anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.in-aristotelis-artem-rhetoricam-commentarium 1.10
Περὶ δὲ κατηγορίας καὶ ἀπολογίας ἐχόμενόν ἐστιν εἰπεῖν , ἐκ πόσων καὶ ποίων ὁρμώμενος ὁ κατηγορῶν ἢ ὁ ἀπολογούμενος ποιήσει τοὺς συλλογισμοὺς καὶ τὰς ἀποδείξεις τοῦ προκειμένου . [ b 3 ] δεῖ γοῦν λαβεῖν τρία ἐνταῦθα , ἃ σκοποὶ τῷ κατηγόρῳ καὶ τῷ ἀπολογου μένῳ , ὡς ἐκεῖ τῷ συμβουλεύοντι πέντε . πρῶτον μέν , τίνων ἕνεκα καὶ πόσων ἀδικεῖ ὁ βλάπτων τινά , ἤγουν τίνα εἰσὶ τὰ ἐν οἷς βλάπτει μὲν οὗτος , ἕτερος δὲ βλάπτεται καὶ κατηγορεῖ , τυχὸν χρήματα , ἡδονὴ καὶ τιμή , καὶ ἐφεξῆς τίνα ἐρεῖ καὶ πόσα · καὶ ὁ μὲν κατήγορος ἐρεῖ διὰ ταῦτα ἀδικῆσαι τόνδε τὸν ἐναγόμενον , ὁ δὲ ἐναγόμενος δείξει ὡς οὐ διὰ ταῦτα . [ b 4 ] δεύτερον δέ , πῶς αὐτοὶ διακείμενοι ἀδικοῦσιν , ἤτοι δυνάμενοι , πλούσιοι ὄντες , λαθεῖν ὑπολαμβάνοντες , φίλοι τῶν κριτῶν ὄντες , καὶ ὅσα ἐφεξῆς παραδώσει μετὰ τὸ τεχνῶσαί σε ἐν ἐκείνοις , δι’ ἃ ἀδικοῦσι , καὶ διδάξαι σε , πόσα εἰσὶ καὶ τίνα , δι’ ἃ ἀδικοῦσιν οἱ ἀδικοῦντες · τάξιν γὰρ ἀρίστην τηρεῖ καὶ ἀλληλουχίαν . [ b 5 ] τρίτον ἐπὶ τούτοις , τοὺς ποίους καὶ πῶς ἔχοντας ἀδικοῦσιν , ἤγουν τοὺς ἀσθενεῖς , τοὺς ἔχοντας πράγ ματα τοιαῦτα , ὧν αὐτοὶ χρῄζουσι , τοὺς ῥαθύμους καὶ ἀμελεῖς , τοὺς ὑπὸ πολλῶν ἀδικηθέντας καὶ μὴ ἐπεξελθόντας , τοὺς αἰδήμονας , τοὺς αἰσχυν τηλούς · ὥσπερ πάλιν καὶ περὶ τούτων ἑπομένως διδάξει μετὰ τὸ παραδοῦναι λόγους γενναίους τε καὶ ἀρίστους περὶ τοῦ πῶς αὐτοὶ διακείμενοι ἀδικοῦσι . πρῶτον οὖν παραδοτέον , τίνα καὶ πόσα εἰσί , δι’ ἃ τινες ἀδικοῦ σιν · ἀλλὰ πρότερον εἴπωμεν , τί ἐστι τὸ ἀδικεῖν , εἶτα καὶ περὶ τῶν ἑξῆς λέγωμεν . [ b 6 ] ἔστω δὴ τὸ ἀδικεῖν τὸ βλάπτειν ἕκαστον παρὰ τὸν νόμον · δεῖ γὰρ προϋποθεῖναι πρότερον , τί τὸ ἀδικεῖν , καὶ πῶς ἀδικεῖ τις , ἑκὸν ἢ ἄκων , καὶ πότε ποιεῖ τις ἑκών , καὶ διὰ τί μοχθηρός ἐστι καὶ ἀδικητικός , ὅτι διὰ χρήματα τυχὸν ἢ νίκην . καὶ μετὰ ταῦτα εἰπεῖν περὶ τῶν ὑποσχεθέντων τριῶν . ἀδικία ἐστὶ τὸ βλάπτεσθαί τινα παρὰ τὸν νόμον . [ b 7 ] ὁ δὲ νόμος ἴδιός ἐστιν ἢ κοινὸς ἤγουν φυσικός , ἴδιος μέν , καθ’ ὃν νόμον ἐγγράφως τεθέντα καὶ κυρωθέντα παρὰ νομοθετῶν καὶ τῶν τῆς πολιτείας σοφῶν , κοινὸς δὲ νόμος ὁ ἄγραφος καὶ πᾶσιν ὁ αὐτὸς ὁμολογούμενος , οἷον τὸ γονεῖς τιμᾶν , τὸ τὸν μὲν ὠνεῖσθαι , τὸν δὲ πωλεῖν , καὶ τὸν μὲν μισθοῦν , τὸν δὲ ἐκμισθοῦν . χρῄζομεν δὲ καὶ ἑτέρου λήμματος , πῶς ἀδικοῦσιν οἱ ἀδικοῦντες , ἑκόντες ἢ οὔ , καὶ τί ἐστι τὸ ἑκόντας ποιεῖν · [ b 10 ] ὅταν εἰδότες ποιῶμεν καὶ μὴ ἀναγκαζόμενοι · εἰ γὰρ ἀκούσιόν ἐστι τὸ βίᾳ καὶ δι’ ἄγνοιαν , ἑκούσιον τὸ μήτε ἐξ ἀγνοίας μήτε διὰ βίαν . βούλεται οὖν εἰπεῖν , ὅτι ἐκεῖνός ἐστιν ἄδικος ὁ μετὰ προαιρέσεως βλάπτων , ἐπεὶ πολλάκις ἑκουσίως μὲν ποιεῖ τις , οὐ μὴν προαιρούμενος · τὸ γὰρ ῥίπτειν ἐν πελάγει τὰ χρήματα ἑκούσιον μέν , οὐ μὴν προαιρέσεως , ἀλλ’ ἀπὸ βίας τινὸς ἢ ἀνάγκης . ἐφίσταται δέ ποτε καὶ ὁ φίλος αἴφνης ἐμοὶ ἑκουσίως μέν , οὐ μὴν προεβουλευσάμην ἢ προέκρινα ἐλθεῖν αὐτόν , ἀλλ’ ἄφνω ἐπέστη , ἑκόντι δέ μοι . [ b 10 ] ὅσα οὖν ἑκόντες ποιοῦμεν , οὐ πάντα προαιρούμεθα · εἰ γὰρ κελευσθῇ τις ὑπήκοος τόνδε ἀποκτεῖναι , ἑκούσιον μὲν τοῦτο ποιεῖ , οὐ μὴν δὲ καὶ προαιρετόν · προαιρετὸν γάρ ἐστιν , ὅταν ὄντων πολλῶν , περὶ ὧν ἡ βουλή , ἀνθέλωμαι τόδε τοῦδε . ὅσα μὲν οὖν ἑκούσια , οὐ πάντα προαιρετά · [ b 11 ] ὅσα δὲ προαιρούμενοι πράττο μεν , ταῦτα καὶ ἑκόντες καὶ εἰδότες ποιοῦμεν . τοιαῦτα δ’ ἂν εἶεν οὐ μόνον τὰ ἀγαθὰ ἀλλὰ καὶ τὰ ἀδικήματα · ὅτε γὰρ ἀγαθὸς μετὰ προαι ρέσεως καὶ γνώσεως ὀφείλει ποιεῖν , εἰ μέλλει κυρίως ἀγαθὸς εἶναι , ὅ τ᾽ ἄδικος ὁμοίως μετὰ προαιρέσεως καὶ γνώσεως πράττων ἄδικος λεχθήσεται · οὐ γὰρ ἄγνοιαν προβαλεῖται , ὅτι οὐδεὶς ὃ προαιρεῖται ἀγνοεῖ . [ b 12 ] τίνα δὲ τὰ δι’ ἃ προαιροῦνται βλάπτειν ; προθεωρείσθω γὰρ καὶ τοῦτο . κακία καὶ ἀκρασία · ἐὰν γάρ τινες ἔχωσι μοχθηρίαν