anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 2.7
Ἔστω δὴ χάρις , ὅταν τις ὑπουργῇ καὶ βοηθῇ τῷ δεομένῳ χάριν ἤτοι δωρεὰν καὶ μὴ ἀντί τινος ἤτοι καὶ μὴ διότι ἔπαθε παρ’ αὐτοῦ τι ἀγαθόν ποτε οὐδὲ ἐβοήθησεν αὐτῷ ὡς ἐλπίζων αὐτὸς ὁ ὑπουρ γήσας καὶ βοηθήσας εὑρεῖν τι ἀγαθὸν παρὰ τοῦ βοηθηθέντος , οὐδ’ ἵνα αὐτῷ τῷ βοηθοῦντι γένηταί τι ὕστερον ἀγαθόν , ἀλλ’ ἵνα ἐκείνῳ ἤτοι ἀλλ’ ἁπλῶς δι’ ἐκεῖνον τὸν δεόμενον ἐποίησεν , ὃ ἐποίησε , καὶ ἐβοήθησε . [ a 20 ] μεγάλη δὲ χάρις ἐστίν , ἐὰν ἡ χάρις καὶ ἡ βοήθεια πρός τινας δεομένους σφόδρα καὶ χρείαν ἔχοντας τοῦ βοηθήσοντος · ἢ εἰ δέονται μεγά λων καὶ δυσκόλων καὶ βοηθήσομεν αὐτοῖς , καὶ οὕτω μεγάλη χάρις , ἢ εἰ ἐβοήθησα αὐτῷ τῷ δεομένῳ ἐν καιρῷ τοιούτῳ ἤτοι ἐν πολέμῳ ἤ , ὅτε παρὰ τοῦ βασιλέως δέσμιος ἐκρατεῖτο καὶ οὐ συνεχωρεῖτό τις δοῦναι αὐτῷ ἄρτον , ἐγὼ δέδωκα τούτῳ ἄρτον , ἢ εἰ μόνος ἐγὼ αὐτῷ ἐβοήθησα , ἢ εἰ πολλῶν βοηθησάντων ἐγὼ πρῶτος ἐβοήθησα , [ a 22 ] καὶ τούτων τῶν ὀρέξεων ἐκείνου αἱ ὀρέξεις τοῦ πράγματος τοῦ μὴ γινομένου μετὰ λύπης , ἤτοι ὅ , ἐὰν μὴ γένηται , λύπην μοι προξενεῖ . καὶ ἐν ταῖς τοῦ σώματος κακώσεσιν , ἤτοι καὶ εἰ κολαζομένῳ τινὶ αὐτῷ ἐβοήθησα καὶ ἀπήλλαξα τῆς κολάσεως . διὸ καὶ οἱ παριστάμενοι καὶ οἱ βοηθοῦντες τῷ ἐν πενίᾳ ὄντι ἢ ἐν φυγαῖς ἤτοι ἐξορίαις . [ a 26 ] κἂν μικρὰ ὑπη ρετήσωσι καὶ βοηθήσωσι διὰ τὸ μέγεθος τῆς αἰσθήσεως , ἤτοι διότι ἠσθάνθη ὁ παθὼν τὴν χάριν , ὅτι μεγάλη ἐστίν ( ἐν καιρῷ γὰρ τοιούτῳ ἐβοήθησαν αὐτῷ ) , κεχαρισμένοι τούτῳ νομίζονται . [ a 2 ] οἷον ὁ ἐν Λυκείῳ τὸν φορμὸν διδοὺς ἤτοι μικρὸν καλαθίσκιον · κἂν γὰρ μικρὰ ἡ χάρις , ἀλλ’ οὖν μεγάλη αὐτῷ ἐνομίσθη ὡς ἀποκεκλεισμένῳ ὄντι καὶ δι᾽ αὐτοῦ ἐξελθόντι · ἐν τείχει γὰρ ἢ πύργῳ ἦν τις ἀποκεκλεισμένος , εἶτα διερχόμενός τις καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἐναπόκλειστον , ἐπαφῆκε φορμὸν εἰς τὸν πύργον , οὗ ἐντὸς ἐμβληθεὶς καθῆκεν ἑαυτὸν διὰ τοῦ πύργου ἢ τοῦ τείχους . [ a 28 ] ἀνάγκη οὖν τὸν παθόντα ταύτην τὴν