anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 3.13
Τὸ πρᾶγμα , ὃ αἱ ἀποδείξεις ἀποδεικνύουσι καὶ οὗ χάριν τὰς ἀποδείξεις κομίζομεν ( πρὸς γὰρ ἀπόδειξιν τοῦ πράγματος , οἷον ὅτι ὁ δεῖνα ἱερόσυλος ἢ κλέπτης , τὰς ἀποδείξεις φέρομεν ) , καὶ τὸ ἀποδεῖξαι ἤτοι αἱ ἀποδείξεις . διό , εἰ εἴπωμεν τὸ πρᾶγμα , ὅτι ὁ δεῖνα κλέπτης , οὐκ ἀποδείξομεν δέ , ἢ εἰ ἀποδείξομεν καὶ φέρομεν ἀποδείξεις μὴ προειπόντες τὸ πρᾶγμα , οὗ χάριν καὶ τὰς ἀποδείξεις ἐλάβομεν , ἀδύνατόν ἐστιν · ὥστε δεῖ πρῶτον τὸ πρᾶγμα εἰπεῖν , εἶτα καὶ τὰς ἀποδείξεις κομίσαι . [ a 33 ] καὶ ὁ προλέγων τὸ πρᾶγμα ἕνεκα τοῦ ἀποδεῖξαι τὸ πρᾶγμα προλέγει . τούτων δὲ τὸ μέν ἐστι πρόθεσις ἤτοι πρόβλημα , περὶ οὗ αἱ ἀποδείξεις , τὸ δὲ πίστις ἤτοι ἀπόδειξις . οὕτω μὲν δεῖ διαιρεῖν τὸν λόγον εἴς τε τὸ πρό βλημα καὶ εἰς τὰς ἀποδείξεις · [ a 36 ] νῦν δὲ γελοίως διαιροῦσιν οἱ διαιροῦντες τὸν λόγον εἰς προοίμια , διηγήσεις , ἀγῶνας καὶ ἐπιλόγους , καὶ τὰς διηγήσεις εἰς προδιηγήσεις καὶ ἐπιδιηγήσεις . κακίζει γοῦν τοὺς οὕτω διαιροῦντας τὸν λόγον εἰς προοίμια , διηγήσεις καὶ ἀγῶνας · ἡ γὰρ διήγη σις μόνῳ ἁρμόζει τῷ δικανικῷ · ὁ γὰρ δικανίζων καὶ δικαζόμενος ἀνάγ κην ἔχει διηγήσασθαι τὸ πρᾶγμα , οὗ χάριν καὶ τὰς ἀποδείξεις λαμβάνει , ὁ δὲ πανηγυρίζων καὶ ὁ δημηγορῶν ἤτοι ὁ συμβουλευόμενος οὐκ ἔχει ἀνάγκην χρήσασθαι τῇ διηγήσει . [ a 38 ] ἢ πῶς ἐνδέχεται εἶναι τὰ πρὸς ἀντίδικον ἤτοι ἀγῶνας · τὰ γὰρ λεγόμενα πρὸς τὸν ἀντίδικον ἀγῶ νές εἰσιν . οὔτε γοῦν δεῖ χρᾶσθαι τὸν πανηγυρικὸν τοῖς ἀγῶσιν ἢ τὸν συμβουλευτικόν , ἀλλ’ οὐδὲ ἐπιλόγῳ χρᾶσθαι δεῖ αὐτούς · ἅτινα ἤγουν ἡ διήγησις καὶ οἱ ἀγῶνες τῶν ἀποδεικτικῶν ἤτοι τῶν δικανικῶν εἰσιν.