anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 1.3
Ἔστι δὴ τῆς ῥητορικῆς εἴδη τρία τὸν ἀριθμὸν δηλονότι ὅτι τοσοῦτοι καὶ οἱ ἀκροαταί , δικαστής , ἐκκλησιαστὴς καὶ θεωρός . εἰς κατασκευὴν δὲ τοῦ ὅτι τρεῖς οἱ ἀκροαταὶ προσλαμβάνει λῆμμα τοιοῦτον τὸ ὁ μὲν γὰρ λόγος ἐκ τριῶν σύγκειται , ἐκ τοῦ λέγοντος καὶ περὶ οὗ πράγματος λέγει καὶ πρὸς ὃν ἀκροατήν . τούτου τεθέντος , ὅτι ἕτερος ὁ λέγων καὶ ἄλλο τὸ περὶ οὗ λέγει , ἕτερος δὲ ὁ ἀκροατής , πρὸς ὅν , ἐφεξῆς θεωρεῖ τὸν ἀκροατήν . [ b 2 ] οὗτος δὲ ἢ θεωρός ἐστι τῆς δυνάμεως τοῦ πανηγυρίζοντος , καὶ ποιεῖ ἓν εἶδος , ἢ κριτής , ἀλλ’ εἰ μὲν περὶ μελλόντων , τὸν ἐκκλησιαστὴν σημαίνει , καὶ ἰδοὺ τὸ συμβουλευτικόν , εἰ δὲ περὶ παρελ θόντων , τὸν δικαστήν , καὶ ἰδοὺ τὸ δικανικόν . ἐφερμηνεύει δὲ τὸ λεγό μενον οὑτωσὶ φάσκων · [ b 4 ] ἔστι δὲ ὁ μὲν περὶ τῶν μελλόν τωνκρίνων ἐκκλησιαστής , ὁ δὲ περὶ τῶν γεγενημένων δικαστής , ὁ δὲ περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ γράφοντος , εἴτε ἐντέχνως εἴτε ἀτέχνως ἐνεκωμίασε καὶ ἐπῄνεσε τὸ προκείμενον , ὁ τοιοῦτος θεωρός · καὶ ἰδοὺ τρία εἴδη . ἀλλὰ διὰ τί περὶ δυνάμεως εἴρηκεν , ἐρωτᾷς . ἐγώ σοι τὴν αἰτίαν ἀκριβῆ παραδώσω περιεργότερον καὶ αὐτὸς βασανίσας τὴν λέξιν · διηπόρηται γὰρ κἀμοί , διὰ τί ἐνταῦθα λέγει τὸν ἀκροατὴν τοῦ πανηγυρί ζοντος θεωρὸν τῆς ἐκείνου δυνάμεως · ἔστι γὰρ καὶ ἐν τοῖς δικαζομένοις καὶ συμβουλεύουσι δύναμις . ἡ δ’ αἰτία φαίνεται τοιαύτη καὶ τῆς σῆς ἀπο ρίας ἡ ἐπίλυσις ἀξία . ὁ μὲν συμβουλεύων τοῦτο μόνον δεικνύει τὸ συμ φέρον εἶναι τὸ περὶ οὗ ἡ συμβουλή , ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀληθῶν καὶ δοκούντων καὶ φαινομένων πιθανῶν ὀφείλει κατασκευάζειν . ὁμοίως καὶ ὁ δικαζόμενος κατηγορῶν εἴτε ἀπολογούμενος δεῖξαι μέλλει , ὅτι γέγονε τόδε , οὐχ ἁπλῶς δὲ ἀλλὰ μετὰ βασάνου καὶ πίστεως ἀκριβοῦς . ὁ δὲ πανηγυρίζων ἐπαινῶν τοῦτο μόνον ἔχει σκοπὸν ἐγκωμιάσαι καὶ πολλάκις ἐκ ψευδῶν καὶ ἀπιθά νων τῷ περιόντι τῆς οἰκείας δυνάμεως κατασκευάζει τὸ λεγόμενον · τὴν δύναμιν οὖν