μίαν ἢ πολλάς , περὶ ἐκεῖνο ἄδικοί εἰσιν , εἰς ὃ μοχθηροί εἰσιν . ἐπιφέρει δὲ καὶ τὰ παραδείγματα · [ b 16 ] οἷον ὁ μὲν ἀνελεύθερος μοχθηρίαν καὶ κακίαν ἔχει τὴν περὶ τὰ χρήματα καὶ οὕτως ἀδικεῖ , ὁ δὲ ἀκό λαστος κακίαν καὶ μοχθηρίαν ἔχει τὴν περὶ τὰς σωματικὰς ἡδονὰς καὶ περὶ ἐκείνας ἀδικεῖ , ὁ δὲ μαλακὸς περὶ τὰ ῥᾴθυμα ἠσχόληται . μαλακὸς δὲ ὁ περὶ τὴν τῶν ἀμφιασμάτων λαμπρότητα καὶ τὰς θρύψεις καὶ τὰς χλιδὰς ἐπτοημένος καὶ οὐδ’ ἂν ἔχειν τὴν ἐσθῆτα βουλόμενος · ἀδικεῖ οὖν βλάπτων , ἐπεὶ ῥᾳθυμίας διδάσκαλος γίνεται , καὶ παρὰ τοῖς Λάκωσιν ὡς κλέπτου ἔγκλημα ἀποφερόμενος κολάζεται . ναὶ μὴν ὁ μαλα κὸς τῶν ἡδέων ἐφίεται · ἐὰν οὖν ἴδη προσόν τισιν ἡδύ τι , ἀποστερεῖ καὶ ἀδικεῖ . [ b 18 ] ὁ δὲ δειλὸς κακίαν ἔχει τὴν περὶ τοὺς φόβους καὶ τοὺς κινδύνους · ἀδικοῦσιν οὖν οἱ δειλοὶ τοὺς συγκινδυνεύοντας ἐγκατα λιμπάνοντες . ὁ δὲ φιλότιμος τιμῆς ὀρεγόμενος ἑαυτῷ μόνῳ προσάπτει πάντα τὰ ἐξ ὧν ἡ τιμή · ἀδικεῖ οὖν λέγων τοὺς ἄλλους ἀσόφους καὶ μὴ ἐπιστήμονας . [ b 20 ] ὁ δὲ ὀξύθυμος μοχθηρίαν ἔχων καὶ κακίαν ἐν ταῖς ὀργαῖς ἀδικεῖ πολλοὺς διὰ τὴν ὀργὴν ζητῶν ἀμύνασθαι καὶ πρᾶξαι τὰ τοῦ θεοῦ . ὁ δὲ φιλόνικος διὰ νίκην , ἧς ὀρεγόμενος ἀδικεῖ τινας δωροδοκῶν πολλάκις καὶ σκαιωρίας ἐπινοῶν τινας καὶ τὰ φέροντα πρὸς τὸ τυχεῖν τῆς νίκης . [ b 21 ] ὁ πικρὸς δὲ διὰ τιμωρίαν κακὸς ὢν ἀδικεῖ μὴ καταλλαττόμενος , ἀλλὰ πολλάκις φονεύων ἢ παίων τινάς . ἀδικεῖ οὖν οὐχὶ καταλλαττόμενος . ὡς εἴπομεν , διὰ τὴν κακίαν , ἣν ἔχει περὶ τὸ τιμωρῆσαί τινας . ὁ δὲ ἄφρων ἀδικεῖ , διότι κακίαν ἔχει τὴν ἄγνοιαν τοῦ δικαίου καὶ τοῦ συμφέροντος , καὶ πολλάκις οἰόμενος τὸ δί καιον ἄδικον τὸ δ’ ἄδικον δίκαιον τόνδε μὲν κρίνει εἶναι ἄδικον δίκαιον ὄντα , τόνδε δὲ δίκαιον ἄδικον ὄντα . [ b 22 ] ὁ δὲ ἀναίσχυντος κακίαν νοσεῖ τὸ ὀλιγωρεῖν δόξης · ὀλιγωρῶν οὖν δόξης ποιεῖ τὰ μὴ θεμιτὰ προ φανῶς , οὐκ αἰδούμενος παίει τὸν αἰδούμενον , ὑβρίζει αἰσχρῶς , ἁρπάζει τὰ μὴ προσήκοντα . ὁμοίως δὲ καὶ ἕκαστος τῶν ἄλλων περὶ ἕκαστον πάθος κακίας ὃ νοσεῖ ἀδικεῖ . [ b 24 ] δῆλον δὲ περὶ τούτων , τὰ μὲν ἐκ τῶν περὶ τὰς ἀρετὰς ἐν τοῖς Ἠθικοῖς εἰρημένων , τὰ δὲ ἐκ τῶν περὶ τὰ πάθη ῥηθησομένων ἐφεξῆς · μέλλει γὰρ εἰπεῖν περὶ παθῶν ἐφεξῆς . τούτων δὲ τεθέντων ὡς λημμάτων ἀναγκαίων πρὸς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν ἐπαναλήψομαι , ὅπερ ὑπεσχέθην , καὶ ἐρῶ σοι πάλιν , ὅτι μέλλω εἰπεῖν περὶ τριῶν , ἵνα σοι ἡ * ἤδη γινομένη προκατάστασις διευκρινεῖ σοι τὰ λεγόμενα · [ b 27 ] πρῶτον μέν , τίνος ἕνεκα ἀδικοῦσι · πόσων γὰρ ἕνεκα , συνετῶς ἀκροωμένῳ σοι τάχα δεδήλωκα · τοσαῦτα γὰρ ἀδικοῦσιν , ὅσα καὶ πάθη ἔχουσι κακίας . ὅσα τοίνυν πάθη κακιῶν καὶ μοχθηριῶν , τοσαῦτα . καὶ ἀδικήματα . ῥητέον οὖν πρῶτον , τίνος ἕνεκα ἀδικοῦσι , δεύτερον , πῶς ἔχοντες , τρίτον , τίνας ἀδικοῦσι . [ b 28 ] πρῶτον δὲ τὸ πρῶτον κείσθω , τίνων ὀρεγόμενοι ἐγχειροῦσιν ἀδικεῖν , ὅτι τῶν ἡδέων καὶ ποθητῶν αὐτοῖς ἢ χρημάτων ἢ νίκης ἢ δόξης , καὶ ποῖα φεύγοντες ἀδικίαν ποιοῦσι , ζημίαν , πενίαν , ποῖα † , κακῶν ἀπέλευσιν καὶ τὰ ἀνιαρὰ καὶ τὰ ἐναντία οἷς ποθοῦσιν · εἰ γὰρ ἐρῶσιν ὡς ἡδέων τῶνδε , πάντως τὰ ἐναντία φεύγουσιν . [ b 29 ] ἔστω δὲ δῆλον , ὅτι τῷ μὲν κατηγοροῦντι σκοπὸς λέγειν , πόσα ὑπάρχει τῷ ἀντιδίκῳ καὶ ποῖα ἡδέα , ὧν ἐφιέ μενος ἀδικεῖ , τῷ δὲ ἀπολογουμένῳ , ποῖα καὶ πόσα τούτον τῶν ἀδικημάτων οὐχ ὑπάρχει . [ b 32 ] πάντες δὴ πάντα πράττουσι τὰ μὲν οὐ δι’ ἑαυτούς , τὰ δὲ δι’ αὑτούς . προθέμενος εἰπεῖν , τίνος ἕνεκα ἀδι κοῦσιν οἱ ἀδικοῦντες καὶ τίνος ἐφιέμενοι βλάπτουσιν , εἰ μὲν εἶπεν , ὅτι διὰ τὰ ἀγαθὰ αὐτοῖς ἢ φαινόμενα ἀγαθὰ ἢ ἡδέα κυρίως ἢ τὰ φαινόμενα ἡδέα ἀδι κοῦσιν , εἶπεν ἂν σαφῶς , καὶ εἰ ἔφη , ὅτι , ὅσα δι’ αὑτοὺς πράττουσιν ἑκόντες , ἐκεῖνά εἰσιν ἡδέα αὐτοῖς ἢ κυρίως ἢ φαινόμενα , ὧν ὀρεγόμενοι τοὺς πλου σίους πολλάκις ἀδικοῦσιν , ἀπήλλαξεν ἂν πραγμάτων τὸν ἀκροατήν · νῦν δὲ τῆς συνήθους δεινότητος ἔχεται καὶ τέως πρῶτον ἐκ διαιρέσεως εὑρίσκει , ὅτι δι’ ἑπτὰ αἰτίας πράττουσιν οἱ πράττοντες , ὅσα πράττουσι . διὰ τύχην , ὅταν ἐν ἐρήμῳ τοξεύων ἐπέτυχέ τινος κατὰ τύχην ὁδεύοντος . τυχὸν ἐχθροῦ ἢ λῃστοῦ , ἢ διψῶν καὶ ἐξελθὼν πολιορκίας οὔσης ἐν έτυχε κοιμωμένῳ τῷ στρατηγῷ τῶν πολεμίων καὶ πεφόνευκεν αὐτόν , ἢ ῥίψας ὡς δειλὸς τὴν ἀσπίδα τινὰ πολέμιον ἐφόνευσε καὶ νίκην εἰργάσατο . [ a 6 ] διὰ βίαν , ὅτε λιμώττων τις πολλὰς ἡμέρας ἅψεται κρεάτων ἀνοσίων , καὶ ὅτε πολυήμερον δίψαν διψήσας γεύσαιτο θαλάττης · πολλαὶ δὲ μητέρες καὶ οἰκείων βρεφῶν ἀπεγεύσαντο , ὡς ἱστορεῖται ἱστορικοῖς . διὰ φύσιν , ὡς οἱ Αἰθίοπες Αἰθίοπας τίκτουσι τῇ φύσει · φύσει οὖν τὸ παῖδα ποιεῖν ὅμοιον ἑαυτῷ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον · καὶ ἕτερα δὲ πολλὰ κατὰ φύσιν πράττε ται παρ’ ἡμῶν , ὡς τὸ πατέρας τιμᾶν , τὸ αἰδεῖσθαι καὶ ἄλλα . δι’ ἔθος , ὅτε τις ἐθισθεὶς ἐν ἀγορᾷ περιπατεῖν ἐρᾷ διατρίβειν καὶ ἐκεῖσε ἢ ἐν καπηλείῳ ἢ ἐν ἄλλοις τισὶ καὶ τούτων ἔχεται δι’ ἔθος . διὰ λογισμόν , ὁπότε καθ’ ἑαυτὸν ἐννοήσω εἰ πόνοις ἐμαυτὸν ἐπιδώσω διὰ λόγους , φιλοσοφίας ἐπιτεύξομαι · εἰ ἐμπορικῶς σταλῶ θαλαττοπορῶν , πλουτήσω · εἰ φιλέρημος γενήσομαι καὶ φιλήσυχος , καθαρθήσομαι καὶ ἐλλαμφθήσομαι τὴν διάνοιαν . [ a 7 ] διὰ θυμὸν καὶ ὀργήν , ὅταν ἢ κολάζῃ τις ἢ τιμωρῇ , τὸ μὲν ὡς παιδεύων καὶ σωφρονίζων , τὸ δὲ ὡς ἐκπληρῶν τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ θυμοῦ . δι’ ἐπιθυμίαν , ὅτε τις τὰ ἡδέα διώκει , ὁρατά , ὀσφραντά , γευστά , ἁπτά , ἀκουστά . ὅπερ οὖν ἔλεγον , πρῶτον εὑρίσκει ἀπὸ τῆς διαι ρέσεως , ὅτι πάντα , ὅσα πράττουσί τινες , δι’ αἰτίας ἑπτὰ ποιοῦσιν , εἶτα λέγει κατ’ ἐκεῖνα ἀδικεῖν τινας , ὅσα δι’ ἑαυτοὺς πράττουσιν ἡδέων τινῶν ἐφιέμενοι , μετὰ ταῦτα διορίζεται , τίς ἐστιν ὁ τῆς ἡδονῆς ὅρος καὶ τότε λέγει ἡδέα τυγχάνειν τά τε ποιητικὰ αὐτῆς καὶ τὰ φθαρτικὰ τῆς λύπης καὶ ἄλλα τινά · καὶ οὕτως ἀκολούθως δεικνύει σοι , πόθεν κατασκευάσαι ἕξεις , ὅτι ὅδε ὀρεγόμενος τούτου καὶ ἐφιέμενος ἠδίκησεν . ὁρᾷς , ὅπως ἀναγκαία ἡ προθεωρία διὰ τὴν δεινότητα . ὅρα οὖν τὴν λέξιν , ὅρα δὲ καὶ τὴν διαίρεσιν . οἱ πράττοντες ἢ δι’ ἑαυτοὺς πράττουσιν ἢ οὐ δι’ ἑαυτοὺς ἤτοι οὐ προαίρεσιν ἔχοντες τόδε πρᾶξαι , ὡς ὁ ῥίψας τὴν ἀσπίδα ὡς δειλὸς καὶ τυχὼν τοῦ πολεμίου καὶ νίκην ποιήσας . ἑκάτερον δὲ τῶν δύο μερῶν τῆς πρώτης διαιρέσεως ὑποδιαιρῶν πρῶτον ἴδε , εἰς τίνα τέμνεται τὸ οὐ δι’ αὑτούς · [ b 34 ] τούτου οὖν ἤτοι τῶν οὐ δι’ αὐ τοὺς πραττόντων τὰ μὲν διὰ τύχην πράττονται , τὰ δὲ ἐξ ἀνάγκης · τῶν ἐξ ἀνάγκης δὲ τὰ μὲν βίᾳ , τὰ δὲ φύσει . εἰρήκαμεν δὲ τούτων τὰ παραδείγματα ἐν τῇ ἀπαριθμήσει αὐτῶν καὶ οἷον προθεωρίᾳ · ὥστε ἐκ τοῦ ἑνὸς μέρους εὑρέθησαν τρία , ὅσα πράττουσί τινες οὐ δι’ αὑτούς . χρῄζει δὲ τῶν λεγομένων καὶ ἀκολουθεῖ ὁ ἀκροώμενος κατὰ μικρόν . τὰ μὲν ἀπὸ τύ χης , τὰ δὲ φύσει , τὰ δὲ βίᾳ . ἴδε δὲ καὶ τὸ ἄλλο μέρος . [ b 37 ] τῶν γὰρ δι’ ἑαυτοὺς καὶ ὧν αὐτοὶ αἴτιοι τὰ μὲν δι’ ἔθος πράττομεν ἐνεθισθέντες ἐκ βρέφους τῷ πράγματι καὶ ἀσπαζόμενοι ἐκεῖνο , ὁποῖον ἂν τύχοι , τὰ δὲ δι’ ὄρεξιν · τῆς δὲ ὀρέξεως ἡ μὲν λογιστικὴ ὄρεξις , ἡ δὲ ἄλογος . καὶ ἡ μὲν λογιστικὴ ὄρεξις καὶ βούλησίς ἐστιν ἀγα θοῦ μετὰ λόγου ὄρεξις · οὐδεὶς γὰρ βούλεταί τι φαῦλον , ἀλλ’ ἦ ἀγαθοῦ καὶ τούτου ὀρέγεται . [ a 4 ] ἄλογοι δὲ ὀρέξεις θυμὸς καὶ ὀργαὶ καὶ ἐπιθυμίαι . ὥστε ἐκ τῆς διαιρέσεως σύναξον , ὅτι πάντα , ὅσα πράττουσι , δι’ αἰτίας ἑπτὰ πράττουσι , διὰ τύχην , ὡς εἴρηται , διὰ βίαν , διὰ φύσιν , δι’ ἔθος , διὰ λογισμόν , δι’ ἐπιθυμίαν · [ a 7 ] τὸ δὲ προσδιαιρεῖσθαι καὶ λέγειν , ὅτι καὶ καθ’ ἡλικίας πράττουσι νέοι ὄντες ἢ γέροντες ἢ καθ’ ἕξεις πράττουσι δικαιοσύνης ἢ ἀρετῆς ἢ κακίας ( ἔχοντες γὰρ τὴν ἕξιν ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστα πράττουσί τινες , ἃ πράττουσι ) , περιττόν ἐστι παντελῶς · ἀνάγονται γὰρ πάντα τὰ δι’ ἃ πράττουσι τινες εἰς ταῦτα . [ a 9 ] εἰ γὰρ καὶ τοῖς νέοις συμβέβηκεν ἢ ὀργίλοις εἶναι ἢ ἐπιθυμητι κοῖς , πάντα ταῦτα οὐ διὰ τὴν νεότητα ὡς αἰτίαν πράττουσί τινες , ὡς αἰτιῶν οὐσῶν τῆς πλουσιότητος καὶ τῆς πενίας . ἀλλὰ διὰ ποίαν αἰτίαν πράττουσιν οἱ πλούσιοι καὶ οἱ πένητες , ἃ πράττουσιν ; ἦν μὲν προ χείρως εἰπεῖν , ὅτι δ’ ἐπιθυμίαν , διότι οἱ μὲν πένητες ἐφίενται χρημάτων , οἱ δὲ πλούσιοι ἐπιθυμοῦσιν ἡδονῶν · ὁ δὲ λέγει πρώτην αἰτίαν εἶναι τῶν πραττομένων παρ’ αὐτοῖς τοῖς μὲν πτωχοῖς ἔνδειαν , τοῖς δὲ πλουσίοις ἐξουσίαν , δι’ ἣν ἐπιθυμοῦσι τῶν μὴ ἀναγκαίων ἡδονῶν · ἐπανορθούμένος δέ σου τὴν πλάνην φησὶν [ a 15 ] ἀλλὰ καὶ τούτων αἰτία ἡ ἐπιθυτόν · μία . ὁμοίως δὲ καὶ ὅσα πράττουσιν οἱ δίκαιοι καὶ οἱ ἄδικοι πράττουσι μὲν κατὰ τὰς ἕξεις , πλὴν ἐξετάσας αὐτοὺς εὑρήσεις ἢ δι’ ὄρεξιν ἢ δι’ ἔθος ἢ διὰ λογισμὸν χρηστὸν ἢ φαῦλον πράττοντάς τι · ταῦτα δὲ τῶν ἑπτὰ αἰτῶν ἤσαν . [ a 17 ] ἢ γὰρ διὰ λογισμὸν ἢ διὰ πάθος ὀρέξεως λογιστικῆς ἢ ἀλόγου ἤτοι διὰ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν ἢ διὰ ζῆλον ἐπαινε τοῦτο δηλῶν ἐπήγαγε [ a 18 ] πλὴν τῶν καθ’ ἕξεις πραττόντων οἱ μὲν πράττουσι δι’ ἔθος χρηστὸν καὶ λογισμὸν ἐπαινετόν , οἱ δὲ διὰ φαῦ λον ἔθος καὶ λογισμὸν κακόν . οἱ πλούσιοι διὰ τὴν ἐπιθυμίαν ἐπιθυμοῦσι τῶν μὴ ἀναγκαίων ἡδονῶν · [ a 16 ] καὶ οἱ ἄλλοι οἱ λεγόμενοι πράτ τειν κατὰ τὰς ἄλλας ἕξεις ἤτοι σωφροσύνην ἢ ἀνδρείαν · διὰ ταῦτα πράττουσιν ἤτοι τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ οὐχὶ διὰ πλοῦτον ἢ πενίαν ἢ νεότητα ἢ γῆρας · ἢ γὰρ διὰ τὸν λογισμὸν ἤτοι διὰ τὸν λόγον τι πράττουσιν ἢ διὰ πάθος . πάθη εἰσὶν ἡ μεγαλοπρέπεια καὶ ἡ φιλο τιμία . ἀλλ’ οἱ μὲν πράττουσι δι’ ἦθος , οἷον εἴθισέ τις ποιεῖν τι καὶ ποιεῖ τοῦτο . πάθη χρηστά , τὴν φιλοτιμίαν φησί . [ a 19 ] καὶ τὰ τοιαῦτα ταῖς τοιαῖσδε ἕξεσιν , οἷον τῇ σωφροσύνῃ ἀκολουθεῖ χρηστὴ ἐπιθυμία , ταῖς δὲ τοιαῖσδε ἕξεσιν , οἷον τῇ ἀκολασίᾳ , τὰ τοιάδε φαῦλαι δηλονότι ἐπιθυμίαι . [ a 25 ] εἰ μὲν γὰρ λευκὸς ἢ μέλας , ἤτοι οὐδὲν ὀφείλομεν θεωρῆσαι , τί ἀκολουθεῖ τῷ Σωκράτει ὡς λευκῷ ἢ μέλανι ἢ μεγάλῳ ἢ μικρῷ · ἀπὸ γὰρ τοῦ εἶναί τινα λευκὸν ἢ μέλανα οὐδεμία διαφορὰ τοῖς ἤθεσι θεωρεῖται τῶν ἀνθρώπων , ἀπὸ δὲ τοῦ εἶναι νέον ἢ πρεσβύτην δίκαιον ἢ ἄδικον μεγάλη διαφορὰ τοῖς ἤθεσι τῶν ἀνθρώπων ἐπιγίνεται . [ a 28 ] καὶ ὅλως ὅσα ἀπὸ τῶν συμβαινόντων τὰ ἤθη τῶν ἀνθρώ πων ποιοῦσι διάφορα , οἷον αἱ τοιαίδε ἢ τοιαίδε ἕξεις καὶ κράσεις , οἶον διοίσει τις ἐν τῷ δοκεῖν πλουτεῖν ἢ πένεσθαι · ὁμοίως δὲ καὶ ἡ εὐτυχία καὶ ἡ ἀποτυχία διάφορα τὰ ἤθη τῶν ἀνθρώπων ποιεῖ . [ a 32 ] ὅσων δὲ ἡ αἰτία ἀόριστος καὶ μὴ ἕνεκά του γίνεται , ταῦτα γίνονται κατὰ τύχην ( γράφεται καὶ ἕνεκα τούτου ) · ὃ γὰρ γίνεται κατὰ τύχην , ἦν ἂν ἕνεκά του , εἰ σκοπὸν τοῦτο ἔθεμεν ποιῆσαι · οἷον εἰ εἰς τὴν ἀγορὰν ἀπελ θὼν ὠνήσασθαι ἰχθὺν εὗρον τὸν χρεωστοῦντά μοι καὶ ἀπέδωκέ μοι τὸ χρέος , τοῦτο κατὰ τύχην , εἰ δὲ ἀπῆλθον εἰς τὴν ἀγορὰν διὰ τὸ ἐντυχεῖν τῷ χρεώστῃ καὶ ἐντυχὼν τῷ χρεώστῃ ἔλαβον τὸ χρέος , ἔστι τοῦτο ἕνεκά του · ἔστι γὰρ ἡ τύχη αἰτία τῶν κατὰ προαίρεσιν γινομένων ἐν τοῖς ἕνεκά του γινομένοις . [ b 2 ] ἢ ὡσαύτως ἀποβαίνει . ἀεὶ γὰρ γενειῶσιν οἱ ἄνθρωποι ὡσαύτως ἤτοι κατὰ τὸν εἰκοστὸν πέμπτον ἐνιαυτόν . περὶ δὲ τῶν παρὰ φύσιν οὐ δεῖ ζητεῖν , εἴτε κατὰ φύσιν γίνονται εἴτε παρὰ φύσιν · πάντα γοῦν τὰ παρὰ φύσιν ὥρμηνται μὲν φύσει καὶ ἐκεῖθεν λαμβάνουσι τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως , οὐ κατὰ σκοπὸν δὲ τῆς φύσεως ἀποβαίνουσιν , ἡ δὲ τύχη αἰτία ἐστὶ τῶν τοιούτων ἤτοι τῶν παρὰ φύσιν . [ b 6 ] ἔθει δὲ ποιοῦσιν , ὅσα γίνονται διὰ τὸ πολλάκις πεποιηκέναι . διὰ λογι σμὸν δέ , ὅσα γίνονται διὰ τὸ συμφέρον · τίνα δέ εἰσι τὰ συμφέροντα , ἔγνω μεν ἐκ τῶν εἰρημένων ἀγαθῶν δοκοῦντα δὲ συμφέρειν ἢ ὡς τέλη ἢ ὡς συμβαλλόμενα πρὸς τὸ τέλος . [ b 9 ] τινὰ δὲ ποιοῦσιν οἱ ἀκό λαστοι ὡς συμφέροντα αὐτοῖς εἰς τὸ οὗ ὀρέγονται , πλὴν πράττουσι ταῦτα οὐχ ὡς αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ συμφέροντα οὐδὲ δι’ ἑαυτὰ ἀλλὰ τὴν ἡδονήν . [ b 12 ] ἡ μὲν κόλασις λέγεται ἐπὶ τοῦ πάσχοντος ὡς κω λύουσα τὴν ἄλογον ὁρμὴν αὐτοῦ , ἡ δὲ τιμωρία ἐστὶ τοῦ ποιοῦντος δι’ αὐτὸ γὰρ τιμωρεῖ , ἵνα πληρώσῃ ἣν εἶχεν ὄρεξιν τοῦ ἀντιλυπῆσαι αὐ τὸν τὸν ὀργιζόμενον . [ b 16 ] ἡδὺ δοκεῖ καὶ τὸ ἐθιστόν , ὃ ἔχω ἔθος διαπράττειν . [ b 18 ] ὅταν οὖν πράττωμέν τινα δι’ ἑαυτοὺς ἤτοι ὧν αὐτοί ἐσμεν αἴτιοι , ταῦτα ἢ ἀγαθά εἰσιν ἢ φαινόμενα ἀγαθά . [ b 24 ] ἀγαθὸν δέ ἐστι καὶ ἡ τῶν κακῶν ἀποφυγὴ καὶ ἡ λῆψις τῶν ἐλαττόνων κακῶν ἀντὶ τῶν μειζόνων . [ b 31 ] τοὺς δὲ ὅρους τοὺς νῦν λαμβανο μένους οὐ δεῖ ἀπαιτεῖν αὐτοὺς εἶναι ἀναγκαίους καὶ οὐσιώδεις · ἀρκεῖ γάρ , ἂν σαφεῖς εἰσι , κἂν ἀκριβεῖς οὔκ εἰσιν .
Lemmas: περι δέ κατηγορία καί ἀπολογία ἔχω εἰμί εἶπον , ἐκ πόσος καί ποῖος ὁρμάω ὁ κατηγορέω ἢ ὁ ἀπολογέομαι ποιέω ὁ συλλογισμός καί ὁ ἀποδείκνυμι ὁ πρόκειμαι . [ b 3 ] δεῖ γοῦν λαμβάνω τρεῖς ἐνταῦθα , ὁ σκοπός ὁ κατήγορος καί ὁ ἀπόλογος μένος , ὡς ἐκεῖ ὁ συμβουλεύω πέντε . πρῶτος μέν , τίνω ἕνεκα καί πόσος ἀδικέω ὁ βλάπτω τις , ἤγουν τίς εἰμί ὁ ἐν ὅς βλάπτω μέν οὗτος , ἕτερος δέ βλάπτω καί κατηγορέω , τυγχάνω χρῆμα , ἡδονή καί τιμή , καί ἐφεξῆς τίς εἴρω καί πόσος · καί ὁ μέν κατήγορος εἴρω διά οὗτος ἀδικέω ὅδε ὁ ἐνάγω , ὁ δέ ἐνάγω δείκνυμι ὡς οὖον διά οὗτος . [ b 4 ] δύο δέ , πῶς αὐτός διάκειμαι ἀδικέω , ἤτοι δύναμαι , πλούσιος εἰμί , λανθάνω ὑπολαμβάνω , φίλος ὁ κριτής εἰμί , καί ὅσος ἐφεξῆς παραδίδωμι μετά ὁ τεχνόω σύ ἐν ἐκεῖνος , διά ὁ ἀδικέω , καί διδάσκω σύ , πόσος εἰμί καί τίς , διά ὁ ἀδικέω ὁ ἀδικέω · τάξις γάρ ἀγαθός τηρέω καί ἀλληλουχία . [ b 5 ] τρίτος ἐπί οὗτος , ὁ ποῖος καί πῶς ἔχω ἀδικέω , ἤγουν ὁ ἀσθενής , ὁ ἔχω πράγ μάτη τοιοῦτος , ὅς αὐτός χρῄζω , ὁ ῥάθυμος καί ἀμελής , ὁ ὑπό πολύς ἀδικέω καί μή ἐπεξέρχομαι , ὁ αἰδήμων , ὁ αἰσχύνω τῖλος · ὥσπερ πάλιν καί περί οὗτος ἑπομένως διδάσκω μετά ὁ παραδίδωμι λόγος γενναῖος τε καί ἀγαθός περί ὁ πῶς αὐτός διάκειμαι ἀδικέω . πρῶτος οὖν παραδοτέος , τίς καί πόσος εἰμί , διά ὁ τις ἀδικέω βρόχος · ἀλλά πρότερος εἶπον , τίς εἰμί ὁ ἀδικέω , εἶτα καί περί ὁ ἑξῆς λέγω . [ b 6 ] ἵστημι δή ὁ ἀδικέω ὁ βλάπτω ἕκαστος παρά ὁ νόμος · δεῖ γάρ προυποτιθημι πρότερος , τίς ὁ ἀδικέω , καί πῶς ἀδικέω τις , ἑκών ἢ ἄκων , καί πότε ποιέω τις ἑκών , καί διά τίς μοχθηρός εἰμί καί ἀδικητικός , ὅτι διά χρῆμα τυγχάνω ἢ Νίκη . καί μετά οὗτος εἶπον περί ὁ ὑπισχνέομαι τρεῖς . ἀδικία εἰμί ὁ βλάπτω τις παρά ὁ νόμος . [ b 7 ] ὁ δέ νόμος ἴδιος εἰμί ἢ κοινός ἤγουν φυσικός , ἴδιος μέν , κατά ὅς νόμος ἔγγραφος τίθημι καί κυρόω παρά νομοθέτης καί ὁ ὁ πολιτεία σοφός , κοινός δέ νόμος ὁ ἄγραφος καί πᾶς ὁ αὐτός ὁμολογέω , οἷος ὁ γονεύς τιμάω , ὁ ὁ μέν ὠνέομαι , ὁ δέ πωλέω , καί ὁ μέν μισθόω , ὁ δέ ἐκμισθόω . χρῄζω δέ καί ἕτερος λῆμμα , πῶς ἀδικέω ὁ ἀδικέω , ἑκών ἢ οὖον , καί τίς εἰμί ὁ ἑκών ποιέω · [ b 10 ] ὅταν οἶδα ποιέω καί μή ἀναγκάζω · εἰμί γάρ ἀκούσιος εἰμί ὁ βία καί διά ἄγνοια , ἑκούσιος ὁ μήτε ἐκ ἄγνοια μήτε διά βία . βούλομαι οὖν εἶπον , ὅτι ἐκεῖνος εἰμί ἄδικος ὁ μετά προαίρεσις βλάπτω , ἐπεί πολλάκις ἑκούσιος μέν ποιέω τις , οὖον μήv προαιρέω · ὁ γάρ ῥίπτω ἐν πέλαγος ὁ χρῆμα ἑκούσιος μέν , οὖον μήv προαίρεσις , ἀλλά ἀπό Βίας τις ἢ ἀνάγκη . ἐφίστημι δέ ποτός καί ὁ φίλος αἴφνης ἐγώ ἑκούσιος μέν , οὖον μήv προβουλεύω ἢ προκρίνω ἔρχομαι αὐτός , ἀλλά ἄφνω ἐφίστημι , ἑκών δέ ἐγώ . [ b 10 ] ὅσος οὖν ἑκών ποιέω , οὖον πᾶς προαιρέω · εἰμί γάρ κελεύω τις ὑπήκοος ὅδε ἀποκτείνω , ἑκούσιος μέν οὗτος ποιέω , οὖον μήv δέ καί προαιρετός · προαιρετός γάρ εἰμί , ὅταν εἰμί πολύς , περί ὅς ὁ βουλή , ἀνθέλωμαι ὅδε ὅδε . ὅσος μέν οὖν ἑκούσιος , οὖον πᾶς προαιρετός · [ b 11 ] ὅσος δέ προαιρέω