anna-comnena.alexias 13.5
Ὁ δέ αὐτοκράτωρ , ἐπεὶ προφθάσας ἀξιόμαχον δύ - ναμιν ἐν πάσαις ταῖς κλεισούραις κατέθετο μετ’ ἐκκρίτων ἡγεμόνων , πᾶσαν τὴν ἀτραπὸν διὰ τῶν καλουμένων ευλοκλασιῶν αὖθις τοῖς Κελτοῖς ἀπετάφρευσεν . εἶχε μὲν γὰρ εὐθὺς ὁ Αὐλών , ἡ Ἱεριχὼ καὶ τὰ Κάνινα ἀνύστακτον φύλακα Μιχαὴλ τὸν κεκαυμένον , ἡ δέ Πέτρουλα Ἀλέξανδρον τὸν Καβάσιλαν μετὰ συμμίκτων πεζῶν στρατιωτῶν , ἄνδρα ἐκθυμότατον καὶ πολλοὺς τῶν κατὰ τὴν Ἀσίαν ύρκων κατατροπωσάμενον · τὴν Δεύρην δέ Λέων ὁ Νικερίτης μετὰ ἀποχρώσης ἐφρούρει δυνάμεως · τῷ δέ γε Εὐσταθίῳ τῷ Καμύτζῃ τὰς περὶ τὸ Ἄρβανον ἀνατεθείκει κλεισούρας . ὁ δέ γε Βαϊμοῦντος ἐκ πρώτης , ὅ φασιν , ἀφετηρίας κατὰ τοῦ Καβασίλα τὸν ἀδελχρὴ φὸν αὐτοῦ Γίδον καὶ κόμητά τινα Σαρακηνὸν καλούμενον καὶ τὸν Κοντοπαγάνον ἐξέπεμψεν . ἐπεὶ δέ τινα τῶν ὁμορούντων τῳ Ἀρβάνῳ πολίχνια προέφθασαν τῷ Βαϊμούντῳ προσχωρῆσαι , οἱ τούτων ἔποικοι τὰς του Ἀρβάνου ἀτραποὺς ἀκρι - βῶς ἐπιστάμενοι προσελθόντες πᾶσαν , ὡς εἶχε , τῆς Δεύρης τὴν θέσιν ἐξηγήσατντο καὶ τὸς λανθανούσας ἀτραποῖς ὑπέδειξαν . τηνικαῦτα ὁ Ιἵδος διχῆ διελὼν τὸ στράτευμα αὐτὸς μὲν τὴν κατὰ πρόσωπον μετὰ τοῦ Καμώζη μάχην ἀνεδέξατο , τὸν δέ γε Κοιτοπαγάνον καὶ τὸν Σαραύτζη καλούμενον κό - μητα παρὰ τῶν Δευριωιῶν ὁδηγουμένους ἐξ ὀπισθίων τῷ Καμύιζῃ ἐπεισπεσεῖν ἐπέταξε . τούτου γοῦν συνδόξαντος ἀμφοῖν , ἐπεὶ ὁ μὲν Γἵδος κατὰ πρόσωπον ἐμάχετο , οἱ δέ γε λοιποὶ κόμητες τῇ παρεμβολῇ τοῦ Καμύτζη ἐπεισπεσόντες ἀπὸ τῶν μεταφρένων δεινὸν τὸν φόνον κατ᾿ αὐτῶν ἀπειργάσαντο , ὡς οὐκ ἐνῆν αὐτῷ πρὸς πάντας μάχεσθαι , τραπέντας τοὴς ὑφ᾿ ἑαυτὸν θεασάμενος συνείπετο τούτοις καὶ αὐτός . καὶ πίπτουσι μέν τηνικαῦτα τῶν ῾Ρωμαίων πολλοὶ καὶ αὐτὸς . ὁ Καράς νηπιόθεν τοῖς γνησίοις παρὰ τοῦ αὐτοκράιτορος προσληφθεὶς καὶ καταλεγεὶς καὶ ὁ Σκαλιάριος Τουρκος τῶν ὀνομαστῶν πάλαι κατὰ τὴν ἕω ἡγεμόνων γεγονώς , αὐτομολήσας τῷ βασιλεῖ καὶ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος τετυχηκώς . ἀλλὰ ταῦλα μὲν τὰ κατὰ τὸν Καμύζην · ὁ δέ γε Ἀλυάτης μετὰ καὶ ἑτέρων λογάδων τὴν Γλαβινίτζαν φυ - λάττων πρὸς τὴν πεδιάδα κατῆλθεν · εἴτε πρὸς πόλεμον εἴτε καὶ κατασκοπήσων τινὰ τόπου θέσιν , Θεὸς ἂν εἰδείη . τυχαίως δ᾿ οὖν συναντῶσι τούτῳ παραχρῆμα κατάφρακτοι Κελτοὶ ἄνδρες γενναῖοι καὶ τηνικαῦτα διχῆ διαιρεθέντες οἱ μὲν ( πεντήκοντα δέ τὸν ἀριθμὸν ἦσαν ) κατὰ πρόσωπον αὐτοῦ σφοδρᾷ τῇ ῥύμῃ ἴενιαι ὅλους χαλάσαντες χαλινούς , οἱ δέ γε λοιποὶ ἐξ ὀπισθίων ἀψοφητὶ τούτῳ παρείποντο . ἢν γὰρ ἑλώδης ὁ τόπος . ὁ δέ Ἀλυάτης τῆς τῶν ὄπισθεν μὴ αἰσθόμενος ἐλεύσεως , ἀλλὰ κατὰ τῶν ἔμπροσθεν ὅλῃ γνώμῃ ἀγωνιζόμενος καὶ χειρὶ λέληθεν ἑαυτὸν , εἰς κίνδυνον συνελάσας . ἐπεισπεσόντες γὰρ τούτῳ οἱ ἐξ ὀπισθίων ἐρχόμενοι καρτερῶς κατ᾿ αὐτοῦ ἐμάχοντο . σιναντήσας δὲ τούτῳ κόμης τις Kovτοπαγάνος καλούμενος βάλλει τοῦτον διὰ τοῦ δόρατος καὶ παραχρῆμα ἄπνους κατὰ γῆς ἔκειτο . πίπτουσι δὲ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ οὐκ ὀλίγοι . ταῦτα μεμαθηκὼς ὁ αὐτοκράτωρ τὸν Καντακουζηνὸν μετεπέμψατο , ἄνδρα τοῦτον γινώσκων περὶ τὰς στρατιωτικὰς ἐγχειρήσεις ἱκανώτατον . ἔφθασε γάρ , ὡς ἔφην , καταλαβεῖν τὸν αὐτοκράτορα εἰς τόπον μετακληθεὶς ἀπὸ Λαοδικείας . ἐπεὶ δ᾿ ἀναβολὴν τὰ κατὰ τὸν Βαϊμοῖντον οὐκ εἶχεν , ἀξιόμαχον στρατὸν μετ᾿ αὐτοῦ συνεκπέμπει καὶ τῆς παρεμβολῆς ἔξεισι προεκπέμπων οἶον καὶ πρὸς μάχας ὀτρύνων αὐτόν . ἐφθπκὼς δὲ τὴν κλεισούραν τὴν ἐγχωρίως οὕτω καλουμένην Πέτραν καὶ αὐτοῦ που ἐγκαρτερήσας πολλοῖς τε λογισμοῖς καὶ στρατηγικοῖς ἐπιχειρήμασιν ἐφοδιάσας αὐτὸν καὶ τὰ λῴονα ὑποθέμενος · πρὸς Ιλαβινίτζαν χρησταῖς ἐλπίσι θαρσύνας ἐκπέμπει , ἐκεῖνος δέ πρὸς Διάβολιν ἐπανέστρεψεν . ὁ δὲ Καντακουζηνὸς προςπτλάσας ἐν τῷ ἀπέρ - χεσθαι πολιχνίῳ τινί τῷ τοῦ Mύλου καλουμένῳ , παραχρῆμα παντοίας κατασκευάσας ἑλεπóλεις ἐπολιόρκει τὸ πολίχνιον . καὶ οἱ ῾Ρωμαῖοι ἀναισχύτως τοῖς