anna-comnena.alexias 9.5
Ταῦτα ὁ βασιλεὺς μεμαθηκὼς οὐκέτ’ ἀνεκτῶς εἶχεν . ἀλλ’ εὐθὺς αὖθις ἐξωπλίσατο , μὴ πάνυ τι μηδὲ τοῦ αὐλητοῦ Τιμοθέου πρὸς τοῦτο δεόμενος , καθάπερ Ἀλέξανδρος περιμείνας τὸν ὄρθιον νόμον . αὐτὸς τε οὖν ὁ ἀυτοκράτωρ περιθέμενος ὅπλα καἰ τοὺς ἄλλους ὁπλίσας τοὺς τότε παρατυχόντας , τῆς κατευθὺ Δαλματίας φερούσης εἴχετο , σπεύδων τὰ μὲν φθάσαντα ἐριπωθῆναι τῶν κάστρων ἀνεχεῖραι αὖθις καὶ εἰς τὸ πρότερον ἀποκαταστῆσαι σχῆμα καὶ ἀντίποινα τῶν παρ’ αὐτοῦ πεπραγμένων ἐν περιουσίας κατ’ αὐτοῦ διαπράξασθαι . ἀπάρας οὖν τῆς μεγαλοπόλεως καὶ τὸ Δαφνούτιον καταλαβών , πόλις δὲ τοῦτο παλαιά , τῆς Κωνσταντίνου σταδίους ἀπέλουσα τεσσαράκοντα , ) καὶ τοὺς μήπω ἐφθακότας τῶν συγγενῶν ἐκδεχόμενος , αὐτοῦ που ἐκαρτέρει . τῇ γοῦν μετ' αὐτὴν καταλαμβάνει Διογενὴς ὁ Νικηφόρος πλήρης θυμοῦ καὶ φρονήματος · τῷ συνήθει δὲ χρώμενος προσωπείῳ , τῳ ἀλωπεκῆν περιεβέβλητο , καὶ τὴν ὄψιν χαριεστέραν διατιθείς , τῷ βασιλεῖ προσφέρεσθαι ἐλευθέρως ἐσχηματίζετο . τὴν μέντοι σκηνὴν οὐ τῷ συνήθει ἀποστήματι τοῦ βασιλικοῦ κοιτῶνος ἐπήξατο , ἀλλ’ ἀγχοῦ τῆς πρὸς τὸν βασιλέα εἰσαγούσης ἀνόδου . Μανουὴλ δὲ ὁ Φιλοκάλης τοῦτο θεασάμενος καὶ ὡς ὑπὸ κεραυνοῦ βληθεὶς . ἔπει οὐδὲ τὰ παρ’ αὐτοῦ μελετώμενα τοῦτον διελάνθανεν , αὖος παραχρῆμα εἱστήκει . μόλις δὲ συναγαγὼν τὸ φρονοῦν τῆς ψυχῆς , πρόσεισιν εὐθὺς τῷ βασιλεῖ καί φησιν “ οὐχ ἁπλοῖν τὸ γινόμενον μοι δοκεῖ , ἀλλὰ δέος μοι ἔπεισι , μή τι νυκτὸς κατὰ τῆς σῆς νεωτερισθῇ βασιλείας . ῥήμασι γοῦν τισι πρὸς αὐτὸν χρησάμενος , ἐκεῖθεν μεταβῆναι τοῦτον παρασκευάσω . " ὁ δέ , ὁποῖος ἐκεῖνος ἀκατάσειστον ὡς ἐπίπαν ἔχων τὸ φρόνημα , οὐδαμοῦ παρεχώρει τοῦ ἔργου τῷ Φιλοκάλῃ . πολλὰ δὲ τούτου βιαζομένου , “ ἔα " φησιν . “ οὐ χρὴ πρόφασιν τοῦτον ἐξ ἡμῶν ἐσχηκέναι . ἔστω τῆς καθ’ ἡμῶν μελέτης αὐτὸς ὁ αἴτιος πρός τε θεὸν καὶ ἀνθρώπους . " ἀχθόμενος δὲ ὁ Φιλοκάλης ναί τύπτων τὰς χεῖρας , μεματαιωμένον τε τὸν βασιλέα ἀποκαλῶν , μεθίστατο . σού πολὺ τὸ ἐν μέσῳ , καὶ τοῦ βασιλέως σὺν αὐτῇ τῇ βασιλίδι ἀπεριμερίμνως ὑπνώττοντος περὶ μέσην φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἄνεισιν ὁ Διογενὴς , ξίφος ὑπὸ τὴν μάλην φέρων · καἰ ἐπιβεβηκὼς τῶν οὐδῶν ἔστη . κοιμωμένῳ γὰρ τούτῳ τῷ βασιλεῖ οὔτε θύραι ἐπεζυγοῦντο , οὔτ’ ἐκτὸς ἐπηγρύπνει φρουρά . ἀλλὰ ταῦτα μὲν τὰ πέρι τὸν βασιλέα . τὸν δέ γε Νικηφόρον θεία τις τῷ τότε δύναμις ἀπεῖρξε τοῦ ἐγχειρήματος . τὴν παιδίσκην γὰρ θεασάμενον τὴν τὸν ἀέρα καὶ πόρρω ποι τοὺς κώνωπας ἀπωθουμένην τοῦ τῶν βασιλέων χρωτός , παραχρῆμα ὑπό τε τρόμος ἔλλαβε γυῖα , ὦχρός τέ μιν εἶλε παρειάς , κατὰ τὸν ποιητὴν φάναι , ἐς νέωτα τὸν φόνον ἀναρτήσαντα . καὶ οὗτος μὲν τὴν ἀποφάσιστον τοῦ αὐτοκράτορος σφαγὴν ἐμελέτα διαπαντός , ἐκεῖνον δὲ οὐδὲν τῶν μελετηθέντων κατ’ αὐτοῦ διελάνθανε . ταχὺ γὰρ ἡ παιδίσκη τοῦτο προσελθοῦσα τὸ δρᾶμα ἀπήγγειλε . τοιγαροῦν ἐκεῖθεν τῇ μετ’ αὐτὴν ἀπάρας , τῆς προκειμένης ὁδοῦ εἴχετο , τὸν ἀγνοοῦντα μὲν ὑποκρινόμενος , οἰκονομῶν δὲ καὶ τὰ κατ’ αὐτὸν τοσοῦτον , ὡς ἅμα μὲν καὶ φυλάττεσθαι , ἅμα δὲ καὶ ἡντιναοῦν εὔλογον λαβὴν διδόναι τῷ Νικηφόρῳ . έν τοῖς μέρεσιν οὖν γενόμενος τῶν Σερρῶν , ἐπεὶ ὁ Πορφυρογέννητος Κωνσταντῖνος ὁ Δούκας συνεπόμενος τῷ αὐτοκράτορι ᾐτεῖτο εἰς τὸν ἴδιον ἀγρὸν καταλῦσαι ἐπιτερπῆ ὄντα καὶ ὕδασι ψυχροῖς καἰ ποτίμοις κατάρρυτον καὶ ἀποχρῶντα οἰκήματα ἔχοντα πρὸς τὴν τοῦ βασιλέως ὑποδοχήν , ( Πεντήγοστις τούτῳ ὄνομα , ) ὁ βασιλεὺς ὑπείξας τῷ τούτου θελήματι αὐτοῦ που κατέλυσεν . ἀλλ’ οὐδὲ τῇ μετ' αὐτὴν βουλομένῳ ἔξελθεῖν ὁ Πορφυρογέννητος συνεχώρει · ἠξίου δὲ μᾶλλον ἐγκαρτερῆσαι καὶ ἔτι , ἐφ’ ᾧ ἀνακτήσασθαι τε ἑαυτὸν τῆς ὁδοιπορίας καἰ τὸ σῶμα τοῦ κονιορτοῦ καθαρᾶι λουσάμενον . ηὐτρέπιστο γὰρ αὐτῷ ἤδη καὶ τὰ πρὸς εὐωχίαν δαψιλῆ . ὁ δὲ καὶ αὖθις τῷ τοῦ Πορφυρογεννήτου ὑπεῖξε θελήματι . ὡς δὲ λουσάμενον καὶ τοῦ βαλανείου ἐξελθόντα τοῦτον μεμαθήκοι Νικηφόρος ὁ Διογενὴς , πάλαι τυραννιῶν , ἐπιτηρῶν δὲ εἴ που καὶ αὐτό χειρ δυνηθῇ τούτου γενέσθαι , περιζωσάμενος τὸν ἀκινάκην