anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 3.7
Καὶ ἀνάλογον ἤτοι ἁρμόζουσα τοῖς ὑποκειμένοις πράγμασιν ἠθική ἐστι λέξις ἡ ἐμφαίνουσα τὸ ἦθος τοῦ λέγοντος ὀργίλον ἢ χάριεν ἢ ἀλη θευτικὸν ἢ σεμνόν . [ a 12 ] αὐτοκιβδήλως ἤτοι ταπεινῶς καὶ εὐτελῶς . γράφεται καὶ αὐτοκαβδάλως . λέγεται δὲ καὶ αὐτοκάβδαλον τὸ ταπεινὸν καὶ εὐτελὲς καὶ αὐτόξεστον καὶ αὐτοσχέδιον ἐκ μεταφορᾶς τῶν κονταρίων , ἐν οἷς οὐχὶ ἀπεξέσθη τὸ ἄκρον παρὰ τοῦ τέκτονος , ἐν ᾧ τὸ ξίφος ἐντίθεται , ἀλλὰ τοιοῦτόν ἐστι φύσει ἀπεξεσμένον πρὸς τὸ ὀξύ , ὥσπερ εἰ ἀπεξέσθη παρὰ τοῦ τέκτονος πρὸς τὸ ὀξὺ καὶ ἐξεπίτηδες . τὸ δὲ ἀνά λογόν ἐστι καὶ ἁρμόζον ἐστὶ τοῖς ὑποκειμένοις πράγμασιν , εἴ γε τὰ εὔογκα ἤτοι τὰ ἐξῃρμένα καὶ μεγάλα πράγματα μὴ αὐτοκιβδήλως ἤτοι εὐτελῶς καὶ ταπεινῶς λέγηται ἤτοι ἀπαγγείληται , ἀλλὰ σεμνῶς καὶ μεμεγέλλουσι γεθυσμένως · καὶ πάλιν τὰ εὐτελῆ δεῖ ταπεινῶς ἀπαγγέλλειν καὶ εὐτελῶς , ἀλλὰ μὴ σεμνῶς καὶ ὀγκηρῶς καὶ διῃρημένως , ἤτοι τὰ εὔογκα πράγματα καὶ μέγεθος ἔχοντα δεῖ ἀπαγγέλλειν σεμνῶς καὶ διῃρημένως καὶ ὀγκηρῶς καὶ τὰ εὐτελῆ δεῖ ἀναλόγως ἀπαγγέλλειν εὐτελῶς καὶ ταπεινῶς . [ a 13 ] ἀλλ’ οὐδὲ ἐπὶ τῷ εὐτελεῖ πράγματι ἢ ὀνόματι ἐπῇ κόσμος , ἤτοι κεκαλλωπισμένας λέξεις δεῖ λαμβάνειν · εἰ δὲ μή , ἤτοι εἰ δὲ ἐν τοῖς εὐτελέσι πράγμασι χρώμεθα ὀνόμασι καὶ λέξεσι κεκαλλωπισμέναις , κώμῳδίαν ποιοῦμεν · οἱ γὰρ κωμῳδοὶ τὰ εὐτελῆ καὶ οὐδαμινὰ πράγματα ἀπαγ διὰ λέξεων κεκαλλωπισμένων . ταὐτὸν γάρ ἐστι βροντὴ καὶ σπουδή . [ a 15 ] καὶ γὰρ ὁ Κλεοφῶν ῥήτωρ ὢν ὁμοίως τοῖς κωμῳδοῖς ἔνια ἔλεγεν ἤτοι τινὰ τῶν εὐτελῶν πραγμάτων ἀπήγγελλε καὶ ἔλεγε διὰ λέξεων κεκαλλωπισμένων , οἷον εἰ εἴποιεν ὧ πότνια συκῆ · ἡ γὰρ συκῆ εὐτελὲς πρᾶγμα , τὸ δὲ πότνια θείοις καὶ θεοῖς ἁρμόζουσα . [ a 16 ] παθητικὴ δὲ λέξις ἐστίν · εἰ μὲν ὑβρίζεις , ὀφείλεις λέγειν λέξιν ὑβριζομένου , οἵαν εἰκὸς λέγειν τὸν ὑβριζόμενον , οἷον οἰνοβαρές , κυνὸς ὄμματ’ ἔχων , κραδίην δ’ ἐλάφοιο , εἰ δὲ ἀσεβῆ καὶ αἰσχρά εἰσι τὰ πράγματα , δεῖ λέγειν αὐτὰ ὡς δυσχε ραίνων καὶ εὐλαβούμενος καὶ λυπούμενος ἐπ’ αὐτοῖς , οἷον ὦ τῆς συμφορᾶς , ὡς δεινά μοι τὰ συναντήματα . [ a 18 ] εἰ δέ εἰσιν ἐπαινετά , δεῖ πάλιν ἀγαμένως καὶ θαυμαστικῶς ἀπαγγέλλειν αὐτά · ἡ γὰρ λέξις ἡ οἰκεία καὶ ἁρμόζουσα τῷ πράγματι , οἷον ἡ θαυμαστικὴ λέξις ἀνήκει τοῖς ἐπαινετοῖς πράγμασι καὶ ἡ περιπαθὴς καὶ ἡ σχετλιαστικὴ ἀνήκει τοῖς λυπηροῖς καὶ ἐλεεινοῖς πράγμασι , πιθανὸν τὸ πρᾶγμα ποιεῖ καὶ ἀληθὲς δοκεῖ φαίνεσθαι · [ a 20 ] ἡ γὰρ ψυχὴ τοῦ ἀκούοντος παραλογίζεται καὶ ἀπατᾶται καὶ οἴεται ὡς ἀληθῶς λέγοντος , ἤτοι ὅτι ἀληθῶς λέγει ὁ ῥήτωρ , ἀπὸ τοῦ λέγειν λέξεις ἁρμοζούσας καὶ ἀναλόγους τοῖς πράγμασιν · ἐπὶ τοῖς τοι ούτοις γὰρ πράγμασιν , οἷς καὶ ἀνάλογος λέξις παρὰ τοῦ ῥήτορος τίθεται , ἀπατᾶται ὁ ἀκροατὴς καὶ οἴεται , ὡς οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα , καθὼς καὶ παρὰ τῷ ῥήτορι ἀπαγγέλλονται . [ a 22 ] ὥστε οἱ ἀκροαταὶ οἴονται οὕτως ἔχειν τὰ πράγματα , ὡς ὁ λέγων ἀπαγγέλλει αὐτά , κἂν καὶ μὴ οὕτως ἔχωσιν . εἰ δὲ τῶν πραγμάτων λυπηρῶν ὄντων καὶ περιπαθῶν θαυμαστικῶς ἀπαγγέλλει αὐτὰ ἢ τὰ ἐπαινετὰ ἀπαγγέλλει σχετλιαστικῶς καὶ περιπαθῶς , ἀπίθανος δοκεῖ ὁ τοιοῦτος ῥήτωρ καὶ ψευδὴς καὶ πρὸς τὸ ἀπατᾶν ἀφορῶν , καὶ διὰ τοῦτο ἀπεστραμμένως ἀπαγγέλλει τὰ πράγματα καὶ οὐκ ἀναλόγως . [ a 23 ] καὶ ὁ ἀκούων συλλυπεῖται τῷ λέγοντι περιπαθῶς τὰ περιπαθῆ πράγματα , κἂν μηδὲν ἀληθὲς λέγη , ἀλλ’ οὖν οἱ ἀκροαταὶ οἴονται ἀληθεύειν αὐτόν · διὸ καὶ πολλοὶ ἀπὸ τοῦ σχετλιάζειν ἐν τοῖς λυπηροῖς θορυβοῦσι τοὺς ἀκροατὰς ἀκούοντας αὐτοῦ λέγοντος ὦ τῆς συμφορᾶς , οἷά μοι ἐπεσυνέβησαν · ὁμοίως δὲ θορυβοῦνται οἱ ἀκροαταὶ καὶ ἐὰν ἀκούσωσι τοῦ λέγοντος θαυμάζοντός τι , καὶ διὰ τοῦτο προσέχουσιν αὐτῷ . [ a 25 ] ἠθικὴ δέ ἐστι καὶ ἡ τῶν σημείων δεῖξις . ἄλλα εἰσὶ σημεῖα τοῦ γέροντος , ἤτοι τὸ προβουλεύεσθαι , τὸ εἰδέναι τὰ ὄντα , τὰ προ όντα , τὰ μέλλοντα , καὶ ἄλλα εἰσὶ σημεῖα τοῦ νέου , ἤτοι τὸ θαρραλέον , τὸ ἀνδρεῖον , οἶον νέῳ πάντ’ ἔοικεν Ἄρεϊ δεδαιγμένῳ ὀξέι χαλκῷ · πρέπει γὰρ καὶ τῷ νέῳ τὸ κεῖσθαι ἀπεκταμένῳ ἐν πολέμῳ . [ a 26 ] ἡ ἀρμότ τουσα δεῖξις ἑκάστῳ γένει καὶ ἔξει . [ a 29 ] ἕξεις δέ , καθ’ ἅς ποιός τις λέγεται · ἢ γὰρ ἕξιν ἔχει τοῦ ὀργίζεσθαι , καθ’ ἣν ὀργίλος λέγεται , ἢ ἔξιν ἔχει τοῦ μὴ ὀργίζεσθαι , καθ’ ἣν πρᾶος λέγεται · καὶ ἄλλα μὲν ἁρμόττουσι τῷ ὀργίλῳ , ἄλλα δὲ τῷ πράῳ . οὐ γὰρ καθ’ ἅπασαν ἕξιν ποιός τις παρονομάζεται , ἤτοι οὐ γάρ , εἰ ἕξιν ἔχει τις τοῦ ἀσκεπὴς περιπατεῖν ἢ βραδέως ἐσθίειν , ἤδη καὶ ἀπ’ αὐτοῦ παρονομάζεται . [ a 30 ] καὶ τὰ ὀνόματα καὶ αἱ λέξεις οἰκεῖαι ὀφείλουσιν εἶναι ἑκάστου τῇ ἕξει · ἄλλα γὰρ ὀνόματά εἰσιν οἰκεῖα τῷ ἀγροίκῳ καὶ ἄλλα οἰκεῖα τῷ πεπαιδευμένῳ ἤτοι τῷ σοφῷ · οὕτω γάρ , εἰ λέγεις τὰ ὀνόματα τὰ οἰκεῖα ἑκάστῳ , τὸ ἦθος ἑαυτοῦ μᾶλλον δείξεις , ὅτι ἐστὶν ἀληθευτικόν . [ a 32 ] πάσχουσι δὲ οἱ ἀκροαταὶ ἤτοι ἀπατῶνται καὶ τῷ συνήθει καὶ καθωμιλημένῳ καὶ γνωρίμῳ τοῖς πᾶσιν , ᾧτινι πάντες οἱ λογογράφοι κατακόρως χρῶνται καὶ ἀεὶ ἀπατῶντες , οἷον ὅταν τις εἰσελθὼν εἴπῃ ἐπὶ δικαστηρίου τοῦτο δέ , ὃ μέλλω εἰπεῖν , πάντες ἴσασι καὶ οὐδεὶς ἀγνοεῖ [ a 35 ] ὁ γοῦν ἀκροατὴς ἢ καὶ ὁ δικαστὴς αἰσχυνόμενος τὸ θρυλλούμενον οὔτις τοι τῶνδ’ ἐπαίτιός ἐστι , μή πως δόξῃ ἀγνοῶν , ὅπερ οἱ ἄλλοι πάντες γινώσκουσι , δέχεται τὸ παρ’ ἐκείνου λεγόμενον καὶ ὁμολογεῖ . τὸ δὲ χρᾶσθαι τούτῳ ἤτοι τῷ λέγειν ὅτι τοῦτο , ὅ φημι , καὶ οἱ σκυτοτόμοι γινώσκουσιν , εὐκαίρως ἢ ἀκαίρως κοινόν ἐστιν ἀπάντων τῶν εἰδῶν , ἤτοι καὶ ἐν τῷ δικανικῷ καὶ συμβουλευτικῷ καὶ ἐν τῷ πανηγυρικῷ χρώμεθα τῷ λόγῳ τούτῳ ἤτοι ὅτι πάντες τοῦτο γινώσκουσι , πλὴν ποτὲ μὲν εὐκαίρως ποτὲ δὲ ἀκαίρως . ἢ τῶν εἰδῶν ἤτοι τοῦ παθητικοῦ καὶ ἠθικοῦ . [ b 1 ] ἄκος δέ ἐστιν ἐπὶ πάσης ὑπερβολῆς , ἤτοι ὅταν δὲ εἴπῃς τι ἀκαίρως καὶ ὑπερβάλλῃ τὸ πρᾶγμα ἤτοι οὐκ ἔστι τοῦ πράγματος , τότε λέγε τὸ θρυλλούμενον ἤτοι τότε δεῖ προσεπιπλήττειν ἑαυτὸν ἐν τῷ λέγειν οἷόν με φύγεν ἕρκος ὀδόντων , ἢ ὅτι ἀλλ’ οἷόν με διέλαθε καὶ εἶπον εἰ γὰρ οὕτως προσεπι πλήττεις ἑαυτόν , δοκεῖ τὸ λεγόμενον ἀεὶ παρὰ σοῦ εἶναι ἀληθὲς καὶ σὺ ἀληθὴς δοκεῖς · λέγουσι γὰρ οἱ ἀκροαταί , ὅτι , εἰ μικρόν τι παρεγκλίνας τῆς ἀληθείας καὶ εἰπὼν ἄκαιρον ἤτοι ὃ τοῦ παρόντος οὐκ ἔστι καιροῦ ἑαυτὸν προσεμέμψατο καὶ συνέπληξε , λοιπὸν φιλαλήθης ἐστὶ καὶ τῆς ἀληθείας ἐξέχεται . [ b 3 ] ἐπεὶ τὸ προσεπιπλήττειν ἑαυτὸν οὐ λανθάνει τὸν λέγοντα ἤτοι τὸν ῥήτορα , δι’ ὃ ταῦτα ποιεῖ · ποιεῖ γὰρ τοῦτο ἤτοι τὸ ἑαυτὸν προσε πιπλήττειν , κἂν μικρόν τι τῆς ἀληθείας παρεκτραπῇ καὶ ἄκαιρα δοκῇ λέγειν , ἵνα τὰ ἄλλα τὰ παρ’ αὐτοῦ λεγόμενα δοκῶσιν ἀληθῆ τοῖς ἀκροαταῖς . [ b 4 ] ἔτι οὐ δεῖ χρᾶσθαι πᾶσιν ἀνάλογον ἤτοι ἀναλόγως τοῖς πράγμασιν , ἤτοι οὐ δεῖ χρῆσθαι πᾶσι τοῖς τῷ πράγματι ἁρμόζουσιν · οὕτω γάρ , εἰ μὴ πᾶσι τοῖς ἁρμόζουσι τῷ πράγματι ἅμα χρᾷ , κέκλεπται καὶ ἀπατᾶται ὁ ἀκροατής . [ b 5 ] οἷον εἰ τὰ ὀνόματα σκληρὰ ἤτοι αἱ λέξεις καὶ τραχέα εἰσὶ καὶ ὑβριστικά , ἅτινα λέγεις πρός τινα ἀντιδικοῦντά σοι , οὐ δεῖ ταύτας τὰς τραχείας λέξεις καὶ σημαινούσας ὕβριν ἐκφέρειν καὶ μετὰ φωνῆς ἀγρίας καὶ τραχείας καὶ ἐν οἷς ταύτας λέγεις δεικνύειν καὶ πρόσωπον ὀργι ζομένου καὶ τὰ ἄλλα τὰ ἁρμόττοντα ἤτοι βλέμμα καὶ κίνημα καὶ ἰδίωμα ἄγριον · ἀλλ’ εἰ μὲν αἱ λέξεις εἰσὶν ὑβριστικαί , δεῖ σε ταύτας ἐκφέρειν μετὰ φωνῆς ὑφειμένης καὶ μὴ ἀγρίας καὶ πρόσωπον ἔχειν ἱλαρὸν καὶ βλέμμα πρᾶον , ἵνα τὸ τῶν λέξεων τραχὺ συγκαλύπτηται διὰ τῆς ὑφειμένης φωνῆς καὶ τοῦ ἱλαροῦ προσώπου καὶ μὴ φαίνῃ μελάγχολος καὶ ὑβριστικός · [ b 7 ] εἰ δὲ μή , ἤτοι εἰ δὲ καὶ αἱ λέξεις εἰσὶ τραχεῖαι καὶ ἐκφέρεις ταύτας μετὰ φωνῆς ἀγρίας καὶ πρόσωπον ἐνδείκνυσαι ἄγριον , φανερὸν γίνεται , ὅτι μελάγχολος εἶ καὶ ψευδὴς καὶ ἐπίκεισαι τῷ , ὃν ἀδικεῖς . εἰ δὲ τόδε μέν , ἤτοι εἰ δὲ αἱ λέξεις εἰσὶ σκληραὶ καὶ ὕβριν ὑποσημαίνουσαι , τόδε δὲ μή . ἤτοι ἡ δὲ φωνή . δι’ ἧς ταύτας ἐκφέρεις . ἐστὶ μαλακὴ καὶ ὑφειμένη καὶ τὸ πρόσωπον ἐνδείκνυσαι ἱλαρόν , λανθάνεις ποιῶν τὸ αὐτὸ ἤτοι λεληθότως ὑβρίζεις αὐτὸν καὶ οὐδὲ δοκεῖς ὕποπτος τοῖς ἀκροαταῖς τὸ αὐτὸ δὲ ποιεῖς λεληθότως ἤτοι τὸ ὑβρίσαι τὸν ἀντιδικοῦντα , ὅπερ ἂν ἐποίησας , καὶ εἰ μετὰ τραχείας φωνῆς ἐξέφερες τὰς τραχείας λέξεις καὶ ὑβριστικάς . εἰ δὲ βούλει δοκεῖν , ὡς ἃ λέγεις πιθανά εἰσι , δεῖ τὰ μαλακὰ ὑφειμένως ἀπαγγέλλειν καὶ δι’ εὐτελῶν λέξεων καὶ τὰ σκληρὰ πάλιν σκληρῶς καὶ ὀγκηρῶς ἀπαγγέλλειν · [ b 9 ] εἰ δὲ τὰ μαλακὰ καὶ ταπεινὰ ἀπαγγέλλεις σκληρῶς καὶ ὀγκηρῶς , δόξεις περίεργος καὶ δολερὸς καὶ μωρὸς ὡς σπουδάζων ἀντιστρέφειν τὰ πράγματα καὶ ἀπίθανα δόξεις λέγειν . [ b 11 ] τῷ δὲ λέγοντι παθητικῶς ἁρμόζουσιν αἱ ἐπίθετοι λέξεις ὡς τὸ πελώριος καὶ διπλᾶ ὡς τὰς συνθέτους λέγειν ὡς τὸ οὐρανόμηκες καὶ ξένας λέξεις ἤτοι διαλέκτου καὶ τῆσδε ἢ τῆσδε τῆς γλώττης · τῷ γὰρ λέγοντι κακὸν οὐρανόμηκες συγγνώμη ἐστὶν ὡς ὀργιζομένῳ · δοκεῖ γὰρ ὁ ὀργιζόμενος μὴ προσέχειν οἷς λέγει ὡς ὑπὸ τῆς ὀργῆς τὰς φρένας ἐξεστηκώς , καὶ διὰ τοῦτο συγγνωμονοῦσιν αὐτῷ , κἂν ἀνοίκεια καὶ ἀκατάλ ληλα λέγη · τὸ γὰρ οὐρανόμηκες ἐπὶ θείων λέγεται , οὐ μὴν δὲ ἐπὶ κακῶν · εἴ τι γὰρ ἔλθῃ εἰς τὴν γλῶτταν τοῦ ὀργιζομένου , τοῦτο καὶ λέγει καὶ οὐ σκοπεῖ τὰ κατάλληλα . [ b 13 ] καὶ ὅταν ἔχῃ ἤδη τοὺς ἀκροα τάς , ἤτοι ὅταν τοὺς ἀκροατὰς ποιήσῃ ὥστε αὐτῷ προσέχειν ὡς ἀληθῆ λέγοντι , εἴτε ψέγει , εἴτε ἐπαινεῖ , εἴτε ὀργίζεται , ἤτοι ὅταν καὶ οἱ ἀκροαταὶ χαίρωσι τοῖς ἐπαίνοις ἢ τοῖς ψόγοις καὶ κρίνωσι τὸν ῥήτορα δικαίως ὀργιστάντες ζόμενον καθ’ οὗ ὀργίζεται ἢ δικαίως ψέγοντα ὃν ψέγει ἢ δικαίως ἐπαινοῦντα καὶ οἷον ἐνθουσιῶσι , καὶ τότε δεῖ χρᾶσθαι τοῖς διπλοῖς καὶ ἐπιθέτοις ὀνόστάντες μασι . καὶ εἴ τι ἂν βούλοιο . [ b 15 ] ὁ δὲ Ἰσοκράτης ἐγκώμιον ποιεῖται στρατιωτῶν πολεμησάντων καὶ τινῶν μὲν σφαγέντων τινῶν δὲ καὶ σωθέντων , καί φησιν ἐν τῷ τέλει τοῦ ἐγκωμίου φήμη δὲ πάντων καὶ ἡ γνώμη πάντων οὕτως ἔχειν ταῦτα , ἃ λέγω ἐπαινῶν , μαρτυροῦσι καὶ διαβεβαιοῦσι καὶ μὴ ἄλλως · ἀλλὰ λέγουσι ταῦτα καὶ οἱ στρατιῶται οἱ τὸν τότε ὑπο πόλεμον , οἳ καὶ ἔτλησαν τὰ δεινὰ καὶ διεσώθησαν . [ b 17 ] φθέγγονται γὰρ τὰ τοιαῦτα ἤτοι τὰ παράλληλα , οἷον φήμη , γνώμη , ἐνθουσιάζοντες · ὥστε καὶ οἱ ἀκροαταὶ ὁμοίως ἔχοντες ἤτοι ἐνθου σιάζοντες καὶ ὅλοι γενόμενοι τοῦ λέγοντος ἀποδέχονται τοὺς ῥήτορας λέγοντας τοιαῦτα ἤτοι παράλληλα . [ b 18 ] διὸ καὶ τὸ τὰ τοιαῦτα λέγειν