πράσσω μέν , οὗτος καί ἑκών καί οἶδα ποιέω . τοιοῦτος δέ εἄν ἄγω οὖον μόνος ὁ ἀγαθός ἀλλά καί ὁ ἀδίκημα · ὅτε γάρ ἀγαθός μετά προαι ρέσις καί γνῶσις ὀφείλω ποιέω , εἰμί μέλλω κύριος ἀγαθός εἰμί , ὅς τε ἄδικος ὁμοίως μετά προαίρεσις καί γνῶσις πράσσω ἄδικος λέγω · οὖον γάρ ἄγνοια προβάλλω , ὅτι οὐδείς ὅς προαιρέω ἀγνοέω . [ b 12 ] τίς δέ ὁ διά ὁ προαιρέω βλάπτω ; προθεωρέω γάρ καί οὗτος . κακία καί ἀκράτεια · ἐάν γάρ τις ἔχω μοχθηρία εἷς ἢ πολύς , περί ἐκεῖνος ἄδικος εἰμί , εἰς ὅς μοχθηρός εἰμί . ἐπιφέρω δέ καί ὁ παράδειγμα · [ b 16 ] οἷος ὁ μέν ἀνελεύθερος μοχθηρία καί κακία ἔχω ὁ περί ὁ χρῆμα καί οὕτως ἀδικέω , ὁ δέ ΑΚΟ λαστος κακία καί μοχθηρία ἔχω ὁ περί ὁ σωματικός ἡδονά καί περί ἐκεῖνος ἀδικέω , ὁ δέ μαλακός περί ὁ ῥᾴθυμος ἀσχολέω . μαλακός δέ ὁ περί ὁ ὁ ἀμφίασμα λαμπρότης καί ὁ θρύπτω καί ὁ χλιδή πτοέω καί οὐδέ εἄν ἔχω ὁ ἐσθής βούλομαι · ἀδικέω οὖν βλάπτω , ἐπεί ῥᾳθυμία διδάσκαλος γίγνομαι , καί παρά ὁ Λάκων ὡς κλέπτης ἔγκλημα ἀποφέρω κολάζω . ναί μήv ὁ μάλα γυνή ὁ ἡδύς ἐφίημι · ἐάν οὖν ἴδη πρόσειμι τις ἡδύς τίς , ἀποστερέω καί ἀδικέω . [ b 18 ] ὁ δέ δειλός κακία ἔχω ὁ περί ὁ φόβος καί ὁ κίνδυνος · ἀδικέω οὖν ὁ δειλός ὁ συγκινδυνεύω ἔγκατα λιμπάνω . ὁ δέ φιλότιμος τιμή ὀρέγω ἑαυτοῦ μόνος προσάπτω πᾶς ὁ ἐκ ὅς ὁ τιμή · ἀδικέω οὖν λέγω ὁ ἄλλος ἄσοφος καί μή ἐπιστήμων . [ b 20 ] ὁ δέ ὀξύθυμος μοχθηρία ἔχω καί κακία ἐν ὁ ὀργή ἀδικέω πολύς διά ὁ ὀργή ζητέω ἀμύνω καί πράσσω ὁ ὁ θεός . ὁ δέ φιλόνικος διά Νίκη , ὅς ὀρέγω ἀδικέω τις δωροδοκέω πολλάκις καί σκαιωρία ἐπινοέω τις καί ὁ φέρω πρός ὁ τυγχάνω ὁ Νίκη . [ b 21 ] ὁ πικρός δέ διά τιμωρία κακός εἰμί ἀδικέω μή καταλλάσσω , ἀλλά πολλάκις φονεύω ἢ Παίων τις . ἀδικέω οὖν οὐ καταλλάσσω . ὡς εἶπον , διά ὁ κακία , ὅς ἔχω περί ὁ τιμωρέω τις . ὁ δέ ἄφρων ἀδικέω , διότι κακία ἔχω ὁ ἄγνοια ὁ Δίκαιος καί ὁ συμφέρω , καί πολλάκις οἴομαι ὁ Ζεύς καίω ἄδικος ὁ δέ ἄδικος Δίκαιος ὅδε μέν κρίνω εἰμί ἄδικος Δίκαιος εἰμί , ὅδε δέ Δίκαιος ἄδικος εἰμί . [ b 22 ] ὁ δέ ἀναίσχυντος κακία νοσέω ὁ ὀλιγωρέω δόξα · ὀλιγωρέω οὖν δόξα ποιέω ὁ μή θεμιτός προ φανός , οὐ αἰδέομαι παίω ὁ αἰδέομαι , ὑβρίζω αἰσχρῶς , ἁρπάζω ὁ μή προσήκω . ὁμοίως δέ καί ἕκαστος ὁ ἄλλος περί ἕκαστος πάθος κακία ὅς νοσέω ἀδικέω . [ b 24 ] δῆλος δέ περί οὗτος , ὁ μέν ἐκ ὁ περί ὁ ἀρετή ἐν ὁ ἠθικός εἴρω , ὁ δέ ἐκ ὁ περί ὁ πάθος ἐρῶ ἐφεξῆς · μέλλω γάρ εἶπον περί πάθος ἐφεξῆς . οὗτος δέ τίθημι ὡς λῆμμα ἀναγκαῖος πρός ὁ πάρειμι ὑπόθεσις ἐπαναλαμβάνω , ὅσπερ ὑπισχνέομαι , καί εἴρω σύ πάλιν , ὅτι μέλλω εἶπον περί τρεῖς , ἵνα σύ ὁ * ἤδη γίγνομαι προκατάστασις διευκρινέω σύ ὁ λέγω · [ b 27 ] πρῶτος μέν , τίς ἕνεκα ἀδικέω · πόσος γάρ ἕνεκα , συνετός ἀκροάομαι σύ τάχα δηλόω · τοσοῦτος γάρ ἀδικέω , ὅσος καί πάθος ἔχω κακία . ὅσος τοίνυν πάθος κακία καί μοχθηρία , τοσοῦτος . καί ἀδίκημα . ῥητέος οὖν πρῶτος , τίς ἕνεκα ἀδικέω , δύο , πῶς ἔχω , τρίτος , τίς ἀδικέω . [ b 28 ] πρῶτος δέ ὁ πρῶτος κεῖμαι , τίνω ὀρέγω ἐγχειρέω ἀδικέω , ὅτι ὁ ἡδύς καί ποθητός αὐτός ἢ χρῆμα ἢ Νίκη ἢ δόξα , καί ποῖος φεύγω ἀδικία ποιέω , ζημία , πενία , ποῖος † , κακός ἀπέλευσις καί ὁ ἀνιαρός καί ὁ ἐναντίος ὅς ποθέω · εἰμί γάρ ἐράω ὡς ἡδύς ὅδε , πάντως ὁ ἐναντίος φεύγω . [ b 29 ] ἵστημι δέ δῆλος , ὅτι ὁ μέν κατηγορέω σκοπός λέγω , πόσος ὑπάρχω ὁ ἀντίδικος καί ποῖος ἡδύς , ὅς εφιός μένος ἀδικέω , ὁ δέ ἀπολογέομαι , ποῖος καί πόσος οὗτος ὁ ἀδίκημα οὐ ὑπάρχω . [ b 32 ] πᾶς δή πᾶς πράσσω ὁ μέν οὖον διά ἑαυτοῦ , ὁ δέ διά ἑαυτοῦ . προτίθημι εἶπον , τίς ἕνεκα ἀς Κούσι ὁ ἀδικέω καί τίς ἐφίημι βλάπτω , εἰμί μέν εἶπον , ὅτι διά ὁ ἀγαθός αὐτός ἢ φαίνω ἀγαθός ἢ ἡδύς κύριος ἢ ὁ φαίνω ἡδύς ἀς Κούσι , εἶπον εἄν σαφῶς , καί εἰμί φημί , ὅτι , ὅσος διά ἑαυτοῦ πράσσω ἑκών , ἐκεῖνος εἰμί ἡδύς αὐτός ἢ κύριος ἢ φαίνω , ὅς ὀρέγω ὁ πλόος σίος πολλάκις ἀδικέω , ἀπαλλάσσω εἄν πρᾶγμα ὁ ἀκροατής · νῦν δέ ὁ συνήθης δεινότης ἔχω καί τέως πρῶτος ἐκ διαίρεσις εὑρίσκω , ὅτι διά ἑπτά αἴτιος πράσσω ὁ πράσσω , ὅσος πράσσω . διά Τύχη , ὅταν ἐν ἐρῆμος τοξεύω ἐπιτυγχάνω τις κατά Τύχη ὁδεύω . τυγχάνω ἐχθρός ἢ λῃστής , ἢ διψάω καί ἐξέρχομαι πολιορκία εἰμί ἐν τυγχάνω κοιμάω ὁ στρατηγός ὁ πολέμιος καί φονεύω αὐτός , ἢ ῥίπτω ὡς δειλός ὁ ἀσπίς τις πολέμιος φονεύω καί Νίκη ἐργάζομαι . [ a 6 ] διά βία , ὅτε λιμώσσω τις πολύς ἡμέρα ἅπτω κρέας ἀνόσιος , καί ὅτε πολυήμερος δίψα διψάω γεύω θάλασσα · πολύς δέ μήτηρ καί οἰκέω βρέφος ἀπογεύω , ὡς ἱστορέω ἱστορικός . διά φύσις , ὡς ὁ Αἰθίοψ Αἰθίοψ τίκτω ὁ φύσις · φύσις οὖν ὁ παῖς ποιέω ὅμοιος ἑαυτοῦ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος · καί ἕτερος δέ πολύς κατά φύσις πράσσω ὁ παρά ἐγώ , ὡς ὁ πατήρ τιμάω , ὁ αἰδέομαι καί ἄλλος . διά ἔθος , ὅτε τις ἐθίζω ἐν ἀγορά περιπατέω ἐράω διατρίβω καί ἐκεῖσε ἢ ἐν καπηλεῖον ἢ ἐν ἄλλος τις καί οὗτος ἔχω διά ἔθος . διά λογισμός , ὁπότε κατά ἑαυτοῦ ἐννοέω εἰμί πόνος ἐμαυτοῦ ἐπιδίδωμι διά λόγος , φιλοσοφία ἐπιτυγχάνω · εἰμί ἐμπορικός στέλλω θαλασσοπορέω , πλουτώ · εἰμί φιλέρημος γίγνομαι καί φιλήσυχος , καθαίρω καί ἐλλάμπω ὁ διάνοια . [ a 7 ] διά θυμός καί ὀργή , ὅταν ἢ κολάζω τις ἢ τιμωρέω , ὁ μέν ὡς παιδεύω καί σωφρονίζω , ὁ δέ ὡς ἐκπληρόω ὁ ἐπιθυμία ὁ θυμός . διά ἐπιθυμία , ὅτε τις ὁ ἡδύς διώκω , ὁρατής , ὀσφραντός , γευστός , ἁπτός , ἀκουστής . ὅσπερ οὖν λέγω , πρῶτος εὑρίσκω ἀπό ὁ διά ρέσις , ὅτι πᾶς , ὅσος πράσσω τις , διά αἴτιος ἑπτά ποιέω , εἶτα λέγω κατά ἐκεῖνος ἀδικέω τις , ὅσος διά ἑαυτοῦ πράσσω ἡδύς τις ἐφίημι , μετά οὗτος διορίζω , τίς εἰμί ὁ ὁ ἡδονή ὅρος καί τότε λέγω ἡδύς τυγχάνω ὁ τε ποιητικός αὐτός καί ὁ φθαρτικός ὁ λύπη καί ἄλλος τις · καί οὕτως ἀκόλουθος δείκνυμι σύ , πόθεν κατασκευάζω ἔχω , ὅτι ὅδε ὀρέγω οὗτος καί ἐφίημι ἀδικέω . ὁράω , ὅπως ἀναγκαῖος ὁ προθεωρία διά ὁ δεινότης . ὁράω οὖν ὁ λέξις , ὁράω δέ καί ὁ διαίρεσις . ὁ πράσσω ἢ διά ἑαυτοῦ πράσσω ἢ οὖον διά ἑαυτοῦ ἤτοι οὖον προαίρεσις ἔχω ὅδε πράσσω , ὡς ὁ ῥίπτω ὁ ἀσπίς ὡς δειλός καί τυγχάνω ὁ πολέμιος καί Νίκη ποιέω . ἑκάτερος δέ ὁ δύο μέρος ὁ πρῶτος διαίρεσις ὑποδιαιρέω πρῶτος ὁράω , εἰς τίς τέμνω ὁ οὖον διά ἑαυτοῦ · [ b 34 ] οὗτος οὖν ἤτοι ὁ οὖον διά αὖος ὁ πράσσω ὁ μέν διά Τύχη πράσσω , ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη · ὁ ἐκ ἀνάγκη δέ ὁ μέν βία , ὁ δέ φύσις . εἴρω δέ οὗτος ὁ παράδειγμα ἐν ὁ ἀπαρίθμησις αὐτός καί οἷος προθεωρία · ὥστε ἐκ ὁ εἷς μέρος εὑρίσκω τρεῖς , ὅσος πράσσω τις οὖον διά ἑαυτοῦ . χρῄζω δέ ὁ λέγω καί ἀκολουθέω ὁ ἀκροάομαι κατά μικρός . ὁ μέν ἀπό ὅς χέω , ὁ δέ φύσις , ὁ δέ βία . ὁράω δέ καί ὁ ἄλλος μέρος . [ b 37 ] ὁ γάρ διά ἑαυτοῦ καί ὅς αὐτός αἴτιος ὁ μέν διά ἔθος πράσσω ἐνεθίζω ἐκ βρέφος ὁ πρᾶγμα καί ἀσπάζομαι ἐκεῖνος , ὁποῖος εἄν τυγχάνω , ὁ δέ διά ὄρεξις · ὁ δέ ὄρεξις ὁ μέν λογιστικός ὄρεξις , ὁ δέ ἄλογος . καί ὁ μέν λογιστικός ὄρεξις καί βούλησις εἰμί ἀγα τίθημι μετά λόγος ὄρεξις · οὐδείς γάρ βούλομαι τίς φαῦλος , ἀλλά εἰμί ἀγαθός καί οὗτος ὀρέγω . [ a 4 ] ἄλογος δέ ὄρεξις θυμός καί ὀργή καί ἐπιθυμία . ὥστε ἐκ ὁ διαίρεσις συνάγω , ὅτι πᾶς , ὅσος πράσσω , διά αἴτιος ἑπτά πράσσω , διά Τύχη , ὡς εἴρω , διά βία , διά φύσις , διά ἔθος , διά λογισμός , διά ἐπιθυμία · [ a 7 ] ὁ δέ προσδιαιρέω καί λέγω , ὅτι καί κατά ἡλικία πράσσω νέος εἰμί ἢ γέρων ἢ κατά ἔχω πράσσω δικαιοσύνη ἢ ἀρετή ἢ κακία ( ἔχω γάρ ὁ ἕξις ἐκ ὁ κατά ἕκαστος πράσσω τις , ὁ πράσσω ) , περισσός εἰμί παντελῶς · ἀνάγω γάρ πᾶς ὁ διά ὁ πράσσω τις εἰς οὗτος . [ a 9 ] εἰμί γάρ καί ὁ νέος συμβαίνω ἢ ὀργίλος εἰμί ἢ ἐπιθυμέω κέω , πᾶς οὗτος οὖον διά ὁ νεότης ὡς αἴτιος πράσσω τις , ὡς αἰτία εἰμί ὁ πλουσιότης καί ὁ πενία . ἀλλά διά ποῖος αἴτιος πράσσω ὁ πλούσιος καί ὁ πένης , ὁ πράσσω ; εἰμί μέν προ χείρως εἶπον , ὅτι δέ ἐπιθυμία , διότι ὁ μέν πένης ἐφίημι