anonymi-exegesis-in-hesiodi-theogoniam.exegesis-in-hesiodi-theogoniam 116
116 . ἤτοι μὲν πρώτιστα χάος ἐγένετο . χάος ἐνταῦθα ἠλληγόρησάν τινες τὸ ὕδωρ παρὰ τὸ κεχύσθαι . πρῶτον μὲν οὖν , φησί , προϋπέστη τὸ ὕδωρ ἡ γῆ τε , τί ἀσφαλὲς κατοικητήριον τῶν ἀθανάτων , ἀθανάτων 2 ) νοουμένων ἐνταῦθα ἀέρος , ὕδατος , πυρός . καὶ γὰρ κἄν τοῖς κοιλώμασι τῆς γῆς ἔστιν εὑρεῖν ἀέρα3 ) καὶ πῦρ καὶ ὕδωρ . καὶ τὰ ἀγγεῖα δὲ κἂν ὑγρότητος μὴ ἐμπέπλησται , ἀέρος μεταλαμβάνουσι . κατοικητήριον γοῦν ἐστιν αὕτη τῶν τοιούτων στοιχείων , ἅπερ ἀθάνατα εἶπε διὰ τὸ ἀεὶ εἶναι . ποίων δὲ ἀθανάτων κατοικητήριον ; οἵπερ περὶ τὸν ἀέρα εἰσί . προϋπέστη δὲ καὶ4 ) Τάρταρος , ἤγουν ὁ ἀὴρ παρὰ τὸ τεταράχθαι . φύσει γὰρ ὄντος ἀφεγγοῦς καὶ σκοτεινοῦ τοῦ ἀέρος5 ) , ὁ ἥλιος φωτίζει τοῦτο τὸ ἀχλυῶδες καὶ σκοτεινόν . καὶ ὥσπερ ἡλίου μὴ φαίνοντος ἐπίκειται ὁμίχλη , ἅμα δὲ τῷ φάνσαι τοῦτον διασκεδάζει , οὕτω καὶ ὁ ἀὴρ φύσει ὢν ζοφερὸς ὑπὸ τοῦ ἡλίου φωτίζεται . ἐπεὶ δὲ ὁ μὲν κατὰ μέσον οὐρανοῦ καὶ γῆς ἀὴρ κἄν ζοφώδης ἐστίν , ( ἀποβάλλει τὸν γνόφον , αὐτοῦ φαίνοντος τοῦ ἡλίου , ) ὁ δὲ ὑποκάτω τῆς γῆς ἀεὶ ζοφώδης ἐστί , διὰ τοῦτο ἐπήγαγε τὸ μυχῷ χθονὸς εὐρυοδείης , καὶ γὰρ τὸν ὑποκάτω τῆς γῆς ἀέρα συμβαίνει ἀλαμπῆ τινα εἶναι . προϋπέστη δὲ καὶ ὁ ἔρως , τουτέστιν ἡ ἁρμονία καὶ κοινωνία τῶν στοιχείων πρὸς ἄλληλα . τοῦ γὰρ ἀέρος θερμοῦ καὶ ὑγροῦ ὄντος , τὸ ὕδωρ συμβαίνει μετέχειν1 ) τῆς τοῦ ἀέρος ὑγρότητος πρὸς τῷ2 ) καὶ ψυχρὸν εἶναι . πάλιν τοῦ ὕδατος ὄντος ψυχροῦ , συμβαίνει τὴν γῆν ψυχρὰν εἶναι πρὸς τῷ3 ) καὶ ξηρὰν τυγχάνειν . ὡσαύτως καὶ τὸ πῦρ πρὸς τῷ4 ) εἶναι θερμὸν καὶ ξηρόν ἐστι , καὶ οὕτως ἀλλήλοις εἰσὶ συνηνωμένα καὶ τῆς ἀλλήλων ποιότητος συμμετέχοντα . καὶ τοῦτό ἐστιν , διʼ ὅπερ καὶ Ὅμηρος παρεισάγει τὸν Δία λέγοντα ὀργιζόμενον τοῖς θεοῖς τὸ ,, σειρὴν χρυσείην ἐξ οὐρανόθεν κρεμάσαντες “ . ἐὰν γὰρ ἡ τάξις καὶ ἡ κοινωνία τῶν στοιχείων ἡ πρὸς ἄλληλα διαλυθῇ , ἥδη καὶ τὸ πᾶν καταλέλυται . τινὲς δέ φασιν Ἔρον νοεῖσθαι καὶ τὸν αἰθέρα . ἐπεὶ γὰρ ὁ ἔρως οὐ μόνον θερμότητός ἐστιν αἴτιος5 ) , ὥσπερ καὶ ὁ αἰθήρ , ἀλλὰ καὶ λύων τὰ μέλη , εἰκότως ἄν κἀπὶ τοῦ αἰθέρος λαμβάνοιτο , ὅς ἔρως , ἤγουν ἡ6 ) κοινωνία τῶν στοιχείων ἡ πρὸς ἄλληλα ἢ ὁ αἰθήρ , δαμάζει τὴν φρόνησιν πάντων τῶν ἀνθρώπων διὰ τὸ μὴ ὑπό τινος δύνασθαι νοεῖσθαι .