ἐπιδείκνυται τὴν οἰκείαν δεικνὺς τὸν κώνωπα ἴσον τῷ λέοντι καὶ τὸν χειμῶνα κρείττω τοῦ θέρους καὶ τὴν μυῖαν ἐπαινετήν , ὥσπερ οἱ δεινοὶ ῥήτορες μυίας ἔπαινον ἐποιήσαντο . καὶ μᾶλλον θαυμάζεται ὁ ῥήτωρ καὶ τὴν οἰκείαν ἐκφαίνει δύναμιν , ὅταν τὰ προφανῶς φαῦλα μετασκευάσῃ καὶ δείξῃ ἐπαινετά · ποίας γὰρ δυνάμεως εἴποις ἂν τὸ τὸν Ἕκτορα τῷ Ἀχιλλεῖ ποιῆσαι ἴσον ; οὐ πολλῆς καὶ ἐν λόγοις ἱκανῆς ; τὸ δὲ μυίας ἐγκώ μιον οὐ δυνάμεως Δημοσθενικῆς καὶ ἐντέχνου ; ὁ τοίνυν θεωρὸς τὴν δύνα μιν ὁρᾷ τοῦ ἐγκωμιάζοντος , εἰ ἐντέχνως ἢ μὴ ἐξῇρε τὸν ἐπαινούμενον·κἂν ἐκ τῶν ὁμολογουμένως φαύλων καὶ φευκτῶν ἐπιχειρήσας ἐπαινετὰ τὰ κατορθώματα τοῦ ἐγκωμιαζομένου ἔδειξε , μᾶλλον θαυμάζεται τῆς τοιαύτης δυνάμεως . ἀκολούθως δὲ καὶ ἐπιδεικτικὸν τὸ πανηγυρικὸν λέγεται τῆς δυνάμεως ἐντεῦθεν φαινομένης τοῦ λέγοντος , ὁποία ἐστίν · ὁ μὲν γὰρ δικα νικὸς ῥήτωρ ἢ τῇ ἀληθείᾳ τοῦ πράγματος βοηθούμενος καὶ νικῶν οὐ τοσοῦτον ἐπαινετός ἐστιν ἢ πιθανὰ μὲν εἰπὼν καὶ ὅσα ἔδει ἡττηθεὶς δὲ οὐ τοσοῦτον ἐπίψογος · ὁ δὲ πανηγυρίζων ἢ ψέγων δείξας ἢ τὸ φαῦλον ἐπαινετὸν ἢ τὸ ἐπαινετὸν φαῦλον θαυμαστὸς εὑρίσκεται καὶ πολλοὺς ἐπαινέτας εὑρίσκει τῆς οἰκείας δυνάμεως . [ b 6 ] ὥστε τρία γένη ἤγουν εἴδη τῆς ῥητορικῆς . σαφῆ δὲ τὰ ἑξῆς · τίνα γὰρ τὰ τρία εἴδη ταύτης καὶ τίνες οἱ χρόνοι τοῖς τρισί , σαφῶς διηγεῖται . [ b 20 ] τέλος δὲ ἑκάστοις ἕτερόν ἐστιν , τῷ μὲν συμβουλεύοντι τὸ συμφέρον καὶ βλαβερόν · ὁ γὰρ συμβουλεύων εἰς βέλτιον μὲν προτρέπει , ἀποτρέπει δὲ τοῦ χείρονος · τέλος δὲ καὶ σκοπὸν ἔχων ταῦτα τὰ ἄλλα χάριν τούτων λαμβάνει ὡς φέροντα πρὸς ἐκεῖνα , τὸ μὲν δίκαιον εἰς δεῖξιν τοῦ ὅτι συμφέρει , τὸ δὲ ἄδικον διὰ τὸ ὅτι οὐ συμφέρει βλαβερὸν ὄν , ὁμοίως τὸ καλὸν εἰς πίστωσιν τοῦ ὅτι συμφέρει , τὸ δ’ αἰσχρόν , ὅτι βλαβερὸν τόδε . [ b 25 ] τοῖς δὲ δικαζο μένοις τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον , ὁ μὲν κατηγορῶν δεικνύων ἀδικῆσαι τὸν φεύγοντα , ὁ δὲ φεύγων οὐκ ἀδικῆσαι ἀλλὰ δίκαιον ποιῆσαι διατεινόμενος ἢ μὴ ποιῆσαι τὸ ἄδικον . [ b 