χάριν ἔχειν τὴν ὑπουργίαν ἤτοι τὴν ἀνθυπουργίαν καὶ τὴν ἀντίχαριν ποιεῖν εἰς τοιαῦτα ἤτοι ἐν καιρῷ φυλακῆς ἢ πολέμου καὶ αὐτὸν ποιῆσαι τὴν αὐτὴν ἀντίχαριν πρὸς αὐτόν , ἤτοι καλαθίσκον δοῦναι αὐτῷ ἢ ἄρτον , εἰ ἔλαβεν ἄρτον . [ a 29 ] εἰ δὲ μὴ τὰ αὐτὰ δύναται ποιῆσαι , ἀλλ’ οὖν τὰ ἴσα ἢ τὰ μείζω . καὶ πῶς ἔχουσιν ἤτοι διακειμένοις ἡ χάρις δίδοται αὐτοῖς . φανερόν ἐστιν ἐκ τούτων , πῶς ἰσχύσομεν δεῖξαι μὲν τούτους ὄντας τοιούτους ἤτοι δεομένους βοηθείας , ἢ ὅτι ποτὲ ἐδεήθησαν καὶ ἐγένοντο ἐν τοιαύτῃ λύπῃ ἤτοι μεγάλης δεομένῃ παρηγορίας καὶ ἐν δεήσει , ἤτοι ἑαυτοὺς δὲ δείξομεν ὑπηρετηκότας καὶ βοηθήσαντας αὐτοῖς ἐν χρείᾳ οὖσι βοηθείας . καὶ ποιεῖν ἑαυτοὺς εὐχαρίστους ἤτοι μὴ παθόντας χάριν παρὰ τοῦ δεῖνος κατὰ τὸν τότε καιρὸν ἢ ἀεὶ καὶ ὑπηρετοῦντας καὶ βοηθοῦντας.[a 34 ] φανερὸν δὲ καὶ ἐκ τίνων δεῖ ἀφαιρεῖν τὴν χάριν καὶ ποιεῖν εὐχαρίστους · ἔστι γὰρ λέγειν ὅτι , εἰ καὶ ἐβοήθησάς μοι , ἀλλὰ χάριν ἑαυτοῦ ὑπηρέτησας καὶ ἐβοήθησας ἐμοὶ ἢ ὑπηρετεῖς · ἔδει γὰρ βοηθῆσαί μοι , ἢ διότι ἐγὼ μεῖζόν σοι ἐβοήθησά ποτε , σὺ δὲ ἔλαττον ἐβοήθησας ἢ ὅτι ἐβοήθησά σοι καὶ ταῦτα μὴ δεηθέντι . [ b 2 ] τοῦτο δὲ οὐκ ἦν χάρις ἤτοι τὸ βοηθῆσαί μοι χάριν ἑαυτοῦ ἤτοι διὰ τὸ ἐλπίζειν μᾶλλον ἑαυτὸν ὠφεληθῆναι ἐκ τῆς πρὸς ἐμέ σου βοηθείας ἢ τὸ ἔλαττον βοηθῆσαί μοι καὶ ταῦτα βοηθήσαντί σοι καὶ μὴ δεηθέντι . ἢ ὅτι ἀπὸ τύχης μοι ἐβοήθησας ἤτοι κατὰ τύχην ἢ κατὰ τύχην ἔσυρας τὸν φορμόν , ὁ δὲ εἰς τὸν πύργον ἔπεσεν . [ b 2 ] ἢ ἠναγκάσθησαν ἤτοι ὅτι βίᾳ βιασθεὶς γὰρ ἐβοήθησάς μοι . ἢ ὅτι ἀπέδωκαν · οἷον παθών συ ἀγαθὰ πολλὰ παρ’ ἐμοῦ ἀπέδωκάς μοι τὴν ἀντίχαριν · χρεώστην σε γὰρ εἶχον . εἴτε εἰδότες εἰσὶν ἤτοι γνωρίζοντες ὅτι , ὃ ἐποίησας εἰς ἐμέ , ἀπόδοσίς ἐστι καὶ χάρις , εἴτε καὶ μή , ἢ ὅτι μεῖζον ἐγὼ εὐηργέτηκα αὐτούς , αὐτοὶ δὲ ἔλαττόν μοι ἀπέδωκαν , ἢ ὅτι ὑπηρέτησαν καὶ ἐβοήθησαν ἐμοὶ μὴ δεηθέντες καὶ παρακαλεσθέντες παρ’ ἐμοῦ , ἀλλὰ διότι εὐηργετήθησαν αὐτοὶ πολλὰ παρ’ ἐμοῦ · τοῦτο δὲ οὐκ ἦν χάρις τὸ ἐνδείξασθαι εἰς ἐμὲ τοιαῦτα , ἃ ἐγώ ποτε εἰς αὐτούς · [ b 4 ] ἀμφοτέρως γάρ , εἴτε ἐγίνωσκον παρ’ ἐμοῦ εὐεργετη θέντες εἴτε καὶ μή , τὶ ἀντί τινός ἐστιν ἤτοι ἀντίχαρίς ἐστιν , ὃ ἐποίησαν εἰς ἐμέ , καὶ οὐ χάρις . [ b 5 ] καὶ περὶ ἁπάσας τὰς δέκα κατηγορίας σκεπτέον , εἰ τὸ γενόμενον χάρις ἐστίν . ἢ ὅτι τοδὶ δέδωκας αὐτῷ ἤτοι ζῷον ἢ δοῦλον ἢ τοσονδὶ ἤτοι δέκα λίτρας ἢ τοιονδὶ οἷον σκεῦός τι χρυσοῦν , αὐτὸς δὲ δέδωκέ σοι φορμὸν ἢ ἄρτον , καὶ ποτὲ ἐβοήθησας αὐτῷ ἤτοι ἐν καιρῷ περιστάσεως καὶ ποὺ ἤτοι ἐν τόπῳ τοιούτῳ , ἔνθα οὐκ ἦν δυνατόν τινα εἰσελθεῖν , αὐτὸς δὲ ἐβοήθησέ σοι οὐκ ἐν καιρῷ περιστάσεως οὐδ’ ἐν τοιούτῳ τόπῳ . [ b 7 ] σημεῖον δὲ τοῦ μὴ εἶναι χάριν , εἰ μὴ ὑπηρέτησεν ὅδε ποτὲ τῷ βοηθήσαντι αὐτῷ νῦν ἔλαττον ἤτοι ὀλίγον , αὐτὸς δὲ νῦν ὀλίγον ὑπηρέτησε · καὶ εἰ τοῖς ἐχθροῖς ἢ ταὐτὰ ἢ τὰ ἴσα ἢ μείζω , ἤτοι εἰ μὴ μόνον εἰς ἐμὲ φίλον ὄντα τοιαῦτα ἐνεδείξατο ἀγαθά , ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ τοιαῦτα ἐνδείκνυται ἢ ἴσα ἢ μείζω ἢ ταῦτα ἃ ἐποίησεν εἰς ἐμὲ τὰ ἀγαθά , οὐ χάριν ἐμοῦ ταῦτα ἐποίησεν , ἀλλὰ διότι ἐκ τούτου καὶ εἰς αὐτὸν ἀνέτρεχέ τις ὠφέλεια , ἢ δέδωκέ μοι τόνδε τὸν ἵππον εἰδὼς αὐτὸν φαῦλον ἤτοι στασιάριν ἤ τι ἄλλο πάθος ἔχοντα · φαύλου δὲ οὐδεὶς δέεται .
Lemmas: ἔστω δή χάρις , ὅταν τις ὑπουργέω καί βοηθέω ὁ δήω χάρις ἤτοι δωρεά καί μή ἀντί τις ἤτοι καί μή διότι πάσχω παρά αὐτός τίς ἀγαθός ποτός οὐδέ βοηθέω αὐτός ὡς ἐλπίζω αὐτός ὁ ὑπουρ γήσας καί βοηθέω εὑρίσκω τίς ἀγαθός παρά ὁ βοηθέω , οὐδέ ἵνα αὐτός ὁ βοηθός γίγνομαι τίς ὕστερος ἀγαθός , ἀλλά ἵνα ἐκεῖνος ἤτοι ἀλλά ἁπλόος διά ἐκεῖνος ὁ δήω ποιέω , ὅς ποιέω , καί βοηθέω . [ a 20 ] μέγας δέ χάρις εἰμί , ἐάν ὁ χάρις καί ὁ βοήθεια πρός τις δήω σφόδρα καί χρεία ἔχω ὁ βοηθέω · ἢ εἰμί δήω μεγός λάω καί δύσκολος καί βοηθέω αὐτός , καί οὗτος μέγας χάρις , ἢ εἰμί βοηθέω αὐτός ὁ δήω ἐν καιρός τοιοῦτος ἤτοι ἐν πόλεμος ἤ , ὅτε παρά ὁ βασιλεύς δέσμιος κρατέω καί οὖον συγχωρέω τις δίδωμι αὐτός ἄρτος , ἐγώ δίδωμι οὗτος ἄρτος , ἢ εἰμί μόνος ἐγώ αὐτός βοηθέω , ἢ εἰμί πολύς βοηθέω ἐγώ πρῶτος βοηθέω , [ a 22 ] καί οὗτος ὁ ὄρεξις ἐκεῖνος ὁ ὄρεξις ὁ πρᾶγμα ὁ μή γίγνομαι μετά λύπη , ἤτοι ὅς , ἐάν μή γίγνομαι , λύπη ἐγώ προξενέω . καί ἐν ὁ ὁ σῶμα κάκωσις , ἤτοι καί εἰμί κολάζω τις αὐτός βοηθέω καί ἀπαλλάσσω ὁ κόλασις . διό καί ὁ παρίστημι καί ὁ βοηθός ὁ ἐν πενία εἰμί ἢ ἐν φυγή ἤτοι ἐξορία . [ a 26 ] κἀν μικρός ὕπειμι ῥέω καί βοηθέω διά ὁ μέγεθος ὁ αἴσθησις , ἤτοι διότι ἠσθάνθη ὁ πάσχω ὁ χάρις , ὅτι μέγας εἰμί ( ἐν καιρός γάρ τοιοῦτος βοηθέω αὐτός ) , χαρίζομαι οὗτος νομίζω . [ a 2 ] οἷος ὁ ἐν Λύκειον ὁ φορμός δίδωμι ἤτοι μικρός καλαθίσκιον · κἀν γάρ μικρός ὁ χάρις , ἀλλά οὖν μέγας αὐτός νομίζω ὡς ἀποκλείω εἰμί καί διά αὐτός ἐξέρχομαι · ἐν τεῖχος γάρ ἢ πύργος εἰμί τις ἀποκλείω , εἶτα διέρχομαι τις καί εἶδον αὐτός ἐναποκλείω , ἐπαφίημι φορμός εἰς ὁ πύργος , ὅς ἐντός ἐμβάλλω καθίημι ἑαυτοῦ διά ὁ πύργος ἢ ὁ τεῖχος . [ a 28 ] ἀνάγκη οὖν ὁ πάθος οὗτος ὁ χάρις ἔχω ὁ ὑπουργία ἤτοι ὁ ἀνθυπουργία καί ὁ ἀντίχαρις ποιέω εἰς τοιοῦτος ἤτοι ἐν καιρός φυλακή ἢ πόλεμος καί αὐτός ποιέω ὁ αὐτός ἀντίχαρις πρός αὐτός , ἤτοι καλαθίσκος δίδωμι αὐτός ἢ ἄρτος , εἰμί λαμβάνω ἄρτος . [ a 29 ] εἰμί δέ μή ὁ αὐτός δύναμαι ποιέω , ἀλλά οὖν ὁ ἴσος ἢ ὁ μείζων . καί πῶς ἔχω ἤτοι διάκειμαι ὁ χάρις δίδωμι αὐτός . φανερός εἰμί ἐκ οὗτος , πῶς ἰσχύω δείκνυμι μέν οὗτος εἰμί τοιοῦτος ἤτοι δήω βοήθεια , ἢ ὅτι ποτέ δήω καί γίγνομαι ἐν τοιοῦτος λύπη ἤτοι μέγας δήω Παρηγορίας καί ἐν δήω , ἤτοι ἑαυτοῦ δέ δείκνυμι ὑπηρετέω καί βοηθέω αὐτός ἐν χρεία εἰμί βοήθεια . καί ποιέω ἑαυτοῦ εὐχάριστος ἤτοι μή πάθος χάρις παρά ὁ Δεῖνος κατά ὁ τότε καιρός ἢ ἀεί καί ὑπηρετέω καί βοηθός 34 ] φανερός δέ καί ἐκ τίνω δεῖ ἀφαιρέω ὁ χάρις καί ποιέω εὐχάριστος · εἰμί γάρ λέγω ὅτι , εἰμί καί βοηθέω ἐγώ , ἀλλά χάρις ἑαυτοῦ ὑπηρετέω καί βοηθέω ἐγώ ἢ ὑπηρετέω · ἐσθίω γάρ βοηθέω ἐγώ , ἢ διότι ἐγώ μέγας σύ βοηθέω ποτός , σύ δέ μικρός βοηθέω ἢ ὅτι βοηθέω