anna-comnena.alexias 6.9
Ὁ μέντοι αὐτοκράτωρ Ἀλέξιος τῶν παραλίων τῆς Βιθυνίας καὶ αὐτῆς Βοσπόρου καὶ τῶν ἀνωτέρω χωρῶν τοὺς Τούρκους ἀπελάσας , μετὰ τοῦ Σολυμᾶ εἰς εἰρηνικὰς ἔξεληλύθει σπονδάς , καθὼς ὁ λόγος ἀνωτέρω φθάσας ἐδήλωσε , καὶ οὕτω πρὸς τὸ Ἰλλυρικὸν τὰς ἡνίας στρέψας , τόν τε Ῥομπέρτον καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Βαΐμοῦντον πολλὰ μογήσας κατὰ κράτος ἥττησε , καὶ μεγίστης συμφορᾶς τὰ κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐρρύσατο . κἀκεῖθεν ἐπανελθών , αὖθις τοὺς ὑπὸ τὸν Ἀπελχασὴμ Τούρκους οὐ τὴν ἕω ἁπλῶς κατατρέχοντας εὑρεν , ἀλλὰ μέχρις αὐτῆς Προποντίδος καὶ τῶν παραλίων ταύτῇ χωρίων κατεληλυθότας . ὅπως μὲν οὖν ὁ Ἀμὴρ Σολυμᾶς τῆς Νικαίας ἐξελθών , τουτονὶ τὸν Ἀπελχασὴμ φρουρὸν αὐτῇ καταλέλοιπεν , ὁ δὲ Πουζάνος παρὰ τοῦ Περσῶν σουλτᾶν τᾶν πρὸς τὴν Ἀσίαν ἐξεπέμφθη καὶ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ σουλτᾶν Τουτούση ἡττηθεὶς ἀνῃρέθη , καὶ τὸν Τουτούσην μετὰ τὸ τὸν Πουζάνον ἡττῆσαι οἱ ἀνεψιαδεῖς αὐτοῦ ἀπέπνιξαν , ἀρκτέον ἤδη διηγεῖσθαι . ἀνήρ τις ἐξ Ἀρμενίας ὁρμώμενος Φιλάρετος τὴν ἐπωνυμίαν , περίβλεπτος ἐπ’ ἀνδρείᾳ καὶ φρονήσει , εἰς τὴν τοῦ δομεστικάτου ἀξίαν παρὰ τοῦ προβεβασιλευκότος Ῥωμανοῦ τοῦ Διογενοῦς ἀνενεχθεὶς , καὶ τὰ συμβάντα τῷ Διογενεῖ θεασάμενος καί τὴν τῶν ὀμμάτων αῦτοῦ στέρησιν βεβαιωθεὶς , διαφερόντως τοῦτον ποθῶν , οὐκ ἔφερεν . ἀλλ’ ἀποστασίαν μελετήσας , τὴν τῆς Ἀντιοχου ἔξου - σίαν ἑαυτῷ περιεποιήσατο . καθ᾿ ἑκάστην δὲ τῶν Τούρκων ληι·ζομένων τὰ πέριξ , ἐπεὶ μὴ ἄνεσις τούτῳ ἐδίδοτο , ἐσκέψατο προσελθεῖν τοῖς Τούρκοις καὶ περιτμηθῆναι , ὡς ἔθος αὐτοῖς . ὁ δὲ υἱὸς αὐτοῦ ἐνέκειτο σφόδρα τοῦτον τῆς παραλόγου ἀνακόπτων ὁρμῆς , ἀλλ’ οὐκ εἰσηκούσθη τὰ λῴονα συμβουλεύων . περίλυπος τοίνυν γενόμενος , δι’ ἡμερῶν ὀκτὼ καταλαμβάνει τὴν Νικαίαν , καὶ προσελθὼν τῳ Ἀμὴρ Σολυμᾶ διε - γείρει τοῦτον εἰς πολιορκίαν