anna-comnena.alexias 9.10
Τοιαῦτα μὲν οὖν τὰ ἐκ τοῦ Διογενοῦς συμπεσόντα τῷ αὐτοκράτορι , παραδόξως τῆς ἀμάχου του ὑψίστου χειρὸς ῥυσαμένης τοῦτον ἐξ ὑπογυΐου κινδύνου . αὐτὸς δὲ πρὸς οὐδὲν τῶν συμπιπτόντων ἔμαλακίζετο , ἀλλὰ καὶ ὣς κατευθὺ Δαλματίας ἤλαυνε . μεμαθηκὼς δὲ ὁ Βολκάνος τὴν εἰς τὸ Λιπένιον τοῦ αὐτοκράτορος ἔλευσιν καὶ ἔπικαταλαβόντα τοῦτον θεασάμενος , καὶ πρὸς ῾Ρωμαϊκὰς παρατάξεις καὶ τὸν συνασπισμὸν ἐκεῖνον καὶ τὴν στρατηγικὴν πανοπλίαν μηδ ᾿ ἀντωπῆσαι δυνάμενος , ἀποστείλας παραχρῆμα τὸ πέρι εἰρήνης ἠρώτα , ὑπισχνούμενος ἅμα καὶ αὐτοὺς τοὺς προὐπεσσχεθέντας ὁμήρους ἀποστεῖλαι καὶ μηδέν τι δεινὸν τοῦ λοιποῦ διαπράξασθαι . δέχεται τοίνυν τὸν βάρβαρον ἀσμένως ὁ αὐτοκράτωρ , ἀκηδιῶν οἷον καὶ ἀποστρεφόμενος τὴν ἐμφύλιον μάχην · κἀν γὰρ Δαλμάται ἦσαν ἀλλ’ ὅμως Χριστιανοί . ἐκεῖνος δ’ εὐθὺς τεθαρρηκὼς προσεληλύθει συνεπαγόμενος τούς τε συγγενεῖς καἰ ἐκκρίτους τῶν ζουπάνων , καὶ προθύμως ὁμήρους τοὺς αὐτοῦ ἀνεψιαδεῖς τῷ αὐτοκράτορι παραδέδωκε , τόν τε Οὔρεσιν καλούμενον καὶ Στέφανον τὸν Βολκάνον , καὶ ἐτέρους τὸν εἴκοσι ἀριθμὸν ἀποπληροῦντας . οὐ γὰρ ἐνὸν ἥν αὐτῷ ἄλλως πως τοῦ λοιποῦ διατεθήσεσθαι . ὁ δὲ αὐτοκράτωρ ὁπόσα διὰ μάχης καὶ σιδήρου ἀνύεσθαι πέφυκεν , εἰρηνικῶς διαλύσας , πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἐπανέστρεψεν . τοῦ μέντοι Διογενοῦς ἐκήδετο πάνυ , καὶ δακρύων ὡρᾶτο καὶ βύθιον στένων δι᾿ αὐτὸν ἐξηκούετο . πολλήν τε τὴν πέρι αὐτὸν φιλοφροσύνην ἐπεδείκνυτο , καὶ ἀνακτᾶσθαι τοῦτον ἔσπευδεν , καὶ τοῖς πλείοσι τῶν ἐς αὐτοῦ ἀφαιρεθέντων αὖθις τοῦτον ἀποκατέστησεν . αὐτὸς δὲ κατακώχιμος ὑπὸ τῆς λύπης ἂν ὦι τὴν έν μεγαλοπόλει διατριβὴν ἀποστρεφόμενος , τοῖς ἱδίοις ἀγροῖς ἐμφιλοχωρῶν ἦν , ταῖς τῶν παλαιῶν προσανέχων διόλου βίβλοις , ἄλλων ὑπαναγινωσκόντων ἀντῶ . στερούμενος γὰρ φωτός , ἑτέρων ἐχρᾶτο πρὸς τὴν ἀνάγνωσιν ὄμμασιν . ἀνὴρ δὲ οὗτος τοσοῦτος τὴν φύσιν , ὡς καὶ μὴ ὁρῶν τὰ τρὶς ὁρῶσι δυστέκμαρτα ῥᾳδίως καταλαμβάνων . πᾶσαν μὲν δὴ ἔκτοτε παιδείαν διελθὼν καὶ αὐτὴν