ὁ δικάζω ἤτοι Δίκαιος ἢ κατά μέγεθος ἕτερος , ἤτοι ἢ κἀν μικρός εἰμί ὅς λέγω Δίκαιος , μέγας οὗτος νομίζω ὁ φιλέω δικαστής . [ a 1 ] ὁ γάρ φιλέω ὁ ἄνθρωπος , περί ὅς ποιέω ὁ κρίσις ἤτοι περί ὅς κρίνω , ἢ οὐ ἀδικέω δοκέω ὅλως αὐτός ἢ μικρός ἀδικέω , εἰμί δέ μισέω ὁ κριτής ὁ λέγω , μέγας ἀδικέω . [ a 3 ] καί ὁ μέν ἐπιθυμέω κτάομαι τίς καί ἐλπίζω οὗτος λάω Βέι , εἰμί καί οὗτος , ὅς ἐλπίζω λαμβάνω , ἡδύς δοκέω αὐτός , φαίνω οὗτος ὁ ἐπιθυμέω αὐτός καί εἰμί ἤτοι προσγίγνομαι καί κτάομαι αὐτός καί ἀγαθός εἰμί · ὁ δέ ἀπειθέω ἤτοι ὁ μισέω τίς ἐναντίος , ἤτοι οὐδέ ἐλπίζω οὗτος κτάομαι αὐτός ποτός . [ a 8 ] ὁ ἔξω ὁ ἀπόδειξις ἀντί ὁ Χωρὶς ὁ ἀπόδειξις . [ a 9 ] ἢ διά οὗτος πᾶς διαψεύδω ἢ διά οὗτος τίς , ἤτοι εἰμί μή πᾶς οὗτος ἔχω , ἤτοι καί ἀρετή καί φρόνησις καί εὔνοια , ἀλλά ἐν ἀπό αὐτός λείπω , οὖον ὁ ἀληθής ὁ ῥήτωρ οὗτος εἴρω · κἀν γάρ ἐνάρετος εἰμί καί Εὔνους , οὖον φρόνιμος δέ , διά ἀφροσύνη οὐ ὀρθῶς εἴρω · ἢ δοξάζω μέν καί νοέω ὡς φρόνιμος ὁ ἀληθής , διά δέ μοχθηρία καί πονηρία οὖον δοκέω λέγω ὁ ἀληθής ὑποπτεύω γάρ ὁ ἀκροατής ὡς πονηρός καί φυλάσσω . [ a 12 ] ἢ φρόνιμος μέν εἰμί καί ἐπιεικής ἤτοι ἀγαθός , ἀλλά οὐ ευνόητος ὁ πόλις , καί διά οὗτος ἐνδέχομαι καί εἰκός εἰμί αὐτός , κἀν γιγνώσκω ὁ ἀληθής , μή συμβαίνω λεύσσω αὐτός . [ a 17 ] ἐκ ὁ περί ὁ ἀρετή διαίρω ἢ ἐν εῦθον ἢ ἐν ὁ ἠθικός . [ a 18 ] ἐκ ὁ αὐτός γάρ τόπος ὁρμάω μένος τις καί ἑαυτοῦ δείκνυμι ἀγαθός καί ἕτερος . [ a 20 ] ὁ δέ πάθος , κατά ὁ μεταβάλλω καί ἀλλοιόω ὁ ἀκροατής καί ὁ κριτής πρός ὁ κρίσις διαφέρω ἤτοι οὐ ὀρθῶς ἀποφαίνω , οὗτος εἰμί , ὅς ἕπω λύπη καί ἡδονή . [ a 25 ] καί ἐπί ποῖος πρᾶγμα ὀργί ζοντ · εἰμί γάρ ὁ μέν εἷς ἀπό οὗτος ὁ τρεῖς ἔχω ἢ ὁ δύο , ὁ δέ ἕτερος οὐ ἔχω , οὐ εἄν ὀργίζω · ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος ἤτοι καί ἔλεος καί φόβος τρεῖς εἰμί , κατά ὅς τις παρακινέω πρός φόβος ἢ ἔλεος . [ a 28 ] ὥσπερ οὖν διαγράφω καί διατυπόω ὁ προ τάσις ἐπί ὁ εἴρω , οὗτος καί ἐπί οὗτος ὁ πάθος ποιέω καί διαιρέω οὗτος , ἐν τίσις καί ποῖος θεωρέω .