χρῆμα , ὁ δέ πλούσιος ἐπιθυμέω ἡδονή · ὁ δέ λέγω πρῶτος αἴτιος εἰμί ὁ πράσσω παρά αὐτός ὁ μέν πτωχός ἔνδεια , ὁ δέ πλούσιος ἐξουσία , διά ὅς ἐπιθυμέω ὁ μή ἀναγκαῖος ἡδονή · ἐπανορθόω δέ σύ ὁ πλάνη φημί [ a 15 ] ἀλλά καί οὗτος αἰτία ὁ επιθυος · εἷς . ὁμοίως δέ καί ὅσος πράσσω ὁ Δίκαιος καί ὁ ἄδικος πράσσω μέν κατά ὁ ἔχω , πλήν ἐξετάζω αὐτός εὑρίσκω ἢ διά ὄρεξις ἢ διά ἔθος ἢ διά λογισμός χρηστός ἢ φαῦλος πράσσω τίς · οὗτος δέ ὁ ἑπτά αἰτέω ἀσάω . [ a 17 ] ἢ γάρ διά λογισμός ἢ διά πάθος ὄρεξις λογιστικός ἢ ἄλογος ἤτοι διά θυμός καί ἐπιθυμία ἢ διά ζῆλος ἔπαινος οὗτος δηλόω ἐπάγω [ a 18 ] πλήν ὁ κατά ἔχω πράσσω ὁ μέν πράσσω διά ἔθος χρηστός καί λογισμός ἐπαινετός , ὁ δέ διά Φάυ λος ἔθος καί λογισμός κακός . ὁ πλούσιος διά ὁ ἐπιθυμία ἐπιθυμέω ὁ μή ἀναγκαῖος ἡδονή · [ a 16 ] καί ὁ ἄλλος ὁ λέγω προιτ σῦς κατά ὁ ἄλλος ἔχω ἤτοι σωφροσύνη ἢ ἀνδρεῖος · διά οὗτος πράσσω ἤτοι ὁ θυμός καί ὁ ἐπιθυμία καί οὐ διά πλοῦτος ἢ πενία ἢ νεότης ἢ γῆρας · ἢ γάρ διά ὁ λογισμός ἤτοι διά ὁ λόγος τίς πράσσω ἢ διά πάθος . πάθος εἰμί ὁ μεγαλοπρέπεια καί ὁ φιλο τίμιος . ἀλλά ὁ μέν πράσσω διά ἦθος , οἷος ἐθίζω τις ποιέω τίς καί ποιέω οὗτος . πάθος χρηστός , ὁ φιλοτιμία φημί . [ a 19 ] καί ὁ τοιοῦτος ὁ τοιόσδε ἕξις , οἷος ὁ σωφροσύνη ἀκολουθέω χρηστός ἐπιθυμία , ὁ δέ τοιόσδε ἕξις , οἷος ὁ ἀκολασία , ὁ τοιόσδε φαῦλος δηλονότι ἐπιθυμία . [ a 25 ] εἰμί μέν γάρ λευκός ἢ μέλας , ἤτοι οὐδείς ὀφείλω θεωρέω , τίς ἀκολουθέω ὁ Σωκράτης ὡς λευκός ἢ μέλας ἢ μέγας ἢ μικρός · ἀπό γάρ ὁ εἰμί τις λευκός ἢ μέλας οὐδείς διαφορά ὁ ἦθος θεωρέω ὁ ἄνθρωπος , ἀπό δέ ὁ εἰμί νέος ἢ πρεσβύτης Δίκαιος ἢ ἄδικος μέγας διαφορά ὁ ἦθος ὁ ἄνθρωπος ἐπιγίγνομαι . [ a 28 ] καί ὅλως ὅσος ἀπό ὁ συμβαίνω ὁ ἦθος ὁ ἀνθρώ πάω ποιέω διάφορος , οἷος ὁ τοιόσδε ἢ τοιόσδε ἔχω καί κρᾶσις , οἶος διαφέρω τις ἐν ὁ δοκέω πλουτέω ἢ πένομαι · ὁμοίως δέ καί ὁ εὐτυχία καί ὁ ἀποτυχία διάφορος ὁ ἦθος ὁ ἄνθρωπος ποιέω . [ a 32 ] ὅσος δέ ὁ αἰτία ἀόριστος καί μή ἕνεκα ὁ γίγνομαι , οὗτος γίγνομαι κατά Τύχη ( γράφω καί ἕνεκα οὗτος ) · ὅς γάρ γίγνομαι κατά Τύχη , εἰμί εἄν ἕνεκα ὁ , εἰμί σκοπός οὗτος τίθημι ποιέω · οἷος εἰμί εἰς ὁ ἀγορά Άπελ Θῶν ὠνέομαι ἰχθύς εὑρίσκω ὁ χρεωστέω ἐγώ καί ἀποδίδωμι ἐγώ ὁ χρέος , οὗτος κατά Τύχη , εἰμί δέ ἀπέρχομαι εἰς ὁ ἀγορά διά ὁ ἐντυγχάνω ὁ χρεώστης καί ἐντυγχάνω ὁ χρεώστης λαμβάνω ὁ χρέος , εἰμί οὗτος ἕνεκα ὁ · εἰμί γάρ ὁ τύχη αἰτία ὁ κατά προαίρεσις γίγνομαι ἐν ὁ ἕνεκα ὁ γίγνομαι . [ b 2 ] ἢ ὡσαύτως ἀποβαίνω . ἀεί γάρ γενειάω ὁ ἄνθρωπος ὡσαύτως ἤτοι κατά ὁ εἰκοστός πέμπτος ἐνιαυτός . περί δέ ὁ παρά φύσις οὖον δεῖ ζητέω , εἴτε κατά φύσις γίγνομαι εἴτε παρά φύσις · πᾶς γοῦν ὁ παρά φύσις ὁρμάω μέν φύσις καί ἐκεῖθεν λαμβάνω ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , οὖον κατά σκοπός δέ ὁ φύσις ἀποβαίνω , ὁ δέ τύχη αἰτία εἰμί ὁ τοιοῦτος ἤτοι ὁ παρά φύσις . [ b 6 ] ἔθος δέ ποιέω , ὅσος γίγνομαι διά ὁ πολλάκις ποιέω . διά λογ σμός δέ , ὅσος γίγνομαι διά ὁ συμφέρω · τίς δέ εἰμί ὁ συμφέρω , γιγνώσκω μέν ἐκ ὁ εἴρω ἀγαθός δοκέω δέ συμφέρω ἢ ὡς τέλος ἢ ὡς συμβάλλω πρός ὁ τέλος . [ b 9 ] τις δέ ποιέω ὁ ΑΚΟ λάσθω ὡς συμφέρω αὐτός εἰς ὁ ὅς ὀρέγω , πλήν πράσσω οὗτος οὐ ὡς αὐτός κατά ἑαυτοῦ συμφέρω οὐδέ διά ἑαυτοῦ ἀλλά ὁ ἡδονή . [ b 12 ] ὁ μέν κόλασις λέγω ἐπί ὁ πάσχω ὡς πω λύω ὁ ἄλογος ὁρμή αὐτός , ὁ δέ τιμωρία εἰμί ὁ ποιέω διά αὐτός γάρ τιμωρέω , ἵνα πληρόω ὅς ἔχω ὄρεξις ὁ ἀντιλυπέω αὖος ὁ ὁ ὀργίζω . [ b 16 ] ἡδύς δοκέω καί ὁ ἐθιστός , ὅς ἔχω ἔθος διαπράσσω . [ b 18 ] ὅταν οὖν πράσσω τις διά ἑαυτοῦ ἤτοι ὅς αὐτός εἰμί αἴτιος , οὗτος ἢ ἀγαθός εἰμί ἢ φαίνω ἀγαθός . [ b 24 ] ἀγαθός δέ εἰμί καί ὁ ὁ κακός ἀποφυγή καί ὁ λῆψις ὁ μικρός κακός ἀντί ὁ μείζων . [ b 31 ] ὁ δέ ὅρος ὁ νῦν λαμβάνω μένος οὖον δεῖ ἀπαιτέω αὐτός εἰμί ἀναγκαῖος καί οὐσιώδης · ἀρκέω γάρ , εἄν σαφής εἰμί , κἀν ἀκριβής οὐ εἰμί .