τείχεσι προσεπέλαζον καὶ οἱ μὲν πῦρ ἐνιέντες τὰς πύλας ἐνεπίπρων , οἱ δὲ καὶ διὰ τοῦ τείχους εἰς τὰς ἐπάλξεις θᾶττον ἀνῄεσαν . αἰσθόμενοι δ᾿ οἱ πέραθεν τοῦ ποταμοῦ , τοῦ οὑτωσὶ καλουμένου Βούση αὐλιζόμενοι Κελτοὶ ὡς πρὸς τὸ τοῦ Μύλου καστέλλιον ἔθεον . οὕς θεασάμενοι οἱ τοῦ Καντακουζηνοῦ σκοποί ( βάρβαροι δὲ ἦσαν , ὡς ὁ λόγος φθάσας ἐδήλωσεν ) ἐπανατρέχουσιν ἀσυντάκτως πρὸς αὐτὸν καὶ οἰ μυστηριωδῶς περὶ τῶν φανέντων κατήγγελον , ἀλλὰ πόρρω που φωνοῦντες τὴν τούτων ἔφοδον ἔλεγον . ἀκοίσαντες δέ οἱ στρατιῶται τὴν τῶν Κελτῶν ἔφοδον , κἂν τῶν τειχῶν ὑπερέβησαν , κἂν τὰς πύλας ἐνέπρησαν , κἂν ἐν χερσὶ τοῦτο κατέχοντες ἦσαν ἤδη , ἀλλ᾿ ἐκδειματωθέντες ἕκαστος πρὸς τὸν ἴδιον ἀπέτρεχεν ἵππον · ἔμφοβοι δὲ ὄντις καὶ συγγυθέντες τὸν νοῦν θάτερος θατέρου ἵππου ἐπέβαινε . πολλὰ γοῦν ὁ Καντακουζηνὸς ἀγωνισάμενος καὶ πολλὰς ἱππασίας κατὰ τῶν ἐκδειματωθέντων ποιήσας “ ἀνέρες ” , ὡς οὐκ ἔπειθεν , εὐφυῶς τούτους τῆς θούριδος ἀλκῆς ” , ὡς οὐκ ἔπειθεν , εὐφυῶς τούτους τῆς πτοίας ἀνήνεγκε φάμενος ὡς “ οὐ χρή τὰς ἑλεπόλεις καταλιπεῖν λιπεπῖν τοῖς ἐχθροῖς καθ᾿ ἡμῶν ὄργανα , ἀλλὰ πῦρ εἰς αὐτὰς ἐμβαλεῖν κᾆθ᾿ οὕτως εὐσυντάκτως ὑποχωρεῖν ” . παραχρῆμα γοῦν μάλα προθύμως ἐπλήρουν οἱ στρατιῶται τὸ προσταττόμενον καὶ οὐ τὰς ἑλεπόλεις μόνον , ἀλλὰ καὶ τὰ κατὰ τὸν ποταμὸν Βούσην ἱστάμενα πλοῖα ἐνέπρησαν , ὡς μὴ ῥᾳδίως οἱ Κελτοὶ διαπερᾶν ἔνθεν ἔχοιεν . αὐτὸς δὲ ἀναποδίσας μικρὸν καὶ πεδιάδι τινὶ ἐντυχὼν δεξιόθεν μὲν τὸν καλούμενον Χαρζάνην ποταμὸν ἐχούσῃ , ἐξ εὐωνύμου δὲ ἑλώδη τινὰ τόπον καὶ βαλτώδη καὶ συγχρησάμενος τούτοις ὡς ὀχυρώμασιν αὐτοῦ που τὸν χάρακα ἐπήξατο . οἱ δὲ ῥηθέντες Κελτοὶ παρὰ τῷ χείλει τοῦ ποταμοῦ γενόμενοι τῶν πλοίων ἤδη προεμπρησθέντων ἀστοχήσαντες ἀδελφὸς Γίδος κεχηνότες ὑπέστρεφον . ὁ δὲ τοῦ Βαϊμούντου ἀδελφὸς Γίδος τὰ ξυμβάντα πυθόμενος παρ᾿ αὐτῶν ἄλλην ἐτράπετο καὶ στρατιώτας γενναίους τῶν ὑπ᾿ αὐτὸν διελόμενος πρὸς ῾Ιεριχὼ καὶ τὰ Κάνινα ἐξέπεμψε . καταλαβόντες οὖν τὰ ὑπὸ τοῦ Κεκαυμένου Μιχαὴλ τηρούμενα τέμπη ( ἐκεῖνον γὰρ φύλακα τούτων ἐπέστησεν ὁ αὐτοκράτωρ ) καὶ συμμάχῳ τῷ τόπῳ χρησάμενοι καὶ θαρρήσαντες τρέπουσι ξυμβαλόντες κατὰ κράτος . ἀνὴρ γὰρ Κελτός , ἐπὰν ἐν στενωπῷ τοῖς ἐχθροῖς ἐντύχοι , ἀκάθεκτος γίνεται , ὥσπερ έν πεδιάσι λίαν εὐάλωτος .
Lemmas: ὁ δέ αὐτοκράτωρ , ἐπεί προφθάνω ἀξιόμαχος δύο - νάμι ἐν πᾶς ὁ κλεισούρα κατατίθημι μετά ἔκκριτος ἡγεμών , πᾶς ὁ ἀτραπός διά ὁ καλέω ευλοκλασιῶν αὖθις ὁ Κελτός ἀποταφρεύω . ἔχω μέν γάρ εὐθύς ὁ Αὐλών , ὁ Ἰεριχώ καί ὁ Κανίνα ἀνύστακτος φύλαξ Μιχαήλ ὁ καίω , ὁ δέ Πέτρουλας Ἀλέξανδρος ὁ Καβάσιλα μετά σύμμικτος πεζός στρατιώτης , ἀνήρ ἔκθυμος καί πολύς ὁ κατά ὁ Ἀσία ύρκων κατατροπόω · ὁ Δεύρην δέ Λέων ὁ Νικερίτης μετά ἀποχράω φρουρέω δύναμις · ὁ δέ γε Εὐστάθιος ὁ Καμύτζης ὁ περί ὁ αρβανός ἀνατίθημι κλεισούρα . ὁ δέ γε Βαϊμοῦντος ἐκ πρῶτος , ὅς φημί , ἀφετήριος κατά ὁ Καβασιλά ὁ ἀδελχρὴ φὸν αὐτός Γίδος καί κόμης τις Σαρακηνός καλέω καί ὁ κοντοπαγανος ἐκπέμπω . ἐπεί δέ τις ὁ ὁμορέω ὁ Ἀρβάνῳ πολίχνιον προφθάνω ὁ Βαϊμοῦντος προσχωρέω , ὁ οὗτος ἔποικος ὁ ὁ αρβανός ἀτραπός ἄκρις - βοῦς ἐφίστημι προσέρχομαι πᾶς , ὡς ἔχω , ὁ δευρεω ὁ θέσις ἐξηγέομαι καί τός λανθάνω ἀτραπός ὑποδείκνυμι . τηνικαῦτα ὁ Ιἵδος διχῆ διαιρέω ὁ στράτευμα αὐτός μέν ὁ κατά πρόσωπον μετά ὁ Καμώζη μάχη ἀναδέχομαι , ὁ δέ γε κοιτοπαγανος καί ὁ Σαραύτζη καλέω κὸ - Μήτα παρά ὁ δευριωια ὁδηγέω ἐκ ὀπίσθιος ὁ καμυιζω ἐπεισπίπτω ἐπιτάσσω . οὗτος γοῦν συνδοκέω ἄμφω , ἐπεί ὁ μέν Γίδος κατά πρόσωπον μάχομαι , ὁ δέ γε λοιπός κόμης ὁ παρεμβολή ὁ Καμύτζης ἐπεισπίπτω ἀπό ὁ μετάφρενον δεινός ὁ φόνος κατά αὐτός ἀπεργάζομαι , ὡς οὐ ἐν-εἰμί αὐτός πρός πᾶς μάχομαι , τέρπω τοὴς ὑπό ἑαυτοῦ θεάομαι συνέπομαι οὗτος καί αὐτός . καί πίπτω μέν τηνικαῦτα ὁ Ῥωμαῖος πολύς καί αὐτός . ὁ Καράς νηπιόθεν ὁ γνήσιος παρά ὁ αὐτοκράιτορος προσλαμβάνω