anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 2.10
10 Ὁ φθόνος λύπη τίς ἐστι περὶ τοὺς ὁμοίους ἢ τῇ δόξῃ ἢ τῇ εὐγενείᾳ · φθονοῦσι δὲ αὐτοῖς οὐχί , διότι αὐτοῖς μέλλει γενέσθαι τι κακὸν ἐκ τῆς ἐκείνων εὐπραγίας , ἀλλὰ δι’ ἐκείνους τοὺς πλησίον λυποῦνται , ὅτι εὐημέρησαν . [ b 25 ] εἰσί τινες ὅμοιοι ἢ τῇ ἀληθείᾳ ἢ φαίνονται μέν , οὐκ εἰσὶ δέ . φθονοῦσι καὶ οἱ ἔχοντες πάντα τὰ ἀγαθά · ἐπεὶ γὰρ πάντα ἔχουσι τὰ ἀγαθά , ὡς οἰκεῖα ταῦτα ἡγοῦνται καὶ διὰ τοῦτο , εἰ ἴδῃ τινὰ ἔχοντά τι τῶν ἐνόντων αὐτῷ ἀγαθῶν , φθονεῖ τούτῳ ὡς ἔχοντι τὸ ἑαυτοῦ · [ b 29 ] πάντας γὰρ τοὺς ἔχοντάς τι ἀγαθὸν οἴονται φέρειν καὶ ἔχειν τὰ ἑαυτῶν ἀγαθά . καὶ οἱ τιμώμενοι ἐπὶ σοφίᾳ φθονοῦσιν , εἰ ἀκούσουσιν ἕτερον ὄντα σοφόν . [ b 33 ] καὶ οἱ μικρόψυχοι φθονεροί · διότι γὰρ δοκεῖ αὐτοῖς πάντα μεγάλα , διὰ τοῦτο , κἂν ἴδωσί τινα φοροῦντα ζωνάριον , μέγα τοῦτο δοκεῖ αὐτοῖς καὶ διὰ τοῦτο φθονοῦσι . καὶ περὶ ταῦτα τὰ πράγματα καταγίνεται ὁ φθόνος , ὧν τῇ κτήσει ἢ μικρῷ ὑπερέχουσί τινων ἐχόντων καὶ ἐκείνων ταῦτα ἢ μικρῷ ἐλλεί πουσι , καὶ διὰ τοῦτο φθονοῦσι καὶ τοῖς ἔχουσι ταῦτα , ὧν ἢ μικρῷ ὑπερ έχουσιν ἢ μικρῷ ἐλλείπουσι . φθονοῦσι γὰρ τῷ ἐγγὺς ἢ χρόνῳ ἤτοι τοῖς ὁμήλιξιν · οὐδέποτε γὰρ ὁ παῖς φθονήσει τῷ γέροντι , οὐδὲ ὁ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ φθονήσει τῷ Μακεδόνι · οἱ γὰρ ὁμόχωροι ἀλλήλοις φθονοῦσι . [ a 7 ] τοῦ Αἰσχύλου τοῦ ποιητοῦ ἐστι τὸ συγγενὲς γὰρ καὶ φθονεῖν ἐπίσταται . [ a 8 ] φιλοτιμοῦνται δὲ καὶ ἐπιδείκνυνται πρὸς τοὺς εἰρημένους ἤτοι τοὺς ἐγγὺς καὶ τόπῳ καὶ χρόνῳ καὶ ἡλικίᾳ . οὐδεὶς φθονεῖ οὔτε τῷ ὄντι πρὸ μυρίων χρόνων οὔτε τῷ ἐσομένῳ μετὰ μυρίους χρόνους οὐδὲ τῷ ἐφ’ Ἡρακλείαις στήλαις ὄντι . οὐδὲ φθονοῦσι , ὧν κατὰ πολὺ λείπονται , εἴτε αὐτοὶ ἑαυτοὺς οἴονται ἐκείνων λείπεσθαι , εἴτε ἄλλοι νομίζουσιν ἐκείνων τούτους λείπεσθαι . [ a 12 ] ὡσαύτως καὶ πρὸς τούτους τοὺς ὁμοίους ἤτοι τοὺς ὁμοιοτέχνους ὁ φθόνος γίνεται ἢ ὁμοφύλους ἢ ὁμήλικας · καὶ περὶ τὰ τοιαῦτα ἃ εἴπομεν ἀγαθὰ ἀνάγκη τούτοις τοῖς ἀνταγωνισταῖς φθονεῖν καὶ ἀντερασταῖς . καὶ οἱ μόλις κτησάμενοι ἢ πλοῦτον ἢ σοφίαν ἢ ἄλλο τι φθονοῦσι τοῖς ταχέως