σύ καί οὗτος μή δήω . [ b 2 ] οὗτος δέ οὐ εἰμί χάρις ἤτοι ὁ βοηθέω ἐγώ χάρις ἑαυτοῦ ἤτοι διά ὁ ἐλπίζω μᾶλλον ἑαυτοῦ ὠφελέω ἐκ ὁ πρός ἐγώ σύ βοήθεια ἢ ὁ μικρός βοηθέω ἐγώ καί οὗτος βοηθέω σύ καί μή δήω . ἢ ὅτι ἀπό τυγχάνω ἐγώ βοηθέω ἤτοι κατά Τύχη ἢ κατά Τύχη σύρω ὁ φορμός , ὁ δέ εἰς ὁ πύργος πίπτω . [ b 2 ] ἢ ἀναγκάζω ἤτοι ὅτι βία βιάζω γάρ βοηθέω ἐγώ . ἢ ὅτι ἀποδίδωμι · οἷος πάθος σῦς ἀγαθός πολύς παρά ἐγώ ἀποδίδωμι ἐγώ ὁ ἀντίχαρις · χρεώστης σύ γάρ ἔχω . εἴτε οἶδα εἰμί ἤτοι γνωρίζω ὅτι , ὅς ποιέω εἰς ἐγώ , ἀπόδοσις εἰμί καί χάρις , εἴτε καί μή , ἢ ὅτι μείζων ἐγώ εὐεργετέω αὐτός , αὐτός δέ ἐλάσσων ἐγώ ἀποδίδωμι , ἢ ὅτι ὑπηρετέω καί βοηθέω ἐγώ μή δήω καί παρακαλέω παρά ἐγώ , ἀλλά διότι εὐεργετέω αὐτός πολύς παρά ἐγώ · οὗτος δέ οὐ εἰμί χάρις ὁ ἐνδείκνυμι εἰς ἐγώ τοιοῦτος , ὁ ἐγώ ποτός εἰς αὐτός · [ b 4 ] ἀμφοτέρως γάρ , εἴτε γιγνώσκω παρά ἐγώ εὐεργέτης θέω εἴτε καί μή , τίς ἀντί τις εἰμί ἤτοι Ἀντίχαρις εἰμί , ὅς ποιέω εἰς ἐγώ , καί οὖον χάρις . [ b 5 ] καί περί ἅπας ὁ δέκα κατηγορία σκεπτέος , εἰμί ὁ γίγνομαι χάρις εἰμί . ἢ ὅτι ὅδε δίδωμι αὐτός ἤτοι ζῷον ἢ δοῦλος ἢ τοσονδὶ ἤτοι δέκα λίτρα ἢ τοονδ́ς οἷος σκεῦος τίς χρύσεος , αὐτός δέ δίδωμι σύ φορμός ἢ ἄρτος , καί ποτέ βοηθέω αὐτός ἤτοι ἐν καιρός περίστασις καί πού ἤτοι ἐν τόπος τοιοῦτος , ἔνθα οὐ εἰμί δυνατός τις εἰσέρχομαι , αὐτός δέ βοηθέω σύ οὐ ἐν καιρός περίστασις οὐδέ ἐν τοιοῦτος τόπος . [ b 7 ] σημεῖον δέ ὁ μή εἰμί χάρις , εἰμί μή ὑπηρετέω ὅδε ποτέ ὁ βοηθέω αὐτός νῦν μικρός ἤτοι ὀλίγος , αὐτός δέ νῦν ὀλίγος ὑπηρετέω · καί εἰμί ὁ ἐχθρός ἢ αὐτός ἢ ὁ ἴσος ἢ μείζων , ἤτοι εἰμί μή μόνος εἰς ἐγώ φίλος εἰμί τοιοῦτος ἐνδείκνυμι ἀγαθός , ἀλλά καί εἰς ὁ ἐχθρός αὐτός τοιοῦτος ἐνδείκνυμι ἢ ἴσος ἢ μείζων ἢ οὗτος ὁ ποιέω εἰς ἐγώ ὁ ἀγαθός , οὖον χάρις ἐγώ οὗτος ποιέω , ἀλλά διότι ἐκ οὗτος καί εἰς αὐτός ἀνατρέχω τις ὠφέλεια , ἢ δίδωμι ἐγώ ὅδε ὁ ἵππος εἰδοί αὐτός φαῦλος ἤτοι στασιάρις ἤ τίς ἄλλος πάθος ἔχω · φαῦλος δέ οὐδείς δήω .