δὴ τὴν περίκλυτον γεωμετρίαν , τὸ καινότατον , φιλοσόφων τινὶ ἐντυχὼν διὰ στερεῶν τούτῳ τὰ σχήματα παρέχειν ἐπέταττεν · ὁ δὲ τῇ τῶν χειρῶν ψηλαφήσει ἁπάντων τῶν τῆς γεωμετρίας θεωρημά - τῶν τε καἰ σχημάτων ἔσχε κατάληψιν , καθάπερ ἐκεῖνος ὁ Δίδυμος , ὃς δι’ ὀξύτητα νοῦ καὶ ἄνευ ὀμμάτων μουσικῆς καὶ γεωμετρίας εἰς ἄκρον ἐλήλυθεν , εἰ καὶ μετὰ τὴν γνῶσιν τούτων εἰς αἵρεσιν ἄτοπον συνηλάθη , τὸν νοῦν ἐκτυφλωθεὶς ὑπὸ κενοδοξίας , καθάπερ ὑπὸ πάθους τὰ ὄμματα . θαυμάζει μὲν οὖν ἅπας ταῦτα ἀκούων . ἐγὼ δὲ καὶ τεθέαμαι τὸν ἄνδρα καὶ τεθαύμακα καὶ πέρι τοιούτων λαλοῦντος ἀκήκοα · μηδ’ αὐτὴ δὲ τῶν τοιούτων παντάπασιν ἀμελέτητος οὖσα , ἐπεγίνωσκον τοῦτον ἀκριβῆ τῶν θεωρημάτων νῶσιν ἔχοντα . εἰ δὲ καὶ πέρι λόγους ἠσχόλητο , τῆς παλαιᾶς ὅμως κατὰ τοῦ αὐτοκράτορος οὐκ ἀφίστατο μηνίδος , ἄλλα τὸν τῆς τυραννίδος λογισμὸν ὑποτυφόμενον εἶχε διόλου . καἰ μέντοι καί τισιν αὖθις τοῦ ἀπορρήτου τούτου κεκοινώνηκε λογισμοῦ , ἀφ᾿ ὡν εἷς τις τὰ βεβουλευμένα προσελθὼν προσαγγέλλει τῷ αὐτοκρότορι . μεταπεμψάμενος δὲ τὸν Διογένην , ἐπυνθάνετο πέρι ὧν τε βεβο΄λευται καὶ περὶ τῶν τίς βουλῆς αὐτῷ κεκοινωνηκότων . καὶ ἐς πάντα θᾶττον ἀνομολογήσας , παραχρῆμα συμπαθείας ἠξίωτο .
Lemmas: τοιοῦτος μέν οὖν ὁ ἐκ ὁ Διογενοῦς συμπίπτω ὁ αὐτοκράτωρ , παράδοξος ὁ ἄμαχος ὁ ὕψιστος χείρ ἐρύω οὗτος ἐκ ὑπόγυιος κίνδυνος . αὐτός δέ πρός οὐδείς ὁ συμπίπτω μαλακίζω , ἀλλά καί ὡς κατευθύ Δαλματία ἐλαύνω . μανθάνω δέ ὁ Βολκάνος ὁ εἰς ὁ Λιπένιον ὁ αὐτοκράτωρ ἔλευσις καί ἐπικαταλαμβάνω οὗτος θεάομαι , καί πρός Ῥωμαϊκός παράταξις καί ὁ συνασπισμός ἐκεῖνος καί ὁ στρατηγικός πανοπλία μηδʼ ᾿ ἀντωπέω δύναμαι , ἀποστέλλω παραχρῆμα ὁ περί εἰρήνη ἐρωτάω , ὑπισχνέομαι ἅμα καί αὐτός ὁ προπίπτω ὅμηρος ἀποστέλλω καί μηδείς τίς δεινός ὁ λοιπός διαπράσσω . δέχομαι τοίνυν ὁ βάρβαρος ἄσμενος ὁ αὐτοκράτωρ , ἀκηδία οἷος καί ἀποστρέφω ὁ ἐμφύλιος μάχη · ἐν γάρ Δαλμάται εἰμί ἀλλά ὅμως Χριστιανός . ἐκεῖνος δέ εὐθύς θαρσέω πρόσειμι συνεπάγομαι ὁ τε συγγενής καίω ἔκκριτος ὁ ζουπάνος , καί προθύμως ὅμηρος ὁ αὐτός ἀνεψιαδής ὁ αὐτοκράτωρ παραδίδωμι , ὁ τε Ὅρος καλέω καί Στέφανος ὁ Βολκάνον , καί ἕτερος ὁ εἴκοσι ἀριθμός ἀποπληρόω . οὖον γάρ ἐν-εἰμί ὅς αὐτός ἄλλως πως ὁ λοιπός διατίθημι . ὁ δέ αὐτοκράτωρ ὁπόσος διά μάχη καί σίδηρος ἀνύω φύω , εἰρηνικός διαλύω , πρός ὁ βασιλεύω ἐπαναστρέφω . ὁ μέντοι Διογενοῦς κήδω πάνυ , καί δάκρυ ὁράω καί βύθιος στένω διά αὐτός ἐξακούω . πολύς τε ὁ περί αὐτός φιλοφροσύνη ἐπιδείκνυμι , καί ἀνακτάομαι οὗτος σπεύδω , καί ὁ πλείων ὁ εἰς αὐτός ἀφαιρέω αὖθις οὗτος ἀποκαθίστημι . αὐτός δέ κατακώχιμος ὑπό ὁ λύπη εἄν ὅς ὁ ἐν Μεγαλόπολις διατριβή ἀποστρέφω , ὁ ἴδιος ἀγρός ἐμφιλοχωρέω εἰμί , ὁ ὁ παλαιός προσανέχω διόλου Βίβλος , ἄλλος ὑπαναγιγνώσκω ἀντάω . στερέω γάρ φάος , ἕτερος χράω πρός ὁ ἀνάγνωσις ὄμμα . ἀνήρ δέ οὗτος τοσοῦτος ὁ φύσις , ὡς καί μή ὁράω ὁ τρίς ὁράω δυστέκμαρτος ῥᾳδίως καταλαμβάνω . πᾶς μέν δή ἔκτοτε παιδεία διέρχομαι καί αὐτός δή ὁ περικλυτός γεωμετρία , ὁ καινός , φιλόσοφος τις ἐντυγχάνω διά στερεός οὗτος ὁ σχῆμα παρέχω ἐπιτάσσω · ὁ δέ ὁ ὁ χείρ ψηλαφάω ἅπας ὁ ὁ γεωμετρία θεώρημα - ὁ τε καίω σχῆμα ἔχω κατάληψις , καθάπερ ἐκεῖνος ὁ Δίδυμος , ὅς διά ὀξύτης νόος καί ἄνευ ὄμμα μουσικός καί γεωμετρία εἰς ἄκρος ἔρχομαι , εἰμί καί μετά ὁ γνῶσις οὗτος εἰς αἵρεσις ἄτοπος συναλάομαι , ὁ νόος ἐκτυφλόω ὑπό κενοδοξία , καθάπερ ὑπό πάθος ὁ ὄμμα . θαυμάζω μέν οὖν ἅπας οὗτος ἀκούω . ἐγώ δέ καί θεάομαι ὁ ἀνήρ καί θαυμάζω καί περί τοιοῦτος λαλέω ἀκούω · μηδέ αὐτός δέ ὁ τοιοῦτος παντάπασι ἀμελέτητος εἰμί , ἐπιγιγνώσκω οὗτος ἀκριβής ὁ θεώρημα νάω ἔχω . εἰμί δέ καί περί λόγος ἀσχολέω , ὁ παλαιός ὅμως κατά ὁ αὐτοκράτωρ οὐ ἀφίστημι μῆνις , ἄλλος ὁ ὁ τυραννίς λογισμός ὑποτύφομαι ἔχω διόλου . καίω μέντοι καί τις αὖθις ὁ ἀπόρρητος οὗτος κοινωνέω λογισμός , ἀπό ὡς εἷς τις ὁ βουλεύω προσέρχομαι προσαγγέλλω ὁ αὐτοκρότορι . μεταπέμπω δέ ὁ Διογένης , πυνθάνομαι περί ὅς τε βολεύω καί περί ὁ τίς βουλή αὐτός κοινωνέω . καί εἰς πᾶς ταχύς ἀνομολογέω , παραχρῆμα συμπάθεια ἀξιόω .