anna-comnena.alexias 3.3
Αἱ μὶν οὖν μορφαὶ τοῖν βασιλέοιν ἀμφοῖν Ἀλεξίῳ τε καὶ Εἰρήνῃ ἀμήχανοι καἰ εἰς ἅπαν ἀμίμητοι , καὶ οὔτε γραφεὺς γράψειεν ἂν πρὸς ἀρχετυπίαν τοῦ κάλλους ὁρῶν , οὔτε λιθοξόος ἄψυχον οὐσίαν οὕτω ῤυθμήσειε , εἰ τις ἂν πρὸς τὰ τῆς φύσεως ἀγάλματα ταῦτα , λέγω δὴ τοὺς ἀρτιτεφεῖς αὐτοκράτορας , καὶ πρὸς τὰ τοῦ πολυκλείτου ἐκείνου σπουδάσματα ἀποβλέψειεν . ὁ μὲν γὰρ Ἀλέξιος οὐ πάνυ μὶν ἀπὸ ἦς γῆς ἐπῆρτο ἐπὶ πολύ , εἰς εὖρος δὲ συμμέτρως πῶς ηὐρύνετο . καὶ ἱστάμενος μὲν οὐ τοσοῦτον θάμβος ἐδίδιου ο τοῖς θεωμένοις , εἰ δὲ ἔπι τοῦ βασιλείου καθίσειεν οὗτος θρόνου καὶ γοργωπὸν σέλας ἀφήσει τῶν ὀφθαλμῶν , πρηστὴρ ἐδόκει καὶ ἄμαχον αὐγὴν ἀποστέλλειν καὶ τοῦ προσώπου καὶ τῆς ὅλης διοργανώσεως . μέλαινα μὲν γὰρ ἡ ὀφρῦς ἑκατέρωθεν ἐκυρτοῦτο · τῇ δὲ ὀφθαλμὸς ὑπεκάθητο βλοσυρὸν ἅμα καὶ ἥμερον ἐνορῶν , ὡς ἀπό τε τῆς βολίδος τῶν ὀμμάτων καὶ τῆς στιλπνότητος τοῦ μετώπου καὶ τῶν παρειῶν τῷ σεμνότητος καὶ τοῦ ἐπιτρέχοντος αὐταῖς ἐρεύθους ὁμοῦ καὶ δεδοικέναι τε καὶ θαρρεῖν . τῶν τε ὤμων ἡ εὐρύτης καὶ τὼ ) βραχιόνων τὸ στερρὸν καὶ τῶν στέρνων ἡ προβολὴ ἡρωίκὰ πάντα καὶ ὅλως εἷς θάμβος καὶ τέρψιν τοῖς πολλοὺς ἐκκαλούμενα . τὸ γὰρ αὐτὸ τοῦ ἀνδρὸς καὶ ὥραν εἶχε καὶ χάριν καὶ βάρος καὶ ὄγκον ἀπρόσιτον . εἰ δὲ καὶ εἰς ὁμιλίαν ἦλθεν ἐκεῖνος καὶ τὴν γλῶτταν ἐκίνησεν , εἶδες ἂν αὐτόχρημα τὴν πυρίπνουν ἐπικαθημένην τοῖς χείλεσιν ἐκείνου ῥητορικὴν Δημοσθένους . καὶ γὰρ κατακλυσμῷ τῶν ἐπιχειρημάτων πᾶσαν καὶ ἀκοὴν καὶ ψυχὴν κατεσύρετο , καὶ ἀμύθητος ἦν καὶ ἄμαχος καἰ τὴν γλῶτταν ὁμοῦ καὶ τὴν χεῖρα , τὴν μὲν πρὸς δόρατος ἄφεσιν , τὴν δὲ πρὸς ἀκήρατα θέλγητρα . ἡ δέ γε βασιλὶς Εἰρήνη καὶ μήτηρ ἐμὴ μεῖραξ τε ἦν τὸ τηνικάδε καὶ οὐδέπω τὸν πεντεκαιδέκατον παραδεδραμήκει χρόνον . θυγάτηρ δὲ ἦν Ἀνδρονίκου τοῦ πρωτοτόκου υἱοῦ τοῦ Καίσαρος , τὸ γένος περίβλεπτος , εἰς Ἀνδρονίκους ἐκείνους καὶ Κωνσταντίνους τοὺς Δούκας ἀναφέρουσα τὴν τοῦ γένους σειράν . ἀνίστατο μὶν γὰρ καθάπερ τι ἔρνος ὅρθιον καὶ ἀειθαλές , συμμέτρως νᾶι πλατυνομένη καὶ στενουμένη καταλλήλως ἑκασταχοῦ τῶν μελῶν καί μερῶν . κὼ ἐπέραστος μὲν ἰδεῖν , ἐπέραστος δὲ ἀκοῦσαι , κὼ ὄψεώς τε καὶ ἀκοῆς ἀκόρεστον ὡς ὄντως ἄκουσμά τε καὶ θέαμα . αὐτὸ μὲν γὰρ τὸ πρόσωπον σελήνης μὲν ἀπέστιλβε φέγγος , οὐ μὴν εἰς κύκλον ἀκριβῆ διαπέπλαστο κατὰ τὰς Ἀσσυρίας γυναῖκας , οὐδ᾿ ἄλλως ἐξεμηκύνετο κατὰ τὰς Σκυθίδας , ἀλλ’ ὑπεχαλᾶτο μικρόν πως τῆς ἀκριβείας τοῦ - κύκλου . ἀνεπέπτατο δὲ αὐτῆς ὁ λειμὼν ἀπὸ τῶν παρειῶν , καὶ τὴν ῥοδωνιὰν κω τοῖς πόρρω προὐβάλλετο . ὄμμα δὲ χαροπὸν καὶ ξὺν ἡδονὴ φοβερὸν ἐνητένιζεν , ὡς τῶν ὁρώντων τὰ ὄμματα τῇ μὲν ἡδονῇ καἰ τῷ κάλλει ἕλκειν πρὸς ἑαυτήν , τῷ δὲ φόβῳ μύειν καταναγκάζειν , οὐκ ἐχόντων ὅπως ἀποβλέψωνται ἥ οὔπως ἂν ἀποκρύψωνται . καὶ εἰ μέν τις ἦν Ἀθηνᾶ τοῖς πρώην ἐφευρημένη ποιηταῖς τε καὶ συγγραφεῦσιν , οὐκ οἶδα ἔγωγε · μῦθον δὲ ταύτην ἀκούω περιφερόμενον κὼ περισυρόμενον · τὴν δὲ βασιλίδα ταύτην Ἀθηνᾶν εἴ τις εἶπεν ἐν τοῖς τότε χρόνοις φανεῖσαν ᾦ ἀνθρωπίνῳ βίῳ ἢ καταρραγεῖσαν ἐξ οὐρανοῦ μετά τινος οὐρανίας καὶ · ἀπροσίτου μαρμαρυγῆς , οὐκ ἂν ἐξήμαρτε τοῦ εἰκότος . καὶ τὸ θαυμασιώτερον , ὅπερ οὐκ ἂν έν ἄλλῃ τῶν γυναικῶν εὑρεθείη , τοὺς μὲν ἰταμοὺς τῶν ἀνδρῶν συνέστελλε , τοῖς δ’ ὑπὸ φόβου συνεσταλμένοις θαρρεῖν ἐνεδίδου ἐκ μόνης ὄψεως . τὰ δὲ χείλη ἐμεμύκει μὲν τὰ πολλὰ καὶ ἐδείκνυ σιγῶσαι , ἔμπνουν ὡς ἀληθῶς ἄγαλμα καλλονῆς καἰ στήλην ἔμψυχον εὐρυθμίας . ἡνιόχει δὲ τὰ πολλὰ ἡ χεὶρ τῷ λόγῳ σὺν εὐρυθμίᾳ , μέχρι τοῦ καρποῦ παραδεικνῦσα τὸ μετακάρπιον , καὶ εἶπες ἂν ἐλέφαντα ἐκτετορεῦσθαι παρὰ τεχνίτου τινὸς εἰς δακτύλων καὶ χειρῶν διάθεσιν . ἡ . μέντοι