anna-comnena.alexias 15.5
Ὡς δέ προσωτέρω προῄει , βάρβαροι μέν τινες οὐκ ἐφαίνοντο , παρείπετο δέ ὁ Μονόλυκος ἐφ’ ἑκάτερα ὲν λόχοις τῷ στρατεύματι μετὰ ἀποχρώσης δυνάμεως . ἐπὰν δέ διὰ τῆς ἀναμεταξὺ πεδιάδος τοῦ τε Πολυβότου καὶ τῆς ἤδη ῥηθείσης ἐκείνης λίμνης διῄει , ἀπόμοιρά τις τοῦ βαρβαρικοῦ τάγματος , αὐτόσκευοι πάντες καὶ ψιλοὶ τολμητίαι , ἑκατέρωθεν λοχήσαντες τοῦ στρατοπέδου ἀθρόον ἀπὸ τῶν μετεώρων αὐτοῖς ἀνεφάνησαν . καὶ τὰ μέν πρῶτα τὴν καινὴν ἐκείνην παράταξιν ὁ ἀρχισατράπης Μονόλυκος θεασάμενος γέρων τε ὢν καὶ πολλῶν ἐν πείρᾳ πολέμων τε καὶ ταγμάτων ἐξεπλάγη τεθαυμακὼς τὴν καινὴν ἐκείνην διασκευὴν τοῦ συντάγματος καὶ τὸν ξυνταγματάρχην ἐπεζήτει ἐγνωκέναι . τὸν αὐτοκράτορα Ἀλέξιον ἐστοχάζετο καὶ οὐχ ἕτερον ἡγεμόνα τῶν ταγμάτων εἶναι καὶ τῆς καινῆς ἐκείνης παρατάξεως . καὶ ἤθελε μέν προσβαλεῖν , οὐκ εἶχε δέ · ἀλλ’ ὅμως τὸ ἐνυάλιον ἀλαλάξαι ἀλαλάξαι πολλοῦ δέ στρατεύματος φαντασίαν τοῖς Ῥωμαίοις παρασχεῖν μηχανώμενος μὴ συνασπίζειν , ἀλλὰ διηρημένως καὶ ἀτάκτως , καθάπερ ἄνωθεν τὴν παράταξιν αὐτῶν διεγράψαμεν , θέειν ἐπέτρεψεν , ἵν ἐντεῦθεν τῷ ἀπροσδοκήτῳ τῆς θέας καὶ τοῖς τῶν ἵππων δρόμοις κατάκροτον αἰτοῖς πεποιηκότες τὴν ἀκοὴν τὰς τῶν Ῥωμαίων δυνάμεις καταπλήξαιεν . ὁ δέ γε αὐτοκράτωρ καθαπερεὶ πύργος προὔχων τῆς παρατάξεως προϊὼν ἢ στῦλος πυρὸς ἢ θεία τις καὶ οὐρανία ὄψις τὰς φάλαγγας αὐτῶν άνερρώννυε καὶ ἐπὶ ταὐτοῦ βαδίζειν σχήματος ἐκέλευε καὶ θαρρεῖν παρεκελεύετο καὶ προσετίθει , μὴ πρὸς τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν ἀποβλέπων τὸν τοσοῦτον ἀναδέξασθαι μόχθον , ἀλλὰ τῆς τῶν Ῥωμαίων εὐκλείας ἕνεκα καὶ δόξης καὶ πρὸς τούτοις ἑτοιμότατον εἶναι ὑπὲρ ἁπάντων ἀποθανεῖν . ἅπαντες οὑν τεθαρρηκότες ἕκαστος τὸν ἴδιον ἐφύλαττε τόπον πάνυ τὴν πορείαν ἀνειμένως ποιούμενοι , τοσοῦτον ὡς μηδὲ κινεῖν δοκεῖσθαι τοῖς βαρβάροις . δι’ ὅλης οὑν τῆς ἡμέρας προσβάλλοντες τῷ Ῥωμαϊκῷ στρατεύματι καὶ μηδὲν ἠνυκότες μηθ᾿ ὅλως μήτε ἐκ μέρους διασπάσαι τὸ Ῥωμαϊκὸν σύν - τάγμα δυνηθέντες αὖθις πρὸς τὰς ἀκρολοφίας ἀνέτρεχον