anna-comnena.alexias 13.8
Ὁ δέ γε αὐτοκράτωρ περὶ τοὺς πρόποδας τ,ῶν κλεισουρῶν καὶ κατὰ τὴν Διάβολιν αὐλιζόμενος ἀπεῖργε μὲν τοὺς προχωρῆσαι τῷ Βαϊμούντῳ ὠδίνοντας , ὡσεὶ νιφετοὺς δέ πρὸς τοὺς τὰς κλεισούρας τηροῦντας ἐξέπεμπεν ἑκάστῳ ὑποτιθέμενος , ὁπόσοις εἰς τὴν πεδιάδα Δυρραχίου ἐξαποστέλλειν κατὰ τοῦ Βαϊμούντου καὶ ὁποῖον τὸ τοῦ πολέμου σχῆμα διατυποῦν τοὺς κατερχομένους χρὴ ἐν τῷ μάχεσθαι , τὰ πλεῖστά τε προτρέχειν τοῖς ἵπποις καὶ αὖθις ἀνθυπονοσἐπιπνέοντος τεὶν καὶ οὕτω πάλιν καὶ πάλιν ποιοῦντας διὰ τῆς τοξείας μάχεσθαι τοὺς δέ τὰ δόρατα φέροντας ὄπισθεν αὐτῶν βραδεῖ ποδὶ στείχειν , ἵν’ εἴ που γένηται τοῖς τοξόταις πλέον τοῦ δέοντος πρὸς τὰ ὄπισθεν παρασυρῆναι , δέχωνται τούτους , ἅμα δέ καὶ τὸν εἰς χεῖρας τούτων ἴσως ἐλθόντα Κελτὸν πλήττοιεν . ἐπεχορήγει δὲ δαψιλῆ τούτοις τὰ βέλη παρακελευόμενος μὴ φείδεσθαι τούτων ὅλως , ἀλλὰ κατὰ τῶν ἵππων μᾶλλον ἢ τῶν Κελτῶν ἐπιτοξάζεσθαι , τοῦτο μὲν εἰδὼς ὅτι ὅσον ἐπὶ τοῖς θώραξι καὶ τοῖς σιδηροῖς χιτῶσι δλτστρωτοι ἦσαν ἢ καὶ παντάπασιν ἄτρωτοι . βάλλειν οὖν μάτην καὶ πάντη ἀνόητον ᾤετο . ὅπλον γὰρ Κελτικὸν χιτών ἐστι σιδηροῦς κρίκος ἐπὶ κρίκῳ περιπεπλεγμένος καὶ τὸ σιδήριον ἀγαθοῦ σίδηροι ; ὥστε καὶ βέλος ἀπώσασθαι ἱκανὸν καὶ τὸν χρῶτα φυλάξαι τοῦ στρατιώτου . προσθήκη δέ τῆς φυλακῆς καὶ ἀσπὶς οὐ περιφερής , ἀλλὰ θυρεὸς ἀπὸ ἀρξάμενος καὶ εἰς ὀξὺ καταλήγων καὶ τἄνδον ἠρέμα ὑποκοιλαινόμενος , λεῖος δὲ καὶ στίλβων κατὰ τὴν ἔξωθεν ἐπιφάνειαν καὶ ἐπ’ ὀμφαλῷ χαλκοχύτῳ μαρμαίρων . βέλος τοίνυν , κἂν Σκυθικὸν εἴη , κἂν Περσικόν , κἂν ἀπὸ βραχιόνων ἀπορριφείη γιγαντικῶν , ἐκεῖθεν ἀποκρουσθὲν πρὸς τὸν πέμψαντα . διὰ ταῦτα τοίνυν ἔμπειρος ὢν , οἶμαι , ὁ βασιλεὺς τῶν Κελτικῶν ὅπλων καὶ τῶν ἡμετέρων τοξευμάτων ἀφεμένους τῶν ἀνδρῶν τοῖς ἵπποις μᾶλλον ἐπιθέσθαι παρεκελεύετο καὶ καταπερᾶν αὐτοὺς τοῖς τοξεύμασι παρῄνει , ἅμα δὲ καὶ ἵνα τῶν ἵππων ἀποβεβηκότες εὐχείρωτοι γένοιντο . Κελτὸς γὰρ ἀνήρ ἔποχος μὲν ἀκατάσχετος καὶ κἂν τεῖχος διατετρήνειε Βαβυλώνιον , ἀποβεβηκὼς δὲ τοῦ ἵππου ἄθυρμα τοῖς ἐθέλουσι γίνεται . γινώσκων γὰρ τὸ διάστροφον τῶν συνεφεπομένων αὐτῷ οὐκ ἤθελε τὰς κλεισούρας ὑπερβῆναι , καίτοι πολλὰ σφαδάζων δημοσίαν τὴν τοῦ Βαϊμούντου μάχην αὐτὸς ἀναδέξασθαι , καθά γε καὶ πάλαι πολλάκις ἡμῖν δεδιήγητο . ἦν γὰρ πρὸς τὰς μάχας παντὸς ξίφους τομώτερος , ἄτρεπτος τὴν γνώμην καὶ παντάπασιν ἀκατάπληκτος · ἀλλὰ τὰ συμπεσόντα οἱ ἀπεῖργε τοῦ ἐγχειρήματος δεινῶς αὐτοῦ τὴν ψυχὴν ἐκπιέζοντα . στενοχωρούιιενος οὖν ὁ Βαϊμοῦντος ἀπό τε ἠπείρου καὶ θαλάσσης ( καὶ γὰρ ὁ μὲν αὐτοκράτωρ οἶον θεατὴς τῶν κατὰ τὴν πεδιάδα τοῦ Ἰλλυρικοῦ πραττο - μένων καθῆστο , κἂν ὅλῃ ψυχῇ καὶ γνώμῃ καὶ συμπαρῆν τοῖς μαχομένοις καὶ τῶν αὐτῶν ἐκείνοις ἱδρώτων καὶ πόνων μετεῖχεν , εἰ μή που καὶ πλείω τις φαίη , ἐρεθίζων πρὸς μάχας καὶ πολέμους τοῦς κατὰ τὰς ἀκρολοφίας τῶν κλεισουρῶν κατατεθέντας ἡγεμόνας καὶ ὑποτιθέμενος , ὅπως χρὴ προσβάλλειν τοῖς Κελτοῖς · ὁ δέ γε Μαριανὸς τοῦ ἀναμεταξὺ Αογγιβαρδίας καὶ Ἰλλυρικοῦ πορθμοῦ τὰς κελεύθους ἐπιτη - ρῶν ἀπεῖργε παντάπασι τοὺς ἐκεῖθεν πρὸς τὸ Ἰλλυρικὸν διαπερῶντα , οὐ τριάρμενον οὐδὲ μυριοφόρον ὁλκάδα οὐδὲ μυοπάρωνα δίκωπον τὸ παράπαν ξυγχωρῶν πρὸς τὸν Βαϊμοῦντον διαπερᾶν ) καὶ αὐτῶν γοῦν τῶν διὰ θαλάττης κομιζομένων τροφίμων ἐκλειπόντων αὐτῷ καὶ τῶν διὰ ξηρᾶς ἐπιτιθεμένων σὺν ἐμπειρίᾳ πολιὴ τὸν πόλεμον ἑώρα προβαίνοντα ( ὁπηνίκα γὰρ τοῦ χάρακος χορταγωηίας χάριν ἐξᾐει τις ἢ καί τινων συγκομιδῶν ἄλλων ἢ καὶ τοὺς ἵπποις εἰς ποτὸν ἐξήλαυνον , ἐπετίθεντο τούτοις οἱ Ῥωμαῖοι καὶ τοὺς πλείονας ἀνᾐρουν , ὡς κατὰ μικρὸν τὸ αὐτοῦ δαπανᾶσθαι στράτευμα ) ἀποστείλας πρὸς τὸν δοῦκα Δυρραχίου Ἀλέξιον τὰ περὶ εἰρήνης ἐπερωτᾷ . ἐπεὶ δέ καὶ εἶς τις εὐγενὴς τῶν τοῦ Βαϊμούντου κομήτων Γελίελμος