anonymi-in-aristotelis-artem-rhetoricam.fragmentum-commentarii-in-aristotelis-rhetorica 18b
Καὶ συμπεραινόμενον . ἐὰν ἐρωτήσῃ τις τὸ συμπέρασμα , μὴ ἀποκρίνου τηνικαῦτα ναί , ἀλλὰ λέγε μὲν καὶ τὸ ναί , προστίθει δὲ συνάμα καὶ τὴν αἰτίαν , ἵνα μὴ μεγάλως βλαβῇς . καὶ πλέκε τὸν συλλογισμὸν μετὰ τοῦ συμπεράσματος καὶ τῆς αἰτίας οὕτως <figure/> πονηρὰ ἔπραξας ἀπεδέξω τοὺς τετρακοσίους καὶ σύ , Σοφόκλεις ; ναί · οὐ γὰρ ἦν ἄλλα βελτίω . ὁρᾷς , πῶς εὐθὺς ἐτέθη ἐν τῷ συμπε ράσματι ἡ αἰτία , ἵνα μὴ καὶ αὐτὸς τιμωρηθῇ , εἰ ταύτην ἐσίγησεν . Καὶ ὡς ὁ Λάκων . ἴδε καὶ τὸν τοῦ Λάκωνος συλλογισμόν , ὅπως ἀφορῶντος τοῦ συμπεράσματος εἰς βλάβην αὐτοῦ ὁ δὲ ἀπέφησεν αὐτὸ θεὶς τὴν αἰτίαν <figure/> δικαίως ἀπώλοντο τούτοις τοῖς ἀποσφαγεῖ - καὶ σὺ * σιν ἐφόροις συνέπραξας ἔφορος ὤν ; οὐ δῆτα · γνώμῃ γὰρ οἰκείᾳ ἔπραξα καὶ οὐ χρήμησιν , ὡς οὗτοι . Πρόβουλοι δὲ παρ’ Ἀθηναίοις ἦσαν ὥσπερ οἱ παρὰ Ῥωμαίοις λεγόμενοι ὕπατοι . Ἐὰν μὴ πολὺ περιῇ τοῦ ἀληθοῦς · ὅταν γὰρ ἀληθέ στερον ᾖ τὸ συμπέρασμα , τότε καὶ χωρὶς αἰτίας τίθει . Περὶ δὲ γελοίων , δεῖ πονηρεύεσθαί σε , ὦ ῥῆτορ · ἐὰν μὲν ὁρᾷς τὸν ἀντίδικόν σου κατὰ σοῦ λέγοντα καὶ γενναῖα καὶ πιθανὰ 159 καὶ ὑπὸ τῶν ἀκροατῶν προσεκτικῶς ἀκουόμενον , τότε κίνησον γέλωτας , ἵνα συγχεθεῖεν καὶ ὁ λέγων ἅμα καὶ οἱ ἀκούοντες , ὡς ὁ Δημοσθένης ἐποίησε κατ’ Αἰσχίνου · εἶπε γὰρ ὁ Αἰσχίνης μισθωτός ἐστι καὶ προδότης , οἷον βαρβαρίσας τάχα ἀπὸ περιπετείας τῆς γλώττης , καὶ ὁ δῆμος ἅπας διωρθώσατο ὥσπερ τὸν λόγον ἀνακαγχάσας καὶ ἀναβοήσας ὁ Αἰσχίνης μισθωτός ἐστι καὶ προδότης , τότε ἀνθυποστρέψας ὁ Δημοσθένης τὸν λόγον πρὸς Αἰσχίνην εἶπεν ἀκούεις , Αἰσχίνη , πῶς ὁ δῆμος ἅπας βοᾷ , ὡς ὁ Αἰσχίνης προδότης ἐστὶ καὶ μισθωτός ; εἶτα δὲ πάλιν , εἰ ὁ ἀντίδικός σου κατὰ σοῦ ἐκίνησε γέλωτα , ἔνδειξαι σὺ σπουδὴν εἰπὼν οὐκ ἔστι νῦν καιρὸς γέλωτος · περὶ σπουδαίων γάρ μοι ὁ λόγος καὶ ἀναγκαίων τῇ πόλει . Εἴρηται δὲ καὶ ἐν τοῖς ερὶ ποιητικῆς , πόσα εἴδη γελοῖα , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς Νικομαχείοις Ἠθικοῖς περὶ τὸ τέλος που τοῦ Δ , ἔνθα λέγει περὶ τῆς ἀληθευτικῆς ἕξεως καὶ τῶν ἄκρων αὐτῆς , ἀλαζο νείας καὶ εἰρωνείας · ἀληθὴς μὲν γάρ ἐστιν ὁ τὰ ἀληθῆ καὶ οἰκεῖα αὐτῷ ἐπιμαρτυρῶν , ὡς εἰ ὁ πολλοῦ ἄξιος πολλῶν ἑαυτὸν ἀξιοῖ καὶ μεγάλων , ἀλαζῶν δὲ ὁ , εἰ μικρῶν ἄξιος εἴη , μεγάλων ἑαυτὸν ἀξιῶν , εἴρων δὲ ὁ ἀνά παλιν ὁ , εἰ μεγάλων ἄξιος εἴη . μικρῶν ἢ οὐδενὸς ἑαυτὸν ἀξιῶν . λέγει δὲ ἐκεῖ ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι ἔστι καὶ δι’ ἀνάπαυσιν ἡμῶν εὑρημένη οἷον μεσότης , ἡ οὕτως ὀνομαζομένη εὐτραπελία καὶ ἐπιδεξιότης , ἄκρα δὲ αὐτῆς τὸ ἄγριον , ἀλλὰ καὶ τὸ βωμολόχον , οἷοι οἱ θυμελικοὶ καὶ ἑαυτοὺς κατὰ παρειῶν βάλλοντες ἢ κατὰ τῆς ἑαυτῶν πυγῆς λακτίζοντες καὶ ἄσεμνα πολλὰ καὶ καθ’ ἑαυτῶν καὶ κατ’ ἄλλων πραγματευόμενοι , ἵνα κινήσωσι γέλωτα διὰ τῶν τοιῶνδε ψόφων ἢ παροινήσεων ἢ σκωμμάτων . μεσότης δ’ ἐν τούτοις ἡ ἐπιδεξιότης . ᾗ χρᾶται καὶ ἡ παλαιὰ κωμῳδία καὶ ὁ ἐλευθέ ριος καὶ πεπαιδευμένος . Ἔστι δὲ εἰρωνεία . | ἄλλως μεσότητος ἄκρον ἡ εἰρωνεία κακία τις οὖσα καὶ ἄλλως ἡ βωμολοχία . ἀλλὰ καὶ τὰ τάχα ἀστεῖα , ὧν μνήμην ποιεῖται ἐν τῇ ερὶ παίδων ἀναγωγῆς ὁ Χαιρωνεὺς λού ταρχος , βωμολοχίας ἄντικρύς εἰσιν , οὐκ εὐτραπελίας · ἅπαντες γὰρ οἰ ταῦτα εἰπόντες καὶ τοῖς , δι’ οὓς εἶπον , λύπην προὐξένουν καὶ καθ’ ἑαυτῶν φθόνους .
Lemmas: καί συμπεραίνω . ἐάν ἐρωτάω τις ὁ συμπέρασμα , μή ἀποκρίνω τηνικαῦτα ναί , ἀλλά λέγω μέν καί ὁ ναί , προστίθημι δέ συνάμα καί ὁ αἰτία , ἵνα μή μέγας βλάπτω . καί πλέκω ὁ συλλογισμός μετά ὁ συμπέρασμα καί ὁ αἰτία οὕτως <figure/> πονηρός πράσσω ἀποδέχομαι ὁ τετρακόσιοι καί σῦς , Σοφοκλῆς ; ναί · οὐ γάρ εἰμί ἄλλος ἀγαθός . ορώ , πῶς εὐθύς τίθημι ἐν ὁ συμπίνω ῥάσμα ὁ αἰτία , ἵνα μή καί αὐτός τιμωρέω , εἰμί οὗτος σιγάω . καί ὡς ὁ Λάκων . εἶδον καί ὁ ὁ Λάκων συλλογισμός , ὅπως ἀφοράω ὁ συμπέρασμα εἰς βλάβος αὐτός ὁ δέ ἀπόφημι αὐτός τίθημι ὁ αἰτία <figure/> δίκαιος ἀπόλλυμι οὗτος ὁ ἀποσφάζω - καί σύ * βρόχος ἔφορος συμπράσσω ἔφορος εἰμί ; οὐ δῆτα · γνώμη γάρ οἰκεῖος πράσσω καί οὐ χρῆμα , ὡς οὗτος . πρόβουλος δέ παρά Ἀθηναῖος ἥδω ὥσπερ ὁ παρά Ῥωμαῖος λέγω ὕπατος . ἐάν μή πολύς περιέρχομαι ὁ ἀληθής · ὅταν γάρ ἀλήθω στερέω εἰμί ὁ συμπέρασμα , τότε καί Χωρὶς αἰτία τίθημι . περι δέ γελοῖος , δέω πονηρεύω σύ , ὦ ῥήτωρ · ἐάν μέν ορώ ὁ ἀντίδικος σύ κατά σύ λέγω καί γενναῖος καί πιθανός 159 καί ὑπό ὁ ἀκροατής προσεκτικός ἀκούω , τότε κινέω γέλως , ἵνα συγχέω καί ὁ λέγω ἅμα καί ὁ ἀκούω , ὡς ὁ Δημοσθένης ποιέω κατά Αἰσχίνης · λέγω γάρ ὁ Αἰσχίνης μισθωτός εἰμί καί προδότης , οἷος βαρβαρίζω τάχα ἀπό περιπέτεια ὁ γλῶττα , καί ὁ δῆμος ἅπας διορθόω ὥσπερ ὁ λόγος ἀνακαγχάζω καί ἀναβοάω ὁ Αἰσχίνης μισθωτός εἰμί καί προδότης , τότε ἀνθυποστρέφω ὁ Δημοσθένης ὁ λόγος πρός Αἰσχίνης λέγω ἀκούω , Αἰσχίνης , πῶς ὁ δῆμος ἅπας βοάω , ὡς ὁ Αἰσχίνης προδότης εἰμί καί μισθωτός ; εἶτα δέ πάλιν , εἰμί ὁ ἀντίδικος σύ κατά σύ κινέω γέλως , ἐνδείκνυμι σύ σπουδή λέγω οὐ εἰμί νῦν καιρός γέλως · περί σπουδαῖος γάρ ἐγώ ὁ λόγος καί ἀναγκαῖος ὁ πόλις . εἶπον δέ καί ἐν ὁ ἀθήρ ποιητικός , πόσος εἶδος γελοῖος , ἀλλά καί ἐν ὁ Νικομαχεῖον ἠθικός περί ὁ τέλος ποῦ ὁ δ , ἔνθα λέγω περί ὁ ἀληθευτικός ἕξις καί ὁ ἄκρος αὐτηες͂ς , ἀλαζο νεῖος καί εἰρωνεία · ἀληθής μέν γάρ εἰμί ὁ ὁ ἀληθής καί οἰκεῖος αὐτός ἐπιμαρτυρέω , ὡς εἰμί ὁ πολύς ἄξιος πολύς ἑαυτοῦ ἀξιόω καί μέγας , ἀλαζών δέ ὁ , εἰμί μικρός ἄξιος εἰμί , μέγας ἑαυτοῦ ἄξιος , εἴρων δέ ὁ ἀνά πάλιν ὁ , εἰμί μέγας ἄξιος εἰμί . μικρός ἢ οὐδείς ἑαυτοῦ ἄξιος . λέγω δέ ἐκεῖ ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι εἰμί καί διά ἀνάπαυσις ἐγώ εὑρίσκω οἷος μεσότης , ὁ οὕτως ὀνομάζω εὐτραπελία καί ἐπιδεξιότης , ἄκρος δέ αὐτηες͂ς ὁ ἄγριος , ἀλλά καί ὁ βωμολόχος , οἷος ὁ θυμελικός καί ἑαυτοῦ κατά παρείας βάλλω ἢ κατά ὁ ἑαυτοῦ πυγή λακτίζω καί ἄσεμνος πολύς καί κατά ἑαυτοῦ καί κατά ἄλλος πραγματεύομαι , ἵνα κινέω γέλως διά ὁ τοιόσδε ψόφος ἢ παροινησις ἢ σκῶμμα . μεσότης δέ ἐν οὗτος ὁ ἐπιδεξιότης . ὅς χράω καί ὁ παλαιός κωμῳδία καί ὁ ἐλεύθω ριος καί παιδεύω . εἰμί δέ εἰρωνεία . | ἄλλως μεσότης ἄκρος ὁ εἰρωνεία κακία τις εἰμί καί ἄλλως ὁ βωμολοχία . ἀλλά καί ὁ τάχα ἀστεῖος , ὅς μνήμη ποιέω ἐν ὁ ἀθήρ παῖς ἀναγωγή ὁ Χαιρωνεύς Λοῦ ταρχός , βωμολοχία ἄντικρυς εἰμί , οὐ εὐτραπελία · ἅπας γάρ ὁ οὗτος λέγω καί ὁ , διά ὅς λέγω , λύπη προξενώ καί κατά ἑαυτοῦ φθόνος .