[b 2 ] ἀντιπαραβολὴ ἤτοι σύγκρισις . τινὲς δὲ λέγουσιν · οἱ ἀγῶνες , ἃ ἀπόδειξις , ἐπάνοδος ἤτοι ἐπανάληψις , ἐπαναφορά , ἐπανακεφαλαίωσις ἤγουν ὁ ἐπίλογος , ἐν ταῖς δημηγορίαις τότε γίνονται , ὅταν ἀντι λογία ἦ ἤτοι ἀμφιβολία καὶ ἔχωμεν τοὺς ἀντιλέγοντας ἡμῖν ὅταν δὲ οὐδεμία ἀντιλογία ἦ καὶ ἀμφιβολία , οἷς ὁ δημηγορῶν λέγει , ποίαν χρείαν ἔχομεν τῶν ἀγώνων καὶ τῶν προοιμίων καὶ τῶν ἀντιπαραβολῶν καὶ ἐπανόδων ; περὶ γὰρ ὁμολογουμένων πραγμάτων λέγει ὁ δημηγορῶν ὁμοίως δὲ καὶ ὁ πανηγυρίζων , καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ ὁ πανηγυρίζων ἔχει χρείαν διηγήσασθαι καὶ ἀγῶνας ποιῆσαι καὶ ἀντιπαραβολὰς καὶ ἐπανόδους . ἐπεὶ δὲ ἐπὶ τῶν δικανικῶν ἀγνοοῦνται τὰ πράγματα , περὶ ὧν ὁ λόγος , καὶ ἀμφιβάλλονται , ἔχομεν διὰ τοῦτο χρείαν τῆς διηγήσεως , ἵνα παραστή σωμεν ταῦτα τοῖς ἀκροαταῖς · καὶ ἔχομεν χρείαν καὶ τῶν ἀγώνων , ἵνα ἀποδείξωμεν τὰ ἀμφιβαλλόμενα . [ b 3 ] καὶ γὰρ ἡ κατηγορία καὶ ἡ ἀπολογία ἤτοι ὁ δικανικὸς πολλάκις ἤτοι ἀεὶ χρᾶται ἀντιπαραβολῇ , διότι περὶ ἀνομολογουμένων λέγει . ἀλλ’ ὁ ἐπίλογος ἤτοι ἀλλὰ ἡ συμ βουλὴ ἐν τόπῳ τοῦ ἐπιλόγου τίθεται · ὡς γὰρ ἐν τῷ ἐπιλόγῳ οὔτε διηγούμεθα οὔτε ἀγωνιζόμεθα οὔτε ἀντιπαραβάλλομεν ( ἔστι γὰρ ἡ συμβουλὴ οἷον ἐπίλογος ) , ἔτι οὐδὲ παντὸς δικανικοῦ λόγου ἐστὶν ἐπίλογος · [ b 5 ] ἐὰν γὰρ μικρὸς ὁ λόγος ἦ ὁ δικανικός , οὐ δεόμεθα τῆς ἐπανόδου ἤτοι τοῦ ἐπιλόγου καὶ τῆς ἐπανακεφαλαιώσεως διὰ τὸ εὐμνημόνευτον εἶναι · ἢ ἐάν ἐστι τὸ πρᾶγμα εὐμνημόνευτον , οὐ δεόμεθα τοῦ ἐπιλόγου · εἰ γὰρ εὐμνημόνευτος ὁ λόγος ἐστί , συμβαίνει ἀφαιρεῖσθαι καὶ ἀπὸ τοῦ μή κους καὶ σμικρύνειν τὸν λόγον . [ b 2 ] ἐπάνοδός ἐστιν ὁ ἐπίλογος . [ b 7 ] ἀναγκαῖα ἄρα μόρια τοῦ λόγου πρόθεσις ἤτοι πρόβλημα καὶ πίστις ἤτοι ἀπόδειξις . κυρίως μὲν ἴδια τοῦ λόγου τὸ πρόβλημα καὶ ἡ ἀπόδειξις , τὰ δὲ πλεῖστα ἤτοι πολλάκις δὲ χρώμεθα ἐπὶ τοῦ λόγου καὶ προοιμίῳ καὶ προθέσει καὶ πίστει καὶ ἐπιλόγῳ . ὥστε τὰ προοίμια καὶ οἱ ἐπίλογοι οὔκ εἰσι κυρίως μόρια τοῦ λόγου · τὰ γὰρ λεγόμενα πρὸς τὸν ἀντίδικόν εἰσι τῶν πίστεων