26 ] τὰ δ’ ἄλλα καὶ οὗτοι συμπαραλαμβάνουσιν εἰς δεῖγμα τούτων , ὁ μὲν κατήγορος τὸ αἰσχρόν , τὸ βλαβερὸν καὶ τὰ λοιπὰ εἰς κατασκευὴν τοῦ ὅτι ἄδικον , ὁ δὲ φεύγων τὸ συμφέρον καὶ καλὸν εἰς βεβαίωσιν τοῦ ὅτι δίκαιον τὸ γεγονός . [ b 27 ] τοῖς δὲ ἐπαινοῦσι καὶ ψέγουσι τέλος τὸ καλὸν καὶ τὸ αἰσχρόν , τὰ δ’ ἄλλα καὶ οὗτοι συμπαραλαμβάνουσι , τὸ δίκαιον μὲν καὶ τὸ συμφέρον ἕνεκα τοῦ παρ’ αὐτοῖς κειμένου τέλους , λέγω δὴ τοῦ καλοῦ , τὸ δὲ ἄδικον καὶ βλαβερὸν ἕνεκα τοῦ δεῖξαι , ὅτι αἰσχρὸν τόδε τὸ προκείμενον εἰς ψόγον . [ b 29 ] σημεῖον δὲ τοῦ ταῦτα εἶναι τὰ τέλη τοῖς τρισί , διότι ἐπὶ τῶν δικανικῶν ἀμφισβητήσεων ἐνίοτε ὁ φεύγων ὁμολογεῖ τὸ γεγονὸς ἐκτὸς τῶν στοχαστικῶν ζητημάτων καὶ βλαβερὸν εἶναι συντίθεται , οὐ μὴν ἄδικον ὁμολογεῖ ἀποδεικνύων αὐτό ( εἰ γὰρ συγκατετίθετο καὶ ἄδικον αὐτὸ εἶναι , [ b 33 ] οὐδὲ δικαστηρίων ἔδει ) , ὁ δὲ διώκων σπεύδει δεῖξαι ἄδικον . ὁ δὲ συμβουλεύων πολλάκις ἄδικον μὲν εἶναι λέγει τὸ περὶ οὖ ἡ συμβουλή , συμφέρον δέ · ὅτι μὲν γὰρ ἄδικον τὸ καταδουλοῦσθαι τοὺς ἀστυγείτονας καὶ μηδὲν βλάπτοντας , συντίθεται , συμβουλεύει δὲ καὶ προτρέπει ὡς ὠφελοῦν τὴν πόλιν . ὁρᾷς , ὅτι τέλος τοῦ συμβουλεύοντος οὐχὶ τὸ δίκαιον καὶ ἄδικον ἀλλὰ τὸ συμφέρον καὶ βλαβερόν . [ b 38 ] πάλιν οἱ ἐπαινοῦντες καὶ ψέγοντες οὐ φροντίζουσιν , εἰ μὴ συμφέρει τὸ γεγονὸς ὡς βλαβερὸν ἢ εἰ συμφέρει , σκοποῦσι δὲ μόνον , εἰ καλόν · εἰ δὲ καὶ βλαβερόν , ἐν ἐπαίνου μοίρᾳ μᾶλλον τοῦτο τιθέασιν , ὅτι τοῦ οἰκείου συμφέροντος ὀλιγωρήσας ὁ ἀριστεὺς τοιοῦτόν τι καλὸν τῇ πόλει περιεποιήσατο , νίκην τυχόν , ἐλευ θερίαν , τρόπαια , νόμων παρρησίαν ἢ ἄλλο τι , ὁποῖόν τι καὶ Ἀχιλ λεὺς ἐποίησε βοηθήσας μὲν Πατρόκλῳ , ὅπερ ἐπαινετὸν καὶ καλόν , πεσὼν δέ , ὃ οὐ συμφέρον . [ a 6 ] φανερὸν δὲ ἐκ τούτων τῶν νῦν εἰρημένων , ὅτι , εἰ τῆς ῥητορικῆς εἴδη τοσαῦτα καὶ μέρη , δεῖ προτάσεις ἔχειν οἰκείας τούτοις καὶ ἐνθυμημάτων εἴδη , ἐξ ὧν τὸ πανηγυρικὸν κατασκευασθήσεται,5 καὶ ἑτέρας , ἐξ ὧν τὸ δικανικόν , καὶ ἄλλας , ἐξ ὧν τὸ συμβουλευτικόν · [ a 7 ] τὰ γὰρ τεκμήρια καὶ τὰ εἰκότα καὶ τὰ σημεῖα ῥητορικαί εἰσι πίστεις καὶ προτάσεις · ὁ μὲν γὰρ ἁπλῶς συλλογισμὸς ἐκ προ τάσεών ἐστι , τὸ δὲ ἐνθύμημα συλλογισμός τις . φημὶ δὴ ῥητορικός , συνεστηκὼς ἐκ τεκμηριωδῶν προτάσεων καὶ εἰκότων καὶ σημείων.