τῆς Ἀντιοχείας , τὴν τοῦ σουλτανικίου τηνικαῦτα περιβεβλημένον ἀξίαν , καὶ πρὸς τὸν πόλεμον . τὸν κατὰ τοῦ πατρὸς παροξύνει . πείθεται τούτοις ὁ Σολυμᾶς , ἐν δὲ τῷ πρὸς Ἀντιόχειαν μέλλειν ἀπέρχεσθαι τὸν Ἀπελχασὴμ κατέλιπε φύλακα τῆς Νικαίας ὑπερέχοντα πάντων τῶν ἡγεμόνων , ἡγεμόνα τοῦτον κατονομάσας . ἐκεῖνος δὲ συνεφεπόμενον ἔχων καὶ τὸν τοῦ Φιλαρέτου υἱόν , διὰ δωδεκα νυκτῶν ( διὰ τὸ ἀνύποπτον τὰς γὰρ ἡμέρας ἠρέμει ) τὴν Ἀντιόχειαν , καὶ ἐξ ἐφόδου ταύτην κατέσχεν . ὲν τούτοις δὲ καὶ ὁ Χαρατικῆς λαθραίως συλᾷ τὴν Σινώπην χρυσίον ἱκανὸν καὶ χρήματα τῶν βασιλικῶν ταμιείων κεῖθι ἐναποκείμενα μεμαθηκώς . ὁ δὲ Τουτούσης τοῦ μεγάλον σουλτᾶν ἀδελφός , τῶν Ἱεροσολύμων καὶ τῆς Μεσοποταμίας ἁπάσης καὶ τοῦ Χάλεπ καὶ μέχρις αὐτοῦ τοῦ Βαγδᾶ ἐξουσιάζων καὶ τῇς Ἀντιοχείας ἀντιποιούμενος , ἐπεὶ τὸν Ἀμὴρ Σολυμᾶν ἀφηνιάζοντα ἔβλεπε καὶ τὴν τῆς Ἀντιοχείας ἀρχὴν ἑαυτῷ ῆδη περιποιούμενον , σὺν ὅλαις δυνάμεσιν ἐν μεταιχμίῳ τοῦ χαλῶ καὶ τῆς Ἀντιοχείας καταλαμβάνει . συνηντηκότος δὲ αὐτῷ τοῦ Ἀμὴρ Σολυμᾶ , πόλεμος εὐθὺς ἀναρρήγνυται μέγας , καὶ ἀγχεμάχου τῆς μάχης γεγονυίας νῶτα οἱ τοῦ Σολυμᾶ ὑποσχόντες προτροπάδην ἔφευγον . πολλὰ δὲ τούτους θαρσύνων ὁ Σολυμᾶς , ἐπεὶ τῆς φυγῆς ἀποσχέσθαι οὐκ ἔπειθεν , ὑπὲρ κεφαλῆς τὸν κίνδυνον ἐφιστάμενον ὁρῶν , παρεκκλίνας έν ἀκινδύνῳ τάχα ἐδόκει καθεστάναι καὶ κατὰ γῆς τὴν ἀσπίδα τεθεικώς , ἐπ’ αὐτῇ προσουδίσας ἐκάθητο . ἀλλ᾿ οὐ διέλαθε τοὺς ὁμοφύλους . προσεληλυθότες γὰρ αὐτῷ τινὲς τῶν σατραπῶν ἔλεγον τὸν θεῖον αὐτοῦ Τουτούσην μεταπέμπεσθαι αὐτόν . ὁ δὲ ἀνένευεν ὑφορώμενος τὸν ἐξ αὐτοῦ κίνδυνον . ἐγκειμένων δὲ τῶν σατραπῶν , ἐπεὶ οὐ πρὸς ἰσχύος αὐτῷ ἀντικαθίστασθαι ἦν οἶα μόνῳ ὄντι , τοῦ κουλεοῦ τὸ ξίφος σπασάμενος , κατὰ τῶν ἰδίων ὦσε σπλάγχνων διαμπερὲς τὸ ξίφος ἐλάσας , καὶ κακὸς κακῶς ἀπώλετο . παραχρῆμα γοῦν οἱ σωθέντες τῶν τοῦ Ἀμὴρ Σολυμᾶ δυνάμεων προσχωροῦσι τῷ Τουτούσῃ . ὁ δὲ μέγας σουλτᾶν ταῦτα μεμαθηκὼς καὶ δεδιὼς τὸν Τουτούσην ἰσχυροποιούμενον ἤδη , ἀπέστειλε πρὸς τὸν αὐτοκράτορα τὸν Σιαούς , μηνύσας αὐτῷ περὶ κήδους καὶ ὑποσχόμενος , ἐὰν τοῦτο γένηται , ἀναστεῖλαι μὲν τοὺς Τούρκους τῶν τῆς παραλίας μερῶν καὶ παραδοῦναι οἱ τὰ κάστρα κὼ ὁλοψύχως βοηθεῖν . τοῦτον θεασάμενος ὁ βασιλεὺς κω τὰς τοῦ σουλτᾶν γραφὰς ὑπαναγνούς , περὶ μὲν τοῦ κήδους οὐδένα λόγον ἐπεποίητο , τὸν δὲ Σιαοὺς νουνεχῆ ἄνδρα θεασάμενος , ἐπυνθάνετο πόθεν τε ὥρμηται καὶ τινες οἱ τούτου γονεῖς . τοῦ δὲ μητρόθεν μὲν ἐξ Ἰβήρων εἷναι λέγοντος τὸν δὲ τούτου πατέρα Τοῦρκον ἀνομολογοῦντος , πολλὴν ὁ αὐτοκράτωρ πραγματείαν ἐπεποίητο , ὥστε τοῦ θείου βαπτίσματος τοῦτον τυχεῖν . συνέθετο πρὸς τοῦτο ὁ Σιαοὺς καὶ πίστεις ἐδεδώκει τῷ αὐτοκράτορι , ὥστε μὴ παλινοστῆσαι τοῦ θείου φωτίσματος τυχῶν . καὶ ἐπεὶ ἐντεταλμένον ἦν αὐτῷ δι’ ἐγγράφου προστάξεως σουλτανικῆς , ἴν’ εἴπερ ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸ τελέ - σαι τὸ μετ’ αὐτοῦ κῆδος προθυμηθείη , ἅπαντας τοὺς τῆς παραλίας πόλεις κατασχόντας σατράπας ἀπελάσαι ἐκεῖθεν , τὸ περὶ τούτων διαλαμβάνον σουλτανικὸν γράμμα ὑποδεικνὺς αὐτοῖς , ταύτῃ τῇ γραφῇ συγχρήσασθαι ὁ βασιλεὺς τῷ Σιαοὺς ὑπέθετο , καὶ ἐπὰν τούτους ἐκεῖθεν ἀπελάσειε , τὰς σουλτανικὰς ὑποδεικνύων γραφάς , αὖθις πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἐπαναστρέψαι . ὁ δὲ μάλα προθύμως τὴν Σινώπην πρότερον καταλαβὼν καὶ τὰς σουλτανικὰς ἐπιστολὰς ὑποδείξας τῷ Χα - τικῇ , ἐκεῖθεν αὐτὸν ἀπήλασεν , μηδ’ ἄχρις ἑνὸς ὀβολοῦ τῶν σιλικῶν ὑποκρατήσαντα χρημάτων . γίνεται δέ τι τοιοῦτον . ἐν τῷ τῖς Σινώπης ἐξερχέσθω αὐτὸν κατεάξας τὸ ἐπ’ ὀνόματι τῆς ὑπεραμώμου δεσποίνης ἡμῶν θεοτόκου τέμενος , δαίμονί τινι καθάπερ ἀλάστορι ἐκ θείας προνοίας παραδοθείς , ἔκειτο ἀφρίζων · καὶ οὕτως ἐκεῖθεν δαιμονιῶν ἐξεληλύθει . καἰ τὴν μέντοι κυρίαν τῆς Σινώπης ὁ Σιαοὺς Κωνσταντίνῳ τῷ Δαλασσηνῷ ἀνέθετο , ἐπ’ αὐτῷ παρὰ τοῦ βασιλέως ἀποσταλέντι , κἀν οὕτω τὰς ἄλλας πόλεις περιιὼν καί τὰς σουλτανικὰς τοῖς σατράπαις ὑποδεικνύων γραφὰς , ἐκεῖθεν ἐξήλαυνε , παραδιδοὺς πρὸς τοὺς τοῦ αὐτοκράτορος σατράπας . ταῦτα οὖν ὁ Σιαοὺς διαπραξάμενος , ὑποστρέφει πρὸς αὐτόν κἀντεῦθεν τοῦ θείου βαπτίσματος τετυχηκὼς καὶ πολλῶν δωρεῶν ἐπαπολαύσας δοὺξ Ἀγχιάλου προχειρίζεται .
Lemmas: ὁ μέντοι αὐτοκράτωρ Ἀλέξιος ὁ παράλιος ὁ Βιθυνία καί αὐτός Βόσπορος καί ὁ ἀνωτέρω χώρα ὁ Τοῦρκος ἀπελαύνω , μετά ὁ Σολυμᾶς εἰς εἰρηνικός ἐξέρχομαι σπονδή , καθώς ὁ λόγος ἀνωτέρω φθάνω δηλόω , καί οὗτος πρός ὁ Ἰλλυρικός ὁ ἡνία στρέφω , ὁ τε Ῥομπέρτος καί ὁ υἱός αὐτός Βαϊμοῦντος πολύς μογέω κατά κράτος ἡττάω , καί μέγας συμφορά ὁ κατά ὁ ἑσπέρα ῥύομαι . ἐκεῖθεν ἐπανέρχομαι , αὖθις ὁ ὑπό ὁ Ἀπελχασὴμ Τοῦρκος οὖον ὁ ἠώς ἁπλόος κατατρέχω εὑρίσκω , ἀλλά μέχρι αὐτός Προποντίς καί ὁ παράλιος οὗτος χωρίον κατέρχομαι . ὅπως μέν οὖν ὁ Ἀμήρ σολυμη ὁ Νίκαια ἐξέρχομαι , οὗτος ὁ Ἀπελχασὴμ φρουρός αὐτός καταλείπω , ὁ δέ πουζευς παρά ὁ Πέρσης Σουλτάν ὅς πρός ὁ Ἀσία ἐκπέμπω καί παρά ὁ ἀδελφός ὁ Σουλτάν Τουτούσης ἡσσάομαι ἀναιρέω , καί ὁ Τουτούσης μετά ὁ ὁ Πουζάνον ἡττάω ὁ ἀνεψιαδής αὐτός ἀποπνίγω , ἀρκτέος ἤδη διηγέομαι . ἀνήρ τις ἐκ Ἀρμένιος ὁρμάω Φιλάρετος ὁ ἐπωνυμία , περίβλεπτος ἐπί ἀνδρεῖος καί φρόνησις , εἰς ὁ ὁ δομεστικάτον ἄξιος παρά ὁ προβασιλεύω Ῥωμανός ὁ Διογενοῦς ἀναφέρω , καί ὁ συμβαίνω ὁ Διογενής θεάομαι καί ὁ ὁ ὄμμα αὐτός στέρησις βεβαιόω , διαφερόντως οὗτος ποθή , οὐ φέρω . ἀλλά ἀποστασία μελετάω , ὁ ὁ Ἀντίοχος ἔξου - Σιάν ἑαυτοῦ περιποιέω . κατά ἕκαστος δέ ὁ Τοῦρκος ληι·ζομένων ὁ πέριξ , ἐπεί μή ἄνεσις οὗτος δίδωμι , σκέπτομαι προσέρχομαι ὁ Τοῦρκος καί περιτέμνω , ὡς ἔθος αὐτός . ὁ δέ υἱός αὐτός ἔγκειμαι σφόδρα οὗτος ὁ παράλογος ἀνακόπτω ὁρμή , ἀλλά οὐ εἰσακούω ὁ λῷος συμβουλεύω . περίλυπος τοίνυν γίγνομαι , διά ἡμέρα