ἤτοι πίστεις καὶ ἀποδείξεις . [ b 9 ] καὶ ἡ ἀντιπαρα βολὴ αὔξησίς ἐστι τῶν λόγων αὐτοῦ ἤτοι τοῦ λέγοντος · εἰ γὰρ ἐπαινεῖ τινα , αὐξάνει καὶ μεγεθύνει τὸν ἐπαινούμενον ἐν τῇ ἀντιπαραβολῇ . ἢ τῶν αὐτοῦ ἤτοι τοῦ ἀντιδίκου · δείκνυσι γάρ , ὅτι τὰ πράγματα τῷ ἀντι δίκῳ ἢ λεγόμενά εἰσι μεγάλα κακά · ὥστε ἐπεὶ καὶ ἡ ἀντιπαραβολὴ μέγα δείκνυσι τὸ λεγόμενον , εἴτε ἀγαθόν ἐστιν εἴτε κακόν , λοιπὸν μέρος τῶν πίστεων καὶ ἀποδείξεών ἐστι · [ b 11 ] καὶ γὰρ ὁ ποιῶν τοῦτο ἤτοι τὸ ἀντιπαραβάλλειν δείκνυσί τι , ἤτοι ὅτι μεῖζόν ἐστι τὸ κακὸν ἢ τὸ ἀγαματος θόν . ἀλλ’ οὐδὲ τὸ προοίμιον καὶ ὁ ἐπίλογος μέρος ἐστὶ τῶν ἀπο δείξεων , ἀλλ’ ὁ ἐπίλογος δι’ ἀνάμνησιν τῶν ῥηθέντων γίνεται . [ b 12 ] ἔσται οὖν τὰ τοιαῦτα μέρη τοῦ λόγου , καθάπερ διῄρουν οἱ περὶ Θεόδωρον , ἡ διήγησις , ἡ ἐπιδιήγησις καὶ ἡ προδιήγησις καὶ ὁ ἔλεγχος ἤτοι οἱ ἀγῶνες . ἐπεξέλεγχός ἐστιν , ὅταν τις ἔξω τοῦ πράγ λέγῃ καὶ μὴ πρὸς τὸν ἔλεγχον καὶ τὸν ἀγῶνα συμβαλλόμενα . [ b 15 ] δεῖ δὲ τοὺς λέγοντάς τι εἶδος λόγου οἷον ἀνακεφαλαίωσιν καὶ τοὺς λέγοντας διαφοράν τινος πράγματος θεῖναι καὶ ὄνομα σαφές τι τῷ εἴδει τοῦ λόγου καὶ τῇ διαφορᾷ , πῶς δεῖ ὀνομάζειν αὐτά · εἰ δὲ μὴ ἤτοι εἰ δὲ μὴ τιθέασιν ὄνομα σαφὲς τῷ ἐφευρεθέντι εἴδει τοῦ λόγου καὶ τῇ διαφορᾷ ἀλλ’ ἀσαφές , λοιπὸν γίνεται κενὸν καὶ ληρῶδες καὶ σαλὸν τὸ ἐφεύρημα , εἴ γε οὐ δηλοῦται ἡμῖν διὰ τοῦ ὀνόματος , τί ἐστιν ἐκεῖνο τὸ εἶδος καὶ ἡ διαφορά . [ b 17 ] ὁ Λικύμνιος ῥήτωρ ἦν . τὰς ἐπανα λήψεις ἔλεγεν ἐκεῖνος ἐπορούσεις · τὸ οὖν ὄνομα τοῦτο τὸ ἐπόρουσίς ἐστιν ἀσαφὲς καὶ οὐ παριστᾷ καὶ δηλοῖ , τί σημαίνει , καὶ λοιπόν , εἰ οὐ δηλοῖ , τί σημαίνει , λοιπὸν κενόν ἐστι τὸ εἶδος τοῦτο , εἴ γε ἄγνωστόν ἐστιν ἡμῖν . ἐπόρουσις κυρίως ἐστὶ τὰ ἐπενθυμήματα τὰ συνεπουρίζοντα καὶ βοηθοῦντα τοῖς ἐνθυμήμασι · καὶ ἁπλῶς , ὅσα λέγονται βοηθοῦντα τῇ ἀποδείξει τοῦ πράγματος , κἂν τοῦ πράγματος ἐκτός εἰσι , λέγονται ἐπορούσεις . [ b 17 ] ἀποπλάνησιν τινὲς λέγουσι τὴν ἐπιδιήγησιν , τινὲς δὲ τὰ ἔξω τοῦ πράγ ματος λεγόμενα , συμβαλλόμενα δὲ εἰς τὰς ἀποδείξεις καὶ βοηθοῦντα . ὄζους λέγει τὰ ἄκρα ἤτοι τὰ προοίμια καὶ τοὺς ἐπιλόγους .
Lemmas: ὁ πρᾶγμα , ὅς ὁ ἀποδείκνυμι ἀποδείκνυμι καί ὅς χάρις ὁ ἀποδείκνυμι κομίζω ( πρός γάρ ἀπόδειξις ὁ πρᾶγμα , οἷος ὅτι ὁ Δεῖνα ἱερόσυλος ἢ κλέπτης , ὁ ἀποδείκνυμι φέρω ) , καί ὁ ἀποδείκνυμι ἤτοι ὁ ἀποδείκνυμι . διό , εἰμί εἶπον ὁ πρᾶγμα , ὅτι ὁ Δεῖνα κλέπτης , οὐ ἀποδείκνυμι δέ , ἢ εἰμί ἀποδείκνυμι καί φέρω ἀποδείκνυμι μή προλέγω ὁ πρᾶγμα , ὅς χάρις καί ὁ ἀποδείκνυμι λαμβάνω , ἀδύνατος εἰμί · ὥστε δεῖ πρῶτος ὁ πρᾶγμα εἶπον , εἶτα καί ὁ ἀποδείκνυμι κομίζω . [ a 33 ] καί ὁ προλέγω1 ὁ πρᾶγμα ἕνεκα ὁ ἀποδείκνυμι ὁ πρᾶγμα προλέγω . οὗτος δέ ὁ μέν εἰμί πρόθεσις ἤτοι πρόβλημα , περί ὅς ὁ ἀποδείκνυμι , ὁ δέ πίστις ἤτοι ἀπόδειξις . οὗτος μέν δεῖ διαιρέω ὁ λόγος εἰς τε ὁ πρό βλῆμα καί εἰς ὁ ἀποδείκνυμι · [ a 36 ] νῦν δέ γελοῖος διαιρέω ὁ διαιρέω ὁ λόγος εἰς προοίμιον , διήγησις , ἀγών καί ἐπίλογος , καί ὁ διήγησις εἰς προδιήγησις καί ἐπιδιήγησις . κακίζω γοῦν ὁ οὗτος διαιρέω ὁ λόγος εἰς προοίμιον , διήγησις καί ἀγών · ὁ γάρ διηγέομαι τις μόνος ἁρμόζω ὁ δικανικός · ὁ γάρ δικανίζω καί δικάζω ἀνάγω καίνω ἔχω διηγέομαι ὁ πρᾶγμα , ὅς χάρις καί ὁ ἀποδείκνυμι λαμβάνω , ὁ δέ πανηγυρίζων καί ὁ δημηγορέω ἤτοι ὁ συμβουλεύω οὐ ἔχω ἀνάγκη χράω ὁ διήγησις . [ a 38 ] ἢ πῶς ἐνδέχομαι εἰμί ὁ πρός ἀντίδικος ἤτοι ἀγών · ὁ γάρ λέγω πρός ὁ ἀντίδικος ἄγνυμι Νες εἰμί . οὔτε γοῦν δεῖ χράομαι ὁ πανηγυρικός ὁ ἀγών ἢ ὁ συμβουλευτικός , ἀλλά οὐδέ ἐπίλογος χράομαι δεῖ αὐτός · ὅστις ἤγουν ὁ διήγησις καί ὁ ἀγών ὁ ἀποδεικτικός ἤτοι ὁ δικανικός εἰσιν.