ἄπρακτοι καὶ πυρσοὺς τηνικαῦτα πλείονας ἀνάψαντες δι ὅλης νυκτὸς ὠρύοντο καθάπερ λίνοι , ἐστι δ’ οὑ καὶ πρὸς τοὺς Ῥωμαίους ἀπέσκωπτον · ἦσαν γὰρ καί τινες ἐν αὐτοῖς μιξοβάρβαροι ἑλληνίζοντες . αὐγαζούσης δὲ τῆς ἡμέρας τὰ αὐτὰ μηχανώμενος ὁ Μονόλυκος τοῖς Τούρκοις ἐπέταττε ποιεῖν . ἐπὶ τούτοις καταλαβὼν καὶ αὐτὸς ὁ Κλιτζιασθλὰν σουλτάνος καὶ θεασάμενος τὴν τοῦ στρατοπέδου εὐταξίαν ἐθαύμασε μέν , ἀπέσκωψε δέ οἶα νέος πρὸς γέροντα τὸν Μονόλυκον , ὅτου χάριν τὴν μετὰ τοῦ αὐτοκράτορος ἀνεβάλετο μάχην . ὁ δέ “ ἐγὼ μὲν ” ἔφη “ ὡς γέρων ἢ δειλὸς ἀγχέμαχον τὴν μετ’ αὐτοῦ συμπλοκὴν ἀνεβαλόμην μέχρι τοῦδε . εἰ δὲ σὺ θαρρῶν ἦσθα , ἄγε δὴ πειράθητι καὶ αὐτός · τὸ πρᾶγμα διδάξει ” . εὐθὺς οὖν αὐτὸς μέν τοῖς περὶ τὴν οὐραγίαν οὖσι προσέβαλεν , ἑτέροις δὲ σατράπαις τὴν κατὰ πρόσωπον τοῦ αὐτοκράτορος προσβολὴν ἐπέταξε καὶ ἄλλοις τὴν καθ’ πέραν πλευρὰν τῆς παρατάξεως μάχην ἀνέθετο . ὁ γοῦν τὸ δεξιὸν κέρας ἐπέχων Νικηφόρος ὁ Βρυέννιος Καῖσαρ τῆς κατὰ τὴν οὐραγίαν μάχης αἰσθόμενος ἐσφάδαζε μὲν ἀμύνειν τοῖς ὄπισθεν , οὐκ ἤθελε δὲ ἀπειρίας ἢ νεότητος ἐνδείξασθαί τι , ἀλλ’ ἐπεῖχε καίπερ λυττῶντα τὸν κατὰ τῶν βαρβάρων θυμὸν καὶ σὺν εὐταξίᾳ ἐπὶ ταὐτοῦ σχήματος τὴν πορείαν ποιεῖσθαι ἐσπούδαζε . καρτερῶς δὲ τῶν βαρβάρων μαχομένων ὁ τὸ ἀριστερὸν κέρας ἐπέχων ὁ φίλτατός μοι τῶν ἀδελφῶν ὁ πορφυρογέννητος Ἀνδρόνικος τὰς ἡνίας στρέψας σφοδρὰν μετὰ τῆς ἰδίας φάλαγγος τὴν κατὰ τῶν βαρβάρων ἐπέλευσιν ἐποιήσατο . ὃς εἰς τὸ χαριέστατον αὐτὸ τῆς ἡλικίας ἐληλυθώς , τόλμαν δὲ συνετὴν καὶ χεῖρα δεξιὰν καὶ φρόνησιν περιττὴν ἐν πολέμοις ἔχων πρὸ καιροῦ ᾤχετο καί , ὡς οὐκ ἄν τις ἤλπισεν , ἐξ ἡμῶν ἀπῆλθε καὶ κατέδυ . ὠ νεότης καὶ ἀκμὴ σώματος καὶ ἐπὶ τῶν ἵππων ἃλματα κοῦφα ποῦ ποτε κατερρεύσατε ; μονῳδεῖν με τὸ ἐπὶ τούτῳ πάθος ἐκβιάζεται , ἀλλ’ ὁ τῆς ἱστορίας νόμος ἐκεῖθεν αὖθις ἀπείργει . θαυμάζειν δὲ ἔστι , πῶς οὐ γίνεταί τις καὶ νῦν καθάπερ καὶ πάλαι , φησίν , ἢ λίθος ἢ ὄρνις ἢ δένδρον ἤ τι τῶν ἀψύχων ὑπὸ μεγάλων κακῶν εἰς τὰ τοιαῦτα τὴν φύσιν ἀμείβων , εἴτε μῦθος τοῦτό ἐστιν εἴτε λόγος ἀληθής · καὶ τάχα κρεῖττον ἂν εἴη πρὸς τὰ μηδέν αἰσθανόμενα μεταμείβειν τὴν φύσιν ἢ τοσαύτην αἴσθησιν δέχεσθαι τοῦ ναοῦ . εἰ γὰρ τοῦτ’ ἦν , τάχ’ ἄν με λίθον ἀπέδειξε τὰ συμπεσόντα δεινά .
Lemmas: ὡς δέ προσωτέρω πρόειμι1 , βάρβαρος μέν τις οὐ φαίνω , παρεῖπον δέ ὁ μονόλυκος ἐπί ἑκάτερος εἰμί λόχος ὁ στράτευμα μετά ἀποχράω δύναμις . ἐπάν δέ διά ὁ ἀναμεταξύ πεδιάς ὁ τε Πολύβοτος καί ὁ ἤδη εἴρω ἐκεῖνος λίμνη δίειμι , ἀπόμοιρα τις ὁ βαρβαρικός τάγμα , αὐτόσκευος πᾶς καί ψιλός τολμητίας , ἑκατέρωθεν λοχάω ὁ στρατόπεδον ἀθρόος ἀπό ὁ μετέωρος αὐτός ἀναφαίνω . καί ὁ μέν πρῶτος ὁ καινός ἐκεῖνος παράταξις ὁ ἀρχισατράπης μονόλυκος θεάομαι γέρων τε εἰμί καί πολύς ἐν πείρω Πολέμων τε καί τάγμα ἐκπλήσσω θαυμάζω ὁ καινός ἐκεῖνος διασκευή ὁ σύνταγμα καί ὁ συνταγματάρχης ἐπιζητέω γιγνώσκω . ὁ αὐτοκράτωρ Ἀλέξιος στοχάζομαι καί οὐ ἕτερος ἡγεμών ὁ τάγμα εἰμί καί ὁ καινός ἐκεῖνος παράταξις . καί ἐθέλω μέν προσβάλλω , οὐ ἔχω δέ · ἀλλά ὅμως ὁ Ἐνυάλιος ἀλαλάζω ἀλαλάζω πολύς δέ στράτευμα φαντασία ὁ Ῥωμαῖος παρέχω μηχανάομαι μή συνασπίζω , ἀλλά διῃρημένως καί ἄτακτος , καθάπερ ἄνωθεν ὁ παράταξις αὐτός διαγράφω , θέω ἐπιτρέπω , ἵνα ἐντεῦθεν ὁ ἀπροσδόκητος ὁ θέα καί ὁ ὁ ἵππος δρόμος κατάκροτος αἰτέω ποιέω ὁ ἀκοή ὁ ὁ Ῥωμαῖος δύναμις καταπλήσσω . ὁ δέ γε αὐτοκράτωρ καθαπερεί πύργος προέχω ὁ παράταξις προέρχομαι ἢ στῦλος πυρός ἢ θεῖος τις καί Οὐρανία ὄψις ὁ φάλαγξ αὐτός άνερρώννυε καί ἐπί αὐτός βαδίζω σχῆμα κελεύω καί θαρσέω παρακελεύομαι καί προστίθημι , μή πρός ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία ἀποβλέπω ὁ τοσοῦτος ἀναδέχομαι μόχθος , ἀλλά ὁ ὁ Ῥωμαῖος εὔκλεια ἕνεκα καί δόξα καί πρός οὗτος ἑτοῖμος εἰμί ὑπέρ ἅπας ἀποθνῄσκω . ἅπας ἐν θαρσέω ἕκαστος ὁ ἴδιος φυλάσσω τόπος πάνυ ὁ πορεία ἀνίημι ποιέω , τοσοῦτος ὡς μηδέ κινέω δοκέω ὁ βάρβαρος . διά ὅλος ἐν ὁ ἡμέρα προσβάλλω ὁ Ῥωμαϊκός στράτευμα καί μηδείς ἀνύω μήτε ὅλως μήτε ἐκ μέρος διασπάω ὁ Ῥωμαικός σῦς - τάγμα δύναμαι αὖθις πρός ὁ ἀκρολοφία ἀνατρέχω ἄπρακτος καί πυρσός τηνικαῦτα