ἶρις τῶν ὀφθαλμῶν θάλατταν ἐμιμεῖτο γαληνιῶσαν , ἐν βαθυκύμονι διαθέσει τὸ κυανοῦν ἐξαυγάζουσα · ἀντέστιλβε δὲ καἰ τὸ λευκὸν τῶν ὀμμάτων κύκλῳ τῆς ἴριδος , καὶ χάριν ἀπέλαμπον ἄμαχον καὶ ἡδονὴν ἄφατον ἐνεδίδουν ταῖς ὄψεσι . τοιοῦτοι μὲν τὴν ἰδέαν Εἰρήνη καὶ Ἀλέξιος . ὁ μέντοι θεῖος ἐμὸς Ἰσαάκιος τὴν μὶν ἡλικίαν ἐῴκει τἀδελφῷ , οἶδέ τὰ ἄλλα πολὺ ἀπεῴκει . ὕπωχρος μὲν οὖν ἦν αὐτὸς τὴν ὄψιν , κω τὴν ὑπήνην . οὐ πάνυ δασύς , ἀλλὰ καἰ περὶ τὰς γνάθους ψιλωτέραν εἶχε τῆς τἀδελφοῦ . ἄμφω δὲ τἀδελφὼ κυνηγεσίοις μὲν πολλάκις ἀπένευον , ὁπηνίκα οὐ πολλή τις ἐπέρρει τούτοις πραγμάτων φροντὶς , πολεμικοῖς δὲ μᾶλλον ἢ κυνηγετικοῖς ἔχαιρον πράγμασιν . ἐν δὲ ταῖς ἐμβολαῖς τῶν πολέμων , οὐδ’ ὁπηνίκα τῶν ταγμάτων αὐτὸς κατῆρχε , προέτρεχέ τις αὐτοῦ , ἀλλ’ ἅμα τε τὴν παράταξιν ἑωράκει τῶν πολεμίων ἐκεῖνος καὶ πάντων καταφρονήσας τῶν ἄλλων , ἐς μέσους ἐνέπιπτε καθά - ερ τις κεραυνός ὄξέως διακόπτων τἀς φάλαγγας . κὰκ τούτου ἑάλω καὶ ἅπαξ καὶ δὶς κατὰ τὴν Ἀσίαν συμμίξας Ἀγαρηνοῖς . καὶ τοῦτο μόνον εἶχε ψόγου ἄξιον έν τοῖς πολέμοις ὑμὸς θεῖος , ὅτι πρὸς συμβολὰς ἀκατάσχετος ἦν .
Lemmas: ὁ μιν οὖν μορφή ὁ βασιλεύς ἄμφω Ἀλέξιος τε καί Εἰρήνη ἀμήχανος καίω εἰς ἅπας αμίμητος , καί οὔτε γραφεύς γράφω εἄν πρός ἀρχετυπία ὁ κάλλος ὁράω , οὔτε λιθοξόος ἄψυχος οὐσία οὗτος ῤυθμήσειε , εἰμί τις εἄν πρός ὁ ὁ φύσις ἄγαλμα οὗτος , λέγω δή ὁ ἀρτιτεφεῖς αὐτοκράτωρ , καί πρός ὁ ὁ πολύκλειτος ἐκεῖνος σπούδασμα ἀποβλέπω . ὁ μέν γάρ Ἀλέξιος οὖον πάνυ μιν ἀπό εἰμί γῆ ἐπαίρω ἐπί πολύς , εἰς εὖρος δέ σύμμετρος πῶς εὐρύνω . καί ἵστημι μέν οὖον τοσοῦτος θάμβος Δίδιος ὁ ὁ θεάομαι , εἰμί δέ ἐπί ὁ βασίλειος καθίζω οὗτος θρόνος καί γοργωπός σέλας ἀφίημι ὁ ὀφθαλμός , πρηστήρ δοκέω καί ἄμαχος αὐγή ἀποστέλλω καί ὁ πρόσωπον καί ὁ ὅλος διοργάνωσις . μέλας μέν