anna-comnena.alexias 6.7
Τὴν δὲ τοῦ Ῥομαέρτου τελευτὴν μαθηματικός τις Σὴθ καλούμενος μεγάλα ἐπ’ ἀστρολογίᾳ αὐχῶν , μετὰ τὴν εἰς τὸ Ἰλλυρικὸν αὐτοῦ διαπεραίωσιν προειρήκει διὰ χρη - σμοῦ , ὃν ἐν χάρτῃ ἐκθέμενος καὶ σφραγίσας , τωι τῶν τοῦ βασιλέως οἰκειοτάτων ἐνεχείρισε , παραγγείλας κατέχειν αὐτὸν μέχρι τινός . εἶτα τοῦ Ρομπέρτου τετελευτηκότος , κότος , ἐς ἐπιταγῆς αὐτοῦ λύουσι τὸν χάρτην . εἶχε δὲ ὁ χρησμὸς οὕτως · “ μέγας ἐχθρὸς ἔξ ἑσΠέρας πολλὰ κυκήσας ἄφνω πεσεἴται.’’ ἐθαύμασαν μὲν οὖν πάντες τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἐπιστήμην · ἥν γὰρ ἐπὶ ταύτῃ τῇ σοφίᾳ εἰς ἄκρον καὶ ἵνα τι βραχὺ παραδράμωμεν , τοῦ λόγου τῆς ἱστορίας μικρὸν αποσταντες , οὕτως ἔχει τὰ κάτα τους χρησμους . νεώτερον μὶν τὸ ἐφεύρεμα καὶ οὐκ οἶδε τὴν ἐπιστήμην ταύτην ὁ πάλαι χρόνος . οὔτε γὰρ ἐπ’ Εὐδόξου τοῦ ἀστρονομικωτάτου ἡ τῶν χρησμῶν μέθοδος ἥν , οὔτε ὁ Πλάτων τὴν σύνεσιν ταύτην ᾕδει , ἀλλ’ οὐδὲ Μανέθων ὁ ἀποτελεσματικὸς περὶ ταύτης ἠκρίβωκεν . ἀλλὰ λεῖψις ἦν ἐκείνοις ὡροσκόπου , ἐν οἶς προὐμαντεύοντο , καὶ πῆξις τῶν κέντρων καὶ τοῦ ὅλου διαθέματος ἐπιτήρησις καὶ ὁπόσα ἄλλα ὁ τὴν μέθοδον ταύτην εὑρηκὼς τοῖς ἐσύστερον παρέδωκεν , ἅπερ ξυνετὰ τοῖς περὶ τὰ τοιαῦτα ματαιάζουσιν . ἡμεῖς δὲ ἐκεῖθέν ποτε ἀίγον τι τῆς ἐπιστήμης ταύτης ἡψάμεθα , οὐχ ἴνα τι τοιοῦτον διαπραξαίμεθα , μὴ γένοιτο , ) ἀλλ’ ἵνα τῆς ματαιολογίας ταύτης ἀκριβέστερον καταγνόντες , καὶ τῶν περὶ αὐτὴν ἠσχολημένων καταγινώσκοιμεν . ταῦτα δὲ γράφω οὐκ ἐπιδείξεως ἕνεκα , ἀλλ᾿ ἵνα ἐνδείξαίμην , ὅτι ἔπι τοῦ αὐτοκράτορος τούτου τῶν ἐπιστημῶν εἰς ἐπίδοσιν ἐληλύθεισαν , τιμῶντος τοὺς φιλοσόφους καὶ φιλοσοφίαν αὐτήν , εἰ καὶ πρὸς τὸ μάθημα τοῦτο τῆς ἀστρολογίας δυσχεραίνων πως κατεφαίνετο , οἶμαι διότι τοὺς πολλοὺς τῶν ἀκεραιοτέρων ἀφίστασθαι ἀνέπειθε τῶν ἄνωθεν ἐλπίδων καὶ κεχηνέναι τοῖς ἄστρασιν . αὕτη αἰτία γέγονε πόλεμον ἔχειν τὸν αὐτοκράτορα πρὸς τὸ μάθημα τῆς ἀστρολογίας . οὐ μὴν διὰ τοῦτο αὐχμός τις ἦν ἀστρολόγων τὸ τηνικάδε , ἀλλὰ καὶ ὁ εἰρημένος Σὴθ κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ ἐξήνθησε , καὶ ὁ Αἰγύπτιος