ἤτοι παράλληλα , ἐπεὶ καὶ τῶν ἐνθουσιαζόντων ἐστὶν ἡ ποίησις , λοιπὸν τῇ ποιήσει ἁρμόττει . ἢ δεῖ οὕτως λέγειν τὰ παράλληλα μεταποιῆσαι τοὺς ἀκροατὰς ἐνθουσιάζειν καὶ ἀποδέχεσθαι τοὺς λέγοντας ἢ μετ’ εἰρωνείας ἤτοι ἢ δεῖ χρᾶσθαι τῇ εἰρωνείᾳ μετὰ τὸ ἀποδεῖξαι τὸν δεῖνα προδότην τῆς πατρίδος καὶ λέγειν μετ’ εἰρωνείας πάντα μετὰ τὰς ἀποδείξεις ὁ καλὸς οὑτοσί , ὁ γενναῖος . [ b 20 ] οἱ λόγοι τοῦ Γοργίου , ὃν παρεισάγει ὁ Πλάτων διαλεγόμενον , εἰρωνευτικοί εἰσιν ἅπαντες .
Lemmas: καί ἀνάλογος ἤτοι ἁρμόζω ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα ἠθικός εἰμί λέξις ὁ ἐμφαίνω ὁ ἦθος ὁ λέγω ὀργίλος ἢ χάριεν ἢ ἀλη θευτικὸν ἢ σεμνός . [ a 12 ] αὐτοκιβδήλως ἤτοι ταπεινός καί εὐτελής . γράφω καί αὐτοκάβδαλος . λέγω δέ καί αὐτοκάβδαλος ὁ ταπεινός καί εὐτελής καί αὐτόξεστος καί αὐτοσχέδιος ἐκ μεταφορά ὁ κοντάριον , ἐν ὅς οὐ ἀπέχω ὁ ἄκρος παρά ὁ τέκτων , ἐν ὅς ὁ ξίφος ἐντίθημι , ἀλλά τοιοῦτος εἰμί φύσις ἀπεξεισμένω πρός ὁ ὀξύς , ὥσπερ εἰμί ἀπέχω παρά ὁ τέκτων πρός ὁ ὀξύς2 καί ἐξεπίτηδες . ὁ δέ ἀνά λόγος εἰμί καί ἁρμόζω εἰμί ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα , εἰμί γε ὁ εὔογκος ἤτοι ὁ ἐξαίρω καί μέγας πρᾶγμα μή αὐτοκιβδήλως ἤτοι εὐτελής καί ταπεινός λέγω ἤτοι ἀπαγγέλλω , ἀλλά σεμνός καί μέγελλος γεθυσμένως · καί πάλιν ὁ εὐτελής δεῖ ταπεινός ἀπαγγέλλω καί εὐτελής , ἀλλά μή σεμνός καί ὀγκηρός καί διῃρημένως , ἤτοι ὁ εὔογκος πρᾶγμα καί μέγεθος ἔχω δεῖ ἀπαγγέλλω σεμνός καί διῃρημένως καί ὀγκηρός καί ὁ εὐτελής δεῖ ἀνάλογος ἀπαγγέλλω εὐτελής καί ταπεινός . [ a 13 ] ἀλλά οὐδέ ἐπί ὁ εὐτελής πρᾶγμα ἢ ὄνομα ἔπειμι κόσμος , ἤτοι καλλωπίζω λέγω δεῖ λαμβάνω · εἰμί δέ μή , ἤτοι εἰμί δέ ἐν ὁ εὐτελής πρᾶγμα χράω ὄνομα καί λέξις καλλωπίζω , κωμῳδία ποιέω · ὁ γάρ κωμῳδός ὁ εὐτελής καί οὐδάμινος πρᾶγμα ἀπάγω διά λέξις καλλωπίζω . αὐτός γάρ εἰμί βροντή καί σπουδή . [ a 15 ] καί γάρ ὁ Κλεοφῶν ῥήτωρ εἰμί ὁμοίως ὁ κωμῳδός ἔνιοι λέγω ἤτοι τις ὁ εὐτελής πρᾶγμα ἀπαγγέλλω καί λέγω διά λέξις καλλωπίζω , οἷος εἰμί εἶπον ἵημι πότνια συκέα · ὁ γάρ συκέα εὐτελής πρᾶγμα , ὁ δέ πότνια θεῖον καί θεός ἁρμόζω . [ a 16 ] παθητικός δέ λέξις εἰμί · εἰμί μέν ὑβρίζω , ὀφείλω λέγω λέξις ὑβρίζω , οἷος εἰκός λέγω ὁ ὑβρίζω , οἷος οἰνοβαρής , κύων ὄμμα ἔχω , Καρδία δέ ἔλαφος , εἰμί δέ ἀσεβής καί αἰσχρός εἰμί ὁ πρᾶγμα , δεῖ λέγω αὐτός ὡς δυσχε ῥαίνω καί εὐλαβέομαι καί λυπέω ἐπί αὐτός , οἷος εἰμί ὁ συμφορά , ὡς δεινός ἐγώ ὁ συνάντημα . [ a 18 ] εἰμί δέ εἰμί ἐπαινετός , δεῖ πάλιν ἀγαμένως καί θαυμαστικός ἀπαγγέλλω αὐτός · ὁ γάρ λέξις