ὁ Κλαρέλης ἑώρα τὸ ἅπαν στράτευμα τῶν Κελτῶν ὑπό τε λιμοῦ καὶ νόσου ( δεινὴ γάρ τις τούτους ἐπέσκηψεν ἄνωθεν ) διαφθειρόμενον , τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν πραγματεθόμενος μεθ’ ἵππων πεντήκοντα αὐτομολεῖ πρὸς τὸν αὐτοκράτορα . ὁ δέ βασιλεὺς τὸν τοιοῦτον ἁποδεξάμενος πιθόμενός τε τὰ κατὰ τὸν Βαϊμοῦντον καὶ τήν τε ὑπὸ λιμοῦ τοῦ στρατεύματος πτῶσιν βεβαιωθεὶς καὶ ὡς ἐν στενῷ κομιδῆ τὰ κατ’ αὐτοὺς ἐληλάκει , αὐτὸν μὲν τῷ τοῦ νωβελλισίμου τηνικαῦτα τιμᾷ ἀξιώματι πολλαῖς δωρεαῖς κὼ χάρισιν ἀμειψάμενος , μεμαθηκὼς δὲ διὰ τῶν τοῦ Ἀλεξίου γραμμάτων , ὅτι ὁ Βαϊμοῦντος τὰ περὶ εἰρήνης Ι πρὸς αὐτὸν διαxρεσβεύεται , κατανοῶν δέ καὶ τοὺς ἀμφ᾿ αὐτὸν ἀεί τι κακὸν κατ᾿ αὐτοῦ διανοουμένους καὶ ὅσαι ὧραι ἐπανισταμένουλ ὁρῶν καὶ βαλλόμενος μᾶλλον ὑπὸ τῶν ἐγκολπίων ἢ τῶν ὀθνείων ἐχθρῶν , ἐπεὶ ἐδόκει αὐτῷ μὴ ἐπὶ πλέον πρὸς ἑκατέρους ἀμφοτέραις χερσὶ μάχεσθαι , τὴν ἀνάγκην φιλοτιμίαν ποιησάμενος , ὥς πού τις ἔφη , βέλτιον ἔγνωκεν εἶναι τὴν μετὰ τῶν Κελτῶν εἰρήνην ἀσπάσασθαι καὶ μὴ τὰς τοῦ Βαϊμούντου ἀπώσασθαι αἰτήσεις , ἐπτοεῖτο δὲ ἐπὶ τὰ προσωτέρω χωρῆσαι δι᾿ ἣν ἄνωθεν ὁ λόγος ἐνέφηνεν αἰτίαν . διὰ ταῦτα αὐτὸς μὲν αὐτοῦ που προσέμενεν ἀντικαθιστάμενος πρὸς ἄμφω τὰ μέρη , τῷ δὲ δουκὶ Δυρραχίου τοιαῦτα πρὸς τὸν Bαϊμοῦντον εἰπεῖν διὰ γραμμάτων ἐπέσκηψεν “ οἶσθα πάντως , ὁσάκις ἠπάτημαι πιστεύων τοῖς σοῖς ὅρκοις καὶ ρήμασιν . καὶ εἰ μὴ ὁ τοῦ εὐαγγελίου θεῖος νόμος Αριστιανοῖς ἅπαντα συγχωρεῖν ἀλλήλοις παρεκελε ετο , οὐκ ἂν πρὸς τοὺς σοὺς λόγοις τὰ ὦτα ἀνέῳξα . βέλτιον δὲ ὅμως ἀπατᾶσθαι ἢ προσκεκρουκέναι Θεῷ καὶ θείους παραβαίνειν νόμους . διά τοι τοῦτο οὐκ ἀποπέμπομαί σου τὴν αἴτησιν . εἰ μέν οὖν ἐν ἀληθείᾳ τὴν εἰρήνην καὶ αὐτὸς βούλει μυσαχθεὶς τὸ ἄτοπον οὗπερ ἐπεχείρησας ἔργου καὶ ἀτέλεστον καὶ οὐκέτι αἵμασι Χριστιανῶν ἐκχεομένοις χαίρειν τιανῶν , ἀλλὰ σοῦ γε καὶ μόνου χάριν θελήματος , ἐπεὶ βραχὺ τὸ ἀναμεταξὺ ἡμῶν διάστημά ἐστιν , αὐτὸς παραγενοῦ μεθ᾿ ὅσων ἂν βούλῃ . καὶ εἴτε τὰ σφῶν ἡμῶν θελήματα ἐς ταὐτὸν συμβαῖεν , ὡς ἡ σἰ μβασις ἕξει τῶν πραγμάτων , εἴτε καὶ μή , καὶ οὕτως , ὡς εἴρηται , ἀβλαβὴς πρὸς τὴν ἰδίαν ἐπαναστρέψεις παρεμβολήν . ”
Lemmas: ὁ δέ γε αὐτοκράτωρ περί ὁ πρόπους τ,ῶν κλεισούρα καί κατά ὁ διαβολις αὐλίζομαι ἀπείργω μέν ὁ προχωρέω ὁ Βαϊμοῦντος ὠδίνω , ὡσεί νιφετός δέ πρός ὁ ὁ κλεισούρα τηρέω ἐκπέμπω ἕκαστος ὑποτίθημι , ὁπόσος εἰς ὁ πεδιάς Δυρράχιον ἐξαποστέλλω κατά ὁ Βαϊμοῦντος καί ὁποῖος ὁ ὁ πόλεμος σχῆμα διατυπόω ὁ κατέρχομαι χρή ἐν ὁ μάχομαι , ὁ πλεῖστος τε προτρέχω ὁ ἵππος καί αὖθις ανθυπονοσεπιπνεω τοι καί οὗτος πάλιν καί πάλιν ποιέω διά ὁ τοξεία μάχομαι ὁ δέ ὁ δόρυ φέρω ὄπισθεν αὐτός βραδύς πούς στείχω , ἵνα εἰμί ποῦ γίγνομαι ὁ τοξότης πλέω ὁ δήω πρός ὁ ὄπισθεν παρασύρω , δέχομαι οὗτος , ἅμα δέ καί ὁ εἰς χείρ οὗτος ἴσως ἔρχομαι Κελτός πλήσσω . ἐπιχορηγέω δέ δαψιλής οὗτος ὁ βέλος παρακελεύομαι μή φείδομαι οὗτος ὅλως , ἀλλά κατά ὁ ἵππος μᾶλλον ἢ ὁ Κελτός ἐπιτοξάζω , οὗτος μέν εἰδοί ὅτι ὅσος ἐπί ὁ θώραξ καί ὁ σιδήρεος χιτών δλτστρωτοι εἰμί ἢ καί παντάπασι ἄτρωτος . βάλλω οὖν μάτην καί πάντῃ ἀνόητος οἴομαι . ὅπλον γάρ Κελτικός χιτών εἰμί Σιδηροῦς κίρκος ἐπί κίρκος περιπλέκω καί ὁ σιδήριον ἀγαθός σίδηρος ; ὥστε καί βέλος ἀπωθέω ἱκανός καί ὁ χρώς φυλάσσω ὁ στρατιώτης . προσθήκη δέ ὁ φυλακή καί ἀσπίς οὖον περιφερής , ἀλλά θυρεός ἀπό ἄρχω καί εἰς ὀξύς2 καταλήγω καί ἔνδον ἠρέμα ὑποκοιλαίνω , λεῖος δέ καί στίλβω κατά ὁ ἔξωθεν ἐπιφάνεια καί ἐπί ὀμφαλός χαλκόχυτος μαρμαίρω . βέλος τοίνυν , κἀν Σκυθικός εἰμί , κἀν Περσικός , κἀν ἀπό βραχύς ἀπορρίπτω γιγαντικός , ἐκεῖθεν ἀποκρούω πρός ὁ πέμπω . διά οὗτος τοίνυν ἔμπειρος εἰμί , οἴομαι , ὁ βασιλεύς ὁ Κελτικός ὅπλον καί ὁ ἡμέτερος τόξευμα ἀφίημι ὁ ἀνήρ ὁ ἵππος μᾶλλον ἐπιτίθημι παρακελεύομαι καί καταπείρω αὐτός ὁ τόξευμα παραινέω , ἅμα δέ καί ἵνα ὁ ἵππος ἀποβαίνω εὐχείρωτος γίγνομαι . Κελτός γάρ ἀνήρ ἔποχος μέν ἀκατάσχετος καί κἀν τεῖχος διατετραίνω Βαβυλώνιος , ἀποβαίνω δέ ὁ ἵππος ἄθυρμα ὁ ἐθέλω γίγνομαι . γιγνώσκω γάρ ὁ διάστροφος ὁ συνεφέπομαι αὐτός οὐ ἐθέλω ὁ κλεισούρα ὑπερβαίνω , καίτοι πολύς σφαδᾴζω δημόσιος ὁ ὁ Βαϊμοῦντος μάχη αὐτός ἀναδέχομαι , καθά γε καί πάλαι πολλάκις ἐγώ διηγέομαι . εἰμί γάρ πρός ὁ μάχη πᾶς ξίφος τομός , ἄτρεπτος ὁ γνώμη καί παντάπασι ἀκατάπληκτος · ἀλλά ὁ συμπίπτω ὁ ἀπείργω ὁ ἐγχείρημα δεινῶς αὐτός ὁ ψυχή ἐκπιέζω . στενοχωρέω οὖν ὁ Βαϊμοῦντος ἀπό τε ἤπειρος καί θάλασσα ( καί γάρ ὁ μέν αὐτοκράτωρ οἶος θεατής ὁ κατά ὁ πεδιάς ὁ Ἰλλυρικός πράσσω - Μένων κάθημαι , κἀν ὅλος Ψυχή καί γνώμη καί συμπάρειμι ὁ μάχομαι καί ὁ αὐτός ἐκεῖνος ἱδρώς καί πόνος μετέχω , εἰμί μή ποῦ καί πλείων τις φημί , ἐρεθίζω πρός μάχη καί πόλεμος ὁ κατά ὁ ἀκρολοφία ὁ κλεισούρα κατατίθημι ἡγεμών καί ὑποτίθημι , ὅπως χρή προσβάλλω ὁ Κελτός · ὁ δέ γε Μαριανός ὁ ἀναμεταξύ Αογγιβαρδίας καί Ἰλλυρικός πορθμός ὁ κέλευθος ἐπιτη - ῥόος ἀπείργω παντάπασι ὁ ἐκεῖθεν πρός ὁ Ἰλλυρικός διαπεράω , οὖον τριάρμενος οὐδέ μυριοφόρος ὁλκάς οὐδέ μυοπάρων δίκωπος ὁ παράπαν συγχωρέω πρός ὁ Βαϊμοῦντος διαπεράω ) καί αὐτός γοῦν ὁ διά θάλασσα κομίζω τρόφιμος ἐκλείπω αὐτός καί ὁ διά ξηρός ἐπιτίθημι σύν ἐμπειρία πολιός ὁ πόλεμος ὁράω προβαίνω ( ὁπηνίκα γάρ ὁ χάραξ χορταγωηίας χάρις ἔξειμι τις ἢ καί τίνω συγκομιδή ἄλλος ἢ καί ὁ ἵππος εἰς ποτόν ἐξελαύνω , ἐπιτίθημι οὗτος ὁ Ῥωμαῖος καί ὁ πλείων ἀναιρέω , ὡς κατά μικρός ὁ αὐτός δαπανάω στράτευμα ) ἀποστέλλω πρός ὁ δούξ Δυρράχιον Ἀλέξιος ὁ περί εἰρήνη ἐπερωτάω . ἐπεί δέ καί εἰμί τις εὐγενής ὁ ὁ Βαϊμοῦντος κόμης Γελίελμος ὁ Κλαρέλης ὁράω ὁ ἅπας στράτευμα ὁ Κελτός ὑπό τε λιμός καί νόσος ( δεινός γάρ τις