ἐκεῖνος Ἀλεξανδρεὺς πολὺς ἦν τὰ τῆς ἀστρολογίας ἐμφαίνων ὄργια . ὃς καὶ παρὰ πολλῶν ἐρωτώμενος ἀκριβέστατα προεμαντεύετο · ἐν δὲ οὐδὲ ἀστρολάβου δεόμενος , ἀλλὰ διά τινος ψηφοφορίαις τὰς προρρήσεις ἐπεποίητο . ἦν δ’ ἄρα καὶ τοῦτο μαντικὸν μὶν οὐδαμῶς , ἀλλὰ τέχνη τις Ἀλεξανδρέως λογική . ὁρῶν δὲ ὁ αὐτοκράτωρ τὴν νεότητα συρρέουσαν ἐπ᾿ αὐτὸν καὶ ὥσπερ τινὰ προφήτην τὸν ἄνδρα λογιζομένην , δὶς καὶ αὐτὸς τοῦτον ἐπηρωτήκει , καὶ τοσαυτάκις καὶ ὁ Ἀλεξανδρεὺς εὐστοχήκει τῆς ἐπερωτήσεως · δειλιάσας δὲ ἵνα μὴ πολλῶν βλάβη καὶ πρὸς τὴν ματαιότητα τῆς ἀστρολογίας ἀποκλίνωσιν ἅπαντες , κατὰ τὴν ‘Pαιδεστὸν τούτῳ τὰς διατριβὰς ἀφώρισε , τῆς πόλεως ἀπελάσας , πολλὴν τὴν περὶ αὐτὸν προμήθειαν ἐνδειξάμενος , ὥστε δαψιλῶς αὐτῷ τὰ πρὸς χρῆσιν ἐκ τῶν βασιλικῶν ταμιείων ἐπιχορηγεῖσθαι . ναὶ μὴν καὶ ὁ δικλεκτικώτατος Ἐλευθέριος , Αἰγύπτιος καὶ οὗτος ἀνήρ , τὰ τῆς ἐπιστήμης ταύτης πρεσβεύων , εἰς ἄκρον ἤλαυνεν εὐφυίας , μηδενὶ μηδαμῶς τῶν πρωτείων παραχωρῶν . ἐν ὑστέροις δὲ καὶ ὁ καλούμενος Κατανάγκης Ἀθήνηθεν εἰς τὴν μεγαλόπολιν καἐξήνθει ταλαβών , τὰ πρωτεῖα τῶν πρὸ αὐτοῦ φιλονεικῶν φέρειν , ἐπερωτηθεὶς παρά τινων περὶ τοῦ αὐτοκράτορος , πότε τεθνήξοιτο , καὶ τὸν θάνατον αὐτοῦ προκαταγγείλας ὡς ᾤετο , ἐψεύσθη τοῦ στοχασμοῦ . συνέβη δὲ τηνικαῦτα τὸν θῆρα λέοντα ἐν τοῖς βασιλείοις διαιτώμενον ἐπὶ τέσσαρσιν ἡμέραις πυρέξαντα τὴν ψυχὴν ἔξερεύξασθαι · εἰς ὃ τοῖς πολλοῖς ἔδοξεν ἡ τοῦ Κατανάγκη πρόρρησις τελευτῆσαι . καιροῦ δὲ ἱκανοῦ , αὖθις τὸν τοῦ αὐτοκράτορος θάνατον προὐμαντεύσατο καὶ διεψεύσθη · τεθνήκει δ’ ὅμως ἡ Ἄννα καὶ μήτηρ αὐτοῦ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην , ἣν Κατανάγκης προεῖπεν ὁ δὲ βασιλεύς , ἐπεὶ ποσάκις περὶ αὐτοῦ προμαντευσάμενος , τοσαυτάκις διήμαρτε , τῆς πόλεως τοῦτον μεταστῆσαι οὐκ ἤθελεν αὐτέλεγκτον γενόμενον , ἅμα δὲ καὶ ἕνα μὴ ὄι ἐμπάθειαν δόξη τοῦτον ἐκεῖθεν ἀπελαύνειν . ἀλλ’ ἡμεῖς γε ἐντεῦθεν πάλιν ὅθεν ἐξεληλύθειμεν ἀναστρέψωμεν , ἴνα μὴ δοκοίημεν μετεωρολέσχοι τινὲς καὶ ἐξ ἀστρολογίας ὀνόμασι τὸ σῶμα τῆς ἱστορίας καταζοφοῦντες . ὁ δέ γε Ῥομπέρτος , ὡς λόγος ἐκράτει