ταῦτα κτησαμένοις . καὶ οἱ μὴ τυχόντες τούτων τῶν ἀγαθῶν βραδέως φθονοῦσι τοῖς τυχοῦσι τούτων ταχέως . [ a 17 ] φθονοῦμεν καὶ περὶ ἐκεῖνα , ἃ εἰ κατορθωθῶσιν ἄλλοις καὶ εἰ ταῦτα ἄλλοι κέκτηνται , ἡμεῖς δὲ ταῦτα οὐ κατορθώσομεν , ὄνειδος ἡμῖν ἐπιγίνεται . εἰσὶ δὲ καὶ οὗτοι οἱ κατορθώσαντες ταῦτα καὶ ἐγγὺς ἡμῶν καὶ τῷ τόπῳ καὶ τῷ χρόνῳ καὶ ὅμοιοι , οἷον εἰ ἴδωσί τινες τὸν ὁμήλικά μοι καὶ ὁμότεχνον γενόμενον ἄρχοντα , ἐμὲ δὲ μὴ γενόμενον , ὀνειδίζουσί με · [ a 19 ] φαίνεται γάρ , ὅτι παρ’ αὐτοὺς ἤτοι δι’ ἐμέ , ἤτοι ἐγὼ ἐγενόμην αἴτιος ἑαυτῷ τοῦ μὴ γενέσθαι με ἄρχοντα ποιήσας ἑαυτὸν φαῦλον καὶ ἀνάξιον τῆς τοιαύτης δόξης . ὥστε τοῦτο τὸ ὀνειδίζεσθαί με παρὰ πάντων διὰ τὸ ἐκεῖνον μὲν γενέσθαι ἄρχοντα , ἐμὲ δὲ οὔ , λυποῦν ἐμὲ ἀπογεννᾷ τὸν φθόνον ἐν ἐμοί . [ a 21 ] φθονοῦμεν καὶ τοῖς ἔχουσι ταῦτα , ὅσα προσῆκεν ἡμῖν ἔχειν , ἤτοι ὅσα ἡμεῖς ἔχομεν , ἢ εἴχομέν ποτε . [ a 25 ] ὥστε ἂν αὐτοὶ μὲν ἢ οἱ δικασταὶ ἢ ἀκροαταὶ ἢ οἱ κύριοι παρασκευασθῶσιν οὕτως ἔχειν , ὡς νομίζειν ἐκείνους τοὺς ἐλεηθῆναι αἰτοῦντας μὴ ἀξίους τοιούτων καὶ ἐλέους , οἱ δὲ ἀξιούμενοι ἐλεεῖσθαί εἰσι τοιοῦτοι , οἷοι οἱ εἰρημένοι , ἤτοι ἀνάξιοι ἐλέους τυχεῖν ἤ τινος ἀγαθοῦ , δῆλον ὡς οὐκ ἐλεηθήσονται παρὰ τῶν κυρίων ἤτοι τῶν δικαστῶν ἢ τῶν ἀκροατῶν .
Lemmas: 10 ὁ φθόνος λύπη τίς εἰμί περί ὁ ὅμοιος ἢ ὁ δόξα ἢ ὁ εὐγένεια · φθονέω δέ αὐτός οὐ , διότι αὐτός μέλλω γίγνομαι τίς κακός ἐκ ὁ ἐκεῖνος εὐπραγία , ἀλλά διά ἐκεῖνος ὁ πλησίος λυπέω , ὅτι εὐημερέω . [ b 25 ] εἰμί τις ὅμοιος ἢ ὁ ἀλήθεια ἢ φαίνω μέν , οὐ εἰμί δέ . φθονέω καί ὁ ἔχω πᾶς ὁ ἀγαθός · ἐπεί γάρ πᾶς ἔχω ὁ ἀγαθός , ὡς οἰκεῖος οὗτος ἡγέομαι καί διά οὗτος , εἰμί ὁράω τις ἔχω τίς ὁ ἔνειμι αὐτός ἀγαθός , φθονέω οὗτος ὡς ἔχω ὁ ἑαυτοῦ · [ b 29 ] πᾶς γάρ ὁ ἔχω τίς ἀγαθός οἴομαι φέρω καί ἔχω ὁ ἑαυτοῦ ἀγαθός . καί ὁ τιμάω ἐπί σοφία φθονέω , εἰμί ἀκούω ἕτερος εἰμί σοφός . [ b 33 ] καί ὁ μικρόψυχος φθονερός · διότι γάρ δοκέω αὐτός πᾶς μέγας , διά οὗτος , κἀν εἶδον τις φορός ζωνάριον , μέγας οὗτος δοκέω αὐτός καί διά οὗτος φθονέω . καί περί οὗτος ὁ πρᾶγμα καταγίγνομαι ὁ φθόνος , ὅς ὁ κτάομαι ἢ μικρός ὑπερέχω τίνω