οὗτος ἐπισκήπτω ἄνωθεν ) διαφθείρω , ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία πράσσω μετά ἵππος πεντήκοντα αὐτομολέω πρός ὁ αὐτοκράτωρ . ὁ δέ βασιλεύς ὁ τοιοῦτος ἀποδείκνυμι πείθω τε ὁ κατά ὁ Βαϊμοῦντος καί ὁ τε ὑπό λιμός ὁ στράτευμα πτῶσις βεβαιόω καί ὡς ἐν στενός κομιδῇ ὁ κατά αὐτός ἐλαύνω , αὐτός μέν ὁ ὁ νωβελλισιμος τηνικαῦτα τιμάω ἀξίωμα πολύς δωρεά Κῶς χάρις ἀμείβω , μανθάνω δέ διά ὁ ὁ Ἀλέξιος γράμμα , ὅτι ὁ Βαϊμοῦντος ὁ περί εἰρήνη Ι πρός αὐτός διαxρεσβευετης , κατανοέω δέ καί ὁ ἀμφι αὐτός ἀεί τίς κακός κατά αὐτός διανοέομαι καί ὅσος ὥρα ἐπανίστημι ὁράω καί βάλλω μᾶλλον ὑπό ὁ εγκόλπιο ἢ ὁ ὀθνεῖος ἐχθρός , ἐπεί δοκέω αὐτός μή ἐπί πλέω πρός ἑκάτερος ἀμφότερος χείρ μάχομαι , ὁ ἀνάγκη φιλοτιμία ποιέω , ὅς πού τις φημί , ἀγαθός γιγνώσκω εἰμί ὁ μετά ὁ Κελτός εἰρήνη ἀσπάζομαι καί μή ὁ ὁ Βαϊμοῦντος ἀπωθέω αἰτέω , πτοέω δέ ἐπί ὁ προσωτέρω χωρέω διά ὅς ἄνωθεν ὁ λόγος ἐμφαίνω αἴτιος . διά οὗτος αὐτός μέν αὐτός ποῦ προσμένω ἀντικαθίστημι πρός ἄμφω ὁ μέρος , ὁ δέ δούξ Δυρράχιον τοιοῦτος πρός ὁ Bαϊμοῦντον εἶπον διά γράμμα ἐπισκήπτω “ οἶδα πάντως , ὁσάκις ἀπατάω πιστεύω ὁ σός Ὅρκος καί ῥῆμα . καί εἰμί μή ὁ ὁ εὐαγγέλιον θεῖος νόμος Αριστιανοῖς ἅπας συγχωρέω ἀλλήλων παρακαλέω ἀρτύω , οὐ εἄν πρός ὁ σός λόγος ὁ οὖς ἀνοίγω . ἀγαθός δέ ὅμως ἀπατάω ἢ προσκρούω Θεός καί θεῖος παραβαίνω νόμος . διά ὅς οὗτος οὐ ἀποπέμπω σύ ὁ αἴτησις . εἰμί μέν οὖν ἐν ἀλήθεια ὁ εἰρήνη καί αὐτός βούλομαι μυσάζω ὁ ἄτοπος ὅσπερ ἐπιχειρέω ἔργον καί ἀτέλεστος καί οὐκέτι αἷμα Χριστιανός ἐκχέω χαίρω τιανός , ἀλλά σύ γε καί μόνος χάρις θέλημα , ἐπεί βραχύς ὁ ἀναμεταξύ ἐγώ διάστημα εἰμί , αὐτός παραγίγνομαι μετά ὅσος εἄν βούλομαι . καί εἴτε ὁ σφεῖς ἐγώ θέλημα εἰς αὐτός συμβαίνω , ὡς ὁ θεός μβασις ἔχω ὁ πρᾶγμα , εἴτε καί μή , καί οὕτως , ὡς εἴρω , ἀβλαβής πρός ὁ ἴδιος ἐπαναστρέφω παρεμβολή . ”