Lemmas: 116 . ἤτοι μέν πρῶτος χάος γίγνομαι . χάος ἐνταῦθα ἀλληγορέω τις ὁ ὕδωρ παρά ὁ χέω . πρῶτος μέν οὖν , φημί , προυφίστημι ὁ ὕδωρ ὁ γῆ τε , τίς ἀσφαλής κατοικητήριος ὁ ἀθάνατος , ἀθάνατος 2 ) νοέω ἐνταῦθα ἀήρ , ὕδωρ , πῦρ . καί γάρ ἄν ὁ κοίλωμα ὁ γῆ εἰμί εὑρίσκω ἀείρω ) καί πῦρ καί ὕδωρ . καί ὁ ἀγγεῖον δέ κἀν ὑγρότης μή ἐμπίμπλημι , ἀήρ μεταλαμβάνω . κατοικητήριος γοῦν εἰμί οὗτος ὁ τοιοῦτος στοιχεῖον , ὅσπερ ἀθάνατος εἶπον διά ὁ ἀεί εἰμί . ποῖος δέ ἀθάνατος κατοικητήριος ; ὅσπερ περί ὁ ἀήρ εἰμί . προυφίστημι δέ ὅς ) Τάρταρος , ἤγουν ὁ ἀήρ παρά ὁ ταράσσω . φύσις γάρ εἰμί ἀφεγγής καί σκοτεινός ὁ ἀείρω ) , ὁ ἥλιος φωτίζω οὗτος ὁ ἀχλυώδης καί σκοτεινός . καί ὥσπερ ἥλιος μή φαίνων ἐπίκειμαι ὀμίχλη , ἅμα δέ ὁ φαίνω οὗτος διασκεδάζω , οὗτος καί ὁ ἀήρ φύσις εἰμί ζοφερός ὑπό ὁ ἥλιος φωτίζω . ἐπεί δέ ὁ μέν κατά μέσος οὐρανός καί γῆ ἀήρ ἄν ζοφώδης εἰμί , ( ἀποβάλλω ὁ γνόφος , αὐτός φαίνων ὁ ἥλιος , ) ὁ δέ ὑποκάτω ὁ γῆ ἀεί ζοφώδης εἰμί , διά οὗτος ἐπάγω ὁ μυχός χθών εὐρυόδεια , καί γάρ ὁ ὑποκάτω ὁ γῆ ἀήρ συμβαίνω ἀλαμπής τις εἰμί . προυφίστημι δέ καί ὁ Ἔρως , τουτέστιν ὁ ἁρμονία καί κοινωνία ὁ στοιχεῖον πρός ἀλλήλων . ὁ γάρ ἀήρ θερμός καί ὑγρός εἰμί , ὁ ὕδωρ συμβαίνω μετέχω ) ὁ ὁ ἀήρ ὑγρότης πρός ὅς ) καί ψυχρός εἰμί . πάλιν ὁ ὕδωρ εἰμί ψυχρός , συμβαίνω ὁ γῆ ψυχρός εἰμί πρός ὅς ) καί ξηρός τυγχάνω . ὡσαύτως καί ὁ πῦρ πρός ὅς ) εἰμί θερμός καί ξηρός εἰμί , καί οὕτως ἀλλήλων εἰμί συνηνωμένα καί ὁ ἀλλήλων ποιότης συμμετέχω . καί οὗτος εἰμί , διά ὅσπερ καί Ὅμηρος παρεισάγω ὁ Ζεύς λέγω ὀργίζω ὁ θεός ὁ ,, σειρά χρύσεος ἐκ οὐρανόθεν κρεμάννυμι “ . ἐάν γάρ ὁ τάξις καί ὁ κοινωνία ὁ στοιχεῖον ὁ πρός ἀλλήλων διαλύω , ἥδη καί ὁ πᾶς καταλύω . τις δέ φημί Ἔρος νοέω καί ὁ αἰθήρ . ἐπεί γάρ ὁ Ἔρως οὖον μόνος θερμότης εἰμί αἴτιος ) , ὥσπερ καί ὁ αἰθήρ , ἀλλά καί λύω ὁ μέλος , εἰκότως ἄν ἐπί ὁ αἰθήρ λαμβάνω , ὅς Ἔρως , ἤγουν ἡ6 ) κοινωνία ὁ στοιχεῖον ὁ πρός ἀλλήλων ἢ ὁ αἰθήρ , δαμάζω ὁ φρόνησις πᾶς ὁ ἄνθρωπος διά ὁ μή ὑπό τις δύναμαι νοέω .