ὀκτώ καταλαμβάνω ὁ νικαῖος , καί προσέρχομαι ὁ Ἀμήρ Σολυμᾶς δῖος - γέρνω οὗτος εἰς πολιορκία ὁ Ἀντιόχεια , ὁ ὁ σουλτανίκιον τηνικαῦτα περιβάλλω ἄξιος , καί πρός ὁ πόλεμος . ὁ κατά ὁ πατήρ παροξύνω . πείθω οὗτος ὁ σολυμη , ἐν δέ ὁ πρός Ἀντιόχεια μέλλω ἀπέρχομαι ὁ Ἀπελχασὴμ καταλείπω φύλαξ ὁ Νίκαια ὑπερέχω πᾶς ὁ ἡγεμών , ἡγεμών οὗτος κατονομάζω . ἐκεῖνος δέ συνεφέπομαι ἔχω καί ὁ ὁ Φιλαρέτου υἱός , διά δώδεκα νύξ ( διά ὁ ἀνύποπτος ὁ γάρ ἡμέρα ἠρεμέω ) ὁ Ἀντιόχεια , καί ἐκ ἔφοδος οὗτος κατέχω . εἰμί οὗτος δέ καί ὁ χαρατικεω λαθραῖος συλάω ὁ Σινώπη χρυσίον ἱκανός καί χρῆμα ὁ βασιλικός ταμιεῖον ἐκεῖθι ἐναπόκειμαι μανθάνω . ὁ δέ Τουτούσης ὁ μέγαλος Σουλτάν ἀδελφός , ὁ Ἱερουσαλήμ καί ὁ Μεσοποταμία ἅπας καί ὁ Χάλεπ καί μέχρι αὐτός ὁ Βαγδάδ ἐξουσιάζω καί ὅς Ἀντιόχεια ἀντιποιέω , ἐπεί ὁ Ἀμήρ σολυμεις ἀφηνιάζω βλέπω καί ὁ ὁ Ἀντιόχεια ἀρχή ἑαυτοῦ ἤδη περιποιέω , σύν ὅλος δύναμις ἐν μεταίχμιον ὁ χαλάω καί ὁ Ἀντιόχεια καταλαμβάνω . συναντάω δέ αὐτός ὁ Ἀμήρ Σολυμᾶς , πόλεμος εὐθύς ἀναρρήγνυμι μέγας , καί αγχέμαχος ὁ μάχη γίγνομαι νῶτον ὁ ὁ Σολυμᾶς ὑπέχω προτροπάδην φεύγω . πολύς δέ οὗτος θάρσυνος ὁ σολυμη , ἐπεί ὁ φυγή ἀπέχω οὐ πείθω , ὑπέρ κεφαλή ὁ κίνδυνος ἐφίστημι ὁράω , παρεκκλίνω ἐν ἀκίνδυνος τάχα δοκέω καθίστημι καί κατά γῆ ὁ ἀσπίς τίθημι , ἐπί αὐτός προσουδίζω κάθημαι . ἀλλά οὖον διαλανθάνω ὁ ὁμόφυλος . προσέρχομαι γάρ αὐτός τις ὁ σατράπης λέγω ὁ θέω αὐτός Τουτούσης μεταπέμπω αὐτός . ὁ δέ ἀνανεύω ὑφοράω ὁ ἐκ αὐτός κίνδυνος . ἔγκειμαι δέ ὁ σατράπης , ἐπεί οὖον πρός ἰσχύς αὐτός ἀντικαθίστημι εἰμί οἶος μόνος εἰμί , ὁ κολεός ὁ ξίφος σπάω , κατά ὁ ἴδιος ὠθέω σπλάγχνον διαμπερές ὁ ξίφος ἐλαύνω , καί κακός κακῶς ἀπόλλυμι . παραχρῆμα γοῦν ὁ σώζω ὁ ὁ Ἀμήρ Σολυμᾶς δύναμις προσχωρέω ὁ Τουτούσης . ὁ δέ μέγας Σουλτάν οὗτος μανθάνω καί δείδω ὁ Τουτούσης ἰσχυροποιέω ἤδη , ἀποστέλλω πρός ὁ αὐτοκράτωρ ὁ Σιαούς , μηνύω αὐτός περί κῆδος καί ὑπισχνέομαι , ἐάν οὗτος γίγνομαι , ἀναστέλλω μέν ὁ Τοῦρκος ὁ ὁ παράλιος μέρος καί παραδίδωμι ὁ ὁ κάστρον Κῶς ολόψυχα βοηθέω . οὗτος θεάομαι ὁ βασιλεύς πω ὁ ὁ Σουλτάν γραφή ὑπαναγιγνώσκω , περί μέν ὁ κῆδος οὐδείς λόγος ποιέω , ὁ δέ Σιαοὺς νουνεχής ἀνήρ θεάομαι , πυνθάνομαι πόθεν τε ὁρμάω καί τις ὁ οὗτος γονεύς . ὁ δέ μητρόθεν μέν ἐκ Ἴβηρ ἵημι λέγω ὁ δέ οὗτος πατήρ Τοῦρκος ἀνομολογέω , πολύς ὁ αὐτοκράτωρ πραγματεία ποιέω , ὥστε ὁ θεῖον βάπτισμα οὗτος τυγχάνω . συντίθημι πρός οὗτος ὁ Σιαοὺς καί πίστις δίδωμι ὁ αὐτοκράτωρ , ὥστε μή παλινοστέω ὁ θεῖον φώτισμα Τύχη . καί ἐπεί ἐντέλλω εἰμί αὐτός διά ἐγγράφω πρόσταξις σουλτανικός , ἵνα εἴπερ ὁ βασιλεύς πρός ὁ τελῶ - σός ὁ μετά αὐτός κῆδος προθυμέομαι , ἅπας ὁ ὁ παράλιος πόλις κατέχω σατράπης ἀπελαύνω ἐκεῖθεν , ὁ περί οὗτος διαλαμβάνω σουλτανικός γράμμα ὑποδείκνυμι αὐτός , οὗτος ὁ γράφω συγχράομαι ὁ βασιλεύς ὁ Σιαοὺς ὑποτίθημι , καί ἐπάν οὗτος ἐκεῖθεν ἀπελαύνω , ὁ Σουλτανίκας ὑποδείκνυμι γραφεύς , αὖθις πρός ὁ βασιλεύω ἐπαναστρέφω . ὁ δέ μάλα προθύμως ὁ Σινώπη πρότερος καταλαμβάνω καί ὁ Σουλτανίκας ἐπιστολή ὑποδείκνυμι ὁ Χα - Τίκη , ἐκεῖθεν αὐτός ἀπελαύνω , μηδέ ἄχρι εἷς ὀβολός ὁ σικαθηλιξ ὑποκρατέω χρῆμα . γίγνομαι δέ τίς τοιοῦτος . ἐν ὁ Τῖς Σινώπη ἐξέρχομαι αὐτός κατεάσσω ὁ ἐπί ὄνομα ὁ ὑπεραμώμου δέσποινα ἐγώ θεοτόκος τέμενος , δαίμων τις καθάπερ ἀλάστωρ ἐκ θεῖος πρόνοια παραδίδωμι , κεῖμαι ἀφρίζω · καί οὕτως ἐκεῖθεν δαιμόνιος ἐξέρχομαι . καίω ὁ μέντοι κύριος ὁ Σινώπη ὁ Σιαοὺς Κωνσταντῖνος ὁ Δαλασσηνός ἀνατίθημι , ἐπί αὐτός παρά ὁ βασιλεύς ἀποστέλλω , ἐν οὗτος ὁ ἄλλος πόλις περίειμι1 καί ὁ Σουλτανίκας ὁ σατράπης ὑποδείκνυμι γραφή , ἐκεῖθεν ἐξελαύνω , παραδίδωμι πρός ὁ ὁ αὐτοκράτωρ σατράπης . οὗτος οὖν ὁ Σιαοὺς διαπράσσω , ὑποστρέφω πρός αὐτός ἐντεῦθεν ὁ θεῖον βάπτισμα τυγχάνω καί πολύς δωρεά ἐπαπολαύω δούξ Ἀγχίαλος προχειρίζω .