πλείων ἀνάπτω Ζεύς ὅλος νύξ ὠρύομαι καθάπερ λίνεος , εἰμί δέ ὅς καί πρός ὁ Ῥωμαῖος ἀποσκώπτω · εἰμί γάρ καί τις ἐν αὐτός μιξοβάρβαρος ἑλληνίζω . αὐγάζω δέ ὁ ἡμέρα ὁ αὐτός μηχανάομαι ὁ μονόλυκος ὁ Τοῦρκος ἐπιτάσσω ποιέω . ἐπί οὗτος καταλαμβάνω καί αὐτός ὁ Κλιτζιασθλὰν σουλτάνος καί θεάομαι ὁ ὁ στρατόπεδον εὐταξία θαυμάζω μέν , ἀποσκώπτω δέ οἶος νέος πρός γέρων ὁ μονόλυκος , ὅστις χάρις ὁ μετά ὁ αὐτοκράτωρ ἀναβάλλω μάχη . ὁ δέ “ ἐγώ μέν ” φημί “ ὡς γέρων ἢ δειλός αγχέμαχος ὁ μετά αὐτός συμπλοκή ἀναβάλλω μέχρι ὅδε . εἰμί δέ σύ θαρσέω εἰμί , ἄγω δή πειράω καί αὐτός · ὁ πρᾶγμα διδάσκω ” . εὐθύς οὖν αὐτός μέν ὁ περί ὁ οὐραγία εἰμί προσβάλλω , ἕτερος δέ σατράπης ὁ κατά πρόσωπον ὁ αὐτοκράτωρ προσβολή ἐπιτάσσω καί ἄλλος ὁ κατά πέραν πλευρά ὁ παράταξις μάχη ἀνατίθημι . ὁ γοῦν ὁ δεξιός κέρας ἐπέχω Νικηφόρος ὁ Βρυέννιος Καῖσαρ ὁ κατά ὁ οὐραγία μάχη αἰσθάνομαι σφαδάζω μέν ἀμύνω ὁ ὄπισθεν , οὐ ἐθέλω δέ ἀπειρία ἢ νεότης ἐνδείκνυμι τίς , ἀλλά ἐπέχω καίπερ λυσσάω ὁ κατά ὁ βάρβαρος θυμός καί σύν εὐταξία ἐπί αὐτός σχῆμα ὁ πορεία ποιέω σπουδάζω . καρτερός δέ ὁ βάρβαρος μάχομαι ὁ ὁ ἀριστερός κέρας ἐπέχω ὁ φίλτατος ἐγώ ὁ ἀδελφός ὁ πορφυρογέννητος Ἀνδρόνικος ὁ ἡνία στρέφω σφοδρός μετά ὁ ἴδιος φάλαγξ ὁ κατά ὁ βάρβαρος ἐπέλευσις ποιέω . ὅς εἰς ὁ χαρίεις αὐτός ὁ ἡλικία ἔρχομαι , τόλμα δέ συνετός καί χείρ δεξιά καί φρόνησις περισσός ἐν πόλεμος ἔχω πρό καιρός οἴχομαι καί , ὡς οὐ ἄν τις ἐλπίζω , ἐκ ἐγώ ἀπέρχομαι καί καταδύω . ᾠόν νεότης καί ἀκμή σῶμα καί ἐπί ὁ ἵππος ἅλμα κοῦφος ποῦ ποτός καταρρέω ; μονῳδέω ἐγώ ὁ ἐπί οὗτος πάθος ἐκβιάζω , ἀλλά ὁ ὁ ἱστορία νόμος ἐκεῖθεν αὖθις ἀπείργω . θαυμάζω δέ εἰμί , πῶς οὖον γίγνομαι τις καί νῦν καθάπερ καί πάλαι , φημί , ἢ λίθος ἢ ὄρνις ἢ δένδρον ἤ τίς ὁ ἄψυχος ὑπό μέγας κακός εἰς ὁ τοιοῦτος ὁ φύσις ἀμείβω , εἴτε μῦθος οὗτος εἰμί εἴτε λόγος ἀληθής · καί τάχα ἀγαθός εἄν εἰμί πρός ὁ μηδείς αἰσθάνομαι μεταμείβω ὁ φύσις ἢ τοσοῦτος αἴσθησις δέχομαι ὁ ναός . εἰμί γάρ οὗτος εἰμί , τάχα ἄν ἐγώ λίθος ἀποδείκνυμι ὁ συμπίπτω δεινός .