[a 11 ] ἐπεὶ δὲ οὔτε πραχθῆναι οἷόν τε οὔτε πεπρᾶχθαι τὰ ἀδύ νατα . ὃ λέγει , τοιοῦτόν ἐστιν , ὅτι οὐ μόνον χρῄζομεν τῶν ἐνθυμημάτων τῶν οἰκείων ἑκάστῳ καὶ καταλλήλων , ἀλλὰ καὶ τῶν κοινῶν · ἐπειδὴ γὰρ περὶ δυνατῶν γενέσθαι συμβουλεύει τις ἢ δικάζεται ἢ πανηγυρίζει , ὅτι οὔτε πανηγυρίζων τις ἐρεῖ πραχθῆναι τὰ ἀδύνατα οὔτε συμβουλεύων ἐρεῖ πραχθήσεσθαι τὰ ἀδύνατα οὔτε ὁ δικαζόμενος ἐρεῖ πεπρᾶχθαι τὰ ἀδύνατα — ἀναλόγως γὰρ τοῖς τρισὶν εἴδεσι τοὺς τρεῖς χρόνους ἀπέδωκεν — , ἐπὶ δὴ τούτῳ χρῄζομεν . φησί , τόπων κοινῶν , ἀφ’ ὧν καὶ ὁ πανηγυρίων καὶ ὁ συμβουλεύων καὶ ὁ δικαζόμενος ἀποδείξουσι δυνατὸν εἶναι τόδε ἢ μή.[a 16 ] ἔτι δὲ χρῄζομεν τόπων κοινῶν εἰς τὸ δεῖξαι τόδε μέγα ἢ μικρόν , μέγα δὲ ἢ καθ’ αὑτό , ὡς ἡ ἀσέβεια , ἢ πρὸς ἄλλο , ὡς ἡ ἱεροσυλία πρὸς τὴν κλοπήν , καὶ μικρὸν ὁμοίως ἢ καθ’ αὐτό , ὡς τὸ ῥῆξαι τὸ τεῖχος καὶ νίκην ποιῆσαι , ἢ ὡς πρὸς ἄλλο , ὡς ἡ ἱεροσυλία μικρὸν πρὸς τὴν ἀσέ βειαν καὶ τὴν εἰς θεοὺς ὕβριν . [ a 23 ] δεῖ τοίνυν ἔχειν τόπους κοινοὺς τοῦ μείζονος καὶ τοῦ ἥττονος , οἷον τί μεῖζον ἀγαθόν , ὅπερ ὀφείλει δεῖξαι διὰ κοινῶν προτάσεων ὁ πανηγυρικός , καὶ τί μεῖζον ἀδίκημα ἢ δικαίωμα , τοῦ δικανικοῦ · ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τοῦ συμφέροντος καὶ βλαβεροῦ , τί μεῖζον καὶ τί ἧττον συμφέρον καὶ ποῖον βλαβερὸν καὶ ποῖον μή · ταῦτα γὰρ δηλῶν εἶπε [ a 26 ] καὶ περὶ τῶν ἄλλων . μετὰ ταῦτα διαιρετέον , περὶ τίνων μὲν συμβουλεύει ὁ συμβουλεύων , περὶ τίνων δὲ οἱ ἐπιδεικτικοὶ λόγοι εἰσὶ καὶ περὶ ὧν οἱ δικανικοί · ἐπεὶ γὰρ διωρισάμεθα , πόσα τὰ εἴδη τῆς ῥητορικῆς καὶ τί τὸ τέλος τούτων τῶν τριῶν καὶ πῶς χρῄζουσι καὶ κοινῶν τόπων καὶ προτάσεων καὶ εἰδῶν ἐνθυμημάτων οἰκείων καὶ προσφόρων ἑκάστῳ , ῥητέον καὶ περὶ τίνων βουλεύονταί