γάρ ὁ ὀφρύς ἑκατέρωθεν κυρτόω · ὁ δέ ὀφθαλμός ὑποκάθημαι βλοσυρός ἅμα καί ἥμερος ἐνοράω , ὡς ἀπό τε ὁ βολίς ὁ ὄμμα καί ὁ στιλπνότης ὁ μέτωπον καί ὁ παρειά ὁ σεμνότης καί ὁ ἐπιτρέχω αὐτός ἔρευθος ὁμοῦ καί δείδω τε καί θαρσέω . ὁ τε ὦμος ὁ εὐρύτης καί ὁ ) βραχύς ὁ στερρός καί ὁ στέρνον ὁ προβολή ἡρωϊκός πᾶς καί ὅλως εἷς θάμβος καί τέρψις ὁ πολύς ἐκκαλέω . ὁ γάρ αὐτός ὁ ἀνήρ καί ὥρα ἔχω καί χάρις καί βάρος καί ὄγκος ἀπρόσιτος . εἰμί δέ καί εἰς ὁμιλία ἔρχομαι ἐκεῖνος καί ὁ γλῶσσα κινέω , ὁράω εἄν αὐτόχρημα ὁ πυρίπνους ἐπικάθημαι ὁ χεῖλος ἐκεῖνος ῥητορική Δημοσθένης . καί γάρ κατακλυσμός ὁ ἐπιχείρημα πᾶς καί ἀκοή καί ψυχή κατασύρω , καί ἀμύθητος εἰμί καί ἄμαχος καίω ὁ γλῶσσα ὁμοῦ καί ὁ χείρ , ὁ μέν πρός δόρυ ἄφεσις , ὁ δέ πρός ἀκήρατος θέλγητρον . ὁ δέ γε βασιλίς Εἰρήνη καί μήτηρ ἐμός μεῖραξ τε εἰμί ὁ τηνικάδε καί οὐδέπω ὁ πεντεκαιδέκατος παρατρέχω χρόνος . θυγάτηρ δέ εἰμί Ἀνδρόνικος ὁ πρωτοτόκος υἱός ὁ Καῖσαρ , ὁ γένος περίβλεπτος , εἰς Ἀνδρόνικος ἐκεῖνος καί Κωνσταντίνος ὁ Δούκας ἀναφέρω ὁ ὁ γένος σειρά . ἀνίστημι μιν γάρ καθάπερ τίς ἔρνος ὄρθιος καί ἀειθαλής , σύμμετρος Νάι πλατύνω καί στενόω κατάλληλος ἑκασταχοῦ ὁ μέλος καί μέρος . Κῶς Ἐπέραστος μέν ὁράω , Ἐπέραστος δέ ἀκούω , Κῶς ὄψις τε καί ἀκοή ἀκόρεστος ὡς εἰμί ἄκουσμα τε καί θέαμα . αὐτός μέν γάρ ὁ πρόσωπον σελήνη μέν ἀποστίλβω φέγγος , οὖον μήv εἰς κύκλος ἀκριβής διαπλάσσω κατά ὁ Ἀσσυρία γυνή , οὐδέ ἄλλως ἐκμηκύνω κατά ὁ Σκυθικός , ἀλλά ὑποχαλάω μικρός πως ὁ ἀκρίβεια ὁ - κύκλος . ἀναπετάννυμι δέ αὐτός ὁ λειμών ἀπό ὁ παρειά , καί ὁ ῥοδωνιά πω ὁ πόρρω προβάλλω . ὄμμα δέ χαροπός καί ξὺν ἡδονή φοβερός ἐνατενίζω , ὡς ὁ ὁράω ὁ ὄμμα ὁ μέν ἡδονή καίω ὁ κάλλος ἕλκω πρός ἑαυτοῦ , ὁ δέ φόβος μύω καταναγκάζω , οὐ ἔχω ὅπως ἀποβλέπω ὅς οὔπως εἄν ἀποκρύπτω . καί εἰμί μέν