καὶ τινες ἔλεγον , ἡγεμὼν γέγονεν , ἀγχίνους , εὐπρεπὴς τὴν ὄψιν , ἀστεῖος ἐν λό - γοις , ὀξὺς μὲν εἰπεῖν , φωνὴ δ’ αὐτοῦ μεγάλη , εὐπρόσιτος , εὐμεγέθης τὸ σῶμα , σύμμετρον τὴν κόμην ἔχων ἀεὶ τῇ κεφαλῇ , βαθυπώγων , σπεύδων ἀεὶ τὰ ἔθη τοῦ οἰκείου γένους τηρεῖν , τὸ τοῦ προσώπου ἄνθος καὶ τοῦ ὅλου σώματος μέχρι τέλους σώζων , κὼ τούτοις ἐπιγαννύμενος , δι’ ἅπερ ἄξιον τυραννίδος τὸ εἶδος αὐτοῦ ἐνομίζετο πάντας τοὺς ὑπ’ αὐτὸν τιμῆς ἀξιῶν καὶ πλείονος μᾶλλον τοὺς εὐνοϊκωτέρως πρὸς αὐτὸν διατιθεμένους . φειδωλότατος δὲ ἦν καὶ φιλοχρυσώτατος , ἐμπορικώτατος καὶ φιλοκτεανώτατος καὶ ἐπὶ τούτοις φιλοδοξότατος · ὑφ’ ὦν πάντων ἡττώμενος , πολλὴν τὴν μέμψιν πάντων ἐπεσπάσατο . κακίζουσι δέ τινες τὸν αὐτοκράτορα ὡς μικροψυχήσαντα καὶ τὸν μετ’ αὐτοῦ πόλεμον τότε προαρπάσαντα . εἰ μὴ γὰρ πρὸ τοῦ προσήκοντος καιροῦ τοῦτον ἀνε - ζήτησεν , ὡς φασιν , ἄλλως ἂν ῥᾳδίως κατίσχυσεν αὐτοῦ βαλλομένου ἁπανταχόθεν παρά τε τῶν καλουμένων Ἀρβανιτῶν παρά τε τῶν ἀπὸ Δαλματίας παρὰ τοῦ Βοδἰνου πεμπομένων . ἀλλὰ τοιαῦτα μὲν οἱ μωμοσκόποι ἔξω βελῶν ἱστάμενοι καὶ κατὰ τῶν ἀγωνιζομένων πικροὺς οἰστοὺς διὰ γλώττης πέμπον . τες . τὸ γὰρ τοῦ Ῥομπέρτου ἀνδρεῖον καὶ πέρι τὰ πολεμικὰ περιδέξιον καὶ τὸ τοῦ φρονήματος ἑδραῖον πάντες ἴσασι · καὶ γὰρ οὐ τῶν ῥᾳδίως , ἀλλὰ καὶ τῶν λίαν δυσκόλως καταγωνι - ζομένων ἥν ὁ ἀνήρ , ἐν ταῖς ἥτταις μᾶλλον θαρραλεώτερος φαινομενος .
Lemmas: ὁ δέ ὁ Ῥομαέρτου τελευτή μαθηματικός τις Σήθ καλέω μέγας ἐπί ἀστρολογία αὖχος , μετά ὁ εἰς ὁ Ἰλλυρικός αὐτός διαπεραίωσις προλέγω διά χρή - σμόω , ὅς ἐν χάρτης ἐκτίθημι καί σφραγίζω , τις ὁ ὁ βασιλεύς οἰκεῖος ἐγχειρίζω , παραγγέλλω καταχέω αὐτός μέχρι τις . εἶτα ὁ Ῥομπέρτος τελευτάω , κότος , εἰς ἐπιταγή αὐτός λύω ὁ χάρτης . ἔχω δέ ὁ χρησμός οὕτως · “ μέγας ἐχθρός ἐκ ἑσπέρα πολύς κυκάω ἄφνω πείθω θαυμάζω μέν οὖν πᾶς ὁ ὁ ἀνήρ ἐπιστήμη · ὅς γάρ ἐπί οὗτος ὁ σοφία εἰς ἄκρος καί ἵνα τίς βραχύς παρατρέχω , ὁ λόγος ὁ ἱστορία μικρός ἀφίστημι , οὕτως ἔχω ὁ καὶ ὁ χρησμός . νέος μιν ὁ ἐφεύρεμα καί οὐ οἶδα ὁ ἐπιστήμη οὗτος ὁ πάλαι χρόνος . οὔτε γάρ ἐπί Εὔδοξος ὁ ἀστρονομικός