τινες καὶ περὶ τίνων δικάζουσι καὶ περὶ τίνων πανηγυρίζουσι . καὶ νῦν μὲν ἐρεῖ , ὅτι περὶ πέντε τινῶν κυρίως συμβουλεύει ὁ συμβουλεύων , πολέμου καὶ εἰρήνης , ἀλλὰ καὶ περὶ χρημάτων , ὅθεν πορισθήσονται , ἔτι δὲ περὶ φυλακῆς τῆς χώρας , πρὸς τού τοις καὶ περὶ τῶν εἰσαγομένων καὶ ἐξαγομένων , ἀλλὰ καὶ περὶ νομοθεσίας · ἐφεξῆς δὲ προϊὼν ἐρεῖ καὶ περὶ τίνων πανηγυρίζουσι καὶ περὶ τίνων δικά ζουσι .
Lemmas: εἰμί δή ὁ ῥητορικός εἶδος τρεῖς ὁ ἀριθμός δηλονότι ὅτι τοσοῦτος καί ὁ ἀκροατής , δικαστής , ἐκκλησιαστής καί θεωρός . εἰς κατασκευή δέ ὁ ὅτι τρεῖς ὁ ἀκροατής προσλαμβάνω λῆμμα τοιοῦτος ὁ ὁ μέν γάρ λόγος ἐκ τρεῖς σύγκειμαι , ἐκ ὁ λέγω καί περί ὅς πρᾶγμα λέγω καί πρός ὅς ἀκροατής . οὗτος τίθημι , ὅτι ἕτερος ὁ λέγω καί ἄλλος ὁ περί ὅς λέγω , ἕτερος δέ ὁ ἀκροατής , πρός ὅς , ἐφεξῆς θεωρέω ὁ ἀκροατής . [ b 2 ] οὗτος δέ ἢ θεωρός εἰμί ὁ δύναμις ὁ πανηγυρίζω , καί ποιέω εἷς εἶδος , ἢ κριτής , ἀλλά εἰμί μέν περί μέλλω , ὁ ἐκκλησιαστής σημαίνω , καί ἰδού ὁ συμβουλευτικός , εἰμί δέ περί παρελ θνῄσκω , ὁ δικαστής , καί ἰδού ὁ δικανικός . ἐφερμηνεύω δέ ὁ λεγό μένω οὑτωσί φάσκω · [ b 4 ] εἰμί δέ ὁ μέν περί ὁ μέλλω τωνκριναω ἐκκλησιαστής , ὁ δέ περί ὁ γίγνομαι δικαστής , ὁ δέ περί ὁ δύναμις ὁ γράφω , εἴτε ἔντεχνος εἴτε ἄτεχνος ἐγκωμιάζω καί ἐπαινέω ὁ πρόκειμαι , ὁ τοιοῦτος θεωρός · καί ἰδού τρεῖς εἶδος . ἀλλά διά τίς περί δύναμις εἴρω , ἐρωτάω . ἐγώ σύ ὁ αἴτιος ἀκριβής παραδίδωμι περίεργος καί αὐτός βασανίζω ὁ λέξις · διαπορέω γάρ ἐγώ , διά τίς ἐνταῦθα λέγω ὁ ἀκροατής ὁ πανήγυρις ζω θεωρός ὁ ἐκεῖνος δύναμις · εἰμί γάρ καί ἐν ὁ δικάζω καί συμβουλεύω δύναμις . ὁ δέ αἰτία φαίνω τοιοῦτος καί ὁ σός ἀπος ῥίος ὁ ἐπίλυσις ἄξιος . ὁ μέν συμβουλεύω οὗτος μόνος δείκνυμι ὁ συμ φέρω εἰμί ὁ περί ὅς ὁ συμβουλή , ἀλλά καί ἐκ ἀληθής καί δοκέω καί φαίνω πιθανός ὀφείλω κατασκευάζω . ὁμοίως καί ὁ δικάζω κατηγορέω εἴτε ἀπολογέομαι δείκνυμι μέλλω , ὅτι γίγνομαι ὅδε , οὐ ἁπλόος δέ ἀλλά μετά βάσανος καί πίστις ἀκριβής . ὁ δέ πανηγυρίζων ἐπαινέω