[b 2 ] ἀντιπαραβολή ἤτοι σύγκρισις . τις δέ λέγω · ὁ ἀγών , ὁ ἀπόδειξις , Ἐπάνοδος ἤτοι ἐπανάληψις , ἐπαναφορά , ἐπανακεφαλαίωσις ἤγουν ὁ ἐπίλογος , ἐν ὁ δημηγορία τότε γίγνομαι , ὅταν ἀντι λόγιος εἰμί ἤτοι ἀμφιβολία καί ἔχω ὁ ἀντιλέγω ἐγώ ὅταν δέ οὐδείς ἀντιλογία εἰμί καί ἀμφιβολία , ὅς ὁ δημηγορέω λέγω , ποῖος χρεία ἔχω ὁ ἀγών καί ὁ προοίμιον καί ὁ αντιπαραβολή καί επάνοδος ; περί γάρ ὁμολογέω πρᾶγμα λέγω ὁ δημηγορέω ὁμοίως δέ καί ὁ πανηγυρίζων , καί διά οὗτος οὐδέ ὁ πανηγυρίζων ἔχω χρεία διηγέομαι καί ἀγών ποιέω καί ἀντιπαραβολή καί ἐπάνοδος . ἐπεί δέ ἐπί ὁ δικανικός ἀγνοέω ὁ πρᾶγμα , περί ὅς ὁ λόγος , καί ἀμφιβάλλω , ἔχω διά οὗτος χρεία ὁ διήγησις , ἵνα παρίστημι σάω οὗτος ὁ ἀκροατής · καί ἔχω χρεία καί ὁ ἀγών , ἵνα ἀποδείκνυμι ὁ ἀμφιβάλλω . [ b 3 ] καί γάρ ὁ κατηγορία καί ὁ ἀπολογία ἤτοι ὁ δικανικός πολλάκις ἤτοι ἀεί χράομαι αντιπαραβολή , διότι περί ἀνομολογέομαι λέγω . ἀλλά ὁ ἐπίλογος ἤτοι ἀλλά ὁ συμ βουλή ἐν τόπος ὁ ἐπίλογος τίθημι · ὡς γάρ ἐν ὁ ἐπίλογος οὔτε διηγέομαι οὔτε ἀγωνίζομαι οὔτε ἀντιπαραβάλλω ( εἰμί γάρ ὁ συμβουλή οἷος ἐπίλογος ) , ἔτι οὐδέ πᾶς δικανικός λόγος εἰμί ἐπίλογος · [ b 5 ] ἐάν γάρ μικρός ὁ λόγος εἰμί ὁ δικανικός , οὖον δήω ὁ ἐπάνοδος ἤτοι ὁ ἐπίλογος καί ὁ ἐπανακεφαλαίωσις διά ὁ εὐμνημόνευτος εἰμί · ἢ ἐάν εἰμί ὁ πρᾶγμα εὐμνημόνευτος , οὖον δήω ὁ ἐπίλογος · εἰμί γάρ εὐμνημόνευτος ὁ λόγος εἰμί , συμβαίνω ἀφαιρέω καί ἀπό ὁ μή κα καί σμικρύνω ὁ λόγος . [ b 2 ] ἐπάνοδος εἰμί ὁ ἐπίλογος . [ b 7 ] ἀναγκαῖος ἄρα μόριον ὁ λόγος πρόθεσις ἤτοι πρόβλημα καί πίστις ἤτοι ἀπόδειξις . κύριος μέν ἴδιος ὁ λόγος ὁ πρόβλημα καί ὁ ἀπόδειξις , ὁ δέ πλεῖστος ἤτοι πολλάκις δέ χράω ἐπί ὁ λόγος καί προοίμιον καί πρόθεσις καί πίστις καί ἐπίλογος . ὥστε ὁ προοίμιον καί ὁ ἐπίλογος οὐ εἰμί κύριος μόριον ὁ λόγος · ὁ γάρ λέγω πρός ὁ ἀντίδικος εἰμί ὁ πίστις ἤτοι πίστις καί ἀποδείκνυμι . [ b 9 ] καί ὁ ἀντιπαρα βολή αὔξησις εἰμί ὁ λόγος αὐτός ἤτοι