εἰσίει , ὡς δῆθεν ἐκ θήρας ἐπανιὼν κατὰ τὸ σύνηθες . τοῦτον οὖν ὁ Τατίκιος θεασάμενος καὶ πάλαι γινώσκων τὸ πὰρ αὐτοῦ μελετώμενον , ἀπώσατο ἐπειπὼν “ ἵνα τί ἀσυντάκτως οὕτω καὶ ξιφήρης εἰσέρχῃ ; καιρὸς βαλανείου καὶ οὐχὶ ὁδοιπορίας οὐδὲ θήρας μάχης ἐστίν . " ὁ δὲ τοῦ σκοποῦ διημαρτηκὼς ὑπεχώρησεν . ὑπολαβὼν δὲ ὡς ἤδη ἐπέγνωσται , δεινὸς γὰρ ἔλεγχος ἡ συνείδησις , ) δρασμῷ τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν πραγματεύσασθαι ἐβουλεύετο , καὶ εἰς τοὺς ἐν Χριστουπόλει ἀγροὺς τῆς βασιλίδος Μαρίας ἢ εἰς τὸν Πέρνικον ἢ εἰς τὸν Περιτζὸν προσχωρῆσαι , κἀκεῖθεν αὖθις πρὸς τὰ συμπίπτοντα τὰ κατ’ αὐτὸν εὖ διαθέσθαι . προεφθάκει γὰρ ἡ βασιλὶς Μαρία τοῦτον προσλαβέσθαι , ἀδελφὸν ὄντα μητρόθεν τοῦ προβεβασιλευκότος ἀνδρὸς αὐτῆς Μιχαὴλ τοῦ Δοὐκα , κἂν τὰ ἐς πατέρας διήλλαττον . καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς τριταῖος ἐκεῖθεν ἔξεισι . τὸν δὲ Κωνσταντῖνον αὐτοῦ που καταλελοίπει ῥᾳστώνης χάριν δεδιὼς τὸ ἁπαλὸν καὶ ἀσύνηθες τοῦ νεανίου τότε πρώτως τῆς ἐνεγκαμένης πρὸς ἐκστρατείαν ἐξεληλυθότος . ἦν γὰρ μονογενὴς τῇ μητρί . καὶ ὁ αὐτοκράτωρ σφόδρα τοῦ νεανίσκου κηδόμενος πάσης ἀνέσεως συνεχώρει ἐκαπολαύειν αὐτὸν σὺν τῇ βασιλίδι μητρί , ἅμα δὲ καὶ ὡς ἴδιον ἀπαρτὶ τέκνον ἐξοχως φιλῶν τοῦτον .
Lemmas: οὗτος ὁ βασιλεύς μανθάνω οὐκέτι ἀνεκτός ἔχω . ἀλλά εὐθύς αὖθις ἐξοπλίζω , μή πάνυ τίς μηδέ ὁ αὐλητής Τιμόθεος πρός οὗτος δήω , καθάπερ Ἀλέξανδρος περιμένω ὁ ὄρθιος νόμος . αὐτός τε οὖν ὁ αὐτοκράτωρ περιτίθημι ὅπλον καίω ὁ ἄλλος ὁπλίζω ὁ τότε παρατυγχάνω , ὁ κατευθύ Δαλματία φέρω ἔχω , σπεύδω ὁ μέν φθάνω ἐρείπω ὁ κάστρον ανεχειρω αὖθις καί εἰς ὁ πρότερος ἀποκαθίστημι σχῆμα καί ἀντίποινα ὁ παρά αὐτός πράσσω ἐν περιουσία κατά αὐτός διαπράσσω . ἀπαίρω οὖν ὁ Μεγαλόπολις καί ὁ Δαφνούτιον καταλαμβάνω , πόλις δέ οὗτος παλαιός , ὁ Κωνσταντῖνος στάδιον ἀπέρχομαι τεσσαράκοντα , ) καί ὁ μήπω φθάνω ὁ συγγενής ἐκδέχομαι , αὐτός ποῦ καρτερέω . ὁ γοῦν μετά αὐτός καταλαμβάνω Διογενής ὁ Νικηφόρος πλήρης θυμός καί φρόνημα · ὁ συνήθης δέ χράω προσωπεῖον , ὁ ἀλωπέκειος περιβάλλω , καί ὁ ὄψις χαρίεις διατίθημι , ὁ βασιλεύς προσφέρω ἐλεύθερος σχηματίζω . ὁ μέντοι σκηνή οὖον ὁ συνήθης ἀπόστημα ὁ βασιλικός κοιτών πήγνυμι , ἀλλά ἀγχοῦ ὁ πρός ὁ βασιλεύς εἰσάγω ἄνοδος . Μανουήλ δέ ὁ Φιλοκάλης οὗτος θεάομαι καί ὡς ὑπό κεραυνός βάλλω . ἔπος οὐδέ ὁ παρά αὐτός μελετάω οὗτος διαλανθάνω , αὖος παραχρῆμα ἵστημι . μόλις δέ συνάγω ὁ φρονέω ὁ Ψυχή , πρόσειμι εὐθύς ὁ βασιλεύς καί φημί “ οὐ ἁπλόος ὁ γίγνομαι ἐγώ δοκέω , ἀλλά δέος ἐγώ ἔπειμι , μή τίς νύξ κατά ὁ σός νεωτερίζω βασίλεια . ῥῆμα γοῦν τις πρός αὐτός χράω , ἐκεῖθεν μεταβαίνω οὗτος παρασκευάζω . " ὁ δέ , ὁποῖος ἐκεῖνος ἀκατάσειστος ὡς ἐπίπαν ἔχω ὁ φρόνημα , οὐδαμοῦ παραχωρέω ὁ ἔργον ὁ Φιλοκάλη . πολύς δέ οὗτος βιάζομαι , “ ἐάω " φημί . “ οὖον χρή πρόφασις οὗτος ἐκ ἐγώ ἔχω . ἵστημι ὁ κατά ἐγώ μελέτη αὐτός ὁ αἴτιος πρός τε θεός καί ἄνθρωπος . " ἄχθομαι δέ ὁ Φιλοκάλης ναί τύπτω ὁ χείρ , ματαιόω τε ὁ βασιλεύς ἀποκαλέω , μεθίστημι . σῦς πολύς ὁ ἐν μέσος , καί ὁ βασιλεύς σύν αὐτός ὁ βασιλίδι ἀπεριμερίμνως ὑπνώσσω περί μέσος φυλακή ὁ νύξ ἀνέρχομαι ὁ Διογενής , ξίφος ὑπό ὁ μάλη φέρω · καίω ἐπιβαίνω ὁ οὐδός ἵστημι . κοιμάω γάρ οὗτος ὁ βασιλεύς οὔτε θύρα ἐπιζυγόω , οὔτε ἐκτός ἐπαγρυπνέω φρουρά . ἀλλά οὗτος μέν ὁ περί ὁ βασιλεύς . ὁ δέ γε Νικηφόρος θεῖος τις ὁ τότε δύναμις ἀπείργω ὁ ἐγχείρημα . ὁ παιδίσκη γάρ θεάομαι ὁ ὁ ἀήρ καί πόρρω ποῖ ὁ κώνωψ ἀπωθέω ὁ ὁ βασιλεύς χρώς , παραχρῆμα ὑπό τε τρόμος λαμβάνω γυῖον , ὦχρος τε ὅς εἴλω παρειά , κατά ὁ ποιητής φαίνω , εἰς νέωτα ὁ φόνος ἀναρτάω . καί οὗτος μέν ὁ ἀποφασίζω ὁ αὐτοκράτωρ σφαγή μελετάω διαπαντός , ἐκεῖνος δέ οὐδείς ὁ μελετάω κατά αὐτός διαλανθάνω . ταχύς γάρ ὁ παιδίσκη οὗτος προσέρχομαι ὁ δρᾶμα ἀπαγγέλλω . τοιγάρ ἐκεῖθεν ὁ μετά αὐτός ἀπαίρω , ὁ πρόκειμαι ὁδός ἔχω , ὁ ἀγνοέω μέν ὑποκρίνομαι , οἰκονομέω δέ καί ὁ κατά αὐτός τοσοῦτος , ὡς ἅμα μέν καί φυλάσσω , ἅμα δέ καί ὁστισοῦν εὔλογος