οὗτος μόνος ἔχω σκοπός ἐγκωμιάζω καί πολλάκις ἐκ ψευδής καί ἀπιθής νάω ὁ περίειμι ὁ οἰκεῖος δύναμις κατασκευάζω ὁ λέγω · ὁ δύναμις οὖν ἐπιδείκνυμι ὁ οἰκεῖος δείκνυμι ὁ κώνωψ ἴσος ὁ λέων καί ὁ χειμών ἀγαθός ὁ θέρος καί ὁ μυῖα ἐπαινετός , ὥσπερ ὁ δεινός ῥήτωρ μυῖα ἔπαινος ποιέω . καί μᾶλλον θαυμάζω ὁ ῥήτωρ καί ὁ οἰκεῖος ἐκφαίνω δύναμις , ὅταν ὁ προφανῶς φαῦλος μετασκευάζω καί δείκνυμι ἐπαινετός · Ποίας γάρ δύναμις εἶπον εἄν ὁ ὁ Ἕκτωρ ὁ Ἀχιλλεύς ποιέω ἴσος ; οὖον πολύς καί ἐν λόγος ἱκανός ; ὁ δέ μυῖα ἐγκώ μιαίνω οὖον δύναμις Δημοσθενικός καί ἔντεχνος ; ὁ τοίνυν θεωρός ὁ δύναμαι ὅς ὁράω ὁ ἐγκωμιάζω , εἰμί ἔντεχνος ἢ μή ἐξαίρω ὁ ἐπαινέω ἐκ ὁ ὁμολογουμένως φαῦλος καί φευκτός ἐπιχειρέω ἐπαινετός ὁ κατόρθωμα ὁ ἐγκωμιάζω δείκνυμι , μᾶλλον θαυμάζω ὁ τοιοῦτος δύναμις . ἀκόλουθος δέ καί ἐπιδεικτικός ὁ πανηγυρικός λέγω ὁ δύναμις ἐντεῦθεν φαίνω ὁ λέγω , ὁποῖος εἰμί · ὁ μέν γάρ δίκη Νίκη ῥήτωρ ἢ ὁ ἀλήθεια ὁ πρᾶγμα βοηθέω καί Νίκη οὖον τοσοῦτος ἐπαινετός εἰμί ἢ πιθανός μέν εἶπον καί ὅσος ἐσθίω ἡσσάομαι δέ οὖον τοσοῦτος ἐπίψογος · ὁ δέ πανηγυρίζων ἢ ψέγω δείκνυμι ἢ ὁ φαῦλος ἐπαινετός ἢ ὁ ἐπαινετός φαῦλος θαυμαστός εὑρίσκω καί πολύς ἐπαινέτης εὑρίσκω ὁ οἰκεῖος δύναμις . [ b 6 ] ὥστε τρεῖς γένος ἤγουν εἶδος ὁ ῥητορικός . σαφής δέ ὁ ἑξῆς · τίς γάρ ὁ τρεῖς εἶδος οὗτος καί τίς ὁ χρόνος ὁ τρεῖς , σαφῶς διηγέομαι . [ b 20 ] τέλος δέ ἕκαστος ἕτερος εἰμί , ὁ μέν συμβουλεύω ὁ συμφέρω καί βλαβερός · ὁ γάρ συμβουλεύω εἰς ἀγαθός μέν προτρέπω , ἀποτρέπω δέ ὁ χείρων · τέλος δέ καί σκοπός ἔχω οὗτος ὁ ἄλλος χάρις οὗτος λαμβάνω ὡς φέρω πρός ἐκεῖνος , ὁ μέν Δίκαιος εἰς δεῖξις ὁ ὅτι συμφέρω , ὁ δέ ἄδικος διά ὁ ὅτι οὖον συμφέρω βλαβερός εἰμί , ὁμοίως ὁ καλός εἰς πίστωσις ὁ ὅτι συμφέρω , ὁ δέ αἰσχρός , ὅτι βλαβερός ὅδε . [ b 25 ] ὁ δέ δικάζω μένω ὁ Δίκαιος καί ὁ ἄδικος , ὁ μέν κατηγορέω δείκνυμι ἀδικέω ὁ φεύγω , ὁ δέ φεύγω οὐ ἀδικέω ἀλλά Δίκαιος ποιέω διατείνω ἢ μή ποιέω ὁ ἄδικος . [ b 26 ] ὁ δέ ἄλλος καί οὗτος συμπαραλαμβάνω εἰς δεῖγμα οὗτος , ὁ μέν κατήγορος ὁ αἰσχρός , ὁ βλαβερός καί ὁ λοιπάς εἰς κατασκευή ὁ ὅτι ἄδικος , ὁ δέ φεύγω ὁ συμφέρω καί καλός εἰς βεβαίωσις ὁ ὅτι Δίκαιος ὁ γίγνομαι . [ b 27 ] ὁ δέ ἐπαινέω καί ψέγω τέλος ὁ καλός καί ὁ αἰσχρός , ὁ δέ ἄλλος καί οὗτος συμπαραλαμβάνω , ὁ Δίκαιος μέν καί ὁ συμφέρω ἕνεκα ὁ παρά αὐτός κεῖμαι τέλος , λέγω δή ὁ καλός , ὁ δέ ἄδικος καί βλαβερός ἕνεκα ὁ δείκνυμι , ὅτι αἰσχρός ὅδε ὁ πρόκειμαι εἰς ψόγος . [ b 29 ] σημεῖον δέ ὁ οὗτος εἰμί ὁ τέλος ὁ τρεῖς , διότι ἐπί ὁ δικανικός ἀμφισβήτησις ἐνίοτε ὁ φεύγω ὁμολογέω ὁ γίγνομαι ἐκτός ὁ στοχαστικός ζήτημα καί βλαβερός εἰμί συντίθημι , οὖον μήv ἄδικος ὁμολογέω ἀποδείκνυμι αὐτός ( εἰμί γάρ συγκατατίθημι καί ἄδικος αὐτός εἰμί , [ b 33 ] οὐδέ δικαστήριον ἐσθίω ) , ὁ δέ διώκω σπεύδω δείκνυμι ἄδικος . ὁ δέ συμβουλεύω πολλάκις ἄδικος μέν εἰμί λέγω ὁ περί οὖον ὁ συμβουλή , συμφέρω δέ · ὅτι μέν γάρ ἄδικος ὁ καταδουλόω ὁ ἀστυγείτων καί μηδείς βλάπτω , συντίθημι , συμβουλεύω δέ καί προτρέπω ὡς ὠφελέω ὁ πόλις . ὁράω , ὅτι τέλος ὁ συμβουλεύω οὐ ὁ Δίκαιος καί ἄδικος ἀλλά ὁ συμφέρω καί βλαβερός . [ b 38 ] πάλιν ὁ ἐπαινέω καί ψέγω οὖον φροντίζω , εἰμί μή συμφέρω ὁ γίγνομαι ὡς βλαβερός ἢ εἰμί συμφέρω , σκοπέω δέ μόνος , εἰμί καλός · εἰμί δέ καί βλαβερός , ἐν ἔπαινος μοῖρα μᾶλλον οὗτος τίθημι , ὅτι ὁ οἰκεῖος συμφέρω ὀλιγωρέω ὁ ἀριστεύς τοιοῦτος τίς καλός ὁ πόλις περιποιέω , Νίκη τυγχάνω , ἐλευ θερεία , τρόπαιον , νόμος παρρησία ἢ ἄλλος τίς , ὁποῖος τίς καί Ἀχιλ Λᾶας ποιέω βοηθέω μέν Πάτροκλος , ὅσπερ ἐπαινετός καί καλός , πίπτω δέ , ὅς οὖον συμφέρω . [ a 6 ] φανερός δέ ἐκ οὗτος ὁ νῦν εἴρω , ὅτι , εἰμί ὁ ῥητορικός εἶδος τοσοῦτος καί μέρος , δεῖ πρότασις ἔχω οἰκεῖος οὗτος καί ἐνθύμημα εἶδος , ἐκ ὅς ὁ πανηγυρικός κατασκευάζω καί ἕτερος , ἐκ ὅς ὁ δικανικός , καί ἄλλος , ἐκ ὅς ὁ συμβουλευτικός · [ a 7 ] ὁ γάρ τεκμήριον καί ὁ εἰκός καί ὁ σημεῖον ῥητορικός εἰμί πίστις καί πρότασις · ὁ μέν γάρ ἁπλόος συλλογισμός ἐκ προ τάσις εἰμί , ὁ δέ ἐνθύμημα συλλογισμός τις . φημί δή ῥητορικός , συνίστημι ἐκ τεκμηριώδης πρότασις καί εἰκός καί σημεῖον 11 ] ἐπεί δέ οὔτε πράσσω οἷος τε οὔτε πράσσω ὁ ἀδύ Νάτα . ὅς λέγω , τοιοῦτος εἰμί , ὅτι οὖον μόνος χρῄζω ὁ ἐνθύμημα ὁ οἰκέω ἕκαστος καί κατάλληλος , ἀλλά καί ὁ κοινός · ἐπεί γάρ περί δυνατός γίγνομαι συμβουλεύω τις ἢ δικάζω ἢ πανηγυρίζω , ὅτι οὔτε πανηγυρίζων τις εἴρω πράσσω ὁ ἀδύνατος οὔτε συμβουλεύω εἴρω πράσσω ὁ ἀδύνατος οὔτε ὁ δικάζω εἴρω πράσσω ὁ ἀδύνατος — ἀνάλογος γάρ ὁ τρεῖς εἶδος ὁ τρεῖς χρόνος ἀποδίδωμι — , ἐπί δή οὗτος χρῄζω . φημί , τόπος κοινός , ἀπό ὅς καί ὁ πανηγύρι καί ὁ συμβουλεύω καί ὁ δικάζω ἀποδείκνυμι δυνατός εἰμί ὅδε ἢ μήμη 16 ] ἔτι δέ χρῄζω τόπος κοινός εἰς ὁ δείκνυμι ὅδε μέγας ἢ μικρός , μέγας δέ ἢ κατά ἑαυτοῦ , ὡς ὁ ἀσέβεια , ἢ πρός ἄλλος , ὡς ὁ ἱεροσυλία πρός ὁ κλοπή , καί μικρός ὁμοίως ἢ κατά αὐτός , ὡς ὁ ῥήγνυμι ὁ τεῖχος καί Νίκη ποιέω , ἢ ὡς πρός ἄλλος , ὡς ὁ ἱεροσυλία μικρός πρός ὁ ἀάω βειαν καί ὁ εἰς θεός ὕβρις . [ a 23 ] δεῖ τοίνυν ἔχω τόπος κοινός ὁ μείζων καί ὁ κακός , οἷος τίς μείζων ἀγαθός , ὅσπερ ὀφείλω δείκνυμι διά κοινός πρότασις ὁ πανηγυρικός , καί τίς μείζων ἀδίκημα ἢ δικαίωμα , ὁ δικανικός · ὁμοίως δέ καί περί ὁ συμφέρω καί βλαβερός , τίς μείζων καί τίς κακός συμφέρω καί ποῖος βλαβερός καί ποῖος μή · οὗτος γάρ δηλόω εἶπον [ a 26 ] καί περί ὁ ἄλλος . μετά οὗτος διαιρετέον , περί τίνω μέν συμβουλεύω ὁ συμβουλεύω , περί τίνω δέ ὁ ἐπιδεικτικός λόγος εἰμί καί περί ὅς ὁ δικανικός · ἐπεί γάρ διορίζω , πόσος ὁ εἶδος ὁ ῥητορικός καί τίς ὁ τέλος οὗτος ὁ τρεῖς καί πῶς χρῄζω καί κοινός τόπος καί πρότασις καί εἶδος ἐνθύμημα οἰκέω καί πρόσφορος ἕκαστος , ῥητέος καί περί τίνω βουλεύω τις καί περί τίνω δικάζω καί περί τίνω πανηγυρίζω . καί νῦν μέν εἴρω , ὅτι περί πέντε τις κύριος συμβουλεύω ὁ συμβουλεύω , πόλεμος καί εἰρήνη , ἀλλά καί περί χρῆμα , ὅθεν πορίζω , ἔτι δέ περί φυλακή ὁ χώρα , πρός ὅς ὁ καί περί ὁ εἰσάγω καί ἐξάγω , ἀλλά καί περί νομοθεσία · ἐφεξῆς δέ προέρχομαι εἴρω καί περί τίνω πανηγυρίζω καί περί τίνω δικός ζέω .