ὁ οἰκεῖος καί ἁρμόζω ὁ πρᾶγμα , οἷος ὁ θαυμαστικός λέξις ἀνήκω ὁ ἐπαινετός πρᾶγμα καί ὁ περιπαθής καί ὁ σχετλιαστικός ἀνήκω ὁ λυπηρός καί ἐλεεινός πρᾶγμα , πιθανός ὁ πρᾶγμα ποιέω καί ἀληθής δοκέω φαίνω · [ a 20 ] ὁ γάρ ψυχή ὁ ἀκούω παραλογίζομαι καί ἀπατάω καί οἴομαι ὡς ἀληθής λέγω , ἤτοι ὅτι ἀληθής λέγω ὁ ῥήτωρ , ἀπό ὁ λέγω λέγω ἁρμόζω καί ἀνάλογος ὁ πρᾶγμα · ἐπί ὁ ὅς οὗτος γάρ πρᾶγμα , ὅς καί ἀνάλογος λέξις παρά ὁ ῥήτωρ τίθημι , ἀπατάω ὁ ἀκροατής καί οἴομαι , ὡς οὕτως ἔχω ὁ πρᾶγμα , καθώς καί παρά ὁ ῥήτωρ ἀπαγγέλλω . [ a 22 ] ὥστε ὁ ἀκροατής οἴομαι οὕτως ἔχω ὁ πρᾶγμα , ὡς ὁ λέγω ἀπαγγέλλω αὐτός , κἀν καί μή οὕτως ἔχω . εἰμί δέ ὁ πρᾶγμα λυπηρός εἰμί καί περιπαθέω θαυμαστικός ἀπαγγέλλω αὐτός ἢ ὁ ἐπαινετός ἀπαγγέλλω σχετλιαστικός καί περιπαθῶς , ἀπίθανος δοκέω ὁ τοιοῦτος ῥήτωρ καί ψευδής καί πρός ὁ ἀπατάω ἀφοράω , καί διά οὗτος ἀποστρέφω ἀπαγγέλλω ὁ πρᾶγμα καί οὐ ἀνάλογος . [ a 23 ] καί ὁ ἀκούω συλλυπούμαι ὁ λέγω περιπαθῶς ὁ περιπαθής πρᾶγμα , κἀν μηδείς ἀληθής λέγω , ἀλλά οὖν ὁ ἀκροατής οἴομαι ἀληθεύω αὐτός · διό καί πολύς ἀπό ὁ σχετλιάζω ἐν ὁ λυπηρός θορυβέω ὁ ἀκροατής ἀκούω αὐτός λέγω εἰμί ὁ συμφορά , οἷος ἐγώ ἐπισυμβαίνω · ὁμοίως δέ θορυβέω ὁ ἀκροατής καί ἐάν ἀκούω ὁ λέγω θαυμάζω τίς , καί διά οὗτος προσέχω αὐτός . [ a 25 ] ἠθικός δέ εἰμί καί ὁ ὁ σημεῖον δεῖξις . ἄλλος εἰμί σημεῖον ὁ γέρων , ἤτοι ὁ προβουλεύω , ὁ οἶδα ὁ εἰμί , ὁ προ εἰμί , ὁ μέλλω , καί ἄλλος εἰμί σημεῖον ὁ νέος , ἤτοι ὁ θαρραλέος , ὁ ἀνδρεῖος , οἶος νέος πᾶς ἔοικα Ἄρης δαΐζω ὀξύς χαλκός · πρέπω γάρ καί ὁ νέος ὁ κεῖμαι ἀποκτείνω ἐν πόλεμος . [ a 26 ] ὁ ἀρμός Τούσα δεῖξις ἕκαστος γένος καί ἔξειμι . [ a 29 ] ἔχω δέ , κατά ὅς ποιός τις λέγω · ἢ γάρ ἕξις ἔχω ὁ ὀργίζω , κατά ὅς ὀργίλος λέγω , ἢ ἐξέρχομαι ἔχω ὁ μή ὀργίζω , κατά ὅς πρᾶος λέγω · καί ἄλλος μέν ἁρμόζω ὁ ὀργίλος , ἄλλος δέ ὁ πρᾶος . οὖον γάρ κατά ἅπας ἕξις ποιός τις παρονομάζω , ἤτοι οὖον γάρ , εἰμί ἕξις ἔχω τις ὁ ἀσκεπής περιπατέω ἢ βραδύς ἐσθίω , ἤδη καί ἀπό αὐτός παρονομάζω . [ a 30 ] καί ὁ ὄνομα καί ὁ λέγω οἰκεῖος ὀφείλω εἰμί ἕκαστος ὁ ἔχω · ἄλλος γάρ ὄνομα εἰμί οἰκεῖος ὁ ἄγροικος καί ἄλλος οἰκεῖος ὁ παιδεύω ἤτοι ὁ σοφός · οὗτος γάρ , εἰμί λέγω ὁ ὄνομα ὁ οἰκεῖος ἕκαστος , ὁ ἦθος ἑαυτοῦ μᾶλλον δείκνυμι , ὅτι εἰμί ἀληθευτικός . [ a 32 ] πάσχω δέ ὁ ἀκροατής ἤτοι ἀπατάω καί ὁ συνήθης καί καθομιλέω καί γνώριμος ὁ πᾶς , ὅστις πᾶς ὁ λογογράφος κατάκορος χράω καί ἀεί ἀπατάω , οἷος ὅταν τις εἰσέρχομαι εἶπον ἐπί δικαστήριον οὗτος δέ , ὅς μέλλω εἶπον , πᾶς οἶδα καί οὐδείς ἀγνοέω [ a 