τις εἰμί Ἀθηνᾶ ὁ πρώην ἐφευρίσκω ποιητής τε καί συγγραφεύς , οὐ οἶδα ἔγωγε · μῦθος δέ οὗτος ἀκούω περιφέρω Κῶς περισύρω · ὁ δέ βασιλίς οὗτος Ἀθηνᾶ εἰμί τις εἶπον ἐν ὁ τότε χρόνος φαίνω οἶς ἀνθρώπινος βίος ἢ καταρρήγνυμι ἐκ οὐρανός μετά τις οὐράνιος καί · ἀπρόσιτος μαρμαρυγή , οὐ εἄν ἐξαμαρτάνω ὁ εἰκός . καί ὁ θαυμάσιος , ὅσπερ οὐ εἄν ἐν ἄλλος ὁ γυνή εὑρίσκω , ὁ μέν ἰταμός ὁ ἀνήρ συστέλλω , ὁ δέ ὑπό φόβος συστέλλω θαρσέω ἐνδίδωμι ἐκ μόνος ὄψις . ὁ δέ χεῖλος μύω μέν ὁ πολύς καί δείκνυμι σιγάω , ἔμπνους ὡς ἀληθής ἄγαλμα καλλονή καίω στήλη ἔμψυχος εὐρυθμία . ἡνιοχέω δέ ὁ πολύς ὁ χείρ ὁ λόγος σύν εὐρυθμία , μέχρι ὁ καρπός παραδείκνυμι ὁ μετακάρπιον , καί εἶπον εἄν ἐλέφας ἐκτορεύω παρά τεχνίτης τις εἰς δάκτυλος καί χείρ διάθεσις . ὁ . μέντοι ἶρις ὁ ὀφθαλμός θάλασσα μιμέομαι γαληνιάω , ἐν βαθυκύμων διάθεσις ὁ κυάνεος ἐξαυγάζω · ἀντιστίλβω δέ καίω ὁ λευκός ὁ ὄμμα κύκλος ὁ Ἶρις , καί χάρις ἀπολάμπω ἄμαχος καί ἡδονά ἄφατος ἐνδίδωμι ὁ ὄψις . τοιοῦτος μέν ὁ ἰδέα Εἰρήνη καί Ἀλέξιος . ὁ μέντοι θεῖος ἐμός Ἰσαάκιος ὁ μιν ἡλικία ἔοικα ἀδελφός , οἶδα ὁ ἄλλος πολύς ἀπωθέω . ὕπωχρος μέν οὖν εἰμί αὐτός ὁ ὄψις , πω ὁ ὑπήνη . οὖον πάνυ δασύς , ἀλλά καίω περί ὁ γνάθος ψιλός ἔχω ὁ ἀδελφός . ἄμφω δέ ἀδελφός κυνηγέσιον μέν πολλάκις ἀπονεύω , ὁπηνίκα οὖον πολύς τις ἐπέρρω οὗτος πρᾶγμα φροντίς , πολεμικός δέ μᾶλλον ἢ κυνηγετικός χαίρω πρᾶγμα . ἐν δέ ὁ ἐμβολή ὁ Πολέμων , οὐδέ ὁπηνίκα ὁ τάγμα αὐτός κατάρχω , προτρέχω τις αὐτός , ἀλλά ἅμα τε ὁ παράταξις ὁράω ὁ πολέμιος ἐκεῖνος καί πᾶς καταφρονέω ὁ ἄλλος , εἰς μέσος ἐμπίπτω καθά - ἄρα τις κεραυνός ὀξύς διακόπτω εἰς φάλαγξ . κατά οὗτος ἁλίσκομαι καί ἅπαξ καί δίς κατά ὁ Ἀσία συμμίγνυμι Ἀγαρηνός . καί οὗτος μόνος ἔχω ψόγος ἄξιος ἐν ὁ πόλεμος ὑμέτερος θεῖος , ὅτι πρός συμβολή ἀκατάσχετος εἰμί .