καί καταλέγω καί ὁ Σκαλιάριος Τοῦρκος ὁ ὀνομαστός πάλαι κατά ὁ ἠώς ἡγεμών γίγνομαι , αὐτομολέω ὁ βασιλεύς καί ὁ ἅγιος βάπτισμα τυγχάνω . ἀλλά Ταυλά μέν ὁ κατά ὁ καμυζω · ὁ δέ γε αλυατη μετά καί ἕτερος λογάς ὁ Γλαβινίτζαν φύω - Λάττων πρός ὁ πεδιάς κατέρχομαι · εἴτε πρός πόλεμος εἴτε καί κατασκοπέω τις τόπος θέσις , θεός εἄν οἶδα . τυχαῖος δέ οὖν συναντάω οὗτος παραχρῆμα κατάφρακτος Κελτοί ἀνήρ γενναῖος καί τηνικαῦτα διχῆ διαιρέω ὁ μέν ( πεντήκοντα δέ ὁ ἀριθμός εἰμί ) κατά πρόσωπον αὐτός σφοδρός ὁ ῥύμη ἴενιαι ὅλος χαλάω χαλινός , ὁ δέ γε λοιπός ἐκ ὀπίσθιος ἀψοφητί οὗτος παρεῖπον . εἄν γάρ ἑλώδης ὁ τόπος . ὁ δέ αλυατη ὁ ὁ ὄπισθεν μή αἰσθάνομαι ἔλευσις , ἀλλά κατά ὁ ἔμπροσθεν ὅλος γνώμη ἀγωνίζομαι καί χείρ λανθάνω ἑαυτοῦ , εἰς κίνδυνος συνελαύνω . ἐπεισπίπτω γάρ οὗτος ὁ ἐκ ὀπίσθιος ἐρχόμενος καρτερός κατά αὐτός μάχομαι . συναντάω δέ οὗτος κόμης τις Kovτοπαγάνος καλέω βάλλω οὗτος διά ὁ δόρυ καί παραχρῆμα ἄπνοος κατά γῆ κεῖμαι . πίπτω δέ καί ὁ σύν αὐτός οὐ ὀλίγος . οὗτος μανθάνω ὁ αὐτοκράτωρ ὁ Καντακουζηνός μεταπέμπω , ἀνήρ οὗτος γιγνώσκω περί ὁ στρατιωτικός ἐγχειρέω ἱκανός . φθάνω γάρ , ὡς φημί , καταλαμβάνω ὁ αὐτοκράτωρ εἰς τόπος μετακαλέω ἀπό Λαοδίκεια . ἐπεί δέ ἀναβολή ὁ κατά ὁ Βαϊμοῖντον οὐ ἔχω , ἀξιόμαχος στρατός μετά αὐτός συνεκπέμπω καί ὁ παρεμβολή ἔξειμι προεκπέμπω οἶος καί πρός μάχη ὀτρύνω αὐτός . φθάνω δέ ὁ κλεισούρα ὁ ἐγχώριος οὗτος καλέω Πέτρη καί αὐτός ποῦ ἐγκαρτερέω πολύς τε λογισμός καί στρατηγικός ἐπιχείρημα ἐφοδιάζω αὐτός καί ὁ λῷος ὑποτίθημι · πρός Ιλαβινίτζαν χρηστός ἐλπίς θάρσυνος ἐκπέμπω , ἐκεῖνος δέ πρός διαβολις ἐπαναστρέφω . ὁ δέ Καντακουζηνός προςπτλάσας ἐν ὁ Απέρ - χω πολίχνιον τις ὁ ὁ ὕλλος καλέω , παραχρῆμα παντοῖος κατασκευάζω ἑλεπóλεις πολιορκέω ὁ πολίχνιον . καί ὁ Ῥωμαῖος αναισχυος ὁ τεῖχος προσπελάζω καί ὁ μέν πῦρ ἐνίημι ὁ πύλη ἐμπίμπρημι , ὁ δέ καί διά ὁ τεῖχος εἰς ὁ ἔπαλξις