λαβή δίδωμι ὁ Νικηφόρος . ἐν ὁ μέρος οὖν γίγνομαι ὁ Σέρρες , ἐπεί ὁ Πορφυρογέννητος Κωνσταντῖνος ὁ Δούκας συνέπομαι ὁ αὐτοκράτωρ αἰτέω εἰς ὁ ἴδιος ἀγρός καταλύω ἐπιτερπής εἰμί καί ὕδωρ ψυχρός καίω πότιμος κατάρρυτος καί ἀποχράω οἴκημα ἔχω πρός ὁ ὁ βασιλεύς ὑποδοχή , ( πεντηγοσε οὗτος ὄνομα , ) ὁ βασιλεύς ὑπείκω ὁ οὗτος θέλημα αὐτός ποῦ καταλύω . ἀλλά οὐδέ ὁ μετά αὐτός βούλομαι ἐξέρχομαι ὁ Πορφυρογέννητος συγχωρέω · ἀξιόω δέ μᾶλλον ἐγκαρτερέω καί ἔτι , ἐπί ὅς ἀνακτάομαι τε ἑαυτοῦ ὁ ὁδοιπορία καίω ὁ σῶμα ὁ κονιορτός καθαρός λούω . εὐτρεπίζω γάρ αὐτός ἤδη καί ὁ πρός εὐωχία δαψιλής . ὁ δέ καί αὖθις ὁ ὁ Πορφυρογέννητος ὑπείκω θέλημα . ὡς δέ λούω καί ὁ βαλανεῖον ἐξέρχομαι οὗτος μανθάνω Νικηφόρος ὁ Διογενής , πάλαι τυραννία , ἐπιτηρέω δέ εἰμί ποῦ καί αὐτός χείρ δύναμαι οὗτος γίγνομαι , περιζώννυμι ὁ ἀκινάκης εἰσίημι , ὡς δῆθεν ἐκ θήρ ἐπανέρχομαι κατά ὁ συνήθης . οὗτος οὖν ὁ Τατίκιος θεάομαι καί πάλαι γιγνώσκω ὁ παρά αὐτός μελετάω , ἀπωθέω ἐπιλέγω “ ἵνα τίς ἀσύντακτος οὗτος καί ξιφήρης εἰσέρχομαι ; καιρός βαλανεῖον καί οὐ ὁδοιπορία οὐδέ θήρ μάχη εἰμί . " ὁ δέ ὁ σκοπός διαμαρτάνω ὑποχωρέω . ὑπολαμβάνω δέ ὡς ἤδη ἐπιγιγνώσκω , δεινός γάρ ἔλεγχος ὁ συνείδησις , ) δρασμός ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία πραγματεύομαι βουλεύω , καί εἰς ὁ ἐν χριστουπολις ἀγρός ὁ βασιλίς Μαρία ἢ εἰς ὁ Πέρνικον ἢ εἰς ὁ Περιτζὸν προσχωρέω , ἐκεῖθεν αὖθις πρός ὁ συμπίπτω ὁ κατά αὐτός εὕω διατίθημι . προφθάνω γάρ ὁ βασιλίς Μαρία οὗτος προσλαμβάνω , ἀδελφός εἰμί μητρόθεν ὁ προβασιλεύω ἀνήρ αὐτός Μιχαήλ ὁ δούξ , κἀν ὁ εἰς πατήρ διαλλάσσω . καί ὁ μέν βασιλεύς τριταῖος ἐκεῖθεν ἔξειμι . ὁ δέ Κωνσταντῖνος αὐτός ποῦ καταλείπω ῥᾳστώνη χάρις δείδω ὁ ἁπαλός καί ἀσυνήθης ὁ νεανίας τότε πρῶτος ὁ φέρω πρός ἐκστρατεία ἐξέρχομαι . εἰμί γάρ μονογενής ὁ μήτηρ . καί ὁ αὐτοκράτωρ σφόδρα ὁ νεανίσκος κήδω πᾶς ἄνεσις συγχωρέω εκαπολαυεν αὐτός σύν ὁ βασιλίδι μήτηρ , ἅμα δέ καί ὡς ἴδιος ἀπαρτί τέκνον εξόχως φίλος οὗτος .