ὁ ὁ χρησμός μέθοδος ὅς , οὔτε ὁ Πλάτων ὁ σύνεσις οὗτος οἶδα , ἀλλά οὐδέ Μανέθων ὁ ἀποτελεσματικός περί οὗτος ἀκριβόω . ἀλλά λεῖψις εἰμί ἐκεῖνος ὡροσκόπος , ἐν οἶς προμαντεύομαι , καί πῆξις ὁ κέντρον καί ὁ ὅλος διάθεμα ἐπιτήρησις καί ὁπόσος ἄλλος ὁ ὁ μέθοδος οὗτος εὑρίσκω ὁ ἐσύστερον παραδίδωμι , ὅσπερ συνετός ὁ περί ὁ τοιοῦτος ματαιάζω . ἐγώ δέ ἐκεῖθεν ποτός ἄγω τίς ὁ ἐπιστήμη οὗτος ἅπτω , οὐ ἵνα τίς τοιοῦτος διαπράσσω , μή γίγνομαι , ) ἀλλά ἵνα ὁ ματαιολογία οὗτος ἀκριβής καταγιγνώσκω , καί ὁ περί αὐτός ἀσχολέω καταγιγνώσκω . οὗτος δέ γράφω οὐ ἐπίδειξις ἕνεκα , ἀλλά ἵνα ἐνδείκνυμι , ὅτι ἐπί ὁ αὐτοκράτωρ οὗτος ὁ ἐπιστήμη εἰς ἐπίδοσις ἔρχομαι , τιμή ὁ φιλόσοφος καί φιλοσοφία αὐτός , εἰμί καί πρός ὁ μάθημα οὗτος ὁ ἀστρολογία δυσχεραίνω πως καταφαίνω , οἴομαι διότι ὁ πολύς ὁ ἀκέραιος ἀφίστημι ἀναπείθω ὁ ἄνωθεν ἐλπίς καί χάσκω ὁ ἀστήρ . οὗτος αἰτία γίγνομαι πόλεμος ἔχω ὁ αὐτοκράτωρ πρός ὁ μάθημα ὁ ἀστρολογία . οὖον μήv διά οὗτος αὐχμός τις εἰμί ἀστρολόγος ὁ τηνικάδε , ἀλλά καί ὁ εἴρω Σήθ κατά ἐκεῖνος καιρός ἐξανθέω , καί ὁ Αἰγύπτιος ἐκεῖνος Ἀλεξανδρεύς πολύς εἰμί ὁ ὁ ἀστρολογία ἐμφαίνω ὄργιον . ὅς καί παρά πολύς ἐρωτάω ἀκριβής προμαντεύομαι · ἐν δέ οὐδέ ἀστρολάβος δήω , ἀλλά διά τις ψηφοφορία ὁ πρόρρησις ποιέω . εἰμί δέ ἄρα καί οὗτος μαντικός μιν οὐδαμῶς , ἀλλά τέχνη τις Ἀλεξανδρεύς λογικός . ὁράω δέ ὁ αὐτοκράτωρ ὁ νεότης συρρέω ἐπί αὐτός καί ὥσπερ τις προφήτης ὁ ἀνήρ λογίζομαι , δίς καί αὐτός οὗτος πηρόω , καί τοσαυτάκις καί ὁ Ἀλεξανδρεύς εὐστοχέω ὁ ἐπερώτησις · δειλιάω δέ ἵνα μή πολύς βλάβη καί πρός ὁ ματαιότης ὁ ἀστρολογία ἀποκλίνω ἅπας , κατά ὁ ‘pαιδιειμι οὗτος ὁ διατριβή ἀφορίζω , ὁ πόλις ἀπελαύνω , πολύς ὁ περί αὐτός προμήθεια ἐνδείκνυμι , ὥστε δαψιλής αὐτός ὁ πρός χρῆσις ἐκ ὁ βασιλικός ταμιεῖον ἐπιχορηγέω . ναί μήv καί ὁ δικλεκτικώτατος Ἐλευθέριος , Αἰγύπτιος καί οὗτος ἀνήρ , ὁ ὁ ἐπιστήμη οὗτος πρεσβεύω , εἰς ἄκρος ἐλαύνω εὐφυΐα , μηδείς μηδαμῶς ὁ πρωτεῖος παραχωρέω . ἐν ὕστερος δέ καί ὁ καλέω κατανάγκη Ἀθήνηθεν εἰς ὁ Μεγαλόπολις καταξαίνω Ταλαβῶν , ὁ πρωτεῖος ὁ πρό αὐτός φιλονεικέω φέρω , ἐπερωτάω παρά τίνω περί ὁ αὐτοκράτωρ , πότε θνῄσκω , καί ὁ θάνατος αὐτός προκαταγγέλλω ὡς οἴομαι , ψεύδω ὁ στοχασμός . συμβαίνω δέ τηνικαῦτα ὁ θήρ λέων ἐν ὁ βασίλειος διαιτάω ἐπί τέσσαρες ἡμέρα πυρέσσω ὁ ψυχή ἐξερεύγομαι · εἰς ὅς ὁ πολύς δοκέω ὁ ὁ κατανάγκη πρόρρησις τελευτάω . καιρός δέ ἱκανός , αὖθις ὁ ὁ αὐτοκράτωρ θάνατος προμαντεύομαι καί διαψεύδω · θνήσκω δέ ὅμως ὁ Ἄννα καί μήτηρ αὐτός κατά ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος , ὅς κατανάγκη προεῖπον ὁ δέ βασιλεύς , ἐπεί ποσάκις περί αὐτός προμαντεύομαι , τοσαυτάκις διαμαρτάνω , ὁ πόλις οὗτος μεθίστημι οὐ ἐθέλω αὐτέλεγκτον γίγνομαι , ἅμα δέ καί εἷς μή ὅς ἐμπάθεια δόξα οὗτος ἐκεῖθεν ἀπελαύνειν . ἀλλά ἐγώ γε ἐντεῦθεν πάλιν ὅθεν ξεληλύθεω ἀναστρέφω , ἵνα μή δοκέω μετεωρολεσχέω τις καί ἐκ ἀστρολογία ὄνομα ὁ σῶμα ὁ ἱστορία καταζοφόω . ὁ δέ γε Ῥομπέρτος , ὡς λόγος κρατέω καί τις λέγω , ἡγεμών γίγνομαι , ἀγχίνοος , εὐπρεπής ὁ ὄψις , ἀστεῖος ἐν λό - γος , ὀξύς2 μέν εἶπον , φωνή δέ αὐτός μέγας , εὐπρόσιτος , εὐμεγέθης ὁ σῶμα , σύμμετρος ὁ κόμη ἔχω ἀεί ὁ κεφαλή , βαθυπώγων , σπεύδω ἀεί ὁ ἔθος ὁ οἰκεῖος γένος τηρέω , ὁ ὁ πρόσωπον ἄνθος καί ὁ ὅλος σῶμα μέχρι τέλος σῴζω , Κῶς οὗτος ἐπιγαννύμενος , διά ὅσπερ ἄξιος τυραννίς ὁ εἶδος αὐτός νομίζω πᾶς ὁ ὑπό αὐτός τιμή ἄξιος καί πλείων μᾶλλον ὁ εὔνοϊκως πρός αὐτός διατίθημι . φειδωλός δέ εἰμί καί φιλόχρυσος , ἐμπορικός καί φιλοκτεανώτατος καί ἐπί οὗτος φιλόδοξος · ὑπό οὖν πᾶς ἡσσάομαι , πολύς ὁ μέμψις πᾶς ἐπισπάω . κακίζω δέ τις ὁ αὐτοκράτωρ ὡς μικροψυχέω καί ὁ μετά αὐτός πόλεμος τότε προαρπάζω . εἰμί μή γάρ πρό ὁ προσήκω καιρός οὗτος ἀνε - ζητῶ , ὡς φημί , ἄλλως εἄν ῥᾳδίως κατισχύω αὐτός βάλλω ἁπανταχόθεν παρά τε ὁ καλέω Ἀρβανίτης παρά τε ὁ ἀπό Δαλματία παρά ὁ Βοδινού πέμπω . ἀλλά τοιοῦτος μέν ὁ μωμοσκόπος ἔξω βέλος ἵστημι καί κατά ὁ ἀγωνίζομαι πικρός ὀϊστός διά γλῶσσα πέμπω . αἱρέω . ὁ γάρ ὁ Ῥομπέρτος ἀνδρεῖος καί περί ὁ πολεμικός περιδέξιος καί ὁ ὁ φρόνημα ἑδραῖος πᾶς οἶδα · καί γάρ οὖον ὁ ῥᾳδίως , ἀλλά καί ὁ λίαν δύσκολος κατάγω - ζόω ὅς ὁ ἀνήρ , ἐν ὁ ἧσσα μᾶλλον θαρραλέος φαίνω .