ταχύς ἄνειμι . αἰσθάνομαι δέ ὁ πέραθεν ὁ ποταμός , ὁ οὑτωσί καλέω Βούση αὐλίζομαι Κελτοί ὡς πρός ὁ ὁ Μύλος καστέλλιον θέω . ὅς θεάομαι ὁ ὁ Καντακουζηνός σκοπός ( βάρβαρος δέ εἰμί , ὡς ὁ λόγος φθάνω δηλόω ) ἐπανατρέχω ἀσύντακτος πρός αὐτός καί ὁ μυστηριωδῶς περί ὁ φαίνω καταγγέλλω , ἀλλά πόρρω ποῦ φωνέω ὁ οὗτος ἔφοδος λέγω . ακοιατιμοω δέ ὁ στρατιώτης ὁ ὁ Κελτός ἔφοδος , κἀν ὁ τεῖχος ὑπερβαίνω , κἀν ὁ πύλη ἐμπίμπρημι , κἀν ἐν χείρ οὗτος κατέχω εἰμί ἤδη , ἀλλά ἐκδειματόω ἕκαστος πρός ὁ ἴδιος ἀποτρέχω ἵππος · ἔμφοβος δέ ὄντις καί συγγυθεω ὁ νόος θατέρως θατέρου ἵππος ἐπιβαίνω . πολύς γοῦν ὁ Καντακουζηνός ἀγωνίζομαι καί πολύς ἱππασία κατά ὁ ἐκδειματόω ποιέω “ ἀνήρ ” , ὡς οὐ πείθω , εὐφυής οὗτος ὁ θοῦρος ἀλκή ” , ὡς οὐ πείθω , εὐφυής οὗτος ὁ πτόα ἀναφέρω φημί ὡς “ οὖον χρή ὁ ἑλέπολις καταλείπω λείπω ὁ ἐχθρός κατά ἐγώ ὄργανον , ἀλλά πῦρ εἰς αὐτός ἐμβάλλω κατά οὕτως εὐσυντάκτως ὑποχωρέω ” . παραχρῆμα γοῦν μάλα προθύμως πληρόω ὁ στρατιώτης ὁ προστάσσω καί οὖον ὁ ἑλέπολις μόνος , ἀλλά καί ὁ κατά ὁ ποταμός βουσος ἵστημι πλοῖον ἐμπίμπρημι , ὡς μή ῥᾳδίως ὁ Κελτοί διαπεράω ἔνθεν ἔχω . αὐτός δέ ἀναποδίζω μικρός καί πεδιάς τις ἐντυγχάνω δεξιός μέν ὁ καλέω Χαρζάνην ποταμός ἔχω , ἐκ εὐώνυμος δέ ἑλώδης τις τόπος καί βαλτώδης καί συγχράομαι οὗτος ὡς ὀχύρωμα αὐτός ποῦ ὁ χάραξ πήγνυμι . ὁ δέ εἴρω Κελτοί παρά ὁ χεῖλος ὁ ποταμός γίγνομαι ὁ πλοῖον ἤδη προεμπίμπρημι ἀστοχέω ἀδελφός Γίδος χάσκω ὑποστρέφω . ὁ δέ ὁ Βαϊμοῦντος ἀδελφός Γίδος ὁ συμβαίνω πυνθάνομαι παρά αὐτός ἄλλος τρέπω καί στρατιώτης γενναῖος ὁ ὑπό αὐτός διαιρέω πρός ῾Ιεριχὼ καί ὁ Κανίνα ἐκπέμπω . καταλαμβάνω οὖν ὁ ὑπό ὁ Κεκαυμένος Μιχαήλ τηρέω Τέμπη ( ἐκεῖνος γάρ φύλαξ οὗτος ἐφίστημι ὁ αὐτοκράτωρ ) καί σύμμαχος ὁ τόπος χράω καί θαρσέω τρέπω συμβάλλω κατά κράτος . ἀνήρ γάρ Κελτός , ἐπάν ἐν στενωπός ὁ ἐχθρός ἐντυγχάνω , ἀκάθεκτος γίγνομαι , ὥσπερ ἐν πεδιάς λίαν εὐάλωτος .