35 ] ὁ γοῦν ἀκροατής ἢ καί ὁ δικαστής αἰσχύνω ὁ θρυλέω οὔτις ὅς ὅδε ἐπαίτιος εἰμί , μή πως δόξα ἀγνοέω , ὅσπερ ὁ ἄλλος πᾶς γιγνώσκω , δέχομαι ὁ παρά ἐκεῖνος λέγω καί ὁμολογέω . ὁ δέ χράομαι οὗτος ἤτοι ὁ λέγω ὅτι οὗτος , ὅς φημί , καί ὁ σκυτοτόμος γιγνώσκω , εὔκαιρος ἢ ἄκαιρος κοινός εἰμί ἀπαντάω ὁ εἶδος , ἤτοι καί ἐν ὁ δικανικός καί συμβουλευτικός καί ἐν ὁ πανηγυρικός χράω ὁ λόγος οὗτος ἤτοι ὅτι πᾶς οὗτος γιγνώσκω , πλήν ποτέ μέν εὔκαιρος ποτέ δέ ἄκαιρος . ἢ ὁ εἶδος ἤτοι ὁ παθητικός καί ἠθικός . [ b 1 ] ἄκος δέ εἰμί ἐπί πᾶς ὑπερβολή , ἤτοι ὅταν δέ εἶπον τίς ἄκαιρος καί ὑπερβάλλω ὁ πρᾶγμα ἤτοι οὐ εἰμί ὁ πρᾶγμα , τότε λέγω ὁ θρυλέω ἤτοι τότε δεῖ προσεπιπλήσσω ἑαυτοῦ ἐν ὁ λέγω οἷος ἐγώ φεύγω ἕρκος ὀδούς , ἢ ὅτι ἀλλά οἷος ἐγώ διαλανθάνω καί εἶπον εἰμί γάρ οὕτως προσεῖπον πλήσσω ἑαυτοῦ , δοκέω ὁ λέγω ἀεί παρά σύ εἰμί ἀληθής καί σύ ἀληθής δοκέω · λέγω γάρ ὁ ἀκροατής , ὅτι , εἰμί μικρός τίς παρεγκλίνω ὁ ἀλήθεια καί εἶπον ἄκαιρος ἤτοι ὅς ὁ πάρειμι οὐ εἰμί καιρός ἑαυτοῦ προσμέμφομαι καί συμπλήσσω , λοιπός φιλαλήθης εἰμί καί ὁ ἀλήθεια ἐξέχω . [ b 3 ] ἐπεί ὁ προσεπιπλήσσω ἑαυτοῦ οὖον λανθάνω ὁ λέγω ἤτοι ὁ ῥήτωρ , διά ὅς οὗτος ποιέω · ποιέω γάρ οὗτος ἤτοι ὁ ἑαυτοῦ πρόσω πίμπλημι , κἀν μικρός τίς ὁ ἀλήθεια παρεκτρέπω καί ἄκαιρος δοκέω λέγω , ἵνα ὁ ἄλλος ὁ παρά αὐτός λέγω δοκέω ἀληθής ὁ ἀκροατής . [ b 4 ] ἔτι οὖον δεῖ χράομαι πᾶς ἀνάλογος ἤτοι ἀνάλογος ὁ πρᾶγμα , ἤτοι οὖον δεῖ χράω πᾶς ὁ ὁ πρᾶγμα ἁρμόζω · οὗτος γάρ , εἰμί μή πᾶς ὁ ἁρμόζω ὁ πρᾶγμα ἅμα χράω , κλέπτω καί ἀπατάω ὁ ἀκροατής . [ b 5 ] οἷος εἰμί ὁ ὄνομα σκληρός ἤτοι ὁ λέγω καί τραχύς εἰμί καί ὑβριστικός , ὅστις λέγω πρός τις ἀντιδικέω σύ , οὖον δεῖ οὗτος ὁ τραχύς λέγω καί σημαίνων ὕβρις ἐκφέρω καί μετά φωνή ἄγριος καί τραχύς καί ἐν ὅς οὗτος λέγω δείκνυμι καί πρόσωπον ὀργι ζέω καί ὁ ἄλλος ὁ ἁρμόζω ἤτοι βλέμμα καί κίνημα καί ἰδίωμα ἄγριος · ἀλλά εἰμί μέν ὁ λέγω εἰμί ὑβριστικός , δεῖ σύ οὗτος ἐκφέρω μετά φωνή ὑφίημι καί μή ἄγριος καί πρόσωπον ἔχω ἱλαρός καί βλέμμα πρᾶος , ἵνα ὁ ὁ λέξις τραχύς συγκαλύπτω διά ὁ ὑφίημι φωνή καί ὁ ἱλαρός πρόσωπον καί μή φαίνω μελάγχολος καί ὑβριστικός · [ b 7 ] εἰμί δέ μή , ἤτοι εἰμί δέ καί ὁ λέγω εἰμί τραχύς καί ἐκφέρω οὗτος μετά φωνή ἄγριος καί πρόσωπον ἐνδείκνυμι ἄγριος , φανερός γίγνομαι , ὅτι μελάγχολος εἰμί καί ψευδής καί ἐπίκειμαι ὁ , ὅς ἀδικέω . εἰμί δέ ὅδε μέν , ἤτοι εἰμί δέ ὁ λέγω εἰμί σκληρός καί ὕβρις ὑποσημαίνω , ὅδε δέ μή . ἤτοι ὁ δέ φωνή . διά ὅς οὗτος ἐκφέρω . εἰμί μαλακός καί ὑφίημι καί ὁ πρόσωπον ἐνδείκνυμι ἱλαρός , λανθάνω ποιέω ὁ αὐτός ἤτοι λεληθότως ὑβρίζω αὐτός καί οὐδέ δοκέω ὕποπτος ὁ ἀκροατής ὁ αὐτός δέ ποιέω λεληθότως ἤτοι ὁ ὑβρίζω ὁ ἀντιδικέω , ὅσπερ εἄν ποιέω , καί εἰμί μετά τραχύς φωνή ἐκφέρω ὁ τραχύς λέγω καί ὑβριστικός . εἰμί δέ βούλομαι δοκέω , ὡς ὁ λέγω πιθανός εἰμί , δεῖ ὁ μαλακός ὑφειμένως ἀπαγγέλλω καί διά εὐτελής λέξις καί ὁ σκληρός πάλιν σκληρός καί ὀγκηρός ἀπαγγέλλω · [ b 9 ] εἰμί δέ ὁ μαλακός καί ταπεινός ἀπαγγέλλω σκληρός καί ὀγκηρός , δοκέω περίεργος καί δολερός καί μωρός ὡς σπουδάζω ἀντιστρέφω ὁ πρᾶγμα καί ἀπίθανος δοκέω λέγω . [ b 11 ] ὁ δέ λέγω παθητικός ἁρμόζω ὁ ἐπίθετος λέγω ὡς ὁ πελώριος καί διπλόος ὡς ὁ σύνθετος λέγω ὡς ὁ οὐρανομήκης καί ξένος λέγω ἤτοι διάλεκτος καί ὅδε ἢ ὅδε ὁ γλῶσσα · ὁ γάρ λέγω κακός οὐρανομήκης συγγνώμη εἰμί ὡς ὀργίζω · δοκέω γάρ ὁ ὀργίζω μή προσέχω ὅς λέγω ὡς ὑπό ὁ ὀργή ὁ φρήν ἐξίστημι , καί διά οὗτος συγγνωμονέω αὐτός , κἀν ἀνοίκειος καί ἀκατάλ ληλα λέγω · ὁ γάρ οὐρανομήκης ἐπί θεῖον λέγω , οὖον μήv δέ ἐπί κακός · εἰμί τίς γάρ ἔρχομαι εἰς ὁ γλῶσσα ὁ ὀργίζω , οὗτος καί λέγω καί οὖον σκοπέω ὁ κατάλληλος . [ b 13 ] καί ὅταν ἔχω ἤδη ὁ ἀκροάομαι ὁ , ἤτοι ὅταν ὁ ἀκροατής ποιέω ὥστε αὐτός προσέχω ὡς ἀληθής λέγω , εἴτε ψέγω , εἴτε ἐπαινέω , εἴτε ὀργίζω , ἤτοι ὅταν καί ὁ ἀκροατής χαίρω ὁ ἔπαινος ἢ ὁ ψόγος καί κρίνω ὁ ῥήτωρ δικαίως ὀργίζω ζόω κατά ὅς ὀργίζω ἢ δικαίως ψέγω ὅς ψέγω ἢ δικαίως ἐπαινέω καί οἷος ἐνθουσιάω , καί τότε δεῖ χράομαι ὁ διπλόος καί ἐπίθετος ὀνίνημι πῆμα . καί εἰμί τίς εἄν βούλομαι . [ b 15 ] ὁ δέ Ἰσοκράτης ἐγκώμιον ποιέω στρατιώτης πολεμέω καί τις μέν σφάζω τις δέ καί σῴζω , καί φημί ἐν ὁ τέλος ὁ ἐγκώμιον φήμη δέ πᾶς καί ὁ γνώμη πᾶς οὕτως ἔχω οὗτος , ὁ λέγω ἐπαινέω , μαρτυρέω καί διαβεβαιόω καί μή ἄλλως · ἀλλά λέγω οὗτος καί ὁ στρατιώτης ὁ ὁ τότε ὑπο πόλεμος , ἕ καί ἔτλην ὁ δεινός καί διασῴζω . [ b 17 ] φθέγγομαι γάρ ὁ τοιοῦτος ἤτοι ὁ παράλληλος , οἷος φήμη , γνώμη , ἐνθουσιάζω · ὥστε καί ὁ ἀκροατής ὁμοίως ἔχω ἤτοι ἐντίθημι σιάζω καί ὅλος γίγνομαι ὁ λέγω ἀποδέχομαι ὁ ῥήτωρ λέγω τοιοῦτος ἤτοι παράλληλος . [ b 18 ] διό καί ὁ ὁ τοιοῦτος λέγω ἤτοι παράλληλος , ἐπεί καί ὁ ἐνθουσιάζω εἰμί ὁ ποίησις , λοιπός ὁ ποιέω ἁρμόζω . ἢ δεῖ οὕτως λέγω ὁ παράλληλος μεταποιέω ὁ ἀκροατής ἐνθουσιάζω καί ἀποδέχομαι ὁ λέγω ἢ μετά εἰρωνεία ἤτοι ἢ δεῖ χράομαι ὁ εἰρωνεία μετά ὁ ἀποδείκνυμι ὁ Δεῖνα προδότης ὁ πατρίς καί λέγω μετά εἰρωνεία πᾶς μετά ὁ ἀποδείκνυμι ὁ καλός οὗτος , ὁ γενναῖος . [ b 20 ] ὁ λόγος ὁ Γοργίας , ὅς παρεισάγω ὁ Πλάτων διαλέγω , εἰρωνευτικός εἰμί ἅπας .