ὁ λέγω · εἰμί γάρ ἐπαινέω τις , αὐξάνω καί μεγεθύνω ὁ ἐπαινέω ἐν ὁ αντιπαραβολή . ἢ ὁ αὐτός ἤτοι ὁ ἀντίδικος · δείκνυμι γάρ , ὅτι ὁ πρᾶγμα ὁ ἀντι δικεῖν ἢ λέγω εἰμί μέγας κακός · ὥστε ἐπεί καί ὁ ἀντιπαραβολή μέγας δείκνυμι ὁ λέγω , εἴτε ἀγαθός εἰμί εἴτε κακός , λοιπός μέρος ὁ πίστις καί ἀπόδειξις εἰμί · [ b 11 ] καί γάρ ὁ ποιέω οὗτος ἤτοι ὁ ἀντιπαραβάλλω δείκνυμι τίς , ἤτοι ὅτι μέγας εἰμί ὁ κακός ἢ ὁ ἀγαματος θον . ἀλλά οὐδέ ὁ προοίμιον καί ὁ ἐπίλογος μέρος εἰμί ὁ ἀπος δεῖξις , ἀλλά ὁ ἐπίλογος διά ἀνάμνησις ὁ εἴρω γίγνομαι . [ b 12 ] εἰμί οὖν ὁ τοιοῦτος μέρος ὁ λόγος , καθάπερ διαιρέω ὁ περί Θεόδωρος , ὁ διήγησις , ὁ ἐπιδιήγησις καί ὁ προδιήγησις καί ὁ ἔλεγχος ἤτοι ὁ ἀγών . ἐπεξέλεγχος εἰμί , ὅταν τις ἔξω ὁ πράγ λέγω καί μή πρός ὁ ἔλεγχος καί ὁ ἀγών συμβάλλω . [ b 15 ] δεῖ δέ ὁ λέγω τίς εἶδος λόγος οἷος ἀνακεφαλαίωσις καί ὁ λέγω διαφορά τις πρᾶγμα τίθημι καί ὄνομα σαφής τίς ὁ εἶδος ὁ λόγος καί ὁ διαφορά , πῶς δεῖ ὀνομάζω αὐτός · εἰμί δέ μή ἤτοι εἰμί δέ μή τίθημι ὄνομα σαφής ὁ ἐφευρίσκω εἶδος ὁ λόγος καί ὁ διαφορά ἀλλά ἀσαφής , λοιπός γίγνομαι κενός καί ληρώδης καί σάλος ὁ ἐφεύρημα , εἰμί γε οὖον δηλόω ἐγώ διά ὁ ὄνομα , τίς εἰμί ἐκεῖνος ὁ εἶδος καί ὁ διαφορά . [ b 17 ] ὁ Λικύμνιος ῥήτωρ εἰμί . ὁ Πάν λαμβάνω λέγω ἐκεῖνος ἐπόρνυμι · ὁ οὖν ὄνομα οὗτος ὁ επορουτις εἰμί ἀσαφής καί οὖον παρίστημι καί δηλόω , τίς σημαίνω , καί λοιπός , εἰμί οὖον δηλόω , τίς σημαίνω , λοιπός κενός εἰμί ὁ εἶδος οὗτος , εἰμί γε ἄγνωστος εἰμί ἐγώ . ἐπόρουσις κύριος εἰμί ὁ ἐπενθύμημα ὁ συνεπουρίζω καί βοηθός ὁ ἐνθύμημα · καί ἁπλόος , ὅσος λέγω βοηθός ὁ ἀποδείκνυμι ὁ πρᾶγμα , κἀν ὁ πρᾶγμα ἐκτός εἰμί , λέγω ἐπόρνυμι . [ b 17 ] ἀποπλάνησις τις λέγω ὁ ἐπιδιήγησις , τις δέ ὁ ἔξω ὁ πράγ μα λέγω , συμβάλλω δέ εἰς ὁ ἀποδείκνυμι καί βοηθός . ὄζος λέγω ὁ ἄκρος ἤτοι ὁ προοίμιον καί ὁ ἐπίλογος .