ἔχω καί ἐκεῖνος οὗτος ἢ μικρός ἐλλή Ποῦσι , καί διά οὗτος φθονέω καί ὁ ἔχω οὗτος , ὅς ἢ μικρός ὑπερ ἔχω ἢ μικρός ἐλλείπω . φθονέω γάρ ὁ ἐγγύς ἢ χρόνος ἤτοι ὁ ὁμῆλιξ · οὐδέποτε γάρ ὁ παῖς φθονέω ὁ γέρων , οὐδέ ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια φθονέω ὁ Μακεδών · ὁ γάρ ὁμόχωρος ἀλλήλων φθονέω . [ a 7 ] ὁ Αἰσχύλος ὁ ποιητής εἰμί ὁ συγγενής γάρ καί φθονέω ἐπίσταμαι . [ a 8 ] φιλοτιμέομαι δέ καί ἐπιδείκνυμι πρός ὁ εἴρω ἤτοι ὁ ἐγγύς καί τόπος καί χρόνος καί ἡλικία . οὐδείς φθονέω οὔτε ὁ εἰμί πρό μυρίος χρόνος οὔτε ὁ εἰμί μετά μυρίος χρόνος οὐδέ ὁ ἐπί Ἡράκλειος στήλη εἰμί . οὐδέ φθονέω , ὅς κατά πολύς λείπω , εἴτε αὐτός ἑαυτοῦ οἴομαι ἐκεῖνος λείπω , εἴτε ἄλλος νομίζω ἐκεῖνος οὗτος λείπω . [ a 12 ] ὡσαύτως καί πρός οὗτος ὁ ὅμοιος ἤτοι ὁ ὁμοιότεχνος ὁ φθόνος γίγνομαι ἢ ὁμόφυλος ἢ ὁμῆλιξ · καί περί ὁ τοιοῦτος ὁ εἶπον ἀγαθός ἀνάγκη οὗτος ὁ ἀνταγωνιστής φθονέω καί ἀντεραστής . καί ὁ μόλις κτάομαι ἢ πλοῦτος ἢ σοφία ἢ ἄλλος τίς φθονέω ὁ ταχέως οὗτος κτάομαι . καί ὁ μή τυγχάνω οὗτος ὁ ἀγαθός βραδύς φθονέω ὁ τυγχάνω οὗτος ταχέως . [ a 17 ] φθονέω καί περί ἐκεῖνος , ὁ εἰμί κατορθόω ἄλλος καί εἰμί οὗτος ἄλλος κτάομαι , ἐγώ δέ οὗτος οὖον κατορθόω , ὄνειδος ἐγώ ἐπιγίγνομαι . εἰμί δέ καί οὗτος ὁ κατορθόω οὗτος καί ἐγγύς ἐγώ καί ὁ τόπος καί ὁ χρόνος καί ὅμοιος , οἷος εἰμί εἶδον τις ὁ ὁμῆλιξ ἐγώ καί ὁμότεχνος γίγνομαι ἄρχω , ἐγώ δέ μή γίγνομαι , ὀνειδίζω ἐγώ · [ a 19 ] φαίνω γάρ , ὅτι παρά αὐτός ἤτοι διά ἐγώ , ἤτοι ἐγώ γίγνομαι αἴτιος ἑαυτοῦ ὁ μή γίγνομαι ἐγώ ἄρχω ποιέω ἑαυτοῦ φαῦλος καί ἀνάξιος ὁ τοιοῦτος δόξα . ὥστε οὗτος ὁ ὀνειδίζω ἐγώ παρά πᾶς διά ὁ ἐκεῖνος μέν γίγνομαι ἄρχω , ἐγώ δέ οὖον , λυπέω ἐγώ ἀπογεννάω ὁ φθόνος ἐν ἐγώ . [ a 21 ] φθονέω καί ὁ ἔχω οὗτος , ὅσος προσήκω ἐγώ ἔχω , ἤτοι ὅσος ἐγώ ἔχω , ἢ ἔχω ποτός . [ a 25 ] ὥστε εἄν αὐτός μέν ἢ ὁ δικαστής ἢ ἀκροατής ἢ ὁ κύριος παρασκευάζω οὕτως ἔχω , ὡς νομίζω ἐκεῖνος ὁ ἐλεέω αἰτέω μή ἄξιος τοιοῦτος καί ἔλεος , ὁ δέ ἀξιόω ἐλεέω εἰμί τοιοῦτος , οἷος ὁ εἴρω , ἤτοι ἀνάξιος ἔλεος τυγχάνω ἤ τις ἀγαθός , δῆλος ὡς οὐ ἐλεέω παρά ὁ κύριος ἤτοι ὁ δικαστής ἢ ὁ ἀκροατής .